diff options
Diffstat (limited to '23676-h')
| -rw-r--r-- | 23676-h/23676-h.htm | 7619 |
1 files changed, 7619 insertions, 0 deletions
diff --git a/23676-h/23676-h.htm b/23676-h/23676-h.htm new file mode 100644 index 0000000..5143870 --- /dev/null +++ b/23676-h/23676-h.htm @@ -0,0 +1,7619 @@ + +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1"> + +<title>Titus Andronicus</title> +<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="author" content="William Shakespeare"> +<meta name="DC.Creator" content="William Shakespeare"> +<meta name="DC.Title" content="Titus Andronicus"> +<meta name="DC.Date" content="#####"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css"> +/* Standard CSS stylesheet */ + + + +body +{ +font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} + +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +} + +h1.docTitle +{ +font-size:1.6em; +line-height:2em; +} + +h2.byline +{ +font-size:1.1em; +font-weight:normal; +line-height:1.44em; +} + +span.docAuthor +{ +font-size:1.2em; +font-weight:bold; +} + +h2.docImprint +{ +font-size:1.2em; +font-weight:normal; +} + +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} + +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} + +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} + +.index +{ +font-size: 80%; +} + +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} + +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} + +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} + +h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} + +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} + +h4.lghead +{ +margin-left:10%; +margin-right:10%; +} + +.alignleft +{ +text-align:left; +} + +.alignright +{ +text-align:right; +} + +.alignblock +{ +text-align:justify; +} + +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} + +p.poetry +{ +margin:0 10% 1.58em; +} + +p.line +{ +margin:0 10%; +} + +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} + +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} + +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} + +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} + + +div.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} + +.epigraph .bibl +{ +text-align: right; +} + +.epigraph .poem +{ +margin-left: 0; +} + +.epigraph .line +{ +margin-left: 0; +text-indent: 0; +} + +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} + +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} + +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} + +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} + +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} + +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} + +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} + +.leftnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} + +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} + +a.noteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} + + +.red +{ +color: red; +} + +.displayfootnote +{ +display: none; +} + +div.footnotes +{ +margin-top: 1em; +padding: 0; +} + +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} + +p.footnote +{ +font-size: 80%; +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} + +p.footnote .label +{ +float: left; +text-align:left; +width:2em; +} + +.footnotes td, .footnotes th, .footnotes .tablecaption +{ +font-size: 80%; +} + + +.poem +{ +margin-left:5%; +position:relative; +text-align:left; +width:90%; +} + +.poem h4 +{ +font-weight:normal; +margin-left:5em; +text-decoration:underline; +} + +.poem .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left:-2.5em; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} + +.versenum +{ +font-weight:bold; +} + +/* right aligned page number in table of contents */ +.tocPagenum +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} + +.footnotes .line +{ +font-size:80%; +margin:0 5%; +} + +.poem .i0 +{ +display:block; +margin-left:2em; +} + +.poem .i1 +{ +display:block; +margin-left:3em; +} + +.poem .i2 +{ +display:block; +margin-left:4em; +} + +.poem .i3 +{ +display:block; +margin-left:5em; +} + +.poem .i4 +{ +display:block; +margin-left:6em; +} + +.poem .i5 +{ +display:block; +margin-left:7em; +} + +.poem .i6 +{ +display:block; +margin-left:8em; +} + +.poem .i7 +{ +display:block; +margin-left:9em; +} + +.poem .i8 +{ +display:block; +margin-left:10em; +} + +.poem .i9 +{ +display:block; +margin-left:11em; +} + +span.corr +{ +border-bottom:1px dotted red; +} + +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} + +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} + +.letterspaced +{ +letter-spacing:0.2em; +} + +.smallcaps +{ +font-variant:small-caps; +} + + +.caps +{ +text-transform:uppercase; +} + +.fraktur +{ +font-family: 'Walbaum-Fraktur'; +} + +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} + +h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure +{ +text-align:center; +} + +h1,h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} + +h1.label,h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} + +h5,h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} + +p,p.initial +{ +text-indent:0; +} + +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} + +.poem .stanza +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} + +p.quote,div.blockquote,div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} + +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} + + +ul { list-style-type: disc; } +ol { list-style-type: decimal; } +ol.AL { list-style-type: lower-alpha; } +ol.AU { list-style-type: upper-alpha; } +ol.RU { list-style-type: upper-roman; } +ol.RL { list-style-type: lower-roman; } +.lsoff { list-style-type: none; } + +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } + + + + + +/* Supplement CSS stylesheet "style/arctic.css.xml +" */ + + + +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} + +body, a.hidden +{ +color: black; +} + +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} + +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} + +.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} + +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} + +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} + +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} + + + +</style></head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Titus Andronicus, by William Shakespeare + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Titus Andronicus + +Author: William Shakespeare + +Translator: L.A.J. Burgersdijk + +Release Date: December 2, 2007 [EBook #23676] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TITUS ANDRONICUS *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + + +</pre> + +<a id="d0e93"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e93">89</a>]</span><div class="body"> +<div class="div0" id="d0e95"> +<h2 class="normal">Titus Andronicus.</h2> +<ul class="castlist"> +<li class="castlist"> +<h4>Personen:</h4> +</li> + + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Saturninus</span>, zoon van den overleden Keizer van Rome, later zelf Keizer. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Bassianus</span>, zijn broeder. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Titus Andronicus</span>, een Romeinsch Edelman en Veldheer. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Marcus Andronicus</span>, Volkstribuun en broeder van Titus. +</li> + + +<li class="castlist"><b><span id="d0e128" class="corr" title="Bron: zonen">Zonen</span> van Titus.</b><ul class="castGroup"> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Lucius</span>, +</li> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Quintus</span>, +</li> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Marcius</span>, +</li> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Mucius</span>, +</li> +</ul> +</li> + + +<li class="castitem">De jonge <span class="smallcaps">Lucius</span>, een knaap, zoon van Lucius. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Publius</span>, zoon van Marcus Andronicus. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Æmilius</span>, een Romeinsch Edelman. +</li> + + +<li class="castlist"><b><span id="d0e177" class="corr" title="Bron: zonen">Zonen</span> van Tamora.</b><ul class="castGroup"> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Alerbus</span>, +</li> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Demetrius</span>, +</li> +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Chiron</span>, +</li> +</ul> +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Aaron</span>, een Moor. +</li> + + +<li class="castitem">Een Hopman, een Tribuun, een Bode, een Boer.</li> + + +<li class="castitem">Romeinen en Gothen.</li> + + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Tamora</span>, koningin der Gothen. +</li> + + +<li class="castitem"><span class="smallcaps">Lavinia</span>, dochter van Titus Andronicus. +</li> + + +<li class="castitem">Een Voedster, met een zwart Kind.</li> + + +<li class="castitem">Bloedverwanten van Titus, Senatoren, Tribunen, Officieren, Soldaten en Gevolg.</li> +</ul> +<p>Het tooneel is in Rome en in de omstreken. </p> +<div id="d0e243" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Eerste Bedrijf.</h2> +<div class="div2" id="d0e246"> +<h3 class="normal">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage">Rome. <i>Voor het Kapitool</i>. +</p> +<p class="stage"><i>Trompetgeschal. De Tribunen en Senatoren verschijnen boven, op het Kapitool; beneden komen op, van de eene zijde</i>, <span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>en zijn Aanhangers, van de andere</i>, <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>en zijn Aanhangers</i>, <i>beiden met trommen en vaandels</i>. +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Eedʼle Patriciërs, hoeders van mijn recht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verdedigt met de waapʼnen mijne zaak;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En medeburgers, volgers, echt en trouw,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bepleit mijn erflijke aanspraak met uw zwaarden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Ben de eerstgeboren zoon van hem, die ʼt laatst</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den Keizersdiadeem van Rome droeg;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat dus mijns vaders eer in mij herleven,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e290">En krenkt mijn voorrang niet door dezen hoon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Romeinen, volgers, vrienden van mijn recht, <span class="linenum">9</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Vond ooit uw Bassianus, Cæsars zoon,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Genade in de oogen van het vorstʼlijk Rome,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo houdt den weg naar ʼt Kapitool bezet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En duldt niet, dat onwaardigheid den zetel</span></p> +<p class="line" style=""><span>Des keizers naderʼ, die aan kloekheid, recht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gematigdheid en adel is gewijd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar laat verdienste schittʼren door uw oordeel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vecht, Romeinen, voor uw vrije keus.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus Andronicus</span> <i>verschijnt, boven, op het Kapitool, met de kroon in handen</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij prinsen, die door vrienden en partijen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eerzuchtig kampt om troon en heerschappij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Weet, dat het volk van Rome, hier door ons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als stand vertegenwoordigd, voor ʼt bezetten<a id="d0e334"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e334">90</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Van Romeʼs keizerszetel, Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Pius genaamd, eenstemmig heeft verkoren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ter wille van zijn vele en groote diensten;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een eedʼler man, een kloeker krijgsheld leeft</span></p> +<p class="line" style=""><span>In deʼ omtrek van Oud-Romeʼs wallen niet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van ʼt krijgen tegen de barbaarsche Gothen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Werd hij door den senaat terugontboden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, met zijn zoons des vijands schrik, een volk</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sterk, in den strijd gehard, heeft onderworpen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tien jaren zijn het, sinds hij Romeʼs zaak</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gediend en onzer tegenstanders trots</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gestraft heeft met het zwaard, en vijfmaal keerde</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij bloedend weer en droeg zijn dappʼre zoons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op baren van het veld;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu eindʼlijk keert, met eerebuit beladen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De wakkere Andronicus weer naar Rome,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, befaamd, met wapenroem gekroond.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wij vragen dus,—bij de eer des naams van hem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien gij recht waardig opgevolgd wilt hebben,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En krachtens ʼt Kapitool en den Senaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door u, naar gij betuigt, vereerd, aanbeden,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij teruggaat met uw macht, uw volgers</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontslaat, en, als verzoekers past, in vrede</span></p> +<p class="line" style=""><span>En needʼrig uw verdiensten spreken laat.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe fraai maant die tribuun mijn geest tot kalmte! <span class="linenum">46</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Voed, Marcus Andronicus, zulk vertrouwen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op uw rechtschapenheid en goede trouw,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zoo bemin en eer ik u en de uwen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En haar, voogdesse van mijn gansche ziel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, ʼt schoonst en rijkst juweel van Rome,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik mijn lieve vrienden hier ontsla,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En aan de gunst van ʼt volk en van ʼt geluk</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn zaak ter juiste weging overlaat.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>De Volgelingen van</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vrienden, die mijn recht zoo ijvʼrig voorstondt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik dank u allen en ontsla u hier,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En laat mij en mijn zaak dus aan de gunst</span></p> +<p class="line" style=""><span>En liefde van mijn vaderland thans over.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>De Volgelingen van</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Wees, Rome, zoo gerecht en goed voor mij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als ik op u vertrouw en u bemin.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontsluit de poort en laat mij binnen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mij armen mededinger, ook, tribunen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>bestijgen het Kapitool.</i>) +</p> +<p class="stage">(<i>Een Hopman komt op, met eenige Anderen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Hopman.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Romeinen, plaats! De wakkere Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Patroon der deugd, en Romeʼs beste strijder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voorspoedig in de slagen, die hij levert,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is in geluk en eer gekeerd van daar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar hij de fierste vijanden van Rome</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot wijken dwong en onder ʼt juk hen bracht.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Tromgeroffel en trompetgeschal. Twee van</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>Zoons komen op, daarna twee Mannen, die een zwart overdekte lijkbaar dragen; vervolgens twee andere Zoons; hen volgt</i> <span class="smallcaps">Titus Andronicus</span>; <i>achter dezen komen</i> <span class="smallcaps">Tamora</span>, <i>alsmede</i> <span class="smallcaps">Alerbus, Chiron, Demetrius, Aaron</span> <i>en andere Gothen, als gevangenen; gevolgd van Krijgslieden en Volk. De Dragers zetten de lijkbaar neder, en</i> <span class="smallcaps">Titus</span> <i>spreekt.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heil, Rome, zeegʼrijk in uw treurgewaad!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zooals de bark, na wel ontladen vracht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met kostbʼre lading weêrkeert tot de baai,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ze in den aanvang ʼt anker heeft gelicht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt Andronicus, met laurier gekroond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het vaderland weer groeten met zijn tranen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met vreugdetranen om zijn wederkomst.</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e540">Gij, groote schutsheer van dit kapitool,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Blik gunstig op deezʼ plechtige uitvaart neer!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan vijf en twintig dappʼre zoons, Romeinen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van half zooveel als Priamus bezat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ziet hier, al wat mij dood of levend bleef.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat Rome hen, die leven, loonʼ met liefde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En hen, die ʼk naar hun laatste woning breng,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met eeuwʼge ruste bij hun voorgeslacht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De Goth vergunt mij ʼt zwaard hier op te steken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij wreevʼle Titus, die uw stam vergeet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat laat ge uw zoons nog onbegraven waren</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e562">Aan ʼt schrikkʼlijk strand, aan deʼ oever van den Styx? <span class="linenum">88</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Maakt plaats, dat ik hen bij hun broeders leggʼ.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Het grafgewelf wordt geopend.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Groet daar elkander stil, als dooden doen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En slaapt in vreê, gij voor uw land gevallʼnen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>O heilige bewaarplaats mijner vreugd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij stil verblijf van adeldom en deugd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met hoeveel zoons van mij zijt gij gelaân,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om nimmer één er van weer af te staan!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geef ons der Gothen hoogsten krijgsgevangʼne,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat wij stuk hem houwen en zijn vleesch</span></p> +<p class="line" style=""><span><i lang="la">Ad manes fratrum</i> op een houtmijt offʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier voor den aardschen kerker hunner beendʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat hun schimmen zijn verzoend en ons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op aard door geen verschijningen verschrikken.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik geef hem u, den edelsten, die leeft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den oudsten zoon der droeve koningin hier. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Laat af, Romeinsche broeders!—Eedʼle Titus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Grootmoedig overwinnaar, zie mijn tranen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De tranen eener moeder voor haar zoon;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En waren uwe zonen u ooit dierbaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo dierbaar is, bedenk dit, mij mijn zoon.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is ʼt niet genoeg, dat men naar Rome ons voerde</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot siering van uw weêrkomst en triumf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U en ʼt Romeinsche dwangjuk onderworpen;<a id="d0e629"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e629">91</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Wordt in uw straten nu mijn kroost geslacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Omdat het voor zijn land zich dapper kweet?</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, was de kloeke strijd voor staat en koning</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor de uwen plicht, hij is ʼt voor dezen ook.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rein, Andronicus, blijve uw graf van bloed;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wilt gij in aard den goden nader komen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo kom hun nader in barmhartigheid;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want deernis is des adels echtste merk;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoogeedʼle Titus, spaar mijn eerstgeboorʼne!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Word kalm, vorstin, en schenk mij uw vergiffʼnis.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zijn van hen de broeders, die gij, Gothen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In leven zaagt en dood; zij eischen vroom</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoenoffers voor hun pas verslagen broeders:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daarom wordt deze uw zoon bestemd ter dood,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om der gevallʼnen schimmen te verzoenen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Weg met hem! steekt terstond een vuur aan; laat ons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met onze zwaarden op de houtmijt hem</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stuk houwen, en tot asch zij hij verteerd!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Lucius, Quintus, Marcius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Mucius</span> <i>met</i> <span class="smallcaps">Alerbus</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O wreede, onheilʼge vroomheid!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Was ooit ons Scythië half slechts zoo barbaarsch?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Noem Scythië bij ʼt eerzuchtig Rome niet. <span class="linenum">132</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Alerbus gaat ter rust; wij leven voort</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om onder Titusʼ norschen blik te siddʼren.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Blijf kalm, vorstin, en voed de hoop, dat later</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e715">Dezelfde goden, die aan Hecuba</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den Thracischen tyran eens overgaven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat in zijn tent haar scherpe wraak hem trof,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ook Tamora, de koningin der Gothen,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toen Gothen Gothen waren, zij vorstin,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wraak gunnen voor des vijands dorst naar bloed<span id="d0e727" class="corr" title="Bron: ">.</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lucius, Quintus, Marcius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Mucius</span> <i>komen weder op, met bebloede zwaarden.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, heer en vader, Romeʼs plechtigheden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Naar eisch volvoerd. Alerbus is geslacht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn ingewanden voeden ʼt offervuur;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De rook doortrekt, als wierook, reeds de lucht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Begraven onzer broeders bleef slechts over,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die luide in Rome een strijdroep welkom heetʼ!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zij het, en dat Andronicus dan</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn laatst vaarwel aan hunne zielen richte!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Trompetgeschal; de baar wordt in het grafgewelf geplaatst.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Rust hier in eer en vrede, mijne zonen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij Romeʼs kloekste kampers, rust hier zacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor ʼs werelds wisseling en rampen veilig;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier loert geen vuig verraad, hier zwelt geen nijd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier groeit geen boos vergif; hier zijn geen stormen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen luid geraas, slechts stilte en eeuwʼge slaap,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rust hier in eer en vrede, dierbʼre zoons!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>In eer en vrede leve Titus lang;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn eedʼle heer en vader, leef in roem!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, op dit graf kom ik mijn tol van tranen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ter plechtige uitvaart mijner broeders brengen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En pleng op de aarde, knielend aan uw voet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vreugdetranen om uw wederkomst.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O zegen mij met uw zeeghafte hand,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, toegejuicht door Romeʼs beste burgers!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dank, Rome, gij hebt liefdrijk mij den troost</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijns ouderdoms behoed, mijn hart verblijd!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, leef; en overleve uw deugd</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw vader, al zijn roem, in eeuwʼge jeugd!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus Andronicus, Saturninus, Bassianus</span> <i>en Anderen komen beneden op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lang leve Titus, mijn geliefde broeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens zegepraal nu Romeʼs oogen streelt!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heb dank, tribuun; dank, eedʼle broeder Marcus!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En welkom, neven, na zeeghaften strijd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo gij, die leeft, als gij, die slaapt in roem.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, eedʼle jongʼren, die voor ʼt vaderland</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het zwaard toogt,—zij u aller heil gelijk!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toch is deze uitvaart zekerder triumf,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e856">Daar zij ʼt geluk van Solon heeft erlangd</span></p> +<p class="line" style=""><span>En over alle wissʼling triumfeert <span class="linenum">178</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt bed der eere.—Titus Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Romeinsche volk, welks echte en rechte vriend</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij steeds geweest zijt, zendt u hier door mij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die als tribuun uit aller naam u toespreek,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit opperkleed van vlekkʼloos witte kleur,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En kiest u, dat gij dingt naar ʼt keizerschap,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met dezen, zoons van de overleden keizer.</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e876">Wees alzoo <span class="letterspaced">candidatus</span>, sla dit om,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En schenk aan ʼt hoofdloos Rome weer een hoofd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een beter hoofd past Romeʼs roemrijk lijf</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan dit, dat trilt van ouderdom en zwakte.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zou ik dien mantel omslaan en u kwellen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vandaag gekozen, uitgeroepen worden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om morgen staf en leven neer te leggen</span></p> +<p class="line" style=""><span>En u op nieuw met moeite te beladen?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Was, Rome, veertig jaren lang uw krijger,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Heb met geluk ʼs lands krachten aangevoerd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En een en twintig dappʼre zoons begraven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt veld geridderd, in den strijd gesneefd</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor ʼt recht en ʼt welzijn van hun edel land.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Reik aan mijn ouderdom een eerestaf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen scepter om de wereld te regeeren;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ʼt laatst hem voerde, mannen, hield hem hoog.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, het rijk is u, zoodra gij ʼt vraagt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Eerzuchtige tribuun, kunt gij dit zeggen?</span></p> +</div> +</div><a id="d0e924"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e924">92</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kalm, Saturninus!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Doet mij recht, Romeinen!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Patriciërs, ʼt zwaard ontbloot en niet geborgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eer Saturninus Romeʼs keizer is.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, voert gij, Andronicus, eer ter helle,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan dat ge mij de harten steelt van ʼt volk!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, trotsche Saturninus, stremt het heil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat Titusʼ edelaardigheid u toedenkt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wees kalm, mijn prins; de harten van het volk</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geef ik u weer en speen die van hun lust.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik, Andronicus, vlei u niet, maar eer u,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zal dit doen, zoolang ik leven heb.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Versterkt gij mijnen aanhang met uw vrienden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zal recht dankbaar zijn; en dank is mannen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van eedʼle denkwijs steeds een eervol loon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij volk van Rome en eedʼle volkstribunen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik vraag uw stemmen voor de keizerskeus;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wilt gij die vriendlijk Andronicus schenken?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tribunen.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Om deʼ eedʼlen Andronicus te verheugen <span class="linenum">220</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>En zijn behouden wederkomst te vieren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neemt Romeʼs volk hem aan, dien hij verkiest.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heb dank, tribunen; dit is mijn verzoek,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij uws keizers oudsten zoon benoemt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Prins Saturninus; want ik hoop, zijn deugden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verlichten Rome, als Titans stralen de aard,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En doen in dezen staat het recht gedijen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dus, wilt ge kiezen zooals ik u raad,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kroont hem, en roept nu: “Lang leve onze keizer!”</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Met aller standen bijvalsroep en stem</span></p> +<p class="line" style=""><span>Benoemen wij, Patriciërs en Plebejers,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Prins Saturninus hier tot Romeʼs keizer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dus: “Lang leve onze keizer Saturninus!”</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Langdurig trompetgeschal.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Voor al uw gunsten, Titus Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ons heden bij de keizerskeus betoond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijd ik naar uw verdienste u dank, en wil</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met daden uwe vriendʼlijkheid beloonen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, Titus, om, als eerste gunst, uw naam</span></p> +<p class="line" style=""><span>En hoogvereerd geslacht nu te verhoogen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Worde uw Lavinia mijne keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beheerscheres van Rome en van mijn hart,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En huwe ik haar in ʼt heilig Pantheon.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Behaagt u, Andronicus, deze voorslag?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, waardig vorst; en met dit echtverbond</span></p> +<p class="line" style=""><span>Acht ik mij hoog vereerd door uw genade,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wijd hier—Rome ziet het—Saturninus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den koning en gebieder onzes staats,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Der wijde wereld keizer, toe, wat mijn is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn zwaard, mijn zegewagen, mijn gevangʼnen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geschenken, Romeʼs hoogen heer volwaardig;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aanvaard ze, als schatting, die ik schuldig ben,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn eereteekʼnen, aan uw voet gevlijd!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dank, eedʼle Titus, vader van mijn leven!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe trotsch ik ben op u en op uw gaven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zal Rome tuigen; en vergeet ik ooit</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den minsten dezer nooit volprezen diensten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeet dan, Rome, uw eed van trouw aan mij!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="smallcaps">Tamora</span>).</span> Gevangʼne zijt gij thans, vorstin, eens keizers,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eens mans, die om uw rang en waardigheid</span></p> +<p class="line" style=""><span>U en al de uwen edel zal behandʼlen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een schoone vrouw, en van de kleur, die mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar kiezen deed, stond weer de keus mij vrij!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verdrijf, vorstin, die wolk van uw gelaat;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat wissʼling u het lot des oorlogs bracht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw komst in Rome brengt u hoon noch spot;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, als vorstin zult ge u bejegend zien.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vertrouw mijn woord, en geen mismoedigheid</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verschrikke uw hoop; die thans u troost, kan grooter</span></p> +<p class="line" style=""><span>U maken, dan gij bij de Gothen waart.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, u mishaagt niet, wat ik zeg? <span class="linenum">270</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, zeker niet; uw edel, groot gemoed</span></p> +<p class="line" style=""><span>IJkt, wat gij vorstlijk gunstig uit, als goed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, dank!—Romeinen, laat ons gaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vrij zijn de krijgsgevangʼnen, zonder losgeld.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verkondigt plechtig onze waardigheid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>aangrijpend</i>).</span> Titus, vergun mij,—deze maagd is mijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, is dit inderdaad u ernst, mijn prins? +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, eedʼle Titus; vast ben ik besloten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn aanspraak en mijn recht met kracht te staven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Het <span class="letterspaced" lang="la">suum cuique</span> geldt in Rome als recht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De prins neemt niets, dan wat naar recht het zijne is.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En wil en zal dit, zoolang Lucius leeft. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Verraders, weg! Waar is des keizers wacht?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verraad, mijn vorst! Lavinia wordt geroofd!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geroofd! door wien?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Door hem, die stout en luid</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar opeischt, neemt, als zijn verloofde bruid.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>met</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>af.</i>) +</p><a id="d0e1217"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1217">93</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Mucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn broeders, helpt om haar van hier te voeren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik bewaak de deur hier met mijn zwaard.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Lucius, Quintus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcius</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Volg mij, mijn vorst, ik breng welras haar weer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Mucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, ʼk laat niet door.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, drieste knaap! verspert gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>In Rome mij den weg?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Mucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Help, Lucius, help!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>doodt</i> <span class="smallcaps">Mucius</span>.) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>komt weder op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heer, onrechtvaardig zijt ge en meer dan dat;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In blinden, boozen strijd versloegt ge uw zoon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Noch hem, noch u erken ik als mijn zoon;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen zoon van mij hadde ooit mij zoo onteerd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schurk, geef den keizer fluks Lavinia weer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dood, zoo gij wilt; niet om zijn vrouw te zijn;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is verloofd, echt, wettig, met een ander.