diff options
Diffstat (limited to '23774-h')
| -rw-r--r-- | 23774-h/23774-h.htm | 7976 |
1 files changed, 7976 insertions, 0 deletions
diff --git a/23774-h/23774-h.htm b/23774-h/23774-h.htm new file mode 100644 index 0000000..7d9c70e --- /dev/null +++ b/23774-h/23774-h.htm @@ -0,0 +1,7976 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/strict.dtd"> +<html lang="eo"> +<head> +<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=windows-1252"> +<title>La Asocio de la Junuloj</title> +<style type="text/css"> +<!-- +body {margin:10%;} +.acte p {padding-left: 2em; text-indent: -2em} +.actehead {margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; font-size: 2em; + font-weight: bolder; text-align: center; word-spacing: 0.5em;} +.staging {font-size: 90%;} +p.staging {text-indent: 0; margin-right: 2em; text-align: justify} +div#titlepage, .aktfino + {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em;} +p.noto {margin-left: 4em;} +span.notosigno {font-size: smaller; vertical-align: super;} +--> +</style> +</head> + +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of La Asocio de la Junuloj, by Henrik Ibsen + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: La Asocio de la Junuloj + Dramo en kvin aktoj + +Author: Henrik Ibsen + +Translator: Odd Tangerud + +Release Date: December 8, 2007 [EBook #23774] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA ASOCIO DE LA JUNULOJ *** + + + + +Produced by Andrew Sly + + + + + +</pre> + + +<div id="titlepage"> +<h2>HENRIK IBSEN</h2> + +<h1>LA ASOCIO DE LA JUNULOJ</h1> + +<p>Dramo en kvin aktoj</p> + +<p>(De unges Forbund)</p> + +<p>(1869)</p> + +<p>Tradukis:<br> +Odd Tangerud<br> +(1999)</p> + +<p>Eldonejo: JEC Scandinavia a/s</p> + +<p>Postboks 54<br> +N - 3401 Lier<br> +Tlf. 32 85 50 03<br> +Fax. 32 85 5082</p> +</div> + +<h2>LA ASOCIO DE LA JUNULOJ</h2> + +<p>ROLOJ:</p> + +<ul> +<li>ĈAMBELANO BRATSBERG, posedanto de ferfarejo.</li> +<li>ERIK BRATSBERG, lia filo, jura kandidato kaj grandkomercisto.</li> +<li>TORA, lia filino.</li> +<li>SELMA, edzino de la grandkomercisto.</li> +<li>DOKTORO FJELDBO, kuracisto ĉe la ferfarejo.</li> +<li>ADVOKATO STENSGÅRD.</li> +<li>PROPRIETULO MONSEN, sur “Storli” (lia bieno).</li> +<li>BASTIAN MONSEN, lia filo.</li> +<li>RAGNA, lia filino.</li> +<li>TEOLOGIA KANDIDATO HELLE, hejminstruisto en “Storli”.</li> +<li>FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL.</li> +<li>BIENPOSEDANTO ANDERS LUNDESTAD.</li> +<li>DANIEL HEJRE.</li> +<li>SINJORINO RUNDHOLMEN, kampara komercistino.</li> +<li>LIBROPRESISTO ASLAKSEN.</li> +<li>SERVISTINO ĉe la ĉambelano.</li> +<li>SERVISTO.</li> +<li>KNABINO, dungitino ĉe sinjorino RUNDHOLMEN.</li> +<li>VILAĜANOJ, GASTOJ de la ĈAMBELANO, k.t.p.</li> +</ul> + +<p>Å / å prononciĝas kiel longa o.</p> + + +<p class="staging">(La intrigo okazas ĉe la ferfarejo proksime al urbeto en suda Norvegio.)</p> + + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">UNUA AKTO</h3> + +<p class="staging">(17-an de Majo.<span class="notosigno">[1]</span> Popola festeno. Bosko apud la ĉefa domo. Muziko kaj +danco en la fono; multkoloraj lampoj en la arboj. Meze, iom malantaŭe, +pupitro; dekstre enirejo al granda tendo por regalado; antaŭ la sama +estas tablo kun benkoj. Transe ĉe la alia flanko antaŭe estas alia +tablo, ornamita per floroj kaj kun apogseĝoj ĉirkaŭe.)</p> + +<p class="noto">[1] La nacia tago de Norvegio.</p> + +<p class="staging">(Granda popolamaso. <b>Bienposedanto Lundestad</b>, kun komitata banto en +la butontruo, staras sur la pupitro. La <b>ferfareja administranto +Ringdal</b>, ankaŭ kun komitata banto, staras apud la tablo +maldekstre.)</p> + +<p>BIENPOSEDANTO LUNDESTAD<br> +— — kaj tial, estimataj komunumanoj, toston por nia libereco! Tiel +kiel ni prenis ĝin herede de niaj patroj, tiel ni volas konservi +ĝin por niaj filoj! Hura por la tago! Hura por la 17-a de Majo!</p> + +<p>AŬSKULTANTOJ<br> +Hura, hura, hura!</p> + +<p>FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL<br> +<span class="staging">(kiam <b>Lundestad</b> malsupren iras)</span> Kaj nun hurao por maljuna +Lundestad!</p> + +<p>OPAJ VOĈOJ<br> +Tŝ! Tŝ!</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> +<span class="staging">(superbruante)</span> Hura por Lundestad! Maljuna Lundestad vivu! Hura!</p> + +<p class="staging">(La aŭskultantoj disvastigas sin. <b>Proprietulo Monsen</b>, lia filo +<b>Bastian, advokato Stensgård</b> kaj <b>libropresisto Aslaksen</b> premas sin +antaŭen tra la amaso.)</p> + +<p>MONSEN<br> +Je mia savo li nun fariĝas antikva!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Estis por niaj lokaj rilatoj, ke li parolis! Ho-ho!</p> + +<p>MONSEN<br> +Tiun paroladon li nun estas farinta ĉiujn tiujn jarojn, kiujn <em>mi</em> +memoras. Venu do jen —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne-ne-ne! Ne tiun vojon, sinjoro Monsen! Nun ni ja tute malaperos por +via filino.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ho, Ragna certe retrovos nin.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Al ŝi mankas nenio; kandidato Helle estas kun ŝi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Helle?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, Helle. <span class="staging">(puŝas lin amikece)</span> Sed <em>mi</em> estas kun vi, vidu. Kaj +ni ja ĉiuj estas. Venu do! Jen ni sidas ŝirmitaj kontraŭ ĉiu ajn; +kaj ni povas paroli pli intime pri tio, kio — <span class="staging">(dume li estas eksidinta ĉe +la tablo maldekstre)</span></p> + +<p>RINGDAL<br> +<span class="staging">(alvenas)</span> Pardonu, sinjoro Monsen, — tiu tablo estas rezervita —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Rezervita? Por kiu?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Por la ĉambelano kaj la liaj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho ĉu, la ĉambelano kaj la liaj! Neniu el ili ja ĉeestas.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ne, sed ni povas atendi ilin ĉiun momenton.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ke ili eksidu aliloke. <span class="staging">(prenas seĝon)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(metas manon sur la seĝon)</span> Ne, la seĝo staru, kiel dirite.</p> + +<p>MONSEN<br> +<span class="staging">(ekstaras)</span> Venu, sinjoro Stensgård! Jen estas same bona loko. +<span class="staging">(iras transen dekstren)</span> Servisto! Hm, eĉ ne servisto. Tion la +festenkomitato estus entempe prizorginta. Ho, Aslaksen, eniru kaj +serĉu kvar botelojn da ĉampano. Postulu la plej multekostan. Diru +ke Monsen pagos!</p> + +<p class="staging">(<b>Aslaksen</b> iras en la tendon; la tri aliuloj eksidas.)</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(iras silenteme transen al ili, kaj turnas sin al <b>Stensgård</b>)</span> Vi do +ne prenu tion ĉi ĉagreniĝe —</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne, ĉagreniĝe —! Je Dio! Fore de tio!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(daŭre al <b>Stensgård</b>)</span> Ĉar ja tute ne estas mi persone; estas la +festenkomitato, kiu decidis —</p> + +<p>MONSEN<br> +Kompreneble. Al la festenkomitato decidi, kaj al ni obei —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(kiel antaŭe)</span> Ni estas ja ĉi tie sur la tereno de la ĉambelano. +Li bonvole lasis al ni kaj la boskon kaj la ĝardenon por ĉi tiu +vespero; kaj tial ni opiniis —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ni sidas bonege ĉi tie, sinjoro Lundestad, — se ni nur povos sidi +neĝenate, — mi aludas la popolamason.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(amike)</span> Nu ja; do ĉio estas ja bona. <span class="staging">(iras al la fono)</span></p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(el la tendo)</span> Nun baldaŭ venos la servisto kun la vino. <span class="staging">(eksidas)</span></p> + +<p>MONSEN<br> +Propra tablo; — sub precipa superrigardo de la festen-komitato. Kaj +tio eĉ en la libertago! Jen provo pri la tuta aranĝo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed je Dio, vi bonaj decaj homoj, — kial vi akceptas tiaĵon?</p> + +<p>MONSEN<br> +Malnova heredita kutimaĉo, sciu.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Vi estas novulo ĉi tie en la distrikto, sinjoro advokato Stensgård. +Sed se vi iomete konus niajn lokajn rilatojn, tiam —</p> + +<p>SERVISTO<br> +<span class="staging">(alportas ĉampanon)</span> Ĉi tie mendiĝis, — ĉu?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes certe. Jen; enverŝu!</p> + +<p>SERVISTO<br> +<span class="staging">(verŝas)</span> Nu, estas ja je via konto, sinjoro Monsen?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ĉio; estu tute trankvila. <span class="staging">(La <b>servisto</b> foriras.)</span></p> + +<p>MONSEN<br> +<span class="staging">(tostas kun <b>Stensgård</b>)</span> Nu, bonvenon inter ni, sinjoro advokato! +Ĝojigas min precipe konatiĝi kun vi, kaj mi devas diri, ke estas +honoro por la distrikto, ke tia viro kiel vi, ekloĝas ĉi tie. Ni +multe legis pri vi en la gazetoj, kaj de kant-kunvenoj kaj aliaj +kunvenoj. Sinjoro advokato Stensgård, vi havas grandan paroltalenton, +kaj vi havas koron por la komuna bono. Ke vi nun vive kaj vigle +okupiĝu en, — hm, — okupiĝu en —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +La lokaj rilatoj.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ho jes, la lokaj rilatoj. Toston por ili! <span class="staging">(ili trinkas.)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pri vivo kaj vigleco ne mankos!</p> + +<p>MONSEN<br> +Brave! Aŭdu! Kroman glason por tiu promeso!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne; haltu; mi jam antaŭe —</p> + +<p>MONSEN<br> +Ho, babilaĵo! Kroman glason, mi diras; — Estas promespokalo!</p> + +<p class="staging">(Ili tostas kaj denove trinkas; dum la sekvo <b>Bastian</b> fidele +plenigas la glasojn.)</p> + +<p>MONSEN<br> +Krome, — ĉar ni nun hazarde enpensiĝis pri tiaj aferoj —, mi +devas diri, ke ne estas precipe la ĉambelano, kiu premas ĉion sub +la jugo. Ne, tiu kiu staras malantaŭe kaj stiras la sledon, tiu +estas maljuna Lundestad, vi sciu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tion mi aŭdis el diversaj flankoj. Mi ne komprenas, ke tia +liberulo —</p> + +<p>MONSEN<br> +Lundestad? Ĉu vi nomas Anders Lundestad liberulo? Jes, li efektive +nomis sin tiel, en siaj junaj tagoj, kiam estis necese suprensvingi +sin. Tial li ankaŭ akceptis la parlamentan seĝon herede post sia +patro. Je Dio, ĉio ja iras herede ĉi tie.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed devus ja esti eblo kvitigi sin je tiu ruzaĵo.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, morto kaj sufero, sinjoro advokato, — faru finon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi ja ne diras ke mi —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, ĝuste vi! Vi estas la viro. Vi havas viglan langon, kiel homoj +diras; kaj vi havas tion, kio pli valoras: vi kapablas gazete +polemiki. Mia gazeto estas libera por vi, tion vi scias.</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed se io okazu, ĝi efektive okazu baldaŭ. La elekto de elektistoj +okazos iun el ĉi tiuj tagoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj viaj multaj privataj aferoj ne estus malhelpo, se la elekto falus +sur vin?</p> + +<p>MONSEN<br> +Miaj privataj aferoj certe suferus sub tio; sed se oni opinias, ke la +komunuma bezono postulas ion tian, mi devus ja akcepti flankenmeti +personajn konsiderojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu ja, do estas bone. Kaj partion vi jam <em>havas</em>, tion mi bone +rimarkis.</p> + +<p>MONSEN<br> +Mi flatas min, ke la plimulto de la juna agema kreskantaro —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Hm, hm; estas kaŝesploruloj vagantaj.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(el la tendo; miopa; ĉirkaŭrigardas kaj venas pliproksimen)</span> Ho, +ĉu mi kuraĝus prunte peti liberan seĝon; mi volus eksidi jen, tie.</p> + +<p>MONSEN<br> +Estas destinitaj benkoj, kiel vi vidas; sed ĉu vi ne povas sidi ĉe +ĉi tiu tablo?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jen? Ĉe tiu tablo? Ho jes, certe! <span class="staging">(eksidas)</span> Jen, jen! ĉampana +vino, mi kredas.</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes. Vi eble kuntrinkos glason?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne, dankon! Tiu ĉampano kiun sinjorino Rundholmen liveras, ĝi —; +nu ja, etan glason mi ja povus pro la bona rondo — sed se mi nur +<em>havus</em> glason.</p> + +<p>MONSEN<br> +Bastian, eniru serĉi unu.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ho, Aslaksen, eniru, kaj serĉu glason.</p> + +<p class="staging">(<b>Aslaksen</b> iras en la tendon. Silento)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +La sinjoroj do ne ĝenas sin pro mi? Ne lasu min do ne —! Dankon, +Aslaksen <span class="staging">(salutas al <b>Stensgård</b>)</span> Fremda vizaĝo. Nove veninta. +Verŝajne advokato Stensgård, se mi ne eraras.</p> + +<p>MONSEN<br> +Tute ĝuste. <span class="staging">(prezentante)</span> Advokato Stensgård, sinjoro Daniel Hejre —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kapitalisto.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Antaŭa, pli ĝuste dirite. Nun mi seniĝis je la tuto; kvitiĝis, +oni povas ja diri. Ne bankrotis! Tion vi je morto kaj plago ne kredu.</p> + +<p>MONSEN<br> +Trinku, trinku nun, dum ŝaŭmas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sed friponaĵoj, komprenu; artifikoj kaj tiaĵoj, — nu sufiĉe +dirite. Nu do, mi esperas, ke tio estos preterpasanta. Kiam mi estos +kvitiĝinta je miaj plej malnovaj procesoj kaj iuj aliaj aferoj, tiam +la altedevena Mikelo estu tirata en tagon. Toston! Ĉu vi ne trinku +por tio? Ĉu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ja, ĉu mi ne unue demandu, kiu tiu altedevena sinjoro Mikelo estas?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; ne aspektu do tiel embarasita. Vi certe ne pensas, ke mi +aludas al sinjoro Monsen? Sinjoro Monsen ja ne povas esti nomata +altedevena. Ne; tiu estas ĉambelano Bratsberg, — kara juna amiko!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho ĉu? En komercaj aferoj la ĉambelano certe estas honesta homo.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu tion vi diras, vi juna homo? Hm; sufiĉe dirite! <span class="staging">(proksimigas sin)</span> +Antaŭ dudeko da jaroj mi valoris barelon da oro. Ricevis grandan +kapitalon post mia patro. Vi certe aŭdis rakonti pri mia patro? +Ĉu ne? Maljuna Mads Hejre? Oni nomis lin Or-Mads. Li estis +ŝipposedanto; enspezis multege da mono dum la licenc-tempo; orumigis +siajn fenestrokadrojn kaj pordajn fostojn; estis sufiĉe riĉa por +tio; nu sufiĉe dirite; — tial oni nomis lin Or-Mads.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ĉu li ne ankaŭ orumis la kamentubojn?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne, tio estas nur gazetmensogo; — cetere ĝi aperis longe antaŭ via +tempo. Sed monon li elspezis; kaj tion ankaŭ mi faris. Multekosta +vojaĝo al Londono —; ĉu vi ne aŭdis paroli pri mia vojaĝo al +Londono? Mi kvazaŭ kondukis kun mi kortegon; — ĉu vi vere ne +aŭdis paroli pri tio? Ĉu? — Kaj kiom mi ja estas forĵetinta sur +artojn kaj sciencojn? Kaj kiel mi ja estas antaŭenpuŝinta junajn +talentulojn?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(ekstaras)</span> Dankon pri mi, miaj sinjoroj!</p> + +<p>MONSEN<br> +Nu? Ĉu vi volas forlasi nin?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, mi volas iom movi min. <span class="staging">(foriras)</span></p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Ankaŭ li estas unu el ili. Repagas sammaniere kiel +ĉiuj la aliuloj; he-he! Ĉu vi scias, ke mi tenis lin tutan jaron al +studado?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vere? Ĉu Aslaksen studis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kiel la juna Monsen; — neniam fariĝis al io; ankaŭ kiel — sufiĉe +dirite: — kion mi volis diri: devis rezigni la esperon pri li; jam +frue rimarkis tiun fatalan inklinon al alkoholaĵoj —</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed vi tute erarvojiĝis de tio, kion vi volis rakonti al Stensgård +pri la ĉambelano.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Aj, tio estas multflanka historio. Kiam mia patro staris plej alte, +malsupreniĝis por la maljuna ĉambelano, — patro de la nuna, vi +komprenas; ĉar ankaŭ <em>li</em> estis ĉambelano —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kompreneble; ĉio herediĝas ĉi tie.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Inkluzive ĉiuj ĝentilaj ecoj. Sufiĉe dirite. La malaltigo de la +mona valoro, — malprudentaĵoj, ekstravagancaj aferoj en kiujn li +tiriĝis en la jaro 1816 kaj poste, tio devigis lin vendi parton el +la bieno —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj via patro aĉetis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kaj aĉetis kaj pagis. Nu! Kio okazas? Mi transprenas la heredaĵon; +mi faras milojn da plibonigaĵoj —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kompreneble.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Toston! — Plibonigaĵojn en miloj, kiel dirite; mi aerumas en la +arbaroj; vico da jaroj pasas, — kaj jen venas mia sinjoro Urian,<span class="notosigno">[2]</span> +— mi aludas la nunan, — kaj igas la negocon refariĝi!</p> + +<p class="noto">[2] Nomo uzata por ne devi uzi la ĝustan. Malestime.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, sed estimata Hejre, tion vi certe estus povinta malhelpi.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne tiel facile! Kelkaj formalaĵoj estis forgesitaj, li pretendis. +Cetere mi tiam estis en mona embaraso, kiu laŭe fariĝis daŭra. Kaj +kiom longe atingas ni nuntempe sen kapitalo?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne, jen estas je Dio vera vorto! Jes, iel oni ne atingas longe eĉ +<em>kun</em> kapitaloj. Tion mi spertis. Jes, eĉ miaj senkulpaj infanoj —</p> + +<p>BASTIAN<br> +<span class="staging">(frapas la tablon)</span> Uŝ, patro, — se mi havus certajn personojn ĉi +tie!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Viaj infanoj, vi diras?</p> + +<p>MONSEN<br> +Nu jes; vidu nun ekzemple Bastian. Ĉu li ne estas bone edukita —?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Trioble! Unue en direkto de studento; poste en direkto de pentristo; +kaj fine en direkto de — ne, jeno estas vero, — civilinĝeniero, +<em>tio</em> li do estas.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jes, tio mi estas, morto kaj plago!</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, tio li estas; tion mi povas pruvi kaj per kvitancoj kaj +ekzamenaj atestiloj. Sed kiu dungiĝis por la komunuma laboro? Kiu +dungiĝis por la vojlaboroj ĉi tie — precipe la du lastajn jarojn? +Por ili dungiĝis eksterlandanoj — aŭ almenaŭ fremduloj, — +personoj, mallonge dirite, pri kiuj oni nenion scias!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, estas tute hontinde. Kiam oni je novjaro dungus estron de la +ŝparbanko, oni preterpasis sinjoron Monsen, kaj elektis subjekton +kun komprenemo <span class="staging">(tusas)</span> kun komprenemo teni la monujon fermita, — kion +nia grandioza gastiganto laŭŝajne ne havas. Se temas pri posto de +konfido en la komunumo — same! Neniam Monsen; ĉiam iu kiu ĝuas +la fidon — de la potenculoj. Nu; <i lang="la">commune suffragium</i>, kiel vortumas +la roma leĝaro; tio signifas, ke oni suferas ŝiprompon en la +komunuma profesio, vi sciu! Fi, pro diablo! Tosto!</p> + +<p>MONSEN<br> +Dankon! Sed por pasi al io alia, — kiel progresas nun viaj multaj +procesoj?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ili daŭre estas en preparado; mi ne povas diri pli al vi je ĉi tiu +momento. Ho, kiom da ĉikanoj al kiuj mi estis elmetita en tiu +rilato! Venontan semajnon fariĝos necese por mi voki la tutan urban +konsilantaron al la juĝa konsilantaro.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉu estas vero, tio kion diras homoj, ke vi iam vokis vin mem al la +juĝa konsilantaro?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi mem? Jes; sed mi ne min prezentis.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ha-ha! Ĉu ne, nu?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi havis leĝan ekskuzon pri foresto: Mi transpasus la Grönsundon, +kaj malfeliĉe estis, ke estis tiun jaron ke Bastian konstruis la +ponton; — pum; vi scias ke iris <i lang="la">ad undas</i> —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Nu, do ke la diablo —!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Prudento, juna sinjoro! Estas tiom multaj, kiuj streĉas la arkon +ĝis ĝi rompiĝas; la pontan arkon mi aludas; ĉio estas ja hereda +—; sufiĉe dirite!<span class="notosigno">[3]</span></p> + +<p class="noto">[3] En la norvega lingvo ĉi tiu esprimo signifas ankaŭ “stultulo”.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ho-ho-ho! “Sufiĉedirite”, jes! Trinku nun vi, “Sufiĉedirite”! +<span class="staging">(al <b>Stensgård</b>)</span> Vi aŭdas, ke sinjoro Hejre havas licencon por +esprimi sin kiel li ŝatas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, la parollibereco estas ja la sola ŝtataneca rajto, kiun mi alte +taksas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nur domaĝo, ke tiu rajto estas limigita per la leĝoj.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he! La dentoj de la sinjoro advokato eble salivas por +insultproceso? Ĉu? Nepre ne akceptu toleraĵon, estimatulo! Mi estas +maljuna praktikanto, mi!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Koncerne insultoj?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Vian pardonon, juna sinjoro! La kolero, kiun vi sentas, vere +honorigas vian koron. Mi petas vin forgesi, ke maljunulo estas ĉi +tie sidinta parolante nekaŝeme pri viaj forestantaj amikoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Forestantaj amikoj?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +La filo certe valoras la honoron; sufiĉe dirite! Tiel ankaŭ la +filino. Kaj kiam mi preterpase hazardis ĵeti makuleton sur la +karakteron de la ĉambelano —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tiuj de la ĉambelano? Ĉu estas tiuj de la ĉambelano, kiujn vi +nomas miajn amikojn?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, oni ja ne faras vizitojn al siaj malamikoj, mi scias.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Vizitojn?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ĉu kio?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Aŭ, aŭ, aŭ! Jen mi eble malkaŝis ion, kio —</p> + +<p>MONSEN<br> +Ĉu vi faris vizitojn al la ĉambelano!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Babilaĵo! Falsaĵoj!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Vere, ege fatale! Sed kiel mi do povus scieti, ke estas sekreto? +<span class="staging">(al <b>Monsen</b>)</span> Cetere ne prenu miajn vortojn tro laŭlitere. Kiam mi +diras “vizito”, mi nur aludas tian formalan viziteton; — tamen en +frako kaj flavaj gantoj; sed kio —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj mi diras al vi, ke mi eĉ ne estas parolinta vivan vorton kun tiu +familio!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu eblas? Ĉu vi eĉ ne la duan fojon estis akceptata? Jes, ĉar la +unuan fojon oni neigis sin hejme; tion mi ja scias.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(al <b>Monsen</b>)</span> Mi havis skribaĵon por transdoni de iu tria persono +en Kristiania; tio estas la tuto.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(ekstaras)</span> Estas, Dio mortigu min, io indigniga en tiaĵo! Jen venas +juna, fidema nespertulo sur la areno de la vivo; vizitante la +provitan grandulon en lia domo; rifuĝas al li kiu havas la sian en +sekureco, por peti, — nu sufiĉas! La grandulo ŝlosfrapas la +pordon; oni ne estas hejme; — ne, oni neniam estas hejme, kiam pri +io estas, — sufiĉas! <span class="staging">(ekdire)</span> Sed aldone estas ja la plej +indigniga krudeco!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, lasu nun tiun malagrablan aferon kuŝi.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne hejme! Li, kiu ĉiam diradas: “Mi estas ĉiam hejme por honestaj +homoj!”</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu li tion diras?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ia diraĵo. Eĉ sinjoro Monsen neniam akceptiĝas. Sed mi ne +komprenas kial li portas malamon al vi. Jes, mi diras malamon; ĉar +ĉu vi scias kion mi aŭdis hieraŭ?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi ne volas scii, kion vi aŭdis hieraŭ.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Fina punkto do. Cetere la diraĵo por mi ne estis eksterordinara; — +nome en la buŝo de ĉambelano Bratsberg! Mi ne komprenas, kial li +aldonus la vorton “radik-hakisto”.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Radik-hakisto?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉar vi nepre devigas min, mi devas konfesi, ke la ĉambelano nomis +vin radik-hakisto kaj aventuristo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(eksaltas)</span> Kion do?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Radik-hakisto kaj aventuristo, — aŭ aventuristo kaj radik-hakisto, +mi ne povas garantii por la vico de la vortoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj tion vi aŭdis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi? Se mi ĉeestus, sinjoro advokato Stensgård, ne mankus al vi la +defendon, kiun vi meritas.</p> + +<p>MONSEN<br> +Jen vi vidas kio elvenas el —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel povas tiu impertinenta persono arogi al si —?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Nu, nu, nu! Ne tiel impete! Estis metafore pensite; pri tio mi vetas +mian kolon. Eble nur ŝercema parolturniĝo. Morgaŭ vi povos postuli +klarigon. Jes, ĉar vi ja certe invitiĝis al la festena tagmanĝo? +Ĉu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi ne iros al iu tagmanĝo.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Du vizitojn kaj tamen neniun inviton —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Radik-hakisto kaj aventuristo! Al kio tio do aludus?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jen vidu tien! Kiam oni parolas pri la malbonulo, li estas plej +proksima. Venu, Bastian! <span class="staging">(<b>Monsen</b> kaj <b>Bastian</b> foriras.)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kion tio signifus, sinjoro Hejre?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi vere ne povas servi vin per iu respondo, — Vi suferas? Vian +manon, juna sinjoro! Pardonu se mi per sincerdireco vundis vin. Kredu +min, ankoraŭ atendas vin multaj amaraj travivaĵoj sur la areno de +la vivo. Vi estas juna; vi estas konfidema kaj kredema. Tio estas +bela; eĉ kortuŝa; sed, sed, — fidemo estas arĝento; monda sperto +estas oro; — jen proverbo el mia propra elpensaĵo, vidu! Dio estu +kun vi! <span class="staging">(<b>Daniel Hejre</b> foriras.)</span></p> + +<p class="staging">(<b>Ĉambelano Bratsberg</b>, <b>lia filino</b> kaj <b>doktoro Fjeldbo</b> venas de +maldekstre.)</p> + +<p>ANDERS LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(ĉe la tribuno, signas por aŭskultado)</span> Sinjoro administranto de la +ferfarejo Ringdal havas la vorton.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(vokas)</span> Sinjoro Lundestad, mi postulas la vorton!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Poste!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne! — Nun! Tuj!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi ne povas paroli nun. Sinjoro Ringdal havas la parolrajton.</p> + +<p>RINGDAL<br> +<span class="staging">(sur la tribuno)</span> Estimataj kunvenantoj! En ĉi tiu momento ni havas +la honoron vidi en nia mezo la viron kun la varma koro kaj la +malfermita mano, — li, kiu dum longa vico da jaroj kutimigis nin +suprenrigardi al li kvazaŭ al patro; li, kiu ĉiam estas preta same +al konsilo kiel al faro; li, kies pordo neniam estas fermita por iu +ajn honesta membro de nia komunumo; li, li —; nia estimata honora +gasto ne ŝatas longajn paroladojn, kaj tial, toston kaj huraon por +ĉambelano Bratsberg kaj lia familio! Ili vivu! Hura!</p> + +<p>LA AMASO<br> +Hura! Hura! Hura!</p> + +<p class="staging">(Entuziasma aplaŭdo; oni ĉirkaŭas la ĉambelanon, kiu dankas kaj +premas la manojn de la plej proksimaj.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu mi <em>nun</em> rajtas paroli?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Bonvolu. La tribuno staras je via servo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(eksaltas sur la tablon)</span> Mi konstruas mian propran tribunon!</p> + +<p>LA JUNULOJ<br> +<span class="staging">(amasiĝas ĉirkaŭ lin)</span> Hura!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(al la <b>doktoro</b>)</span> Kiu estas tiu neregula homo?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Advokato Stensgård.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, li!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aŭskultu min, vi festenantaj fratoj kaj fratinoj! Aŭskultu min, vi, +kiuj havas la ĝojon kaj la kanton de la tago de libereco en viaj +koroj, eĉ se ĝi kuŝas ligita. Mi estas fremdulo inter vi —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon por tiu “ne”! Mi prenas ĝin kiel atesto de la sopiro kaj la +bezono. Tamen fremda mi estas; sed estas ĵurite, ke ĉi tie mi +staras kun granda kaj freŝa koro por via lamento kaj ĝojo, por via +sopiro kaj venko; se havus mi pri tio iun potencon, tiam — tiam —!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Vi <em>havas</em>, sinjoro advokato!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Neniu interrompo! Vi ne havas la parolrajton.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi eĉ malpli! Mi maldungas la festenkomitaton! Libereco en la +liberecotago, knaboj!</p> + +<p>LA JUNULOJ<br> +Hura por la libereco!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Oni volas malpermesi al vi paroli! Vi aŭdis. Oni volas fari vin +senvoĉaj! For tia perforta reĝimo! Mi ne volas stari ĉi tie +parolante al amaso de mutuloj. Paroli mi volas. Kaj vi parolu kune. +Ni parolu sen ĉirkaŭfrazoj!</p> + +<p>LA AMASO<br> +<span class="staging">(en kreskanta ĝojego)</span> Hura!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne plu tiuj sterilaj ĉerke vestitaj festenkunvenoj! Orumita, agpeza +rikoltaĵo ĝermos de nun el niaj Deksepan-de-Majo-festenoj. Majo! +Ĝi estas ja la tempo de ĝermado; ĝi estas ja la juna ŝvelanta +virginmonato de la jaro. Ĝis la unua de Junio estos ĝuste du +monatoj de post kiam mi loĝiĝis ĉi tie inter vi. Kaj kiom do mi +estas vidinta de grandeco kaj malgrandeco, de malbelaĵoj kaj de +belaĵoj ĉi tie!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Pri kio estas li vere parolanta, doktoro?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Presisto Aslaksen diras, ke estas pri la lokaj rilatoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi vidis talentojn glimi kaj brili funde en la popolo. Sed mi ankaŭ +vidis la degenerigantan animon, kiu kuŝas premegante super la +talentoj kaj tenas ilin en la malsupereco. Jes, mi vidis junajn, +varmajn, fidoplenajn korojn alkuri renkonte, — sed ankaŭ tiujn, +kiuj fermis la pordon al ili.</p> + +<p>TORA<br> +Ho, Dio!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion li aludas per tio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, fratoj kaj fratinoj en brava fido! Troviĝas en la vetero, en la +aero, potenco, reaperanto el putraj tagoj, kiu diskuŝigas premegon +kaj sombron, kie devus esti lumo kaj suprenflugo. Reentombigu tiun +reaperanton!</p> + +<p>LA AMASO<br> +Hura! Hura por la 17-a de Majo!</p> + +<p>TORA<br> +Venu, patro —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Je la diablo, pri kiu reaperanto estas li parolanta, doktoro?</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(rapide)</span> Ho, estas pri — <span class="staging">(flustras kelkajn vortojn)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Aha! Ĉu vere tiel?</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Dankon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Se ne aliulo volas frakasi la drakon, do mi faros! Sed ni devas +kunteni, knaboj!</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> +Jes! Jes!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ni estas la junuloj. Ni posedas la tempon; sed la tempo ankaŭ +posedas nin. Nia rajto estas nia devo! Kubutlokon por ĉia energio, +por ĉia volo, kiu estas el inter la fortuloj! Aŭskultu min! Ni +starigos asocion. La monsako ĉesis regi en la komunumo!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Brave! <span class="staging">(al la doktoro)</span> La monsakon, li diris; do tamen vere —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, knaboj, ni, ni estas la valuto, se vere estas erco en ni. Niaj +voloj, jen la kontanta mono, kiu validu inter homo kaj homo. Milito +kaj malvenko al ĉiuj tiuj, kiuj volas malhelpi ke ni antaŭen +iros laŭ nia volo.</p> + +<p>LA AMASO<br> +Hura!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Oni ĵetis al mi vizaĝen mokeman “brave” ĉi-vespere —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Indiferente! Nek danko nek minaco ion signifas por tiu kiu volas +tion, kion li volas. Kaj sekve al Dio rekomendita! Jes al li; ĉar +estas ja lia misio, kiun ni plenumas en nia juna, fidoplena agado. Do +internen en la restoracion; — en tiu ĉi horo ni volas starigi nian +asocion!