1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
|
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<HTML>
<HEAD>
<META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=iso-8859-1">
<TITLE>
Virgil's Georgics in Latin
</TITLE>
<STYLE TYPE="text/css">
BODY { color: Black;
background: White;
margin-right: 5%;
margin-left: 10%;
font-size: medium;
font-family: "Times New Roman", serif;
text-align: justify }
P {text-indent: 0% }
P.noindent {text-indent: 0% }
P.poem {text-indent: 0%;
margin-left: 10%;
font-size: small }
P.letter {font-size: small ;
margin-left: 10% ;
margin-right: 10% }
P.salutation {font-size: small ;
text-indent: 0%;
margin-left: 10% ;
margin-right: 10% }
P.closing {font-size: small ;
text-indent: 0%;
margin-left: 10% ;
margin-right: 10% }
P.footnote {font-size: small ;
text-indent: 0% ;
margin-left: 0% ;
margin-right: 0% }
P.transnote {font-size: small ;
text-indent: 0% ;
margin-left: 0% ;
margin-right: 0% }
P.index {font-size: small ;
text-indent: -5% ;
margin-left: 5% ;
margin-right: 0% }
P.intro {font-size: medium ;
text-indent: -5% ;
margin-left: 5% ;
margin-right: 0% }
P.dedication {text-indent: 0%;
margin-left: 15%;
text-align: justify }
P.published {font-size: small ;
text-indent: 0% ;
margin-left: 15% }
P.quote {font-size: small ;
text-indent: 4% ;
margin-left: 0% ;
margin-right: 0% }
P.report {font-size: small ;
text-indent: 4% ;
margin-left: 0% ;
margin-right: 0% }
P.report2 {font-size: small ;
text-indent: 4% ;
margin-left: 10% ;
margin-right: 10% }
P.finis { text-align: center ;
text-indent: 0% ;
margin-left: 0% ;
margin-right: 0% }
</STYLE>
</HEAD>
<BODY>
<pre>
The Project Gutenberg EBook of The Georgics, by Virgil
This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org
Title: The Georgics
Author: Virgil
Release Date: April 3, 2008 [EBook #231]
Language: Latin
Character set encoding: ISO-8859-1
*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE GEORGICS ***
</pre>
<H2 ALIGN="center">
PUBLI VERGILI MARONIS
</H2>
<H1 ALIGN="center">
GEORGICON
</H1>
<BR><BR>
<H3>
<A HREF="#liber1">LIBER I</A><BR>
<A HREF="#liber2">LIBER II</A><BR>
<A HREF="#liber3">LIBER III</A><BR>
<A HREF="#liber4">LIBER IV</A><BR>
</H3>
<BR><BR>
<A NAME="liber1"></A>
<H3>
LIBER I<BR>
</H3>
<P>
Quid faciat laetas segetes, quo sidere terram<BR>
vertere, Maecenas, ulmisque adiungere vitis<BR>
conveniat, quae cura boum, qui cultus habendo<BR>
sit pecori, apibus quanta experientia parcis,<BR>
hinc canere incipiam. Vos, o clarissima mundi<BR>
lumina, labentem caelo quae ducitis annum,<BR>
Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus<BR>
Chaoniam pingui glandem mutavit arista,<BR>
poculaque inventis Acheloia miscuit uvis;<BR>
et vos, agrestum praesentia numina, Fauni,<BR>
ferte simul Faunique pedem Dryadesque puellae:<BR>
Munera vestra cano. Tuque o, cui prima frementem<BR>
fudit equum magno tellus percussa tridenti,<BR>
Neptune; et cultor nemorum, cui pinguia Ceae<BR>
ter centum nivei tondent dumeta iuvenci;<BR>
ipse nemus linquens patrium saltusque Lycaei,<BR>
Pan, ovium custos, tua si tibi Maenala curae,<BR>
adsis, o Tegeaee, favens, oleaeque Minerva<BR>
inventrix, uncique puer monstrator aratri,<BR>
et teneram ab radice ferens, Silvane, cupressum,<BR>
dique deaeque omnes, studium quibus arva tueri,<BR>
quique novas alitis non ullo semine fruges,<BR>
quique satis largum caelo demittitis imbrem;<BR>
tuque adeo, quem mox quae sint habitura deorum<BR>
concilia, incertum est, urbisne invisere, Caesar,<BR>
terrarumque velis curam et te maximus orbis<BR>
auctorem frugum tempestatumque potentem<BR>
accipiat, cingens materna tempora myrto,<BR>
an deus inmensi venias maris ac tua nautae<BR>
numina sola colant, tibi serviat ultima Thule<BR>
teque sibi generum Tethys emat omnibus undis,<BR>
anne novum tardis sidus te mensibus addas,<BR>
qua locus Erigonen inter Chelasque sequentis<BR>
panditur—-ipse tibi iam bracchia contrahit ardens<BR>
Scorpius et caeli iusta plus parte reliquit—-<BR>
quidquid eris,—-nam te nec sperant Tartara regem<BR>
nec tibi regnandi veniat tam dira cupido,<BR>
quamvis Elysios miretur Graecia campos<BR>
nec repetita sequi curet Proserpina matrem—-<BR>
da facilem cursum atque audacibus adnue coeptis<BR>
ignarosque viae mecum miseratus agrestis<BR>
ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari.<BR>
</P>
<P>
Vere novo, gelidus canis cum montibus humor<BR>
liquitur et Zephyro putris se glaeba resolvit,<BR>
depresso incipiat iam tum mihi taurus aratro<BR>
ingemere et sulco attritus splendescere vomer.<BR>
Illa seges demum votis respondet avari<BR>
agricolae, bis quae solem, bis frigora sensit;<BR>
illius inmensae ruperunt horrea messes.<BR>
At prius ignotum ferro quam scindimus aequor,<BR>
ventos et varium caeli praediscere morem<BR>
cura sit ac patrios cultusque habitusque locorum<BR>
et quid quaeque ferat regio et quid quaeque recuset.<BR>
Hic segetes, illic veniunt felicius uvae,<BR>
arborei fetus alibi, atque iniussa virescunt<BR>
gramina. Nonne vides, croceos ut Tmolus odores,<BR>
India mittit ebur, molles sua tura Sabaei,<BR>
at Chalybes nudi ferrum, virosaque Pontus<BR>
castorea, Eliadum palmas Epiros equarum.<BR>
Continuo has leges aeternaque foedera certis<BR>
inposuit natura locis, quo tempore primum<BR>
Deucalion vacuum lapides iactavit in orbem,<BR>
unde homines nati, durum genus. Ergo age, terrae<BR>
pingue solum primis extemplo a mensibus anni<BR>
fortes invertant tauri glaebasque iacentis<BR>
pulverulenta coquat maturis solibus aestas;<BR>
at si non fuerit tellus fecunda, sub ipsum<BR>
Arcturum tenui sat erit suspendere sulco:<BR>
illic, officiant laetis ne frugibus herbae,<BR>
hic, sterilem exiguus ne deserat humor harenam.<BR>
</P>
<P>
Alternis idem tonsas cessare novalis<BR>
et segnem patiere situ durescere campum;<BR>
aut ibi flava seres mutato sidere farra,<BR>
unde prius laetum siliqua quassante legumen<BR>
aut tenuis fetus viciae tristisque lupini<BR>
sustuleris fragilis calamos silvamque sonantem.<BR>
Urit enim lini campum seges, urit avenae,<BR>
urunt Lethaeo perfusa papavera somno:<BR>
sed tamen alternis facilis labor, arida tantum<BR>
ne saturare fimo pingui pudeat sola neve<BR>
effetos cinerem inmundum iactare per agros.<BR>
Sic quoque mutatis requiescunt fetibus arva;<BR>
nec nulla interea est inaratae gratia terrae.<BR>
Saepe etiam sterilis incendere profuit agros<BR>
atque levem stipulam crepitantibus urere flammis:<BR>
sive inde occultas viris et pabula terrae<BR>
pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem<BR>
excoquitur vitium atque exsudat inutilis humor,<BR>
seu pluris calor ille vias et caeca relaxat<BR>
spiramenta, novas veniat qua sucus in herbas,<BR>
seu durat magis et venas adstringit hiantis,<BR>
ne tenues pluviae rapidive potentia solis<BR>
acrior aut Boreae penetrabile frigus adurat.<BR>
Multum adeo, rastris glaebas qui frangit inertis<BR>
vimineasque trahit cratis, iuvat arva, neque illum<BR>
flava Ceres alto nequiquam spectat Olympo;<BR>
et qui, proscisso quae suscitat aequore terga,<BR>
rursus in obliquum verso perrumpit aratro,<BR>
exercetque frequens tellurem atque imperat arvis.<BR>
Humida solstitia atque hiemes orate serenas,<BR>
agricolae; hiberno laetissima pulvere farra,<BR>
laetus ager: nullo tantum se Mysia cultu<BR>
iactat et ipsa suas mirantur Gargara messis.<BR>
Quid dicam, iacto qui semine comminus arva<BR>
insequitur cumulosque ruit male pinguis harenae<BR>
deinde satis fluvium inducit rivosque sequentis<BR>
et, cum exustus ager morientibus aestuat herbis,<BR>
ecce supercilio clivosi tramitis undam<BR>
elicit. illa cadens raucum per levia murmur<BR>
saxa ciet, scatebrisque arentia temperat arva.<BR>
Quid qui, ne gravidis procumbat culmus aristis,<BR>
luxuriem segetum tenera depascit in herba,<BR>
cum primum sulcos aequant sata. quique paludis<BR>
collectum humorem bibula deducit harena.<BR>
Praesertim incertis si mensibus amnis abundans<BR>
exit et obducto late tenet omnia limo,<BR>
unde cavae tepido sudant humore lacunae.<BR>
</P>
<P>
Nec tamen, haec cum sint hominumque boumque labores<BR>
versando terram experti, nihil inprobus anser<BR>
Strymoniaeque grues et amaris intiba fibris<BR>
officiunt aut umbra nocet. Pater ipse colendi<BR>
haud facilem esse viam voluit, primusque per artem<BR>
movit agros curis acuens mortalia corda<BR>
nec torpere gravi passus sua regna veterno.<BR>
Ante Iovem nulli subigebant arva coloni;<BR>
ne signare quidem aut partiri limite campum<BR>
fas erat: in medium quaerebant ipsaque tellus<BR>
omnia liberius nullo poscente ferebat.<BR>
Ille malum virus serpentibus addidit atris<BR>
praedarique lupos iussit pontumque moveri,<BR>
mellaque decussit foliis ignemque removit<BR>
et passim rivis currentia vina repressit,<BR>
ut varias usus meditando extunderet artis<BR>
paulatim et sulcis frumenti quaereret herbam.<BR>
[Ut silicis venis abstrusum excuderet ignem.]<BR>