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>De keizer, Titus, neen! behoeft haar niet, <span class="linenum">299</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Noch haar, noch u, noch iemand van uw stam;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die eens mij hoont, hem zal ik soms vertrouwen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U nimmer, noch uw valsche trotsche zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verbonden allen tot mijn schande en oneer.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kon niemand hier in Rome een speelbal zijn</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan Saturninus? Waarlijk, Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Goed strookt dit doen met uw gepoch, dat ik</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het keizerschap aan u heb afgebedeld.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ontzettend! welk een grof verwijt is dit?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Maar ga vrij voort; geef ʼt wankelmoedig ding</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan hem, die daar zijn zwaard voor haar gezwaaid heeft.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een dappʼre schoonzoon valt u zoo ten deel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Juist goed, om, met uw drieste zoons verbonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beroerders van ʼt Romeinsch gebied te zijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Elk woord vlijmt als een dolk mijn bloedend hart.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dies, schoone Tamora, vorstin der Gothen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, als de kuische Phoebe hare nymfen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Al Romeʼs schoonste vrouwen overstraalt,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, als mijn rasse keus u kan behagen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verkies ik, Tamora, u tot mijn bruid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En maak terstond u keizerin van Rome.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, juicht gij, koningin der Gothen, toe?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij alle goden zweer ik hier van Rome,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ziet, priesters zijn nabij, ʼt gewijde water,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De toortsen, die hel vlammen; alles staat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bereid ter viering van den hymenæus,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Zweer, dat ik Romeʼs straten niet weer groet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet opklim naar mijn keizerlijk paleis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eer ik mijn bruid, gehuwd, van hier geleid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En hier voor ʼs hemels aanschijn, zweer ik Rome:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kiest Saturninus de vorstin der Gothen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een dienstmaagd zal zij voor zijn wenschen zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een teedʼre voedster, moeder zijner jeugd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Bestijg het Pantheon, vorstin!—Romeinen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verzelt uw keizer en zijn lieve bruid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een gave aan Saturninus van den hemel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens wijs bestuur het noodlot heeft verkeerd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dáár zij het huwʼlijk plechtig ingezegend.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>met zijn Gevolg</i>, <span class="smallcaps">Tamora</span> <i>en haar Zoons</i>, <span class="smallcaps">Aaron</span> <i>en de Gothen af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mij noodt men niet om deze bruid te volgen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, wanneer placht gij alleen te gaan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aldus onteerd, met krenkingen getergd?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus, Lucius, Quintus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcius</span> <i>komen weder op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Titus, zie! zie, wat gij hebt gedaan!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een braven zoon gedood in boozen waan! <span class="linenum">341</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, dwaas tribuun; neen, hij was niet van mij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Noch gij, noch dezen, tot een daad verbonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ons geheel geslacht door is onteerd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Onwaardig broeder, en onwaardig kroost!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Doch laat ons hem begraven zooals past</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij bij zijn broeders Mucius nu begraven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Verraders, weg! hij komt niet in dit graf.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vijf eeuwen heeft dit monument gestaan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik met groote kosten heb herbouwd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier rusten eervol krijgers, Romeʼs dienaars,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar niemand, die in booze twisten viel.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Begraaft hem waar gij wilt, hier komt hij niet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dit, broeder, strijdt met wat de vroomheid eischt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want Muciusʼ daden pleiten luid voor hem.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij moet begraven worden bij zijn broeders.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus, Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En zal het ook, of wij, wij volgen hem.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En zal het! welke booswicht sprak dit woord?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij, die het overal, slechts hier niet, staaft.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! zoudt gij hem begraven en mij trotsen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, eedʼle Titus, slechts u bidden, dat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij Mucius wilt vergeven, hem begraven.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e1533"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1533">94</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, gij hebt mij op den helm geslagen</span></p> +<p class="line" style=""><span>En met die knapen in mijn eer gewond;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En elk van u acht ik mijn vijand thans.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo kwelt mij dus niet langer, maar gaat heen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij is zichzelf thans niet, komt, laat ons gaan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik niet, eer Muciusʼ lijk begraven is.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>zonen knielen neder.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Broeder, want in dien naam pleit de natuur,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vader, want in dien naam spreekt de natuur,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek gij niet meer; dit kan al de andʼren helpen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, gij meer dan mijner ziele helft,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vader, gij, ons aller ziel en wezen,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, gun uw broeder Marcus, dat hij hier</span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt nest der deugd zijn eedʼlen neef begraavʼ,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die eervol voor Lavinia is gevallen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Romein zijt gij, zoo wees dan geen barbaar;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De Grieken pleegden raad en schonken Ajax,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schoon hij zichzelf versloeg, een graf, waarvoor</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e1609">Laërtesʼ wijze zoon met aandrang pleitte.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zij den jongen Mucius, eens uw vreugd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier de ingang niet geweerd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Rijs, Marcus, op!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is de onzaalʼgste dag, dien ik aanschouwde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In Rome werd ik door mijn zoons onteerd!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het zij, begraaf hem thans, en mij weldra!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Mucius</span> <i>wordt in het graf gelegd.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ruste uw gebeente, Mucius, bij uw vrienden, <span class="linenum">387</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot wij uw graf met eereteekʼnen sieren.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Allen.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dat niemand om den eedʼlen Mucius weenʼ;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij leeft in roem, die stierf ter willʼ der deugd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn broeder,—om dien rouw ter zij te stellen,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe komt der Gothen sluwe koningin</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eensklaps in Rome zoo in eer verhoogd?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik weet niet, Marcus, maar ik weet, zij is ʼt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door list of hoe, dit moogʼ de hemel weten.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moet zij den man niet dankbaar zijn, die haar</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo verre bracht naar hier tot zulk een heil?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, en zij zal wis vorstʼlijk hem beloonen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Trompetgeschal. Van de eene zijde komen weder op</i>: <span class="smallcaps">Saturninus</span>, <i>met Gevolg</i>, <span class="smallcaps">Tamora, Demetrius</span>, Chiron<span class="smallcaps"></span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Aaron</span>; <i>van de andere zijde</i>: <span class="smallcaps">Bassianus, Lavinia</span> <i>en Anderen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo, Bassianus, hebt ge uw prijs erlangd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>God geve u vreugd, man, met uw eedʼle bruid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En u met de uwe, vorst! Ik zeg niet meer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wensch niets minder; en zoo neem ik afscheid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heeft Rome wetten, wij gezag, verrader,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U en uw aanhang rouwt dan deze roof.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Roof noemt gij ʼt, vorst, als ik het mijne neem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn echte en rechte bruid en thans mijn gade?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch Romeʼs wetten mogen dit beslissen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe ʼt zij, ʼk heb wat het mijne is, in bezit.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Genoeg, gij zijt zeer kort met ons, maar wij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn, als wij leven, even scherp met u.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vorst, wat ik deed, zal ik zoo goed ik kan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verdedigen, en ʼk doe dit met mijn leven.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Slechts dit wil ik uw hoogheid nog doen kennen:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij al mijn heilʼge plichten jegens Rome,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De hooge en waardige eedʼle, Titus hier,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is grievend in zijn eer en naam gekrenkt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij, die, om mij Lavinia af te dwingen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met eigen hand zijn jongsten zoon versloeg,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor u volijvʼrig, en in toorn ontvlamd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat hij weêrstreefd werd in zijn gave aan u.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontvang hem dus in gunste, Saturninus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar hij in al zijn daden zich een vriend</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vader jegens u en Rome toonde. <span class="linenum">423</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Prins Bassianus, laat mijn daden rusten;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij zijt het en die daar, die mij onteerd hebt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij richte Rome en de gerechte hemel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat liefde en eer ik Saturninus schonk.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn eedʼle gade, indien ooit Tamora</span></p> +<p class="line" style=""><span>Genade vond in deze uw vorstlijke oogen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo hoor mijn onpartijdig woord voor allen:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeef wat is gebeurd, op mijn verzoek.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn gade, wat! in ʼt openbaar onteerd!</span></p> +<p class="line" style=""><span>En laf zou ik dit dulden, zonder wraak?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, neen, mijn vorst; verhoeden Romeʼs goden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat oneer u ten deele viel door mij!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch met mijn eer durf ik er borg voor zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat de eedʼle Titus schuldloos is in alles;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn onverholen woede toont zijn leed.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie op mijn bede hem genadig aan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verlies door ijdʼlen waan geen vriend als hij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En grief zijn vriendlijk hart niet door uw fronsblik.—</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Ter zijde tot</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span>.)</span> Neem raad aan, mijn gemaal, geef eindlijk toe;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontveins nu al uw grieven en verdriet,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te nauwernood zijt ge op uw troon gezeteld,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat het volk en de patriciërs niet</span></p> +<p class="line" style=""><span>Na rijp beraad partij voor Titus kiezen<a id="d0e1839"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1839">95</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>En u ontzeetʼlen om ondankbaarheid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In Rome steeds een zwaar vergrijp geacht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verhoor mijn bede, en laat mij dan begaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik vind een dag om allen te verdelgen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uitroeien wil ik hun geslacht en aanhang,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den wreeden vader en zijn valsche zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot wie ik smeekte om ʼt leven van mijn kind.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij voelen ʼt, wat het zegt, een koningin</span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt stof te laten knielen, vruchtloos smeeken.</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Luid.</i>)</span> Kom, kom, mijn keizer!—Andronicus, kom!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hef deʼ eedʼlen grijsaard op, verheug het hart,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat in den storm van uwe gramschap sterft.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Rijs, Titus, op, mijn keizerin verwon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik dank uw majesteit, en haar, mijn vorst,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat woord, die blik stort mij nieuw leven in.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, in Rome ben ik ingelijfd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door mijn geluk nu als Romeinsche erkend,</span></p> +<p class="line" style=""><span><span id="d0e1889" class="corr" title="Bron: n">En</span> ʼk moet den keizer raden tot zijn heil.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sterve, Andronicus, heden elke twist,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dat het, edel man, mijn eere zij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U en uw vrienden saam verzoend te hebben.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat u betreft, prins Bassianus, ʼk heb</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den keizer mijn belofte en woord verpand,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij u zachter, buigzamer zult toonen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hebt, mannen,—ook Lavinia,—goeden moed,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>En neemt gij raad aan, buigt dan nu de knie,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vraagt vergiffʼnis aan zijn majesteit.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wij doen ʼt; en hoorʼ de hemel en uw hoogheid:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Al wat wij deden, was niet boos gemeend;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Gold onzer zuster en onze eigene eer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, dit betuig ik op mijn eer; zoo is ʼt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Van hier; geen woorden meer, stoort ons niet langer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, heer, wij moeten allen vrienden zijn;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie den tribuun daar knielen met zijn neven;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sla ʼt mij niet af; mijn beste, zie op hen!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, om uwent- en uws broeders wil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En deʼ aandrang van mijn lieve Tamora,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeef ik dezer jonge lieden gruwʼlen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rijst op!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, schoon gij smaadʼlijk mij verliet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik vond een bruid, en zwoer bij dood en graf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet dan gehuwd te keeren van den priester.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt; zoo ons hof twee bruidjes kan onthalen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijt gij mijn gast, Lavinia, met uw vrienden.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een dag zij ʼt van verzoening, Tamora.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En morgen, zoo ʼt uw majesteit behaagt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den panther en het hert met mij te jagen,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e1968">Begroeten wij met hoorn en hond uw hoogheid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zij het, Titus, en in dank aanvaard.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Trompetgeschal. Allen af.</i>) +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e1980" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Tweede Bedrijf.</h2> +<div class="div2" id="d0e1983"> +<h3 class="normal">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Rome</span>. <i>Voor het paleis.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Aaron</span> <i>komt op.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo klimt nu Tamora deʼ Olympus op,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor ʼs noodlots pijl beschut; verheven zit zij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door donderslag noch bliksemschicht te deren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den dreigendeʼ arm des bleeken nijds te hoog.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zooals de gouden zon den morgen groet</span></p> +<p class="line" style=""><span>En met haar stralen deʼ oceaan verguldt,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2013">Daarna op vuurʼge kar haar baan doorrent</span></p> +<p class="line" style=""><span>En neerblikt op de hoogste heuveltoppen,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo Tamora.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan haren geest is de eer der aarde dienstbaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En bij haar fronsblik knielt en beeft de deugd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dus, Aaron, maak uw hart en zin bereid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om met uw vorstlijk lief omhoog te stijgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo hoog als zij, die ge in triumf zoo lang</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gevangen hieldt, geboeid in liefdekeetʼnen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vastgesmeed aan Aarons tooverblik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meer dan Prometheus aan den Kaukasus.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Weg, slaafsche dracht en needʼrige gedachten</span></p> +<p class="line" style=""><span>In goud en paarlen wil ik schittʼrend stralen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Der nieuwe keizerin ten dienste staan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ten dienste, zeide ik? dartʼlen met deezʼ nymf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met deezʼ godin, Semiramis, sirene,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die Romeʼs Saturninus zal betoovʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem en zijn rijk tot schipbreuk drijven zal.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ho! welk een storm is dit? <span class="linenum">25</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>komen op, in heftigen twist.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Chiron, gij zijt te jong, uw geest te stomp,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te plomp, dan dat gij daar u in kunt dringen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ik wellicht reeds gunst en liefde vond.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Demetrius, steeds blijkt gij overmoedig,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wilt ook thans met pochen mij verslaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die afstand van een jaar of twee maakt mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet min begaafd en u niet meer geliefd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben zoo goed als gij in staat, geschikt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om mijner schoone gunst door dienst te winnen;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>En stave op u terstond mijn zwaard den gloed</span></p> +<p class="line" style=""><span>Der liefde, die ik voor Lavinia voed.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e2095"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2095">96</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2099"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Nu kalm wat, kalm! verliefde vredestoorders!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, knaap! schoon onze moeder, onbedacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een dansrapier u om de heupen gespte,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijt gij zoo driest, dat gij uw vrienden dreigt?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, laat uw lat maar in de scheede lijmen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot gij er beter mee weet om te gaan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, hoe gering mijn vechtkunst dan ook zij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontwaren zult gij thans, hoeveel ik waag.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! zoo vermetel, knaap?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Zij trekken het zwaard.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>vooruittredend</i>).</span> Wat is dat, prinsen?</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2146">Gij waagt het, zoo nabij des keizers slot</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het zwaard te trekken en zoo luid te twisten?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik weet zeer wel den grond van dit krakeel;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar wenschte zelfs voor geen miljoen, dat de oorzaak</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan hen bekend waarʼ, die zij ʼt naast betreft;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En voor veel meer nog wilde uw eedʼle moeder</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet zoo onteerd zich zien aan Romeʼs hof.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schaamt u, steekt op! <span class="linenum">53</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, niet, voor ik mijn zwaard</span></p> +<p class="line" style=""><span>In zijne borst geborgen heb en zoo</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn gorgel weer de smaadtaal deed verzwelgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die hij daar tot mijn oneer heeft geuit.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Daartoe ben ik bereid en vast besloten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij laffe smaler, die uw tong laat dondʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar met uw zwaard niets uit te voeren waagt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Van hier, zeg ik!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, bij de goden der krijgshafte Gothen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ons allen zal die kindertwist verderven.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, heeren! spreekt, acht gij het niet gevaarlijk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zich aan eens prinsen rechten te vergrijpen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! is Lavinia zulk een losse deerne,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of Bassianus plotsʼling zoo ontaard,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat zulke twisten om haar min ontstaan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zelfs zonder weêrstand, straf of wraak te duchten?</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2205">O prinsen, wacht u!—zoo de keizerin</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien wanklank hoort, zij vindt dien snerpend valsch.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, zij en heel de wereld mag het weten:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia geldt mij meer dan heel de wereld.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Knaap, zijt gij wijs, doe dan een lager keus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia is uws oudʼren broeders wensch.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! zijt gij dol en weet gij niet, hoe vinnig</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ijverzuchtig zij in Rome zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nooit in liefde mededingers dulden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zeg u, ʼt is uw dood, dien gij beraamt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met zulk een aanslag.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Aaron, duizend dooden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Trotseer ik, om te erlangen, die ik min.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Te erlangen? wat!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kan dit u zoo bevreemden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is een vrouw, en daarom wel te vragen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is een vrouw, en daarom wel te winnen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is Lavinia, dus beminnenswaard.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, man, meer water loopt den molen langs,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan ooit de moolʼnaar weet; en ʼt is gemakkʼlijk</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van aangesneden brood een brok te stelen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij Bassianus ook des keizers broeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2267">Vulcanusʼ tooi heeft beetʼren zelfs gesierd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Ja, even goed als Saturninus zelf.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarom zou hij wanhopig zijn, die weet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe woorden, blikken en geschenken werken?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, hebt ook gij niet vaak een ree geveld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En weggehaald voor ʼs koddebeiers neus?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, ʼt schijnt dan, dat een schaking of zoo iets</span></p> +<p class="line" style=""><span>U dienstig waar?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, zoo ʼt geluk ons diende.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Getroffen, Aaron!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, tref ook uw wit!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan zijn wij af van zulk rumoer als dit.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar hoort nu, hoort!—zijt gij nog zulke dwazen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij om zoo iets twist?—Zegt, zou ʼt u krenken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Indien gij beiden slaagdet? <span class="linenum">101</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mij niet, neen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mij evenmin, zoo ik er een van ben<span id="d0e2332" class="corr" title="Bron: ">.</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Foei! eendracht winne u ʼt voorwerp van uw strijd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door overleg en list moet gij verwerven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat gij beoogt; en dit sta bij u vast,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat, kunt gij ʼt niet, zooals gij wilt, bekomen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij ʼt met geweld, zooals gij ʼt kunt, erlangt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geloof van mij: Lucretia was niet kuischer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan deezʼ Lavinia, Bassianusʼ liefde.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een korter weg dan talmend liefdesmachten</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij dus gevolgd, en ik vond u het pad.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bedenkt, er is een groote jacht aanstaande;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die lokt een tal Romeinsche schoonen aan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De wandʼling van het woud is uitgestrekt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En biedt u menig onbetreden plek,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor misdaad en verkrachting als geschapen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lokt daar dit malsche reetje eenzaam heen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En velt het met geweld zoo niet met woorden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo hebt gij hoop te slagen, anders niet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, onze keizerin, wier helsche geest</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan boosheid en aan wraak is toegewijd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moet dit geheele plan van ons vernemen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan steunt zij onze ontwerpen met haar raad,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zal, uw onderlingen twist niet duldend,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U beiden voeren tot uw hoogsten wensch.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Des keizers hof is als het huis der Faam,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Paleis vervuld van tongen, oogen, ooren,<a id="d0e2387"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2387">97</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Het woud is wreed en schrikkʼlijk, doof en stom;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreekt, velt daar beurtlings, wakkʼre jongens, ʼt wild;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Boet daar uw lust, beschut voor ʼs hemels oog,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En doet u aan Laviniaʼs schat te goed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uw raad, mijn jongen, zweemt naar lafheid niet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2404"><span class="letterspaced" lang="la">Sit fas aut nefas</span>; tot ik nu een stroom</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gevonden heb, die deze hitte koelt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En de betoovʼring, die mijn koortsen stilt,</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="letterspaced" lang="la">Per Styga, per manes vehor.</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e2420"> +<h3 class="normal">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Een woud. Horengeschal en hondengeblaf.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Titus Andronicus</span> <i>komt op, met Jagers, enz.</i>; <i>verder</i> <span class="smallcaps">Marcus, Lucius, Quintus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcius</span>. +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>De jacht is reê, de morgen licht en klaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De velden geurig en de wouden groen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De honden los! laat hen recht luide blaffen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wekt zoo den keizer en zijn schoon jong vrouwtje,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Alsook den prins; en laat den jachtgroet schallen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoodat geheel het hof den roep weerkaatsʼ!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn zoons, het zij uw taak, gelijk de mijne,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor den persoon des keizers goed te zorgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Werd in mijn slaap van nacht gestoord, ontrust,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar ʼt naadʼren van den dag gaf frisschen moed.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Horengeschal en hondengeblaf.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Saturninus, Tamora, Bassianus, Lavinia</span>, <span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>komen op, met Gevolg</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Veel goede morgens, uwe majesteit;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vorstin, ook u recht vele en even goede:—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zeide een jachtgroet aan uw hoogheid toe.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En lustig hebt gij dien geblazen, heer, <span class="linenum">14</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor jonggehuwde vrouwtjes zelfs wat vroeg.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, wat zegt gij?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zeg van neen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Klaar wakker was ik reeds twee uur en meer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Komaan dan, paarden, wagens voorgebracht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En fluks naar ʼt woud. <span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Tamora</span>.)</span> Vorstin, nu zult gij eens</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Romeinsche jagen zien.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heer, honden heb ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die zelfs den fiersten panter op doen rijzen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En klautʼren op het steilste voorgebergtʼ.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik paarden, die het wild alomme volgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En als een zwaluw scheren over ʼt veld.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="smallcaps">Chiron</span>).</span> Wij, Chiron, jagen niet met paard en hond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar grijpen ʼt reetje en rukken ʼt op den grond.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e2574"> +<h3 class="normal">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Een eenzaam gedeelte van het woud.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Aaron</span> <i>komt op met een buidel vol goud</i>. +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wie zijn verstand heeft, denkt dat ik het mis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Omdat ik zooveel goud bij dezen boom</span></p> +<p class="line" style=""><span>Begraaf om ʼt nooit weer in bezit te nemen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, wie zoo min van mij mocht denken, wete,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat mij dit goud een aanslag munten moet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, als hij met beleid wordt uitgevoerd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een allerprachtig boevenstuk verwekt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rust dus, lief goud, opdat gij onrust brengt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan wie de kist der keizerin u schenkt.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij verbergt het goud.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Tamora</span> <i>komt op</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn lieflijke Aaron, waarom ziet gij ernstig,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terwijl wedijvʼrend alles blijde kijkt?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uit iedʼren struik klinkt voogʼlenmelodie;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De slang ligt in den zonnʼschijn saâmgerold;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De blaadʼren trillen in den koelen wind,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En teekʼnen schaduwplekken op den grond.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, gaan wij, Aaron, onder ʼt loofdak zitten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En luistʼren wij,—terwijl de bauwende echo</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Welluidend horenschallen schril bespot,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, daar een dubbʼle jacht vernomen wordt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De honden fopt en tergt,—naar ʼt luid geblaf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om na een strijd,—zooals vermoed wordt, dat</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2648">De vorst, die zwierf, en Dido eens genoten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toen heilaanbrengend hen een storm verraste</span></p> +<p class="line" style=""><span>En met een grot, die zwijgen kon, omsloot,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan, door elkanders armen dicht omstrengeld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Na ʼt spel der minne een gouden slaap te doen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarbij het hondgeblaf, het hoorngeschal,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Zoet vogellied de wiegezang ons zijn <span class="linenum">28</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Der voedster, die haar lievʼling in doet sluimʼren.