</p> + +<p>LA AMASO<br> +Hura! Portu lin! Portu lin!</p> + +<p class="staging">(Li suprenleviĝas sur kunplektitaj brakoj.)</p> + +<p>VOĈOJ<br> +Parolu! Pli! Pli!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Solidareco, mi diras! Alianco estas inter la asocio de la junuloj kaj +la providenco. Dependas de ni, se ni volas estri la mondon — ĉi tie +en la distrikto!</p> + +<p class="staging">(Li portiĝas en la tendon dum entuziasma aplaŭdo.)</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(sekigas la okulojn)</span> Ho, kia buŝo sidas sur tiu homo! Ĉu oni ne +ŝatus kisi lin, sinjoro Hejre?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne, kisi lin, tion mi do ne volonte farus.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ne, vi! Tion mi ja kredas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu eble vi volus kisi lin, sinjorino Rundholmen?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Uf, kiel aĉa vi estas!</p> + +<p class="staging">(Ŝi iras en la tendon; ankaŭ <b>Daniel Hejre</b>.)</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Reaperanto, — kaj drako, — kaj monsako! Estis terure krude. Sed +certe konvene!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(proksimiĝas)</span> Mi tre bedaŭras, sinjoro ĉambelano —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, kie vi havis vian scion pri la homoj? Nu, nu; povas okazi al kiu +ajn. Bonan nokton, sinjoro Lundestad, kaj multajn dankojn por hodiaŭ. +<span class="staging">(turnas sin al <b>Tora</b> kaj al <b>la doktoro</b>)</span> Sed je diablo; kontraŭ +tiu brava, juna homo mi estas estinta kruda.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu?</p> + +<p>TORA<br> +Al la vizito vi aludas —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Du vizitoj. Efektive estas la kulpo de Lundestad; li estis lin +priskribinta kiel ambiciulo kaj kiel — io alia, kion mi ne memoras. +Nu, feliĉe ke mi povos tion ripari.</p> + +<p>TORA<br> +Kiel —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Venu, Tora; ni volas jam ĉi-vespere —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho ne, sinjoro ĉambelano, ĉu tio do estas prudenta —?</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Tŝ!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Se oni estis senatenta, oni devas ripari la aferon; tio estas simpla +devo. Bonan nokton, doktoro! Mi tamen ekhavis ĝojigan tempeton. Tio +estas pli ol vi pretigis por mi hodiaŭ.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi, sinjoro ĉambelano?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho jes, jes jes; — kaj vi kaj aliuloj —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu mi povus demandi, kion mi —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sinjoro farejkuracisto, — neniun altrudiĝemon. Mi neniam estas +altrudiĝema. Nu, tamen, en la nomo de Dio, — bonan nokton.</p> + +<p class="staging">(<b>La ĉambelano</b> kaj <b>Tora</b> eliras maldekstre; <b>Fjeldbo</b> postrigardas +ilin penseme.)</p> + +<p>PRESISTO ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(el la tendo)</span> Hola, servisto! Inkon kaj plumon! Ho, nun okaziĝas, +sinjoro doktoro!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kio okaziĝas?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Li starigas la asocion. Ĝi estas preskaŭ starigita.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(malrapide proksimiĝas)</span> Ĉu multaj enskribiĝas?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ni havas nun ĉirkaŭ 37 krom vidvinoj kaj tiaĵoj. Inkon kaj plumon, +mi diras! Neniu servisto ĉeestas; kulpas la lokaj rilatoj. <span class="staging">(eliras +malantaŭ la tendon)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Puh; tio ĉi estis varma tago.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi timas ke ni havos pli varmajn tagojn post ĉi tiu.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu vi opinias ke la ĉambelano fariĝis tre kolera?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, tute ne; tion vi ja vidis. Sed kion vi diras pri la nova asocio?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Hm; mi diras nenion. Kion do diri?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed estas ja la komenco de batalo por la potenco ĉi tie en la +distrikto.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu ja! Batalo estas bona. Li estas viro kun grandaj talentoj, tiu +Stensgård.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj viro kiu volas antaŭen.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La junuloj ĉiam volas antaŭen. Ankaŭ mi volis antaŭen, kiam mi +estis juna; nenio estas direnda kontraŭ tio. Sed ni povus eble iri +internen —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(el la tendo)</span> Nu, sinjoro Lundestad, ĉu vi eniros por interpelacii? +Ĉu? Fari oponon? He-he! Ĉar tiaokaze vi devas rapidiĝi.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho, mi tamen certe venos sufiĉe frue.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Tro malfrue, amiko! Se vi ne volas stari baptopatro. <span class="staging">(huraoj el la +tendo)</span> Jen la diakonoj kantas Amenon; nun la bapta ceremonio estas +plenumita.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Certe permesiĝas ke oni aŭskultu; mi tenas min silenta. <span class="staging">(eniras)</span></p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jen ankaŭ unu el la falontaj arboj! Multo kaj multuloj estas nun +falontaj! Ĉi tie aspektos kiel arbaro post ventego. Ho, estas +delikate, jeno!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed diru al mi, sinjoro Hejre; kial ĝi vere interesas vin?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Interesas min? Mi ne estas iu interesprenanta viro, sinjoro doktoro! +Kiam mi ĝojas, tio estas en la nomo de miaj kuncivitanoj. Ĉi tie +kreiĝos vivo, enhavo, materio! Por mi persone — je Dio, por mi tio +povas esti sensignifa; mi diras, kiel la Granda Turko pri la +imperiestro de Aŭstrujo kaj la reĝo de Francio: Por mi estas +sensignife ĉu la porko manĝas la hundon aŭ ĉu la hundo manĝas la +porkon. <span class="staging">(eliras en la fono dekstre)</span></p> + +<p>LA AMASO<br> +<span class="staging">(en la tendo)</span> Advokato Stensgård vivu! Li vivu! Hura! Hura por la +Asocio de la junuloj! Vinon! Punĉon! Hoj; hoj! Bieron! Hura!</p> + +<p>BASTIAN MONSEN<br> +<span class="staging">(el la tendo)</span> Dio benu vin kaj ĉiujn homojn! <span class="staging">(kun plorsufokata +voĉo)</span> Ho, doktoro, mi sentas min fortega ĉi-vespere. Mi devas ion +fari!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne faru ceremoniojn. Sed <em>kion</em> volas vi fari?</p> + +<p>BASTIAN MONSEN<br> +Mi pensas, ke mi iru en la danc-salonon por draŝi kelkajn el miaj +amikoj. <span class="staging">(elen malantaŭ la tendon)</span></p> + +<p class="staging">(Stensgård venas el la tendo, sen ĉapelo kaj en forta ekscito.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kara Fjeldbo, ĉu estas vi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Je via servo, sinjoro popolestro! Nu, vi certe estas elektita —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kompreneble; sed —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj kio sekvu poste el tio ĉi? Kiuj postenoj de konfido en la +komunumo? Estro en la banko? Aŭ eble —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, ne parolu al mi pri tiaĵoj! Vi ankaŭ ne pensas tiel. Vi ne +estas tiel plata kaj malplena en la brusto, kiel vi deziras aspekti.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jen io por aŭdi!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fjeldbo! Estu mia amiko kiel antaŭe! Fariĝis dezerte inter ni. +Estis tiom da malĝojigaĵoj ĉe vi, ŝercemo, moko, kiuj forpuŝis +min. Ho, estis do maljuste de mi! <span class="staging">(ĉirkaŭbrakas lin)</span> Ho, vi +eterna Dio, kiom feliĉa mi estas!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ankaŭ vi! Eĉ mi; eĉ mi!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉu mi ne estus la plej fia fripono sur la tero, se tiu apogo de +beno ne faris min bona kaj brava? Per kio mi estas tion meritinta, +amiko? Kion mi, sentaŭgulo, estas farinta, ke mi fariĝis tiel +riĉigata?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jen mia mano! Ĉi-vespere mi, je mia savo, ŝatas vin!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon! Estu fidela kaj sincera. Mi estu. — Ĉu ne estas nedirebla +feliĉo tiel povante entuziasmigi ĉiujn, ĉiujn el la amaso? Ĉu oni +ne fariĝu bona el dankemo? Kaj ĉu oni ne devas ami ĉiujn homojn? +Ŝajnas al mi, ke mi povus premegi ĉiujn al mi, plori kaj pardonpeti +por pardono, ĉar Dio estis tiel partia por doni al mi pli ol al ili.</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(silente)</span> Jes; tiom nedireble multe povas la opulo ricevi. Eĉ ne +rampulo, eĉ ne verda folio laŭ la vojo povus mi subtreti +ĉi-vespere.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Fina punkto! Pri tio ne estas la parolo. Mi nur volis diri, ke mi +komprenas vin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, kia delikata nokto! La muziko kaj la ĝojo sonas foren super la +herbejoj. Tie malsupre estas silente. — Jes, tiu homo, kies vivo ne +akceptas bapton el tia horo, li ne meritas vivi sur la tero de Dio.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed diru nun, — kio konstruiĝos poste — morgaŭ kaj ĉiujn +labortagojn?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Konstruiĝos? Unue temas pri malkonstruo. — Vi, Fjeldbo, mi iam +sonĝis, — aŭ eble mi tion vidis; tamen ne, mi sonĝis; sed tiel +vive; ŝajnis al mi, ke estis veninta la tago de la lasta juĝo super +la tero. Mi povis vidi ĝian tutan rondon. Neniu suno estis; nur +flava ventega lumo. Ventegis; bloviĝis de okcidente kaj ĝi +kunbalais ĉion; unue ĝi forventis velkiĝintan foliaron, poste +homojn; — sed ili tamen tenis sin surpiede. La manteloj batiĝis +dense ĉirkaŭ ili, tiel ke aspekte ili ŝvebis kvazaŭ sidantaj dum +la flugo. Unue ili aspektis kiel urbanoj, kiuj postkuras siajn +ĉapelojn en vento; sed kiam ili proksimiĝis, ili estis imperiestroj +kaj reĝoj; kaj tio, kion ili postkuris kaj provis atingi, kaj kion +ili ĉiam estis proksimaj por kapti, sed neniam atingis, estis kronoj +kaj regnaj globoj. Ho, preterbloviĝis centoj kaj centoj el ĉiaj +specoj, kaj neniu sciis pri kio temis; sed multaj ĝemis kaj +demandis: De kie tamen venis tiu terura ventego? Jen respondiĝis: +Voĉo parolis, kaj tiu sola voĉo tiel resonis, ke la ventego +vekiĝis!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiam vi sonĝis tion ĉi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, iam, — mi ne memoras; antaŭ pluraj jaroj.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Okazis ribelo ie en Eŭropo, kaj vi manĝis ion pezan por +vespermanĝo kaj legis gazetojn poste.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +La sama glacia fluo, la sama kurento laŭ la dorso mi sentis +ĉi-vespere. Jes, mi <em>laboru</em> kontentige. Mi estu la voĉo —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Aŭskultu, kara Stensgård, vi haltu kaj iomete pripensu. Vi volas +esti la voĉo, vi diras. Bone! Sed kie volas vi esti tiu voĉo? Ĉi +tie en la voktejo? Aŭ, se okazos pli alte, en la gubernio! Kaj kiuj +estu la resono, kiu frapos, tiel ke la ventego <em>vekiĝas</em>? Nu ja, +homoj kiel proprietulo Monsen kaj libropresisto Aslaksen kaj la +grasdorsa geniulo, sinjoro Bastian. Kaj anstataŭ la fuĝantaj +imperiestroj kaj reĝoj ni ekvidos bienulon Lundestad, kiu postkuras +sian parlamentan mandaton. Kio fariĝos do ĉio? Fariĝos kiel unue +montriĝis en la sonĝo, — filistroj en vento.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +En la plej proksima najbareco, jes! Sed neniu scias kiom foren +ventego frapas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Babilaĵo pri vi kaj via ventego! Kaj kiam venos al tio, ke vi, +blinda kaj konvinkigita kaj forlogita, kiel vi estas, direktas viajn +armilojn ĝuste kontraŭ la honesteco kaj taŭgeco inter ni —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne estas vero!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas vero! Monsen en Storli kaptis vin tuj kiam vi venis ĉi tien en +la komunumon; kaj se vi ne liberigos vin de li, tio fariĝos via +malsukceso. Ĉambelano Bratsberg estas honestulo; pri tio vi devas +fidi. Ĉu vi scias kial tiu bienposedanto portas malamon al li? Jes, +ĉar —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi toleras eĉ ne vorton pli! Eĉ ne solan vorton, kiu insultas miajn +amikojn!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Rigardu ĝisfunde en vi mem, Stensgård! Ĉu sinjoro Mons Monsen vere +estas via amiko?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Proprietulo Monsen plej bonvole malfermis sian domon por mi —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Li vane malfermas sian domon por la honestuloj ĉi tie.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, kiujn nomas vi la honestuloj? Kelkaj arogantaj publikaj +oficistoj! Mi ja scias. Sed rilate al mi, oni akceptis min en Storli +per komplezemo kaj rekono, kiu —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Rekono; jes bedaŭrinde, — jen la kerna punkto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tute ne! Mi estas homo por vidi senpartie. Proprietulo Monsen havas +talentojn; li estas erudita; li havas komprenon por la publikaj +aferoj.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Talentojn? Nu jes, siamaniere. Li ankaŭ legas; li abonas la gazetojn +kaj el ili notis kiujn paroladojn vi faris, kaj kiujn artikolojn vi +skribis. Kaj ke li komprenas la publikajn aferojn, li kompreneble +montris samopiniante pri viaj paroladoj kaj viaj artikoloj en la +gazetoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aŭskultu, Fjeldbo, nun denove elmergiĝas la feĉo en vi. Ĉu vi +neniam povas liberigi vin de tiu koto en la pensoj? Kial ĉiam supozi +fiajn aŭ ridindajn motivojn? Ho, vi vere ne opinias tion! Nun vi +denove havas fidindan aspekton. Mi nun diru al vi la plej bonan, la +kernan punkton. Ĉu vi konas Ragna?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ragna Monsen? Jes; tiel de mencio.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ŝi foje venas al la familio de la ĉambelano.</p> + +<p>FJELDBO<br> +En tuta silento. Ŝi kaj fraŭlino Bratsberg estas amikinoj ekde la +tempo de konfirmacio.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj kion vi diras pri ŝi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, post ĉio kion mi aŭdis, ŝi certe estas ege ŝatinda knabino.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, vi devus esti vidanta ŝin en la hejmo. Ŝi ne havas penson krom +pri la du etaj gefratoj. Kaj kiel estas ŝi ja fleginta sian +patrinon! Vi scias ke la patrino estis mense malsana la lastajn +jarojn de sia vivo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, efektive; mi mem estis kuracisto tie dum tempo. Sed diru al mi, +kara amiko, ĉu mi kredus, ke —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, Fjeldbo, mi vere amas ŝin; al vi mi povas tion diri. Jes, mi +bone komprenas, kio mirigas vin. Vi trovas strange, ke mi tiel rapide +post —. Jes, vi ja scias, ke mi estis fianĉiĝinta en Kristianio?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, oni rakontis tion.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +La tuta rilato estis seniluzio. Mi <em>devis</em> rompi; estis la plej bona +por ambaŭ partoj. Kredu, mi sufiĉe suferis sub tiu afero; mi sentis +min turmentata kaj premegata —. Nu, bona Dio, nun mi estas ekster +tio; tio estis ja mia kialo por forloĝiĝi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj rilate al Ragna Monsen vi estas certa pri vi mem?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi estas, vi kredu! En tio ne eblas erari.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed do je Dio, fine decidu vin! Estas granda feliĉo! Ho, mi povus +tiom diri —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi povus? Ĉu ŝi ion diris? Eble al fraŭlino Bratsberg?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vi ne komprenas min. Sed kiel eblas, ke vi meze dum tio ĉi, povas +iradi ĉi tie diboĉante en politikaj orgioj? Imagu ke la vilaĝara +babilado povas penetri en animon, kiu —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj kial ne? La homo tamen ne estas tute simpla maŝino. Almenaŭ mi +ne. Krome, ĝuste tra tiuj luktoj kaj konfliktoj la vojo kondukas al +ŝi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Damnite banala vojo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fjeldbo, mi estas ambicia; tion vi bone scias. Mi volas antaŭen en +la mondo. Pripensante ke mi havas tridek jarojn, kaj ankoraŭ staras +ĉe la komenco, mi sentas la dentojn de la konscienco mordi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed ne estas ĝiaj saĝodentoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne utilas paroli kun vi. Vi neniam sentis tiun pelantan, instigantan +deziron. Vi vagadis pigre ĉiujn viajn tagojn, — jen kiel studento, +jen antaŭ la ekzameno, jen eksterlande kaj nun ĉi tie —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu jes, eble; sed tamen estis ĝuinde. Kaj ne sekvas iu laciĝo +poste, kiel tiu, kiun oni sentas, kiam oni estas malsuprentretinta de +la tablo post kiam —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiun ajn aludon; sed tiun ĉi mi damninde ne toleras! Vi malbonfaras +per tiaĵo. Vi forprenas de mi la spiritan leviĝon —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed sciu do; kiam la leviĝo estas tiel malfiksa —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne faru, mi diras! Ĉu vi rajtas enrompi en mian feliĉon? Ĉu vi +eble kredas, ke mi ne estas honesta?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho jes, je la ĉielo, mi kredas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, kial do fari min senenhava kaj abomena kaj malfidema al mi mem? +<span class="staging">(bruo kaj kriado en la tendo)</span> Aŭskultu, aŭskultu! Ili trinkas je +mia sano! Tio, kio povas kapti tiom multajn, — je la eterna Dio, en +ĝi <em>estas</em> vero!</p> + +<p class="staging">(<b>Fraŭlino Bratsberg, fraŭlino Monsen</b> kaj <b>kandidato Helle</b> de +maldekstre transpaŝas la ejon mezfone.)</p> + +<p>KANDIDATO HELLE<br> +<span class="staging">(al <b>fraŭlino Bratsberg</b>)</span> Jen vidu, fraŭlino; jen staras ja ĝuste +advokato Stensgård.</p> + +<p>TORA<br> +Jes, do mi ne pluen akompanos vin. Bonan nokton, Ragna! Bonan nokton; +bonan nokton!</p> + +<p>HELLE kaj FRAŬLINO MONSEN<br> +Bonan nokton; bonan nokton! <span class="staging">(Ili eliras dekstren.)</span></p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(pli proksima)</span> Mi estas la filino de la posedanto de la ferfarejo, +sinjoro Bratsberg. Mi havas leteron por vi de patro.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Por mi —?</p> + +<p>TORA<br> +Bonvolu; jen ĝi estas. <span class="staging">(volas foriri)</span></p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu vi permesas ke mi akompanu?</p> + +<p>TORA<br> +Ne, dankon; ne akompanu. Bonan nokton. <span class="staging">(eliras maldekstre)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(legas pere de paperlanterno)</span> Jen kio?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed kara, — kion skribas la ĉambelano?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(ekridas)</span> Tion mi do ne atendis!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed diru do —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉambelano Bratsberg estas kompatinda ulo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj tion vi kuraĝas —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kompatinda; kompatinda! Diru al kiu ajn. Nu, tamen ne faru. <span class="staging">(kaŝas +la leteron)</span> Lasu tion inter ni!</p> + +<p class="staging">(La kunvenantoj elvenas de la tendo.)</p> + +<p>PROPRIETULO MONSEN<br> +Sinjoro kunvenestro! Kie estas sinjoro Stensgård?</p> + +<p>LA AMASO<br> +Jen li staras! Hura!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La sinjoro advokato forgesis sian ĉapelon. <span class="staging">(donas ĝin al li)</span></p> + +<p>PRESISTO ASLAKSEN<br> +Bonvolu; jen punĉo! Tuta bovlo!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon; ne pli.</p> + +<p>MONSEN<br> +Kaj la membroj eble memoras, ke morgaŭ ni kunvenos en Storli ĉe mi +por —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Morgaŭ? Ne, ja ne estus morgaŭ —?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ja certe; por decidi pri la cirkulero, kiu —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, morgaŭ mi vere ne povas — Mi vidos postmorgaŭ aŭ la tagon +sekvantan. Nun, bonan nokton, sinjoroj; koran dankon pro hodiaŭ, kaj +hura por la estonteco!</p> + +<p>LA AMASO<br> +Hura! Ni akompanu lin hejmen!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon; dankon! Vi do ne devas —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ni ĉiuj akompanos vin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Do faru. Bonan nokton Fjeldbo; ĉar vi ja ne akompanos?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne. Sed tion mi volas diri al vi, ke tio kion vi diris pri ĉambelano +Bratsberg —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tŝ, tŝ; estis troigita en la esprimo. Forstreku tion! — Nu ja, +miaj estimataj amikoj, se vi volas akompani, do venu; mi antaŭas.</p> + +<p>MONSEN<br> +Vian brakon, Stensgård.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kantistoj! Ekkantu! Ion vere nacian!</p> + +<p>LA AMASO<br> +Kanton! Kanton! Muzikon!</p> + +<p class="staging">(Popoleca kanto estas ludata kaj kantata. La procesio elmarŝas +dekstren en la fono.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(al <b>Lundestad</b> kiu postrestas)</span> Grandioza sekvantaro.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu jes. Tamen ankaŭ elstara estro.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj kien vi nun do iros, sinjoro Lundestad?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi? Mi iros hejmen por kuŝigi min.</p> + +<p class="staging">(Li salutas kaj foriras. <b>Doktoro Fjeldbo</b> postrestas sola.)</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">DUA AKTO</h3> + +<p class="staging">(Ĝardeno-ĉambro ĉe la ĉambelano. Elegantaj mebloj, piano, floroj +kaj raraj plantoj. Enirpordo en la fono. Maldekstre estas pordo al la +manĝoĉambro; dekstre pluraj vitraj pordoj al la ĝardeno.)</p> + +<p class="staging">(<b>Presisto Aslaksen</b> staras ĉe la enirpordo. <b>Servistino</b> estas +enportanta kelkajn fruktobovlojn maldekstre.)</p> + + +<p>SERVISTINO<br> +Jes, sed vi ja aŭdas, ke la gastoj ankoraŭ sidas ĉetable. Vi devas +reveni poste.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne. Ĉu mi do ne povas atendi?</p> + +<p>SERVISTINO<br> +Jes, se vi tion preferas; vi povas sidi <em>jen</em> dume.</p> + +<p class="staging">(<b>Ŝi</b> iras en la manĝoĉambron. <b>Aslaksen</b> eksidas ĉe la pordo. +Paŭzo. <b>Doktoro Fjeldbo</b> envenas de la fono.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, bonan tagon, Aslaksen; ĉu vi <em>tie ĉi</em>?</p> + +<p>SERVISTINO<br> +<span class="staging">(revenas)</span> Ho, kiel malfrue la doktoro venas!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi vokiĝis al malsanulo.</p> + +<p>SERVISTINO<br> +Kaj la ĉambelano kaj la fraŭlino postdemandis vin.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu ili faris?</p> + +<p>SERVISTINO<br> +Jes, la doktoro absolute envenu. Aŭ ĉu mi eble sciigu ke —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, ne; ne faru. Mi certe ekhavos pecon da manĝaĵo poste; nun mi +dume atendas ĉi tie.</p> + +<p>SERVISTINO<br> +Jes, ili certe baldaŭ estos finintaj. <span class="staging">(Ŝi eliras en la fono.)</span></p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(iom poste)</span> Kaj vi povas preterlasi tian gastig-regalon, — kun +kukoj kaj bona vino kaj ĉiaj bonaĵoj?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, je diablo, oni pleje ricevas tro ol malmulte el bonaĵoj ĉi tie +en la regiono.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Pri tio mi ne povas samopinii.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Hm. Sed diru, — ĉu vi iun atendas?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi iun atendas, jes!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj hejme estas tolereble bone? Via edzino —?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Kuŝas lite kiel ordinare; tusas kaj marasmiĝas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj la dua plej aĝa?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ho, li estas kaj restas invalida; tion vi ja scias. Tiel ja estu por +ni; — kion diable utilas paroli pri tiaĵo!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ke mi rigardu vin, Aslaksen!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu; kion vi volas vidi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Hodiaŭ vi trinkis.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi ankaŭ faris hieraŭ.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Hieraŭ; jes, nu lasu tion; sed hodiaŭ kaj —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Sed tiuj tie interne? Ŝajnas al mi, ke ankaŭ ili trinkas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, kara Aslaksen, vi iamaniere pravas; sed la kondiĉoj tamen estas +malsamaj en nia mondo.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi ne elektis miajn kondiĉojn.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, Dio elektis por vi.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne, li ne faris. Estas homoj kiuj elektis. Daniel Hejre elektis, kiam +li prenis min el la presejo kaj igis min studi. Kaj ĉambelano +Bratsberg elektis, kiam li ruinigis Daniel Hejre, tiel ke mi devis +reiri al la presejo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nun vi parolas kontraŭ propra scio. Ĉambelano Bratsberg neniam +ruinigis Daniel Hejre; Daniel Hejre ruinigis sin mem.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu do! Sed kiel kuraĝis Daniel Hejre ruinigi sin mem, kiam li tiel +respondecis por mi? Dio ankaŭ kulpas, kompreneble. Kial li donus al +mi talentojn kaj kapablon? Nu, tiujn mi ja estus povinta uzi kiel +honesta metiisto; sed jen venis la maljuna babilaĉulo —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jeno estas fia, kion vi diras. Daniel Hejre efektive atentis pri vi +en la plej bona intenco.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu, lia bona intenco, je Dio, malmulte helpas al mi. — Tie ene, kie +ili nun sidas tostante kaj je-la-via-saniĝante, tie ankaŭ mi sidis; +estis kiel unu el ili; estis bele vestita —! Tio do estus io por mi; +por mi, kiu tiom legis, kaj kiu tiom longe soifis por partopreni en +ĉio tio, kio estas glora en la mondo. Ho jes! Kiom longe estis Jeppe +en paradizo? Knalo kaj falo, elen denove; — la tuta gloro +litermiksiĝis, kiel ni diras en la presejo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu ja; pri vi tamen ne tiel malbone statis; vi ja havis por vivteno +vian metion.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jeno estas bona babilado. Post tiaĵo la rango ne plu estas ies +rango. Ili forprenis de mi mian starejon kaj metis min sur +glaci-glitaĵon, — kaj aldone mi devas aŭdi mokvortojn ĉar mi +stumblas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu; mi efektive ne volas severe riproĉi vin —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ja, tiel vi ja faras ĝuste. — Estas stranga konfuzo! Daniel Hejre +kaj la providenco kaj la ĉambelano kaj la sorto kaj la cirkonstancoj +— kaj ankaŭ mi mem! Mi foje intencis klarigi ĉion tion, kaj verki +libron pri ĝi; sed ĉio estas tiel damnite kompleksa ke — +<span class="staging">(ekrigardas al la pordo maldekstre)</span> Jen jen; nun ili ekstaras de la +tablo.</p> + +<p class="staging">(La festenantoj, <b>sinjorinoj kaj sinjoroj</b>, dum gaja interparolo iras +el la manĝosalono elen en la ĝardenon. Inter la gastoj estas +<b>advokato Stensgård</b> kun <b>Tora</b> ĉe la maldekstra kaj <b>Selma</b> ĉe la +dekstra brako. <b>Doktoro Fjeldbo</b> kaj <b>presisto Aslaksen</b> staras supre +apud la pordo en la fono.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi ja estas fremdulo ĉi tie; la sinjorinoj do diru, kien mi +ilin konduku.</p> + +<p>SELMA<br> +Elen en la libero; vi devas vidi la ĝardenon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho jes, estus ĝuinde! <span class="staging">(eliras tra la antaŭa vitra pordo dekstre)</span></p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed je Dio, tie estas ja Stensgård!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, estas li, kiun mi serĉas. Mi sufiĉe longe postkuris lin; +feliĉe mi do renkontis Daniel Hejre —</p> + +<p class="staging">(<b>Daniel Hejre</b> kaj <b>Erik Bratsberg</b> venas de la manĝosalono.)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; je mia savo la ŝereo estis bonega! Mi ne gustumis similaĵon +post kiam mi estis en Londono.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Jes, ĉu ne? Ĝi povas tute vivigi homon!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Aĥ, aĥ; estas vera ĝojego vidi sian monon tiel bone elspezita.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Kiel? <span class="staging">(ridetante)</span> Nu; jes, jes do!</p> + +<p class="staging">(Ili eliras en la ĝardenon.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vi parolos kun Stensgård, vi diras?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi faros.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pri komercaĵoj?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Kompreneble; la festoraporto en la gazeto —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sciu, — tial vi devas dume atendi tie ekstere —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +En la koridoro?</p> + +<p>FJELDBO<br> +En la antaŭĉambro, jes! Ĉi tie estas nek tempo nek loko —; mi +atentos kiam Stensgård momenton estas sola; aŭdu —!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ho jes; mi atendas ĝis mia tempo venos. <span class="staging">(eliras en la fono)</span></p> + +<p class="staging">(<b>Ĉambelano Bratsberg, bienposedanto Lundestad, ferfareja +administranto Ringdal</b> kaj kelkaj aliaj sinjoroj elvenas de la +manĝosalono.)</p> + +<p>ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(en konversacio; al <b>Lundestad</b>)</span> Senrespekte, vi diras? Nu, pri la +formo mi ne multe atentas; sed estis oraj eroj en tiu parolado; pri +tio mi povas certigi al vi.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu jes; ĉar la ĉambelano estas kontenta; tial ankaŭ mi povas tia +esti.</p> + +<p>ĈAMBELANO<br> +Tion ankaŭ mi opinias. Nu, jen la doktoro! Kaj verŝajne kun +malplena stomako?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne gravas, sinjoro ĉambelano; ĉi tie ne estas longa distanco al la +manĝaĵejo; — mi rigardas min duone kvazaŭ hejmano en la domo.</p> + +<p>ĈAMBELANO<br> +Jen, jen; ĉu tiel? Tion vi do ne devus fari antaŭtempe.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiel? Vi do ne ofendiĝas? Vi ja mem permesis al mi —</p> + +<p>ĈAMBELANO<br> +Kion mi permesis al vi, estas permesita. — Nu, nu; konsideru vin +hejmano, kaj vidu ĉu vi trovos la vojon al la manĝaĵejo. +<span class="staging">(frapetas lin sur la ŝultron kaj turnas sin al <b>Lundestad</b>)</span> Jen +<em>jen</em> estas iu; lin vi povas nomi aventuristo kaj — kaj tio alia, +kion mi ne memoras.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne, mi asertas —</p> + +<p>ĈAMBELANO<br> +Neniuj disputoj post la manĝo; ne estas komforte. Nun baldaŭ ni +ricevos kafon tie ekstere. <span class="staging">(eliras kun la gastoj en la ĝardenon.)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(al <b>Fjeldbo</b>)</span> Ĉu aŭdiĝus kiel strange ke la ĉambelano kondutas +hodiaŭ?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Tion mi rimarkis jam hieraŭ vespere.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Imagu; li absolute insistas pri tio ke mi estus nominta sinjoron +Stensgård aventuristo aŭ io tia!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, pa, sinjoro Lundestad; se nun tiel estus? Sed pardonu; mi devas +malsupreniri por saluti la sinjorinojn de la domo. <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(al <b>Ringdal</b>, kiu pretigas ludtablon)</span> Kiel klariĝas tio, ke +advokato Stensgård venas ĉi tien?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Nu, diru al mi, vi. Unue li ne estis en la listo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Do poste? Post la superŝutado, kiun la ĉambelano ricevis hieraŭ —?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, ĉu vi komprenas tiaĵon?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kompreni tion? Ho jes, ho jes.</p> + +<p>RINGDAL<br> +<span class="staging">(pli mallaŭte)</span> Ĉu vi opinias, ke la ĉambelano timas lin?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi opinias, ke li estas singardema, — mi opinias.</p> + +<p class="staging">(Interparolante ili iras al la fono kaj poste elen en la ĝardenon; +samtempe <b>Selma</b> kaj <b>Stensgård</b> aperas en la antaŭa ĝardena +pordo.)