Tunc alnos primum fluvii sensere cavatas;<BR>
navita tum stellis numeros et nomina fecit,<BR>
Pleiadas, Hyadas, claramque Lycaonis Arcton;<BR>
tum laqueis captare feras et fallere visco<BR>
inventum et magnos canibus circumdare saltus;<BR>
atque alius latum funda iam verberat amnem<BR>
alta petens, pelagoque alius trahit humida lina;<BR>
tum ferri rigor atque argutae lamina serrae,—-<BR>
nam primi cuneis scindebant fissile lignum<BR>
tum variae venere artes. Labor omnia vicit<BR>
inprobus et duris urgens in rebus egestas.<BR>
Prima Ceres ferro mortalis vertere terram<BR>
instituit, cum iam glandes atque arbuta sacrae<BR>
deficerent silvae et victum Dodona negaret.<BR>
Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos<BR>
esset robigo segnisque horreret in arvis<BR>
carduus; intereunt segetes, subit aspera silva,<BR>
lappaeque tribolique, interque nitentia culta<BR>
infelix lolium et steriles dominantur avenae.<BR>
Quod nisi et adsiduis herbam insectabere rastris,<BR>
et sonitu terrebis aves, et ruris opaci<BR>
falce premes umbras votisque vocaveris imbrem,<BR>
heu magnum alterius frustra spectabis acervum,<BR>
concussaque famem in silvis solabere quercu.<BR>
</P>
<P>
Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma,<BR>
quis sine nec potuere seri nec surgere messes:<BR>
vomis et inflexi primum grave robur aratri<BR>
tardaque Eleusinae matris volventia plaustra<BR>
tribulaque traheaeque et iniquo pondere rastri;<BR>
virgea praeterea Celei vilisque supellex,<BR>
arbuteae crates et mystica vannus Iacchi.<BR>
Omnia quae multo ante memor provisa repones,<BR>
si te digna manet divini gloria ruris.<BR>
Continuo in silvis magna vi flexa domatur<BR>
in burim et curvi formam accipit ulmus aratri.<BR>
Huic a stirpe pedes temo protentus in octo,<BR>
binae aures, duplici aptantur dentalia dorso<BR>
caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus,<BR>
stivaque, quae currus a tergo torqueat imos,<BR>
et suspensa focis explorat robora fumus.<BR>
</P>
<P>
Possum multa tibi veterum praecepta referre,<BR>
ni refugis tenuisque piget cognoscere curas.<BR>
Area cum primis ingenti aequanda cylindro<BR>
et vertenda manu et creta solidanda tenaci,<BR>
ne subeant herbae neu pulvere victa fatiscat,<BR>
tum variae inludant pestes: saepe exiguus mus<BR>
sub terris posuitque domos atque horrea fecit,<BR>
aut oculis capti fodere cubilia talpae,<BR>
inventusque cavis bufo et quae plurima terrae<BR>
monstra ferunt, populatque ingentem farris acervum<BR>
curculio atque inopi metuens formica senectae.<BR>
Contemplator item, cum se nux plurima silvis<BR>
induet in florem et ramos curvabit olentis.<BR>
Si superant fetus, pariter frumenta sequentur<BR>
magnaque cum magno veniet tritura calore;<BR>
at si luxuria foliorum exuberat umbra,<BR>
nequiquam pinguis palea teret area culmos.<BR>
Semina vidi equidem multos medicare serentis<BR>
et nitro prius et nigra perfundere amurca,<BR>
grandior ut fetus siliquis fallacibus esset,<BR>
et, quamvis igni exiguo, properata maderent.<BR>
Vidi lecta diu et multo spectata labore<BR>
degenerare tamen, ni vis humana quot annis<BR>
maxima quaeque manu legeret. Sic omnia fatis<BR>
in peius ruere ac retro sublapsa referri,<BR>
non aliter, quam qui adverso vix flumine lembum<BR>
remigiis subigit, si bracchia forte remisit,<BR>
atque illum in praeceps prono rapit alveus amni.<BR>
</P>
<P>
Praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis<BR>
Haedorumque dies servandi et lucidus Anguis,<BR>
quam quibus in patriam ventosa per aequora vectis<BR>
pontus et ostriferi fauces temptantur Abydi.<BR>
Libra die somnique pares ubi fecerit horas<BR>
et medium luci atque umbris iam dividit orbem,<BR>
exercete, viri, tauros, serite hordea campis<BR>
usque sub extremum brumae intractabilis imbrem;<BR>
nec non et lini segetem et Cereale papaver<BR>
tempus humo tegere et iamdudum incumbere aratris,<BR>
dum sicca tellure licet, dum nubila pendent.<BR>
Vere fabis satio; tum te quoque, Medica, putres<BR>
accipiunt sulci et milio venit annua cura,<BR>
candidus auratis aperit cum cornibus annum<BR>
Taurus et averso cedens Canis occidit astro.<BR>
At si triticeam in messem robustaque farra<BR>
exercebis humum solisque instabis aristis,<BR>
ante tibi Eoae Atlantides abscondantur<BR>
Gnosiaque ardentis decedat stella Coronae,<BR>
debita quam sulcis committas semina quamque<BR>
invitae properes anni spem credere terrae.<BR>
Multi ante occasum Maiae coepere; sed illos<BR>
exspectata seges vanis elusit avenis.<BR>
Si vero viciamque seres vilemque phaselum<BR>
nec Pelusiacae curam aspernabere lentis,<BR>
haud obscura cadens mittet tibi signa Bootes:<BR>
incipe et ad medias sementem extende pruinas.<BR>
</P>
<P>
Idcirco certis dimensum partibus orbem<BR>
per duodena regit mundi Sol aureus astra.<BR>
Quinque tenent caelum zonae; quarum una corusco<BR>
semper sole rubens et torrida semper ab igni;<BR>
quam circum extremae dextra laevaque trahuntur<BR>
caeruleae, glacie concretae atque imbribus atris;<BR>
has inter mediamque duae mortalibus aegris<BR>
munere concessae divom, et via secta per ambas,<BR>
obliquus qua se signorum verteret ordo.<BR>
Mundus, ut ad Scythiam Rhipaeasque arduus arces<BR>
consurgit, premitur Libyae devexus in austros.<BR>
Hic vertex nobis semper sublimis; at illum<BR>
sub pedibus Styx atra videt Manesque profundi.<BR>
Maximus hic flexu sinuoso elabitur Anguis<BR>
circum perque duas in morem fluminis Arctos,<BR>
Arctos Oceani metuentis aequore tingui.<BR>
Illic, ut perhibent, aut intempesta silet nox,<BR>
semper et obtenta densentur nocte tenebrae,<BR>
aut redit a nobis Aurora diemque reducit;<BR>
nosque ubi primus equis Oriens adflavit anhelis,<BR>
illic, sera rubens accendit lumina Vesper.<BR>
Hinc tempestates dubio praediscere caelo<BR>
possumus, hinc messisque diem tempusque serendi,<BR>
et quando infidum remis inpellere marmor<BR>
conveniat, quando armatas deducere classis,<BR>
aut tempestivam silvis evertere pinum.<BR>
</P>
<P>
Nec frustra signorum obitus speculamur et ortus,<BR>
temporibusque parem diversis quattuor annum.<BR>
Frigidus agricolam si quando continet imber,<BR>
multa, forent quae mox caelo properanda sereno,<BR>
maturare datur: durum procudit arator<BR>
vomeris obtunsi dentem, cavat arbore lintres,<BR>
aut pecori signum aut numeros inpressit acervis.<BR>
Exacuunt alii vallos furcasque bicornis<BR>
atque Amerina parant lentae retinacula viti.<BR>
Nunc facilis rubea texatur fiscina virga,<BR>
nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo.<BR>
Quippe etiam festis quaedam exercere diebus<BR>
fas et iura sinunt; rivos deducere nulla<BR>
religio vetuit, segeti praetendere saepem,<BR>
insidias avibus moliri, incendere vepres,<BR>
balantumque gregem fluvio mersare salubri.<BR>
Saepe oleo tardi costas agitator aselli<BR>
vilibus aut onerat pomis, lapidemque revertens<BR>
incusum aut atrae massam picis urbe reportat.<BR>
</P>
<P>
Ipsa dies alios alio dedit ordine Luna<BR>
felicis operum. Quintam fuge: pallidus Orcus<BR>
Eumenidesque satae; tum partu Terra nefando<BR>
Coeumque Iapetumque creat saevumque Typhoea<BR>
et coniuratos caelum rescindere fratres.<BR>
Ter sunt conati inponere Pelio Ossam<BR>
scilicet, atque Ossae frondosum involvere Olympum;<BR>
ter pater exstructos disiecit fulmine montis.<BR>
Septima post decimam felix et ponere vitem<BR>
et prensos domitare boves et licia telae<BR>
addere: nona fugae melior, contraria furtis.<BR>
</P>
<P>
Multa adeo gelida melius se nocte dedere,<BR>
aut cum sole novo terras inrorat Eous.<BR>
Nocte leves melius stipulae, nocte arida prata<BR>
tondentur, noctes lentus non deficit humor.<BR>
Et quidam seros hiberni ad luminis ignis<BR>
pervigilat ferroque faces inspicat acuto;<BR>
interea longum cantu solata laborem<BR>
arguto coniunx percurrit pectine telas,<BR>
aut dulcis musti Volcano decoquit humorem<BR>
et foliis undam trepidi despumat aeni.<BR>
At rubicunda Ceres medio succiditur aestu<BR>
et medio tostas aestu terit area fruges.<BR>
Nudus ara, sere nudus; hiems ignava colono.<BR>
Frigoribus parto agricolae plerumque fruuntur<BR>
mutuaque inter se laeti convivia curant.<BR>
Invitat genialis hiems curasque resolvit,<BR>
ceu pressae cum iam portum tetigere carinae,<BR>
puppibus et laeti nautae inposuere coronas.<BR>
Sed tamen et quernas glandes tum stringere tempus<BR>
et lauri bacas oleamque cruentaque myrta,<BR>
tum gruibus pedicas et retia ponere cervis<BR>
auritosque sequi lepores, tum figere dammas,<BR>
stuppea torquentem Balearis verbera fundae,<BR>
cum nix alta iacet, glaciem cum flumina trudunt.<BR>
</P>
<P>
Quid tempestates autumni et sidera dicam,<BR>
atque, ubi iam breviorque dies et mollior aestas,<BR>
quae vigilanda viris. vel cum ruit imbriferum ver,<BR>
spicea iam campis cum messis inhorruit et cum<BR>
frumenta in viridi stipula lactentia turgent.<BR>
Saepe ego, cum flavis messorem induceret arvis<BR>