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2669">Vorstin, besture Venus uw begeerten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Saturnusʼ invloed is ʼt, die mij beheerscht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of wat beduidt mijn doodʼlijk starend oog,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn zwijgen en mijn diep zwaarmoedig voorhoofd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn wollig hoofdhaar, dat zich nu ontkroest,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gelijk een adder, als hij zich ontrolt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om fel een onontwijkbʼren dood te brengen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, neen, vorstin, dit zijn geen Venusteekens;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wraak is er in mijn hart, dood in mijn hand;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bloed zijn ʼt en wraak, die haamʼren in mijn hoofd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoor, Tamora, vorstinne mijner ziele,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die op geen hemel hoopt dan dien in u,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is heden Bassianusʼ oordeelsdag,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2695">Waarop zijn Philomela tongloos wordt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw zoons haar kuischheid rooven tot een buit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En in het bloed haars mans hun handen wasschen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij ziet hier dezen brief? hier, neem hem, bid ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En geef den koning dit verderflijk schrift.—<a id="d0e2705"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2705">98</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Vraag thans niet meer, wij worden reeds bespied;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar komt een deel des buits, waarop wij hopen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die van het nakend doodsuur nog niet droomt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O lieve Moor, mij liever dan het leven!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vorstin, geen woord meer; Bassianus komt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoek twist met hem; uw zoons haal ik er bij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om, wààr ook uw krakeel om zij, te helpen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>af.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>komen op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wie zien wij hier? is ʼt Romeʼs keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verstoken van ʼt gevolg, dat haar betaamt?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of is ʼt misschien, in haar gewaad, Diana,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die haar gewijde dreven eens verlaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om hier in ʼt woud de groote jacht te zien?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij driest bespieder van mijn stille gangen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hadde ik de macht, Diana, zegt men, eigen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan plantte ik oogenblikkʼlijk op de slapen</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2770">U horens, als Actæon had, opdat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw honden uw veranderd lijf besprongen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Indringende onbeschaamde, die gij zijt!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeef mij, lieve keizerin, men schrijft u <span class="linenum">66</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Een groot talent van hoornopzetten toe;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ʼt wordt vermoed, dat zich uw Moor en gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Afzonderden tot oefʼning in die kunst.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De hemel hoede uw man thans voor zijn honden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Waarʼ boos, als zij hem hielden voor een hert.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2796">Geloof me, uw donkere Kimmeriër doet</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vorstin, uw eer gelijk zijn huid, bevlekt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zwart en verfoeilijk, afschuwwekkend zijn.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waartoe zijt gij van uw gevolg gescheiden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En afgestegen van uw sneeuwwit ros,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En afgedwaald naar deze duistʼre plek,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van een barbaarschen Moor alleen verzeld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo booze lust u hier niet heeft gebracht?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En nu gij wordt gestoord in uw vermaak,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moet gij,—dit spreekt van zelf,—mijn eedʼlen gade</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om driestheid gispen!—Lieve, gaan wij heen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat haar ʼt genot van haar raafkleurʼgen boel;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit donkʼre dal voldoet aan haar bedoeling.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bassianus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Den koning, mijnen broeder, doe ik ʼt kennen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Juist; lang reeds was hij kennʼlijk door hun doen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een vorst, zoo goed en toch zoo boos bedrogen!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarom heb ik ʼt geduld om dit te dragen?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>komen op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, waarde keizerin, doorluchte moeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe ziet uw hoogheid zoo ontdaan en bleek?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heb ik geen reden, denkt ge, om bleek te zien?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die twee daar hebben mij hierheen gelokt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij ziet, het is een woest, afschuwlijk dal,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De boomen, trots den zomer, schraal, ontblaard,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geheel met mos bedekt en boozen mistel.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nooit schijnt de zon hier en geen vogel broedt er,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan dagschuwe uilen en onzaalʼge raven.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij toonden mij dit schrikverwekkend dal,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zeiden, dat in ʼt holste van de nacht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een duizend booze geesten, duizend slangen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tien duizend egels en gezwollen padden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dooreen, er zulke gruwbʼre kreten slaakten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ieder sterflijk wezen, dat ze hoort,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terstond waanzinnig wordt of plotsʼling sterft.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nauwlijks was dit helsch verhaal verteld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of zij bedreigden mij, dat ze aan den tronk</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2898">Mij binden zouden van een giftigeʼ ief,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ter prooi aan zulk een jammerrijken dood.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toen noemden zij mij schaamtʼlooze overspeelster</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wulpsche Gothenvrouw, kortom, al wat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het oor van bittʼre smaadtaal ooit vernam;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En had geen wonder u hierheen gevoerd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan hadden zij hun dreiging waar gemaakt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wreekt dit, is u uw moeders leven lief,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of ik erken niet langer u als zoons. <span class="linenum">115</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik uw zoon ben, moge dit getuigen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doorsteekt</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ook dit is raak en tuige voor mijn kracht.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doorsteekt hem eveneens.</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>sterft.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e2950">O kom, Semiramis,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of neen, barbaarsche Tamora, kom gij,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen naam dan de uwe past bij uw natuur.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geef mij uw dolk, en gij zult zien, mijn knapen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw moeders hand wreekt uwer moeder smaad.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, toef, vorstin, meer komt haar toe dan dit;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dorsch eerst het graan, en dan, verbrand het stroo.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit popje droeg op hare kuischheid roem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar huwlijkseed, haar trouw, en zij braveerde</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met dien schijnschoonen waan zelfs uwe macht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zal zij dien met zich ten grave nemen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Moge een gesneedʼne zijn, eer zij dit doet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, sleep haar gade naar een heimlijk hol;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot peluw strekkʼ dat lijk bij onzen lust.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Maar als gij den begeerden honig hebt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat dan die wesp niet leven, dat ze ons steekʼ.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e2994"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2994">99</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ʼk zweer, vorstin, wees hieromtrent gerust.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, liefje, wij genieten met geweld</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thans uwe preutsch beveiligde eerbaarheid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Tamora, ʼt gelaat hebt ge eener vrouw,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Wil haar niet hooren spreken; weg met haar!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Smeekt, lieve prinsen, haar, één woord te hooren!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoor haar, vorstin; het zij uw roem, haar tranen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te aanschouwen; doch voor deze zij uw hart,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat harde keien zijn voor regendroppels.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="smallcaps">Demetrius</span>).</span> Gaf ooit een tijgerwelp zijn moeder les?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Leer haar niet boos te zijn, zij leerde ʼt u;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De melk, waarmee ze u zoogde, werd tot marmer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan haren tepel dronkt ge uw wreedheid reeds.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar alle moederzoons zijn niet gelijk;</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Chiron</span>.)</span> Smeek gij haar, deernis met een vrouw te toonen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! wilt gij, dat ik mij een basterd toon? <span class="linenum">148</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is waar, geen raaf broedt ooit een leeuwrik uit;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar toch, ik hoorde,—o vond ik ʼt nu gestaafd!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe zelfs de leeuw uit deernis heeft geduld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat men zijn koningsklauwen kortte en wegnam.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ook raven, zegt men, voedʼren vondelingen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Al hongʼren dan hun jongen in het nest;</span></p> +<p class="line" style=""><span>O wees voor mij, al zegge uw hard hart neen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo al niet vriendlijk, toch niet deernisloos.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Weet niet, wat deernis is; thans weg met haar!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Laat mij ʼt u leeren. Om mijns vaders wil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die u liet leven, toen hij u kon dooden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wees thans niet doof, maar leen mijn beden ʼt oor.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Al hadt gij in persoon mij nooit gekrenkt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om zijnentwille ben ik deernisloos.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Denkt, knapen, hoe ʼk vergeefs mijn tranen plengde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat uw broeder niet geofferd wierd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar Andronicus bleef toen onbewogen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dies weg met haar, en doet met haar uw wil;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wie ʼt meest haar deert, zal mij het liefste zijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Tamora, verwerf den naam van goed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En geef mij hier den dood met uwe hand.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om ʼt leven heb ik niet zoo lang gesmeekt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik arme stierf, toen Bassianus viel.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En waarom smeekt gij dan? dwaas schepsel, laat mij.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik smeek een onverwijlden dood, en ook</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nog iets, dat schaamte mij belet te noemen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O hoed mij voor hun lust, die meer dan dood</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij dreigt, en werp mij in een vuilen poel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar nimmer menschenoog mijn lijk aanschouwe;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe dit en wees een zachte moordnares.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dan roofde ik aan mijn lieve zoons hun loon;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, dat zij vrij hun lusten met u boeten.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, weg! gij hieldt ons veel te lang hier op. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lavinia.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geen hart? geen vrouwlijkheid? Beestachtig wezen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij vlek en vijandin van ons geslacht!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moge u ʼt verderf—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Thans stop ik u den mond.—Neem gij haar man;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In dien kuil zeide ons Aaron hem te bergen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>werpt het lijk van</i> <span class="smallcaps">Bassianus</span> <i>in den kuil; daarop gaan</i> <span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>heen</i>, <span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>medesleurend.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vaartwel, mijn zoons; weest zeker, dat zij zwijgt.— <span class="linenum">187</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen echte vroolijkheid verheugt mijn hart,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eer al die Andronici zijn verdelgd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thans, lieve Moor, kan ik tot u mij wenden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En laat mijn zoons die deerne lustig schenden.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Tamora</span> <i>af.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>komt weder op, met</i> <span class="smallcaps">Quintus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcius.</span>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Treedt, heeren, voort, den besten voet vooruit!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terstond wijs ik den vuilen kuil u aan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ik den panter zag in diepen slaap.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn oog wordt plotsling dof; wat duidt dit aan?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Voorwaar, ook ʼt mijne. Zoo ik mij niet schaamde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Verliet de jacht en zou een slaapje doen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij valt in den kuil.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! vielt gij daar?—Wat valsche kuil is dit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo overgroeid met wilde dorenstruiken?</span></p> +<p class="line" style=""><span>En op hun blaadʼren droppels bloed, zoo frisch,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als morgendauw, die bloemen overparelt?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit schijnt mij inderdaad een onheilsplek.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, broeder, zijt gij bij uw val verwond?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, broeder, ja, door ʼt zien van iets zoo gruwlijks,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als ooit het oog door ʼt hart bejammʼren deed.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e3295"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3295">100</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Nu zorg ik, dat de koning hen hier vindt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat hij met waarschijnlijkheid vermoede,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat zij het waren, die zijn broeder doodden.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>af</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat draalt gij met vertroostend mij te helpen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uit dit vervloekt, met bloed bezoedeld hol?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een vreemde schrik beving mij; ʼt kille zweet</span></p> +<p class="line" style=""><span>Loopt tappʼlings langs mijn rillende gewrichten;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn hart vermoedt meer dan mijn oog kan zien.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uw voorgevoel is juist; wilt gij dit zien,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo blik met Aaron in dit hol eens neer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zie een gruwʼlijk beeld van bloed en dood.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Aaron is weg en mijn bewogen hart</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergunt mijn oogen niet om dat te zien,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarvan ʼt vermoeden reeds mij rillen doet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O zeg mij, wat het is; want nooit voor nu</span></p> +<p class="line" style=""><span>Was ik een kind en vreesde ʼk weet niet wat.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Prins Bassianus, in zijn bloed gewenteld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ligt als een klomp, als een verslagen lam,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In dit vervloekt en donker, bloedig hol. <span class="linenum">224</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Is ʼt donker daar, hoe weet gij, dat hij ʼt is? +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Aan zijn bebloeden vinger steekt een ring</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met kostbʼren steen, die heel het hol verlicht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, als een fakkel in een grafgewelf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Des dooden vale wangen hel beschijnt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ʼt bloedig ingewand der grot onthult;</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e3385">Zoo bleek scheen eens op Pyramus de maan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toen hij bij nacht in ʼt bloed der maagd gebaad lag.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O broeder, help mij met uw zwakke hand,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want licht heeft angst, als mij, ù zwak gemaakt—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uit dit verslindend, vratig lijkenhuis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo schrikkʼlijk als Cocytusʼ duistʼren mond.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Reik mij uw hand, dan help ik u er uit;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En schiet mijn kracht te kort om u te helpen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan storte ook ik in den begeerʼgen schoot</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van ʼt diepe hol, het graf van deʼ armen prins.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik heb geen kracht om u tot hier te trekken.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En ik niet, om alleen omhoog te klautʼren.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Quintus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nog eens uw hand: ik laat die niet meer los,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eer gij hierboven zijt, of ik beneden.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij komt niet op tot mij; ik kom tot u.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij valt mede in den kuil.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Aaron</span> <i>komen op</i>). +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Volg mij; zelf wil ik zien, wat kuil hier is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wie het was, die er zoo even insprong.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, wie zijt gij, die daar zijt afgedaald</span></p> +<p class="line" style=""><span>In deze gapende oopʼning van den grond?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>De onzaalʼge zoon van deʼ ouden Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te boozer uur er heen gevoerd, om hier</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw broeder Bassianus dood te vinden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn broeder dood! Nu zie ik, dat gij schertst;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij en zijn gade zijn in ʼt jagershuis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan ʼt noordereind van ʼt schoone jachtgebied;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is nog geen uur, sinds ik hen daar verliet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik weet niet, waar gij ʼt laatst hem levend zaagt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar, o helaas! hier vonden wij hem dood.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Tamora</span> <i>komt weder op, met Gevolg; verder</i> <span class="smallcaps">Titus Andronicus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Lucius</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waar is de koning, mijn gemaal?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hier, Tamora, door doodʼlijk leed bedroefd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waar is uw broeder Bassianus?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu peilt gij juist den bodem van mijn wond;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vermoord ligt hier mijn arme Bassianus. <span class="linenum">263</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>aan</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>een brief overreikend</i>).</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo breng ik dezen onheilsbrief te laat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die deʼ aanslag inhoudt van dit gruwʼlijk treurspel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En sta verstomd, dat eenig menschlijk aanzicht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bloeddorst in lieve lachjes hullen kan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>leest</i>).</span> “Zoo wij hem niet geschikt ontmoeten kunnen,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wij meenen Bassianus, beste jager,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe gij ʼt voor ons en delf hem dan zijn graf;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij weet thans wat wij wenschen. Zoek uw loon:</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Ligt onder netels aan den voet des vlierbooms,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die deʼ ingang overschaduwt van den kuil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door ons tot Bassianusʼ graf bestemd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe dit en maak ons eeuwig tot uw vrienden.”</span></p> +<p class="line" style=""><span>O Tamora! werd ooit zoo iets gehoord?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier is de kuil, en dit, dit is de vlierboom.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoekt, heeren, of gij ook den jager vindt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die Bassianus hier vermoorden moest.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En, beste vorst, hier is de zak met goud.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="smallcaps">Titus</span>).</span> Twee van uw welpen, honden, heet op bloed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beroofden hier mijn broeder van het leven.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sleept, mannen, uit den kuil hen naar den kerker;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sluit daar hen op, tot wij voor hen een martling,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nog nooit vernomen, hebben uitgedacht.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e3603"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3603">101</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! zijn zij daar, in dezen kuil? O wonder!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe ras wordt toch een moord aan ʼt licht gebracht!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn keizer, op mijn zwakke knieën smeek ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met tranen, die ik moeilijk stort, de gunst,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat deze schuld van mijn vervloekte zoons,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vervloekt, indien hun schuld bewezen wordt,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Bewezen wordt? gij ziet, zij is klaarblijkʼlijk;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wie vond den brief? waart gij het, Tamora?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, Andronicus zelf was ʼt, die hem opnam.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo is het, heer; doch laat voor hen mij borg zijn.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zweer bij mijner vaadʼren heilig graf:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op uwer hoogheid wenk staan zij bereid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Al moogʼ het onderzoek hun leven gelden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geen borgtocht, neen; maar zorg, dat gij mij volgt.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, brengt den doode, gij de moordʼnaars na;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat hen niet spreken; duidʼlijk is hun schuld;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En bij mijn ziel, bestond er boozer eind</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan dood, dat erger eind viel hun te beurt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik wil den keizer smeeken, Andronicus;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wees zonder zorg om hen, het gaat wel goed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, Lucius, kom; tracht niet met hen te spreken.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e3675"> +<h3 class="normal">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Een ander gedeelte van het woud.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>komen op, met de geschonden</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>; <i>de handen zijn haar af gehouwen, de tong uitgesneden.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Indien uw tong kan spreken, ga dan nu,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg, wie de tong u uitsneed en u schond.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Schrijf neder wat gij weet, onthul het zoo;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Speel, laten dit uw stompen toe, voor schrijver.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, hoe zij schrappen, teekens krabbʼlen kan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ga huiswaarts, roep om water, wasch uw handen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Voor ʼt roepen mist ze een tong, voor ʼt wasschen handen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dus laat haar nu haar stille wegen gaan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ʼt mijn geval, ik ging en hing mij op.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, als gij handen hadt om ʼt koord te knoopen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>af</i>.) +</p> +<p class="stage">(<i>Horengeschal achter het tooneel.</i> <span class="smallcaps">Marcus</span> <i>komt op, van de jacht.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wie is dat daar?—mijn nicht, die ijlings vlucht?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geef antwoord, nichtje; zeg, waar is uw man?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo ʼk droom, ʼk geef al mijn have, om weer te ontwaken!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo ʼk waak, bestraalʼ terstond me een booze ster</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vellʼ mij om den eeuwʼgen slaap te sluimren!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, lieve nicht, wat ruwe wreede hand</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verminkte uw lijf en hieuw dat zoet sieraad</span></p> +<p class="line" style=""><span>U af, de beide takken, in wier schaduw</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zich vorsten gaarne hadden neergevlijd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die toch het hooge heil niet mochten smaken</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van uwe liefde? Waarom spreekt gij niet?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Helaas, een purpʼren stroom, warm bloed,—een bron,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die opwelt en door stormen trilt, gelijk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rijst, daalt daar tusschen uwe rozenlippen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, gaat met elken zoeten ademtocht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, zeker heeft een Tereus u geschonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, straffe duchtend, u de tong ontrukt!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ach! thans wendt gij ʼt gelaat af, diep beschaamd!</span></p> +<p class="line" style=""><span>En schoon u al dit kostlijk bloed ontstroomt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als uit een drietal spruiten wellend water, <span class="linenum">30</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Zien toch uw wangen rood als Titans aanschijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die bloost, als hem een wolk te tarten waagt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zal ik voor u het woord doen? zeggen, “ʼt is zoo?”</span></p> +<p class="line" style=""><span>O kende ik thans uw hart! kende ik het beest,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik het smaadde om mijn gemoed te koelen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verholen leed,—als een gesloten oven,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verbrandt het hart, waarin het woont, tot asch.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Slechts tongloos werd de schoone Philomela;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij stikte in ʼt droevig weefsel haar gemoed;</span></p> +<p class="line" style=""><span>U, lieve nicht, sneed men dit middel af;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een sluwer Tereus was ʼt, die u belaagde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En die sneed u die fijne vingers af,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wier arbeid Philomela haddʼ beschaamd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, had het monster ooit die leliehanden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als espenblad zien trillen op een luit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoodat de zijden snaren teêr die kusten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zelfs niet voor ʼt leven had hij ze aangeroerd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Had hij de hemelmelodie gehoord,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die stroomde van die zoete tong, zijn mes</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarʼ hem ontvallen, hij in slaap verzonken,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e3850">Gelijk voor Orpheusʼ voeten Cerberus.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, gaan wij om uw vader blind te maken;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want zulk een aanblik blindt eens vaders oog;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eén uur van storm verdrinkt een geurʼge beemd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kan ʼt vaderoog dan maanden weenens lijden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijk niet terug; wij willen met u klagen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, hielp u onze kracht de ellende dragen!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>) +</p><a id="d0e3869"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3869">102</a>]</span></div> +</div> +<div id="d0e3870" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Derde Bedrijf.</h2> +<div class="div2" id="d0e3873"> +<h3 class="normal">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Rome</span>. <i>Een straat.</i></p> +<p class="stage"><i>Senatoren, Tribunen en Rechters komen op, met</i> <span class="smallcaps">Marcius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Quintus</span>, <i>die geboeid ter terechtstelling gevoerd worden;</i> <span class="smallcaps">Titus</span> <i>gaat als smeekeling voor hen uit.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoort, achtbʼre vaders! gij tribunen, staat! +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Denkt, ik ben oud nu, en ik sleet mijn jeugd</span></p> +<p class="line" style=""><span>In woesten krijg, terwijl gij zorgloos sliept;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Denkt aan al ʼt bloed, dat ik voor Rome stortte,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan meenʼge winternacht, die ik doorwaakte,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan deze bittʼre tranen, die gij nu</span></p> +<p class="line" style=""><span>De rimpels van mijn wangen vullen ziet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En schenkt mijn zoons, veroordeeld thans, genade;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hun hart is niet zoo slecht, als ʼt wordt gewaand.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om twee-en-twintig zonen weende ik nooit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijl zij op ʼt edel bed der eere stierven;</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij werpt zich op den grond.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Om dezen schrijf ik thans in ʼt stof, tribunen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn harteleed en mijner ziele tranen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat mij der aarde dorst met tranen lesschen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij wierd schaamrood van mijner zonen bloed.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>De Senatoren, Tribunen enz. gaan met de Gevangenen door.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>O aarde, ik wil u meer met vocht verkwikken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat uit deezʼ twee verweerde kruiken vliet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan jonge April ʼt vermag met al zijn buien;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In zomerdroogte drenk ik u; des winters <span class="linenum">19</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Smelt ik met heete tranen u de sneeuw;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik wek een eeuwʼge lente op uw gelaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Indien gij ʼt bloed wilt weigʼren van mijn zoons.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>komt op, met uitgetogen zwaard.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Eedʼle tribunen! zacht gestemde grijsaards!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontboeit mijn zonen en herroept uw vonnis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik, die nooit voordezen weende, zeggʼ:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn tranen zijn een onafwijsbʼre voorspraak.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uw weeklacht, eedʼle vader, is vergeefsch;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier hoort u geen tribuun; geen mensch is hier;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is aan een steen, dat gij uw kommer klaagt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Lucius, laat mij pleiten voor uw broeders.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eedʼle tribunen, nogmaals smeek ik u,—</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vader, geen tribuun verneemt uw woorden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is eender, knaap; al hoorden ze ook, zij zouden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Er niet op letten; letten zij er op,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Er niet geroerd door zijn; toch moet ik spreken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe nuttʼloos ook. <span class="linenum">36</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Daarom meld ik mijn kommer aan de steenen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, ja, geen antwoord geven op mijn klacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar hierin beter dan tribunen zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat zij mij zonder stoornis laten spreken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, als ik ween, dan nemen zij mijn tranen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Deemoedig op en weenen schier met mij;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En waren zij slechts statig aangekleed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tribunen, hun gelijk, had Rome niet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zacht is een steen als was, steenhard tribunen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stom is een steen en krenkt niet, doch tribunen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij hebben tongen, die ten doode doemen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij rijst op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Doch waarom staat gij met getrokken zwaard?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Om van den dood mijn broeders te bevrijden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En voor die poging hebben mij de rechters</span></p> +<p class="line" style=""><span>Veroordeeld tot een eeuwʼge ballingschap.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gelukkig man! wat deden zij u goed!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, dwaze Lucius, hebt gij niet bespeurd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat Rome een wildernis vol tijgers is?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat tijger is, wil buit, en Rome biedt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen buit dan mij, de mijnen. Dus, heil ù,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ver van die verslinders wordt verbannen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch wie komt met mijn broeder Marcus daar?