</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, nun rigardu; tie super la arbopintoj vidiĝas kaj la preĝeja +turo kaj tuta la supra parto de la urbo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, vere; tion mi ne estus kredanta.</p> + +<p>SELMA<br> +Ĉu ne ŝajnas al vi ke la vidaĵo de ĉi tie estas rava?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉio estas rava ĉi tie; la ĝardeno, elvidaĵo kaj la sunlumo kaj la +homoj! Ho bona Dio, kiel ĉio estas rava! Kaj ĉi tie vi loĝas la +tutan someron?</p> + +<p>SELMA<br> +Ne, ne mi kaj mia edzo; ni venas kaj foriras. Ni havas belegan domon +ene en la urbo, multe pli bela ol ĉi tie; jes, vi certe vidos ĝin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj via familio eble ankaŭ loĝas en la urbo?</p> + +<p>SELMA<br> +Familio? Kiu tiu familio estus?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, mi ne sciis —</p> + +<p>SELMA<br> +Ni fabelprincinoj ne havas familiojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fabelprincinoj?</p> + +<p>SELMA<br> +El tio ni maksimume havas tian malican bopatrinon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sorĉistinon, nu! Kaj vi do estas princino?</p> + +<p>SELMA<br> +De ĉiuj la sinkintaj kasteloj, kie oni ludas ĵaŭd-nokte. Doktoro +Fjeldbo opinias, ke tio devus esti agrabla vivofico; sed — do nun vi +aŭskultu —</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(de la ĝardeno)</span> Do, fine oni trovas la sinjorineton!</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, la sinjorino rakontas al sinjoro Stensgård pri la paso de sia +vivo.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Jen, jen; kaj kiun rolon aktoras la edzo en la vivdaŭro de la +sinjorino?</p> + +<p>SELMA<br> +Princo, kompreneble. <span class="staging">(al <b>Stensgård</b>)</span> Vi scias, ke ĉiam venas princo, +kiu liberigas la princinon de la sorĉaĵo, kaj jen ĉio estas ege +bona, kaj estas ĝojo kaj gratulado en la mondo, kaj — finite +pri la fabelo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho; jeno estis tro mallonga.</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, eble, — iamaniere.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(ĉirkaŭbrakas ŝin)</span> Sed el tiu fabelo ŝpiniĝis iu nova, kaj en +ĝi la princino fariĝis reĝino!</p> + +<p>SELMA<br> +Samkondiĉe kiel la veraj princinoj, ĉu?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Kiaj kondiĉoj?</p> + +<p>SELMA<br> +Ili iru eksterlanden; foren al fremda regno.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Cigaron, sinjoro Stensgård?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon; ne nun.</p> + +<p class="staging">(<b>Doktoro Fjeldbo</b> kaj <b>Tora</b> venas el la ĝardeno.)</p> + +<p>SELMA<br> +<span class="staging">(al ili)</span> Kara Tora, jen vi estas! Vi do ne estas malsana?</p> + +<p>TORA<br> +Mi? Ne.</p> + +<p>SELMA<br> +Ho jes; vi certe estas; ŝajnas al mi, ke vi tiel fervore konsultas +la doktoron la lastajn tagojn.</p> + +<p>TORA<br> +Ne, mi certigas vin —</p> + +<p>SELMA<br> +Babilaĵo; ke mi palpu! Vi brulas. Kara doktoro, ĉu vi ne opinias, +ke tiu varmo mildiĝos?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉio havu sian tempon.</p> + +<p>TORA<br> +Frosto ja ne estas pli bona —</p> + +<p>SELMA<br> +Ne, sed la neŝanĝiĝanta meza varmo, — tiel diras ankaŭ mia edzo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(venas de la ĝardeno)</span> La tuta familio kunveninta en intima aro? Tio +ne estas tre bonkonduta al la gastoj.</p> + +<p>TORA<br> +Kara patro, nun mi tuj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Aha, ĉu estas vi al kiu la sinjorinoj amindumas, sinjoro Stensgård. +Pri tio mi zorgu.</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(mallaŭte al Fjeldbo)</span> Restu!</p> + +<p class="staging">(Ŝi iras en la ĝardenon.)</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(proponas al <b>Selma</b> la brakon)</span> Ĉu la sinjorino akceptas —?</p> + +<p>SELMA<br> +Venu! <span class="staging">(ambaŭ elen dekstre)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(postrigardas ilin)</span> Kapabli disigi tiujn du, ne estas pripensinde.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estus ankaŭ pekinda penso.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, kiel tamen Dio estas la kuratoro de la malsaĝuloj! <span class="staging">(ekkrias)</span> +Tora, Tora, do zorgu iom pri Selma! Serĉu ŝalon por ŝi; kaj ne +lasu ŝin tiel ĉirkaŭkuri; ŝi malvarmumiĝas! Ja, ni homoj estas +malsaĝaj, doktoro! Ĉu vi havas kuracilon kontraŭ tiaĵo?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes; la spertopagoj. Tiujn oni prefere metu malantaŭ la orelo, kaj +tiam oni kondutos pli saĝe alian fojon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ej-ej! Dankon pro tiu konsilo. Sed vi, kiu konsideras vin kiel hejme +ĉi tie, vi efektive zorgu iom pri viaj fremduloj.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu bone; Stensgård, eble ni du —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho ne, kara, — jen iras mia malnova amiko, Hejre —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, ankaŭ li konsideras sin kiel hejme ĉi tie.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ha, ha, ha! Li tiel faras, jes!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, ni du kuniĝu kaj provu nian plej bonan. <span class="staging">(iras en la ĝardenon)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sinjoro ĉambelano menciis Daniel Hejre. Mi devas diri, ke mi +surpriziĝis vidi lin ĉi tie.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu vere? Sinjoro Hejre kaj mi estas lernejaj kamaradoj kaj amikoj de +la juneco. Ni krome kuntuŝiĝis en multaj niaj vivrilatoj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, pri tiuj kuntuŝiĝoj sinjoro Hejre nin distris hieraŭ vespere.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hm!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Se ne estus pro li, mi do certe ne en mia animstato superboliĝus, +kiel mi faris. Sed li havas manieron priparoli homojn kaj okazaĵojn, +kiuj —; entute, sidas malica buŝo sur li.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mia kara juna amiko, — sinjoro Hejre estas mia gasto; tion vi ne +rajtas forgesi. Plena libereco en mia domo; sed sub tiu kondiĉo ke +nenio nekavalireca diriĝas pri personoj en mia socio.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi petas pardonon —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, nu, nu; vi apartenas al la juna generacio, kiu ne estas tiom +skrupula. Rilate al sinjoro Hejre, mi dubas ĉu vi lin ĝisfunde +konas. Sinjoro Hejre tamen estas viro al kiu mi multe ŝuldas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tion li efektive pretendis; sed mi ne kredis, ke —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi ŝuldas al li la plej bonan en nia familia feliĉo, sinjoro +Stensgård! Mi ŝuldas al li mian bofilinon. Jes, tiel vere estas. +Daniel Hejre zorgis pri ŝi en ŝia infaneco: ŝi estis eta +mirindaĵo; donis koncertojn jam je la aĝo de dek; jes, vi certe +aŭdis ŝin menciata? Selma Sjøblom —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sjøblom? Jes, ĝuste; ŝia patro estis svedo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Muzikinstruisto, jes. Li venis ĉi tien antaŭ multaj jaroj. La +ekonomia stato de muzikisto estas, kiel vi scias, ordinare ne el la +plej bonaj; kaj liaj vivmanieroj do ankaŭ ne favoras —; nu, sinjoro +Hejre ĉiam estis talent-ĉasisto; li zorgis pri la infano, sendis +ŝin al Berlino; kaj post la morto de ŝia patro, kaj la ŝanĝo en +la ekonomia stato de Hejre, ŝi revenis al Kristiania, kie ŝi +kompreneble akceptiĝis en la plej bonajn rondojn. Tiel, vidu, +fariĝis ebleco ke ŝi kaj mia filo renkontiĝus.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tiel maljuna Hejre efektive estis ilo —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tiel unu afero miksiĝas enen en aliaĵoj en la vivo. Iloj, tiaj ni +ĉiuj estas; ankaŭ vi; tio signifas, malkonstruenda —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, sinjoro ĉambelano, mi petas vin; mi estas tute hontema —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hontema?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, estis ja ekstreme nekonvene —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kontraŭ la formo estus eble io aŭ alia direnda, sed la intenco +estis bona. Kaj pri tio mi vin petas: Parolu malkaŝe kun mi, honeste +kaj senceremonie. Vidu, ni ĉiuj deziras ja la plej bonan; estas ja +mia devo —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj vi permesas, ke mi parolu malkaŝe kun vi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, Dio scias, ke mi faras. Ĉu vi ne kredas, ke mi longe vidis, ke +la vivo ĉi tie iel prenis direkton, kiu estas iu alia ol dezirinde? +Sed kion mi farus? En la tempo de karmemora reĝo Karlo Johano mi +plejparte vivis en Stockholmo. Nun mi estas maljuna; cetere estas +kontraŭ mia naturo antaŭentrudi reformojn, aŭ persone miksiĝi en +tiun ĉi publikan tumulton. Vi kontraŭe, sinjoro Stensgård, vi havas +ĉiujn eblecojn; tial ni kuntenu.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon, sinjoro ĉambelano! Dankon, dankon!</p> + +<p class="staging">(<b>Ferfareja administranto Ringdal</b> kaj <b>Daniel Hejre</b> venas de la +ĝardeno.)</p> + +<p>RINGDAL<br> +Kaj mi diras al vi, ke devas esti miskompreno.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu do? Estus strange! Ĉu mi miskomprenus miajn proprajn orelojn?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Io nova, Hejre?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Nenio alia ol ke Anders Lundestad estas survoje transiri al la +Storli-partio.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, vi ŝercas!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi petas pardonon, altestimata; sed mi havas tion el lia propra +buŝo. Bienposedanto Lundestad intencas kaŭze de malbonigita +sanstato retiri sin al la privata vivo; kaj jen oni povas konkludi +pri la sekvo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj tion vi havas el lia propra buŝo?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, efektive; li publikigis la gravan okazaĵon meze en aŭskultanta +aro tie malsupre; he-he!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed, mia bona Ringdal, kiel tio ĉi klariĝas?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ho, tio ne estas malfacile diveninda.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, efektive. Sed tio estas ja granda afero por la distrikto. +Kunvenu, Ringdal; ni devas vere paroli kun la viro.</p> + +<p class="staging">(Li kaj <b>Ringdal</b> iras en la ĝardenon.)</p> + +<p>DOKTORO FJELDBO<br> +<span class="staging">(de la malantaŭa ĝardenpordo)</span> Ĉu la ĉambelano eliris?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Tŝ; la saĝuloj havos konsilion! Granda novaĵo, doktoro! Lundestad +rezignos pri la seĝo en la parlamento.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, ne estas probable?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉu vi komprenas?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ja, nun fariĝos tumulto kaj bruo. Estas la asocio de la junuloj, kiu +komencis aktiviĝi, sinjoro Stensgård! Ĉu vi scias, kion vi devus +nomi tiun asocion? Nu, mi diros al vi poste.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi vere kredas, ke estas nia asocio —?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Pri tio estas, je mia savo, neniu dubo. Nu, do ni havos la ĝojon +sendi la proprietulon kiel parlamentanon. Ho, ke li jam estis for! — +mi volonte veturigus lin —; sufiĉe; he-he! <span class="staging">(eliras en la +ĝardenon)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed diru al mi, Fjeldbo, — kiel vi komprenas tion ĉi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas aliaj aferoj, kiuj estas pli malfacile kompreneblaj. Kiel vi +venas ĉi tien?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi? Kiel la ceteraj, kompreneble; mi estas invitita.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, vi fariĝis hieraŭ vespere, mi aŭdas; — post via parolado —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu jes?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed ke vi akceptis tiun inviton —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, kion mi diable farus? Mi ne povis do ofendi tiujn bonajn homojn.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu! Vi ne povis? En via parolado vi tamen povis.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Babilaĵo! En mia parolado mi atakis principojn, ne personojn.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj kiel vi nun klarigas la inviton de la ĉambelano?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, kara amiko, estas ja nur unu klarigo pri tio.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nome, ke la ĉambelano timas vin?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Je Dio, li ne havu kaŭzon por tio! Li estas honestulo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Li estas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj ĉu ne estas io kortuŝa en tio, ke la maljunulo rilatiĝas al la +afero tiamaniere? Kaj kiel rava estis fraŭlino Bratsberg, kiam ŝi +alportis la leteron!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed diru, — la sceno de hieraŭ do ne fariĝis priparolata ĉi tie?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho fore de tio; ili estas tro bonkondutaj homoj por tuŝi tiaĵon. +Sed mordiĝas mia konscienco; poste mi petos pardonon —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho ne, tion mi devas firme malkonsili! Vi ne konas la ĉambelanon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu ja; do miaj agoj parolu por mi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vi do ne volas rompi kun la Storli-grupo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi okazigos repaciĝon; mi havas ja mian asocion; ĝi jam estas +potenca, kiel vi vidas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed unu afero dum mi memoras; — via amo al fraŭlino Monsen —; +hieraŭ mi konsilis al vi fari ĝin serioza —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu ja, ni ĉiam povas —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nun, aŭskultu; mi pli bone pripensis tion. Vi forĵetu tiun planon +el la pensoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, pri tio mi pensas ke vi pravas. Se oni edzigas sin en +nekulturita familio, oni kvazaŭ edzigas sin al la tuta familio.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu jes; kaj el tiu kaj el aliaj kialoj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Monsen <em>estas</em> nekulturita persono, tion mi nun vidas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, li ja ne ĝuste estas bontona viro.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, tio efektive estas certa! Li paroladas malice pri homoj kiujn li +akceptas en sian domon; tio ne estas kavalireca. En Storli odoras de +malbona tabako en ĉiuj ĉambroj —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed, kara, — ke vi ne sentis tiun tabakodoron antaŭ nun —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Estas la komparo, kiu tion kaŭzas. Mi venis en falsajn rilatojn ĉi +tie en la distrikto ek de la unua renkonto. Mi falis inter la ungegoj +de parti-trotadantoj, kiuj plenhurligis miajn orelojn. Finite pri +tio! Mi ne volas penegadi kiel ilo por egoismo aŭ por krudeco kaj +stulteco.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed por kio vi do uzu vian asocion?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +La asocio restos neŝanĝita; ĝi estas fondita sur sufiĉe vasta +bazo; — nu, tio signifas, ke ĝi estas fondita por kontraŭbatali +malbonan influon; — nur nun mi vidas de kiu flanko tiu influo venos.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed ĉu vi opinias, ke la “junuloj” vidos la samon?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ili <em>vidu</em>. Mi do kuraĝas postuli, ke tiaj uloj akomodu sin al mia +pli bona sperto.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed se ili tamen ne volas?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ili do iru sian propran vojon. Mi ne plu bezonas ilin. Kaj cetere, +ĉu vi opinias, ke mi en obstina blindeco, kaj pro mizera +konsekvencado, lasus mian estontecon gliti en eraran spuron kaj +neniam atingi la celon?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kion vi pensas per celo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vivo kiu korespondas al miaj talentoj, kaj kiu plenumigas ĉiujn +miajn interesojn.</p> + +<p>FJELDBO<br> +For la ŝvebantaj parolturniĝoj! Kion vi pensas per celo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, al vi mi eble povas tion diri. Per la celo mi pensas: Iam en la +tempo fariĝi parlamentano aŭ ministro, kaj feliĉe edziĝita en +riĉan kaj respektatan familion.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jen, jen; kaj do vi eble pensas pere de la rilatoj de la ĉambelano —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pere de mi mem mi intencas tion atingi! Tio venos kaj tio venu; sed +tute de si mem. Nu, tio tamen estas fora perspektivo; — ke tio +restu! Ĝis tiam mi volas vivi kaj ĝui ĉi tie la belecon kaj la +sunlumon —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉi tie?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉi tie! Estas ĉi tie belaj moroj; ĉi tie estas gracio en la +ekzisto; ĉi tie la planko estas metita kvazaŭ nur por esti tretata +de lakŝuoj; ĉi tie la apogseĝoj estas profunde molaj, kaj la +sinjorinoj sidas bele en ili; ĉi tie la konversacio fluas facile kaj +elegante, kiel ĵetludo; ĉi tie neniu krudeco enrompiĝas farante la +kunvenon silenta. Ho, Fjeldbo, — nur ĉi tie mi sentas kio estas +nobleco. Jes, ni tamen havas nian nobelecon; etan rondon; nobelecon +en kulturo; kaj al tiu mi volas aparteni. Ĉu vi ne mem sentas, ke +oni puriĝas ĉi tie? Ke la riĉeco ĉi tie estas el alia speco? Kiam +mi pensas pri la riĉeco de Monsen, mi imagas ĝin kiel grandajn +stakojn de grasigitaj monbiletoj, de bierbanitaj obligacioj; — sed +ĉi tie, jen ĝi estas metalo, brilanta arĝento! Kaj pri la homoj +estas sammaniere. La ĉambelano, — kia bonega, estiminda maljuna +multjarulo!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Li estas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj la filo, — kuraĝa, senceremonia, kapabla!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, certe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj la bofilino, vi sciu! Ŝi estas perlo! — bona Dio, kia riĉa kaj +karakterfrapanta naturo —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Tion havas Tora — tion havas ankaŭ fraŭlino Bratsberg.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu ja; sed vidu, ŝi tamen estas malpli eminenta.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, vi ne konas ŝin. Vi ne scias kiom profunda kaj silenta kaj +fidela ŝi estas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed la bofilino do! Tiel senceremonia, preskaŭ senkonsidera; kaj +tiel aprobanta, tiel konkeranta —!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi vere kredas, ke vi enamiĝis en ŝi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +En edziniĝinta virino? Ĉu vi estas freneza, homo! Al kio tio +kondukus! Ne, sed mi fariĝos enamiĝinta; tion mi bone sentas. Jes, +ŝi efektive estas profunda, silenta kaj fidela!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fraŭlino Bratsberg kompreneble.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu kio? Vi do neniam pensas —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, je Dio, mi pensas!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, sed mi tion asertas al vi, ke tio tute ne eblas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho-ho! La volo estas universa potenco, ĝi! Ni vidos, tio eblos!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed tio ĉi estas ja la pura, purega facilanimeco! Hieraŭ estis pri +fraŭlino Monsen —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, sed <em>tio</em> estis tro rapida; sed tion vi ja mem malkonsilis al mi —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi precize malkonsilas al vi pensi pri kiu ajn el la du.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu? Vi eble mem intencas deklari vin por unu el ili?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi? Ne, mi asertas al vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, tio tamen ne retenus min, se tiel estus. Se oni volas +kontraŭstari al mi sur mia vojo, bari al mi la estontecon, tiam mi +konas neniun indulgon.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Gardu vin, ke mi ne diru la samon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi! Kiun rajton havas vi por fari vin kuratoro de la familio de +ĉambelano Bratsberg?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi almenaŭ havas la rajton de amiko.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pa; per tia babilaĵo vi ne kaptas min. La rajton de egoismo, ĝin vi +havas! Tio kontentigas vian etaniman vantecon esti ĉi tie la +ĉioordiganto en la domo; tial mi teniĝus for.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, estus la plej bona, kio okazus al vi. Vi staras ĉi tie sur +subkava grundo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vere ke mi faras? Mil dankojn! Sub tiu grundo mi scios konstrui +kolonojn.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Provu; sed mi aŭguras, ke ili falos dum stariĝo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho-ho! Vi pripensas intrigadon? Bone ke tio eklumiĝis. Mi nun konas +vin; vi estas mia malamiko; la sola, kiun mi havas ĉi tie.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi ne estas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi estas! Vi ĉiam estis; jam ekde la lernejaj jaroj. +Ĉirkaŭrigardu ĉi tie, kaj vidu kiel ĉiuj rekonas min, kvankam mi +estas fremdulo por ili. Vi, kontraŭe, vi kiu konas min, vi neniam +rekonis min. Tio estas ĉefe la malindaĵo ĉe vi, ke vi neniam povas +rekoni iun; vi vagadis tie en Kristiania kaj vizitadis teakvajn +kunvenojn kaj plenigis la ekziston dirante etajn spritaĵojn. Tiaĵo +venĝas sin! La sento por tio, kio estas pli valora en la vivo, — +tio en kio estas leviĝo kaj flugo, — fariĝas apatia, kaj jen oni +staras taŭganta al nenio.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu mi taŭgas al nenio!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi iam taŭgis por rekoni min?</p> + +<p>FJELDBO<br> +<em>Kion</em> mi do rekonu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mian volon, se nenion alian. Ĝi rekoniĝas de ĉiuj la aliaj; — de +la ordinaraj homoj ĉe la festo hieraŭ, de ĉambelano Bratsberg kaj +lia familio —</p> + +<p>FJELDBO<br> +De proprietulo Monsen kaj lia aro, de —; jen, morto kaj plago, +atentu, — ekstere staras iu vin atendante —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiu tiu estas?</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(iras al la fono)</span> Iu kiu rekonas vin. <span class="staging">(malfermas la pordon kaj +vokas)</span> Aslaksen, envenu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aslaksen?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(venas)</span> Nun do fine!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĝis revido; mi ne ĝenu la amikojn. <span class="staging">(eliras en la ĝardenon)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed pro diablo, kion vi volas ĉi tie?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi absolute devas paroli kun vi. Vi promesis al mi hieraŭ doni +raporton pri la fondigo de la asocio kaj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne eblas —; pri ĝi ni devas atendi ĝis alia fojo.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Neeble, sinjoro Stensgård; la gazeto estos eldonata morgaŭ frue —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Babilaĵo! Ĉio estu ŝanĝota. La afero estas nun en nova stadio; +aliaj motivoj aperis. Kion mi diris pri ĉambelano Bratsberg, estu +tute refarata, antaŭ ol ĝi estos uzebla.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne, tio pri la ĉambelano estas jam presita.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, do eligu tion ree!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Eligu tion?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi ne volas havi tion tiamaniere. Vi rigardas min? Ĉu vi eble +kredas, ke mi ne kapablas estri la aferojn de la asocio?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, kompreneble; sed mi nur devas diri al vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Neniuj kontraŭdiraĵoj, Aslaksen; tiaĵojn mi efektive ne toleras!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Sinjoro advokato Stensgård, ĉu vi scias, ke la eron de seka pano +kiun mi havas, vi metas en la ludon? Ĉu vi tion scias?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, tion mi tute ne scias.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu, tiel estas. Ĉi tiun vintron, antaŭ ol vi venis ĉi tien, mia +gazeto estis en progreso. Mi mem redaktis ĝin, mi diru; kaj mi +redaktis ĝin laŭ principo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, mi! Mi diris al mi mem: estas la granda publiko, kiu portu +gazeton; sed la granda publiko estas la fia publiko, — tio sekvas de +la lokaj kondiĉoj; kaj la fia publiko volas havi fian gazeton. Jen, +tiel mi redaktis la gazeton —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fia! Jes, ne kontraŭdireble.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, kaj per tio mi sukcesis. Sed jen vi venis kun ideoj en la +distrikton; kaj jen la gazeto ricevis koloron, kaj tial ĉiuj amikoj +de Anders Lundestad retiris sin; tiuj, kiuj restas, ili ne bone +pagas —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed la gazeto fariĝis bona.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi ne povas vivi de bona gazeto. Nun vekiĝus tumulto; fariĝus fino, +kiel vi promesis hieraŭ; la granduloj metiĝus al la pilorio; +enpreniĝus tiaĵoj, kiujn ĉiuj devus legi, — kaj jen vi perfidas —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho-ho! Vi opinias, ke mi servus vin kaj la skandalon? Ne, multan +dankon, mia brava ulo!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Sinjoro advokato Stensgård, vi ne pelu min al la ekstremo, ĉar tiam +plifiiĝos la gazeto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pri kio vi pensas?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi pensas, ke mi devas fari la gazeton profitodona en alia maniero. +Dio sciu, ke tion mi ne faros laŭdezire. Antaŭ ol vi venis, mi +vivtenis min honeste per malfeliĉaj okazaĵoj kaj memmortigoj kaj +tiaj senkulpecaj aferoj, kiuj ofte eĉ ne estis okazintaj. Sed nun vi +turnis ĉion supren malsupren; nun estos bezonata alia regalo —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, tion mi nur diru al vi: se vi mem sendepende iros paŝon ekster +mia ordono, kaj faras la movadon al ilo por via fia egoismo, jen mi +iros al presisto Alm kaj fondos novan gazeton. Ni havas monon, ni, +vidu! Kaj jen via gazetflikaĵo estos detruita post du semajnoj.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(pala)</span> Tion vi ne faros!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi faros; kaj mi estos viro por redakti la gazeton, tiel ke ĝi +ekhavos la grandan publikon por si.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Do mi tujmomente iros al la ĉambelano Bratsberg —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi? Kion vi volas tie?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Kion vi volas ĉi tie? Ĉu vi kredas, ke mi ne komprenas, kial la +ĉambelano estas vin invitinta? Estas pro tio, ke li timas vin kaj +tion kion vi volas fari; kaj el tio vi tiras avantaĝon. Sed se li +timas, kion vi volas fari, li certe ankaŭ timas, kion mi volas +presi; kaj el tio <em>mi</em> volas tiri avantaĝon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tion vi kuraĝus? Vi! tia fuŝulo —!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, tion mi montru al vi. Se via tostparolado estu forprenata el la +gazeto, do la ĉambelano pagu min por elpreni ĝin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kuraĝu; kuraĝu nur! Vi estas ebria, homo —!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne pli ol modere. Sed mi fariĝos leono, se oni volas forpreni de mi +la povran pankruston. Vi ne povas imagi kiel estas por mi hejme; +kuŝanta edzino, kaj kripla infano —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Foriru! Ĉu vi volas kotŝmiri min per via vulgaro? Kiel viaj +reŭmatismaj edzinoj kaj kriplaj infanoj rilatas al mi? Se vi +kuraĝas bari al mi la vojon, se vi nur permesas al vi mem bari unu +solan ŝancon por mi, vi kuŝu en la malriĉulejo antaŭ ol estos +finiĝinta tiu ĉi jaro!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi atendos tagon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu; vi komencas regajni vian prudenton.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi informos al la abonantoj en kromnumero, ke la redaktoro, pro iu +nekonvena konduto okazinta dum la festo —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, jes; faru; poste eblos, ke ni akordiĝos.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Je Dio ke tiel estus. — Sinjoro advokato Stensgård, — memoru: tiu +gazeto estas mia sola ŝafido. <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>BIENPOSEDANTO LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(ĉe la antaŭa ĝardena pordo)</span> Nu, sinjoro advokato Stensgård?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, sinjoro bienposedanto Lundestad?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi ĉirkaŭiras tiel solece? Se estus konvene por vi, mi ŝatus +iomete interparoli kun vi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Plezure.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Unue mi devas diri al vi, ke se vi estus aŭdinta, ke mi estus +dirinta ion nefavoran pri vi, tion vi ne devas fidi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pri mi? Kion vi estus dirinta?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nenion; pri tio mi certigas vin. Sed troviĝas multaj sencelaj uloj, +kiuj nur ĉirkaŭiras kunkudrante homojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, entute, — ni du estas bedaŭrinde venintaj en iom malekvilibran +pozicion unu al la alia.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tio estas tute natura pozicio, sinjoro Stensgård. Estas la rilato de +la malnova al la nova; ĉiam okazas tiel.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Oho, sinjoro Lundestad. Vi do ne estas tiel maljuna.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho jes, ho jes, nun mi fariĝis maljuna. Mi sidis en la Parlamento de +post 1839. Nun ŝajnas al mi ke estas tempo por anstataŭiĝo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Anstataŭiĝo?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La tempoj ŝanĝiĝas, vidu. Novaj taskoj elkreskas; kaj por porti +ilin antaŭen novaj fortoj estas bezonataj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Honeste kaj sincere, sinjoro Lundestad, — ĉu vi do volas cedi por +Monsen?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Por Monsen? Ne, por Monsen mi ne volas cedi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed tiuokaze mi ne komprenas —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Imagu se mi cedus por Monsen; ĉu vi pensas ke li havus ŝancon por +esti elektata?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, estas malfacile tion diri. La elekto de la elektuloj ja okazos +jam postmorgaŭ, kaj la publika opinio laŭscie ankoraŭ ne estas +sufiĉe prilaborata; sed —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi ne kredas ke oni sukcesus. La partio mia kaj de la ĉambelano ne +volas voĉdoni por li. Jes, “mia partio”, tio ja estas ia +parolmaniero; mi pensas pri la bienuloj, la malnovaj parencaroj, kiuj +sidas firme sur siaj kampoj kaj havas hejmon ĉi tie. Ili ne volas +rekoni Monsen. Monsen estas novloĝanto; estas neniu, kiu ion vere +scias pri Monsen kaj liaj aferoj. Kaj li ja devis forhaki multe +ĉirkaŭ si por gajni lokon; forhaki kaj arbarojn kaj familiojn, oni +povas diri.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, sed se vi do opinias, ke ne estas ŝanco —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Hm! Estas aprecindaj talentoj, kiujn vi entute havas, sinjoro +Stensgård. La Sinjoro ekipis vin abunde. Sed estas eta afero, kiun li +estus doninta al vi samtempe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio tio estus?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Diru al mi, — kial vi neniam pensas pri vi mem? Kial vi tute ne +estas ambicia?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ambicia? Mi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kial vi ĉi tie foruzas viajn fortojn sur aliuloj? Do mallonge, — +kial vi ne mem volas elektiĝi al la parlamento?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi? Vi ne estas serioza!