agricola et fragili iam stringeret hordea culmo,<BR>
omnia ventorum concurrere proelia vidi,<BR>
quae gravidam late segetem ab radicibus imis<BR>
sublimem expulsam eruerent; ita turbine nigro<BR>
ferret hiems culmumque levem stipulasque volantis.<BR>
Saepe etiam inmensum caelo venit agmen aquarum<BR>
et foedam glomerant tempestatem imbribus atris<BR>
collectae ex alto nubes; ruit arduus aether<BR>
et pluvia ingenti sata laeta boumque labores<BR>
diluit; inplentur fossae et cava flumina crescunt<BR>
cum sonitu fervetque fretis spirantibus aequor.<BR>
Ipse pater media nimborum in nocte corusca<BR>
fulmina molitur dextra; quo maxuma motu<BR>
terra tremit; fugere ferae et mortalia corda<BR>
per gentis humilis stravit pavor; ille flagranti<BR>
aut Athon aut Rhodopen aut alta Ceraunia telo<BR>
deicit; ingeminant austri et densissimus imber;<BR>
nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt.<BR>
Hoc metuens caeli menses et sidera serva,<BR>
frigida Saturni sese quo stella receptet,<BR>
quos ignis caelo Cyllenius erret in orbis.<BR>
In primis venerare deos atque annua magnae<BR>
sacra refer Cereri laetis operatus in herbis<BR>
extremae sub casum hiemis, iam vere sereno.<BR>
Tum pingues agni et tum mollissima vina,<BR>
tum somni dulces densaeque in montibus umbrae.<BR>
Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret;<BR>
cui tu lacte favos et miti dilue Baccho,<BR>
terque novas circum felix eat hostia fruges,<BR>
omnis quam chorus et socii comitentur ovantes,<BR>
et Cererem clamore vocent in tecta; neque ante<BR>
falcem maturis quisquam supponat aristis,<BR>
quam Cereri torta redimitus tempora quercu<BR>
det motus incompositos et carmina dicat.<BR>
</P>
<P>
Atque haec ut certis possemus discere signis,<BR>
aestusque pluviasque et agentis frigora ventos,<BR>
ipse Pater statuit, quid menstrua Luna moneret,<BR>
quo signo caderent austri, quid saepe videntes<BR>
agricolae propius stabulis armenta tenerent.<BR>
Continuo ventis surgentibus aut freta ponti<BR>
incipiunt agitata tumescere et aridus altis<BR>
montibus audiri fragor aut resonantia longe<BR>
litora misceri et nemorum increbrescere murmur.<BR>
Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis,<BR>
cum medio celeres revolant ex aequore mergi<BR>
clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae<BR>
in sicco ludunt fulicae notasque paludes<BR>
deserit atque altam supra volat ardea nubem.<BR>
Saepe etiam stellas vento inpendente videbis<BR>
praecipitis caelo labi noctisque per umbram<BR>
flammarum longos a tergo albescere tractus;<BR>
saepe levem paleam et frondes volitare caducas<BR>
aut summa nantis in aqua colludere plumas.<BR>
At Boreae de parte trucis cum fulminat et cum<BR>
Eurique Zephyrique tonat domus: omnia plenis<BR>
rura natant fossis atque omnis navita ponto<BR>
humida vela legit. Numquam inprudentibus imber<BR>
obfuit: aut illum surgentem vallibus imis<BR>
aeriae fugere grues, aut bucula caelum<BR>
suspiciens patulis captavit naribus auras,<BR>
aut arguta lacus circumvolitavit hirundo<BR>
et veterem in limo ranae cecinere querelam.<BR>
Saepius et tectis penetralibus extulit ova<BR>
angustum formica terens iter et bibit ingens<BR>
arcus et e pastu decedens agmine magno<BR>
corvorum increpuit densis exercitus alis.<BR>
Iam variae pelagi volucres et quae Asia circum<BR>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri,<BR>
certatim largos umeris infundere rores:<BR>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas<BR>
et studio incassum videas gestire lavandi.<BR>
Tum cornix plena pluviam vocat inproba voce<BR>
et sola in sicca secum spatiatur harena.<BR>
Ne nocturna quidem carpentes pensa puellae<BR>
nescivere hiemem, testa cum ardente viderent<BR>
scintillare oleum et putris concrescere fungos.<BR>
</P>
<P>
Nec minus ex imbri soles et aperta serena<BR>
prospicere et certis poteris cognoscere signis:<BR>
nam neque tum stellis acies obtunsa videtur,<BR>
nec fratris radiis obnoxia surgere Luna,<BR>
tenuia nec lanae per caelum vellera ferri;<BR>
non tepidum ad solem pinnas in litore pandunt<BR>
dilectae Thetidi alcyones, non ore solutos<BR>
inmundi meminere sues iactare maniplos.<BR>
At nebulae magis ima petunt campoque recumbunt,<BR>
solis et occasum servans de culmine summo<BR>
nequiquam seros exercet noctua cantus.<BR>
Adparet liquido sublimis in aere Nisus<BR>
et pro purpureo poenas dat Scylla capillo:<BR>
quacumque illa levem fugiens secat aethera pinnis,<BR>
ecce inimicus, atrox, magno stridore per auras<BR>
insequitur Nisus; qua se fert Nisus ad auras,<BR>
illa levem fugiens raptim secat aethera pinnis<BR>
Tum liquidas corvi presso ter gutture voces<BR>
aut quater ingeminant, et saepe cubilibus altis<BR>
nescio qua praeter solitum dulcedine laeti<BR>
inter se in foliis strepitant; iuvat imbribus actis<BR>
progeniem parvam dulcisque revisere nidos;<BR>
haud equidem credo, quia sit divinitus illis<BR>
ingenium aut rerum fato prudentia maior;<BR>
verum ubi tempestas et caeli mobilis humor<BR>
mutavere vias et Iuppiter uvidus austris<BR>
denset, erant quae rara modo, et, quae densa, relaxat,<BR>
vertuntur species animorum et pectora motus<BR>
nunc alios, alios, dum nubila ventus agebat,<BR>
concipiunt: hinc ille avium concentus in agris<BR>
et laetae pecudes et ovantes gutture corvi.<BR>
</P>
<P>
Si vero solem ad rapidum lunasque sequentis<BR>
ordine respicies, numquam te crastina fallet<BR>
hora neque insidiis noctis capiere serenae.<BR>
Luna, revertentis cum primum colligit ignis,<BR>
si nigrum obscuro conprenderit aera cornu,<BR>
maxumus agricolis pelagoque parabitur imber;<BR>
at si virgineum suffuderit ore ruborem,<BR>
ventus erit; vento semper rubet aurea Phoebe.<BR>
Sin ortu quarto, namque is certissimus auctor,<BR>
pura neque obtunsis per caelum cornibus ibit,<BR>
totus et ille dies et qui nascentur ab illo<BR>
exactum ad mensem pluvia ventisque carebunt,<BR>
votaque servati solvent in litore nautae<BR>
Glauco et Panopeae et Inoo Melicertae.<BR>
Sol quoque et exoriens et cum se condet in undas<BR>
signa dabit; solem certissima signa sequuntur,<BR>
et quae mane refert et quae surgentibus astris.<BR>
Ille ubi nascentem maculis variaverit ortum<BR>
conditus in nubem medioque refugerit orbe,<BR>
suspecti tibi sint imbres; namque urget ab alto<BR>
arboribusque satisque Notus pecorique sinister.<BR>
Aut ubi sub lucem densa inter nubila sese<BR>
diversi rumpent radii aut ubi pallida surget<BR>
Tithoni croceum linquens Aurora cubile,<BR>
heu male tum mitis defendet pampinus uvas:<BR>
tam multa in tectis crepitans salit horrida grando.<BR>
Hoc etiam, emenso cum iam decedit Olympo,<BR>
profuerit meminisse magis; nam saepe videmus<BR>
ipsius in voltu varios errare colores:<BR>
caeruleus pluviam denuntiat, igneus Euros;<BR>
sin maculae incipient rutilo inmiscerier igni,<BR>
omnia tum pariter vento nimbisque videbis<BR>
fervere. Non illa quisquam me nocte per altum<BR>
ire, neque a terra moneat convellere funem.<BR>
At si, cum referetque diem condetque relatum,<BR>
lucidus orbis erit, frustra terrebere nimbis<BR>
et claro silvas cernes Aquilone moveri.<BR>
Denique quid vesper serus vehat, unde serenas<BR>
ventus agat nubes, quid cogitet humidus Auster,<BR>
sol tibi signa dabit. Solem quis dicere falsum<BR>
audeat. Ille etiam caecos instare tumultus<BR>
saepe monet fraudemque et operta tumescere bella.<BR>
Ille etiam exstincto miseratus Caesare Romam,<BR>
cum caput obscura nitidum ferrugine texit<BR>
inpiaque aeternam timuerunt saecula noctem.<BR>
Tempore quamquam illo tellus quoque et aequora ponti<BR>
obscenaeque canes inportunaeque volucres<BR>
signa dabant. Quotiens Cyclopum effervere in agros<BR>
vidimus undantem ruptis fornacibus Aetnam<BR>
flammarumque globos liquefactaque volvere saxa!<BR>
Armorum sonitum toto Germania caelo<BR>
audiit, insolitis tremuerunt motibus Alpes.<BR>
Vox quoque per lucos volgo exaudita silentis<BR>
ingens et simulacra modis pallentia miris<BR>
visa sub obscurum noctis, pecudesque locutae,<BR>
infandum! sistunt amnes terraeque dehiscunt<BR>
et maestum inlacrimat templis ebur aeraque sudant.<BR>
Proluit insano contorquens vertice silvas<BR>
fluviorum rex Eridanus camposque per omnis<BR>
cum stabulis armenta tulit. Nec tempore eodem<BR>
tristibus aut extis fibrae adparere minaces<BR>
aut puteis manare cruor cessavit et altae<BR>
per noctem resonare lupis ululantibus urbes.<BR>
Non alias caelo ceciderunt plura sereno<BR>
fulgura nec diri totiens arsere cometae.<BR>
ergo inter sese paribus concurrere telis<BR>
Romanas acies iterum videre Philippi;<BR>
nec fuit indignum superis, bis sanguine nostro<BR>
Emathiam et latos Haemi pinguescere campos.<BR>
Scilicet et tempus veniet, cum finibus illis<BR>
agricola incurvo terram molitus aratro<BR>
exesa inveniet scabra robigine pila<BR>
aut gravibus rastris galeas pulsabit inanis<BR>
grandiaque effossis mirabitur ossa sepulchris.<BR>