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>komen op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, bereid uw edel oog tot weenen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of kunt gij ʼt niet, uw edel hart tot breken;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Voeg bij uw ouderdom verterend wee. <span class="linenum">61</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zal ʼt mij verteren? laat het mij dan zien.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dit was uw dochter.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, zij is ʼt nog.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wee mij, die aanblik doodt mij.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zwakhartig jongʼling, rijs, en zie haar aan.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, spreek! wat vloekbʼre hand heeft u</span></p> +<p class="line" style=""><span>Handloos gemaakt voor de oogen van uw vader?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat zotskap goot ooit water bij de zee,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of wierp in Trojaʼs laaien brand een mutsaard?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoog was mijn leed gestegen, eer gij kwaamt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thans spot het als de zee met elken dam.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geef mij een zwaard, dan kappe ook ik mijn handen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijl zij voor Rome streden, en vergeefs,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, ʼt lijf verzorgend, dezen jammer voedden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot ijdʼle beden hief ik haar omhoog,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij dienden mij tot nutteloos gebruik;<a id="d0e4143"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4143">103</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen dienst meer eisch ik thans van haar dan deze,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat de eene helpe om de andere af te kappen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Goed is ʼt, dat gij geen handen hebt, Lavinia;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In dienst van Rome helpen handen niets.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, lieve zuster, wie heeft u gemarteld?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Helaas! dat lieflijk werktuig der gedachten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat die zoo zoet en zoo welsprekend uitte,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is weggereten uit de schoone kooi,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ʼt als een vogel melodieën zong,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toonrijk, welluidend, ieder oor betoovʼrend!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg gij voor haar dan, wie dit stuk bedreef.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, ʼk vond haar zoo, omdwalend in het woud</span></p> +<p class="line" style=""><span>En pogend weg te schuilen, als een ree,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die een onheelbʼre wond ontvangen heeft.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij was mijn ree; wie haar verwondde, heeft</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij erger dan een doodwond toegebracht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu sta ik hier, als iemand op een klip,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Omgordeld door een woestenij van zee,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ʼt wassend tij met golf op golf ziet stijgen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En immer wacht, dat fluks de felle branding</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem zal verzwelgen in haar zilten schoot.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ginds zijn mijn arme zoons ter dood gegaan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier staat mijn andʼre zoon als banneling, <span class="linenum">99</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>En hier mijn broeder, weenend om mijn wee;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar wat het felst mijn ziele grieft, mijn dierbʼre</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia is ʼt, mij dierbʼrer dan mijn ziel;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hadde ik uw beeltʼnis zoo verminkt gezien,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het had mij dol gemaakt; wat word ik thans,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ik uw levend wezen zoo aanschouw?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen handen hebt ge om tranen af te wisschen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen tong om wie u martelde ooit te noemen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw gade is dood, en om zijn dood uw broeders</span></p> +<p class="line" style=""><span>Veroordeeld en voorzeker nu reeds dood.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, Marcus; ach, zoon Lucius, zie haar aan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ik haar broeders noem, staan op haar wangen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Weer versche tranen, als een zoete dauw</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op een geplukte en schier verlepte lelie.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij weent wellicht, wijl zij haar gade doodden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wellicht ook, wijl zij hen onschuldig weet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zij uw gade doodden, wees dan blijde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat nu de wet zich met de wraak belast.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, neen, zij deden zulk een wandaad niet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Leeddragen van hun zuster tuigt voor hen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia-lief, laat mij uw lippen kussen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of zeg door teekens, hoe ik troosten kan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of zullen wij, uw oom, uw broeder Lucius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, ik, te zamen aan een beek gaan zitten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Er in zien ter beschouwing onzer wangen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe die ontkleurd zijn, als nog vochte weiden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar pas een stroom zijn slib op achterliet?</span></p> +<p class="line" style=""><span>En staren wij dan zoo lang in de beek,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Totdat zijn helder nat niet zoet meer smaakt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ziltig werd van onze bittʼre tranen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of kappen we onze handen af als de uwe?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of bijten we ons de tong af en doorleven</span></p> +<p class="line" style=""><span>In stom gebaar des levens droeve rest?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat doen wij? Spreekt! laat ons, die tongen rijk zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een schrander plan van verdʼre ellend ontwerpen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat we een wonder zijn voor laatʼren tijd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vader, stuit uw tranen; bij ons wee,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, hoe mijn arme zuster snikt en schreit.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stil, lieve nicht;—gij, Titus, droog uw oogen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, Marcus, Marcus! broeder, ʼk weet te goed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw zakdoek kan geen traan van mij meer drinken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want gij hebt zelf met de uwe hem gedrenkt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, kom, ik wisch uw wangen af. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, Marcus, zie! Haar teekens zijn mij duidʼlijk;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Had zij een tong, zij zeide tot haar broeder</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hetzelfde, wat ik u pas heb gezegd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn zakdoek, nat van echte tranen, kan</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet dienen voor haar kommervolle wangen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat meegevoel! elks kommer is gelijk;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch troost zoo ver, als heil van ʼt schimmenrijk!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>komt weder op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn heer, de keizer—Titus Andronicus— <span class="linenum">150</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Meldt u door mij, dat, zoo ge uw zoons bemint,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, oude Titus, Lucius, of gij, Marcus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wie uwer ook, de hand zich af moogʼ houwen</span></p> +<p class="line" style=""><span>En aan den keizer zenden; daarvoor zendt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij beide uw zoons u levend hier terug,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dit zal ʼt losgeld zijn voor hunne schuld.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O beste, goede keizer! vriendlijke Aaron!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zong ooit een raaf zoo zoet, gelijk een leeuwrik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ʼt heilnieuws meldt van de opkomst van de zon?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van ganscher hart zend ik mijn hand den keizer.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vriend Aaron, helpt gij mij om ze af te houwen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, vader! neen, die eedʼle hand van u,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die zoo, zoo meenʼgen vijand velde, mag</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen losprijs zijn; de mijne is goed genoeg.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn jeugd ontbeert veel lichter ʼt bloed; daarom</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moogʼ mijne hand der broeders leven redden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Welke uwer handen, spreek, heeft Rome niet</span></p> +<p class="line" style=""><span>Behoed, de felle krijgsakst niet gezwaaid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op ʼs vijands helm verdelging niet geschreven?</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, geen van beide, die niet roemrijk was.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn hand heeft niets verricht; sta toe, dat zij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn beide neven vrijkoopʼ van den dood,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan heb ik haar gespaard tot edel doel.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e4398"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4398">104</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, wordt het eens, wiens hand ik medeneem;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij sterven anders vóór ʼt genadewoord.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn hand zij losprijs.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Bij den hemel, neen!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geen strijd meer; kruiden, zoo verwelkt als deze,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn rijp voor ʼt wieden; daarom zij ʼt mijn hand.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gun, lieve vader, zoo ʼk uw zoon zal heeten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik mijn broeders van den dood bevrijd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Om onzes vaders, onzer moeder wil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moge ik mijn broederliefde u thans betoonen!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo wordt het samen eens; ik spaar mijn hand.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, dan haal ik een bijl.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Maar ik gebruik die bijl.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcus</span> <i>af</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, Aaron, kom; die twee wil ik bedriegen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Leen mij uw hand, dan geef ik u de mijne.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Heet dit bedrog, dan word ik eerlijk man, <span class="linenum">189</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>En nimmer zal ik zoo een mensch bedriegen;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch u bedrieg ik op een andʼre wijs;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En geen half uur zal om zijn, eer gij ʼt zegt.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij houwt</i> <span class="smallcaps">Titus</span>ʼ <i>hand af</i>.) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcus</span> <i>komen terug</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uit hebbe uw twist; gedaan is, wat te doen was.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vriend Aaron, geef zijn majesteit mijn hand,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg hem, dit was een hand, die hem voor duizend</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gevaren hoedde; dat hij haar begraavʼ;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar loon moest grooter zijn, maar dit erlangʼ zij.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wat mijn zoons betreft, zeg, dat ik hen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kleinodiën acht, tot kleinen prijs verworven,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toch wel duur; ʼt was ʼt mijne, wat ik kocht.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik spoed mij, Andronicus; en welras</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zult gij uw beide zoons weer bij u zien. +(<i>Ter zijde.</i>) Hun hoofden, meen ik.—O, die schurkenstreek</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laaft, voedt mij reeds, nu ik er slechts aan denk!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat goeddoen narren, bidden blanken stichtʼ;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch Aarons ziel zij zwart als zijn gezicht!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>af</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, hier hef ik deze eene hand ten hemel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En deze zwakke stomp hangʼ neer,—ter aard.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Heeft eenʼge macht met arme tranen deernis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die roep ik aan.—(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>.) Wat! wilt gij met mij knielen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, goed; de hemel moet ons smeeken hooren,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e4578">Of wij ontglanzen ʼt hemelwelf met zuchten</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dooven ʼt licht der zon met damp als wolken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die soms haar hullen in haar vochten schoot.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O broeder, spreek toch van wat moogʼlijk is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En barst niet uit in maatloos diepe klachten!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Is dan mijn leed niet diep en bodemloos?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo bodemloos moge ook mijn jammʼren zijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Maar dat de rede toch uw klacht beheerschʼ! +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Indien er reden waar voor deze ellenden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan kerkerde ik in perken al mijn wee.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stroomt de aard niet over, als de hemel weent?</span></p> +<p class="line" style=""><span>En, raast de storm, wordt dan de zee niet dol,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zwelt haar gelaat niet op, ʼt gewelf bedreigend?</span></p> +<p class="line" style=""><span>En eischt gij reden nog voor dezen storm?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben de zee, hoor, hoe haar zuchten razen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is het weenend hemelwelf, ik de aard;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo moet mijn zee wel van haar zuchten zwalpen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo moet mijn aarde van haar eindloos weenen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een zondvloed worden, overstroomd, bedolven.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn ingewand kan al dit wee niet bergen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik spuw het uit, gelijk een dronkaard doet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergunt mij dit; vergund wordt den verliezer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat hij met bittʼre tong zich lucht verschaffʼ.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een Bode komt op, met twee hoofden en een hand.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Bode.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Eedʼle Andronicus, slecht vergeldt men u</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die goede hand, die gij den keizer zondt. <span class="linenum">236</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier zijn de hoofden van uw eedʼle zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En hier uw hand, met hoon u weergezonden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw smart hun spel, uw kloeke moed hun spot.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit wee is mij, bij ʼt denken aan uw wee,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meer leed dan ʼt denken aan mijns vaders dood.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright" id="d0e4660">(<i>De Bode af.</i>—<span class="smallcaps">Titus</span> <i>bezwijmt</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Siciliëʼs gloeiende Ætna moogʼ verkoelen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn hart zij nu een eeuwig laaie hel!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit leed is grooter dan te dragen is.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meêschreien met die schreien brengt wel troost,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar leed, door hoon verscherpt, is dubbʼle dood.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, dat deze aanblik zoo diepgrievend is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toch ʼt gehate leven niet ontvliedt!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat nu de dood het leven leven nog</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat heeten, schoon het niets dan aadʼmen is.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>kust</i> <span class="smallcaps">Titus</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Arm kind, die kus brengt heul noch troost, zoomin</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als ijskoud water een verkilde slang.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, wanneer neemt die schrikbʼre slaap een eind?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O zoet bedrog, vaar heen; sterf, Andronicus.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is geen droom; zie uwer zonen hoofden,<a id="d0e4725"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e4725">105</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw dappʼre hand hier, uw verminkte dochter,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw andren zoon als balling, wien deze aanblik</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bleek, bloedʼloos maakt; en zie uw broeder, mij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier als een steenen beeld, zoo koud en roerloos.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, thans zal ik uw klachten niet meer stremmen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ruk uit uw zilvʼren haar; knaag de andʼre hand</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vrij met uw tanden; en dit schriktooneel</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sluite ons voor goed de onzalige oogen toe!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, nu is ʼt razenstijd; wat zwijgt ge nu?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ha, ha, ha!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat lacht gij nu? dit past niet bij deze ure.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik heb geen tranen meer te storten over;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dan, die jammer is een vijand, die</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vochtige oogen overmeestʼren wil,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ze door een cijns van tranen blind wil maken;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe vond ik dan den weg naar ʼt hol der wraak?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, want mij is ʼt, als spraken die twee hoofden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dreigden, dat ik nimmer zalig wordt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eer al die gruwʼlen ruim vergolden zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Diep in den strot van hen, die ze begingen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, laat mij zien, wat taak ik heb te doen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij zwaar bezochten, schaart u om mij heen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat ik mij tot ieder uwer keere <span class="linenum">278</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>En aan mijn ziele zweerʼ, uw leed te wreken.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik deed dien eed.—Kom, broeder, neem een hoofd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In deze hand wil ik het ander dragen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ook gij, Lavinia, krijgt hier iets te doen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Draag gij mijn hand, lief kind, met uwe tanden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En gij, mijn jongen, spoed u uit mijn oog;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij zijt een balling; dralen moet gij niet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>IJl tot de Gothen, zamel daar een leger;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hebt gij mij lief,—ik denk, dat gij het doet,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo kus me en ga, want deze zaak wil spoed.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Titus, Marcus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>af</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vaar, Andronicus, eedʼle vader, wel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rampzaligst man, die ooit in Rome leefde!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vaarwel, trotsch Rome; u laat, tot hij hier keert,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thans Lucius panden, dierbʼrer dan zijn leven!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vaar gij, Lavinia, eedʼle zuster, wel;</span></p> +<p class="line" style=""><span>O waart gij als gij vroeger zijt geweest!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch thans leeft Lucius, leeft Lavinia niet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan in vergetelheid en naamloos wee.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo Lucius leeft, dan wreekt hij ras uw smaad;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De trotsche Saturninus en zijn gade,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zullen door hem beedʼlen aan de poorten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als eens Tarquinius en zijn koningin.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thans naar de Gothen; ʼk zamel daar een macht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die mij op Rome en Saturninus wreekʼ.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Lucius</span> <i>af</i><span id="d0e4855" class="corr" title="Bron: ,">.</span>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e4858"> +<h3 class="normal">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Een vertrek in</i> <span class="smallcaps">Titus</span>ʼ <i>huis</i>. <i>Een maal is aangericht.</i> <span class="smallcaps">Titus, Marcus, Lavinia</span>, <i>en de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span>, <i>een knaap, komen op</i>. +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, zet u thans, doch eet alleen zooveel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als ons voldoende kracht bewaren kan</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om wraak te nemen voor ons bitter wee.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, kruis niet in smart uw armen zoo;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw nicht en ik, wij armen, missen handen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En kunnen ons tienvoudig leed niet klagen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met armgekruis. Deze arme rechterhand</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bleef mij alleen om op mijn borst te woeden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En als mijn hart, waanzinnig van ellend,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bonst in den hollen kerker van mijn vleesch,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan sla ik zoo het neer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>.)</span> Gij kort begrip van leed, die spreekt in teekens,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als uw arm hart zoo bonst met woeste slagen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kunt, gij het, ach! ter stilling niet zoo slaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verwond het, kind, met zuchten, snik het dood</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of vat een vlijmend mes met uwe tanden</span></p> +<p class="line" style=""><span>En boor ter plaatse van uw hart een wond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat der oogen gansche tranenstroom</span></p> +<p class="line" style=""><span>In deze groeve vliete en, ingezogen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Arm klagend hart verdrinke in zilten vloed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Foei, broeder! leer haar niet zoo gewelddadig</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan ʼt teeder leven de eigen hand te slaan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, deed het leed u reeds een suffer zijn?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen mensch heeft recht om dol te zijn, dan ik.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe kan zij aan zichzelf de handen slaan?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat rept gij weer van handen; vraagt gij niet</span></p> +<p class="line" style=""><span>Æneas tweemaal zijn verhaal te doen, <span class="linenum">27</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe Troje brandde en hij rampzalig werd?</span></p> +<p class="line" style=""><span>O handel hiervan niet, spreek niet van handen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want dan herdenken we immer ons gemis.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Foei, foei! het is, of waanzin mij doet spreken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Alsof wij ons gemis vergeten konden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo Marcus ons maar niet van handen sprak!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, vangen we aan; en gij, lief kind, eet dit.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier is geen drinken. Marcus, hoor haar spreken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik kan de tolk zijn voor haar martʼlaarsteekens.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zegt: zij drinkt geen andren drank dan tranen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uit leed gebrouwen, op haar wang gemengd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij stomme klaagster, ʼk wil uw taal verstaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij zullen uw gebaren zoo vertrouwd</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als bedelkluizʼnaars hun gebeden zijn.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo gij slechts zucht, uw stompen heft ten hemel</span></p> +<p class="line" style=""><span>Slechts wenkt of knikt of knielt, een teeken geeft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zal ik uit deze een alphabet mij vormen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door stadige oefʼning weten wat gij meent.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>De jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader, staak uw bittʼre jammerklachten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En troost mijn moei eer met een fraai verhaal.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, diepgeroerd betreurt de teedʼre knaap</span></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvaders wee, nu hij zijn wanhoop ziet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stil, teêre spruit, gij zijt gemaakt uit tranen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En tranen smelten ras uw leven weg.—</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>stoot met zijn mes in den schotel</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Waar stoot gij heftig met uw mes naar, Marcus?</span></p> +</div> +</div><a id="d0e5028"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5028">106</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Naar iets wat ik gedood heb,—naar een vlieg.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Foei, schaam u, moordʼnaar! mij doodt gij het hart.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn oogen zijn verzaad van ʼt zien van gruwʼlen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een moord, op een onschuldige volbracht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Staat Titusʼ broeder slecht. Neen, ga van hier;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zie, wij passen voor elkander niet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, Titus, ʼt was een vlieg slechts, die ik doodde.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Maar stel, zij had een vader en een moeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe lieten die de gouden wiekjes hangen</span></p> +<p class="line" style=""><span>En gonsden in de lucht hun jammerklacht!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die arme schuldelooze vlieg!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij kwam om ons een aardig lied te gonzen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ons te verheugen; en nu doodt gij haar!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeef mij; ʼt was een zwart en leelijk dier,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De Moor der keizerin schier; daarom doodde ik ʼt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, o, o!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vergeef dan mij, dat ik u heb gegispt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want dan hebt gij een vrome daad gedaan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geef mij uw mes, opdat ik haar bespot,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn geest misleidʼ, dat dit de Moor geweest is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die zelf hier kwam, om mij vergif te reiken.—</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij stoot met het mes.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Hier, dit voor u, en dat voor Tamora!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, knaap!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo diep zijn wij nog niet gezonken, hoop ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat wij geen vlieg meer kunnen dooden, die</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier komt, op een koolzwarten Moor gelijkend.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Die arme man, zijn leed beheerscht hem zoo,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat hij de schaduw voor het wezen neemt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, ruimt hier weg.—Lavinia, ga met mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>In uw vertrek; daar leze ik met u treurʼge</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verhalen van ʼt gebeurde in deʼ ouden tijd.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, knaap, ga mede; uw oog is jong, en gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moogt lezen, als het mijne neevʼlig wordt.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e5130" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Vierde Bedrijf.</h2> +<div class="div2" id="d0e5133"> +<h3 class="normal">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Rome.</span> <i>De tuin van</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>huis.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Titus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Marcus</span> <i>komen op, daarna de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span>, <i>gevolgd door</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>. +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader, help! mijn moei Lavinia volgt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij overal en waarom weet ik niet.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Oom Marcus, zie! o zie, hoe snel zij komt!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, lieve moei, ik weet niet wat gij meent.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, Lucius, blijf! wees voor uw moei niet bang.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij heeft u, knaap, te lief, om u te deren.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Toen vader nog in Rome was, ja zeker.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat wil Lavinia toch met die gebaren?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ducht, Lucius, niets; zij heeft een doel hiermeê.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, Lucius, zie, hoe zij op u gesteld is;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij wil, dat ge ergens met haar medegaat.</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5210">O knaap, Cornelia las niet vlijtiger</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar zonen voor, dan zij met u gedichten</span></p> +<p class="line" style=""><span>En Ciceroʼs Orator heeft gelezen. <span class="linenum">14</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kunt gij niet gissen, wat zij van u wil?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Voorwaar, ik weet het niet en kan ʼt niet gissen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tenzij een vlaag van waanzin haar beving;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want overmaat van smart,—dit zeide mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader,—kan een mensch waanzinnig maken;</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5234">En ʼk las ook wel, dat Hecuba van Troje</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van kommer dol werd, en dit bracht mij angst,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoewel ik weet, oom, dat mijn eedʼle moei</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij even lief heeft als mijn moeder ooit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nimmer, dan in woede, zou doen schrikken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>In deʼ angst wierp ik mijn boeken weg, en vlood,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Recht dwaas misschien.—Vergeef mij, lieve moei;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Beloof u, zoo oom Marcus met mij gaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5250">Ben ik geheel en gaarne tot uw dienst.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Goed, Lucius, ʼk wil wel. <span class="linenum">29</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>slaat de boeken om, die</i> <span class="smallcaps">Lucius</span> <i>liet vallen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe is ʼt, Lavinia?—Marcus, spreek, wat wil zij?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Er moet een boek zijn, dat zij wenscht te zien.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is ʼt een van deze, kind?—Doe ze open, knaap.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar gij zijt meer belezen, hebt meer oefʼning;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dus, doe een keus uit heel mijn boekerij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En leid uw kommer af, totdat de hemel</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den gruwbʼren euveldader openbaart.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Welk boek?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat heft zij bij herhaling de armen op?</span></p> +</div> +</div><a id="d0e5294"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5294">107</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik denk, zij meent, dat aan de wandaad meerdʼren</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meêplichtig waren;—ja zeker, meerdʼren waren ʼt;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of wel, zij heft ze hemelwaarts om wraak.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Welk boek is ʼt, Lucius, dat zij daar zoo aanstoot? +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ovidius is ʼt, het boek Metamorphosen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat mij mijn moeder schonk.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uit de andre zoekt zij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit moogʼlijk uit, ter liefde van de doode.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stil, zie, wat bladert zij er haastig in!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Help haar!—Wat zoekt gij?—Moet ik ʼt lezen, kind?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is ʼt verhaal van Philomelaʼs jammer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van Tereusʼ boos verraad en vrouweschennis;</span></p> +<p class="line" style=""><span>In schennis, vrees ik, wortelt uw ellendʼ.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, broeder, zie, hoe ze op die bladen tuurt! +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, heeft men u zoo overvallen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geschonden en gekrenkt als Philomela,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt onbarmhartig, groot en donker woud?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, zie!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, waar wij jaagden, was er zulk een plaats,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>O hadden wij er nooit, er nooit gejaagd!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geheel als die de dichter hier beschrijft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor moord en schennis door natuur geschapen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe kan natuur zoo booze krochten scheppen, <span class="linenum">59</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo gruwʼlen niet voor goden streelend zijn?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wijs aan, lief kind, want hier zijn niets dan vrienden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meld, welk Romein die daad bedrijven dorst;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sloop Saturninus weg, zooals Tarquinius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ter schennis van Lucretia, ʼt kamp verliet?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zit naast mij, lieve nicht, en gij ook, broeder.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Apollo, Pallas, Jupiter, Mercurius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beziel mij, dat ik ʼt wanbedrijf ontdekkʼ!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie hier, mijn broeder;—zie, Lavinia, zie;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De zandplek hier is vlak en effen; kunt gij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo doe dit na.