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi ja akiris al vi voĉdonrajton, mi aŭdas. Sed se vi ne utiligas la +ŝancon nun, aliulo envenos, kaj li eble sidiĝos firme en la selo, +kaj tiam ne estos facile forpeli lin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed pro Dio, ĉu vi opinias, kion vi diras, sinjoro Lundestad?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tio ja kondukas al nenio; ĉar vi ja ne volas, do —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Volas? Volas? Mi devas sincere konfesi al vi, ke mi ne estas tute sen +ambicio, kiel vi kredas. Sed ĉu vi vere opinias, ke tiel povas +okazi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Okazi ja eblus. Mi estus faronta mian plej bonan. La ĉambelano +laŭscie volus ankaŭ fari la sian; li konas ja viajn parolkapablojn. +Vi havas la junulojn por vi, kaj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sinjoro Lundestad, vi estas, je Dio, mia vera amiko!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho, tion vi ne vere pensas. Se mi estus via amiko, vi prenus la +ŝarĝon de mi; vi havas junajn ŝultrojn; vi povus facile porti +ĝin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mastru super mi en tiu rilato; mi ne perfidos.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Do vi ne estas senvola —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jen mia mano!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Dankon! Fidu min, sinjoro Stensgård, vi tion ne pentos. Sed nun ni +devas progresi singardeme. Elektuloj ni devas ambaŭ fariĝi, — mi +por proponi vin kiel mian sekvanton, kaj ekzameni vin iomete en la +kunveno, kaj vi por klarigi viajn opiniojn —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, se ni unue tien estus atingintaj, ni superus. En la kunveno de +elektuloj vi ja estas ĉiopova.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Estas limo por tiu ĉiopoveco; vi devos ja kompreneble uzi viajn +parolkapablojn; vi devas forklarigi tion, kio estas tro malglata kaj +ofende —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi do ne opinias, ke mi rompu kun mia partio?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Rigardu nun la aferon pripensanime. Kion tio signifas, ke estas du +partioj ĉi tie? Tio signifas, ke unuflanke troviĝas homoj aŭ +parencaroj, kiuj posedas la ĝeneralajn civitanajn avantaĝojn, — mi +pensas pri bienoj, sendependeco kaj partopreno en la estrado. Al tiu +partio mi apartenas. Kaj aliflanke troviĝas multaj pli junaj +kuncivitanoj, kiuj volonte akirus tiujn komunumajn avantaĝojn. Jen +via partio. Sed el tiu partio vi ja tute nature kaj senceremonie +eltretos, kiam vi nun <em>akiros</em> parton en la potenco, kaj aldone +akiros pozicion ĉi tie kiel vera establita proprietulo; — jes, ĉar +<em>tio</em> estas necesa, sinjoro Stensgård!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tion kredas ankaŭ mi. Sed la tempo estas mallonga; tian +pozicion oni ne akiras nur per mansvingo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho ne, ĝi ja ne faras; sed vi povus eble kontentigi vin per la nura +espero —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +La espero?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu estus multe kontraŭ via emo pensi pri bona edziĝo, sinjoro +Stensgård? Estas riĉaj heredulinoj en la vilaĝaro. Viro kiel vi, +kun la estonteco por si, — viro kiu povas kalkuli je eniro en la +plej altajn poziciojn, — kredu min, vin neniu volas rifuzi, se vi +ludas viajn kartojn bone.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Do helpu min pri la ludo! Pro Dio —! Vi malfermas al mi vastejojn; +grandajn viziojn! Ĉio kion mi esperis kaj aspiris; iri kiel +liberiganto plej antaŭe en la popolo; ĉio fora, kion mi prirevis, +proksimiĝas nun al mi tiel vive proksima!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, ni estu vekitaj, sinjoro Stensgård! Via ambicio jam estas +surpieda, mi vidas. Bone. La resto iros de si mem. — Nu, dankon por +tio ĝis nun! Mi neniam forgesos vin, ĉar vi volis preni de miaj +maljunaj ŝultroj la ŝarĝon de la potenco!</p> + +<p class="staging">(Gastoj kaj la apartenantoj al la domo venas laŭe enen de la +ĝardeno. Du servistinoj alportas lumon kaj ofertas freŝigaĵojn dum +la sekvanta sceno.)</p> + +<p>SELMA<br> +<span class="staging">(iras al la piano maldekstre en la fono)</span> Sinjoro Stensgård, vi devas +partopreni; ni ludos “<i lang="la">Doni garantiaĵe</i>”.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kun plezuro; mi estas en humoro por tio!</p> + +<p class="staging">(Ankaŭ li iras al la fono, interkonsentas kun ŝi, lokigas seĝojn +k.t.p.)</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Kio diable estas tio, kion patro rakontas, sinjoro +Hejre? Kia parolado estus, kian advokato Stensgård prezentis +ĉi-supre hieraŭ?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; oni ne scias, ĉu?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ne, ni urbanoj ĉeestis ja tagmanĝon kaj balon ene en la klubo. Sed +patro diras, ke sinjoro Stensgård tute rompis kun la homoj de Storli, +kaj ke li estis terure kruda kontraŭ Monsen —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kontraŭ Monsen? Ne, en tio vi certe misaŭdis, estimata —</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Jes, vere staris tiom da homoj ĉirkaŭe, tiel ke mi ne ĝuste +komprenis; sed efektive mi aŭdis ke —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sufiĉas; atendu ĝis morgaŭ, tiam vi ricevos la historion por +matenmanĝo en la gazeto de Aslaksen. <span class="staging">(foriras de li)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nun, mia kara Lundestad, ĉu vi daŭre tenas vin al tiuj strangaĵoj —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne estas strangaĵoj, sinjoro ĉambelano; kiam viro riskas esti +forpuŝata, li devas cedi libervole.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Parolturniĝoj! Kiu do intencas forpuŝi vin?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Hm; mi estas maljuna veterprofeto. Estas ŝanĝo en la aero. Nu, mi +jam havas la anstataŭanton. Advokato Stensgård estas volema —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Advokato Stensgård?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, ĉu tio ne estis la intenco? Mi prenis tion por indiko, kiam la +ĉambelano diris, ke tiun viron oni devus subteni, kaj ke oni aliĝu +al li.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, mi pensis laŭ lia eliro kontraŭ tiu fatala ĉarlatanaĵo +praktikata en Storli.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sed kiel povis la ĉambelano esti tiel certa, ke Stensgård volus +rompi kun tiuj homoj?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kara, tio ja montriĝis hieraŭ vespere.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Hieraŭ vespere?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, kiam li parolis pri la ruiniga influo de Monsen en la paroĥo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(kun buŝo faŭka)</span> Pri Monsen —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, certe; sur la tablo —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sur la tablo; Jes?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Li estis terure kruda; nomis lin monosakon, kaj baziliskon, aŭ +drakon, aŭ ion similan. Ha, ha, estis vere amuze aŭskulti.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu tio estis amuze aŭskulti?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, mi ne neas, Lundestad, ke mi deziras al tiuj homoj, kion ili +ricevas el tiaĵo. Sed nun ni devas subteni lin; ĉar post tia +sangavida atako —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kiel tiu hieraŭ, jes?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu ja.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tiu sur la tablo?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, tiu sur la tablo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Pri Monsen?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, pri Monsen kaj lia kanajlaro. Nun ili certe provos venĝi sin; +kaj pri tio oni do ne povas dubi —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(decide)</span> Advokato Stensgård estu subtenenda, — jeno estas klara!</p> + +<p>TORA<br> +Kara patro, vi partoprenu en la ludo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Babilaĵo, infano —</p> + +<p>TORA<br> +Jes, jes; venu; Selma instige volas.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, jes, do mi devas cedi. <span class="staging">(mallaŭte; elirante)</span> Estas domaĝo pri +Lundestad; li vere komencas fariĝi senila; imagu, li tute ne +komprenis kion Stensgård —</p> + +<p>TORA<br> +Ho, venu, venu; nun ni ludu!</p> + +<p class="staging">(Ŝi tiras lin kun si en la rondon, kie la ludo estas jam vigla inter +la junuloj.)</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(vokas de sia loko)</span> Sinjoro Hejre, vi estas nomita +garantiaĵ-juĝanto!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; jen efektive mia unua nomiĝo en la mondo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(ankaŭ en la rondo)</span> Kaŭze de via konateco kun la justico, sinjoro +Hejre!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ho miaj ŝatindaj junaj amikoj, estus por mi ĝojego kondamni vin +ĉiujn —; nu sufiĉe!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(glitiras al Lundestad, kiu staras antaŭe maldekstre)</span> Vi parolis +kun la ĉambelano. Pri kio temis? Ĉu estis io pri mi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Bedaŭrinde; estis pri tio de hieraŭ vespere —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(tordas sin)</span> Morto kaj plago!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li opiniis ke vi estis estinta terure kruda, li diris.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉu vi ne komprenas, ke tio turmentas min —.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi povus tamen bonigi tion.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(vokas malsupren)</span> Sinjoro Stensgård, la vico estas al vi!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi venos! <span class="staging">(rapide al <b>Lundestad</b>)</span> Kiel tion bonigi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Se vi trovos okazon, petu ekskuzon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Je Dio, jenon mi faros!</p> + +<p>SELMA<br> +Rapidu; rapidu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi venas, sinjorino! Jen mi estas!</p> + +<p class="staging">(La ludo daŭras kun rido kaj gajeco. Kelkaj maljunaj sinjoroj ludas +kartojn dekstre. <b>Lundestad</b> eksidas maldekstre; <b>Daniel Hejre</b> +proksime.)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Tiu idulo diras ke mi havis konatecon kun la justico!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li estas iom senrespekta buŝe; tion ni ne povas nei.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Tial la tuta familio svingadas la voston por li. He-he; estas +hontinde vidi kiel ili timas.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne, en tio vi eraras, sinjoro Hejre. La ĉambelano ne timas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu ne? Ĉu vi opinias, ke mi estas blinda, estimato?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne, sed —; jes, vi certe povas silenti? Bone; mi diru al vi la +konekson. La ĉambelano kredas, ke estas Monsen pri kiu temis +hieraŭ.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Monsen? Ho, babilaĉo!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Efektive, sinjoro Hejre! Ringdal aŭ la fraŭlino tion eble kredigis +al li —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kaj jen li elpensas inviti lin al granda tagmanĝfesteno! Ho, tio +estas je Dio sublima! Ho sciu, pri <em>tio</em> mi ne povas silenti.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tŝŝ, tŝŝ! Memoru kion vi promesis al mi. La ĉambelano estas ja +via malnova lerneja amiko; kaj eĉ se li iom krude traktis vin —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; mi pagos al li kun rentoj —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Atentu bone; la ĉambelano estas potenca. Ne ludu kun leonoj.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Bratsberg leono? Pa; li estas stulta, sciu; tia mi ne estas. Ho, kiajn +brilajn ĉikanaĵojn, kiajn sarkasmaĵojn, kian pikparolon mi bakos el tio +ĉi, kiam mi iun fojon lanĉos nian grandan proceson!</p> + +<p>SELMA<br> +<span class="staging">(vokas el la rondo)</span> Sinjoro juĝanto, kion tiu faru, kiu posedas ĉi +tiun garantiaĵon?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(nerimarkate, al <b>Daniel Hejre</b>)</span> Estas tiu de Stensgård! Elpensu ion +amuzan.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Estas garantiaĵo, ĉu? He-he, mi pripensu; li povus ja ekzemple, — +sufiĉas. Li faru paroladon!</p> + +<p>SELMA<br> +Estas la garantiaĵo de sinjoro Stensgård.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Sinjoro Stensgård faru paroladon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho ne; ke mi rezignu; mi sufiĉe malbone sukcesis hieraŭ.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bonege, sinjoro Stensgård; ankaŭ mi komprenas ion pri oratoreco.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(al <b>Daniel Hejre</b>)</span> Je Dio; ke li nun ne konfuziĝas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Konfuziĝas? He-he. Vi estas trafa! Benita elpensaĵo! <span class="staging">(duonlaŭte al +<b>Stensgård</b>)</span> Se vi hieraŭ konfuziĝis, vi povas ja hodiaŭ +frapi vin mem buŝe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(ekhavas ideon)</span> Lundestad, jen la ŝanco!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(eviteme)</span> Ludu viajn kartojn saĝe. <span class="staging">(serĉas sian ĉapelon kaj +ŝteliras laŭe al la pordo)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi faros paroladon!</p> + +<p>LA JUNAJ SINJORINOJ<br> +Bravo! Bravo!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Prenu viajn glasojn, miaj gesinjoroj! Mi nun faros paroladon, kiu +komencas per fabelo; ĉar mi sentas la fabela fluo de vervo vigliĝi +tra mi en ĉi tiu rondo.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(al la sinjorinoj)</span> Aŭdu! Aŭdu!</p> + +<p class="staging">(<b>La ĉambelano</b> prenas sian glason de la ludotablo dekstre, kaj +restas tie staranta. <b>Ringdal, doktoro Fjeldbo</b> kaj kelkaj aliaj +sinjoroj envenas de la ĝardeno.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Okazis dum la printempaj tagoj. Juna kukolo flugis en la deklivon. La +kukolo estas feliĉobirdo; kaj estis granda birdofesteno malsupre de +li sur la plata tereno, kaj sovaĝaj kaj malsovaĝaj kreaĵoj ariĝis +tie. El la kokinejoj ili paŝetis; el la anserlagetoj ili venis +balancire; malsupren de Storlien peza urogalo ŝvebis malalte +frapegante la flugilojn, kaj sin farante kvazaŭ pli larĝa ol ĝi +estis; kaj foje kaj foje ĝi krakadis: Krak, krak, krak, kio signifas +tiom ke: mi estas la bienegulo de “Storli”, mi!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bonege! Aŭskultu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj jen estis maljuna pego. Laŭ la trunkoj ĝi vagadis supren kaj +malsupren, boris per sia pinta beko, glutis vermojn, kaj ĉion kio +eligas galon, kaj dekstre kaj maldekstre oni aŭdis: prik, prik, +prik; — estis la pego —</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ne, pardonon, ĉu ne estis cikonio aŭ iu —?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sufiĉas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Estis la maljuna pego. Sed tiam vigliĝis en la rondo; ĉar ili +trovis iun pri kiu kluki malicon; kaj jen ili ariĝis kaj klukis +ĥore, tiom longe, ĝis la juna kukolo komencis kluki ankaŭ ĝi —</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(nerimarkite)</span> Pro Dio, homo, silentu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed tiu al kiu rilatis, estis aglo, kiu sidis en soleca trankvilo sur +abrupta monto. Pri li ili ĉiuj samopiniis. “Li estas timigilo por la +vilaĝaro,” diris raŭka korvo. Sed la aglo ĵetflugis transverse, +kaptis la kukolon kaj portis ĝin supren. — Estis kororabo! Kaj de +tie supre la feliĉobirdo vidis vaste kaj ĝuige super la malalteco; +supre estis silento kaj sunlumo; de tie ĝi lernis prijuĝi la aron +de la kokinejo kaj de la nekulturitaj deklivoj —</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(laŭte)</span> Haltu; haltu! Muziko!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tŝŝ; ne interrompu lin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sinjoro ĉambelano Bratsberg, — jen la fino de mia fabelo, kaj mi +paŝas antaŭ vi en la ĉeesto de multaj homoj, kaj petas vian +pardonon pro hieraŭ.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(duonan paŝon malantaŭen)</span> Mi —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon pro la maniero per kiu vi venĝis vin pro miaj senpripensaj +diraĵoj. En mi vi havas de nun armitan batalanton. Kaj laŭ tio, +gesinjoroj, toston por la aglo sur la montopinto; toston por sinjoro +ĉambelano Bratsberg!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(palpe apogas sin al la tablo)</span> Dankon, sinjoro advokato!</p> + +<p>LA GASTOJ<br> +<span class="staging">(la plimultaj en ĝenita embaraso)</span> Sinjoro ĉambelano! Sinjoro +ĉambelano Bratsberg!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Miaj sinjorinoj! Miaj sinjoroj! <span class="staging">(mallaŭte)</span> Tora!</p> + +<p>TORA<br> +Patro!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Aĥ, doktoro, doktoro, kion vi estas farinta!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(kun la glaso en la mano, brile kontenta)</span> Kaj nun retrovu viajn +lokojn! Hoj, Fjeldbo, kunvenu, — en la asocion de la junuloj! Jen la +ludo en evoluo!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(antaŭe maldekstre)</span> Jes efektive la ludo estas en evoluo!</p> + +<p class="staging">(<b>Lundestad</b> malaperas en la fono.)</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">TRIA AKTO</h3> + +<p class="staging">(Eleganta antaŭĉambro kun enirejo en la fono. Maldekstre estas +pordo al la oficejo de la ĉambelano; pli malantaŭe estas pordo al +la sidĉambro. Dekstre estas pordo al la oficejoj de la ferfareja +administranto; antaŭe de tiu estas fenestro.)</p> + +<p class="staging">(<b>Tora</b> sidas ploranta sur la sofo maldekstre. <b>La ĉambelano</b> iras +impete tien kaj reen.)</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj nun ni havas la postludon. Ploron kaj ĝemon —</p> + +<p>TORA<br> +Ho, Dio donu ke ni neniam estus vidintaj tiun homon!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiun homon?</p> + +<p>TORA<br> +Tiun abomenindan advokaton Stensgård, kompreneble.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi devus prefere diri: ke ni neniam estus vidintaj tiun abomenan +doktoron!</p> + +<p>TORA<br> +Fjeldbo?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, Fjeldbo; Fjeldbo, jes! Ĉu ne estis li, kiu tutplene mensogis al +mi —?</p> + +<p>TORA<br> +Ne, kara benata patro, estis mi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi? Do ambaŭ! Kunaj en komploto; malantaŭ mia dorso! Jen delikate!</p> + +<p>TORA<br> +Ho, patro, se vi scius —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, mi certe scias; pli ol sufiĉas; multe pli!</p> + +<p class="staging">(<b>Doktoro Fjeldbo</b> venas de la fono.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +Bonan tagon, sinjoro ĉambelano! Bonan tagon, fraŭlino.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(daŭre paŝadas tien kaj reen)</span> Nu, ĉu tie vi estas, — vi fatalulo —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, estis ege malagrabla okazaĵo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(rigardas tra la fenestro)</span> Ĉu vi tamen tiel pensas?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi kredas, ke vi estas rimarkinta, kiel mi la tutan tempon tenis la +okulon sur Stensgård. Malfeliĉe, kiam mi aŭdis ke oni ludus +garantiaĵojn, mi pensis ke ne estis iu danĝero —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(stampfas la plankon)</span> Ridindiĝi de tia afektulo! Kaj kion do miaj +gastoj estas imagintaj pri mi? Ke mi estus sufiĉe fia por voli +aĉeti tiun personon, tiun — tiun —, kiel Lundestad nomas lin!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed —</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(nerimarkite de la patro)</span> Ne parolu!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(post mallonga paŭzo li turnas sin al <b>Fjeldbo</b>)</span> Diru al mi +sincere, doktoro, — ĉu mi estas pli stulta ol la plimulto de aliaj +homoj?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiel vi povas demandi tiel, sinjoro ĉambelano?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed kiel povis do okazi, ke mi verŝajne estis la sola, kiu ne +komprenis, ke la damnita parolado estis adresata al mi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu mi diru al vi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, kompreneble vi faru.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas pro tio, ke vi mem vidas vian pozicion ĉi tie en la vilaĝaro +per aliaj okuloj, ol la cetera popolo faras.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi konsideras mian pozicion, kiel mia beata patro konsideris sian +pozicion ĉi tie. Al mia beata patro oni neniam estus kuraĝinta +regali tiaĵon.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Via beata patro ja mortis proksimume je la jaro 1830.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu ja; Multo dissolviĝis post tiu tempo. Tamen mi mem kulpas. Mi +miksis min tro multe kun tiuj ordinaruloj. Tial mi devas rezigne +akcepti esti metata flanke de bienulo Lundestad!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, honeste dirite, mi ne vidas iun malaltiĝon en tio.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, vi bone komprenas min. Kompreneble mi ne insistas pri ia nobleco, +aŭ pri titoloj aŭ tiaĵoj. Sed tio kion mi honoras, kaj tio kion mi +postulas ke aliuloj honoru, tio estas tiu en nia familio heredita +honesteco tra la tuta parencaro. Estas <em>tio</em> pri kio mi pensas, ke +kiam oni, kiel Lundestad, intervenas en la publikan vivon, tiam oni +ne povas konservi sian karakteron kaj sian konduton tute senmakula. +Tial Lundestad ja devas akcepti, ke oni makuligas lin. Sed oni lasu +min en paco; mi staras ekstere de la partioj.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne tute, sinjoro ĉambelano. Vi tamen ĝojiĝis tiom longe, kiam vi +kredis, ke la atako direktiĝis al Monsen.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne menciu tiun homon! Estas li, kiu frivoligis la moralan senton ĉi +tie en la vilaĝaro. Bedaŭrinde li ankaŭ kapturnigis mian sinjoron +filon.</p> + +<p>TORA<br> +Erik?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vian filon?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes; kial li enirus en tiujn marĉandaĵojn? Tio ja kondukas al +nenio.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed kara sinjoro ĉambelano, li tamen devas vivi, kaj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, per ŝparemo li efektive povus vivi bone per la patrina +heredaĵo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, eble li povus vivi pere de ĝi; sed <em>por</em> kio li vivus?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Por kio? Nu, se li absolute bezonus ion <em>por</em> kio vivi, li ja estas +jura kandidato; li povus vivi por sia scienco.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, tion li ne povus; ĉar tio estas kontraŭ lia naturo. Li ankaŭ +ne povis esperi baldaŭ ekhavi oficon; la estradon de viaj bienoj vi +ja rezervis por vi mem; via filo ne havas infanojn por eduki. Kaj +kiam li sub tiaj cirkonstancoj vidas tentajn ekzemplojn antaŭ si, — +vidas homojn, kiuj el nenio estas kreadantaj duonan milionon —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Duonan milionon? Ho, haltu jen, ke ni restu je cent mil. Sed nek la +duona miliono nek la cent mil kunrastiĝas per tute puraj manoj; — +mi aludas ne rilate al la mondo; je Dio; laŭ la leĝoj oni ja povas +teni sin observema; sed laŭ sia propra konscienco. Al tiaĵo mia filo +kompreneble ne povas persvadiĝi. Vi do povas esti tute trankvila: la +komerco de grandkomercisto Bratsberg certe ne alportos profiton de +duona miliono.</p> + +<p class="staging">(<b>Selma</b>, en promena vesto, venas de la fono.)</p> + +<p>SELMA<br> +Bonan matenon! Ĉu mia edzo ne ĉeestas?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bonan matenon, infano. Ĉu vi serĉas vian edzon?</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, li diris, ke li intencus ĉi tien. La proprietulo Monsen vizitis +lin frumatene, kaj jen —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Monsen? Ĉu Monsen vizitas vin?</p> + +<p>SELMA<br> +Foje li faras; pleje en komercaj aferoj. Sed kara Tora, kio estas? +Ĉu vi ploris?</p> + +<p>TORA<br> +Ho, estas nenio.</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, estas! Hejme Erik estis malbonhumora, kaj ĉi tie —; +aspektiĝas el vi ĉiuj; io okazis. Kio estas?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, nu; almenaŭ ne estas io por vi. Vi estas tro delikata por porti +ŝarĝojn, mia eta Selma. Eniru la sidĉambron, vi du, dume. Se Erik +diris, ke li venos, li certe venos.</p> + +<p>SELMA<br> +Ni eniru; — kaj precipe gardu min kontraŭ la trablovo! <span class="staging">(ĉirkaŭbrakas +ŝin)</span> Ho, mi povus premegi vin, dolĉa Tora!</p> + +<p class="staging">(Ambaŭ virinoj eliras maldekstre.)</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ili do kune engaĝiĝis, la du spekulantoj. Ili devus kunligiĝi en +kompanion. Monsen kaj Bratsberg, — sonus bele! <span class="staging">(frapiĝas al la +pordo)</span> Envenu!</p> + +<p class="staging">(<b>Advokato Stensgård</b> entretas tra la pordo.)</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(retiras sin paŝon)</span> Ĉu kio!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, jen mi estas denove, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jenon mi vidas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed ĉu vi freneziĝis, homo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi retiriĝis frue hieraŭ vespere. Kiam Fjeldbo estis klariginta al +mi la koheron, vi jam estis —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi petas vin, — ĉiu klarigo estos superflua —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, certe; tamen ne kredu, ke estas pro tio, ke mi estas veninta.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu ne, do?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi scias, ke mi malhonorigis vin.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tion ankaŭ mi scias; kaj antaŭ ol mi forpelos vin el la pordo, vi +eble bonvolu diri, kial vi venas ĉi tien.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉar mi amas vian filinon, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kio —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion li diras, doktoro?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, vi ne povas kapti la sencon de tio, sinjoro ĉambelano. Vi estas +maljuna homo; vi havas nenion por kio lukti —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj vi arogas al vi —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi venas por peti la manon de via filino, sinjoro ĉambelano.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi —, Vi —! Ĉu vi ne eksidu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon; mi staras.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi diras al tio ĉi, doktoro?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, Fjeldbo diras ĉion bonan; li estas mia amiko; la sola, vera +amiko, kiun mi havas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, ne, homo; eterne neniam se vi —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu estas tial, ke la ferfareja doktoro enkondukigis lin en nian +domon?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi nur konas min de la konduto antaŭhieraŭ kaj hieraŭ. Kaj tio ne +sufiĉas. Mi ankaŭ ne estas la sama hodiaŭ ol kiel antaŭe. La +kunestado kun vi kaj kun la viaj falis kiel printempa pluvo sur min. +Dum unu sola nokto ĝermoj kreskis! Vi ne devas forpuŝi min reen en +la abomenindaĵon. Mi neniam posedis la belaĵojn en la vivo antaŭ +nun; estis kvazaŭ birdoj sur la tegmento por mi —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed mia filino —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, ŝin mi gajnos.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu? Hm!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉar mi tion volas. Memoru kion vi rakontis al mi hieraŭ. Vi +ankaŭ estis malkontenta pri la edziĝo de via filo; — jen vidu, tio +ŝanĝiĝis al bono. Vi skribu la spertopagon malantaŭ la orelon, +kiel Fjeldbo diris —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, do tia estis la penso?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Tute ne! Kara sinjoro ĉambelano, ke mi parolu sola kun li —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Babilaĵo; mi ne havas ion priparolindan kun vi. Aŭskultu nun, +sinjoro ĉambelano! Estu nun ĝentila kaj saĝa. Familio, kia la via, +bezonas novajn kunligojn; se ne, la parencaro stultiĝas —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne, nun troiĝe!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tŝ, tŝ; ne ekkoleriĝu! Forigu ĉiujn tiujn tedajn noblecajn +ideaĉojn; — je diablo, estas ja funde nenio alia ol stultaĵoj. Vi +vidos kiel vi ŝatos min, kiam vi nur konatiĝos kun mi. Jes, jes; vi +<em>devas</em> ŝati min, — kaj vi kaj via filino! Ŝin mi devigos —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi opinias, doktoro?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi opinias, ke estas frenezaĵo!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, por vi estus frenezaĵo; sed mi, vidu, mi havas taskon farendan +ĉi tie sur la ĝuinda tero de Dio; — mi ne lasos min timiĝi de +babilaĵo kaj antaŭjuĝoj!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sinjoro advokato; jen la pordo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi montras al mi —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +La pordon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne faru!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Eliru! Vi estas ambiciulo, iu — iu; ĉu ne estas damnite! Vi estas —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio mi estas?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tio alia; tio, kion mi havas sur la lango, vi estas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Se vi baros al mi mian vivovojon, vi gardu vin!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kial?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉar tiam mi persekutos vin, skribos kontraŭ vi en la gazetoj, +kalumnios vin, subfosos vian honoron, se mi atingos al tio. Vi kriu +sub la skurĝobatoj, vi kredu, ke vi videtas fantomojn en la nubo, +kiuj ĵetas sin sur vin. Vi kurbu vin en timo, tenu viajn brakojn +kurbe super la kapo por vin ŝirmi, — rampu, serĉu ŝirmejon +kontraŭ mi —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi mem rampu en ŝirmejon — en la frenezulejon; tie vi apartenas!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Haha; jen vendista oferto; sed vi ne pli bone komprenas, sinjoro +Bratsberg! Mi diru al vi: La kolero de Dio estas en mi. Estas lia +volo, kontraŭ kiu vi staras. Li celis la plej helan pri mi. Ne +ombrigu! — Nu, mi ja vidas, ke mi nenien atingos kun vi hodiaŭ; sed +tio ne gravas. Mi postulas nenion alian ol ke vi parolu al via +filino. Pretigu ŝin; tamen donu al ŝi la ŝancon elekti! Pripensu, +kaj ĉirkaŭrigardu. Kie povas vi atendi trovi bofilon inter tiuj ĉi +malsaĝuloj kaj stratvaguloj? Fjeldbo diras, ke ŝi estas profunda, +silenta kaj fidela. Jes, nun vi scias ĉion. Adiaŭ, sinjoro +ĉambelano; — vi povas havi min kiel vi deziras, kiel amiko aŭ kiel +malamiko. Adiaŭ! <span class="staging">(Li eliras en la fono.)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tien do estas veninta! Tiaĵon oni kuraĝas servi al mi en mia propra +domo!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Stensgård tion kuraĝas; neniu alia.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Li hodiaŭ; aliuloj morgaŭ.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ke ili venu; mi ŝirmos kontraŭ la frapo; mi iros tra fajro kaj akvo +por vi —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, vi, kiu kulpas pri la tuto! — Hm; tiu Stensgård, li estas +efektive la plej impertinenta fripono, kiun mi konis! Kaj tamen, — +kio damninde estas? Li havas ion en si, kion mi ŝatas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas eblecoj en li —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Estas sincereco en li, sinjoro ferfareja doktoro! Li ne ĉirkaŭiras +ludante malantaŭ ies dorso, kiel tiom da aliuloj; li — li!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pri tio ne estas luktenda. Nur firme, sinjoro ĉambelano; ne kaj +denove ne al Stensgård —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, tenu viajn konsilojn por vi mem! Vi povas fidi ke nek li, nek iu +alia —</p> + +<p>FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL<br> +<span class="staging">(de la pordo dekstre)</span> Kun via permeso, sinjoro ĉambelano; unu +vorto — <span class="staging">(flustras)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kio? Ene ĉe <em>vi</em>?