Di patrii, Indigetes, et romule Vestaque mater,<BR>
quae Tuscum Tiberim et Romana Palatia servas,<BR>
hunc saltem everso iuvenem succurrere saeclo<BR>
ne prohibete! Satis iam pridem sanguine nostro<BR>
Laomedonteae luimus periuria Troiae;<BR>
iam pridem nobis caeli te regia, Caesar,<BR>
invidet atque hominum queritur curare triumphos;<BR>
quippe ubi fas versum atque nefas: tot bella per orbem,<BR>
tam multae scelerum facies; non ullus aratro<BR>
dignus honos, squalent abductis arva colonis<BR>
et curvae rigidum falces conflantur in ensem.<BR>
Hinc movet Euphrates, illinc Germania bellum;<BR>
vicinae ruptis inter se legibus urbes<BR>
arma ferunt; saevit toto Mars inpius orbe;<BR>
ut cum carceribus sese effudere quadrigae,<BR>
addunt in spatia et frustra retinacula tendens<BR>
fertur equis auriga neque audit currus habenas.<BR>
</P>
<BR><BR><BR>
<A NAME="liber2"></A>
<H2 ALIGN="center">
PUBLI VERGILI MARONIS<BR>
</H2>
<H1 ALIGN="center">
GEORGICON<BR>
</H1>
<BR>
<H3>
LIBER II<BR>
</H3>
<P>
Hactenus arvorum cultus et sidera caeli,<BR>
nunc te, Bacche, canam, nec non silvestria tecum<BR>
virgulta et prolem tarde crescentis olivae.<BR>
Huc, pater o Lenaee—-tuis hic omnia plena<BR>
muneribus, tibi pampineo gravidus autumno<BR>
floret ager, spumat plenis vindemia labris—-<BR>
huc, pater o Lenaee, veni nudataque musto<BR>
tingue novo mecum direptis crura cothurnis.<BR>
</P>
<P>
Principio arboribus varia est natura creandis.<BR>
namque aliae nullis hominum cogentibus ipsae<BR>
sponte sua veniunt camposque et flumina late<BR>
curva tenent, ut molle siler lentaeque genestae,<BR>
populus et glauca canentia fronde salicta;<BR>
pars autem posito surgunt de semine, ut altae<BR>
castaneae nemorumque Iovi quae maxima frondet<BR>
aesculus atque habitae Grais oracula quercus.<BR>
Pullulat ab radice aliis densissima silva,<BR>
ut cerasis ulmisque; etiam Parnasia laurus<BR>
parva sub ingenti matris se subicit umbra.<BR>
Hos natura modos primum dedit, his genus omne<BR>
silvarum fruticumque viret nemorumque sacrorum.<BR>
</P>
<P>
Sunt aliae, quas ipse via sibi repperit usus.<BR>
Hic plantas tenero abscindens de corpore matrum<BR>
deposuit sulcis, hic stirpes obruit arvo<BR>
quadrifidasque sudes et acuto robore vallos;<BR>
silvarumque aliae pressos propaginis arcus<BR>
exspectant et viva sua plantaria terra;<BR>
nil radicis egent aliae summumque putator<BR>
haud dubitat terrae referens mandare cacumen.<BR>
Quin et caudicibus sectis—-mirabile dictu—-<BR>
truditur e sicco radix oleagina ligno.<BR>
Et saepe alterius ramos inpune videmus<BR>
vertere in alterius mutatamque insita mala<BR>
ferre pirum et prunis lapidosa rubescere corna.<BR>
</P>
<P>
Quare agite o proprios generatim discite cultus,<BR>
agricolae, fructusque feros mollite colendo,<BR>
neu segnes iaceant terrae. Iuvat Ismara Baccho<BR>
conserere atque olea magnum vestire Taburnum.<BR>
Tuque ades inceptumque una decurre laborem,<BR>
O decus, o famae merito pars maxima nostrae,<BR>
Maecenas, pelagoque volans da vela patenti;<BR>
non ego cuncta meis amplecti versibus opto,<BR>
non, mihi si linguae centum sint oraque centum,<BR>
ferrea vox; ades et primi lege litoris oram.<BR>
In manibus terrae; non hic te carmine ficto<BR>
atque per ambages et longa exorsa tenebo.<BR>
</P>
<P>
Sponte sua quae se tollunt in luminis oras,<BR>
infecunda quidem, sed laeta et fortia surgunt;<BR>
quippe solo natura subest. Tamen haec quoque, si quis<BR>
inserat aut scrobibus mandet mutata subactis,<BR>
exuerint silvestrem animum cultuque frequenti<BR>
in quascumque voles artis haud tarda sequentur.<BR>
Nec non et sterilis, quae stirpibus exit ab imis,<BR>
hoc faciat, vacuos si sit digesta per agros;<BR>
nunc altae frondes et rami matris opacant<BR>
crescentique adimunt fetus uruntque ferentem.<BR>
Iam quae seminibus iactis se sustulit arbos<BR>
tarda venit seris factura nepotibus umbram,<BR>
pomaque degenerant sucos oblita priores<BR>
et turpis avibus praedam fert uva racemos.<BR>
Scilicet omnibus est labor inpendendus et omnes<BR>
cogendae in sulcum ac multa mercede domandae.<BR>
Sed truncis oleae melius, propagine vites<BR>
respondent, solido Paphiae de robore myrtus;<BR>
plantis et durae coryli nascuntur et ingens<BR>
fraxinus Herculeaeque arbos umbrosa coronae<BR>
Chaoniique patris glandes, etiam ardua palma<BR>
nascitur et casus abies visura marinos.<BR>
</P>
<P>
Inseritur vero et fetu nucis arbutus horrida,<BR>
et steriles platani malos gessere valentis;<BR>
castaneae fagus, ornusque incanuit albo<BR>
flore piri glandemque sues fregere sub ulmis.<BR>
Nec modus inserere atque oculos inponere simplex.<BR>
Nam qua se medio trudunt de cortice gemmae<BR>
et tenuis rumpunt tunicas, angustus in ipso<BR>
fit nodo sinus: huc aliena ex arbore germen<BR>
includunt udoque docent inolescere libro.<BR>
Aut rursum enodes trunci resecantur et alte<BR>
finditur in solidum cuneis via, deinde feraces<BR>
plantae inmittuntur: nec longum tempus, et ingens<BR>
exsilit ad caelum ramis felicibus arbos<BR>
miraturque novas frondes et non sua poma.<BR>
</P>
<P>
Praeterea genus haud unum nec fortibus ulmis<BR>
nec salici lotoque neque Idaeis cyparissis,<BR>
nec pingues unam in faciem nascuntur olivae,<BR>
orchades et radii et amara pausia baca<BR>
pomaque et Alcinoi silvae, nec surculus idem<BR>
Crustumiis Syriisque piris gravibusque volemis.<BR>
Non eadem arboribus pendet vindemia nostris,<BR>
quam Methymnaeo carpit de palmite Lesbos;<BR>
sunt Thasiae vites, sunt et Mareotides albae,<BR>
pinguibus hae terris habiles, levioribus illae,<BR>
et passo Psithia utilior tenuisque Lageos<BR>
temptatura pedes olim vincturaque linguam,<BR>
purpureae preciaeque, et quo te carmine dicam,<BR>
Rhaetica? Nec cellis ideo contende Falernis.<BR>
Sunt et Amineae vites, firmissima vina,<BR>
Tmolius adsurgit quibus et rex ipse Phanaeus;<BR>
Argitisque minor, cui non certaverit ulla<BR>
aut tantum fluere aut totidem durare per annos.<BR>
Non ego te, Dis et mensis accepta secundis,<BR>
transierim, Rhodia, et tumidis, Bumaste, racemis.<BR>
Sed neque quam multae species nec nomina quae sint,<BR>
est numerus; neque enim numero conprendere refert;<BR>
quem qui scire velit, Libyci velit aequoris idem<BR>
discere quam multae Zephyro turbentur harenae,<BR>
aut ubi navigiis violentior incidit Eurus,<BR>
nosse, quot Ionii veniant ad litora fluctus.<BR>
</P>
<P>
Nec vero terrae ferre omnes omnia possunt.<BR>
fluminibus salices crassisque paludibus alni<BR>
nascuntur, steriles saxosis montibus orni;<BR>
litora myrtetis laetissima; denique apertos<BR>
Bacchus amat collis, aquilonem et frigora taxi.<BR>
Aspice et extremis domitum cultoribus orbem<BR>
Eoasque domos Arabum pictosque Gelonos:<BR>
divisae arboribus patriae. Sola India nigrum<BR>
fert ebenum, solis est turea virga Sabaeis.<BR>
Quid tibi odorato referam sudantia ligno<BR>
balsamaque et bacas semper frondentis acanthi?<BR>
Quid nemora Aethiopum molli canentia lana,<BR>
velleraque ut foliis depectant tenuia Seres;<BR>
aut quos Oceano propior gerit India lucos,<BR>
extremi sinus orbis, ubi aera vincere summum<BR>
arboris haud ullae iactu potuere sagittae?<BR>
Et gens illa quidem sumptis non tarda pharetris.<BR>
Media fert tristis sucos tardumque saporem<BR>
felicis mali, quo non praesentius ullum,<BR>
pocula si quando saevae infecere novercae,<BR>
miscueruntque herbas et non innoxia verba,<BR>
auxilium venit ac membris agit atra venena.<BR>
Ipsa ingens arbos faciemque simillima lauro;<BR>
et, si non alium late iactaret odorem,<BR>
laurus erat; folia haud ullis labentia ventis;<BR>
flos ad prima tenax; animas et olentia Medi<BR>
ora fovent illo et senibus medicantur anhelis.<BR>
sed neque Medorum, silvae ditissima, terra,<BR>
nec pulcher Ganges atque auro turbidus Hermus<BR>
laudibus Italiae certent, non Bactra neque Indi<BR>
totaque turiferis Panchaia pinguis harenis.<BR>
Haec loca non tauri spirantes naribus ignem<BR>
invertere satis inmanis dentibus hydri<BR>
nec galeis densisque virum seges horruit hastis;<BR>
sed gravidae fruges et Bacchi Massicus humor<BR>
inplevere; tenent oleae armentaque laeta.<BR>
Hinc bellator equus campo sese arduus infert;<BR>
hinc albi, Clitumne, greges et maxima taurus<BR>
victima, saepe tuo perfusi flumine sacro,<BR>
Romanos ad templa deum duxere triumphos.<BR>
Hic ver adsiduum atque alienis mensibus aestas<BR>
bis gravidae pecudes, bis pomis utilis arbos.<BR>
At rabidae tigres absunt et saeva leonum<BR>
semina nec miseros fallunt aconita legentis<BR>
nec rapit inmensos orbis per humum neque tanto<BR>
squameus in spiram tractu se colligit anguis.<BR>
Adde tot egregias urbes operumque laborem,<BR>
tot congesta manu praeruptis oppida saxis<BR>
fluminaque antiquos subter labentia muros.<BR>
An mare, quod supra, memorem, quodque adluit infra<BR>
anne lacus tantos? Te, Lari maxume, teque,<BR>
fluctibus et fremitu adsurgens Benace marino<BR>