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij schrijft zijn naam in het zand met zijn stok, dien hij met den mond vasthoudt en met de voeten geleidt.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Zoo heb ik hier mijn naam</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geschreven zonder eenʼge hulp der handen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gevloekt zij hij, die tot den vond ons dwong!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schrijf gij nu, lieve nicht; onthul ons eindʼlijk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat God ter wrake wis onthuld wil zien.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De hemel leide uw pen tot duidelijk schrift,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat wij ʼt schelmstuk en de daders kennen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lavinia</span> <i>neemt den stok in haar mond, geleidt hem met haar stompen, en schrijft</i>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O lees, mijn broeder, lees, wat zij daar schreef!</span></p> +<p class="line" style=""><span>“<span class="letterspaced">Stuprum—Chiron—Demetrius</span>”.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, wat!—de wulpsche zoons van Tamora</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bedrijvers van dit snood en bloedig doen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5443"><span class="letterspaced" lang="la">Magni dominator poli</span>,</span></p> +<p class="line" style=""><span><i lang="la">Tam lentus audis scelera? tam lentus vides?</i></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O kalm, mijn vriend, blijf kalm, al weet ook ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat hier op de aard genoeg geschreven staat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om ʼt zachtst gemoed tot oproer aan te prikkʼlen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En kindʼren luide kreten te doen slaken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kniel neder, vriend, met mij; Lavinia, kniel;</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5463">En knaap, kniel ook, gij hoop van Romeʼs Hector;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zweert met mij,—zooals met deʼ armen gade</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vader der onteerde kuische vrouw</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eens na Lucretiaʼs schennis Brutus zwoer,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat wij een doodʼlijke, overlegde wraak</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op deze snoode Gothen nemen zullen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hun bloed zien,—of zelf sterven, laf, onteerd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Waarʼ zeker, ja, wist gij te zeggen, hoe;— <span class="linenum">95</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Pas op, als gij die berenwelpen jaagt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want de oude ontwaakt, als zij uw naadʼring ruikt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ze is eng verbonden met den leeuw en maakt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem spelend, liggend op den rug, in slaap;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En als hij slaapt, dan doet zij wat zij wil.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat af, gij zijt een jonge jager, Marcus;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En kom, ik wil een koopʼren blad gaan halen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met stalen stift die woorden er op griffʼlen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ʼt zoo bewaren. Noorderstorm verwaait</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit zand ras, als de bladen der Sibylle,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En waar is dan ʼt vermaan?—Knaap, wat zegt gij?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zeg, dat, zoo ik man was, hunner moeder</span></p> +<p class="line" style=""><span>Slaapkamer wis geen vrijplaats wezen zou</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor deze aan Romeʼs juk ontglipte schurken.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn jongen is hij! Knaap, uw vader heeft</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor zijn ondankbaar land aldus gekampt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, oom, zoo doe ik, blijf ik leven, ook.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom met mij in mijn wapenzaal, daar rust ik</span></p> +<p class="line" style=""><span>U, Lucius, kostlijk toe, want gij, mijn knaap,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Moet fluks aan beide zoons der keizerin</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geschenken brengen, die ik zenden wil.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom! vlug! Niet waar, gij wilt die boodschap brengen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader, ja, mijn dolk in hunne borst.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e5545"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5545">108</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, knaap, niet zoo; ik leer u anders doen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, kom!—Marcus, let op mijn huis;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Lucius en ik, wij gaan ten hove pralen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wij willen ʼt, ja, en hulde brengt men ons.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Titus, Lavinia</span> <i>en de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Hemel! kunt ge een brave hooren jammʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En geen erbarmen toonen met zijn lot?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, let bij zijn waanzin goed op hem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens hart meer wonden heeft van bitter leed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan zijn gebutste beukʼlaar vijandsmerken;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toch zoo vroom, dat hij geen wraak wil nemen!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neemt, heemʼlen, gij voor Andronicus wraak!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>af</i>.) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e5596"> +<h3 class="normal">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Aldaar.</span> <i>Een vertrek in het paleis.</i></p> +<p class="stage"><i>Van de eene zijde komen op:</i> <span class="smallcaps">Aaron, Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span>; <i>van de andere zijde de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span> <i>en een Dienaar, met een bundel wapens en daarop geschreven verzen.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Demetrius, daar is de zoon van Lucius;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij komt een boodschap aan ons overbrengen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een dolle boodschap van dien dollen oude!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Met allen mogelijken deemoed, heeren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Breng ik u Andronicusʼ heuschen groet:—</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Ter zijde.</i>)</span> En bid, dat Romeʼs goden u verderven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dank, goede Lucius, wat hebt gij voor nieuws?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Jonge Lucius</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Het nieuws is, dat gij beiden zijt ontmaskerd</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als schurken en verkrachters.—<span class="stage">(<i>Luid.</i>)</span> Het behage u:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader zendt na rijp beraad door mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>De beste klingen uit zijn wapenzaal <span class="linenum">11</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>U hier, als hulde aan uw hoogeedʼle jeugd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De hoop van Rome; dit toch moet ik zeggen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En doe dit thans, en bied u, eedʼle heeren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn gaven aan, opdat gij steeds, zoodra</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij dit behoeft, voortreffʼlijk zijt gewapend;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Zeg u vaarwel, <span class="stage">(<i>Ter zijde.</i>)</span> als bloedig schurkenpaar.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>De jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span> <i>en zijn Dienaar af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat zit daar om? een reep rapier, beschreven?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat zien. +</span></p> +<div class="poem" lang="la"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span id="d0e5718">“Integer vitæ, scelerisque purus, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Non eget Mauri jaculis, nec arcu”.</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een vers is ʼt uit Horatius, ik ken het;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik las het in mijn spraakkunst, lang geleên.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een vers is ʼt uit Horatius, ja juist.</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Ter zijde</i>).</span> Wat zijn er toch voor ezels in de wereld!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is geen scherts; de grijsaard heeft hun schuld</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontdekt en zendt hun wapens nu, met regels,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, zonder dat zij ʼt merken, diep verwonden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch waarʼ de schrandʼre keizerin nu wèl,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij juichte ʼt plan van Andronicus toe;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch laten wij haar onrust nu in rust.</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Luid.</i>)</span> Was ʼt, jonge vrienden, niet een goed gesternte,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ons naar Rome voerde, als vreemden, ja,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als krijgsgevangʼnen, en ons zoo verhoogde?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het deed mij goed, voor ʼt slot hier den tribuun,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En in zijns broeders bijzijn, fier te trotsen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Mij nog meer goed, dat zulk een machtig heer</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo laf ons vleit, ons zulke giften zendt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, had hij, prins Demetrius, geen reden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hebt gij zijn dochter niet recht lief behandeld?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O hadden wij van Rome een duizend schoonen</span></p> +<p class="line" style=""><span>In zulk een val, om onzen lust te boeten! <span class="linenum">42</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een vrome, liefdevolle wensch voorwaar!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ware uwe moeder hier, zij sprak het Amen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dan deed zij ʼt wis voor twintig duizend meer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, gaan wij, bidden wij tot alle goden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ze onze moeder bijstaan in haar nood.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Roept duivels aan; de goden haten ons.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Trompetgeschal.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat blazen de trompetten daar des keizers?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarschijnlijk heeft de keizer thans een zoon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stil, wie komt daar?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een Voedster komt op met een Moorenkind.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gegroet, gij prinsen! ʼk bid u, mij te zeggen,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e5853">Waar Aaron is, de Moor, doch ras!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Komaan, wat is ʼt, wat roept gij moord en brand?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aaron is hier; wat wilt gij nu van Aaron?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, Aaronlief! verloren zijn wij allen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Help ons, of wee op wee dale op uw hoofd!</span></p> +</div> +</div><a id="d0e5869"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e5869">109</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Welnu, wat mauwt en schreeuwt gij zoo? wat houdt gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar zoo omhuld, verborgen in uw armen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat ik voor ʼs hemels oogen liefst verborg;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De schande der vorstin, de smaad van Rome.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is verlost, mijn heeren, ze is verlost.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Van wat?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij kwam in ʼt kinderbed, bedoel ik.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>God geevʼ haar zoete rust! Wat zond Hij haar?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een duivel. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, dan is zij ʼs duivels moêr; Een vroolijk wicht!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een vreugdʼloos, aakʼlig, zwart en droevig wicht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier is het kind, zoo leelijk als een pad</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te midden van de blanken van ons land;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De moeder zendt het u, uw beeld en zegel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wil, dat gij het met uw dolkspits doopt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Foei, slet! is zwart een zoo gehate kleur?—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoet bekjeʼ, een lieflijk bloempje zijt gij, ja.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Schurk, wat hebt gij gedaan?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat gij niet ongedaan maakt. <span class="linenum">74</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Smaad deedt gij onze moeder aan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vreugd deed ik uwe moeder aan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En daardoor, helsche hond, deedt gij haar smaad aan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wee ʼt booze lot! vervloekt haar zwarte keus!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vervloekt de spruit van zulk een boozen duivel!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Wicht zal niet leven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Sterven zal het niet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Moet sterven, Aaron; zoo beveelt de moeder.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! moet het, voedster? dan zij ik ʼt alleen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die beulsplicht oefen aan mijn vleesch en bloed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik rijg de donderpad aan mijn rapier;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier, voedster, geef; mijn zwaard maakt fluks het af.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Eer tornt dit zwaard uw ingewanden op.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij neemt aan de Voedster het kind af en trekt zijn zwaard.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Stil, moordgeboefte, wilt ge uw broeder dooden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, bij des hemels kaarsen, die zoo helder</span></p> +<p class="line" style=""><span>Licht gaven bij ʼt verwekken van dit jongsken,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wie hem, mijn oudsten zoon en erfgenaam,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aanroert, sterft op mijn scherpe degenspits.</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e6012">Ik zeg u, knapen, niet Enceladus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met heel zijn felle Typhonsbroedsel-bende,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Noch groote Alcides, noch de god des krijgs,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rukt uit zijns vaders handen hem als prooi.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, wat! gij roodgetinte, laffe knapen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij witte wanden, bierhuisuithangteekens!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Koolzwart is beter dan elke andʼre kleur,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Omdat het weigert andʼre kleur te dragen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want al het water van de zee kan nimmer</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den zwarten voet des zwaans in wit verandʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Al wascht hij uur op uur dien in den stroom.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg aan de keizerin, ʼk ben mans genoeg</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om ʼt mijne te behoeden; dit gedoogʼ zij.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Verraadt gij zoo uw eedʼle meesteres? +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is mijn meesteresse, dit ikzelf;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De kracht is ʼt en de beeltʼnis mijner jeugd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit schat ik hooger dan de gansche wereld;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kwam ook de wereld in verzet, dit hoede ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of veler bloed in Rome dampt er voor.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dit werpt op onze moeder eeuwʼgen smaad.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Haar booze misstap maakt haar Romeʼs afschuw. <span class="linenum">113</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>In woede doemt de keizer haar ter dood.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik bloos, wanneer ik aan haar schande denk.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ja, dit is het voorrecht uwer schoonheid;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is een verraderskleur, die,—foei!—door blozen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Des harten roersels, ieder plan onthult;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is een jonge knaap van ander uitzicht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, hoe de zwarte schelm zijn vader toelacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als was zijn zeggen: “Vader, ik ben de uwe.”</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij is uw broeder, prinsen; blijkbaar voedde</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem ʼt eigen bloed, dat u het leven schonk;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En uit dien schoot, die u in hechtnis hield,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Werd hij bevrijd en aan het licht gebracht;</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e6101">Uw broeder is hij van den zeekʼren kant,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ofschoon zijn aangezicht mijn stempel draagʼ.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Aaron, wat meld ik aan de keizerin?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Schaf, Aaron, raad, wat er gedaan moet worden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wij geven allen aan uw raad gehoor;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beveilig ʼt wicht, als wij slechts veilig zijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, zetten wij ons dan, om raad te plegen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn zoon en ik slaan nauwgezet u ga;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Blijf daar, en spreek naar lust van veiligheid.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Zij gaan zitten.</i>) +</p><a id="d0e6133"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e6133">110</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoevele vrouwen zagen dit zijn kind?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, goed, mijn prinsen; zoo wij ons verbinden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ben ik een lam; maar—poog den Moor te trotsen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En Aaron stormt, meer dan de woedende ever,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan de leeuwin der bergen, de oceaan.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar spreek, hoe velen hebben ʼt kind gezien?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Voedster.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Cornelia slechts, de vroedvrouw, en ikzelf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ook de keizerin, maar niemand meer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>De keizerin, de vroedvrouw en gijzelf;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Twee zwijgen wel, wanneer de derde ontbreekt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ga naar de keizerin; ziehier uw boodschap;</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doorsteekt de Voedster.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Quèk, quèk!—zoo schreeuwt een big, voor ʼt spit gekeeld.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat wilt gij, Aaron? waarom deedt gij dit?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wel man, voorzichtigheid gebood die daad. <span class="linenum">148</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! zou zij leven, deze schuld verraden?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat praatziek, dat langtongig wijf? Neen, neen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nu zult gij geheel mijn plan vernemen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier dicht bij woont mijn landsman Muliteus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens vrouw de voorʼge nacht bevallen is;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het kind gelijkt op haar, is blank als gij;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gaat, praat met haar en geeft de moeder goud;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vertelt dat paar ʼt beloop der gansche zaak,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En hoe hierdoor hun kind verhoogd zal worden</span></p> +<p class="line" style=""><span>En als des keizers erfgenaam erkend,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En voor dit wicht van mij in plaats gesteld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om dezen storm ten hove te bezweren;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat wiege dan de keizer als zijn zoon.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoort nog, gij ziet, ik gaf haar artsenij.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Op de Voedster wijzende.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>En nu moet gij voor de begraafʼnis zorgen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Veld is nabij en gij zijt forsche knapen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is dit gedaan, zorg dan niet lang te dralen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar zend terstond de vroedvrouw naar mij toe.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is, als de min, de vroedvrouw uit den weg,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan mogen vrouwen praten wat zij willen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Zie, Aaron, aan de lucht zelfs niet vertrouwt gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geheimen toe.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Om deze zorg voor haar</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn Tamora en wij u zeer verplicht.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>af, het lijk der Voedster medesleepend.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu naar de Gothen met een zwaluwvlucht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om daar den schat, dien ik hier houd, te bergen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En stil de vrienden der vorstin te groeten.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom hier, diklippig wicht, ik breng u weg;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want gij doet al die vonden ons bedenken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van beziën en van wortels zult gij leven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van melk en wrongel, zuigen van een geit</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wonen in een grot; ik voed u op</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot krijgsman en gebieder van een leger.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Aaron</span> <i>af, met het Kind.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e6291"> +<h3 class="normal">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Aldaar.</span> <i>Een openbaar plein.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Titus</span> <i>komt op, pijlen dragend met brieven aan de spitsen; verder</i> <span class="smallcaps">Marcus</span> <i>en zijn zoon</i> <span class="smallcaps">Publius</span>, <i>de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span> <i>en andere Edellieden, met bogen.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, Marcus, kom.—Hier, neven, komt hierheen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, knaap, laat thans eens kijken, hoe gij schiet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Trek stevig aan, dan treft de pijl haar doel.</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e6333"><span class="letterspaced" lang="la">Terras Astraea reliquit</span>:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, Marcus, denk: ze is weg, zij is gevloden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, heeren, neemt uw werktuig. Neven, gij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doorzoekt den oceaan en werpt uw netten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of gij in zee haar vangt, hoewel—daar is</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet meer gerechtigheid dan op het land.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, Publius en Sempronius, tijgt aan ʼt werk;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij moet gaan zoeken met houweel en spade,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dringen door der aarde middelpunt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En komt gij zoo in Plutoʼs rijk, wilt dan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik bid u, hem dit smeekschrift overreiken;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg, dat het hem om recht en bijstand smeekt</span></p> +<p class="line" style=""><span>En van den ouden Andronicus komt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wien leed diep schokt in dit ondankbaar Rome.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>O Rome!—Ach, Rome, ik maakte u diep rampzalig; <span class="linenum">18</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja toen, toen ik de stemmen wierf van ʼt volk</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor hem, die zulk een woestling is voor mij.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gaat, spoedt u, doet met zorg uw plicht, en laat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen krijgsschip ondoorzocht; misschien heeft haar</span></p> +<p class="line" style=""><span>De booze keizer weggescheept, en, neven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan kunnen we om gerechtigheid gaan fluiten.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Publius, is dit niet overtreurig,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw eedʼlen oom zoo zinneloos te zien?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Publius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En daarom, heer, is ʼt onze dure plicht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem dag en nacht zorgvuldig gâ te slaan</span></p> +<p class="line" style=""><span>En staag zijn luim, zooveel het kan, te vieren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot ons de tijd een heilzaam middel wijst.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach neven, voor zijn kommer is geen heeling.</span></p> +<p class="line" style=""><span>IJlt tot de Gothen, en een krijg ter wrake</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe Rome voor den snooden ondank boeten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En straffʼ den valschen Saturninus streng.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Publius, hoe is ʼt? en heeren, spreekt, hoe is ʼt?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Spreekt, hebt gij haar gevonden?</span></p> +</div> +</div><a id="d0e6415"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e6415">111</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Publius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, oom, doch Pluto laat u zeggen, dat</span></p> +<p class="line" style=""><span>De hel de Wraak u toezendt, als gij ʼt wilt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar de Gerechtigheid zooveel te doen heeft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hetzij bij Jupiter omhoog, ʼt zij elders,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij op haar een poosje wachten moet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij krenkt mij, door met uitstel mij te paaien.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Wil duiken in den hellepoel omlaag;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Haal bij de hielen haar uit deʼ Acheron.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, slechts struiken zijn wij, geene ceders,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen forsche mannen van Cyclopenstal;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar, Marcus, van metaal, staal door en door;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toch door meer leed dan torsbaar is, gebogen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar aard noch hel Gerechtigheid nu huisvest,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo smeeken wij ten hemel, dat de goden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar nederzenden om ons wee te wreken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan ʼt werk nu, komt! Gij, Marcus, goede schutter,</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij geeft hun de pijlen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span><span class="letterspaced">Ad Jovem</span>, die voor u;—hier ad <span class="letterspaced">Apollinem</span>;—</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="letterspaced">Ad Martem</span>, die voor mij;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier, knaap, aan Pallas;—aan Mercurius deze;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Deze aan Saturnus, vriend,—niet Saturninus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want dat waarʼ zeker schieten in den wind.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vlug, knaap;—gij Marcus, schiet, zoodra ik ʼt zeg. +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, op mijn woord, ik schreef niet te vergeefs.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En liet geen enkʼlen god onaangeroepen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Schiet, vrienden, al uw pijlen in het hof;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat zij den keizer krenken in zijn trots. <span class="linenum">62</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, vrienden, schiet! (<i>Zij schieten.</i>) O Lucius, goed geraakt!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Knaap, in den schoot der Virgo; dit geldt Pallas.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik mik een mijl nu hooger dan de maan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw brief is nu alreeds bij Jupiter.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Publius, zie, wat hebt gij nu gedaan?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij schoot daar een van Taurusʼ horens af.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo was de grap, heer: toen daar Publius schoot,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stiet de vergramde Stier den ram zoo fel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ʼs Rams twee horens vielen in het hof.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar vond ze,—wie? de schurk der keizerin;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij lachte en zeide tot den Moor, dat hij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die aan zijn heer moest geven als geschenk.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo gaat het goed! God schenkʼ zijn hoogheid vreugd!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een Boer komt op; hij draagt een mand met twee duiven.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Nieuws! uit den hemel! Marcus, zie, een bode!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo, knaap, wat meldt gij? brengt gij brieven meê?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Krijg ik mijn recht? Nu, wat zegt Jupiter?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p id="d0e6552">Wie? mijn buurman, de galgenmaker? +hij zegt, dat hij het dwarshout er afgenomen +heeft, want de man wordt niet voor de volgende +week gehangen. +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p>Maar wat zegt Jupiter? vraag ik nog eens.</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p>Ach, heer, ik ken dien Jupiter niet; +ik heb nooit van mijn leven met hem gedronken. +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p>Wat, kerel, komt gij hier niet met een boodschap?</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p>Ja, met mijn duiven, heer; met anders niets.</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p>Wat, komt gij dan niet van den hemel?</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p>Van den hemel, heer? ach, daar ben +ik nooit geweest. God beware, dat ik het gewaagd +zou hebben, in mijn jonge jaren naar +den hemel te dringen. Neen, ik ga met mijn +duiven naar den Tribunal plebs, om een twist +bij te leggen tusschen mijn oom en een van +ʼs keizers dienaars. <span class="linenum">94</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p>Wel, broeder, dit komt zoo goed, +als het kan, voor het indienen van uw geschrift, +laat hem de duiven uit uw naam aan den keizer brengen. +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p>Zeg mij, kunt gij een geschrift met +eenige gratie aan den keizer overreiken? +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p id="d0e6600">Neen, zeker niet, heer, want ik heb +van mijn leven nog geen gratie noodig gehad. +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu knaap, treed nader. Maak maar geen bezwaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En geef gerust uw duiven aan den keizer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door mij zult gij van hem uw recht verkrijgen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier hebt ge intusschen voor uw moeite geld.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geef pen en inkt hier.—Knaap, hoe is ʼt? Kunt gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met gratie nu een smeekschrift overreiken?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, heer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p>Dan hebt gij hier een smeekschrift voor +u. En als gij bij hem komt, moet gij beginnen +met voor hem te knielen, dan zijn voet kussen, +dan uw duiven overreiken, en dan op uw loon +wachten. Ik zal in de buurt zijn, man; zorg, +dat gij het er goed afbrengt. +</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p>Daar sta ik voor in, heer, laat mij maar begaan.</p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Knaap, hebt ge een mes? Kom, laat het mij eens zien.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier, Marcus, vouw ʼt verzoekschrift er om heen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij schreeft het als een needʼrig smeekeling;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>En klop, als gij ʼt den keizer hebt gegeven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij mij eens aan, en meld mij, wat hij zegt.</span></p> +</div> +</div><a id="d0e6645"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e6645">112</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, God zij met u, heer; ik zal het doen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, Marcus, laat ons gaan.—Kom, Publius, volg mij.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e6661"> +<h3 class="normal">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Aldaar.</span> <i>Voor het Paleis.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Saturninus, Tamora, Demetrius, Chiron</span>, <i>Edellieden en Anderen komen op,</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>met de pijlen in de hand, door</i> <span class="smallcaps">Titus</span> <i>afgeschoten.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe vindt gij zulk een krenking? wie zag ooit</span></p> +<p class="line" style=""><span>In Rome een keizer zoo met overmoed</span></p> +<p class="line" style=""><span>En trots bejegend en om onpartijdig</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rechtoefʼnen op zoo grove wijs gehoond?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, heeren, weet, gelijk de groote goden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat,—wat ook vredestoorders mogen blazen</span></p> +<p class="line" style=""><span>In ʼt oor des volks,—er met de drieste zoons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van deʼ ouden Andronicus niets geschiedde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan volgens wet en recht. En schoon nu ook</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn kommer zijn verstand hebbe overweldigd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is ʼt wel te dulden, dat zijn bitterheid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn wrok, zijn dolle waan ons zoo bedreigen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij schrijft den hemel thans, dat die hem wreke;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ziet, dit aan Jupiter, dit aan Mercurius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit aan Apollo, dit aan deʼ oorlogsgod;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Fraai nieuws, om Romeʼs straten rond te fladdʼren!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat noemt gij dit, dan den senaat belastʼren,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uitschreeuwen, dat wij onrechtvaardig zijn?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een fraaie grap, vindt gij het ook niet, heeren?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Alsof men zeide, er is geen recht in Rome.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch zijn geveinsde waanzin zal voorwaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Leef ik, geen schuts hem zijn bij zulk een hoon.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij met zijn stam zal weten, dat het recht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij Saturninus leeft; en, mocht het slapen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij zal ʼt zoo wekken, dat het, fel vergramd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den fiersten samenzweerder vellen zal. <span class="linenum">26</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Genadig vorst, geliefde Saturninus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijns levens heer, gebieder van mijn geest,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wees kalm, verdraag des ouden Titusʼ zonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gevolg der droefʼnis om zijn dappʼre zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die hem in ʼt merg drong en zijn hart doorboorde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tracht liever hem zijn jammer te verzachten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan dat gij hoog of laag voor dezen hoon</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vervolgt en straft.—(<i>Ter zijde.