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Li envenis per la malantaŭa pordo, kaj petegas paroli kun vi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hm. — Ho, doktoro, eniru momenton al la sinjorinoj; estas iu, kiu — +sed diru nenion al Selma pri sinjoro Stensgård kaj lia vizito. Ŝin +ni tenu ekstere de ĉi tiu afero. Rilate al mia filino, estus ankaŭ +laŭ mia deziro, se vi povus teni puran buŝon; sed — —. Ho, mi ne +emas —! Nu, bonvolu eniri.</p> + +<p class="staging">(<b>Fjeldbo</b> iras en la sidĉambron. Dume <b>Ringdal</b> estas reirinta en +sian oficejon. Post mallonga paŭzo envenas de tie proprietulo +<b>Monsen.</b>)</p> + +<p>MONSEN<br> +<span class="staging">(ĉe la pordo)</span> Mi petas sinjoron ĉambelano pri pardono —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, envenu; envenu!</p> + +<p>MONSEN<br> +Mi do esperas, ke bone statas pri la familio?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Dankon. Ĉu vi ion deziras?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne povas <em>tion</em> diri. Mi estas, dank’ al Dio, homo kiu <em>havas</em> +preskaŭ ĉion, kion li deziras.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen, jen; tio estas multe dirite.</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed mi ja ankaŭ laboris, sinjoro ĉambelano. Jes, mi scias, ke vi ne +rigardas mian aktivecon per afabla okulo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Aspekte ne havas iun influon sur via aktiveco per kia okulo mi +rigardas ĝin.</p> + +<p>MONSEN<br> +Nu, kiu scias? Mi almenaŭ nun pensas tiri min el la aferoj.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu vere?</p> + +<p>MONSEN<br> +La sukceso sekvis min, mi diru al vi. Mi nun estas tiel longe +antaŭen atinginta, kiel mi ŝatas atingi, kaj tial mi pensas, ke +estus tempo iom post iom likvidi, kaj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, pri tio mi gratulas kaj vin kaj multajn aliajn.</p> + +<p>MONSEN<br> +Kaj se mi samtempe povus fari al la ĉambelano servon —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Al mi?</p> + +<p>MONSEN<br> +Kiam la arbaroj de Langerud antaŭ kvin jaroj metiĝis al aŭkcio, vi +ofertis —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, sed post la aŭkcio vi superproponis kaj falis al vi la aljuĝo.</p> + +<p>MONSEN<br> +Vi povus nun ricevi ilin kun segejo kaj ĉiuj apartenaĵoj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Post tiu senkonsidera forhakado tie farita —?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ho, ili ankoraŭ multe valoras; kaj per via ekspluatmaniero post +kelkaj jaroj ili —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Dankon; bedaŭrinde mi ne povas partopreni en tiu afero.</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed estas multe enspezebla, sinjoro ĉambelano. Kaj rilate al mi —; +mi diru al vi, ke mi havas intence grandan spekulon; multo estas +metita en la ludon; mi pensas ke estas multo gajnebla; eble cent mil +aŭ tiom.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Cent mil? Tio efektive ne estas nekonsiderinda sumo.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ha-ha-ha! Ĝuste bela por kunpreni kaj meti ĉeflanke de la ceteraj. +Sed se oni faru tiajn grandajn batalojn, oni bezonas helpan +taĉmenton, kiel dirite. Enkasa mono ne multas; la taŭgaj nomoj +estas jam uzitaj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, por tio certaj homoj jam estas aranĝintaj.</p> + +<p>MONSEN<br> +Unu mano lavas la alian. Nu, sinjoro ĉambelano, ĉu ni do faru +negocon? Vi ricevos la arbarojn por absurde malalta prezo —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi ne volas havi ilin por iu ajn prezo, sinjoro Monsen.</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed bona oferto tamen valoras alian. Sinjoro ĉambelano, ĉu vi volas +helpi min?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Al kio vi celas?</p> + +<p>MONSEN<br> +Kompreneble ke mi deponas garantiaĵon. Mi havas ja sufiĉe da +bienposedaĵoj. Jen vidu. Ĉi tiuj paperoj —; ĉu vi permesas ke mi +orientigu vin pri mia stato?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(forpuŝas la dokumentojn)</span> Ĉu estas mona subteno, ke vi bezonas —?</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne kontanta mono; tute ne. Sed la subteno de la ĉambelano —. +Kontraŭ kompenso kompreneble; — kaj kontraŭ garantiaĵo, kaj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj kun tia demando vi venas al mi?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, ĝuste al vi. Mi scias, ke vi multfoje forgesis vian antipation, +kiam iu vere venis en malfacilaĵon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, iamaniere mi devas danki vin pro via bona opinio, — precipe en +tempo kia ĉi tia; sed tamen —</p> + +<p>MONSEN<br> +Sinjoro ĉambelano, ĉu vi ne volas diri al mi, kion vi malestimas +pri mi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, por kio tio utilus?</p> + +<p>MONSEN<br> +Povus utili por ĝustigi la rilaton. Mi ne scias, ke mi iam ion baris +por vi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu ne? Do mi tamen menciu al vi okazaĵon, kiam vi kontraŭstaris +min. Mi starigis la ferfarejan pruntejon por la avantaĝo de miaj +subuloj kaj por aliuloj. Sed jen vi komencis fari bankkomercon; la +homoj iras al vi kun sia ŝparmono —</p> + +<p>MONSEN<br> +Kompreneble, sinjoro ĉambelano; ĉar mi donas pli altan interezon je +deponaĵo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, sed vi ankaŭ prenas pli altan pruntedonan interezon.</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed mi ne faras tiom da malfacilaĵoj pri kaŭcio kaj tiaĵoj.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bedaŭrinde; tial oni ankaŭ vidas, ke fariĝas komercoj je dek-dekdu +mil spesoj, sen ke nek aĉetanto nek vendanto posedas du danajn +ŝilingojn. Jen, tion, sinjoro Monsen, mi malestimas en vi. Kaj krome +io, kio estas pli proksima ankoraŭ. Ĉu vi kredas, ke estis laŭ mia +bona volo, ke mia filo kapĵetis sin en tiujn senbridajn +entreprenojn?</p> + +<p>MONSEN<br> +Sed por tio mi do ne kulpas!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Estis via ekzemplo, kiu infektis lin, kiel la aliajn. Kial vi ne +restis en via komenca okupo?</p> + +<p>MONSEN<br> +Trunkflosisto, kiel mia patro?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Estis eble honto stari en mia servo? Via patro nutris sin honeste kaj +estis estimata en sia profesio.</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, ĝis li estis sin laborinta sensana kaj fine tiriĝis en la +akvofalon kun la trunkfloso. Ĉu vi konas ion pri la vivo en tiu +profesio, sinjoro ĉambelano? Ĉu vi unu solan fojon provis, kion +tiuj homoj devas elteni, kiuj penegas por vi ene en la arbaroj kaj +malsupren laŭ la riverejoj, dum vi sidas en via agrabla ĉambro kaj +rikoltas la fruktojn? Ĉu vi povas mallaŭdi tian homon, ke li volas +laborigi sin supren? Mi ja estis ricevinta iom pli bonan instruon, ol +mia patro; eble ankaŭ havis pli bonajn talentojn —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen bone. Sed per kiaj metodoj estas vi suprenveninta? Vi komencis +per vendado de brando. Poste vi aĉetis nesekurajn ŝuldatestojn; +enkasigis ilin senindulge; tiel vi iris pluen kaj pluen. Kiom multajn +estas vi ruinigintaj por antaŭeniĝi!</p> + +<p>MONSEN<br> +Tia estas la komerca vivo; supren por iu kaj malsupren por aliulo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed la maniero kaj la iloj? Estas estimindaj familioj, kiuj elĉerpas +la almozulkeston kulpe de vi.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ankaŭ Daniel Hejre ne estas tre fora de la almozulkesto.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi komprenas vin. Sed mian konduton mi povas defendi antaŭ Dio kaj +homoj! Kiam la lando, post la disiĝo de Danlando, estis en mizero, +mia benata patro helpis trans eblecoj. Tial kelkaj el niaj bienoj +transvenis al la familio Hejre. Al kio tio kondukis? Sidis vivaj +estaĵoj sur tiuj bienoj; kaj ili suferis sub la malsaĝa traktado de +Daniel Hejre. Li forhakis la arbarojn je damaĝo, jes mi povas eĉ +diri, je malfeliĉo al la distrikto. Ĉu ne estis mia simpla devo +malhelpi tiaĵon, kiam mi povis? Kaj mi povis; mi havis la leĝon por +mi; mi estis en mia bona rajto, kiam mi reprenis miajn bienojn alode.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ankaŭ mi ne miskondutis kontraŭ la leĝo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed kontraŭ via propra konscio, kontraŭ via konscienco, el kiu vi +espereble havas ion. Kaj kiel vi estas detruinta la bonan ordon ĉi +tie? Kiel vi malfortigis la respekton, kiun devus doni la riĉeco? +Oni ne plu demandas kiel kapitalo estas akirita, aŭ kiom longe ĝi +estas estinta en la posedo de iu familio; oni nur demandas: kiom +valoras tiu aŭ tiu alia? Kaj laŭ tio li prijuĝiĝas. Sub ĉio tio +ankaŭ mi suferas; ni du fariĝis kvazaŭ iuj kamaradoj; oni mencias +nin kune, ĉar ni estas la plej grandaj bienposedantoj ĉi tie. Tion +mi ne toleras! Mi diras al vi unu fojon por ĉiuj: pro tio mi +malestimas vin.</p> + +<p>MONSEN<br> +Tio havu finon, sinjoro ĉambelano; mi ĉesos mian agadon, cedas por +vi en ĉiuj flankoj; sed mi petas vin, mi petegas vin, nur helpu min!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi ne faros.</p> + +<p>MONSEN<br> +Mi volonte pagos kion ajn —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Pagi! Kaj tion vi kuraĝas —</p> + +<p>MONSEN<br> +Se ne pro mi, do pro via filo!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mia filo?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, li partoprenas; mi pensas, ke povos veni 20 000 taleroj kiel lia +porcio.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiujn li gajnos?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed, bona Dio, kiu do perdos tiun monon?</p> + +<p>MONSEN<br> +Kiel —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiam mia filo gajnos ĝin, do devas esti iu kiu perdos ĝin?</p> + +<p>MONSEN<br> +Avantaĝa komerco; mi ne rajtas ion pli diri. Sed mi bezonas +respektoplenan nomon; nur subskribo per via nomo —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Subskribo! Sur dokumentoj —</p> + +<p>MONSEN<br> +Nur por 10 — 15 000 taleroj.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj vi unu solan momenton povis kredi, ke —? <em>Mia</em> nomo! En tia +afero! Mia nomo? Kiel kaŭcianto do?</p> + +<p>MONSEN<br> +Nur pro la formo —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Trompo! Mia nomo! Ne por kiu ajn prezo. Mi neniam subskribis per mia +nomo sur fremdaj paperoj.</p> + +<p>MONSEN<br> +Neniam? Tio do estas troigo, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Efektive; kiel mi diras al vi.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne; efektive. Tion mi mem vidis.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi vidis?</p> + +<p>MONSEN<br> +La nomon de la ĉambelano, almenaŭ sur kambio.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Malvero, mi diras al vi! Tion vi neniam vidis.</p> + +<p>MONSEN<br> +Mi vidis! Sub kambio de 2000 taleroj. Pripensu!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nek de du mil nek de dek mil! Je mia honoro kaj mia plej alta vorto, +neniam!</p> + +<p>MONSEN<br> +Do ĝi estas falsa.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Falsa?</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, falsa; kopiita; — ĉar mi <em>estas</em> ĝin vidinta.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Falsa? Falsa! Kie vi tion vidis? Ĉe kiu?</p> + +<p>MONSEN<br> +Tion mi ne diras.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ha-ha; tion ni tamen malkaŝigos!</p> + +<p>MONSEN<br> +Aŭskultu min —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Silentu! Tien oni do kondukis la aferojn! Falsa! Miksigis min en la +fiaĵojn! Jes, do ne estas strange, ke mi metiĝas range inter la +aliuloj. Sed nun mi ludu kun ili!</p> + +<p>MONSEN<br> +Sinjoro ĉambelano, — pro vi mem kaj pro multaj aliaj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tenu vin for de mi! Foriru! Estas vi, kiu estas la instiganto —! +Jes, estas! Veo al tiu de kiu venas la falilo.<span class="notosigno">[4]</span> Estas peka vivado, +kondutita en via domo. Kaj kia estas la frekventaĵo kiun vi serĉas? +Personoj de Kristiania kaj de aliaj lokoj, kiuj nur aspiras manĝadon +kaj trinkegadon, kaj kiuj ne bone valorigas la socion en kiu tio +okazas. Silentu! Mi mem vidis viajn noblajn julgastojn ĉasi laŭ la +vojo, kiel aro de hurlantaj lupoj! Kaj estas io, kio pli malbona +estas. Vi havis skandalojn kun viaj propraj servistinoj. Via edzino +freneziĝis pro viaj diboĉoj kaj via kruda traktado.</p> + +<p class="noto">[4] ve al tiu homo, per kiu la falilo venas (mateo 18:7).</p> + +<p>MONSEN<br> +Ne; nun estas tro! Vi estos pentanta tiujn vortojn!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, je diablo pri viaj minacoj. Kion vi povos fari kontraŭ mi? Mi? +Vi demandis kial mi malestimas vin. Nun vi ricevis informon. Nun vi +scias, kial mi tenis vin ekstere de la bona socio.</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, sed nun mi tiros la bonan socion malsupren —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tiun vojon!</p> + +<p>MONSEN<br> +Mi konas la vojon, sinjoro ĉambelano! <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(aliras, malfermas la pordon dekstre kaj vokas)</span> Ringdal; — envenu!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Sinjoro ĉambelano?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(vokas enen en la sidĉambron)</span> Sinjoro doktoro; bonvenu —! Nun, +Ringdal, miaj antaŭdiroj plenumiĝas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pri kio mi servu, sinjoro ĉambelano?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ĉu la ĉambelano faris antaŭdirojn?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi nun diros, doktoro? Vi ĉiam pensis, ke mi troigis, kiam mi +diris, ke Monsen koruptis la homojn ĉi tie.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu jes; kaj sekve kio?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Oni faras belan progreson, mi povas rakonti al vi. Kiel ŝajnas al +vi? Jen estas falsaj paperoj en cirkulo.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Falsaj paperoj?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Falsaj paperoj, jes! Kaj kun kies nomo vi opinias? Kun la mia!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed pro dio, kiu faris tion?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiel povas mi scii? Ĉu mi konas ĉiujn friponojn? Sed tio estu +malkaŝigata. — Doktoro, faru al mi servon. La paperoj devas esti +lokigitaj aŭ en la ŝparbanko aŭ en la ferfareja pruntejo. Veturu +supren al Lundestad; li estas tiu el la bankestroj, kiu plej bone +scias pri ĉio. Eksciiĝu ĉu ekzistas tia papero —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Tuj; tuj!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Lundestad estas hodiaŭ ĉi tie en la ferfarejo; li partoprenas +renkontiĝon de la lerneja komisiono.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tiom pli bone. Trovu lin; sendu lin ĉi tien.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Senprokraste; estos baldaŭ prizorgata. <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj vi, Ringdal, devas informiĝi en la pruntejo. Tuj post kiam ni +estos sciiĝintaj pri la afero, ni sendos denuncon al la vokto. Neniu +bonkoreco pri tiuj fraŭduloj!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Bone, sinjoro ĉambelano. Je Dio; tiaĵon mi neniam kredus. <span class="staging">(eliras +dekstre)</span></p> + +<p class="staging">(<b>La ĉambelano</b> kelkajn fojojn iras supren kaj malsupren sur la +planko, poste li volas eniri sian oficejon. Samtempe venas <b>Erik +Bratsberg</b> de la fono.)</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Kara patro —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, ĉu estas vi?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Mi devas absolute paroli kun vi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hm; mi vere ne estas en humoro por paroli al iu. Kion vi volas?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Vi scias, patro, ke mi neniam antaŭe miksis vin en miajn +komercaferojn.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne, tion mi ankaŭ severe rifuzus.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Sed hodiaŭ mi devas —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi devas?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Patro, vi devas helpi min!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mono! Jes vi povos fidi, ke —!</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Nur unu solan fojon! Mi ĵuras, ke mi neniam plu —; mi diru al vi, +ke mi havas ioman kontakton kun Monsen en Storli —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi scias. Vi ja planas belan spekuladon.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Spekuladon? Ni? Ne. Kiu diris tion?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Monsen mem.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ĉu Monsen ĉeestis?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, ĝuste nun; kaj mi montris al li la pordon.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Patro, se vi ne helpas min, mi estos ruinigita.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Jes; Monsen apogis min per mono. Ili montriĝis ege multekostaj; kaj +nun cetere estas la pagdato —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen ni vidas! Kion mi estas dirinta —?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Jes, jes; estas tro malfrue paroli pri —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ruinigita? Post paso de du jaroj! Jes, kiel povus vi ion alian +atendi? Kion vi volis inter tiuj friponoj, kiuj blindigas la vidon de +homoj per kapitaloj, kiuj neniam ekzistis? Tio ja ne estis socio por +vi; — inter tiuj uloj oni devas esti ruza, alie oni malsukcesas; +tion vi nun vidas.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ĉu vi volas savi min aŭ ne?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne; lastan fojon: ne; mi ne volas.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Mia honoro estas en risko —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, neniujn altflugajn parolmanierojn! Tute ne estas afero pri honoro +esti sukcesa komercisto ĉi tie; kontraŭe, mi dirus. Iru hejmen kaj +ordigu por vi; donu al ĉiu la sian, kaj finu pri tio plej eble plej +frue.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ho, vi ne scias —!</p> + +<p class="staging">(<b>Selma</b> kaj <b>Tora</b> venas de la sidĉambro.)</p> + +<p>SELMA<br> +Ĉu estas Erik, kiu parolas? — Dio, kio okazis?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nenio. Eniru reen.</p> + +<p>SELMA<br> +Ne, mi ne iros. Mi volas scii. Erik, kio estas?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Estas tio, ke mi estas ruinigita.</p> + +<p>TORA<br> +Ruinigita!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen, jen!</p> + +<p>SELMA<br> +Kio estas ruinigita?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ĉio.</p> + +<p>SELMA<br> +Ĉu vi pensas pri via mono?</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Mono, domo, heredo, — ĉio!</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, tio estas ĉio por vi.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Selma, venu, ni ekiros. Nun vi estas la sola, kion mi havas. Ni portu +la malfeliĉon kune.</p> + +<p>SELMA<br> +La malfeliĉon? Porti ĝin kune? <span class="staging">(kun krio)</span> Ĉu nun mi estas +sufiĉe bona!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Je nomo de Dio —!</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Pri kio vi pensas?</p> + +<p>TORA<br> +Ho, sed regu vin!</p> + +<p>SELMA<br> +Ne! Mi ne volas! Mi ne povas plu silenti kaj hipokriti kaj mensogi! +Nun vi sciu. Nenion volas mi porti!</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Selma!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Infano, kion vi diras?</p> + +<p>SELMA<br> +Kaj, kiel vi mistraktis min! Senhonte de ĉiuj! Ĉiam mi akceptus; +neniam mi rajtus doni. Mi estis la malriĉulino inter vi. Neniam vi +venis postulante iun oferon de mi; por nenio mi estis sufiĉe bona +porti. Mi malamas vin! Mi abomenas vin!</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Kio do estas tio ĉi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ŝi estas malsana; ŝi estas freneza!</p> + +<p>SELMA<br> +Kiel mi ne soifis por guto de viaj ĉagrenoj! Sed se mi petis, vi +havis nenion alian ol belan ŝercon por forpuŝi min. Vi vestis min +kiel pupon; vi ludis kun mi, kiel oni ludas kun infano. Ho mi havis +en mi ĝojegon por porti pezaĵon; mi havis seriozecon kaj sopiron al +ĉio, kio sturmas kaj suprenlevas kaj altigas. Nun mi estas sufiĉe +bona; nun kiam Erik nenion alian havas. Sed mi ne volas esti tiu, al +kiu oni fine sin turnu. Nun mi nenion volas havi el viaj ĉagrenoj. +Mi volas for de vi! Prefere mi ludu kaj kantu sur la strato —! Lasu +min; lasu min! <span class="staging">(Ŝi rapidas elen en la fono.)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tora; ĉu estas senco en ĉio tio, aŭ —?</p> + +<p>TORA<br> +Ho, jes; nun unue mi vidas; estas senco en tio. <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Ne! Ĉion alian; sed ne ŝin! Selma! <span class="staging">(elen tra la fona pordo)</span></p> + +<p>RINGDAL<br> +<span class="staging">(venas de dekstre)</span> Sinjoro ĉambelano —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion vi volas?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Mi venas de la pruntejo —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +De la pruntejo? Nu jes, la kambio —</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ĉio estas en ordo; neniam estis kambio kun via nomo.</p> + +<p class="staging">(<b>Doktoro Fjeldbo</b> kaj <b>bienulo Lundestad</b> venas de la fono.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +Blinda alarmo, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu do? eĉ ne en la ŝparbanko?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tute ne. En ĉiuj jaroj, kiam mi estris la bankon, mi ne vidis vian +nomon; — nu, tio do kompreneble: krom la kambio de via filo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kambio de mia filo?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, sur tiu kambio frue en la printempo, kiun vi akceptis por li.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mia filo? Mia filo! Kion vi permesas al vi —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sed, je Dio, pripensu do; la kambio de via filo por 2000 taleroj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(palpas por seĝo)</span> Ho vi kompatanta —!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Je nomo de Jesuo!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Do ne estas eble —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(falglitis sur la seĝon)</span> Trankvile; trankvile! Kambio de mia filo? +Akceptita de mi? De 2000 taleroj?</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(al Lundestad)</span> Kaj tiu kambio, ĝi estas en la ŝparbanko?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne plu nun; pasintan semajnon ĝi estis pagata de Monsen —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +De Monsen!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Eble Monsen ankoraŭ estas en la farejo; mi volas tuj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Restu ĉi tie!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(venas de la fono)</span> Bonan matenon, miaj sinjoroj! Bonan matenon, +altestimataj; estiman dankon pro la agrabla vespero hieraŭ. Nun vi +aŭdu historiojn —</p> + +<p>RINGDAL<br> +Pardonu; ni estas okupataj —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Estas aliuloj, kiuj ankaŭ estas okupataj; la proprietulo en Storli, +ekzemple —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Monsen?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; estas sublima historio! La balotkabaloj estas en plena evoluo. +Ĉu vi scias kion oni intencas? Oni volas subaĉeti vin, altestimata!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Subaĉeti, vi diras?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Oni juĝas de la pomo al la trunko.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes estas, je Dio, la plej kruda, kion mi aŭdis. Mi venas enen ĉe +sinjorino Rundholmen por ekhavi gluton. Tie sidas proprietulo Monsen +kaj advokato Stensgård trinkante portvinon; iu aĉaĵo; tvi<span class="notosigno">[5]</span> je +diablo, mi ne volus preni tiaĵon en mian buŝon; nu ja, efektive ili +ja nenion ofertis al mi, ne, ne. Sed jen diras Monsen: Kiom vi vetas, +li diras, ke ĉambelano Bratsberg aliĝos al nia partio je la elekto +morgaŭ por elektuloj? Jen mi diras, kiel tio okazus? Ho, li diras, +helpe de tiu kambio —</p> + +<p class="noto">[5] Norvega interjekcio, kiu signifas “spitmoko”.</p> + +<p>FJELDBO kaj RINGDAL<br> +Kambio?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Je la elekto por elektuloj?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu! Kaj sekve?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Nu, mi ne scias ion pli. Estis kambio, mi aŭdis, — de 2000 taleroj. +Tiel alte oni taksas altrangulojn. Ho, estas hontinda jeno!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kambio de 2000 taleroj?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Kaj ĝin havas Monsen?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne, li transdonis ĝin al advokato Stensgård.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu tiel.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu vi estas certa pri tio?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Je Dio ke mi estas certa pri tio. Vi povas uzi ĝin, kiel vi plej +bone scias kaj volas, li diris. Sed mi ne komprenas —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Aŭskultu nun, sinjoro Hejre; — kaj ankaŭ vi, Ringdal —</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj tri parolas mallaŭte kune en la fono.)</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes.</p> + +<p>FJELDBO<br> +La kambio de via filo kompreneble estas aŭtentika —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Oni kredus tion.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kompreneble. Sed se la falsa kambio aperos —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi ne faros iun denuncon al la vokto.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kompreneble; — sed vi devas fari ion pli.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(ekstaras)</span> Mi ne povas fari ion pli.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, jes, pro Dio; vi povas kaj vi devas. Vi devas savi la +malfeliĉulon —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiamaniere?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Simple; rekonu vian subskribon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi opinias, sinjoro ferfareja doktoro, ke en nia familio oni povas +fari kion ajn?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi opinias la plej bonan, sinjoro ĉambelano.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj vi solan momenton povis kredi min kapabla por mensogo? Por ludi +sub mantelo kun fraŭduloj?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj ĉu vi scias kion tio ĉi tiras post si?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tio fariĝos afero inter la krimulo kaj la punleĝo.</p> + +<p class="staging">(Li eliras maldekstre.)</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">KVARA AKTO</h3> + +<p class="staging">(Gastigĉambro ĉe <b>sinjorino Rundholmen</b>. Enirpordo en la fono; pli +malgrandaj pordoj ambaŭflanke. Dekstre estas fenestro; antaŭ tiu +estas tablo kun skribiloj; alia tablo, iom retirita, meze en la +ĉambro.)</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(laŭtvoĉe interne maldekstre)</span> Jes, tion mi tute ne atentas! Vi +povas diri, ke ili estas venintaj ĉi tien por voĉdoni, ne por +trinki. Se ili ne volas atendi, ili faru laŭ propra volo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(venas de la fono)</span> Bonan matenon! Hm; hm! Sinjorino Rundholmen! +<span class="staging">(iras al la pordo maldekstre kaj frapas)</span> Bonan matenon, sinjorino +Rundholmen!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(de interne)</span> Uŝ, kiu estas?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Estas mi, — Stensgård! Ĉu mi povas enveni?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ne, je Dio; Vi ne devas! Mi ne estas metinta la vestaĵojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho kio? Ĉu vi ellitiĝis tiel malfrue hodiaŭ?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, mi efektive estis piede antaŭ ol la diablo surŝuigis sin; sed +tamen oni devas aspekti kiel homo, mi scias. <span class="staging">(Kun tuko ĵetita sur +la kapon; ŝi elrigardas.)</span> Nu, kio do estas? Ne, vere vi ne devas +rigardi min, sinjoro Stensgård. — Uŝ, — jen iu denove! +<span class="staging">(ĵetfermas la pordon)</span></p> + +<p>PRESISTO ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(kun pako da gazetoj; de la fono)</span> Bonan matenon, sinjoro Stensgård!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, tie enprenita?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, tie ĝi estas. Jen vidu: “La Solenado de la Eidsvolltago”, — +“de nia speciala korespondanto”. Jen, sur la dua paĝo, staras pri la +fondigo de la asocio; jen supre via parolado; mi kompostis ĉion +krudan interspacigite.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ŝajnas al mi, ke ĉio estas interspacigita.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu jes, fariĝis preskaŭ ĉio.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj la kroma numero kompreneble distribuiĝis hieraŭ.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Kompreneble; al la tuta paroĥo, kaj al abonantoj kaj al la aliuloj. +Ĉu vi volas vidi? <span class="staging">(donas al li ekzempleron)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(trakuras la gazeton)</span> — — “La honestulo Anders Lundestad intencas +rezigni pri la parlamenta elekto” — “longa kaj fidela servo” — +“kiel la verkisto diras: nun ripozu, civitano; estas merite!” Hm; — +“tiu dum la nacia tago starigita asocio: La asocio de la junuloj” — +“advokato Stensgård, la gvidanta ideo de la asocio” — +“laŭtempaj reformoj, pli facila akiro de prunto” — Nu ja, estas +efektive bone verkita. Ĉu la elektado komenciĝis?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ĝi estas diligente funkcianta. Nia tuta asocio kunvenis; kaj tiuj +kun rajto voĉdoni kaj la aliuloj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, je diablo pri la aliuloj, — jes, inter ni dirite do. Nu, eliru +nun kaj parolu kun tiuj, kiujn vi tenas por dubindaj —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu jes; jes bone!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi povas diri al ili, ke mi kaj Lundestad estas preskaŭ samopiniaj —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Fidu min; mi konas la lokajn rilatojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj jen io kroma. Bonvolu, Aslaksen; ne trinku hodiaŭ —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ho, kiel tio —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Poste ni havu gajan vesperon; sed memoru kiom estas ankaŭ por vi +mem; via gazeto —; jes, kara, ke mi nun vidu, ke vi tenos vin —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ho, je diĉjo mi ne volas pli aŭdi; mi opinias, ke ĉiu ajn gardu +sin mem. <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(bele vestita; venas de maldekstre)</span> Nun vidu, sinjoro Stensgård; jen +vi havas min. Ĉu estus io grava —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, nenio alia ol tio ke vi atentigu min, kiam proprietulo Monsen +venas.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Efektive li ne venos ĉi tien hodiaŭ.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu li ne venos?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ne, li forveturis hodiaŭ matene je la kvara; li ja ĉiam estas +survoje. Kaj li envenis kaj prenis min sur la lito, kiel oni diras. +Li volis pruntepreni monon, vi sciu.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu Monsen?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes. li estas vera ulo por elspezi monon. Ke li nur sukcesu. Kaj +tion mi ankaŭ esperas por vi; jes, ĉar estas iuj, kiuj diras, ke vi +estos elektata por la parlamento.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi? Babilaĵo. Kiu diras tion?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, estis iuj el la aro de Anders Lundestad.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(de la fono)</span> Jen, jen! Bonan matenon! Mi do ne interrompas?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, tamen ne.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Je Dio, kiel glora! Do ĉu ne estas por mi, ke vi beligis vin?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, certe. Estas ja por la fraŭloj, ke oni beligas sin, mi scias.