an memorem portus Lucrinoque addita claustra<BR>
atque indignatum magnis stridoribus aequor<BR>
Iulia qua ponto longe sonat unda refuso<BR>
Tyrrhenusque fretis inmittitur aestus Avernis?<BR>
Haec eadem argenti rivos aerisque metalla<BR>
ostendit venis atque auro plurima fluxit.<BR>
Haec genus acre virum, Marsos pubemque Sabellam<BR>
adsuetumque malo Ligurem Volscosque verutos<BR>
extulit, haec Decios, Marios, magnosque Camillos,<BR>
Scipiadas duros bello et te, maxume Caesar,<BR>
qui nunc extremis Asiae iam victor in oris<BR>
inbellem avertis Romanis arcibus Indum.<BR>
Salve, magna parens frugum, Saturnia tellus,<BR>
magna virum; tibi res antiquae laudis et artem<BR>
ingredior, sanctos ausus recludere fontis,<BR>
Ascraeumque cano Romana per oppida carmen.<BR>
</P>
<P>
Nunc locus arvorum ingeniis: quae robora cuique,<BR>
quis color et quae sit rebus natura ferendis.<BR>
Difficiles primum terrae collesque maligni,<BR>
tenuis ubi argilla et dumosis calculus arvis,<BR>
Palladia gaudent silva vivacis olivae.<BR>
Indicio est tractu surgens oleaster eodem<BR>
plurimus et strati bacis silvestribus agri.<BR>
At quae pinguis humus dulcique uligine laeta,<BR>
quique frequens herbis et fertilis ubere campus—-<BR>
qualem saepe cava montis convalle solemus<BR>
despicere; huc summis liquuntur rupibus amnes<BR>
felicemque trahunt limum—-quique editus austro<BR>
et filicem curvis invisam pascit aratris:<BR>
hic tibi praevalidas olim multoque fluentis<BR>
sufficiet Baccho vitis, hic fertilis uvae,<BR>
hic laticis, qualem pateris libamus et auro,<BR>
inflavit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras,<BR>
lancibus et pandis fumantia reddimus exta.<BR>
Sin armenta magis studium vitulosque tueri<BR>
aut ovium fetum aut urentis culta capellas,<BR>
saltus et saturi petito longinqua Tarenti<BR>
et qualem infelix amisit Mantua campum,<BR>
pascentem niveos herboso flumine cycnos;<BR>
non liquidi gregibus fontes, non gramina deerunt;<BR>
et, quantum longis carpent armenta diebus,<BR>
exigua tantum gelidus ros nocte reponet.<BR>
Nigra fere et presso pinguis sub vomere terra<BR>
et cui putre solum,—-namque hoc imitamur arando—-<BR>
optima frumentis; non ullo ex aequore cernes<BR>
plura domum tardis decedere plaustra iuvencis;<BR>
aut unde iratus silvam devexit arator<BR>
et nemora evertit multos ignava per annos<BR>
antiquasque domos avium cum stirpibus imis<BR>
eruit; illae altum nidis petiere relictis,<BR>
at rudis enituit inpulso vomere campus.<BR>
Nam ieiuna quidem clivosi glarea ruris<BR>
vix humilis apibus casias roremque ministrat;<BR>
et tophus scaber et nigris exesa chelydris<BR>
creta negant alios aeque serpentibus agros<BR>
dulcem ferre cibum et curvas praebere latebras.<BR>
Quae tenuem exhalat nebulam fumosque volucris<BR>
et bibit humorem et, cum volt, ex se ipsa remittit<BR>
quaeque suo semper viridi se gramine vestit<BR>
nec scabie et salsa laedit robigine ferrum:<BR>
illa tibi laetis intexet vitibus ulmos,<BR>
illa ferax oleo est, illam experiere colendo<BR>
et facilem pecori et patientem vomeris unci.<BR>
Talem dives arat Capua et vicina Vesevo<BR>
ora iugo et vacuis Clanius non aequus Acerris.<BR>
</P>
<P>
Nunc, quo quamque modo possis cognoscere, dicam.<BR>
Rara sit an supra morem si densa requires—-<BR>
altera frumentis quoniam favet, altera Baccho,<BR>
densa magis Cereri, rarissima quaeque Lyaeo—-<BR>
ante locum capies oculis alteque iubebis<BR>
in solido puteum demitti omnemque repones<BR>
rursus humum et pedibus summas aequabis harenas.<BR>
Si deerunt, rarum pecorique et vitibus almis<BR>
aptius uber erit; sin in sua posse negabunt<BR>
ire loca et scrobibus superabit terra repletis,<BR>
spissus ager; glaebas cunctantis crassaque terga<BR>
exspecta et validis terram proscinde iuvencis.<BR>
Salsa autem tellus et quae perhibetur amara,<BR>
frugibus infelix—-ea nec mansuescit arando<BR>
nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat—-<BR>
tale dabit specimen: tu spisso vimine qualos<BR>
colaque prelorum fumosis deripe tectis;<BR>
huc ager ille malus dulcesque a fontibus undae<BR>
ad plenum calcentur; aqua eluctabitur omnis<BR>
scilicet, et grandes ibunt per vimina guttae;<BR>
at sapor indicium faciet manifestus et ora<BR>
tristia temptantum sensu torquebit amaro.<BR>
Pinguis item quae sit tellus, hoc denique pacto<BR>
discimus: haud umquam manibus iactata fatiscit,<BR>
sed picis in morem ad digitos lentescit habendo.<BR>
Humida maiores herbas alit, ipsaque iusto<BR>
laetior. Ah nimium ne sit mihi fertilis illa<BR>
nec se praevalidam primis ostendat aristis!<BR>
Quae gravis est, ipso tacitam se pondere prodit,<BR>
quaeque levis. Promptum est oculis praediscere nigram,<BR>
et quis cui color. At sceleratum exquirere frigus<BR>
difficile est: piceae tantum taxique nocentes<BR>
interdum aut hederae pandunt vestigia nigrae<BR>
his animadversis terram multo ante memento<BR>
excoquere et magnos scrobibus concidere montis,<BR>
ante supinatas aquiloni ostendere glaebas,<BR>
quam laetum infodias vitis genus. Optima putri<BR>
arva solo: id venti curant gelidaeque pruinae<BR>
et labefacta movens robustus iugera fossor.<BR>
Ac si quos haud ulla viros vigilantia fugit,<BR>
ante locum similem exquirunt, ubi prima paretur<BR>
arboribus seges et quo mox digesta feratur,<BR>
mutatam ignorent subito ne semina matrem.<BR>
Quin etiam caeli regionem in cortice signant,<BR>
ut, quo quaeque modo steterit, qua parte calores<BR>
Austrinos tulerit, quae terga obverterit axi,<BR>
restituant: adeo in teneris consuescere multum est.<BR>
Collibus an plano melius sit ponere vitem,<BR>
quaere prius. Si pinguis agros metabere campi,<BR>
densa sere; in denso non segnior ubere Bacchus;<BR>
sin tumulis adclive solum collisque supinos,<BR>
indulge ordinibus, nec setius omnis in unguem<BR>
arboribus positis secto via limite quadret.<BR>
Ut saepe ingenti bello cum longa cohortis<BR>
explicuit legio et campo stetit agmen aperto,<BR>
directaeque acies, ac late fluctuat omnis<BR>
aere renidenti tellus, necdum horrida miscent<BR>
proelia, sed dubius mediis Mars errat in armis:<BR>
omnia sint paribus numeris dimensa viarum;<BR>
non animum modo uti pascat prospectus inanem,<BR>
sed quia non aliter viris dabit omnibus aequas<BR>
terra neque in vacuum poterunt se extendere rami.<BR>
</P>
<P>
Forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras.<BR>
ausim vel tenui vitem committere sulco.<BR>
Altior ac penitus terrae defigitur arbos,<BR>
aesculus in primis, quae quantum vertice ad auras<BR>
aetherias, tantum radice in Tartara tendit.<BR>
Ergo non hiemes illam, non flabra neque imbres<BR>
convellunt; inmota manet, multosque nepotes,<BR>
multa virum volvens durando saecula vincit.<BR>
Tum fortis late ramos et bracchia pandens<BR>
huc illuc, media ipsa ingentem sustinet umbram.<BR>
</P>
<P>
Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem,<BR>
Neve inter vitis corylum sere, neve flagella<BR>
summa pete aut summa defringe ex arbore plantas<BR>
tantus amor terrae—-neu ferro laede retunso<BR>
semina, neve oleae silvestris insere truncos:<BR>
nam saepe incautis pastoribus excidit ignis,<BR>
qui furtim pingui primum sub cortice tectus<BR>
robora conprendit frondesque elapsus in altas<BR>
ingentem caelo sonitum dedit; inde secutus<BR>
per ramos victor perque alta cacumina regnat<BR>
et totum involvit flammis nemus et ruit atram<BR>
ad caelum picea crassus caligine nubem,<BR>
praesertim si tempestas a vertice silvis<BR>
incubuit glomeratque ferens incendia ventus.<BR>
Hoc ubi, non a stirpe valent caesaeque reverti<BR>
possunt atque ima similes revirescere terra;<BR>
infelix superat foliis oleaster amaris.<BR>
</P>
<P>
Nec tibi tam prudens quisquam persuadeat auctor<BR>
tellurem Borea rigidam spirante movere.<BR>
Rura gelu tum claudit hiems nec semine iacto<BR>
concretam patitur radicem adfigere terrae.<BR>
Optima vinetis satio, cum vere rubenti<BR>
candida venit avis longis invisa colubris,<BR>
prima vel autumni sub frigora, cum rapidus Sol<BR>
nondum hiemem contingit equis, iam praeterit aestas.<BR>
Ver adeo frondi nemorum, ver utile silvis;<BR>
vere tument terrae et genitalia semina poscunt.<BR>
Tum pater omnipotens fecundis imbribus Aether<BR>
coniugis in gremium laetae descendit et omnis<BR>
magnus alit magno commixtus corpore fetus.<BR>
Avia tum resonant avibus virgulta canoris<BR>
et Venerem certis repetunt armenta diebus;<BR>
parturit almus ager Zephyrique tepentibus auris<BR>
laxant arva sinus; superat tener omnibus humor;<BR>
inque novos soles audent se germina tuto<BR>
credere, nec metuit surgentis pampinus austros<BR>
aut actum caelo magnis aquilonibus imbrem,<BR>
sed trudit gemmas et frondes explicat omnis.<BR>
Non alios prima crescentis origine mundi<BR>
inluxisse dies aliumve habuisse tenorem<BR>
crediderim: ver illud erat, ver magnus agebat<BR>
orbis et hibernis parcebant flatibus Euri,<BR>
cum primae lucem pecudes hausere virumque<BR>