</i>) Zie, dit past Tamora,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zich sluw bij iedereen schoon voor te doen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar Titus, ʼk heb in ʼt leven u geraakt</span></p> +<p class="line" style=""><span>En tapte uws harten bloed.—Is Aaron wijs,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan zijn wij veilig, ankʼren in de haven.—</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>De Boer komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Wel, goede vriend, verlangt gij iets van ons?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, dat doe ik, zoo uwe edelheid keizerlijk is.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben de keizerin, daar zit de keizer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij is het.—God en Sint Steven</span></p> +<p class="line" style=""><span>mogen u een goeden avond geven. Ik heb u</span></p> +<p class="line" style=""><span>hier een brief en een koppel duiven gebracht.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>leest den brief.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gaat, neemt hem, hangt hem op, dit zij zijn loon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hoeveel geld krijg ik wel?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Loop, knaap; gij moet gehangen worden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Boer.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gehangen! Bij onze lieve Vrouw, dan</span></p> +<p class="line" style=""><span>heb ik een hals mooi aan zijn end gebracht!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Hij wordt door een Wacht weggevoerd.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is schandʼlijk, onverdraagʼlijk, al die hoon!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zou ik die monsterschurkerij verdragen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik weet, aan wien ik dit te danken heb.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Onduldbaar is ʼt!—Alsof zijn schelmsche zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door ʼt recht gevonnisd om den moord mijns broeders,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door mij geslacht zijn, tegen wet en recht!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gaat, sleept den booswicht bij de haren hier;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen roem noch leeftijd geevʼ hem eenig voorrecht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor dezen trotschen hoon doe ik u slachten;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sluw-dolle schurk, gij hielpt mij aan de kroon,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar hopend over Rome en mij te heerschen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Æmilius</span> <i>komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Wat nieuws brengt gij, Æmilius? <span class="linenum">61</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Æmilius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Te wapen, heer! Nooit drong de nood zoozeer.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De Gothen zijn vereend, en met een macht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van koene krijgers, fel belust op buit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Naar Rome op marsch, nabij reeds; aan hun hoofd</span></p> +<p class="line" style=""><span>Staat Lucius, zoon van deʼ ouden Andronicus;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij dreigt, in zijne wraak niet minder ver</span></p> +<p class="line" style=""><span>Te willen gaan dan eens Coriolanus.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>De dappʼre Lucius veldheer van de Gothen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die tijding knakt mij; als bevroren bloemen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of gras, door storm geslagen, buig ik ʼt hoofd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, thans begint mijn kwade tijd te naadʼren.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij is het, dien het volk zoozeer bemint;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meermalen heb ik, als ik onbekend</span></p> +<p class="line" style=""><span>De stad doorkruiste, zelf hen hooren zeggen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat Luciusʼ ballingschap een onrecht was,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dat zij Lucius zich als keizer wenschten. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarom beangst? is onze stad niet sterk?</span></p> +</div> +</div><a id="d0e6918"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e6918">113</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, maar de burgers achten Lucius hoog,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vallen mij wis af, om hèm te helpen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wees keizer, heer, in denken als in naam.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Taant ooit de zon, wijl muggen in haar dansen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie, de aadʼlaar laat de kleine vogels zingen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wat zij er mee meenen, deert hem niet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij weet, dat reeds de schaduw van zijn wieken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoodra hij ʼt wil, hun zang verstommen doet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit doet ook gij het wuft Romeinsche volk.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wees dus vol moed; want weet, mijn keizer: ik</span></p> +<p class="line" style=""><span>Betoover u den ouden Andronicus</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met woorden, zoeter, doch gevaarlijker,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan aas voor visschen, klaver is voor schapen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schoon gene door den hoek verwond en deze</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een rotkwaal krijgen van het zoete voêr.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Doch nimmer smeekt hij tot zijn zoon voor ons.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij doet het wel, als Tamora ʼt hem smeekt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn oud oor kan ik vleiend zoo met gulden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beloften vullen, dat, ware ook zijn hart</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schier onbestormbaar en zijn oor stokdoof,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn tong zijn oor en hart zou overmeestʼren.—</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Æmilius</span>).</span> Ga gij vooruit en wees onze afgezant;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg, dat de keizer met den dappʼren Lucius</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een onderhoud verlangt, en wensch als plaats</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het huis zijns vaders, deʼ ouden Andronicus.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Æmilius, breng die boodschap waardig over;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dringt hij ter veiligheid op gijzʼlaars aan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan zeggʼ hijzelf, welk onderpand hij wenscht.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Æmilius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zal met alle zorg uw last volbrengen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Æmilius</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu spoed ik mij naar deʼ ouden Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En tracht met al mijn kunst hem zoo te stemmen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat hij van ʼt Gothenleger Lucius scheide.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nu, mijn keizer, wees weer welgemoed;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Begraaf in mijne listen al uw angsten.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo ga met goed gevolg en spreek hem toe.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e7037" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Vijfde Bedrijf.</h2> +<div class="div2" id="d0e7040"> +<h3 class="normal">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Een vlakte nabij</i> <span class="letterspaced">Rome</span>. +</p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Lucius</span>, <i>Bevelhebbers en Krijgers der Gothen, met trommen en vaandels, komen op.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Beproefde krijgers en getrouwe vrienden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van ʼt groote Rome ontving ik brieven, die</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mij melden, hoe zij daar hun keizer haten</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vol verlangen zijn om ons te zien.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Weest daarom, heeren, als uw titels ʼt zeggen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Grootmachtig, en geen krenking verder duldend;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En heeft u Rome schade toegevoegd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die moge ʼt nu drievoudig u vergoeden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Eerste Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij dappʼre spruit des grooten Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens naam, eens onze schrik, nu troost ons is,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wiens groote diensten en roemruchte daden</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Ondankbaar Rome thans met hoon vergeldt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vertrouw op ons; wij volgen waar ge ons leidt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als angelbijën, die op ʼt heetst des zomers</span></p> +<p class="line" style=""><span>De koningin naar bloemenbeemden voert;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wreek u op de vloekbʼre Tamora.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Alle Gothen.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat hij zegt, allen zeggen wij ʼt met hem.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik dank hem needʼrig en ik dank u allen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch wie is ʼt, dien een kloeke Goth daar brengt?</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een Goth komt op, met</i> <span class="smallcaps">Aaron</span>, <i>die zijn Kind op de armen draagt.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tweede Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Doorluchte Lucius, ik zwierf af van ʼt leger, <span class="linenum">20</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Om een vervallen klooster te bezien;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toen ik op het halfvernield gebouw</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn oog aandachtig vestte, hoorde ik eensklaps</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar onder ʼt muurwerk ʼt schreeuwen van een kind.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Ging af op het geluid, maar hoorde dra</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het schreeuwend wicht bekijven met de woorden:</span></p> +<p class="line" style=""><span>“Stil, donkʼre schelm, half mij en half uw moeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verried niet fluks uw kleur, wiens welp gij zijt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Had u natuur begaafd met moeders uitzicht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan, schurk, hadt gij een keizer kunnen worden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar bij spierwitte kleur van stier en koe,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wordt nooit een kalf, dat koolzwart is, gefokt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stil, deugniet, stil!”—zoo keef hij op het wicht,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik moet u brengen naar een trouwen Goth,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die, kent hij u als ʼt kind der keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U om uw moeders wille lief zal hebben.”</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik trok mijn zwaard en sprong fluks op hem toe,<a id="d0e7158"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e7158">114</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Verraste hem en breng hem thans tot u,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat gij met hem doet naar welgevallen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O wakkʼre Goth, dit is die bare duivel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die Andronicusʼ dappʼre hand hem stal,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De parel, die de keizerin bekoorde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dàt van zijn vuige min de lage vrucht.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarheen, witoogig monster, gingt gij ʼt brengen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien jeugdigeʼ afdruk van uw duivelstronie?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kunt gij niet spreken? doof dus? wat! geen woord?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een strik, mijn krijgers! hangt hem! daar! gezwind!</span></p> +<p class="line" style=""><span>En aan zijn zij dat zwarte basterdkind!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Roer ʼt kind niet aan; het is van vorstlijk bloed. +</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Lijkt op zijn vader en wordt nimmer goed.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hangt eerst het kind; hij moogʼ het spartʼlen zien;</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Verhoogt de smarten zijner ziel misschien.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vlug, brengt een ladder!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een ladder wordt gebracht en</i> <span class="smallcaps">Aaron</span> <i>gedwongen die te bestijgen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lucius, spaar het kind!</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zend het aan de keizerin van mij.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als gij dit doet, meld ik u wondʼre zaken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarvan het weten u veel voordeel brengt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wilt gij dit niet, ʼk laat alles mij gevallen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En spreek niets meer; maar wraak verdelge u allen! <span class="linenum">58</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo spreek dan; en behaagt mij wat gij zegt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan blijft uw kind gespaard, ja, ʼk voed het op.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo ʼt u behaagt! neen, Lucius, wees verzekerd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het zal uw ziele grieven, wat gij hoort;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik moet van doodslag spreken, moord en schennis,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van daden, zwart gelijk de nacht, afschuwʼlijk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van samenspanning, schurkerij, verraad,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor ʼt hooren wreed, toch deerniswaard volvoerd;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat alles in mijn dood begraven wordt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tenzij, naar uwen eed, mijn kind blijft leven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, wat gij weet; ik zeg, uw kind blijft leven.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, zweer het eerst; terstond begin ik dan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarbij? voor u, die aan geen god gelooft?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is dit zoo, kunt gij dan een eed gelooven?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stel, ik doe ʼt niet;—en zeker, ʼk doe het niet,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch wijl ik weet, dat gij geloovig zijt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In u een ding hebt, dat geweten heet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met twintig papenfratsen en gebruiken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ik u nauwgezet volbrengen zag,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daarom eisch ik uw eed;—<span class="stage">(<i>Ter zijde.</i>)</span> dewijl ik weet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat menig nar zijn zotskolf voor een god acht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En de eeden houdt, gezworen aan dien god,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eisch ik zijn eed;—<span class="stage">(<i>Overluid.</i>)</span> daarom zult gij beloven</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij uwen god,—wat god het dan ook zij,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien gij aanbidt en diep vereert, dat gij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn knaap zult sparen, voeden, groot zult brengen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo niet, weet dan, dat ik u niets ontdek.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zweer u bij mijn god, dat ik dit doe.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Weet eerst, ik won hem bij de keizerin.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O onverzaadʼlijk geil, wellustig wijf!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O Lucius, stil! dit was een liefdedaad,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bij wat gij aanstonds van mij hooren zult.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar twee zoons waren Bassianusʼ moordʼnaars;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij kapten uwer zuster tong en handen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij schonden haar en tooiden haar zoo op.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Onzaalʼge schurk! noemt gij dat opgetooid?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Was wasschen, kappen, tooien dus, en ʼt was</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een tooipret voor de twee, die ʼt stuk volvoerden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Beestachtig ruwe schurken, als gijzelf!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ja, ik was de meester, die hen leerde.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hun geilheid was een gave van hun moeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zeker, als de hoogste kaart in ʼt spel;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hun lust in bloed, ja, leerden zij van mij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo zeker als een bloedhond weet te pakken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu, geevʼ mijn doen getuigʼnis van mijn waarde.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik lokte uw broeders naar ʼt bedrieglijk hol,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarin het lijk van Bassianus lag; <span class="linenum">105</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik schreef den brief, dien toen uw vader vond;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verborg, met Tamora en haar twee zoons</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verbonden, ʼt goud, dat in den brief vermeld was.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, was er iets, dat gij bejammʼren moet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar ik de hand niet in had, u tot onheil?</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Heb door bedrog uws vaders hand erlangd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toen ik die eens had, ging ik ter zij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En kreeg een lachbui, dat mij ʼt hart schier berstte.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik tuurde door een muurspleet, toen hij voor</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn hand de hoofden kreeg van zijn twee zoons;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zag zijn smart en moest zoo hartlijk lachen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat mìjn oog even nat was als het zijn;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toen ik Tamora de grap beschreef,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Viel zij van louter pret bijna in zwijm,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En gaf mij voor ʼt verhaal wel twintig kussen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Eerste Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kunt gij dit alles zeggen zonder blozen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e7416">Ja, als een zwarte hond, naar ʼt spreekwoord zegt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En doen die gruweldaden u geen leed?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, dat ik er niet duizend meer bedreef.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zelfs nu vloek ik den dag,—maar toch ik meen,<a id="d0e7430"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e7430">115</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet vele zijn er door mijn vloek te treffen,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarop ik geen opmerkʼlijk kwaad bedreef;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen man versloeg of niet zijn dood beraamde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen maagd verkrachtte of ʼt plan er niet toe smeedde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen eerlijk man betichtte en meineed zwoer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen haat ten doode bij twee vrienden zaaide;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het vee van armen niet den nek liet breken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>In schuur en schelf bij nacht den brand niet stak,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En deʼ eigʼnaars toeriep: “Bluscht hem met uw tranen!”</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vaak groef ik dooden uit hunne graven op,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zette ze aan de deuren van hun vrienden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rechtop, juist als het leed schier was vergeten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En sneed, gelijk in boomschors, in hun huid</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan in Romeinsche letters met mijn dolk:</span></p> +<p class="line" style=""><span>“Uw droefʼnis sterve niet, al ben ik dood.”</span></p> +<p class="line" style=""><span>O meer dan duizend gruweldaden deed ik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo lucht van hart als iemand vliegen doodt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En niets doet mij zoo innig leed, dan dat</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik niet er nog tien duizend meer kan doen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e7472">Omlaag weer met dien duivel, want hem wacht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een erger dood; het hangen is te zacht.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Wilde, als er duivels zijn, een duivel wezen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En leven, branden in ʼt onbluschlijk vuur,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Had ik slechts uw gezelschap in de hel</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om u te martʼlen met mijn bittʼre tong. <span class="linenum">150</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Stopt hem den mond en laat hem niet meer spreken.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Een Goth komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Daar is een afgezant uit Rome, heer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij wenscht bij u te worden toegelaten.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Hij trede voor ons.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Æmilius</span> <i>komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Welkom, Æmilius, wat is ʼt nieuws uit Rome?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Æmilius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>U, Lucius, en u, oversten der Gothen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Groet de Romeinsche keizer door mijn mond;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij, hoorend, dat gij in de wapens staat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vraagt in uws vaders huis een mondgesprek;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zoo gij vordert, dat hij gijzʼlaars stelt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan worden zij terstond u toegezonden.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Eerste Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat zegt ons legerhoofd?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Æmilius, zoo de keizer aan mijn vader</span></p> +<p class="line" style=""><span>En mijn oom Marcus goede borgen zendt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan komen wij.—Trekt voort!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +<div class="div2" id="d0e7556"> +<h3 class="normal">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Rome.</span> <i>Het voorplein van</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>huis.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Tamora, Demetrius</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>komen op, vermomd.</i></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Aldus, in deze vreemde, sombʼre dracht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bezoek ik Andronicus nu, en zeg,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik de Wraak ben, uit de hel gezonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om voor zijn jammer met hem recht te doen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Klopt aan zijn boekvertrek; daar toeft hij, zegt men,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En broedt op plannen, vreemd en woest, van wraak;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zegt hem, de Wraak kwam hier, om saâm met hem</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verderf op al zijn haters uit te storten.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Zij kloppen aan.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>komt op, boven.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wie stoort mij in mijn overdenking? Is dit</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een kunstgreep om mijn deur mij te doen oopʼnen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat mijn wraakbesluiten zoo vervliegen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En al mijn peinzen zonder werking blijvʼ?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij dwaalt, want wat ik voorgenomen heb,—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zie hier,—ik schreef het neer met bloedig schrift;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wat ik schreef, zal worden uitgevoerd.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Titus, om u te spreken kwam ik hier.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, neen, geen woord! hoe kan ik sierlijk spreken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ik een hand voor mijn gebaren mis?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij zijt te zeer in ʼt voordeel, dus niets meer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo gij mij kendet, zoudt gij met mij spreken. <span class="linenum">20</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben niet dol; ik ken u al te goed;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit tuigʼ deze arme stomp, dit roode schrift,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De voren hier, die leed en zorg mij groeven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit tuigʼ de moede dag, de lange nacht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En al mijn jammer, dat ik goed u ken</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als Tamora, de trotsche keizerin.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is ʼt om mijn andʼre hand, dat gij hier komt?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, weet, bedroefde, Tamora ben ʼk niet;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij is uw vijandin, ik uw vriendin.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben de Wraak, die, uit de hel gezonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den gier, die aan uw harte knaagt, zal stillen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw haters straffen zal met strenge wraak.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kom af, en heet mij welkom aan het daglicht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Pleeg over moord en doodslag met mij raad.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen schuilplaats is er en geen diepe grot,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geen tastbaar duister en geen dompig dal,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waar vloekʼbre moord of vrouwenkracht, vol angst,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zich bergen kunnen, of ik vind hen daar;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En galm mijn schrikbʼren naam hun in het oor:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wraak, die den boozen zondaar siddʼren doet.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zijt gij de Wraak? en hier tot mij gezonden</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ter martelstraf voor wie mijn vijand is?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben het; kom dus af en heet mij welkom.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Doe mij een dienst dan, eer ik tot u kom.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Zie Moord en Vrouwenkracht daar aan uw zijde;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo toon mij nu, dat gij de Wrake zijt:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doorsteek hen of verplet hen met de raadʼren<a id="d0e7722"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e7722">116</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Uws wagens, en ik kom en word uw waagʼnaar,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En jaag met u onstuimig door ʼt heelal.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Schaf u twee schoone rossen aan, gitzwart,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om uw wraakgierʼgen wagen vaart te geven</span></p> +<p class="line" style=""><span>En moordʼnaars in hun holen op te sporen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is dan uw wagen van hun hoofden vol,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan stijg ik af en draaf ter zij van ʼt wiel,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gelijk een lage knecht, den ganschen dag,</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e7739">Van Hyperions opkomst in het oosten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot hij verzinkt, verdwenen is in zee;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dag op dag doe ik dit zware werk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verdelgt gij hen daar, Vrouwenkracht en Moord.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zijn mijn dienaars, volgen mij alom.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uw dienaars? zij? en hoe is dan hun naam?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij heeten Vrouwenkracht en Moord, want weet:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij nemen wraak op zondaars van dien aard.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ach, ik dacht hen de zoons der keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En u hun moeder; doch wij aardsche wezens</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zien met armzaalʼge, dwaas bedriegende oogen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, lieve Wraak, thans kom ik tot u af;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zoo ééns arms omhelzing u volstaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan wil ik u terstond er mee omarmen. <span class="linenum">69</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>boven af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zóó met hem om te gaan past bij zijn waanzin.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat ik nu uitdenk voor zijn dolle vlagen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Steunt gij dat, zet het voort door wat gij zegt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want hij gelooft nu vast, dat ik de Wraak ben;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En daar die waan hem lichtgeloovig maakt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe ik hem Lucius, zijnen zoon, ontbieden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is bij een feestmaal die in mijn bereik,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan vind ik wel een sluwe list om fluks</span></p> +<p class="line" style=""><span>De licht verdwaasde Gothen te verstrooien,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of wel, hen tot zijn vijanden te maken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Daar komt hij, ziet; nu speel ik weer mijn rol.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>komt weder op, beneden.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lang was ik raadʼloos en alleen om u.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wees welkom, Furie, aan mijn weevol huis!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, Vrouwenkracht en Moord, weest ook recht welkom!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>O, wat gelijkt gij op de keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij op haar zoons! Een Moor alleen ontbreekt;—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Kon heel de hel zooʼn duivel u niet leevʼren?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want als de keizerin een voet verzet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan heeft zij,—ʼk weet het goed,—een Moor steeds bij zich;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zoo gij haar naar waarheid voor wilt stellen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan moet er zulk een duivel bij u zijn.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar toch ook welkom zoo! Wat valt te doen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, Andronicus, wilt gij, dat wij doen?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wijs mij een moordʼnaar; ʼk reken met hem af.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wijs mij een schurk, die vrouwenkracht bedreef,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik ben hier, opdat de wraak hem treffʼ.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wijs mij een duizendtal, dat u gekrenkt heeft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik neem op hen allen felle wraak.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zie dan in Romeʼs booze straten rond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vindt ge een man daar, die op u gelijkt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doorsteek hem, lieve Moord; hij is een moordʼnaar.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ga gij met hem;—en hebt gij het geluk,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat gij een ander vindt, die u gelijkt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doorsteek hem, Vrouwenkracht; ʼt is een verkrachter.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ga gij met hen; gij vindt aan ʼs keizers hof</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een keizerin, verzelschapt van een Moor;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan uw gedaante kunt gij licht haar kennen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want zij gelijkt van top tot teen op u;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik bid u, breng hen gewelddadig om;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij deden mij geweld aan en de mijnen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Uw voorschrift was recht goed; wij zullen ʼt doen. <span class="linenum">110</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar thans behage ʼt u, goede Andronicus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Naar Lucius, uwen dappʼren zoon, te zenden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die tegen Rome een Gothenleger aanvoert,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En hem ten feestmaal in uw huis te nooden;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan wil ik, als hij neerzit aan uw disch,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De keizerin er brengen met haar zoons,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den keizer zelf, elk, die uw vijand is;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zullen knielend u genade vragen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En dan stilt gij aan hen uw toornig hart.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat antwoordt Andronicus op dit voorstel?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Marcus, mijn broeder!—de arme Titus roept.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>komt op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Ga, lieve Marcus, naar uw neef, naar Lucius;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vraag bij de Gothen, waar hij is, en zeg hem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik hem spoedig bij mij wensch te zien,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verzeld van enkʼlen der voornaamste Gothen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hij leegʼre zijne krijgers waar zij zijn.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meld, dat de keizer, met de keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eet in mijn huis, en hij met hen moet spijzen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doe dit om mijnentwil; zoo doe ook hij,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als hem zijns ouden vaders leven lief is.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik zal het doen en spoedig ben ik weer.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Marcus</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu ga ik weg van hier, maar tijg terstond</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor u aan ʼt werk, en neem mijn dienaars mede.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, neen, laat Vrouwenkracht en Moord bij mij;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of anders roep ik nog mijn broeder weer,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En houd mij voor mijn wraak alleen aan Lucius.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde tot haar zoons</i>).</span> Wat zegt gij, knapen? wilt gij bij hem blijven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terwijl ik aan den keizer melden ga,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoe ik in onze ontworpen scherts geslaagd ben?<a id="d0e8000"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e8000">117</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Viert gij zijn luimen, vleit hem, houdt hem bezig,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En toeft bij hem, totdat ik wederkeer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> ʼk Heb hen herkend, al wanen zij mij dol,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik verstrik hen in hun eigen plannen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die vloekbʼre twee helhonden en hun moêr.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Demetrius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Het zij zoo, moeder; ga en laat ons hier.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Vaar, Andronicus, wel; de Wrake tracht,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat vijand is, te leevʼren in uw macht.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik weet, dit doet gij; lieve Wraak, vaarwel!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Tamora</span> <i>af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, oude man, welk werk hebt gij voor ons?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Geduld maar! ik heb werks genoeg voor u.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Publius, kom hier! komt, Cajus, Valentinus!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Publius</span> <i>en Anderen komen op.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Publius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat is uw wensch?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Spreek, kent gij deze twee?