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Por la svatantoj, sinjorino Rundholmen; por la svatantoj! Bedaŭrinde +ke miaj multaj procesoj okupas mian tempon —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, diable; por sin geedzigi oni havas sufiĉe da tempo.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne; je Dio ne! Sin edzigi estas ĝuste io, kio postulas sian viron. +Nu, kion oni diru? Se vi ne povas havi min, vi do povas havi aliulon. +Jes, ĉar edziniĝi vi devus.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Nu, sciu; mi foje pensas pri tio.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kompreneble; kiam oni unu fojon provis la feliĉon de geedzeco — +karmemora Rundholmen estis ja bonega ekzemplero —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, tion mi ne dirus; kruda li estis, kaj trinki li ankaŭ faris; sed +viro tamen estas viro.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jen vera vorto, sinjorino Rundholmen; viro estas viro, kaj vidvino +estas vidvino —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kaj komerco estas komerco. Ho, preskaŭ konfuziĝas en mi pro ĉio, +kion mi devas pripensi. Aĉeti volas ili ĉiuj; sed kiam venas la +tago por pago, mi devas apliki kaj alvokon kaj ekzekucion kaj havi +malfacilaĵojn. Mi pensas ke mi baldaŭ devas dungi firman advokaton.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, sed aŭdu, sinjorino Rundholmen, — tiaokaze vi devus efektive +celi advokaton Stensgård; li estas libera kaj ne ligita —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Uŝ, via buŝaĉo; mi ne volas aŭskulti vin plu. <span class="staging">(elen dekstre)</span></p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Solida virino, tiu! Taŭga kaj vigla; ĝis nun neniujn infanojn; +monon rentodonan. Klera ŝi ankaŭ estas; vastan legadon, sciu!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vastan legadon; ĉu?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; jenon mi pensus; ŝi servis dum du jaroj en la +pruntobiblioteko de presisto Alm. Nu, tamen hodiaŭ vi havas aliajn +aferojn por pripensi, mi opinias.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tute ne; mi eble eĉ ne donos mian voĉon. Sed por kiu vi voĉdonos, +sinjoro Hejre?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi ne havas voĉdonrajton, altestimata! Restis ja nur unu matrikulita +hundujo por vendo, kaj tiun vi ricevis.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Se vi fariĝus sendoma, mi translasu ĝin.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; vi estas ŝercema; — aĥ jes, tiu kara juneco, ĝi havas +benitan humoron. Sed nun mi almenaŭ eliru por vidi la menaĝerion. +Via tuta asocio alvenis, mi aŭdas. <span class="staging">(vidas doktoron Fjeldbo, +kiu venas de la fono.)</span> Jen ankaŭ la doktoro! Jes, certe estas nome +de la scienco ke vi prezentas vin?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nome de la scienco?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, pro la epidemio; erupciis ja ĉi tie <i lang="la">maligna rabies +agitatoria</i>. Nia Sinjoro estu kun vi, miaj karaj junaj amikoj! +<span class="staging">(elen dekstre)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aŭskultu; diru rapide, ĉu vi vidis la ĉambelanon hodiaŭ?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj kion li diris?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kion li diris?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu jes; mi ĵus skribis al li.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu vi tion faris? Kion vi skribis?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ke mi tenas min al la espero pri lia filino; ke mi volas paroli kun +li pri tiu afero, kaj ke mi tial venos al li morgaŭ.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vi devus almenaŭ prokrasti la viziton. Estas la datreveno de la +sinjoro ĉambelano morgaŭ; venos tien multaj homoj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĝuste tial; ju pli, des pli bone. Mi havas bonajn kartojn en la +mano, vi sciu.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj al tiuj kartoj vi eble aludis?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi pensas, ke vi eble beligis vian amdeklaron per tiaj etaj minacoj +aŭ tiaĵoj?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fjeldbo, vi vidis la leteron!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, mi certigas al vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu ja, efektive, — mi minacis lin.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, kaj tial mi kvazaŭ havas respondon al vi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Respondon? Eldiru, homo!</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(montras al li sigelitan paperon)</span> Jen vidu. La voĉdonslipo de la +sinjoro ĉambelano.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj por kiu li voĉdonos?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Li almenaŭ ne voĉdonos por vi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Por kiu do? Por kiu, mi demandas?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Por la guberniestro kaj la pastoro.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio do? Eĉ ne por Lundestad?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne. Kaj ĉu vi scias kial? Ĉar Lundestad volas nomi vin kiel sian +posteulon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĝis tiom li kuraĝas daŭrigi!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, li kuraĝas. Kaj li aldonis: Se vi renkontas Stensgård, diru al +li, kiel mi voĉdonos; li sciu sur kiu piedo li havas min.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Bone; li ricevu, kion li deziras.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pripensu; estas danĝere malkonstrui malnovan turon, — oni riskas +mem kuntiriĝi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, mi fariĝis lerta post kelkaj tagoj.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu? Vi almenaŭ ne fariĝis pli saĝa, ol daŭre lasi maljuna +Lundestad kuntiri vin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi ne kredas, ke mi travidis Lundestad? Vi ne kredas, ke mi +komprenas, ke li turnis sin al mi, ĉar li opiniis ke mi persvadis la +ĉambelanon, kaj ĉar li volis spliti nian asocion kaj teni Monsen +ekstere.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed nun, kiam li scias, ke vi ne persvadis la ĉambelanon, —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Li tro foren iris por retiri sin; mi utiligis la tempon, distribuis +pamfletojn; la plimulto de liaj sekvantoj ne alvenos; ĉiuj la miaj +ĉeestas —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas granda salto de elektulo al parlamentano.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Lundestad bone scias, ke se li perfidas min en la elektulkunveno, mi +estos kapablulo por agiti lin el la komunuma reprezentantaro.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne malbone kalkulite. Sed por ke ĉio tio fariĝu sukceso, ĉu vi mem +sentas ke vi estu pli forte enradikiĝinta ĉi tie ol nun?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tiuj ĉi homoj postulas ja ĉiam materialan sekurecon, egalecon +en interesoj —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĝuste; kaj tial fraŭlino Bratsberg estu oferata.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Oferata? Tiel mi estus fripono, tute simple. Sed mi sentas profunde, +ke fariĝos ŝia feliĉo. Kio nun? Fjeldbo, kio do estas? Ankaŭ vi +kovas ruzaĵon —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, vi faras! Silente vi kontraŭlaboras min. Kial vi faras tion? +Estu sincera —! Ĉu vi volas?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sincere dirite, ne. Vi estas tro danĝera, tro senskrupula, — +nu-nu-nu, almenaŭ tro senkonsidera, por ke oni kuraĝu esti sincera +rilate al vi. Tion kion vi ekscias, vi uzas senkonsidere. Je mia +amikeco mi konsilas al vi: forigu fraŭlinon Bratsberg el viaj +pensoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi ne povas. Mi devas savi min el tiu aĉa malnobleco en kiu mi +staras ĉi tie. Mi ne povas plu vivi en tiu ĉi konfuza miksaĵo. Jen +mi devas akcepti esti brake subtenata de Ole Persen kaj Per Olsen, +devas flustri kun ili en la anguloj, trinki kune kun ili, ekridi pri +iliaj bavarbieraj spritaĵoj, cidiri al seminarianoj kaj tiaj duone +studintaj rabistoj. Kiel povas mi konservi freŝa mian amon al la +popolo meze en tio ĉi? Estas kvazaŭ la fulma vorto perfidas min. Mi +ne havas eblecon por kubutadi, ne puran aeron por spiri. Ho, foje +kreskas en mi sopiro al noblaj virinoj. Mi volas ion en kio estas +beleco! Mi kuŝas ĉi tie kiel en feĉa golfo, kaj tie fore ondas la +klara, blua fluo preterpase; — ho, kiel do vi povas kompreni +tiaĵon!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(el la fono)</span> Jen oni renkontas bonulojn. Bonan matenon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nun vi aŭdu novaĵon, sinjoro Lundestad! Ĉu vi scias por kiu +voĉdonos la ĉambelano?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Silentu; ne estas honeste de vi!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pri tio mi ne atentas. Li voĉdonos por la guberniestro kaj la +pastoro.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu jes, tion ni devis atendi. Vi ja tute detruis la aferon rilate al li; +— mi ja petis vin saĝe ekludi viajn kartojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi ludos saĝe — de nun.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Gardu vin, ĉu aliuloj ne faru la samon. <span class="staging">(eksteren dekstre)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Estas io insida en tiu homo. Ĉu vi komprenas kio tio estas?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne, mi ne povas. Sed jen aŭdu, — mi vidas ke vi aperigis ion en la +gazeto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, kun tia belega nekrologo pri mi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kompreneble estas Aslaksen, tiu besto —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ankaŭ via atako kontraŭ la ĉambelano staras tie.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tio estas nekonata por mi. Se mi volas ataki la ĉambelanon, mi havas +pli akrajn armilojn.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi scias pri tiu kambio? Rigardu ĝin. Ĉu ĝi estas valida?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu ĝi validas? Jena kambio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, certe; rigardu ĝin proksime.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(de dekstre)</span> Sed pro diablo kio do estas —? Aha, jen vidu! Ho ne, +mi petas vin, sinjoroj, restu starantaj! Ĉu vi scias pri kio vi vive +memorigis min? Vi memorigis min pri somernokto en alta Nordio.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Stranga parabolo.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Tre simpla parabolo. La kuŝanta kaj kreskanta suno en kortuŝa +kunligo. Ho, vere bonege! Sed jen, pro diablo, kio okazas tie +ekstere? La ŝtatanoj ĉirkaŭkuras kiel konfuzitaj kokinoj klukantaj +kaj kokerikantaj kaj ne scias sur kiun stangon eksidi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, ĉar estas ja ankaŭ grava tago.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ho, vi kun via graveco. Ne, estas io tute alia, miaj karaj amikoj! +Oni flustras pri granda ruino; bankroto, — ja, ne politika, sinjoro +Lundestad; je Dio!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Bankroto?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he, nun viviĝis la advokato. Jes, bankroto; estas iuj kiuj staras +antaŭ falo; la hakilo kuŝas ĉe la radiko de la arbo; — sufiĉe; +laŭdire du fremdaj sinjoroj preterveturis; sed kien? Kiujn tio +koncernas? Ĉu vi ion scias, sinjoro Lundestad?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi scias pri la arto silenti, sinjoro Hejre.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kompreneble; vi estas ja politika estaĵo, politikisto, he-he! Sed je +mia sano, mi deviĝas foren por trovi lumon en la afero. Estas ege +amuze pri tiuj kruckambiuloj; ili estas kiel perloj sur ŝnuro: se +unue unu elrulas, ĉiuj elrulas. <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu estas iu vero en tiu babilado?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi montris al mi kambion. Ŝajnis al mi ke mi vidis la nomon de +grandkomercisto Bratsberg sur ĝi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ankaŭ tiun de la ĉambelano.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kaj vi tamen demandis al mi ĉu ĝi validas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, certe; nur rigardu ĝin.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Je Dio, ĝi ne estas sufiĉe bona.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi do vidas?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kion?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ke ĝi estas falsa.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Falsa? Falsaj kambioj ordinare estas la plej sekuraj; ilin oni pagas +unue.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed kion vi pensas? Ĉu ĝi ne estas falsa?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tiel bone ne estas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel do?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi timas ke estas tro multaj el tiaĵoj, sinjoro Stensgård.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu? Tamen do ne eblas ke —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Se grandkomercisto Bratsberg elrulas de la ŝnuro, do eble sekvos +tiuj, kiuj estas plej proksimaj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(kaptas lian brakon)</span> Kiujn vi aludas per plej proksimaj?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu estas iuj pli proksimaj ol patro kaj filo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed bona Dio —!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne venas de mi! Memoru ke estas Daniel Hejre, kiu parolis pri +bankroto kaj ruino kaj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tio ĉi estas kvazaŭ fulmofrapo sur min.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho, multaj bonstatuloj falos de la stango. Iu estas tro bonvolema, li +garantias; enkasa mono ne estas havebla; kaj se bienoj metiĝas al +aŭkcio, ili vendiĝos por nen— — —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj ĉio jeno kompreneble trafos, — trafos ankaŭ la infanojn!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes; por la fraŭlino mi vere bedaŭras. El patrina heredaĵo ne +multe restas; kaj Dio scias ĉu estas sekura la malmulton kiun ŝi +havas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, nun mi komprenas la konsilon de Fjeldbo; li tamen estas la ĉiam +fidela!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kion doktoro Fjeldbo diris?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Li estas tro fidela por ion diri; sed mi tamen komprenas lin. Kaj mi +eĉ komprenas vin nun, sinjoro Lundestad.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu vi ĝis nun ne komprenis min?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne funde; mi forgesis la rakonton pri la ratoj kaj la brulanta domo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne estis precipe bele dirite. Sed kio estas al vi? Vi aspektas +konfuzite. Je Dio, mi do ne estas farinta iun malbonon?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kian malbonon?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes ja; mi vidas. Ho mi maljuna bruto! Kara sinjoro Stensgård, se vi +vere amas la knabinon, kiom gravas ĉu ŝi estas riĉa aŭ senhava?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiom tio gravas? Ne, vere certe —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Je Dio, feliĉa geedzeco tamen ne baziĝas sur mono, mi scias.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kompreneble.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kaj per laboremo kaj diligenteco vi fine prosperos. Ne timigu vin +mizera ekonomia stato. Mi scias kio estas amo; mi multe legis pri tiu +ĉapitro en mia juneco. Feliĉo en la domo; fidela virino —; kara, +kara, aliru tiel ke vi ne vivos en pento poste.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed kiel vi sekve statos?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Statos kiel eblos. Ĉu vi opinias ke mi postulus tian koroferon de +vi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed mi faros la oferon. Jes, mi montros al vi, ke mi havas forton por +tio. Tie ekstere staras popolo en sopiro; ili postulas min kvazaŭ en +senvorta plendo. Ho, kiel mi povus kuraĝi rifuzi!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, sed la bienposedanto —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi scios plenumi la postulojn de miaj kuncivitanoj tiurilate, sinjoro +Lundestad! Mi vidas la vojon, novan vojon; kaj ĝin mi prenos. Mi +malakceptas la feliĉon labori en rezigno por ŝi kiun mi amas. Mi +diras al mia popolo: Jen mi, — prenu min!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(rigardas lin en silenta admiro kaj premas lian manon.)</span> Vere, vi +dotiĝis per grandaj kapabloj, sinjoro Stensgård! <span class="staging">(elen dekstre)</span></p> + +<p class="staging">(<b>Stensgård</b> faras kelkajn paŝojn tien kaj reen sur la planko; foje +li haltas apud la fenestro, foje li tiras siajn harojn. Iom poste +envenas <b>Bastian Monsen</b> de la fono.)</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jen vi vidas <em>min</em>!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +De kie vi venas?</p> + +<p>BASTIAN<br> +De la nacio.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nacio? Kion tio signifas?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉu vi ne scias kion signifas la nacio? Tio signifas la popolon; la +simplan popolon; tiujn kiuj nenion havas kaj nenio estas; tiuj kiuj +kuŝas ligitaj —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pro diablo, kiaj simio-petolaĵoj estas tio?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi lastatempe rimarkis, ke vi imitadas min; eĉ mian vestaĵon kaj +mian manskribon vi kopias. Vi ĉesu pri tio.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kio nun? Ĉu ni du ne apartenas al la sama partio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, sed mi ne toleras tiaĵon; — vi ridindigas vin mem —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉu mi ridindigas min mem similante vin?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, simiante min. Estu nun ĝentila, Monsen, kaj ĉesu pri tiaĵo; +estas malagrable rigardi tiaĵon. Sed aŭskultu, diru — kiam revenos +via patro?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Pri tio mi nenion scias. Li vojaĝis al Kristiania, mi opinias; eble +li ne revenos antaŭ ok tagoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu ne? Estus maloportune. Sed li ja estas faranta grandan negocon, +oni diras?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ankaŭ mi estas faronta negocon. Aŭskultu nun, Stensgård, vi devas +fari al mi servon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Volonte; kio tio do estus?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Mi sentas min tiel forta. Por tio mi povas danki vin; vi vekis min. +Mi devas ion fari, — mi volas edziĝi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Edziĝi? kun kiu?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Tŝŝ! En ĉi tiu domo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sinjorino Rundholmen?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Tŝŝ! Jes, estas ŝi. Vi parolu favore por mi! Mi devas engaĝi en +ion tian. Ŝi apartenas al granda movado; estas en bona rilato kun la +familio de la ĉambelano de post la tempo kiam ŝia fratino tie +servis kiel mastrumistino. Se mi ricevos ŝin, mi eble ankaŭ ricevos +kun mi la laboristoj de la komunumo. Nu jes, entute, — mi amas ŝin, +morto kaj plago!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, ami, ami! Forigu tiun abomenindan hipokritecon.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Hipokritecon!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes; vi almenaŭ mensogas por vi mem. Jen vi parolas en la sama spiro +pri vojlaboroj kaj amo. Nomu do ĉiun aferon per sia ĝusta nomo. +Estas io malpura en tio ĉi; mi ne volas engaĝi en tio —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Sed aŭskultu do —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Lasu min stari ekstere, mi diras! <span class="staging">(al <b>doktoro Fjeldbo</b>, kiu envenas +de dekstre)</span> Nu, kiel progresas la baloto?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Por vi certe bonege. Mi ĵus parolis kun Lundestad; li diris, ke vi +ricevos preskaŭ ĉiujn voĉojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, ĉu tiel!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed diable, kiel tio utilas? Ĉar vi ja ne estas bienulo, vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(stampfante)</span> Ĉu ne estas diable!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, oni ja ne povas prizorgi du aferojn samtempe. Se oni volas venki +je unu flanko, oni devas akcepti perdon je la alia. Adiaŭ! <span class="staging">(elen en +la fono)</span></p> + +<p>BASTIAN<br> +Kion li pensis pri venki kaj perdi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tion mi diros al vi poste. Sed aŭskultu, kara Monsen, — por reveni +al tio kion ni priparolis; mi promesis paroli favore pri vi —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉu vi promesis? Ŝajnis al mi ke vi diris tute kontraŭe —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Babilaĵo; vi ja ne permesis al mi paroli. Mi volus diri, ke estas io +malpura en tio ĉi, miksi sian amon kune kun vojlaboroj kaj tiaĵoj; +estas peko kontraŭ la plej nobla kion oni havas en sia brusto; — +kaj tial, kara amiko, se vi do vere amas la knabinon —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Vidvinon.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, jes-jes; tio estas ja la samo. Mi pensas, ke kiam oni vere amas +virinon, tio do estas io kio en si mem devas esti decida —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jes, tiel pensas ankaŭ mi. Kaj tial vi do volas paroli por mi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tion mi faros kun granda ĝojo. Sed estas unu kondiĉo.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Nu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pago por pago, kara Bastian; — vi parolu por mi rekompence.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Mi? Al kiu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi vere nenion rimarkis? Estas ja tamen tiel proksime.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉu do ne estas —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ragna, via fratino, ja! Jes, estas ŝi. Ho, vi ne scias, kiel tio +kaptis min vidi ŝin iri tie en silenta, senpretenda mastrumado —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ho, ĉu tio eblus?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tamen ke vi, kun via akra observemo tion ne rimarkis?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jes, iom pli frue eble ŝajnis al mi ke —; sed nun oni multe parolas +pri via vizitado ĉe la familio de la ĉambelano —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, ĉu? Ĉe la ĉambelano? Jes, Monsen, mi sincere diru al vi, ke +estis momento kiam mi kvazaŭ staris necerta; sed je Dio, tio +preterpasis; nun mi klare vidas min mem kaj la vojon, kiun mi devas +iri.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jen mia mano. Mi parolos, fidu tion. Kaj rilate al Ragna, ŝi nur +kuraĝas fari kion mi kaj patro deziras.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed via patro, — ĝuste tion mi dirus —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Tŝŝ; morto kaj plago, jen mi aŭdas sinjorinon Rundholmen; parolu +nun por mi, — se ŝi ne estas tro implikita en aferoj; ĉar en tiaj +okazoj ŝi estas tre severa. Jes, kara, faru nun la plej bonan; la +reston mi prenos sur min. Ĉu vi ne vidis presiston Aslaksen ĉi tie?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Li certe estas ĉe la administrado de la elekto.</p> + +<p class="staging">(<b>Bastian</b> eliras en la fono; samtempe <b>sinjorino Rundholmen</b> envenas +de dekstre.)</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Nun iras glate, sinjoro Stensgård; ĉiuj voĉdonas por vi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tio estas do stranga.</p> + +<p>MADAM RUNDHOLMEN<br> +Jes; Dio scias kion Monsen sur Storli diros.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aŭskultu vorton, sinjorino Rundholmen!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Nu, kio estas?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi volas aŭskulti min?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho jes ja, volonte.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu bone. Vi ĵus parolis pri via soleca stato —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho, estis ja tiu terura, maljuna Hejre —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi plendis pri tio kiel probleme estas sidi kiel vidvino —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, je Dio, vi provus tion, sinjoro Stensgård!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed se nun venus lerta, juna viro —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Lerta, juna viro?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Iu kiu longe silente amis vin —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ne, sciu do, nun mi ne volas plu aŭskulti vin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi devas! Juna viro kiu ankaŭ trovas probleme stari sola —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, kaj kio do? Mi tute ne komprenas vin.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉar vi nun povus krei feliĉon por du homoj, sinjorino Rundholmen, +— por vi mem kaj —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +— kaj por lerta, juna viro?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu bone; respondu al mi pri tio —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho ne, Stensgård, ĉu vi parolas serioze?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel vi kredus ke mi volus trompi vin! Ĉu vi do ne volus —?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, Dio scias ke mi volus! Kara dolĉa —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(paŝon malantaŭen)</span> Kion?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Uŝ, jen iuj!</p> + +<p class="staging">(<b>Fraŭlino Monsen</b> rapide kaj maltrankvila venas de la fono.)</p> + +<p>RAGNA<br> +Permesu, — ĉu mia patro estas ĉi tie?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Via patro? Jes; ne; — mi ne scias; — pardonu —</p> + +<p>RAGNA<br> +Kie li estas?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Via patro? Nu; ne li preterveturis —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Orienten al Kristiania.</p> + +<p>RAGNA<br> +Ne, tio ne eblas —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, pretere li veturis, tion mi scias. Ho, tamen, fraŭlino Monsen, +vi ne povas kredi kiel ĝoja mi estas! Atendu iomete, dum mi kuras +malsupren en la kelon por serĉi botelon de la pura. <span class="staging">(elen maldekstre)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Diru, fraŭlino, — ĉu vere estas via patro kiun vi serĉas?</p> + +<p>RAGNA<br> +Jes, vi ja aŭdas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj vi ne sciis ke li estas forveturinta dehejme?</p> + +<p>RAGNA<br> +Ho, kion mi scias? Oni diras nenion al mi. Tamen al Kristiania? Ne +eblas; ili estus lin renkontanta. Adiaŭ.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(baras al ŝi la vojon)</span> Ragna! Aŭskultu! Kial vi tiel ŝanĝiĝis +rilate al mi?</p> + +<p>RAGNA<br> +Mi? Permesu al mi preteriri! Lasu min iri!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, vi ne iru! Mi tenas tion ĉi kiel providencon, ke vi venis en tiu +ĉi momento. Ho, ne tiun evitemon; antaŭe vi kondutis alimaniere.</p> + +<p>RAGNA<br> +Jes, tio estas, je Dio, pasinta!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed kial —!</p> + +<p>RAGNA<br> +Mi pli bone lernis koni vin; — bone ke mi tion lernis ĝustatempe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu tiel? Oni mensogis pri mi? Jes, mi eble mem kulpas, mi estis +kvazaŭ teksita en erariĝo. Tio estas pasinta! Ho, kiam mi vidas +vin, mi fariĝas pli bona homo. Estas vi, kiun mi vere kaj intime +ŝatas; estas vi, kiun mi amas, Ragna, — vin kaj neniun alian!</p> + +<p>RAGNA<br> +Lasu min preterpasi! Mi timas vin —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, sed morgaŭ, Ragna, — ĉu mi tiam povas veni kaj paroli kun vi?</p> + +<p>RAGNA<br> +Jes, jes, je Dio; nur ne hodiaŭ.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nur ne hodiaŭ? Hura! Mi estas supre; mi estas feliĉa!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(kun vino kaj kukoj de maldekstre)</span> Jen, nun ni je ĉio trinku glason +por sukceso kaj bonfarto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Por feliĉo en amo! Je la amo kaj la feliĉo! Hura por la tago +morgaŭ! <span class="staging">(li trinkas)</span></p> + +<p>KANDIDATO HELLE<br> +<span class="staging">(de dekstre al <b>Ragna</b>)</span> Ĉu vi trovis lin?</p> + +<p>RAGNA<br> +Ne, li ne ĉeestas. Venu. Venu!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Sed, je Dio, kio estas?</p> + +<p>KANDIDATO HELLE<br> +Nenio; estas nur ke venis fremduloj al Storli, kaj —</p> + +<p>RAGNA<br> +Dankon pro via bonvoleco, sinjorino Rundholmen —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ho; ĉu vi jam denove ricevis fremdulojn sur la nukon?</p> + +<p>RAGNA<br> +Jes, jes; pardonu; mi devas iri hejmen. Adiaŭ!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Adiaŭ, — ĝis morgaŭ!</p> + +<p class="staging">(<b>Kandidato Helle</b> kaj <b>fraŭlino Monsen</b> eliras en la fono.)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(de dekstre)</span> Ha, ha; nun ruliĝas kiel bastonoj en rado! Stensgård, +Stensgård, Stensgård, ili kokerikas; ĉiuj voĉdonas por li. Nun +ankaŭ vi devus elekti lin sinjorino Rundholmen!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Hi; vi ion diras. Sed ĉu ili ĉiuj voĉdonas por li?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, fakte ili faras; Stensgård ĝuas la fidon de la popolo, kiel +estas la diro. Maljuna Lundestad ĉirkaŭiras kun vizaĝo kiel +konfitita kukumo. Ho, estas vera ĝojo vidi tiaĵon.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Vi ne estu lin elektinta por nenio. Se mi ne povas voĉdoni, mi tamen +povas regali. <span class="staging">(eliras maldekstre)</span></p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Aspekte vi estas vidvina favorito, vi sinjoro Stensgård! Jes, sciu +do, — ŝin vi devus kapti, kaj vi estus bonhava, sinjoro!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sinjorino Rundholmen?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes ĝuste; ŝi estas virino solida en ĉiuj direktoj; ŝi fariĝos +la unua en la kokinejo kiam la splitaĵoj en Storli estos +renversiĝintaj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu do ne estas io en malordo en Storli?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu ne? Vi havas malfortan memorkapablon, altestimata. Ĉu oni ne +parolas pri ruino kaj bankroto kaj —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, jes, kaj kio plu?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kio plu? Jes, tion vi diru al mi. Jen oni serĉis Monsen; du sinjoroj +estas venintaj al Storli —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Paro da gastoj; jes, tion mi scias —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Neinvititaj gastoj, mia kara juna amiko; oni flustras pri polico kaj +pri avidaj kreditoroj; — estas malordo en la paperoj, vi sciu! Sed +jen, — kia papero estis tiu, kiun vi ricevis de Monsen hieraŭ?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, estis iu papero. Malordo en la paperoj, vi diras? Aŭskultu; vi +ja konas la subskribon de ĉambelano Bratsberg?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; certe mi konas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(elprenas la kambion)</span> Nu, do rigardu tiun ĉi.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Donu; mi vere estas iom miopa, sed — <span class="staging">(post esti rigardinta)</span> +Jeno, estimata? Tio neniam estis de la mano de la ĉambelano.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Neniam? Do efektive —!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kaj ĝi estas skribita de proprietulo Monsen?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne, de grandkomercisto Bratsberg.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Babilaĵo! Montru. <span class="staging">(rigardas kaj redonas ĝin)</span> Tiun vi povas uzi por +ekbruligi vian cigaron.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio do? Ankaŭ la nomo de la skribinto —?