terrea progenies duris caput extulit arvis,<BR>
inmissaeque ferae silvis et sidera caelo.<BR>
Nec res hunc tenerae possent perferre laborem,<BR>
si non tanta quies iret frigusque caloremque<BR>
inter, et exciperet caeli indulgentia terras.<BR>
</P>
<P>
Quod superest, quaecumque premes virgulta per agros,<BR>
sparge fimo pingui et multa memor occule terra,<BR>
aut lapidem bibulum aut squalentis infode conchas;<BR>
inter enim labentur aquae tenuisque subibit<BR>
halitus atque animos tollent sata; iamque reperti,<BR>
qui saxo super atque ingentis pondere testae<BR>
urgerent; hoc effusos munimen ad imbris,<BR>
hoc, ubi hiulca siti findit canis aestifer arva.<BR>
</P>
<P>
Seminibus positis superest diducere terram<BR>
saepius ad capita et duros iactare bidentis,<BR>
aut presso exercere solum sub vomere et ipsa<BR>
flectere luctantis inter vineta iuvencos;<BR>
tum levis calamos et rasae hastilia virgae<BR>
fraxineasque aptare sudes furcasque valentis,<BR>
viribus eniti quarum et contemnere ventos<BR>
adsuescant summasque sequi tabulata per ulmos.<BR>
</P>
<P>
Ac dum prima novis adolescit frondibus aetas,<BR>
parcendum teneris, et dum se laetus ad auras<BR>
palmes agit laxis per purum inmissus habenis,<BR>
ipsa acie nondum falcis temptanda, sed uncis<BR>
carpendae manibus frondes interque legendae.<BR>
Inde ubi iam validis amplexae stirpibus ulmos<BR>
exierint, tum stringe comas, tum bracchia tonde—-<BR>
ante reformidant ferrum—-tum denique dura<BR>
exerce imperia et ramos conpesce fluentis.<BR>
</P>
<P>
Texendae saepes etiam et pecus omne tenendum,<BR>
praecipue dum frons tenera inprudensque laborum;<BR>
cui super indignas hiemes solemque potentem<BR>
silvestres uri adsidue capreaeque sequaces<BR>
inludunt, pascuntur oves avidaeque iuvencae.<BR>
Frigora nec tantum cana concreta pruina<BR>
aut gravis incumbens scopulis arentibus aestas,<BR>
quantum illi nocuere greges durique venenum<BR>
dentis et admorso signata in stirpe cicatrix.<BR>
Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris<BR>
caeditur et veteres ineunt proscaenia ludi<BR>
praemiaque ingeniis pagos et compita circum<BR>
thesidae posuere atque inter pocula laeti<BR>
mollibus in pratis unctos saluere per utres.<BR>
Nec non Ausonii, Troia gens missa, coloni<BR>
versibus incomptis ludunt risuque soluto<BR>
oraque corticibus sumunt horrenda cavatis<BR>
et te, Bacche, vocant per carmina laeta tibique<BR>
oscilla ex alta suspendunt mollia pinu.<BR>
Hinc omnis largo pubescit vinea fetu,<BR>
conplentur vallesque cavae saltusque profundi,<BR>
et quocumque deus circum caput egit honestum.<BR>
Ergo rite suum Baccho dicemus honorem<BR>
carminibus patriis lancesque et liba feremus<BR>
et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram<BR>
pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis.<BR>
</P>
<P>
Est etiam ille labor curandis vitibus alter,<BR>
cui numquam exhausti satis est: namque omne quot annis<BR>
terque quaterque solum scindendum glebaque versis<BR>
aeternum frangenda bidentibus, omne levandum<BR>
fronde nemus. Redit agricolis labor actus in orbem<BR>
atque in se sua per vestigia volvitur annus.<BR>
Ac iam olim, seras posuit cum vinea frondes,<BR>
frigidus et silvis aquilo decussit honorem,<BR>
iam tum acer curas venientem extendit in annum<BR>
rusticus et curvo Saturni dente relictam<BR>
persequitur vitem attondens fingitque putando.<BR>
Primus humum fodito, primus devecta cremato<BR>
sarmenta et vallos primus sub tecta referto;<BR>
postremus metito. Bis vitibus ingruit umbra,<BR>
bis segetem densis obducunt sentibus herbae;<BR>
durus uterque labor: laudato ingentia rura,<BR>
exiguum colito. Nec non etiam aspera rusci<BR>
vimina per silvam et ripis fluvialis arundo<BR>
caeditur, incultique exercet cura salicti.<BR>
Iam vinctae vites, iam falcem arbusta reponunt,<BR>
iam canit effectos extremus vinitor antes:<BR>
sollicitanda tamen tellus pulvisque movendus<BR>
et iam maturis metuendus Iuppiter uvis.<BR>
</P>
<P>
Contra non ulla est oleis cultura; neque illae<BR>
procurvam exspectant falcem rastrosque tenacis,<BR>
cum semel haeserunt arvis aurasque tulerunt;<BR>
ipsa satis tellus, cum dente recluditur unco,<BR>
sufficit humorem et gravidas, cum vomere, fruges.<BR>
Hoc pinguem et placitam Paci nutritor olivam.<BR>
</P>
<P>
Poma quoque, ut primum truncos sensere valentis<BR>
et viris habuere suas, ad sidera raptim<BR>
vi propria nituntur opisque haud indiga nostrae.<BR>
Nec minus interea fetu nemus omne gravescit<BR>
sanguineisque inculta rubent aviaria bacis.<BR>
Tondentur cytisi, taedas silva alta ministrat,<BR>
pascunturque ignes nocturni et lumina fundunt.<BR>
Et dubitant homines serere atque inpendere curam<BR>
quid maiora sequar?—-salices humilesque genestae<BR>
aut illae pecori frondem aut pastoribus umbram<BR>
Sufficiunt saepemque satis et pabula melli—-<BR>
et iuvat undantem buxo spectare Cytorum<BR>
naryciaeque picis lucos, iuvat arva videre<BR>
non rastris, hominum non ulli obnoxia curae.<BR>
Ipsae Caucasio steriles in vertice silvae,<BR>
quas animosi Euri adsidue franguntque feruntque,<BR>
dant alios aliae fetus, dant utile lignum<BR>
navigiis pinus, domibus cedrumque cupressosque.<BR>
Hinc radios trivere rotis, hinc tympana plaustris<BR>
agricolae et pandas ratibus posuere carinas,<BR>
viminibus salices fecundae, frondibus ulmi,<BR>
at myrtus validis hastilibus et bona bello<BR>
cornus, Ituraeos taxi torquentur in arcus.<BR>
Nec tiliae leves aut torno rasile buxum<BR>
non formam accipiunt ferroque cavantur acuto.<BR>
Nec non et torrentem undam levis innatat alnus,<BR>
missa Pado; nec non et apes examina condunt<BR>
corticibusque cavis vitiosaeque ilicis alvo.<BR>
Quid memorandum aeque Baccheia dona tulerunt<BR>
Bacchus et ad culpam causas dedit; ille furentis<BR>
centauros leto domuit, Rhoetumque Pholumque<BR>
et magno Hylaeum Lapithis cratere minantem.<BR>
</P>
<P>
O fortunatos nimium, sua si bona norint,<BR>
agricolas! quibus ipsa procul discordibus armis<BR>
fundit humo facilem victum iustissima tellus.<BR>
Si non ingentem foribus domus alta superbis<BR>
mane salutantum totis vomit aedibus undam,<BR>
nec varios inhiant pulchra testudine postis<BR>
inlusasque auro vestes Ephyreiaque aera,<BR>
alba neque Assyrio fucatur lana veneno<BR>
nec casia liquidi corrumpitur usus olivi:<BR>
at secura quies et nescia fallere vita,<BR>
dives opum variarum, at latis otia fundis—-<BR>
speluncae vivique lacus et frigida Tempe<BR>
mugitusque boum mollesque sub arbore somni—-<BR>
non absunt; illic saltus ac lustra ferarum<BR>
et patiens operum exiguoque adsueta iuventus,<BR>
sacra deum sanctique patres; extrema per illos<BR>
iustitia excedens terris vestigia fecit.<BR>
</P>
<P>
Me vero primum dulces ante omnia Musae,<BR>
quarum sacra fero ingenti percussus amore,<BR>
accipiant caelique vias et sidera monstrent,<BR>
defectus solis varios lunaeque labores;<BR>
unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant<BR>
obicibus ruptis rursusque in se ipsa residant,<BR>
quid tantum Oceano properent se tinguere soles<BR>
hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet.<BR>
Sin, has ne possim naturae accedere partis,<BR>
frigidus obstiterit circum praecordia sanguis:<BR>
rura mihi et rigui placeant in vallibus amnes,<BR>
flumina amem silvasque inglorius. O ubi campi<BR>
Spercheosque et virginibus bacchata Lacaenis<BR>
Taygeta! O, qui me gelidis convallibus Haemi<BR>
sistat et ingenti ramorum protegat umbra!<BR>
Felix, qui potuit rerum cognoscere causas,<BR>
atque metus omnis et inexorabile fatum<BR>
subiecit pedibus strepitumque Acherontis avari.<BR>
Fortunatus et ille, deos qui novit agrestis,<BR>
panaque Silvanumque senem Nymphasque sorores:<BR>
illum non populi fasces, non purpura regum<BR>
flexit et infidos agitans discordia fratres<BR>
aut coniurato descendens Dacus ab Histro,<BR>
non res Romanae perituraque regna; neque ille<BR>
aut doluit miserans inopem aut invidit habenti<BR>
quos rami fructus, quos ipsa volentia rura<BR>
sponte tulere sua, carpsit; nec ferrea iura<BR>
insanumque forum aut populi tabularia vidit.<BR>
sollicitant alii remis freta caeca ruuntque<BR>
in ferrum, penetrant aulas et limina regum;<BR>
hic petit excidiis urbem miserosque Penatis,<BR>
ut gemma bibat et Sarrano dormiat ostro;<BR>
condit opes alius defossoque incubat auro;<BR>
hic stupet attonitus rostris; hunc plausus hiantem<BR>
per cuneos—-geminatus enim plebisque patrumque—-<BR>
corripuit; gaudent perfusi sanguine fratrum,<BR>
exsilioque domos et dulcia limina mutant<BR>
atque alio patriam quaerunt sub sole iacentem.<BR>
Agricola incurvo terram dimovit aratro:<BR>
hinc anni labor, hinc patriam parvosque nepotes<BR>
sustinet, hinc armenta boum meritosque iuvencos.<BR>
Nec requies, quin aut pomis exuberet annus<BR>
aut fetu pecorum aut cerealis mergite culmi,<BR>
proventuque oneret sulcos atque horrea vincat.<BR>