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Publius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik meen, het zijn de zoons der keizerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Demetrius en Chiron. <span class="linenum">155</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat, Publius! o foei, foei! nu dwaalt gij zeer;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Deze een heet Moord, die ander Vrouwenkracht;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En daarom, boeit hen, beste Publius, boeit hen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij Cajus, Valentinus, grijpt hen aan;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit uur, hoe vaak hebt gij ʼt mij hooren wenschen!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Nu is het daar; dus boeit hen stevig; stopt</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den mond hun, als zij schreeuwen willen.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>af.</i>—<span class="smallcaps">Publius</span> <i>en de Overigen grijpen</i> <span class="smallcaps">Chiron</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Demetrius</span> <i>en boeien hen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Chiron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Schurken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat af, wij zijn de zoons der keizerin.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Publius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Juist daarom doen wij, wat bevolen werd.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stopt hun den mond, dat zij geen woord meer spreken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is hij geboeid? Zorgt, dat gij stijf hem knevelt!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>komt terug, met</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>, <i>hij met een mes, zij met een bekken.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Lavinia, zie, geboeid zijn uw belagers.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stopt hun den mond, dat zij geen woord mij zeggen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar zelve luistʼren naar mijn schrikbʼre taal.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij schurken, Chiron en Demetrius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is de bron, door u met vuil besmet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>De lieve zomer, door uw vorst bedorven.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij dooddet haar gemaal, en voor die wandaad</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verloren twee van hare broeders ʼt hoofd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik de hand; een scherts, waarom gij lachtet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De tong en beide handen, en,—wat kostbʼrer</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan tong of hand is,—de onbevlekte reinheid,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontmenschte schurken, hebt gij haar ontroofd.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat zoudt gij zeggen, als ik u liet spreken?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij kondt uit schaamte geen genade vragen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoort, schurken, hoe ik u te martʼlen denk.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Hield één hand om uw kelen af te steken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terwijl Lavinia met haar stompen ʼt bekken</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zal houden, dat uw schuldig bloed ontvangt.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij weet, uw moeder wenscht bij mij te spijzen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij noemt zich Wraak en mij houdt zij voor dol.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hoort, schurken! uw gebeentʼ maal ik tot stof,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ʼk meng daarvan en van uw bloed een deeg,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En uit dit deeg maak ik pasteienkorsten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En bak van uwe hoofden twee pasteien;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan zal die slet, uw eervergeten moeder,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als de aarde doen, verslindend wat zij voortbracht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit is het feestmaal, waar ik haar op noodde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dit het gerecht, waaraan zij smullen zal.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn kind leed erger smaad dan Philomela,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En erger zij mijn wraak dan Procneʼs wraak.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nu, hier met uw kelen!—</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij snijdt hun kelen af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Kom, Lavinia;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vang gij dit bloed nu op, en als zij dood zijn,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wil ik hun beendʼren malen tot fijn stof,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het mengen met dit walgʼlijk nat, en dan</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat ik hun hoofden bakken in dat deeg.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Komt, komt, dat nu een elk volijvʼrig zij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor dit onthaal, dat gruwʼlijker moogʼ blijken</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e8241">En bloediger dan der Centauren feest.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vlug, draagt hen binnen; ik speel nu voor kok,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat zij klaar zijn, als hun moeder komt.</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="div2" id="d0e8247"> +<h3 class="normal">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="letterspaced">Aldaar.</span> <i>Een open gebouw in</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>tuin.</i></p> +<p class="stage"><span class="smallcaps">Lucius, Marcus</span> <i>en Gothen komen op, met</i> <span class="smallcaps">Aaron</span> <i>als gevangene. Er staat een tafel gereed voor een feestmaal.</i><span id="d0e8274" class="corr" title="Bron: )"></span></p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Oom Marcus, daar mijn vader het verlangt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik naar Rome kom, vind ik dit goed.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Eerste Goth.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En wij met u; geschiede wat er wil.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Goede oom, bewaar dien woesten Moor hier binnen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien fellen tijger, dien gevloekten duivel.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat hem geen voedsel reiken; kluister hem,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot hij voor ʼt oog der keizerin gevoerd wordt,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om van haar booze daden te getuigen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Draag zorg, dat de verholen vrienden sterk zijn;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De keizer heeft niets goeds voor, naar ik vrees.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een duivel fluistʼre vloeken mij in ʼt oor,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En helpʼ mijn tong, dat zij met kracht het gif</span></p> +<p class="line" style=""><span>Van mijn door wrok gezwollen hart moogʼ uiten!</span></p> +</div> +</div><a id="d0e8313"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e8313">118</a>]</span><div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Van hier, bloedgierʼge hond, vervloekte schurk!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij mannen, helpt onzeʼ oom; voert hem naar binnen!—</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>De Gothen met</i> <span class="smallcaps">Aaron</span> <i>af.—Trompetgeschal.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Dat schallen meldt, dat daar de keizer is.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Saturninus</span> <i>en</i> <span class="smallcaps">Tamora</span> <i>komen op, met Tribunen, Senatoren en Anderen.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! heeft de hemel meer dan ééne zon?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waar dient het toe, dat gij uzelf de zon noemt?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Gij Romeʼs keizer, en gij neef, laat af;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat u verdeelt, moet kalm besproken worden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Het gastmaal is gereed, dat zorgvol Titus</span></p> +<p class="line" style=""><span>Heeft aangericht tot goed en eervol einde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor Romeʼs eendracht, vrede, vriendschap, heil;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Treedt, bid ik, nader, neemt uw plaatsen in.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dat zij zoo, Marcus.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Muziek van hoboʼs. De Gasten nemen plaats.</i>) +</p> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Titus</span> <i>komt op, als kok gekleed, verder</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>, <i>gesluierd, de jonge</i> <span class="smallcaps">Lucius</span>, <i>en Anderen.</i> <span class="smallcaps">Titus</span> <i>plaatst de schotels op tafel.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wees welkom, vorst; wees welkom, keizerin; 26</span></p> +<p class="line" style=""><span>Welkom, krijgshafte Gothen; welkom, Lucius;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En welkom, allen! Zij ʼt onthaal eenvoudig,</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Zal voedzaam zijn; ik bid u dus, tast toe.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarom in zulk een kleeding, Andronicus?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ik wilde zeker zijn, dat mijn onthaal</span></p> +<p class="line" style=""><span>U en uw keizerin zou waardig zijn.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wij zijn, goede Andronicus, u recht dankbaar.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dit waart gij wis, vorstin, zaagt ge in mijn hart.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn heer en keizer, zeg mij eens uw oordeel:</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e8445">Was ʼt wèl gedaan, dat eens Virginius heftig</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met eigen rechterhand zijn dochter doodde,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijl zij verkracht, onteerd was en bezoedeld?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ja, Andronicus.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>En uw reedʼnen, heer?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo overleefde zij haar schande niet,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vernieuwde door haar leed niet steeds zijn jammer.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Een sterke, machtige en voldoende grond;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een voorbeeld, een vermaan, een ware volmacht</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor mij, onzaalʼge, om evenzoo te doen.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Sterf, sterf, Lavinia, en uw smaad meteen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vaarʼ met uw smaad uws vaders kommer heen!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doodt</i> <span class="smallcaps">Lavinia</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat doet gij daar, gij onmensch, meer dan wreed?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Haar doodde ik, om wier lot ik blind mij kreet.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼk Ben even weevol als Virginius was,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En heb wel duizendmaal meer grond dan hij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot zulk een wandaad;—en ze is nu gedaan.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Wat! werd ze onteerd? O meld mij, wie dit deed!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span>).</span> Neem nog wat spijs!—</span></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Tamora</span>.)</span> Ga voort, uw hoogheid, eet!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Tamora.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Waarom versloegt ge uw eenʼge dochter dus?</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Niet ik, ʼt was Chiron met Demetrius;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die hebben haar onteerd, de tong ontrukt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Door hen ging ze onder naamloos wee gebukt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ga, haal hen, stel hen voor ons, en terstond.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Titus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Zij zijn daar beideʼ in die pastei; hen vond</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hun moeder pas een lekkʼre spijs; zij at,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wat ze in haar schoot eens droeg, heeft liefgehad.</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Is waar, ʼt is waar, dit tuigʼ mijn scherpe dolk.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doodt</i> <span class="smallcaps">Tamora</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Saturninus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Sterf, dolle schurk; die vloekdaad krijgʼ haar loon! <span class="linenum">64</span></span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doodt</i> <span class="smallcaps">Titus</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Daar vloeit mijns vaders bloed; dat duldt geen zoon!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier hebt gij dood voor dood en loon voor loon!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij doodt</i> <span class="smallcaps">Saturninus</span>. <i>Groote opschudding.</i> <span class="smallcaps">Marcus, Lucius</span> <i>en Anderen bestijgen de trappen voor</i> <span class="smallcaps">Titusʼ</span> <i>huis.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Ontstelde mannen, Romeʼs volk en zonen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Verstrooid door ʼt oproer als een vogelzwerm,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dien wind en stormgeloei uiteen doen spatten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Laat mij u leeren, die verspreide halmen</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op nieuw tot ééne garve saam te voegen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die stukgereten leden tot één lijf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat niet Rome een vloek zij voor zichzelf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En zij, voor wie zoo groote rijken buigen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Niet, als een arm verstootʼling, zonder hoop,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tot eeuwʼgen smaad de hand sla aan zichzelf.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch zoo mijns winters sneeuw, mijn diepe groeven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eerwaarde borgen voor mijn rijpe ervaring,</span></p> +<p class="line" style=""><span>U niet bewegen naar mijn woord te luistʼren,—</span></p> +<p class="line" style=""><span id="d0e8645"><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="smallcaps">Lucius</span>.)</span> Spreek, Romeʼs vriend, als onze stamheer eens,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Toen hij met plechtigeʼ ernst aan ʼt luistʼrend oor</span></p> +<p class="line" style=""><span>Der ademlooze, liefdekranke Dido</span></p> +<p class="line" style=""><span>ʼt Verhaal deed van die gruwelnacht des brands,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Waarin der Grieken sluwheid Troje nam;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meld, welke Sinon ʼt oor ons heeft betooverd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En wie ʼt noodlottig werktuig hier bracht, dat<a id="d0e8667"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e8667">119</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Ons Troje, ons Rome burgerwonden sloeg.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn hart is niet uit staal of steen gevormd,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En al ons bitter wee kan ik niet uiten;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een tranenvloed zou mijne taal verdrinken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En mijne stem zou breken, ja, juist dan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als zij u smeeken moest goed toe te luistʼren</span></p> +<p class="line" style=""><span>En uwe zachte deernis ons te schenken.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hier staat een veldheer, die ʼt verhaal moogʼ doen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Uw hart zal snikken, weenen als gij ʼt hoort.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Dan, eedʼle hoorders, zij u thans bericht:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die vloekbʼre Chiron en Demetrius,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij waren ʼt, die des keizers broeder moordden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij waren ʼt ook, die onze zuster schonden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voor hunne gruwʼlen stierven onze broeders,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Werd onzes vaders diepe smart gehoond,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Hem door bedrog die brave hand ontfutseld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die staâg voor Romeʼs roem gestreden had,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Haar vijanden ten grave had gezonden,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En eindʼlijk ik, ikzelf, met smaad verbannen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En Romeʼs poorten weenend uitgedreven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om hulp bij Romeʼs vijanden te zoeken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die hunnen haat verdronken in mijn tranen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Met open armen mij als vriend omhelsden.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ik ben ʼt, de uitgestootʼne,—weet dit, vrienden,— <span class="linenum">109</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Die Romeʼs welzijn redde met mijn bloed,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En ʼs vijands zwaard afkeerde van haar borst,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zijn staal een scheê gaf in mijn waagziek lijf.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij allen weet, dat ik geen pocher ben;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Litteekens mogen stom zijn, toch getuigen</span></p> +<p class="line" style=""><span>De mijne, dat ik zuivʼre waarheid spreek.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch stil! mij dunkt, te verre dwaal ik af,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn luttel doen zoo roemend;—o, vergeeft,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Elk prijst, is hem geen vriend nabij, zichzelf.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Nu is ʼt aan mij, te spreken. Ziet dit kind;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan dezen knaap schonk Tamora het leven;</span></p> +<p class="line" style=""><span>De telg is ʼt van een godvergeten Moor,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den hoofdontwerper, smeder dezer jammʼren.</span></p> +<p class="line" style=""><span>De booswicht is in Titusʼ huis nog levend,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En moet getuigen, dat dit waarheid is.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Gij, oordeelt nu, wat reden Titus had</span></p> +<p class="line" style=""><span>Om al dit onuitspreekʼlijk leed te wreken,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat meer is, dan een mensch ooit dragen kan.</span></p> +<p class="line" style=""><span>En nu gij alles weet, spreekt nu, Romeinen:</span></p> +<p class="line" style=""><span>Is iets door ons misdreven? Toont ons dit,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En van de plaats, waar gij ons hier ziet staan,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zal ʼt luttel overschot der Andronici</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voorover, hand in hand zich nederstorten,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op ʼt ruw gesteente zich het brein verplettʼren</span></p> +<p class="line" style=""><span>En saam een einde maken aan hun stam.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Romeinen, spreekt! en is ʼt uw welgevallen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ziet mij en Lucius, hand in hand, hier vallen.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Æmilius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, kom! eerwaardige Romein, en stellʼ</span></p> +<p class="line" style=""><span>Veeleer uw hand ons onzen keizer voor,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Den keizer Lucius; want ik weet, met mij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Roept elk, als ik: “Dat Lucius keizer zij!”</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Allen.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heil, Lucius, heil! heil, Romeʼs eedʼle keizer!</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<span class="smallcaps">Lucius, Marcus</span> <i>en de Overigen dalen af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus</b></p> +<p class="line" style=""><span><span class="stage">(<i>tot eenige Dienaars</i>).</span> Gaat thans in ʼt rouwhuis van den ouden Titus,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En sleur dien godvergeten Moor hierheen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Opdat een ongehoorde marteldood</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als straf bepaald zij voor zijn gruwʼlijk leven.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Eenige Dienaars af.</i>) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Allen.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Heil, Lucius, heil! heil, Romeʼs eedʼle keizer!</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Romeinen, dank! en, goden, hoort mijn beê,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat ik genezing brenge en heil na wee!—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Doch lieve vrienden, gunt mij thans nog rust;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Eerst eischt natuur van mij een zwaren plicht.—</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijkt gij terug;—maar, oom, treed nader, pleng</span></p> +<p class="line" style=""><span>Meê vrome tranen dezen doode.—Ontvang</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>Hij kust</i> <span class="smallcaps">Titus</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>Mijn warmen kus op uw koudbleeke lippen,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Op uw bebloede wang mijn weemoedsdruppels,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Als laatste trouwe hulde van uw zoon.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Marcus.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O traan voor traan en liefdekus voor kus</span></p> +<p class="line" style=""><span>Biedt hier uw broeder Marcus aan uw lippen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>O waarʼ hun som, die ik betalen moest,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ontelbaar, eindloos, toch betaalde ik die! <span class="linenum">159</span></span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Kom, knaap, kom hier, en leer van ons, hoe liefde</span></p> +<p class="line" style=""><span>In tranen smelt. Grootvader had u lief,</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vaak liet hij u dansen op zijn knie,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zong u in slaap, zijn trouwe borst als kussen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En vele dingen heeft hij u verteld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Geschikt en juist gekozen voor uw jonkheid;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Herdenk dit en vergiet, als minnend kind,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan eenʼge droppen uit uw teedʼre bron,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Want vriendlijk heeft natuur als wet gesteld,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dat in het leed een vriend zijn vriend verzelt;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zeg hem vaarwel, vertrouw hem aan zijn graf,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Bewijs dien liefdeplicht en neem dan afscheid.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>De jonge Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Grootvader! ach, grootvader! o, hoe gaarne</span></p> +<p class="line" style=""><span>Stierf ik, zoo gij dan weer herleven mocht!</span></p> +<p class="line" style=""><span>O god! door ʼt weenen kan ik niets meer zeggen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik stik in tranen, open ik den mond.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage">(<i>De Dienaars komen terug, met</i> <span class="smallcaps">Aaron</span>.) +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Een Romein.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Staakt, treurende Andronici, thans uw rouwklacht!</span></p> +<p class="line" style=""><span>Maar spreekt het vonnis van den onverlaat,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die al deezʼ gruweldaden heeft verwekt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Begraaft hem tot de borst om te verhongʼren;<a id="d0e8931"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e8931">120</a>]</span></span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo sta hij vast, en woede, en schreeuwe om spijs;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zoo iemand hem verkwikt, hem deernis toont,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die sterft voor deze schuld. Dit is ons vonnis;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zorgt, dat hij goed in de aard bevestigd wordt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Aaron.</b></p> +<p class="line" style=""><span>O, waarom zouden wrok en woede zwijgen?</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ik ben geen kind, dat ik met laf gebed</span></p> +<p class="line" style=""><span>De gruwʼlen zou betreuren, die ik deed.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Tien duizend ergʼre dan ik ooit bedreef,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zou ik begaan, zoo ik naar lust kon handʼlen;</span></p> +<p class="line" style=""><span>En deed ik één goed werk in heel mijn leven,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan is het dit, wat mij van harte rouwt.</span></p> +</div> +</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p><b>Lucius.</b></p> +<p class="line" style=""><span>Den keizer mogen trouwe vrienden halen</span></p> +<p class="line" style=""><span>En in zijns vaders graf ter aard bestellen.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mijn vader en Lavinia voeren wij</span></p> +<p class="line" style=""><span>Terstond naar ʼt grafgewelf van ons geslacht.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan Tamora, de felle tijgerin,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wordt uitvaart, noch gevolg in rouwgewaad,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Noch klokgebrom gegund; werpt haar in ʼt veld</span></p> +<p class="line" style=""><span>Aan ʼt wild gedierte en ʼt roofgevogeltʼ voor.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Beestachtig was haar leven, zonder deernis;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Zij vinde na den dood bij niemand deernis.</span></p> +<p class="line" style=""><span>Voert Aaron nu ter straf, den vloekʼbren Moor,</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die de oorsprong was van al ons naamloos wee;</span></p> +<p class="line" style=""><span>Dan reegʼlen wij den staat, zoodat voor goed</span></p> +<p class="line" style=""><span>Een ramp en nood als deze zijn verhoed.</span></p> +</div> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>) +</p> +</div> +</div> +<div id="d0e8993" class="div1"><span class="pagenum"> +[<a href="#d0e9682">Inhoud</a>] +</span><h2 class="normal">Aanteekeningen.</h2> +<p>De oudste uitgave van Titus Andronicus, die tot ons gekomen is, dagteekent van het jaar 1600. De titel dezer quarto-uitgave +luidt als volgt: <i lang="en">The most lamentable Romaine Tragedie of Titus Andronicus. As it hath Sundry times beene playde by the Right Honourable the +Earle of Pembrooke, the Earle of Darbie, the Earle of Sussex, and the Lorde Chamberlaine theyr Seruants. At London, Printed +by J. R. for Edward White, 1600</i>. Van de vier genoemde tooneelgezelschappen is het laatste dat, waar Shakespeare zelf deel van uitmaakte. De tekst is vrij +nauwkeurig te noemen. + +</p> +<p>Een tweede uitgave in quarto verscheen in 1611; zij noemt op den titel alleen het tooneelgezelschap van Shakespeare: <i lang="en">As it hath sundrie times beene playde by the Kings Maiesties Seruants</i>, en wijkt overigens niet noemenswaard van de vorige af. Deze uitgave schijnt ten grondslag gelegd te zijn aan den druk, toen +het stuk in de folio-uitgave der gezamenlijke tooneelwerken van Shakespeare, van 1623, werd opgenomen. Bij laatstgenoemden +afdruk vindt men echter afwijkingen, waarschijnlijk door vergelijking met het handschrift, dat bij het tooneelgezelschap berustte, +en zelfs een geheel tooneel, het tweede van het derde bedrijf, dat in geen der beide quarto-uitgaven voorkomt. Dit tooneel, +dat de handeling niet vooruitbrengt, werd waarschijnlijk bij de vertooning weggelaten en daarom niet in de quarto-uitgaven +opgenomen; dat het niet later bijgevoegd werd, maar reeds dadelijk een deel uitmaakte van het stuk, is onbetwijfelbaar. + +</p> +<p>Op den titel der quarto-uitgaven wordt de naam des dichters niet genoemd, maar dit is niets vreemds in dien tijd; in de eerste +uitgaven van den Richard II, Richard III, Hendrik IV (eerste deel), Hendrik V, Romeo en Julia is evenzoo de naam van Shakespeare +weggelaten. Dat de vrienden en kunstgenooten des dichters, Heminge en Condell, die de folio-uitgave van 1623 bezorgden, dit +stuk, onder den titel van <i lang="en">The lamentable Tragedie of Titus Andronicus</i>, onder de treurspelen van Shakespeare opnamen, mag een bewijs gerekend worden, dat Sh. en geen ander de schrijver is. + +</p> +<p>Hier is ondertusschen nog een ander en opmerkelijk bewijs voor aan te halen. Een tijdgenoot, en waarschijnlijk een goede bekende +van Shakespeare, een man, met de letterkunde van zijn tijd welvertrouwd, Francis Meres, schreef,—en niet in een later tijdperk +van Sh.ʼs leven, maar reeds in 1598,—dat Sh. uitblonk in het schrijven van tragedies en haalde als bewijzen daarvan aan: “zijn +Richard II, Richard III, Hendrik IV, Koning Jan, Titus Andronicus, en zijn Romeo en Julia”. Francis Meres noemt dus zeer bepaald +Shakespeare als schrijver van den Titus Andronicus. + +</p> +<p>Daar de woorden van Meres van veel belang zijn voor de dagteekening van eenige der oudste stukken van Sh., moge hier, in de +aanteekeningen van Sh.ʼs oudste stuk, zijn getuigenis woordelijk aangehaald worden. Het is te vinden in zijn: <span class="letterspaced" lang="en">Palladis Tamia, Wits Treasury: being the Second Part of Wits Commonwealth. London</span> 1598. + +</p> +<p>“<i lang="en">As the soule of Euphorbus was thought to live in Pythagoras, so the sweet worthie soule of Ovid lives in mellifluous and honey +tongued Shakespeare; witnes his Venus and Adonis, his Lucrece, his sugred sonnets among his private friends.</i> + +</p> +<p><i lang="en">As Plautus and Seneca are accounted the best for comedy and tragedy among the Latines, so Shakespeare among the English is +the most excellent <a id="d0e9026"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9026">121</a>]</span>in both kinds for the stage; for comedy witnes his Gentlemen of Verona, his Errors, his Loue Labours Lost, his Loue Labours +Wonne</i>,—waarmee “Eind goed, Al goed” moet bedoeld zijn,—<i lang="en">his Midsummer Night Dreame, and his Merchant of Venice; for tragedy, his Richard the 2, Richard the 3, Henry the 4, King John, +Titus Andronicus, and his Romeo and Juliet</i>. + +</p> +<p><i lang="en">As Epius Stolo said that the muses would speake with Plautus tongue, if they would speake Latin, so I say that the muses would +speake with Shakespeare fine filed phrase, if they would speake English.</i>” + +</p> +<p>Hieruit blijkt tevens, dat de Titus Andronicus reeds in 1598 geschreven en ten tooneele gebracht was. Maar het stuk is zeker +ouder. In 1691 werd door zekeren <i>Gerald Langbaine</i> uitgegeven een <i lang="en">Account of the English Dramatick Poets</i>; daarin wordt gewag gemaakt van een uitgave van <i>Titus Andronicus</i> in quarto, van 1594, waarvan thans geen exemplaar meer bekend is. Dat zijn mededeeling juist kan zijn, en hij zulk een exemplaar +kan gezien hebben, blijkt uit het register van het boekhandelaarsgilde, waarin, op den datum van 6 Februari 1593, ten behoeve +van <i>John Danter</i> is ingeschreven: “<i lang="en">A booke entitled a noble Roman Historye of Titus Andronicus.</i>” Op deze inschrijving volgt: “<i lang="en">Entered also unto him, by warrant from Mr. Woodcock, the ballad thereof.</i>” De ballade, die, volgens deze inschrijving, van het tooneelstuk of de geschiedenis gedrukt werd, is hoogstwaarschijnlijk +dezelfde, die door <span class="smallcaps">Percy</span> in zijn <i lang="en">Reliques of Ancient English Poetry</i> onder den titel van “<i lang="en">The Lamentable and Tragical History of Titus Andronicus</i>” is medegedeeld en ontleend is uit een oude gedichtenverzameling zonder datum<span id="d0e9065" class="corr" title="Bron: ">.</span> (Ook in Delius Sh.-uitgaaf is zij afgedrukt.) Dat zij <i>na</i> het tooneelstuk gedicht is, kan uit de eenvoudige lezing blijken; er wordt bij voorbeeld in gesproken van het pijlen-schieten +door Titus Andronicus, wat zonder de kennis van het populaire tooneelstuk geheel onverstaanbaar zou zijn. + +</p> +<p>De Titus Andronicus moet dus vóór Febr. 1593 geschreven zijn. Een opmerking van Ben Jonson noopt ons verder, het stuk voor +nog eenige jaren ouder te houden. Deze zegt in het voorspel van zijn blijspel “de Bartholomeüs-mis”, <span class="letterspaced" lang="en">Bartholomew Fair</span>, dat in 1614 werd opgevoerd: “<i lang="en">He that will swear Jeronimo and Andronicus are the best plays yet, shall pass unexcepted at here, as a man, whose judgment +shows it is constant, and hath stood still these five-and-twenty or thirty years.</i>” Hier wordt dus Titus Andronicus in één adem genoemd met <span class="letterspaced">Thomas Kyd</span>ʼs <i>Jeronimo</i>,—waarmede de Spaansche tragedie, <i lang="en">the Spanish tragedy or Hieronymo is mad again</i>, bedoeld is,—en gezegd, dat hij, die deze twee stukken nog voor de beste houdt, vijf en twintig of dertig jaren in smaak +ten achteren is. Zijn die 25 jaar letterlijk op te vatten, dan is Titus Andronicus van het jaar 1589, misschien nog enkele +jaren vroeger. Bedenken wij nu, dat Shakespeare in April 1564 geboren werd te Stratford aan den Avon, er in zijn 20ste jaar +(Nov. 1582) trouwde, er in 1583 een dochter kreeg en in 1585 tweelingen, dan zal hij op zijn vroegst in laatstgenoemd jaar +naar Londen gekomen zijn en zich aan het tooneel verbonden hebben. Dat hij het handschrift niet van Stratford heeft medegebracht, +maar dat het stuk geschreven is, nadat Sh. met de tooneelwereld bekend was geworden, is buiten allen twijfel. Op zijn allervroegst +kan het stuk dus in 1586 geschreven zijn, doch waarschijnlijk is het eerst twee of drie jaar later gereed gekomen. Met het +oog op andere stukken zal het echter niet veel later dan 1589 voltooid zijn, toen Shakespeare 25 jaar telde; veel vroeger +kan men het ook niet stellen, daar de dichter zich tooneelkennis heeft moeten eigen maken. Men mag onderstellen, dat hij zich +in het landstadje Stratford door opmerkzaamheid de uitgebreide en nauwkeurige kennis van dieren, planten en natuurverschijnselen +heeft verworven, waarvan zijn werken blijk geven, en verder slechts uit enkele boeken, den bijbel b.v., Holinshedʼs kroniek, +Ovidiusʼ Metamorphosen<a id="d0e9088src" href="#d0e9088" class="noteref">1</a>, zijn kennis verrijkt heeft, maar dat hij zijn bedrevenheid in de letterkunde en in allerlei vakken van wetenschap, <a id="d0e9100"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9100">122</a>]</span>zijn inzicht in maatschappelijke toestanden, zijn diepe menschenkennis vooral in Londen heeft opgedaan. Daar, in de tooneelwereld +verkeerende, kon hij eerst tot het schrijven van een tooneelwerk komen, en geen wonder, dat de jeugdige dichter een stof koos, +die in overeenstemming was met den smaak van het publiek en van zijn tijd. De fabelachtige geschiedenis van Titus Andronicus +was ongetwijfeld niet nieuw en waarschijnlijk uit een novelle aan het publiek welbekend, want zulke verhalen, in verzamelingen +vereenigd, werden toen ter tijd vlijtig gelezen. Er is ons geen novelle van Titus Andronicus bewaard gebleven, maar dat zij +bestaan moet hebben, blijkt uit de novellen-verzameling van <span class="letterspaced" lang="en">Painter</span>, <i lang="en">The Palace of Pleasure</i> geheeten; in het tweede deel er van, dat in 1567 het licht zag, wordt in het voorbijgaan van Titus en meer bepaald van Tamoraʼs +wreedheid gewag gemaakt. Meer dan één voorbeeld kon aan Shakespeare de overtuiging geven, dat deze stof hem een dankbaar onderwerp +zou wezen; met dergelijke toneelstukken was het publiek hooglijk ingenomen. Een voorbeeld leveren ons twee stukken van den +boven reeds genoemden Thomas Kyd: deze trad in 1588 op met een stuk <i>Hieronymo</i> of <i>Jeronimo</i>, en eenigen tijd later met zijn Spaansche Tragedie, ook genaamd <i lang="en">Hieronymo is mad again</i>, waarin Hieronymo dol wordt om het verlies van zijn zoon. Dit laatste stuk vond toen ter tijd een buitengewonen bijval en +bleef, evenals de Titus Andronicus, wel vijf en twintig of dertig jaar bij het publiek zeer geliefd, zooals onder andere uit +de ergernis van Ben Jonson blijkt.—Er is een groote overeenkomst tusschen den Titus Andronicus en den Jeronimo; in beide is +de held een eerbiedwaardig grijsaard, die voor de groote diensten, door hem bewezen, met de mishandeling en den moord der +zijnen beloond wordt, en die, om wraak te nemen op zijn belagers, genoodzaakt is zich als een waanzinnige voor te doen. De +slachting, die in beide stukken aangericht wordt, is even groot; in beide blijven er van de hoofdpersonen slechts weinigen +in leven.—Wil men hier nader van overtuigd worden, dan leze men slechts het slot van den Jeronimo, een epiloog, die door een +geest wordt uitgesproken: + + +</p> +<div class="poem" lang="en"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>“Ay, now my hopes have end in their effects, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>When blood and sorrow finish my desires. +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Horatio murdered in his fatherʼs bower; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Vile Serberine by Pedringano slain; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>False Pedringano hangʼd by quaint device; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Fair Isabella by herself misdone; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Prince Balthasar by Belimperia stabbʼd; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>The duke of Castille, and his wicked son, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Both done to death by old Hieronymo; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Then Belimperia fallen, as Dido fell; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>And good Hieronymo slain by himself: +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Ay, these were spectacles to please my soul.”