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Falsa, juna sinjoro; falsigita, tiel certe kiel mi nomiĝas Daniel. +Oni bezonas ja nur rigardi ĝin per la akra rigardo de malfido —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed kiel do eblis —? Monsen devus ja ne esti sciinta —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Monsen? Ne, tiu ulo havas scion nek pri siaj propraj paperoj nek pri +tiuj de aliuloj. Sed bone estas, ke tio ĉi havu finon, sinjoro +Stensgård! Estas kontentigo al la morala sento. Ho, mi ofte sentis +min ekfajrigita de honesta kolero, se mi mem kuraĝas tion diri, +irante ĉi tie kiel atestanto al —; nu sufiĉas. Sed la ridindaĵo +pri ĉio estas <em>tio</em>, ke kiam nun Monsen falas, li unue kuntiras +grandkomerciston Bratsberg; la grandkomercisto kuntiras la +ĉambelanon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tion diris ankaŭ Lundestad.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sed kompreneble estas metodo en la bankroto. Atentu; mi estas maljuna +aŭguristo: Monsen metiĝos en la punejon, la grandkomercisto ricevos +pagkompromison kaj la ĉambelano metiĝos sub administrado; tio +signifas ke liaj kreditoroj donacas al li kelkajn mil talerojn jare +kiel vivdaŭran pension. Tiel tiaĵo fariĝas, sinjoro Stensgård! Mi +scikonas tion; mi scikonas tion. Kion do diras la klasikulo? <i lang="la">Fiat +justitia, pereat mundus</i>; tio signifas: Fi, kia justico estas en ĉi +tiu putra mondo, sinjoro!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(paŝante sur la planko)</span> La unua kaj la alia! Ambaŭ vojoj baritaj!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kio diable —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj tio ĝuste nun! Nun, — nun!</p> + +<p>LIBROPRESISTO ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(venas de dekstre)</span> Gratulon; gratulon, sinjoro elektulo!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Elektita?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Per 117 voĉoj, — kaj Lundestad 53. La aliuloj disventiĝis.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Do, via unua paŝo sur la kariero de la honoro, sinjoro Stensgård!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Tio aldone kostos bovlon da punĉo —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, estas ja la unua paŝo kiu kostas, oni diras.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(dekstren, vokante)</span> Punĉo sur la tablon, sinjorino Rundholmen! La +nova elektulo regalas!</p> + +<p class="staging">(<b>Bienulo Lundestad</b> kaj <b>pluraj voĉdonintoj</b> laŭe venas de +dekstre.)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(kompate al <b>Lundestad</b>)</span> 53! Jen la rekompenco al la griza civitano!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(flustre al <b>Stensgård</b>)</span> Ĉu vi nun staras fikse en tio kion —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel utilas stari fikse, kie ĉio falas?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu vi pensas, ke la ludo estus perdita?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(returnen de maldekstre)</span> Sinjorino Rundholmen mem elspezos por la +punĉo; — ŝi estas la plej proksima al tio, ŝi diras.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(frapita de penso)</span> Sinjorino Rundholmen! La plej proksima al —!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +La ludo ne estas perdita, sinjoro Lundestad! <span class="staging">(eksidas ĉe la tablo +dekstre kaj skribas)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Aŭdu, Aslaksen; ĉu vi akceptos ion en la gazeton por +postmorgaŭ?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, je Dio, certe. Ĉu ĝi estas kruda?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Certe ne kruda.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Nu, sensignife; mi tamen akceptos ĝin.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Estas mia politika testamento; mi skribos ĝin ĉi-vespere <span class="staging">(transiras +la plankon)</span></p> + +<p>SERVISTINO<br> +<span class="staging">(de maldekstre)</span> Jen punĉo de la sinjorino.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Hura; nun viviĝas la lokaj rilatoj!</p> + +<p class="staging">(Li metas la bovlon sur la mezan tablon, verŝas por ĉiuj, kaj dum +la sekvo li ripetade trinkas. <b>Bastian Monsen</b> intertempe envenis de +dekstre.)</p> + +<p>BASTIAN<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Nu, vi certe memoras mian leteron?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Fidu; <span class="staging">(frapas sian brustpoŝon)</span> Jen mi havas ĝin.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kaj do vi prizorgos ĝin plej eble tuje; — kiam vi vidas ke ŝi +estas libera, vi komprenas.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Komprenas; komprenas! <span class="staging">(krias)</span> Venu! Jen la glasoj estas plenigitaj!</p> + +<p>BASTIAN<br> +Je la diablo, vi ne faros tion por nenio.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Bone; bone. <span class="staging">(al la servistino)</span> Citronon, Karen; — ventrapide!</p> + +<p class="staging">(Bastian malproksimiĝas.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Aŭdu vorton, Aslaksen; ĉu vi preterpasos ĉi tie morgaŭ vespere?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Morgaŭ vespere? Jes, volonte.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Bone; eniru kaj donu ĉi tiun leteron al sinjorino Rundholmen.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +De vi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes. Metu ĝin en la poŝon. Jen, jen. Do morgaŭ vespere.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ĝuste; estu trankvila.</p> + +<p class="staging">(<b>La servistino</b> alportas la menditaĵojn. <b>Stensgård</b> iras al la +fenestro.)</p> + +<p>BASTIAN<br> +Nun, vi, — ĉu vi parolis al sinjorino Rundholmen?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Parolis? Nu jes, mi iomete parolis —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kaj kion vi opinias?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, — ja, ni interrompiĝis; mi ne povas diri al vi ion certan.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Mi tamen provos; ŝi multe bedaŭras la vidvinan staton. Post horo mi +deziras decidigi tion.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Post horo?</p> + +<p>BASTIAN<br> +<span class="staging">(vidas <b>sinjorinon Rundholmen</b>, kiu envenas de maldekstre)</span> Tŝŝ; +nenion atentigu! <span class="staging">(iras trans la planko)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(al <b>Aslaksen</b>, mallaŭte)</span> Redonu al mi la leteron.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Vi volas rehavi ĝin?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, tuj; mi prizorgos ĝin mem.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Bonvolu; jen ĝi estas.</p> + +<p class="staging">(<b>Stensgård</b> metas la leteron en la poŝon kaj eniras inter la +aliulojn.)</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(al <b>Bastian</b>)</span> Kion do vi diras pri la baloto, Monsen?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ĉion bonan; mi kaj Stensgård estas bonaj amikoj, vi sciu. Mi ne +mirus ĉu li trovus lokon en la parlamento.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Sed tion via patro certe ne ŝatus.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ho patro, li havas tiom da feroj en la fajro. Cetere, se ili sendas +Stensgård, la honoro tamen restos en la familio, mi pensas.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kiel tio?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Li iras svatante —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Dio do; ĉu li ion diris?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Jes; kaj mi promesis paroli por li; tio iros; mi certe opinias ke +Ragna ŝatas lin.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ragna?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(proksimiĝas)</span> Nu; pri kio vi parolas tiel vigle, sinjorino +Rundholmen?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Imagu, li diras ke Stensgård iras svatante —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nu jes; sed la ĉambelano ne estas facile fleksebla —</p> + +<p>BASTIAN<br> +La ĉambelano?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li eble konsideras ŝin iom tro supera por ordinara advokato —</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kiu; kiu?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La fraŭlino; la filino, kompreneble.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Li do ne svatas fraŭlinon Bratsberg, mi scias?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Je mia savo, li faras.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kaj pri tio vi sakras?</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kaj al mi li diris —! Audu; mi parolu kun vi! <span class="staging">(<b>Lundestad</b> kaj +<b>Bastian</b> al la fono)</span></p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(proksimiĝas al Stensgård)</span> Vi devas stari garde, Stensgård!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kontraŭ kiu?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kontraŭ malbonaj homoj; troviĝas personoj kiuj incidas kontraŭ vi.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ke ili faru, — se ili nur ne incidas je iu certa.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kiu estas tiu?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(sekrete donas la leteron al ŝi)</span> Jen; legu tion kiam vi estas sola.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Aĥ, tion mi ja sciis! <span class="staging">(eniras dekstre)</span></p> + +<p>FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL<br> +<span class="staging">(de dekstre)</span> Nu, mi aŭdas ke vi venkis, sinjoro advokato.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi faris, sinjoro administranto; kaj tion malgraŭ la klopodadoj +de via altestimata ĉefo.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Pri kio li klopodadis?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Por min forvoĉdoni.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Li uzas sian voĉdonrajton kiel ĉiu ajn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Domaĝe ke li verŝajne ne pli ofte uzos ĝin.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Kion tio signifas?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi pensas, ĉar estas diverse pri la paperoj —</p> + +<p>RINGDAL<br> +Pri la paperoj! Kiaj paperoj? Kion vi entreprenis?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, vi ne bezonas konduti kvazaŭ vi nenion komprenis. Ĉu ne estas +ventego atendinda? Bankroto en granda skalo?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Nu, tion mi aŭdas de ĉiuj flankoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj ĉu ne kaj la ĉambelano kaj la grandkomercisto estas enmiksitaj?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Permeso, ĉu vi estas freneza?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu, estas ja nature, ke vi provas kaŝi tion.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Kion tio utilus? Ĉu tiaĵo povas esti kaŝata?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu tio do ne estas vero?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Eĉ ne silabo rilate al la ĉambelano. Sed kial vi povus kredi +tiaĵon? Kiu kredigis tion al vi?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Je la momento mi ne diras.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Indiferente. Sed en kiu ajn kiu tion faris, sube kuŝas iu intenco.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Intenco —!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, pripensu; ĉu ne estas iu, kiu konsiderus avantaĝon teni vin +for de la ĉambelano —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Je mia savo; jes, jes; estas!</p> + +<p>RINGDAL<br> +La ĉambelano funde alte taksas vin —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu li faras?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, kaj tion oni volas interrompi; — oni bazigas sin sur tio, ke vi +ne konas la rilatojn ĉi tie, kaj ke vi estas ekflamiĝema kaj +kredema; ke —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, tiuj saŭroj! Kaj sinjorino Rundholmen kiu havas mian leteron!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Kiun leteron?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, nenion. Sed ankoraŭ ne estas tro malfrue! Kara sinjoro Ringdal, +ĉu vi renkontos la ĉambelanon ĉi-vespere?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Certe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Diru al li, ke estas nur frazaĵo, tiuj minacoj pri kiuj li certe +scias; diru al li, ke morgaŭ mi venos mem por ĉion klarigi.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ĉu vi venos?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, por pruvi al li; — aĥ, pruvi! Jen, sinjoro Ringdal; donu al la +ĉambelano ĉi tiun kambion de mi.</p> + +<p>RINGDAL<br> +La kambion —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, jes; estas io kion vi ne komprenas; sed nur donu ĝin al li —</p> + +<p>RINGDAL<br> +Vere, sinjoro Stensgård —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj vi nur aldonu ĉi tiujn simplajn vortojn de mi: estas tiel ke mi +agas kontraŭ tiuj homoj, kiuj volas forvoĉdoni min el la +elektul-baloto.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Vi povas fidi tion. <span class="staging">(eliras fone)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jen aŭdu, sinjoro Hejre, — kiel vi povis imagigi al mi tiun +historion pri la ĉambelano?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kiel mi povis imagigi al vi —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, efektive; tio estas ja la plej nigra mensogo —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ej; jen vidu; ĝojigas min kore! Imagu, sinjoro Lundestad, ke estas +mensogo, tio pri la ĉambelano.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tŝŝ; malĝusta spuro; efektive ĝi estas pli proksima.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kiel pli proksima?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi nenion scias! sed oni parolas pri sinjorino Rundholmen —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Nu, ĉu mi ne antaŭdiris tion! Tiuj rilatoj kun la proprietulo en +Storli —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li forveturis ĉimatene, antaŭ ol tagiĝis —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kaj la familio eliris por serĉi lin —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +kaj la filo aferadas por prizorgi sian fratinon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Prizorgi! “Morgaŭ”, ŝi diris; kaj ŝia maltrankvilo por la patro —!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; vidu ke li eble iris por pendigi sin!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ĉu iu pendigis sin?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sinjoro Hejre diras ke Monsen en Storli —</p> + +<p>PROPRIETULO MONSEN<br> +<span class="staging">(de la fono)</span> Ĉampanon sur la tablon!</p> + +<p>ASLAKSEN kaj PLURAJ<br> +Monsen!</p> + +<p>MONSEN<br> +Jes, Monsen, jes! Ĉampanomonsen! Monomonsen! Vino, pro diabla haŭto +kaj osto!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sed, altestimata —!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi! De kie vi venas?</p> + +<p>MONSEN<br> +De komercado! Enspezis cent mil! Hej; morgaŭ mi faros resonan +tagmanĝon en Storli. Ĉiuj estas invitataj. Ĉampanon, mi diras! +Gratulon al vi, Stensgård, Vi ja fariĝis elektulo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, mi klarigos al vi —</p> + +<p>MONSEN<br> +Pa; ĉu tio koncernas min? Vino? Kie estas sinjorino Rundholmen? +<span class="staging">(volas eniri maldekstre)</span></p> + +<p>LA SERVISTINO<br> +<span class="staging">(kiu ĵus elvenis)</span> Neniu envenu; la sinjorino sidas legante leteron —</p> + +<p>BASTIAN<br> +Ho, morto kaj plago! <span class="staging">(al la fono)</span></p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu ŝi legas leteron?</p> + +<p>LA SERVISTINO<br> +Jes, kaj krome ŝi estas tute konfuzita.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Adiaŭ, sinjoro Monsen; morgaŭ tagmanĝon en Storli —</p> + +<p>MONSEN<br> +Adiaŭ; morgaŭ!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Sinjoro Hejre, bonvolu fari al mi servon.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Certe, certe.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kolorigu min iom nigra por sinjorino Rundholmen; parolu iom dubesence +pri mi; — vi faras tion tiel elegante.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kio diable estas tio?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi havas miajn kialojn; estas ŝerco, mi diru, — veto kun — kun iu +al kiu vi havas neamikajn sentojn.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Aha, mi komprenas —; sufiĉe dirite!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Do, nenion koruptigu; nur igu ŝin iom dubema en sia estimo pri mi; +iomete necerta ĝis plue, vi komprenas.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Fidu min; estos por mi kora plezuro —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Dankon, dankon, ĝis plue! <span class="staging">(transen al la tablo)</span> Sinjoro Lundestad, +ni du interparolos morgaŭ antaŭtagmeze ĉe la ĉambelano.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu vi havas esperon?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Trioblan!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Trioblan? Sed mi ne komprenas —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne bezoniĝas; de nun mi helpos min mem. <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>MONSEN<br> +<span class="staging">(apud la punĉujo)</span> Ankoraŭ glasplenon, Aslaksen! Kie estas Bastian?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Li elkuris. Sed mi havas leteron prizorgendan por li.</p> + +<p>MONSEN<br> +Ĉu vi havas?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Al sinjorino Rundholmen.</p> + +<p>MONSEN<br> +Nu, fine!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Sed ne antaŭ morgaŭ vespere, li diris; nek pli frue nek pli +malfrue; ĝustatempe! Je via sano!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(al <b>Lundestad</b>)</span> Kia diabla sekretado estas tio inter tiu sinjoro +Stensgård kaj sinjorino Rundholmen.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(pli mallaŭte)</span> Li svatas ŝin.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ĉu mi ne imagis? Sed li petis min nigrigi sin, suspektigi sin —; +sufiĉe dirite —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kaj tion vi promesis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, kompreneble.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Laŭdire li estas dirinta pri vi, ke kion vi promesas oriente, vi +plenumas okcidente.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +He-he; la kara animo, — efektive ĉi tiun fojon li estos +miskalkulinta.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(kun malfermita letero; ĉe la pordo maldekstre)</span> Kie estas advokato +Stensgård?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Li kisis vian servistinon kaj foriris, sinjorino Rundholmen!</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">KVINA AKTO</h3> + +<p class="staging">(Granda akceptejo ĉe la ĉambelano. Enirejo en la fono; pordoj +dekstre kaj maldekstre.)</p> + +<p class="staging">(<b>Ferfareja administranto Ringdal</b> staras apud tablo foliumante +paperojn. Iu frapas.)</p> + + +<p>RINGDAL<br> +Envenu!</p> + +<p>DOKTORO FJELDBO<br> +<span class="staging">(de la fono)</span> Bonan matenon!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Bonan matenon, sinjoro doktoro!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, ĉio bone statas?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, dankon; sufiĉe bone; sed —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, vi ja certe aŭdis la grandan novaĵon?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne! Kio estas tio?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ĉu? Vi ne aŭdis pri tio, kio okazis en Storli?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Monsen forkuris ĉinokte.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Forkuris? Monsen?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Forkuris.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed bona Dio —?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Strangaj onidiroj cirkulis jam hieraŭ; sed jen Monsen revenis; li +estas sciinta simuli —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed la kialo? La kaŭzo?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Nemezurebla perdo en ĉarpentaĵa komerco, diriĝas; paro da firmaoj +en Kristianio ĉesis kaj jen —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj li forkuris!</p> + +<p>RINGDAL<br> +Foren al Svedlando, verŝajne. Ĉimatene venis la aŭtoritatoj al +Storli; oni registras kaj sigelas —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj la malfeliĉa familio —?</p> + +<p>RINGDAL<br> +La filo vere ĉiam tenis sin ekstere; almenaŭ nun li ŝajnigas +kvazaŭ nenio okazis mi aŭdas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed la filino?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Tŝŝ; la filino estas ĉi tie.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉi tie?</p> + +<p>RINGDAL<br> +La familia instruisto kondukis ŝin kaj la etulojn ĉi tien +ĉimatene; la fraŭlino zorgis pri ili en silento.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj kiel ŝi eltenas tion ĉi?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ho, mi pensas, sufiĉe tolere. Vi povas kompreni, ke post la traktado +kiun ŝi spertis hejme —; kaj krome mi povas rakonti al vi, ke ŝi +— Tŝŝ; jen la ĉambelano.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(de maldekstre)</span> Jen vi estas, kara doktoro!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, mi venis sufiĉe frue. Ĉu mi rajtas feliĉigi vin pri la +datreveno de via naskiĝo, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, Dio zorgu pri la feliĉo kiun tiu portos; sed dankon al vi; mi +scias ke vi deziras al mi ĉion bonan.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kaj ĉu mi kuraĝas demandi al vi, sinjoro ĉambelano —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Unue vorton; de nun vi delasu tiun titolon.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kion tio signifas?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi estas ferfareja posedanto, ĝuste kaj rekte.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, sed kia absurdaĵo do estas tio ĉi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi rezignis titolon kaj oficon. Mia humila letero sendiĝos jam +hodiaŭ.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pri tio vi tamen devus iomete dormi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiam mia reĝo montris al mi la gracon akcepti min en sian plej +proksiman medion, tio okazis pro la reputacio, kiun mia familio dum +longa parencaro estis sciinta konservi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, kaj kio krome?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mia familio estas malhonorigita, same multe kiel proprietulo Monsen. +Jes, vi do aŭdis pri Monsen?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, mi aŭdis.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(al <b>Ringdal</b>)</span> Ĉu oni nenion pli scias?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Nenion alian ol ke li tiras kun si vicon da junaj bienuloj.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj mia filo?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Via filo sendis al mi kvitigon. Li povas pagi al ĉiu ajn la ŝuldon; +sed nenio restos.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hm. Do bonvolu pretskribi mian petskribon.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Estos farata. <span class="staging">(elen tra la antaŭa pordo dekstre)</span></p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed ĉu vi pripensis? Ĉio povas ja esti aranĝata en silento.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu? Ĉu mi povas fari min mem nescia pri kio okazis?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, kio estas do okazinta? Li ja skribis al vi, kaj konfesis sian +malkonsiderecon, petegis pri pardono; tio ĉi estas ja la sola fojo +kiam li faris sin kulpa pri tiaĵo; kio do estas, mi demandas?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu vi volis agi kiel mia filo agis?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Li ne volas tion refari; tio estas la ĉefa afero.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj el kio scias vi ke li ne volas refari tion?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Se ne el io alia, mi scias tion el la sceno, kiun vi mem rakontis al +mi; tiun pri via bofilino. Kio ajn kio rezultos el tio, li tamen +skuiĝas al sincereco.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(paŝadante)</span> Mia bedaŭrinda Selma! Nia trankvila paco kaj feliĉo +forĵetita!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Estas io kio rangas pli alte. Tiu feliĉo estis ŝajno. Jes, mi diru +al vi: Sur tio, kiel sur multo alia vi konstruis sur kava fundo; vi +estis blindigita kaj fiera, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(haltas)</span> Mi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, vi! Vi insistis pri la honesteco de via familio; sed kiam estis +tiu honesteco metita sur provo? Ĉu vi scias, ke ĝi tolerus la +tenton?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi povas ŝpari al vi ĉian predikon, sinjoro doktoro; la eventoj de +la lastaj tagoj ne pasis sur mi senspure.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Tion ankaŭ mi kredas; sed permesu ke tio montru sin en iom pli milda +juĝo kaj en pli klara konscio. Vi riproĉas vian filon; sed kion vi +faris por tiu filo? Vi zorgis por eduki liajn talentojn, sed ne por +fondi en li karakteron. Vi faris prelegojn pri kio li ŝuldas al sia +honesta familio; sed vi ne kondukis, fleksigis kaj formis lin tiel, +ke fariĝis subkonscia neceso konduti honeste.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu tion vi opinias?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi kaj kredas kaj tion scias. Sed estas ja tiel ordinare ĉi tie; oni +akceptas la taskon <em>lerni</em> anstataŭ <em>esti</em>. Ni vidas al kio tio +kondukas; ni vidas tion en la centoj da talentaj homoj, kiuj nur +duone evoluis, kaj estas io en sentoj kaj animstatoj kaj io tute alia +en ago kaj kondutmaniero. Jen vidu Stensgård —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Stensgård, jes! Kion vi diras pri Stensgård?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Flikaĵo. Mi konas lin ekde la infaneco. Lia patro estis velka +sentaŭgulo, mizerulo, iu neniu; li komercis etan detalejon kaj +flanke pruntedonadis; aŭ pli ĝuste, estis la edzino kiu komercis. +Ŝi estis krudeca virino, la plej nevirina kiun mi iam konis. La +edzon ŝi sukcesis meti sub kuratorecon; neniu kora penso ekzistis en +ŝi. En tiu hejmo Stensgård elkreskis. Krome li vizitis la gimnazion. +“Li studu,” diris la patrino; “li fariĝu lerta enkasisto.” Malbeleco +en la hejmo; altiĝo en la lernejo; la animo, la karaktero, la volo, +la talentoj, — ĉio disen tirita. Al kio alia povis tio konduki, +krom al disiĝo en la personeco?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi ne scias al kio tio povus konduki. Sed mi ŝatus scii kio estas +sufiĉe bona por vi. El Stensgård oni povas nenion atendi; eĉ ne el +mia filo; sed el vi kompreneble; el vi —!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, el mi; ĝuste el mi. Ho, vi ne devas rideti; mi ne fanfaronas; +sed mi ricevis tion kio fondas la ekvilibron, kaj faras onin certa. +Mi elkreskis en simpla mezklasa familio. Mia patrino estas virino +tute kaj fide; hejme ĉe ni neniam estis deziroj transen de la +talentoj; neniu postulo pereis sur la ŝero de la rilatoj, neniu +morto perturbis postlasante malplenecon kaj senecon en la rondo. Tie +estis amo al beleco; sed ĝi kuŝis intime en la vivkoncepto, ne +flanke de ĝi; tie estis nek la ekscesoj de la intelekto nek de la +animstato —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen, jen; do tial vi fariĝis tiel senmezure perfekta?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Fore de tio mi min imagas. Mi nur diras, ke la vivkondiĉoj prezentis +sin tiel senfine favoraj por mi; kaj tion mi sentas kiel respondecon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ke tiel estu; sed ĉar Stensgård neniun tian respondecon havas, tiam +estas des pli bele, ke li tamen —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kion? Kiaĵon?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi prijuĝas lin false, mia bona doktoro! Jen vidu. Kion vi diras pri +tio ĉi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +La kambio de via filo?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, ĝin li sendis min reen.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Libervole?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Libervole kaj sen kondiĉoj. Bele; noble; — kaj tial de hodiaŭ mia +domo staros malferma por li.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Pripensu! Pro vi mem kaj pro via filino —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho preterlasu min! Laŭ ecoj li multe antaŭas vin; almenaŭ li +malferme aliras; sed vi, vi aliras kaŝe.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, vi! Fariĝis la estranto en ĉi tiu domo; Vi eliras kaj envenas; +mi petas vian konsilon en ĉio ajn, — kaj tamen —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu ja, tamen?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tamen estas io kaŝe ĉe vi; io damnita; io — io distingita kiun mi +tute ne ŝatas!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed pliklarigu do!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi? Estas vi kiu priklarigus, nepre! Sed nun estu por vi kiel estas.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sinjoro ĉambelano, ni du ne komprenas unu la alian. Mi ne havas +kambion por resendi; sed povus okazi, ke mi alportus eĉ pli grandan +oferon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu? Per kio?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Per silento.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Per silento. Ĉu mi diru al vi kion mi dezirus? Fariĝi kruda, sakri, +eniri la asocion de la junuloj! Vi estas distingita rigidnukulo, +sinjoro farejkuracisto; — kaj tio ne konvenas en nia libereca +asocio. Jen Stensgård; li ne estas tia; kaj tial li povos veni en ĉi +tiun domon; li devos —; li devos —! Ho, mi ne emas, je mia benata +feliĉo —! Nun estu por vi kiel estas; kiel oni sternas, oni dormas.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(de la fono)</span> Feliĉo pri la tago, sinjoro ĉambelano! Permesu ke mi +deziras al vi honoron kaj ĉion bonan —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, je diablo, — mi preskaŭ diris. Ĉio estas flikaĵo, mia kara +Lundestad. Nenio funde toleras provon en ĉi tiu mondo.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, tiel ankaŭ diras la kreditoroj de proprietulo Monsen.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, tio ĉi pri Monsen! Ĉu tio ne frapis vin kiel fulmo?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho, vi jam longe antaŭdiris tion, vi, sinjoro ĉambelano.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Hm, hm; — jes, certe mi faris; ne estas pli longe ol de +antaŭhieraŭ ke li venis pete —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Eble por saviĝi.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Neeblus; li sinkis tro profunden; — kaj tio kio okazas, efektive +estas la plej bona.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bone efiku! Ĉu vi ankaŭ trovas tion la plej bona ke vi venkiĝis en +la elekto hieraŭ?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi ja ne venkiĝis; ĉio iris ja laŭ mia propra volo. Kun Stensgård +oni ne kornobatu; li havas tion, por kio ni aliuloj devas mordi +niajn fingrojn.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, tiun esprimon mi ne tute komprenas —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li havas la kapablon kuntiri la homamason. Kaj ĉar li estas tiel +bonŝanca, ke li nek malhelpiĝas de karaktero aŭ de konvinko aŭ de +socia stato, estas tre facile por li esti liberala.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi vere opinius, ke ankaŭ ni estas liberalaj.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Je Dio, ni estas liberalaj, sinjoro ĉambelano; neniu dubo pri tio. +Sed pri tio estas direnda, ke ni estas nur liberalaj en la nomo de ni +mem; sed nun Stensgård venas kaj estas liberala en la nomo ankaŭ de +aliuloj. Tio estas la nova en la afero.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj tiun renversadon vi volas subteni?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi legis en malnovaj libroj pri historio, ke en pli fruaj tempoj +estis homoj kiuj povis elsorĉi fantomojn; sed ili ne povis ilin reen +forsorĉi.