Venit hiems: teritur Sicyonia baca trapetis,<BR>
glande sues laeti redeunt, dant arbuta silvae;<BR>
et varios ponit fetus autumnus et alte<BR>
mitis in apricis coquitur vindemia saxis.<BR>
Interea dulces pendent circum oscula nati,<BR>
casta pudicitiam servat domus, ubera vaccae<BR>
lactea demittunt pinguesque in gramine laeto<BR>
inter se adversis luctantur cornibus haedi.<BR>
Ipse dies agitat festos fususque per herbam,<BR>
ignis ubi in medio et socii cratera coronant,<BR>
te libans, Lenaee, vocat pecorisque magistris<BR>
velocis iaculi certamina ponit in ulmo,<BR>
corporaque agresti nudant praedura palaestrae.<BR>
Hanc olim veteres vitam coluere Sabini,<BR>
hanc Remus et frater, sic fortis Etruria crevit<BR>
scilicet et rerum facta est pulcherrima Roma,<BR>
septemque una sibi muro circumdedit arces.<BR>
Ante etiam sceptrum Dictaei regis et ante<BR>
inpia quam caesis gens est epulata iuvencis,<BR>
aureus hanc vitam in terris Saturnus agebat;<BR>
necdum etiam audierant inflari classica, necdum<BR>
inpositos duris crepitare incudibus enses.<BR>
Sed nos inmensum spatiis confecimus aequor,<BR>
et iam tempus equum fumantia solvere colla.<BR>
</P>
<BR><BR><BR>
<A NAME="liber3"></A>
<H2 ALIGN="center">
PUBLI VERGILI MARONIS<BR>
</H2>
<H1 ALIGN="center">
GEORGICON<BR>
</H1>
<BR>
<H3>
LIBER III<BR>
</H3>
<P>
Te quoque, magna Pales, et te memorande canemus<BR>
pastor ab Amphryso, vos, silvae amnesque Lycaei.<BR>
Cetera, quae vacuas tenuissent carmine mentes,<BR>
omnia iam volgata: quis aut Eurysthea durum<BR>
aut inlaudati nescit Busiridis aras?<BR>
Cui non dictus Hylas puer et Latonia Delos<BR>
Hippodameque umeroque Pelops insignis eburno,<BR>
acer equis? Temptanda via est, qua me quoque possim<BR>
tollere humo victorque virum volitare per ora.<BR>
Primus ego in patriam mecum, modo vita supersit,<BR>
Aonio rediens deducam vertice Musas;<BR>
primus Idumaeas referam tibi, Mantua, palmas,<BR>
et viridi in campo templum de marmore ponam<BR>
propter aquam. Tardis ingens ubi flexibus errat<BR>
Mincius et tenera praetexit arundine ripas.<BR>
In medio mihi Caesar erit templumque tenebit:<BR>
illi victor ego et Tyrio conspectus in ostro<BR>
centum quadriiugos agitabo ad flumina currus.<BR>
Cuncta mihi Alpheum linquens lucosque Molorchi<BR>
cursibus et crudo decernet Graecia caestu.<BR>
Ipse caput tonsae foliis ornatus olivae<BR>
dona feram. Iam nunc sollemnis ducere pompas<BR>
ad delubra iuvat caesosque videre iuvencos,<BR>
vel scaena ut versis discedat frontibus utque<BR>
purpurea intexti tollant aulaea Britanni.<BR>
In foribus pugnam ex auro solidoque elephanto<BR>
Gangaridum faciam victorisque arma Quirini,<BR>
atque hic undantem bello magnumque fluentem<BR>
Nilum ac navali surgentis aere columnas.<BR>
Addam urbes Asiae domitas pulsumque Niphaten<BR>
fidentemque fuga Parthum versisque sagittis,<BR>
et duo rapta manu diverso ex hoste tropaea<BR>
bisque triumphatas utroque ab litore gentes.<BR>
Stabunt et Parii lapides, spirantia signa,<BR>
Assaraci proles demissaeque ab Iove gentis<BR>
nomina, Trosque parens et Troiae Cynthius auctor.<BR>
Invidia infelix Furias amnemque severum<BR>
Cocyti metuet tortosque Ixionis anguis<BR>
immanemque rotam et non exsuperabile saxum.<BR>
Interea Dryadum silvas saltusque sequamur<BR>
intactos, tua, Maecenas, haud mollia iussa.<BR>
Te sine nil altum mens incohat; en age segnis<BR>
rumpe moras; vocat ingenti clamore Cithaeron<BR>
Taygetique canes domitrixque Epidaurus equorum<BR>
et vox adsensu nemorum ingeminata remugit.<BR>
Mox tamen ardentis accingar dicere pugnas<BR>
Caesaris et nomen fama tot ferre per annos,<BR>
Tithoni prima quot abest ab origine Caesar.<BR>
</P>
<P>
Seu quis Olympiacae miratus praemia palmae<BR>
pascit equos seu quis fortis ad aratra iuvencos,<BR>
corpora praecipue matrum legat. Optuma torvae<BR>
forma bovis, cui turpe caput, cui plurima cervix,<BR>
et crurum tenus a mento palearia pendent;<BR>
tum longo nullus lateri modus; omnia magna,<BR>
pes etiam; et camuris hirtae sub cornibus aures.<BR>
Nec mihi displiceat maculis insignis et albo,<BR>
aut iuga detractans interdumque aspera cornu<BR>
et faciem tauro propior, quaeque ardua tota,<BR>
et gradiens ima verrit vestigia cauda,<BR>
Aetas Lucinam iustosque pati hymenaeos<BR>
desinit ante decem, post quattuor incipit annos;<BR>
cetera nec feturae habilis nec fortis aratris.<BR>
Interea, superat gregibus dum laeta iuventas,<BR>
solve mares; mitte in Venerem pecuaria primus,<BR>
atque aliam ex alia generando suffice prolem.<BR>
Optuma quaeque dies miseris mortalibus aevi<BR>
prima fugit; subeunt morbi tristisque senectus<BR>
et labor, et durae rapit inclementia mortis.<BR>
Semper erunt, quarum mutari corpora malis:<BR>
semper enim refice ac, ne post amissa requiras,<BR>
ante veni et subolem armento sortire quotannis.<BR>
</P>
<P>
Nec non et pecori est idem dilectus equino.<BR>
Tu modo, quos in spem statues submittere gentis,<BR>
praecipuum iam inde a teneris impende laborem.<BR>
Continuo pecoris generosi pullus in arvis<BR>
altius ingreditur et mollia crura reponit;<BR>
primus et ire viam et fluvios temptare minaces<BR>
audet et ignoto sese committere ponti<BR>
nec vanos horret strepitus. Illi ardua cervix<BR>
argutumque caput, brevis alvus obesaque terga,<BR>
luxuriatque toris animosum pectus. Honesti<BR>
spadices glaucique, color deterrimus albis<BR>
et gilvo. Tum, si qua sonum procul arma dedere<BR>
stare loco nescit, micat auribus et tremit artus<BR>
collectumque premens volvit sub naribus ignem.<BR>
Densa iuba, et dextro iactata recumbit in armo;<BR>
at duplex agitur per lumbos spina, cavatque<BR>
tellurem et solido graviter sonat ungula cornu.<BR>
Talis Amyclaei domitus Pollucis habenis<BR>
Cyllarus et, quorum Grai meminere poetae,<BR>
Martis equi biiuges et magni currus Achilli.<BR>
Talis et ipse iubam cervice effundit equina<BR>
coniugis adventu pernix Saturnus et altum<BR>
Pelion hinnitu fugiens implevit acuto.<BR>
</P>
<P>
Hunc quoque, ubi aut morbo gravis aut iam segnior annis<BR>
deficit, abde domo nec turpi ignosce senectae.<BR>
frigidus in Venerem senior, frustraque laborem<BR>
ingratum trahit, et, si quando ad proelia ventum est,<BR>
ut quondam in stipulis magnus sine viribus ignis,<BR>
incassum furit. Ergo animos aevumque notabis<BR>
praecipue; hinc alias artis prolemque parentum<BR>
et quis cuique dolor victo, quae gloria palmae.<BR>
Nonne vides, cum praecipiti certamine campum<BR>
corripuere ruuntque effusi carcere currus,<BR>
cum spes arrectae iuvenum, exsultantiaque haurit<BR>
corda pavor pulsans? Illi instant verbere torto<BR>
et proni dant lora, volat vi fervidus axis;<BR>
iamque humiles, iamque elati sublime videntur<BR>
aera per vacuum ferri atque adsurgere in auras;<BR>
nec mora nec requies; at fulvae nimbus harenae<BR>
tollitur, umescunt spumis flatuque sequentum:<BR>
tantus amor laudum, tantae est victoria curae.<BR>
Primus Erichthonius currus et quattuor ausus<BR>
iungere equos rapidusque rotis insistere victor<BR>
Frena Pelethronii Lapithae gyrosque dedere<BR>
impositi dorso atque equitem docuere sub armis<BR>
insultare solo et gressus glomerare superbos.<BR>
Aequus uterque labor, aeque iuvenemque magistri<BR>
exquirunt calidumque animis et cursibus acrem,<BR>
quamvis saepe fuga versos ille egerit hostis<BR>
et patriam Epirum referat fortisque Mycenas<BR>
Neptunique ipsa deducat origine gentem.<BR>
</P>
<P>
His animadversis instant sub tempus et omnis<BR>
impendunt curas denso distendere pingui,<BR>
quem legere ducem et pecori dixere maritum;<BR>
florentisque secant herbas fluviosque ministrant<BR>
farraque, ne blando nequeat superesse labori<BR>
invalidique patrum referant ieiunia nati.<BR>
Ipsa autem macie tenuant armenta volentes,<BR>
atque, ubi concubitus primos iam nota voluptas<BR>
sollicitat, frondesque negant et fontibus arcent.<BR>
Saepe etiam cursu quatiunt et sole fatigant,<BR>
cum graviter tunsis gemit area frugibus et cum<BR>
surgentem ad Zephyrum paleae iactantur inanes.<BR>
Hoc faciunt, nimio ne luxu obtunsior usus<BR>
sit genitali arvo et sulcos oblimet inertis,<BR>
sed rapiat sitiens Venerem interiusque recondat.<BR>
</P>
<P>
Rursus cura patrum cadere et succedere matrum<BR>
incipit. Exactis gravidae cum mensibus errant,<BR>
non illas gravibus quisquam iuga ducere plaustris,<BR>
non saltu superare viam sit passus et acri<BR>
carpere prata fuga fluviosque innare rapacis.<BR>
Saltibus in vacuis pascunt et plena secundum<BR>
flumina, muscus ubi et viridissima gramine ripa,<BR>
speluncaeque tegant et saxea procubet umbra.<BR>
Est lucos Silari circa ilicibusque; virentem<BR>
plurimus Alburnum volitans, cui nomen asilo<BR>
Romanum est, oestrum Grai vertere vocantes,<BR>
asper, acerba sonans, quo tota exterrita silvis<BR>
diffugiunt armenta; furit mugitibus aether<BR>
concussus silvaeque et sicci ripa Tanagri.<BR>
Hoc quondam monstro horribilis exercuit iras<BR>