</span></p> +</div> +</div> +<p>Zulk een stuk geeft den Titus Andronicus niets toe in bloederigheid. Het wordt bovendien nog opgeluisterd door een stomme +vertooning, een pantomime, <i lang="en">dumb show</i>, een vreemde toevoeging aan een tooneelwerk, die toen zeer in zwang was; men vindt er gebruik van gemaakt in den Pericles, +en in het tooneelstuk, dat Hamlet ten hove vertoonen laat. + +</p> +<p>Met de zoo even genoemde Spaansche tragedie van Kyd hadden vele toenmalige stukken overeenkomst, en Shakespeare schikte zich, +bij het schrijven van zijn eersteling, naar den geest van zijn tijd; en niet alleen in de keuze van het onderwerp, maar ook +in meerdere opzichten treedt hij in de voetstappen zijner voorgangers. Reeds hieruit zou kunnen blijken, dat de Titus Andronicus +zijn eersteling was, doch men wordt hier nader van overtuigd, als men opmerkt, dat de dichter in den loop van het stuk vorderingen +maakt, en dat het eerste bedrijf verreweg het zwakste van alle is. Na den Titus Andronicus begaf zich de dichter aan het schrijven +van zijn Koning Hendrik VI, van welks drie deelen ook weder het eerste zwakker is dan de beide volgende. Wel volgde hij meer +en meer zijn eigen weg en overtreffen zijn stukken die zijner tijdgenooten verre, maar bij alle verschil is er toch genoeg +overeenkomst met de laatste op te merken, dat de in ellende wegstervende dichter Robert Greene, die zijn eigen tooneelwerken +en die zijner vrienden reeds zag tanen voor Shakespeareʼs luister, hem in 1592 niet geheel en al ten onrechte een “opkomeling” +noemde, “gesierd met onze vederen.” Een nieuweling, die geen academische opleiding genoten had, stond in kennis niet bij hen +ten achteren, behandelde dergelijke stoffen als zij, wist die met mythologische bloempjes op te sieren, schreef verzen, die +niet minder goed klonken dan de hunne! Men zie hierover de aanteekeningen in het derde deel op Koning Hendrik VI. Met Koning +Richard III kan men rekenen, dat deze eerste periode van Shakespeareʼs leven gesloten wordt, die, behalve de genoemde stukken, +nog enkele blijspelen, <span id="d0e9149" class="corr" title="Bron: verscheiden">verscheidene</span> sonnetten en Venus en Adonis heeft opgeleverd. + +</p> +<p>De overeenkomst, die zoo even werd toegegeven, is echter meer schijnbaar dan wezenlijk, en bij nauwkeuriger toezien blijken +de verschillen zeer belangrijk te zijn. Dit gezegde vereischt een nadere toelichting. Wanneer men den statigen gang der verzen, +waarmede het eerste bedrijf begint, nagaat, dan zou men meenen, dat de <a id="d0e9154"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9154">123</a>]</span>versbouw van Marlowe wordt nagebootst, maar lezen wij verder, dan bemerken wij weldra, dat de dichter zich geen boeien laat +aanleggen, dat het hem niet te doen is om de ooren zijner toehoorders met prachtig rollende verzen te vullen, maar dat hij +verscheidenheid brengt in de rusten, het slepende einde der regels en zelfs afwijkingen van den gewonen versbouw niet schuwt, +kortom zijn stijl naar omstandigheden wijzigt. In dit opzicht gaat hij niet alleen verder dan Marlowe, maar ook verder dan +Kyd, die wel is waar het majestueuze van Marlowe niet bereikt, maar meer verscheidenheid in zijn regels wist te brengen. Er +moge nog aanmerkelijk verschil bestaan tusschen den versbouw van den Titus Andronicus en van Shakespeareʼs latere stukken, +wij kunnen toch reeds hier het streven naar eenvoudigheid en natuurlijkheid in de verzen ontdekken. + +</p> +<p>Dit zelfde geldt, wanneer men op de geheele uiting der gedachten let. Bij een stuk met een inhoud als Titus Andronicus moet +de verleiding voor een jong dichter, om de personen in matelooze jammerklachten, in afgrijselijke wraakkreten te doen uitbarsten, +zeer sterk geweest zijn, vooral in een tijd, dat zulk een taal door anderen gebezigd werd en blijkbaar in den smaak van het +publiek viel. En toch, de jeugdige Shakespeare nam een zekere matiging in acht. Men oordeele: in een stuk, <i lang="en">Lustʼs dominion</i> geheeten, dat wel eens, schoon ten onrechte, aan Marlowe is toegeschreven, komt ook een Moor voor, daar Eleazar geheeten; +van dezen kan men zeggen, dat hij spreekt op de manier van Koning Cambyses (I K. Hendrik IV, II. 4. 425)<span id="d0e9161" class="corr" title="Bron: ">.</span> Eleazar zegt: + + +</p> +<div class="poem" lang="en"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style=""><span>“Now, Tragedy, thou minion of the night, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rhamnusia, play-fellow, to thee Iʼll sing +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Upon a harp made of dead Spanish bones,— +</span></p> +<p class="line" style=""><span>The proudest instrument the world affords— +</span></p> +<p class="line" style=""><span>When thou in crimson jollity shall bathe +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Thy limbs as black as mine, in springs of blood +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Still gushing from the conduit-head of Spain. +</span></p> +<p class="line" style=""><span>To thee that never blushest, though thy cheeks +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Are full of blood, O Saint Revenge, to thee +</span></p> +<p class="line" style=""><span>I consecrate my murders, all my stabs, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>My bloody labours, tortures, stratagems, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>The volume of all wounds that wound from me,— +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Mine is the stage, thine the tragedy.”</span></p> +</div> +</div> +<p>Men vergelijke hiermede de uitingen van den Moor Aaron en men zal <span id="d0e9193" class="corr" title="Bron: Shʼs">Sh.ʼs</span> streven naar eenvoud en natuurlijkheid erkennen. + +</p> +<p>De matiging, waarvan Shakespeare blijk geeft, mag inderdaad op prijs gesteld worden. Als Tamoraʼs zoon Alerbus ter slachting +wordt weggeleid, hooren wij slechts een enkelen uitroep van Tamora (I. 1. 130); als Titus zijn zoon Mucius in drift doorstoken +heeft, zijn de woorden van Lucius (I. 1. 292) zeer eenvoudig en gematigd; hetzelfde moet gezegd worden van Laviniaʼs woorden +tot Tamora (II. 3. 136), van Marcusʼ klacht bij het ontmoeten van de geschonden Lavinia (II. 4. 11. en volgg.). Als Titusʼ +zoons ter dood geleid zijn en zijn verminkte dochter Lavinia tot hem gebracht wordt, barst hij uit in roerende jammerklachten, +maar geen stroom van vloeken en verwenschingen komt er uit zijn mond (III. 1. 91); ja dit gebeurt zelfs niet, als hij zijn +hand heeft opgeofferd om zijn zonen te redden; dan roept hij uit (III. 1. 207): “O, hier hef ik deze eene hand ten hemel” +en zijn klacht is niet eens bovenmatig, maar wordt toch, als te overdreven, door zijn broeder gegispt. Als dan zijn zonen +toch geslacht zijn en zijn jammer ten top is gevoerd, zegt hij (III. 1. 267) eenvoudig: “Ik heb geen tranen meer te storten +over” en denkt eerst daarna aan wraak. Als Titus aan Tamora heeft medegedeeld, aan welk een gruwelijk maal zij zich te goed +heeft gedaan (V. 3. 60), spaart de dichter ons de jammerkreten der rampzalige moeder; haar dood volgt oogenblikkelijk, evenals +die van Titus en van Saturninus; een matiging, die men bij weinige dichters van zijn tijd zal aantreffen. + +</p> +<p>Dat wij in Titus Andronicus het werk bezitten van een echten dichter, blijkt bij het aandachtig lezen van het stuk telkens +meer. De personen, die er in optreden, zijn geen tooneelpoppen, aan welke woorden in den mond worden gelegd, maar menschen +van vleesch en bloed. Tamora is door de vereeniging van een doordringend en vlug verstand, door zelfbeheersching, heftige +hartstochten en zedelijke verdorvenheid, een opmerkelijke schepping; haar levendige verbeelding leent haar bekoorlijkheid +en uit haar mond vernemen wij echt dichterlijke taal; men zie slechts II. 3. 10–29, en in hetzelfde tooneel reg. 93–104; IV. +4. 81 en vlgg.; V. 1. 30 enz. Men ga verder het karakter en de handelingen van den ouden Titus na; men overwege, hoe de dichter +den onmenschelijken duivel Aaron door een enkelen trek, de liefde voor zijn basterdkind (zie IV. 2. 175), tot een mensch gemaakt +heeft, zoodat zijn straf er des te rechtvaardiger door wordt en belang stelling inboezemt; men herleze de woorden, waarmede +Lucius zijn zoon aanmaant, om de nagedachtenis van den ouden Titus, van den beminnenden grootvader, in eere te houden, V. +3. 160 enz.;—en men zal tot de overtuiging komen, dat er geen redenen bestaan, om de meening te verdedigen, dat dit stuk al +te onvolkomen is om een werk van den jeugdigen Shakespeare te kunnen wezen. Integendeel, een nauwkeurig onderzoek bevestigt +veeleer de juistheid <a id="d0e9200"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9200">124</a>]</span>der verklaring van Francis Meres. Het blijkt dan tevens, dat dit treurspel een werk is uit één stuk, dat er geen enkele grond +bestaat om er twee handen in aan te nemen; het is niet een ouder arbeid van een ander, waar Shakespeare eenige veranderingen +in gemaakt heeft, maar wel degelijk zijn eigen stuk, dat door geen ander dichter zoo zou gemaakt zijn en waarin men den jeugdigen +leeuw reeds aan zijn klauw herkent; de onvolkomenheden, die men er in opmerkt, zijn geen andere, dan men verwachten kan in +het eerste werk van een jongen dichter, die, hoezeer hij later alle andere moge overschaduwd hebben, toch ook een kind van +zijn tijd geweest is. + +</p> +<p>Het behoeft ons, Nederlanders, niet moeilijk te vallen, de goede eigenschappen van den Titus Andronicus te waardeeren. “In +November 1641 werd in den schouwburg [te Amsterdam] een treurspel vertoond, dat algemeen opzien wekte. Het stuk was getiteld: +<i>Aran en Titus, of Wraak en Weerwraak</i>. De dichter was een burgerjongen, een glazenmaker, zonder eenige kennis der Grieksche of Latijnsche taal; zijn naam, toen +nog geheel onbekend, luidde Jan Vos. Professor Barlæus was zoo met zijn werk ingenomen, dat hij hem gelijk stelde met Sofokles. +Op zijn aansporen gingen zijn vrienden het stuk zien: Hooft en Van der Burgh stonden verbaasd, en Vondel verklaarde, dat de +dichter een genie was. Van Baerle zelf kon zich aan de tragedie niet zat zien: hij ging zevenmaal achtereen zich daaraan vergasten. +Hij was er zoo vol van, dat hij er brieven over schreef aan zijn vrienden en Huygens uitnoodigde over te komen om haar te +bewonderen. De geheele oudheid had volgens hem geen zoodanig treurspel aan te wijzen: het wekte echt tragische aandoeningen +op en was geschreven in de taal van Hooft en Vondel. Eindelijk wijdde hij er een Hollandsch gedicht aan, dat aldus eindigt: + + +</p> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<p class="line" style="text-indent: 2em; "><span>Ik stae gelijk bedwelmt en overstolpt van geest, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>De Schouwburg wort verzet, en schoeit op hooger leest. +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Rijst Sophocles weer op? stampt Æschylus weer hier? +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Of maekt Euripides dit ongewoon getier? +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Neen, ʼt is een Ambachtsman, een ongelettert gast, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die nu de gantsche rey van Helicon verrast, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die noyt gezeten heeft aan Grieks of Roomsche disch, +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Wijst nu de weerelt aan, wat dat een Treurspel is. +</span></p> +<p class="line" style="text-indent: 2em; "><span><i>Athenen</i> las het spel, en sprak: ik schrijf niet meer; +</span></p> +<p class="line" style=""><span>Die ons door glas verlicht, verduystert al ons eer.”<a id="d0e9230src" href="#d0e9230" class="noteref">2</a></span></p> +</div> +</div> +<p>Wanneer men in het eerste deel der gedichten van Jan Vos (Amsterdam 1862) den vrij uitvoerigen inhoud van den Aran en Titus +leest, ziet men onmiddellijk, dat het geheele beloop van het stuk, op enkele kleinigheden na, evenzoo is als bij Sh.ʼs Titus +Andronicus. Men zou hieruit vermoeden, dat het stuk een eenigszins omgewerkte vertaling is van het Engelsch origineel. Wanneer +wij dan tot de lezing van den Aran en Titus overgaan, blijkt ons echter, dat er veel grooter verschil is, dan men naar de +inhoudsopgave zou verwachten. Het stuk is geen vertaling van Shakespeareʼs treurspel, maar toch heeft Jan Vos dit gekend en +nagevolgd, zoodat er hier en daar overeenstemmende passages in voorkomen, niettegenstaande men er zeker van kan zijn, dat +Jan Vos geen enkele vreemde taal machtig was. De verklaring hiervan is zeer eenvoudig. Tegen het einde der zestiende eeuw +had de tooneelkunst in Engeland een groote hoogte bereikt en was in westelijk Europa, waar zij nog op een lagen trap stond, +zeer goed aangeschreven. Vandaar, dat Engelsche tooneelgezelschappen meermalen ondernamen Nederland, Duitschland en Denemarken +te bezoeken. Dat bij deze reizende troepen zich juist de uitstekendste acteurs bevonden, valt wel niet te denken; toch hadden +zij veel toeloop. Telkens vindt men van zulke gezelschappen gewag gemaakt; reeds in 1591 verschenen zij in ons land, verder +in 1597, 1604, 1605, 1607; tot 1629 kwamen zij vrij geregeld en ook later nog, tot 1644 of 1645. Evenzoo werd Duitschland +bezocht, en daar is omstreeks 1600 de Titus Andronicus door Engelsche komedianten opgevoerd. Een vrije proza-bewerking er +van bevindt zich in een bundel: “<span lang="de">Englischen Komödien und Tragödien</span>” (die in 1620 het licht zag) en draagt den titel: “<span lang="de">Eine sehr klägliche Tragoedie von Tito Andronico und der hoffertigen Keyserin, darinnen denkwürdige <i>actiones</i> zu befinden</span>”; zij is in <span class="smallcaps">Tieckʼs</span> “<span lang="de">Deutsches Theater</span>” (1817) en in <span class="smallcaps">Albert Cohnʼs</span> “Shakspeare in Germany” (1865) overgedrukt.—Daar Titus Andronicus onder de stukken behoorde, die door reizende Engelsche +tooneelgezelschappen vertoond werden, zal ongetwijfeld door zulke voorstellingen Jan Vos er bekend mee geworden zijn. Men +wordt daarin bevestigd, als men opmerkt, dat de Duitsche vrije bewerking in menig opzicht met den Aran en Titus overeenkomst +heeft, zoowel in wat uit Shakespeare is weggelaten als in wat breeder is uitgewerkt, en dat beide als het ware wedijveren +<a id="d0e9255"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9255">125</a>]</span>om al wat naar karakterteekening zweemt, al wat fijn bedacht, liefelijk, echt dichterlijk is bij Shakespeare, er uit te werken; +in dit opzicht steekt de Duitscher den Hollander de loef nog af. + +</p> +<p>Als men in den Aran en Titus de verwijten van Titusʼ dochter aan de overspelige Tamora, of liever het gekijf der twee wijven, +leest, als men Aran hoort stoffen op zijn misdaden, Tamora hoort weeklagen, dat zij haar eigen zoons “zoo gierig” heeft “ingeslokt”, +als men Titus hoort wenschen, dat hij Tamoraʼs “darmen” mocht “ophaspʼlen op zijn armen”, als men de koren leest, die van +Baerle nog wel als een proefje aan Huygens zond om hem te doen watertanden, dan staat men niet alleen verbaasd, dat een man +als van Baerle dit kon bewonderen, maar zal meer dan ooit gestemd zijn, om aan de dichterlijke waarde van Shakespeareʼs Titus +Andronicus volle recht te doen wedervaren<a id="d0e9259src" href="#d0e9259" class="noteref">3</a>, al moet men toegeven, dat het in een geheel anderen geest dan zijn overige stukken, in een vroegeren stijl geschreven is. +</p> +<hr class="tb"><p> + +</p> +<p><a href="#d0e290">I. 1. 8</a>.<a id="d0e9271src" href="#d0e9271" class="noteref">4</a> <span class="letterspaced">Mijn voorrang</span>. In het Engelsch staat <i lang="en">age</i>, waarmede Saturninus bedoelt, dat hij ouder is dan Bassianus en naar het recht van eerstgeboorte den voorrang moet hebben.—Als +Bassianus zich, twee regels verder, Cæsars zoon noemt, bedenke men, dat alle keizers den naam van Cæsar droegen; hij wil den +weg naar het kapitool bezet houden, opdat de Romeinen zich niet aan het eerstgeboorterecht behoefden te onderwerpen, maar +vrij konden kiezen; Bassianus meent door zijn verdiensten meer aanspraak te hebben op den troon. + +</p> +<p><span id="d0e9284" class="corr" title="Bron: 1. 77."><a href="#d0e540">I. 1. 77</a>.</span> <span class="letterspaced">Gij groote schutsheer van dit kapitool.</span> Jupiter. + +</p> +<p><a href="#d0e562">I. 1. 88</a>. <span class="letterspaced">Aan den oever van den Styx.</span> Zoolang de lijken onbegraven zijn, moeten de schimmen omdwalen bij den Styx zonder rust te vinden; zie Homerusʼ Odyssea XI. +51. Het Latijn, dat volgt, <span class="letterspaced" lang="la">ad manes fratrum</span>, aan de schimmen hunner broeders, is niet van het beste. + +</p> +<p><a href="#d0e715">I. 1. 136</a>. <span class="letterspaced">Die aan Hecuba.</span> In het Engelsch staat: de Koningin van Troje, waarmede Hecuba gemeend is. Volgens den Griekschen treurspeldichter Euripides +had Priamus, Trojeʼs val voorziende, zijn jongen zoon Polydorus aan zijn gastvriend Polymestor, koning op de Thracische Chersonesus +(thans het schiereiland van Gallipoli of der Dardanellen) met vele schatten toevertrouwd. Polymestor echter doodde na Trojeʼs +val den jongeling en het lijk werd door Priamusʼ weduwe, die als gevangene door de Grieken werd medegevoerd, op het strand +gevonden. De rampzalige moeder wist door list den moordenaar tot zich te lokken en zij krabde hem, door de andere gevangen +Trojaansche vrouwen bijgestaan, de oogen uit. Ovidius verhaalt de geschiedenis in zijn Gedaanteverwisselingen (XIII, 432 vgg.) +en uit dezen dichter zal zij aan Sh. bekend zijn geworden. + +</p> +<p><a href="#d0e856">I. 1. 177</a>. <span class="letterspaced">Daar zij ʼt geluk van Solon heeft erlangd.</span> Solon zeide tot koning Crœsus van Lydië, dat niemand voor zijn dood gelukkig te noemen was. + +</p> +<p><a href="#d0e876">I. 1. 185</a>. <span class="letterspaced">Wees alzoo candidatus</span>, d. i. met de witte toga bekleed, waarin zij zich wikkelden, die bij de overheid en het volk naar openbare ambten dongen; +het Latijnsche woord beteekent hier dus kroonpretendent. De voorgangers van Sh. spreidden gaarne hun geleerdheid ten toon +en bezigden Latijnsche en zelfs Grieksche woorden.<a id="d0e9323src" href="#d0e9323" class="noteref">5</a> Sh. treedt hier in hun voetstappen en brengt later (I. 1. 280) het zeggen “<span lang="la">Suum cuique</span>”, “Aan ieder het zijne”, te pas: zoo wordt ook (I. 1. 325) het huwelijksfeest “Hymenæus” genoemd; met die klassieke herinnering +<a id="d0e9335"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9335">126</a>]</span>is weinig in overeenstemming, dat het huwelijk in het Pantheon met gebruik van wijwater en waskaarsen (in het oorspronkelijke +staat <i>tapers</i>, de vertaling heeft <i>toortsen</i>) gesloten wordt. + +</p> +<p><a href="#d0e1609">I. 1. 380</a>. <span class="letterspaced">Laërtesʼ wijze zoon.</span> Ulysses. + +</p> +<p><a href="#d0e1968">I. 1. 494</a>. <span class="letterspaced">Begroeten wij met hoorn en hond uw hoogheid.</span> In ʼt Engelsch: <i lang="en">With horn and hound weʼll give your grace bonjour.</i> Het <i lang="fr">bonjour</i> is de morgengroet en opwekking ter jacht, veelal <i lang="en">hunts-up</i> geheeten. De jachthoorn is niet bijzonder antiek.—<span class="letterspaced">Een dag van verzoening</span>, wat voorafgaat, is in ʼt Engelsch <i lang="en">a loveday</i>, waarmee een dag wordt aangeduid, voor het bijleggen van oneenigheden bepaald; geestelijken waren dikwijls bemiddelaars; +Chaucer zegt van een monnik: “<span lang="en">In lovedays there coude he mochel help</span>.” + +</p> +<p><a href="#d0e2013">II. 1. 7</a>. <span class="letterspaced">Haar baan doorrent.</span> In het Engelsch wordt als baan de Dierenriem, Zodiak, genoemd. + +</p> +<p><a href="#d0e2099">II. 1. 37</a>. <span class="letterspaced">Nu kalm wat, kalm!</span> In het Engelsch staat “<i lang="en">Clubs, clubs!</i>” de gewone uitroep, om bij straatgevechten de handhavers der orde er bij te roepen. Een paar regels later staat <i>dansrapier</i>; in Sh.ʼs tijd werd er met een degen op zijde gedanst, vergelijk <i>Eind goed, Al goed</i>, II. 1. 32. + +</p> +<p><a href="#d0e2146">II. 1. 47</a>. <span class="letterspaced">Nabij des keizers slot.</span> Het was in de middeleeuwen streng verboden, in of nabij het paleis van den vorst het zwaard te trekken. + +</p> +<p><a href="#d0e2205">II. 1. 67</a>. <span class="letterspaced">Zoo de keizerin dien wanklank hoort.</span> In ʼt Engelsch: <i lang="en">An should the empress know This discordʼs ground</i>; een woordspeling, die ook in K. Richard III, III. 7. 49. voorkomt; <i>ground</i> beteekent zoowel “grond”, “oorzaak”, als “muzikaal thema”; bovendien beteekent <i>discord</i> zoowel “dissonant” als “tweedracht.” Evenals hier vindt men de beide beteekenissen te gelijk bedoeld in Troilus en Cressida, +I. 3. 110 en in Lucretia 1124. + +</p> +<p><a href="#d0e2267">II. 1. 89</a>. <span class="letterspaced">Vulcanusʼ tooi.</span> Shakespeare maakt ook elders van Venus en Mars gewag; men zie Antonius en Cleopatra, I. 5. 18 en Venus en Adonis, 97. + +</p> +<p><a href="#d0e2404">II. 1. 133</a>. <i lang="la">Sit fas aut nefas</i>, “Zij het recht of onrecht”, hij wil en zal zijn doel bereiken, “al moest hij over den Styx en door de schimmen heen.” Het +schijnt dat de Latijnsche uitdrukkingen aan de treurspelen van Seneca ontleend zijn. + +</p> +<p><a href="#d0e2648">II. 3. 22</a>. <span class="letterspaced">De vorst, die zwierf.</span> Natuurlijk wordt Æneas bedoeld, die hier als een dolend ridder wordt voorgesteld. + +</p> +<p><a href="#d0e2669">II. 3. 30</a>. <span class="letterspaced">Besture Venus uw begeerten</span> enz. Aan de planeet Venus werd een verhittende, aan Saturnus een bekoelende invloed toegeschreven op wie onder haar gesternte +geboren waren. + +</p> +<p><a href="#d0e2695">II. 3. 43</a>. <span class="letterspaced">Waarop zijn Philomela tongloos wordt.</span> Lavinia wordt om de verminking, die haar wacht, met Philomela vergeleken. Philomela was de dochter van den Atheenschen koning +Pandion, de zuster van Procne. De laatstgenoemde was door haar vader uitgehuwlijkt aan Tereus, een Thracischen koning in Daulis +(Phocis) en had dezen een zoon geschonken. Na eenigen tijd verlangde zij zeer, haar zuster Philomela weer te zien; Tereus +begaf zich naar Athene en wist Pandion te overreden, dat zijn dochter Philomela een korte poos bij haar zuster zou mogen vertoeven +en daartoe met haar schoonbroeder Tereus zou medegaan. Deze, reeds dadelijk voor Philomela ontvlamd, bracht, in zijn land +aangekomen, haar naar een eenzaam gelegen huis in een dicht bosch, deed haar geweld aan en sneed, toen zij in haar wanhoop +hem dreigde zijn schendige daad te zullen openbaar maken, haar de tong uit, opdat zij niets zou verraden; aan zijn vrouw, +Procne, bracht hij het valsche bericht van Philomelaʼs dood. Na een jaar ongeveer gelukte het Philomela, aan Procne haar lot +te berichten; zij deed haar namelijk een gewaad toekomen, waarin zij woorden geweven had, die het gebeurde meldden. Procne +maakte van een Bacchusfeest gebruik, om in het bosch te zwerven, tot haar zuster door te dringen en deze mede te nemen naar +haar paleis. Om op Tereus wraak te nemen, doodde Procne, door Philomela bijgestaan, haar zoon Itys, en zette dezen aan haar +echtgenoot als spijze voor. Onder het maal verlangde hij zijn zoon Itys te zien; hierop meldde hem Procne, wat hij gegeten +had; en onmiddellijk daarna sprong Philomela te voorschijn, die hem Itysʼ bloedig hoofd toonde. Toen hij nu de wegijlende +zusters vervolgde, werden zij in vogels veranderd, de eene in een nachtegaal, de ander in een zwaluw; Tereus zelf werd een +hop.—Zoo verhaalt Ovidius in het zesde boek zijner Metamorphosen (reg. 484 en vgg.) de geschiedenis.—Shakespeare gewaagt ook +in zijn Cymbeline II. 2. 45 van Tereus en Philomela. + +</p> +<p><a href="#d0e2770">II. 3. 62</a>. <span class="letterspaced">Actæon.</span> Deze was een kleinzoon van Cadmus, een beroemde Thebaansche held en een bedreven jager; hij werd op de jacht in het gebergte +Cithæron door Diana in een hert veranderd en door zijn vijftig honden verscheurd. Ovidiusʼ Metamorph. III. 131 en vgg. + +</p> +<p><a href="#d0e2796">II. 3. 72</a>. <span class="letterspaced">Uw donkere Kimmeriër.</span> De Kimmeriërs der fabel bewoonden een land, waar duisternis heerschte, de historische Kimmeriërs de Krim. De Moor Aaron heet +hier Kimmeriër om zijn donkere kleur, niet om zijn afkomst. + +</p> +<p><a href="#d0e2898">II. 3. 107</a>. <span class="letterspaced">Een giftige ief.</span> De Ief of Taxisboom, <a id="d0e9477"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9477">127</a>]</span>vaak op kerkhoven geplant, wordt meermalen als verderflijk en onheilbrengend aangehaald; men zie: Koning Richard II, III. +2. 17. en Macbeth, IV. 1. 27. + +</p> +<p><a href="#d0e2950">II. 3. 118</a>. <span class="letterspaced">Semiramis.</span> Semiramis, de koningin van het oude Assyrische rijk, wordt als een monster van wellust en wreedheid hier aangehaald. + +</p> +<p><a href="#d0e3385">II. 3. 231</a>. <span class="letterspaced">Zoo bleek scheen eens op Pyramus de maan.</span> De geschiedenis van Pyramus en Thisbe is mede in Ovidiusʼ Metamorphosen, IV. 55 vgg. te vinden; zij speelt in Babylon. De +ouders, die buren en vijanden waren, wilden van een huwelijk niets weten. De gelieven spraken door een spleet in den gemeenschappelijken +muur af, dat zij ʼs nachts onder een moerbezieboom zouden samenkomen. Thisbe was het eerst op de afgesproken plaats, maar +ontwaarde bij het maanlicht een leeuwin, die juist een rund verslonden had en aan een naburig beekje haar dorst kwam lesschen, +nam de vlucht in een grot, maar verloor daarbij haar mantel, die door de leeuwin stukgereten en met bloed bezoedeld werd, +waarna het dier weder in het bosch terugkeerde. Een oogenblik later komt Pyramus, ziet met schrik de sporen van het roofdier, +vindt daarna den bebloeden mantel en steekt zich dood; Thisbe keert weldra terug, om haar geliefde niet teleur te stellen, +vindt zijn lijk en drijft zich zijn zwaard in de borst, mede onder den moerbezieboom, welks vruchten, overeenkomstig Thisbeʼs +wensch, voortaan een donkere bloedkleur hebben, ter herinnering aan dit treurig voorval. Shakespeare heeft in den Midzomernachtdroom +van deze geschiedenis een treffend gebruik gemaakt en ook den Maneschijn niet vergeten. + +</p> +<p><a href="#d0e3850">II. 4. 51</a>. <span class="letterspaced">Gelijk voor Orpheusʼ voeten Cerberus.</span> In ʼt Engelsch <i lang="en">As Cerberus at the Thracian poetʼs feet</i>. Ook in den Midzomernachtdroom, V. 1. 49. wordt Orpheus eenvoudig als <i lang="en">the Thracian singer</i> aangeduid. Toen zijn geliefde vrouw, Eurydice, door den beet van een vergiftige slang gestorven was, daalde hij in de onderwereld +af en wist door zijn zang en snarenspel de Godin der Schimmen zoo te betooveren, dat hij zijn vrouw weder naar boven mocht +medenemen; zij waren reeds de bovenwereld nabij, toen hij, tegen het verbod in, naar haar omzag, zoodat hij haar weder, en +nu voor goed, verloor. Ovidiusʼ Metamorph. X. 1. vgg. + +</p> +<p><a href="#d0e4578">III. 1. 212</a>. <span class="letterspaced">Of wij ontglansen ʼt hemelwelf met zuchten.</span> De gedachte, dat uit zuchten wolken gevormd worden, vindt men meermalen bij Shakespeare uitgedrukt, b.v. Romeo en Julia, +I. 1. 139. + +</p> +<p><a href="#d0e4660">III. 1. 241</a>. De tooneelaanwijzing “<span class="letterspaced">Titus bezwijmt</span>” is door mij ingevoegd, vgl. reg. 253. + +</p> +<p><a href="#d0e5210">IV. 1. 12</a>. <span class="letterspaced">Cornelia las niet vlijtiger.</span> Cornelia, de moeder der Gracchen, die als voortreffelijke opvoedster harer zonen bekend staat (zie Cicero in zijn Brutus, +58. 211). Verder wordt hier Ciceroʼs boek over de welsprekendheid, <i>De oratore</i>, bedoeld. + +</p> +<p><a href="#d0e5234">IV. 1. 20</a>. <span class="letterspaced">Dat Hecuba van Troje van kommer dol werd.</span> Zoo wordt Hecuba ook in den Hamlet II. 2. 527. door een tooneelspeler voorgesteld; zie ook Cymbeline, IV. 2. 313. + +</p> +<p><a href="#d0e5250">IV. 1. 28</a>. <span class="letterspaced">Ben ik geheel en gaarne tot uw dienst.</span> Om zijn vroeger wegloopen weer goed te maken, is de knaap vleiend beleefd jegens Lavinia. In ʼt Engelsch: <i lang="en">I will most willingly attend your ladyship.</i> + +</p> +<p><a href="#d0e5443">IV. 1. 81</a>. <span class="letterspaced" lang="la">Magni</span> enz. Deze Latijnsche klacht, dat de beheerscher des hemels zoo traag is in het hooren en zien van misdaden, is, eenigszins +gewijzigd, uit Senecaʼs treurspel Hippolytus ontleend. + +</p> +<p><a href="#d0e5463">IV. 1. 88</a>. <span class="letterspaced">Romeʼs Hector.</span> De Romeinsche Hector is de verbannen Lucius, wiens hoop de jonge Lucius was, evenals Astyanax het was van den Trojaanschen +Hector.—De gade der onteerde kuische vrouw was Lucretiaʼs echtgenoot Collatinus; haar vader was Lucretius. + +</p> +<p><a href="#d0e5718">IV. 2. 20</a>. <span class="letterspaced" lang="la">Integer vitae</span> enz. Daar de regels uit Horatius (Od. I. 22. 1.) zeggen, dat de reine en schuldelooze geen “Mauretaanschen” pijl en boog, +met andere woorden, geen wapenen behoeft, is door de toezending van wapenen uitgedrukt, dat Tamoraʼs zonen niet rein en schuldeloos +zijn. Als de slimme Tamora niet juist door de zwangerschap onwel was, zou haar de schranderheid van den vond toelachen. Men +merke op, dat het adjectivische <i>Mauris</i> van Horatius hier in <i>Mauri</i>, “van den Moor”, veranderd is. + +</p> +<p><a href="#d0e5853">IV. 2. 52</a>. <span class="letterspaced">Waar Aaron is, de Moor, doch ras!</span> Men kan ʼt laatste ook lezen: “Moord! och ras!” waarop dan Aarons zeggen: “moord en brand” slaat. In ʼt Engelsch is de woordspeling +tusschen <i lang="en">Moor</i> en <i lang="en">more</i>. + +</p> +<p><a href="#d0e6012">IV. 2. 93</a>. <span class="letterspaced">Niet Enceladus.</span> Een der Giganten, die met rotsblokken den hemel bestormden; ook Typhon was een monster, dat bij den strijd tegen den oppergod +zich geducht maakte. Alcides is Hercules. + +</p> +<p><a href="#d0e6101">IV. 2. 126</a>. <span class="letterspaced">Van den zeekʼren kant.</span> Van moeders zij. + +</p> +<p><a href="#d0e6333">IV. 3. 4</a>. <span class="letterspaced" lang="la">Terras Astræa reliquit.</span> Aanhaling uit Ovidiusʼ Metamorphosen I. 150. De Godin der Gerechtigheid, als hemelbewoonster <i>Astrœa</i> genoemd, woonde in de gouden eeuw op aarde, maar “verliet de aarde” in de koperen eeuw, het laatst van alle hemellingen.—Men +denke zich het plein, waar dit derde tooneel speelt, in de nabijheid van het keizerlijk paleis. + +</p> +<p><a href="#d0e6552">IV. 3. 80</a>. <span class="letterspaced">De galgemaker?</span> In het Engelsch <a id="d0e9618"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e9618">128</a>]</span>verstaat de Boer den naam van Jupiter “Gibbeter”, en vraagt daarom, of de “Gibbetmaker” bedoeld is; een natuurlijk niet terug +te geven woordspeling. + +</p> +<p><a href="#d0e6600">IV. 3. 90</a>. <span class="letterspaced">Met eenige gratie.</span> In het Engelsch is hier een woordspeling tusschen <i lang="en">grace</i>, “gratie”, en <i lang="en">grace</i>, “gebed bij ʼt eten”. De boer zegt, dat hij ʼt laatste nooit heeft kunnen leeren. + +</p> +<p><a href="#d0e7416">V. 1. 122</a>. <span class="letterspaced">Naar ʼt spreekwoord zegt.</span> Het spreekwoord is: <i lang="en">to blush like a black dog</i>. + +</p> +<p><a href="#d0e7472">V. 1. 145</a>. <span class="letterspaced">Omlaag weer met dien duivel.</span> Aaron heeft dus gesproken van de ladder af, die hij reeds bestegen had om gehangen te worden. + +</p> +<p><a href="#d0e7739">V. 2. 56</a>. <span class="letterspaced">Hyperion.</span> Helios, de Zonnegod. + +</p> +<p><a href="#d0e8241">V. 2. 204</a>. <span class="letterspaced">En bloediger dan der Centauren feest.</span> In Ovidius Metamorph. XII. 210 kon Shakespeare de beschrijving vinden van den gruwelijken strijd, die, op de bruiloft van +Pirithous tusschen de Lapithen, tot wier volk de bruid behoorde, en de mede-uitgenoodigde Centauren ontstond, en met de nederlaag +der laatsten eindigde. + +</p> +<p><a href="#d0e8445">V. 3. 36</a>. <span class="letterspaced">Virginius.</span> De vergelijking gaat eigenlijk niet door, want Virginius doodde zijn dochter om haar onteering te voorkomen. + +</p> +<p><a href="#d0e8645">V. 3. 80</a>. <span class="letterspaced">Als onze stamheer eens.</span> Ook in Julius Cæsar noemt Shakespeare Æneas den stamheer der Romeinen.—In de Æneis van Vergilius (II<sup>de</sup> Boek) verhaalt Æneas aan Dido de overrompeling van Troje door de Grieken, en vermeldt, hoe de Griek Sinon (Ald. reg. 79) +de Trojanen overhaalde het verderfelijke paard binnen hun muren te halen. Ook in 3 Hendrik VI, III. 2. 190. en in Cymbeline +III. 4. 61 wordt Sinon vermeld; evenzoo in Lucretia 1521. + + + +</p> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e9088" href="#d0e9088src" class="noteref">1</a></span> Blijkbaar waren Ovidiusʼ Metamorphosen aan Sh. goed bekend; niet alleen de Titus Andronicus, maar verscheiden stukken van +hem kunnen het getuigen. Ook andere gedichten van Ovidius, de <i>Amores</i> (zie het Motto van Venus en Adonis) en de <i>Heroides</i>, (zie 3 Hendrik VI, I. 3. 48) waren hem niet vreemd. De Metamorphosen (Gedaanteverwisselingen of Herscheppingen) waren reeds +in Sh.ʼs tijd door Golding in het Engelsch vertaald. Dat Sh. deze vertaling kende, is wel aan te nemen; maar hij kan Ovidius +zeer wel in het oorspronkelijke gelezen hebben; hij had op de school te Stratford Latijn geleerd en naar allen schijn met +vrucht.—In de Bodleyʼsche bibliotheek te Oxford berust een kleine uitgave der Metamorphosen: “<span lang="la">Ovidii Metamorphoseon Libri quindecim</span>”, gedrukt bij Aldus in Venetië, in October 1502; op den titel staat geschreven: Wm. Shr. en op het schutblad de vermelding, +geschreven in 1682 door T. N. (Nash?), dat hij dit kleine boek gekregen had van “W. Hall, die zeide, dat het eens aan Will. +Shakspere had toebehoord.” Er is geen beslissende reden om de echtheid der schrifturen te betwisten of te betwijfelen; de +verkorte naamteekening op den titel kan zeer wel van onzen dichter zelf zijn. +</p> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e9230" href="#d0e9230src" class="noteref">2</a></span> Met deze woorden begint Dr. W. J. A. Jonckbloet in zijne <i>Geschiedenis der Nederl. Letterkunde</i> (Tweede druk, II. blz. 165) zijn hoofdstuk over Jan Vos. +</p> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e9259" href="#d0e9259src" class="noteref">3</a></span> Wie, zonder het stuk van Jan Vos geheel te doorworstelen, er een goed denkbeeld van wil krijgen, leze de voorlezing: “Shakespeareʼs +invloed op het Nederlandsen tooneel der zeventiende eeuw”, van Prof. <span class="smallcaps">Moltzer</span> (1874), die ook duidelijk in het licht gesteld heeft, dat Vos den Titus Andronicus door de vertooningen der Engelsche komedianten +heeft leeren kennen. +</p> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e9271" href="#d0e9271src" class="noteref">4</a></span> De cijfers aan het hoofd der bladzijden zijn dezelfde, waarmede in de uitmuntende, door de uitgevers van den “Cambridge Shakespeare” +bezorgde, en weinig kostbare <i lang="en">Globe Edition: The works of William Shakespeare</i> (London, Macmillan and Co.), de eerste regel der bladzijde is aangewezen. Genoemde uitgave wordt tegenwoordig vrij algemeen +bij aanhalingen gebezigd. Daar niet dan uiterst zelden de Nederlandsche vertaling een versregel meer bevat dan het oorspronkelijke, +kon de nommering overgenomen worden, waardoor zoowel vergelijking met het oorspronkelijke, als het doen van aanhalingen of +verwijzingen gemakkelijker worden. +</p> +<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e9323" href="#d0e9323src" class="noteref">5</a></span> Een merkwaardig staaltje levert Marlowe in de eerste alleenspraak van Faustus in “The tragical History of Doctor Faustus.” +Er komen verscheiden Latijnsche gezegden in voor en de Philosophie wordt in de eerste uitgave er (I. 1. 12) aangeduid met +<i>Oncœmion</i>, dat door de latere uitgevers, die ʼt woord niet verstonden, veranderd is in <i lang="en">Economy</i>; het woord is gebleken gemaakt te zijn uit de Grieksche woorden “on kai mè on”, “zijnde en niet zijnde”, zoodat Faustus zegt: +“Vaarwel, zijn-en-niet-zijn”! +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="div1" id="d0e9682"> +<h2 class="normal">Inhoudsopgave</h2> +<ul> +<li><a href="#d0e95">Titus Andronicus.</a><ul> +<li><a href="#d0e243">Eerste Bedrijf.</a><ul> +<li><a href="#d0e246">Eerste Tooneel.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e1980">Tweede Bedrijf.</a><ul> +<li><a href="#d0e1983">Eerste Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e2420">Tweede Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e2574">Derde Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e3675">Vierde Tooneel.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e3870">Derde Bedrijf.</a><ul> +<li><a href="#d0e3873">Eerste Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e4858">Tweede Tooneel.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e5130">Vierde Bedrijf.</a><ul> +<li><a href="#d0e5133">Eerste Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e5596">Tweede Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e6291">Derde Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e6661">Vierde Tooneel.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e7037">Vijfde Bedrijf.</a><ul> +<li><a href="#d0e7040">Eerste Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e7556">Tweede Tooneel.</a></li> +<li><a href="#d0e8247">Derde Tooneel.</a></li> +</ul> +</li> +<li><a href="#d0e8993">Aanteekeningen.</a></li> +</ul> +</li> +</ul> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2>Colofon</h2> +<h3>Beschikbaarheid</h3> +<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctie team op <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<p>Het Engelse orgineel van dit eBoek is <i>Titus Andronicus</i>, eBoek nummer <a href="http://www.gutenberg.org/etext/1106">1106</a>. Een Finse vertaling is beschikbaar als eBoek <a href="http://www.gutenberg.org/etext/21100">21100</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give +it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at <a href="http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. + +</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at <a href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. + +</p> +<h3>Codering</h3> +<p>Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde +van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn +gemarkeerd met het corr-element. + +</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele aanhalingstekens. + +</p> +<h3>Documentgeschiedenis</h3> +<ol class="lsoff"> +<li>2007-11-24 begonnen. + +</li> +</ol> +<h3>Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table width="75%"> +<tr> +<th>Plaats</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e128">Bladzijde </a></td> +<td width="40%">zonen</td> +<td width="40%">Zonen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e177">Bladzijde </a></td> +<td width="40%">zonen</td> +<td width="40%">Zonen</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e727">Bladzijde 91</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e1889">Bladzijde 95</a></td> +<td width="40%">n</td> +<td width="40%">En</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e2332">Bladzijde 96</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e4855">Bladzijde 105</a></td> +<td width="40%">,</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e8274">Bladzijde 117</a></td> +<td width="40%">)</td> +<td width="40%"> +[<i>Verwijderd</i>] + +</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e9065">Bladzijde 121</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e9149">Bladzijde 122</a></td> +<td width="40%">verscheiden</td> +<td width="40%">verscheidene</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e9161">Bladzijde 123</a></td> +<td width="40%"> +[<i>Niet in bron</i>] + +</td> +<td width="40%">.</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e9193">Bladzijde 123</a></td> +<td width="40%">Shʼs</td> +<td width="40%">Sh.ʼs</td> +</tr> +<tr> +<td width="20%"><a href="#d0e9284">Bladzijde 125</a></td> +<td width="40%">1. 77.</td> +<td width="40%">I. 1. 77.</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Titus Andronicus, by William Shakespeare + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TITUS ANDRONICUS *** + +***** This file should be named 23676-h.htm or 23676-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/3/6/7/23676/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> |