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed kara Lundestad, kiel povas vi, kiel erudita viro —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi ja scias ke tio estas papista superstiĉo, sinjoro ĉambelano; sed +estas pri novaj ideoj kiel pri fantomoj; oni ne povas reen forsorĉi +ilin; kaj tial oni devas aranĝi sin kun ili plej eble bone.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, tamen nun kiam Monsen estas falinta, kaj verŝajne la tuta +sekvantaro de perturbuloj kun li —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Se Monsen estus falinta du aŭ tri tagojn pli frue, multo estus alia.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bedaŭrinde; vi estis tro rapida —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi havis ankaŭ konsiderojn rilate al vi, sinjoro ĉambelano.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Rilate al mi?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nia partio devas konservi sian honestecon en la okuloj de la homoj. +Ni reprezentas la malnovan, fundamente fiksan norvegan honestecon. Se +mi estus perfidinta Stensgård, — vi ja scias ke li havas certan +paperon —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nun ne plu.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kio?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen ĝi estas.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu li sendis ĝin reen al vi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes. Persone li estas honestulo; tiun ateston mi devas doni al li.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(pripensante)</span> Advokato Stensgård havas bonajn talentojn.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(de la fono; haltas apud la pordo)</span> Ĉu vi permesas ke mi +proksimiĝu?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(al li)</span> Vi sekure povas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kaj vi volas akcepti gratulon de mi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi volas.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Do akceptu ĝin varme kaj korege! Kaj kruce forstreku ĉiujn skribajn +stultaĵojn —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi tenas min al agoj, sinjoro Stensgård.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho Dio benu vin!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj ekde hodiaŭ — ĉar vi tiel deziras — ekde hodiaŭ vi estos +kiel hejme ĉi tie.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu permesiĝas? Ĉu permesiĝas? <span class="staging">(oni frapas)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Envenu!</p> + +<p class="staging">(Pluraj viroj el la komunumo, membroj de la urba konsilantaro k.t.p. +<b>La ĉambelano</b> iras al ili renkonte, akceptas gratulojn kaj parolas +kun ili.)</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(kiu dume estas enveninta per la plej malantaŭa pordo maldekstre)</span> +Sinjoro Stensgård, permesu ke mi dankas vin silente.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi sinjorino!</p> + +<p>TORA<br> +Patro diris al mi kiel bele vi kondutis.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed —?</p> + +<p>TORA<br> +Aĥ, kiom ni misjuĝis vin!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu vi —?</p> + +<p>TORA<br> +Vi ja mem kulpis; — ne, ne; la kulpo estis nia. Ho, kiel kore mi +dezirus rebonigi tion.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi volis? Vi volis mem? Ĉu vere ke vi volis —?</p> + +<p>TORA<br> +Ĉiuj; se ni vere povus —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Refreŝigaĵoj al la sinjoroj, mia infano!</p> + +<p>TORA<br> +Jen ili baldaŭ.</p> + +<p class="staging">(Ŝi reiras al la pordo, de kie baldaŭ poste envenas la servistino +kun vino kaj bakaĵoj, kiujn ŝi ofertas ĉirkaŭe dum la sekvanta +sceno.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kara, lerta Lundestad; mi sentas min kiel venkinta dio!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tia vi certe sentis vin ankaŭ hieraŭ.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pa; hodiaŭ estas io alia; la plej bona, la kulmino! La gloro, la +brilo super la vivo!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Oho; pensoj pri amo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ne pensoj! Feliĉo, feliĉo; amofeliĉo!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Do bofrato Bastian portis al vi la respondon?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Bastian —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, li sugestis pri io hieraŭ; li estis ja promesinta paroli por vi +al knabineto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, babilaĵo —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ne timu min. Se vi tion ankoraŭ ne scias, mi povas tion diri al vi; +vi venkis, sinjoro Stensgård; Mi tion scias de Ringdal.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kion vi havas de Ringdal?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Fraŭlino Monsen donis sian “Jes”.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kion vi diras?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sian “Jes”, mi diras.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes? Jes? Kaj la patro forkurinta!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sed ne la filino.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sian “Jes”! Meze en tia familia skandalo! Kiel nevirinece! Tiaĵo ja +forpuŝus ĉiun ajn senteman viron. Sed estas miskompreno la tuta +afero. Mi neniam petis al Bastian —; kiel do povis tiu bruto —? Nu +sensignife, ne rilatas al mi; por kio li faris li devas mem +respondeci.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(de la fono)</span> He-he; granda kunveno; jes, kompreneble; oni prezentas +sin, oni flatas, kiel oni diras. Eble ankaŭ mi permesiĝas —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Dankon, dankon, malnova amiko!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Je Dio, vi altestimata; ne tro sobiĝu. <span class="staging">(novaj gastoj venas)</span> Jen ni +havas la asistantojn de la justeco; — la ekzekucia potenco —; nu +sufiĉe! <span class="staging">(al <b>Stensgård</b>)</span> Aha, mia kara, feliĉa juna sinjoro; ĉu +jen vi estas? Vian manon! Akceptu la aserton de neŝajnigita ĝojo de +maljunulo.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pri kio?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Hieraŭ vi petis min paroli iom dubesence pri vi al ŝi, kiun vi ja +scias —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu jes, jes; kio sekve?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Estis por mi korega ĝojo plenumi vian deziron —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio sekve; kio sekve, mi demandas? Kiel ŝi reagis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kiel amanta virino, kompreneble! ekploris; frapŝlosis la pordon; +volis nek respondi nek montri sin —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ho, dankon al Dio!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Vi estas barbara! Meti vidvinan koron al tia kruela provo; konduti +tiel en ĝuo de la suferoj de la ĵaluzo —! Sed la amo havas +okulojn kiel kato; sufiĉe dirite; ĉar hodiaŭ kiam mi preteriris, +staris sinjorino Rundholmen freŝa kaj floranta en la malferma +fenestro kombante siajn harojn; laŭŝajne iu marvirino, se +permesiĝas tion diri; — ho, jen taŭga virino!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Nu? Kaj kio plue?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Nu, ŝi ridis kvazaŭ obsedita; kaj streĉe ŝi suprenlevis leteron +kaj kriis: Svatpropona letero, sinjoro Hejre; mi fianĉiniĝis +hieraŭ!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kio? Fianĉiniĝis?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Koran gratulon, juna sinjoro; ĝojigas min nepriskribeble, ke mi +estas la unua, kiu povus anonci al vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Stultaĵo! Estas nur babilaĵo!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kio estas nur babilaĵo?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Vi ne komprenis ŝin; aŭ ŝi ne komprenis —! Ĉu vi estas freneza? +Nun kiam Monsen falis, verŝajne ankaŭ ŝi —</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ne, je mia savo ŝi ne, sinjoro! Sinjorino Rundholmen staras sur +solidaj piedoj.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Egale. Miaj pensoj iras en tute alia direkto. Tio pri la letero estis +nur ŝerco, veto, tion vi ja aŭdis. Kara sinjoro Hejre, faru al mi +la servon ne paroli al iu ajn pri tiu stulta historio.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Komprenas; komprenas! Estu tenata sekrete; jen kion oni nomas +romantiko. Aĥ ja; la junuloj volas ĉiam esti poeziemaj!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Jes, jes; silentu nur; mi rekompencos vin por tio, — procesi por vi +—; Tŝŝ; mi fidas vin. <span class="staging">(foriras)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(kiu dume parolis kun <b>Lundestad</b>)</span> Ne, Lundestad, — <em>tion</em> mi vere +ne povas kredi.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Nun mi sakris, sinjoro ĉambelano! Mi havas tion de la buŝo de +Daniel Hejre mem.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kion vi havas de mia buŝo, se mi rajtas demandi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Diru al mi, — ĉu advokato Stensgård montris al vi kambion hieraŭ?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, morto kaj plago, tio estas vero! Kiel tio rilatas al la afero?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi diros al vi poste. Sed vi ja diris al li —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Vi kredigis lin ke ĝi estas falsa?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Pa; nekulpa ŝerco, por igi lin iom konfuza en la ebrio de sia venko —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Sed vi ja diris, ke ambaŭ subskriboj estas falsaj?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, pro diablo, kial ne same bone ambaŭ kiel nur unu?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Do tiel!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(al <b>la ĉambelano</b>)</span> Kaj kiam li <em>tion</em> aŭdis —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +— kaj jen li donis la kambion al Ringdal!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La kambion kiun li ne plu povis uzi por minaco.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Aktoras grandanima; trompas min denove; — malfermigas aliron en mian +domon; devigas min esti dankema, — tiu, tiu —! Kaj tiu persono —!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sed kion do signifas tiu ridindiga gestado, altestimata?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Poste; poste, kara amiko! <span class="staging">(tiras <b>Lundestad</b> flanken)</span> Kaj tiun +personon vi protektas, puŝas antaŭen, helpas supren!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kaj ĉu vi mem do?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ho, mi ŝatus —!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +<span class="staging">(montras al <b>Stensgård</b>, kiu parolas kun <b>Tora</b>)</span> Vidu jen. Kiun +penson kredas vi, ke homoj nun sekrete faras —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +El tiuj pensoj mi ilin elpelos.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Tro malfrue, sinjoro ĉambelano; li helpas sin antaŭen per +perspektivoj kaj ŝajnoj kaj verŝajneco —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ankaŭ mi povas manovri, sinjoro bienulo Lundestad!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kion vi volas fari?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Atentu <span class="staging">(iras al <b>Fjeldbo</b>)</span> Sinjoro fareja kuracisto Fjeldbo, — +bonvolu fari al mi servon.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kun ĝojo!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Do forpelu la ulon tie.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Stensgård?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, la ĉarlatanon; mi ne toleras aŭdi lian nomon; forpelu lin!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed kiel povas mi —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Tio estas via propra afero; mi permesas al vi liberajn manojn —</p> + +<p>FJELDBO<br> +Liberajn manojn! Vi tion faras? En ĉio ajn?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, pro diablo; jes!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Vian manon por tio, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen ĝi.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Je Dio do; nun aŭ neniam! <span class="staging">(laŭte)</span> Permesu ke mi ĉimomente +okupas la atenton de la ĉeestantoj?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Doktoro Fjeldbo parolas!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Mi havas la ĝojon kun la kunsento de ĉambelano Bratsberg informi al +vi pri mia fianĉiĝo kun lia filino.</p> + +<p class="staging">(Ekkrioj de surprizo. <b>Tora</b> eligas etan krion; <b>la ĉambelano</b> estas +ion ekdironta, sed ekhaltas. Bruo kaj gratuloj.)</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fianĉiĝo! <em>Via</em> fianĉiĝo —!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kun de la ĉambelano perm— —? Kun via —? Kun — kun —?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu la doktoro perdis la prudenton?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed, sinjoro ĉambelano —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kion povas mi fari? Mi estas liberalulo. Mi aliĝas al la asocio de +la junuloj!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Dankon, dankon, — kaj pardonon!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ni troviĝas nun en la tempo de asocioj, sinjoro advokato; la libera +konkuro vivu!</p> + +<p>TORA<br> +Ho, mia benata patro!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, ni ankaŭ troviĝas en la tempo de gefianĉiĝoj; mi povas +anonci kroman gefianĉiĝon —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Estas elpensaĵo!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Certe ne; la fianĉiniĝo de fraŭlino Monsen —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mensogo; mensogo mi diras!</p> + +<p>TORA<br> +Ne, patro; estas vero; ambaŭ ĉeestas.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiuj? Kie?</p> + +<p>TORA<br> +Ragna kaj kandidato Helle. Jen interne — <span class="staging">(al la plej supera pordo +dekstre)</span></p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kandidato Helle? Li do —!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj ĉi tie; ĉe mi! <span class="staging">(al la pordo)</span> Elvenu, karaj infanoj!</p> + +<p>RAGNA<br> +<span class="staging">(timema retiras sin)</span> Ho, ne, ne; ĉeestas tiom da homoj!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Neniun timemon; vi ne havas ŝuldon por la okazintaĵoj?</p> + +<p>KANDIDATO HELLE<br> +Sinjoro ĉambelano, ŝi estas nun senhejma.</p> + +<p>RAGNA<br> +Ho, zorgu pri ni!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Mi faros. Koregan dankon, ke vi rifuĝis al mi!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes, je mia savo, ni vivas en la tempo de la gefianĉiĝoj; mi povas +eĉ kompletigi la liston —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kio? Vi? Je via aĝo; — kia nepripensemo!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Ho —! Sufiĉe dirite.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +La ludo estas perdita, sinjoro Stensgård.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Ĉu? <span class="staging">(laŭte)</span> Ne, nun <em>mi</em> kompletigu la liston, sinjoro Daniel +Hejre! Informon, sinjoroj; ankaŭ mi atingis al havenon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kiel?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Oni ludas duoblan ludon; oni kaŝas siajn verajn intencojn, kiam tio +bezoniĝas. Mi konsideras tion permesebla, kiam tio fariĝas en la +servo de la komuna bono. Mia vivtasko kuŝas destinita antaŭ mi, kaj +por mi tiu antaŭas kion ajn. Mia agado estas dediĉita al tiu ĉi +distrikto; klareco estu portata en la fermentadon de la ideoj. Sed +tiun faron ne kapablas aventuristo. La civitanoj devas aliĝi +ĉirkaŭ unu el siaj propraj. Tial mi ligis min fikse kaj neniam +mallige al la interesoj ĉi tie, — ligis min per la ligiloj de la +koro. Se mi kaŭzis miskomprenon ĉe kelkiuj, vi devas pardoni min. +Ankaŭ mi estas fianĉigita.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Fianĉigita!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Atestiĝas.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed kiel —?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Fianĉigita? Kun kiu?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ĉu do ne estas?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Frukto de konsideroj de koro kaj prudento. Jes, miaj elektuloj, mi +estas fianĉigita al vidvino sinjorino Rundholmen.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kun sinjorino Rundholmen!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +La vidvino de la kampara komercisto?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Hm. Nu tiel!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed mi konfuziĝas en ĉio tio. Kiel povis vi do —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Manovro, sinjoro ferfareja posedanto!</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li havas bonajn talentojn.</p> + +<p>LIBROPRESISTO ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(enrigardas ĉe la pordo en la fono)</span> Mi petas multfojan pardonon —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, envenu, Aslaksen! Ĉu ankaŭ vi volas gratuli?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne, je Dio, tiel kruda mi ne estas. Sed mi devas nepre paroli kun +sinjoro Stensgård.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Poste; vi povas atendi ekstere.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne, morto kaj plago, mi devas diri al vi —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Fermu vian buŝon! Kia altrudemo estas tio ĉi? — Jes, sinjoroj, +tiel strangaj estas la vojoj de la sorto. La distrikto kaj mi bezonis +firman kaj daŭran ligon inter ni; mi renkontis maturan virinon, kiu +povus krei hejmon por mi. Nun mi estas forĵetinta la veston de +aventuristo, kaj jen vi havas min meze inter vi, kiel la simpla homo +el la popolo. Prenu min. Mi estas preta stari aŭ fali sur kiu ajn +posteno, kie via fido postenigus min.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Li venkis.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vere, mi devas diri — <span class="staging">(al la servistino, kiu proksimiĝis al li de +la pordo en la fono)</span> Nu, nu; kio estas? Kial vi subridas?</p> + +<p>LA SERVISTINO<br> +Sinjorino Rundholmen —</p> + +<p>LA ĈIRKAŬSTARANTOJ<br> +Sinjorino Rundholmen?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu ŝi?</p> + +<p>LA SERVISTINO<br> +Sinjorino Rundholmen staras ekstere kun sia fianĉo —</p> + +<p>LA PLIMULTO<br> +<span class="staging">(parolante samtempe)</span> Fianĉo? Sinjorino Rundholmen? Sed kiel —?</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Kia babilaĵo!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, mi ja diris al vi —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(al la pordo)</span> Envenu; envenu!</p> + +<p class="staging">(<b>Bastian Monsen</b> kun <b>sinjorino Rundholmen</b> ĉe la brako venas de la +fono; ĝenerala konfuzo.)</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, sinjoro ĉambelano, vi do ne fariĝu kolera —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kompreneble ne!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Sed mi vere devis suprenveni por prezenti al vi kaj al la fraŭlino +mian fianĉon.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, jes, — vi ja estas fianĉinigita; sed —</p> + +<p>TORA<br> +Sed ni ne sciis —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(al <b>Aslaksen</b>)</span> Sed kiel tio ĉi do estas —?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Mi havis tiom en la kapo hieraŭ; tiom pri kio pensi, mi diras —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Sed ŝi tamen ricevis mian leteron, kaj —</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne, ŝi ricevis tiun de Bastian Monsen; jen la via.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Tiun de Bastian? Kaj jen —? <span class="staging">(ĵetas okulon sur la leteron, +kunĉifas la leteron kaj metas ĝin en la poŝon)</span> Ho, vi damnita +fatalulo!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Jes, vere mi akceptis! Oni gardu sin antaŭ la falsaj viroj; sed kiam +oni havas nigre sur blanke ke certa viro estas sincera, tiam —. Ho +vidu, jen ankaŭ advokato Stensgård! Nu, vi, sinjoro Stensgård, vi do +certe volas gratuli min?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(al <b>Lundestad</b>)</span> Kiel mordeme ŝi rigardas lin, ĉu ne?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Li certe volas, sinjorino Rundholmen; sed ĉu vi ne volas gratuli +vian ontan bofratinon!</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kiu?</p> + +<p>TORA<br> +Ragna; ankaŭ ŝi estas fianĉinigita.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Vi, Ragna?</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Nu tiel? Jes, mia fianĉo ja diris, ke certa viro iris svate. Feliĉo +al vi ambaŭ; kaj bonvenon en la familio, sinjoro Stensgård!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, ne; ne li!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne, kandidato Helle; bonega elekto. Kaj mian filinon vi ja ankaŭ +devas gratuli.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +La fraŭlinon! Nu, do Lundestad tamen pravis! Gratulon, fraŭlino; +gratulon sinjoro advokato!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Doktoro, vi devas diri.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Kion?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Doktoro; estas mi.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +Ne, nun mi ne scias nek elen kaj enen!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Sed nun mi scias kaj elen kaj enen!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Pardonu; necesa afero —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Lundestad, kio estis la alia —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Kio alia?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne ambiciulaĉo; sed la alia —</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Radikhakisto.</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Mi rekomendas min!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen vorto same bona kiel dek, sinjoro advokato Stensgård! Vorto, — +vorto kiu longe kuŝis sur mia koro —</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +<span class="staging">(al la elirejo)</span> Pardonu; urĝas afero.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(post li)</span> Radikhakisto!</p> + +<p>STENSGÅRD<br> +Adiaŭ; adiaŭ! <span class="staging">(elen en la fono)</span></p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(revenas antaŭen)</span> Nun la aero estas pura, miaj amikoj!</p> + +<p>BASTIAN<br> +Kaj la ĉambelano ne imputas al mi tion, kio okazis hejme?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉiu ajn devas balai antaŭ sia propra pordo.</p> + +<p>BASTIAN<br> +Cetere mi ne prenis parton en tio.</p> + +<p>SELMA<br> +<span class="staging">(kiu dum la pasinta estis aŭskultinta ĉe la plej supra pordo +dekstre)</span> Patro! Nun vi estas ĝoja; — ĉu li povas veni nun?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Selma! Vi! Vi petas por li? Vi, kiu antaŭhieraŭ —</p> + +<p>SELMA<br> +Pa, estas longa tempo de post antaŭhieraŭ. Ĉio estas bona. Nun mi +scias ke li povas fari stultaĵojn —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Kaj pri tio vi ĝojas?</p> + +<p>SELMA<br> +Jes, pri tio ke li <em>povas</em>; sed li ne permesiĝos al tio.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Li envenu. <span class="staging">(<b>Selma</b> eliras dekstre)</span></p> + +<p>FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL<br> +<span class="staging">(de la antaŭa pordo dekstre)</span> Jen la peto pri eksiĝo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Dankon; sed ŝiru ĝin.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ŝiri?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, Ringdal; ne okazu tiel. Mi tamen povas pentofari; seriozeco kaj +ago —</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +<span class="staging">(kun <b>Selma</b> de dekstre)</span> Ĉu vi havas pardonon por mi?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(donas al li la kambion)</span> Mi ne rajtas esti pli severa ol la sorto.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Patro! Jam hodiaŭ mi finos tiun mian komercon, kontraŭ kiu vi tiom +reagas.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ne, dankon; nun vi restos staranta. Neniu malkuraĝo! Neniu fuĝo de +la tentado! Sed <em>mi</em> staras apude. <span class="staging">(laŭte)</span> Nu, ĉu vi scias +novaĵon, sinjoroj? Mi eniris en la firmaon de mia filo.</p> + +<p>PLURAJ EL LA GASTOJ<br> +Kio? Vi, sinjoro ĉambelano?</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Vi, altestimata?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes; estas honesta kaj benoplena entrepreno. Aŭ ĝi <em>povas</em> tia +esti. Kaj nun mi ne plu havas iun kaŭzon por teni min ekstere.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes, sciu do, sinjoro ĉambelano Bratsberg, — se vi volas entrepreni +por la avantaĝo de la distrikto, estus moko kaj honto se mi, maljuna +laborsklavo, perfidus mian devigan “militservon”.</p> + +<p>ERIK BRATSBERG<br> +Vi! Vere?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Mi ja devas. Post la amĉagreno kiu frapis advokaton Stensgård +hodiaŭ —; Dio gardu min, ke mi ne devigu tiun homon en ŝtataferojn +nun. Li devas refreŝigi sin; fari vojaĝon li devas, kaj mi atentu +por helpi. Kaj tial, miaj elektantoj, se vi bezonos min, prenu min.</p> + +<p>LA ELEKTANTOJ<br> +<span class="staging">(kun manpremoj kaj emocio)</span> Dankon, Lundestad! Vi estas ĉiam la +sama! Vi ne perfidas!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jen jen, estas kiel devas esti; nun ĉio iras en kutima maniero. Sed +kiu do estas la kialo de ĉio ĉi?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nu, vi, Aslaksen, vi estus povinta klarigi —!</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +<span class="staging">(timigita)</span> Mi, sinjoro doktoro! Mi estas senkulpa kiel infano en la +sino de patrino!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Sed tiu letero, kiu —?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Ne estis mi, mi diras! Estis la elekto de elektuloj kaj Bastian +Monsen kaj la sorto kaj hazardo kaj la punĉo de sinjorino +Rundholmen; — ne estis citrono en ĝi, kaj jen mi staras kun la +“presitaĵo” en la mano —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +<span class="staging">(pli proksimen)</span> Kio? Ĉu; ĉu?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +La gazetaro, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +La gazetaro! Jen ni tion havas! Ĉu ne estas tio, kion mi ĉiam +diris, ke la gazetaro havas eksterordinaran potencon en niaj tagoj?</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Tamen, sinjoro ĉambelano —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Neniun nekonvenan modestecon, sinjoro libropresisto Aslaksen. Ĝis +nun mi neniam legis vian gazeton; de nun mi legos ĝin. Bonvole, mi +petas dek ekzemplerojn.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Vi bonvole ricevu dudek, sinjoro ĉambelano!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu jes, dankon; ke mi ricevu dudek. Kaj se vi cetere bezonas monon, +venu al mi; mi volas subteni la gazetaron; sed tion mi diras al vi +antaŭe, — mi ne volas skribi ion en ĝi.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Ho, sed kion mi aŭdas! Via filino fianĉiniĝinta!</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, kion vi diras pri tio?</p> + +<p>RINGDAL<br> +Benate, mi diras! Sed kiam tio okazis?</p> + +<p>FJELDBO<br> +<span class="staging">(rapide)</span> Ho, tion mi poste —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vere okazis pasintan 17-an de Majo.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiel —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +La saman tagon kiam eta fraŭlino Ragna —</p> + +<p>TORA<br> +Patro, patro; ĉu vi sciis —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, miaj karaj; mi estas sciinta la tutan tempon.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ho, sinjoro ĉambelano —!</p> + +<p>TORA<br> +Sed kiu dir —?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Alian fojon vi knabinetoj parolu iom malpli laŭte, kiam mi sidas +dormetante en la fenestra balkono.</p> + +<p>TORA<br> +Ho, Dio; ĉu vi sidis malantaŭ la kurtenoj?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Nun mi komprenas vian konduton —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Jes, vi kiu povis iri ĉi tie kaj silenti.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ĉu utilus se mi parolus antaŭ hodiaŭ?</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Vi pravas, Fjeldbo; la intertempaj okazaĵoj necesiĝis.</p> + +<p>TORA<br> +<span class="staging">(mallaŭte al <b>Fjeldbo</b>)</span> Jes, silenti, tion vi povas. Ĉio tio pri +Stensgård; — kial mi ne ricevis informojn?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Kiam akcipitro ronde flugas super la kolombejo, oni gardas kaj +defendas sian kolombeton, — sed oni ne timigas.</p> + +<p class="staging">(Ili interrompiĝas de <b>sinjorino Rundholmen</b>.)</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +<span class="staging">(al <b>la ĉambelano</b>)</span> Aŭdu; vi vere devas pardoni; sed ni prokrastu +niajn procedaferojn ĝis nedefinita tempo.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĉu ni faru? Nu, jes, jes!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Mi diras al vi ke mi prenis sur min oficon kiel referanto de novaĵoj +en la gazeto de Aslaksen.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ĝojige.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kaj vi mem komprenas, — la multaj kurantaj aferoj —</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Bone, bone, malnova amiko; mi povas atendi.</p> + +<p>SINJORINO RUNDHOLMEN<br> +<span class="staging">(al <b>Tora</b>)</span> Jes, mi fakte ploris miajn sincerajn larmojn por tiu +malbona homo. Sed nun mi dankas Dion por Bastian. La aliulo, li estas +falsa, kiel ŝaumo sur akvo; kaj li ankaŭ estas malzorgema pri +tabako, fraŭlino; kaj li volas havi ĉion tiel delikata ĉiutage; li +estas vera manĝaĵĉevalo.</p> + +<p>LA SERVISTINO<br> +<span class="staging">(de maldekstre)</span> La tablo estas pretigita.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Nu, do certe vi ĉiuj danke akceptas. Sinjoro bienulo Lundestad, vi +sidu apud mi; kaj ankaŭ vi, sinjoro tipografo Aslaksen.</p> + +<p>RINGDAL<br> +Jes, ĉi tie estos sufiĉa okazo por tostoj!</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Jes; kaj eble ne estas senmodeste, se oldulo rezervas al si la toston +por la karaj neĉeestantoj.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Unu neĉeestanto revenos, sinjoro Hejre.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +La advokato?</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Jes; atentu, miaj sinjoroj! Post dek-dek kvin jaroj Stensgård sidos +en la konsilantaro de la popolo aŭ de la reĝo, eble en ambaŭ +samtempe.</p> + +<p>FJELDBO<br> +Post dek-dek kvin jaroj? Jes, sed tiam li ne povos iri fronte por la +asocio de la junuloj.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Kial ne?</p> + +<p>FJELDBO<br> +Ne, ĉar tiam li havos sufiĉe dubindan aĝon.</p> + +<p>DANIEL HEJRE<br> +Sed tiam li povos marŝi fronte de la asocio de la dubinduloj! Jeno +estas ja ĝuste kion Lundestad opinias. Li diras kiel Napoleono: +la dubinduloj, li diras, estas la materialo el kiu oni faras +politikistojn; he-he!</p> + +<p>FJELDBO<br> +Jes, sed kiel pri ĉio estas, — <em>nia</em> asocio staru kaj tra novaj kaj +dubindaj tagoj. Kaj daŭre ĝi estu la asocio de la <em>junuloj</em>. Kiam +Stensgård fondis sian asocion kaj leviĝis sur la ŝultrojn de la +popolo dum la ĝojego kaj ebrio de la tago de libereco, tiam li +diris: kun la asocio de la junuloj providenco estas en pakto! Rilate +nin mi pensas ke eĉ la teologo tie staranta kuraĝas valorigi tiun +vorton.</p> + +<p>LA ĈAMBELANO<br> +Ankaŭ mi tiel pensas, miaj amikoj, ĉar efektive, — ni stumblis kaj +palpis en malsaĝeco; sed bonaj anĝeloj staris malantaŭe.</p> + +<p>LUNDESTAD<br> +Ho, je Dio; la anĝeloj, ili tamen estis nur mezvaloraj.</p> + +<p>ASLAKSEN<br> +Jes, tio ŝuldiĝas de la lokaj rilatoj, sinjoro Lundestad!</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of La Asocio de la Junuloj, by Henrik Ibsen + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA ASOCIO DE LA JUNULOJ *** + +***** This file should be named 23774-h.htm or 23774-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/3/7/7/23774/ + +Produced by Andrew Sly + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> |