Inachiae Iuno pestem meditata iuvencae.<BR>
Hunc quoque, nam mediis fervoribus acrior instat,<BR>
arcebis gravido pecori, armentaque pasces<BR>
sole recens orto aut noctem ducentibus astris.<BR>
</P>
<P>
Post partum cura in vitulos traducitur omnis,<BR>
continuoque notas et nomina gentis inurunt<BR>
et quos aut pecori malint submittere habendo<BR>
aut aris servare sacros aut scindere terram<BR>
et campum horrentem fractis invertere glaebis.<BR>
Cetera pascuntur viridis armenta per herbas:<BR>
Tu quos ad studium atque usum formabis agrestem,<BR>
iam vitulos hortare viamque insiste domandi,<BR>
dum faciles animi iuvenum, dum mobilis aetas.<BR>
Ac primum laxos tenui de vimine circlos<BR>
cervici subnecte; dehinc, ubi libera colla<BR>
servitio adsuerint, ipsis e torquibus aptos<BR>
iunge pares et coge gradum conferre iuvencos;<BR>
atque illis iam saepe rotae ducantur inanes<BR>
per terram et summo vestigia pulvere signent;<BR>
post valido nitens sub pondere faginus axis<BR>
instrepat et iunctos temo trahat aereus orbes.<BR>
Interea pubi indomitae non gramina tantum<BR>
nec vescas salicum frondes ulvamque palustrem,<BR>
sed frumenta manu carpes sata; nec tibi fetae<BR>
more patrum nivea implebunt mulctraria vaccae,<BR>
sed tota in dulcis consument ubera natos.<BR>
</P>
<P>
Sin ad bella magis studium turmasque ferocis,<BR>
aut Alphea rotis praelabi flumina Pisae<BR>
et Iovis in luco currus agitare volantis:<BR>
primus equi labor est, animos atque arma videre<BR>
bellantum lituosque pati tractuque gementem<BR>
ferre rotam et stabulo frenos audire sonantis;<BR>
tum magis atque magis blandis gaudere magistri<BR>
laudibus et plausae sonitum cervicis amare.<BR>
Atque haec iam primo depulsus ab ubere matris<BR>
audeat, inque vicem det mollibus ora capistris<BR>
invalidus etiamque tremens, etiam inscius aevi.<BR>
At tribus exactis ubi quarta accesserit aestas,<BR>
carpere mox gyrum incipiat gradibusque sonare<BR>
compositis sinuetque alterna volumina crurum<BR>
sitque laboranti similis; tum cursibus auras,<BR>
tum vocet, ac per aperta volans ceu liber habenis<BR>
aequora vix summa vestigia ponat harena;<BR>
qualis Hyperboreis Aquilo cum densus ab oris<BR>
incubuit, Scythiaeque hiemes atque arida differt<BR>
nubila: tum segetes altae campique natantes<BR>
lenibus horrescunt flabris summaeque sonorem<BR>
dant silvae longique urgent ad litora fluctus;<BR>
ille volat simul arva fuga, simul aequora verrens<BR>
Hinc vel ad Elei metas et maxuma campi<BR>
sudabit spatia et spumas aget ore cruentas,<BR>
Belgica vel molli melius feret esseda collo.<BR>
Tum demum crassa magnum farragine corpus<BR>
crescere iam domitis sinito: namque ante domandum<BR>
ingentis tollent animos prensique negabunt<BR>
verbera lenta pati et duris parere lupatis.<BR>
</P>
<P>
Sed non ulla magis viris industria firmat,<BR>
quam Venerem et caeci stimulos avertere amoris,<BR>
sive boum sive est cui gratior usus equorum.<BR>
Atque ideo tauros procul atque in sola relegant<BR>
pascua post montem oppositum et trans flumina lata,<BR>
aut intus clausos satura ad praesepia servant.<BR>
Carpit enim viris paulatim uritque videndo<BR>
femina nec nemorum patitur meminisse nec herbae<BR>
dulcibus illa quidem inlecebris, et saepe superbos<BR>
cornibus inter se subigit decernere amantis.<BR>
Pascitur in magna Sila formosa iuvenca:<BR>
illi alternantes multa vi proelia miscent<BR>
volneribus crebris, lavit ater corpora sanguis,<BR>
versaque in obnixos urguentur cornua vasto<BR>
cum gemitu, reboant silvaeque et longus Olympus<BR>
Nec mos bellantis una stabulare, sed alter<BR>
victus abit longeque ignotis exulat oris,<BR>
multa gemens ignominiam plagasque superbi<BR>
victoris, tum, quos amisit inultus, amores;<BR>
et stabula aspectans regnis excessit avitis.<BR>
Ergo omni cura viris exercet et inter<BR>
dura iacet pernix instrato saxa cubili<BR>
frondibus hirsutis et carice pastus acuta,<BR>
et temptat sese atque irasci in cornua discit<BR>
arboris obnixus trunco ventosque lacessit<BR>
ictibus et sparsa ad pugnam proludit harena.<BR>
Post ubi collectum robur viresque refectae<BR>
signa movet praecepsque oblitum fertur in hostem:<BR>
fluctus uti medio coepit cum albescere ponto<BR>
longius ex altoque sinum trahit, utque volutus<BR>
ad terras immane sonat per saxa neque ipso<BR>
monte minor procumbit, at ima exaestuat unda<BR>
verticibus nigramque alte subiectat harenam.<BR>
</P>
<P>
Omne adeo genus in terris hominumque ferarumque,<BR>
et genus aequoreum, pecudes pictaeque volucres,<BR>
in furias. ignemque ruunt. Amor omnibus idem.<BR>
Tempore non alio catulorum oblita leaena<BR>
saevior erravit campis, nec funera volgo<BR>
tam multa informes ursi stragemque dedere<BR>
per silvas; tum saevus aper, tum pessima tigris;<BR>
heu male tum Libyae solis erratur in agris.<BR>
Nonne vides, ut tota tremor pertemptet equorum<BR>
corpora, si tantum notas odor attulit auras?<BR>
Ac neque eos iam frena virum neque verbera saeva<BR>
non scopuli rupesque cavae atque obiecta retardant<BR>
flumina correptosque unda torquentia montis.<BR>
Ipse ruit dentesque Sabellicus exacuit sus<BR>
et pede prosubigit terram, fricat arbore costas<BR>
atque hinc atque illinc umeros ad volnera durat.<BR>
Quid iuvenis, magnum cui versat in ossibus ignem<BR>
durus amor? Nempe abruptis turbata procellis<BR>
nocte natat caeca serus freta; quem super ingens<BR>
porta tonat caeli et scopulis inlisa reclamant<BR>
aequora; nec miseri possunt revocare parentes<BR>
nec moritura super crudeli funere virgo.<BR>
Quid lynces Bacchi variae et genus acre luporum<BR>
atque canum? Quid, quae imbelles dant proelia cervi?<BR>
Scilicet ante omnis furor est insignis equarum;<BR>
et mentem Venus ipsa dedit, quo tempore Glauci<BR>
Potniades malis membra absumpsere quadrigae.<BR>
Illas ducit amor trans Gargara transque sonantem<BR>
Ascanium; superant montis et flumina tranant.<BR>
Continuoque avidis ubi subdita flamma medullis,<BR>
vere magis, quia vere calor redit ossibus: illae<BR>
ore omnes versae in Zephyrum stant rupibus altis,<BR>
exceptantque levis auras et saepe sine ullis<BR>
coniugiis vento gravidae, mirabile dictu,<BR>
saxa per et scopulos et depressas convallis<BR>
diffugiunt, non, Eure, tuos, neque solis ad ortus,<BR>
in Borean caurumque, aut unde nigerrimus auster<BR>
nascitur et pluvio contristat frigore caelum.<BR>
Hic demum, hippomanes vero quod nomine dicunt<BR>
pastores, lentum destillat ab inguine virus,<BR>
hippomanes, quod saepe malae legere novercae<BR>
miscueruntque herbas et non innoxia verba.<BR>
</P>
<P>
Sed fugit interea, fugit inreparabile tempus,<BR>
singula dum capti circumvectamur amore.<BR>
Hoc satis armentis: superat pars altera curae,<BR>
lanigeros agitare greges hirtasque capellas.<BR>
Hic labor, hinc laudem fortes sperate coloni.<BR>
Nec sum animi dubius, verbis ea vincere magnum<BR>
quam sit, et angustis hunc addere rebus honorem;<BR>
sed me Parnasi deserta per ardua dulcis<BR>
raptat amor; iuvat ire iugis, qua nulla priorum<BR>
Castaliam molli devertitur orbita clivo.<BR>
Nunc, veneranda Pales, magno nunc ore sonandum<BR>
</P>
<P>
Incipiens stabulis edico in mollibus herbam<BR>
carpere ovis, dum mox frondosa reducitur aestas,<BR>
et multa duram stipula filicumque maniplis<BR>
sternere subter humum, glacies ne frigida laedat<BR>
molle pecus scabiemque ferat turpisque podagras.<BR>
Post hinc digressus iubeo frondentia capris<BR>
arbuta sufficere et fluvios praebere recentis<BR>
et stabula a ventis hiberno opponere soli<BR>
ad medium conversa diem, cum frigidus olim<BR>
iam cadit extremoque inrorat Aquarius anno.<BR>
Haec quoque non cura nobis leviore tuendae,<BR>
nec minor usus erit, quamvis Milesia magno<BR>
vellera mutentur Tyrios incocta rubores:<BR>
densior hinc suboles, hinc largi copia lactis;<BR>
quam magis exhausto spumaverit ubere mulctra,<BR>
laeta magis pressis manabunt flumina mammis.<BR>
Nec minus interea barbas incanaque menta<BR>
Cinyphii tondent hirci saetasque comantis<BR>
usum in castrorum et miseris velamina nautis.<BR>
Pascuntur vero silvas et summa Lycaei<BR>
horrentisque rubos et amantis ardua dumos:<BR>
atque ipsae memores redeunt in tecta suosque<BR>
ducunt et gravido superant vix ubere limen.<BR>
Ergo omni studio glaciem ventosque nivalis<BR>
quo minor est illis curae mortalis egestas,<BR>
avertes victumque feres et virgea laetus<BR>
pabula, nec tota claudes faenilia bruma.<BR>
At vero Zephyris cum laeta vocantibus aestas<BR>
in saltus utrumque gregem atque in pascua mittet,<BR>
Luciferi primo cum sidere frigida rura<BR>
carpamus, dum mane novum, dum gramina canent,<BR>
et ros in tenera pecori gratissimus herba.<BR>
Inde ubi quarta sitim caeli collegerit hora<BR>
et cantu querulae rumpent arbusta cicadae,<BR>
ad puteos aut alta greges ad stagna iubebo<BR>
currentem ilignis potare canalibus undam;<BR>
aestibus at mediis umbrosam exquirere vallem,<BR>
sicubi magna Iovis antiquo robore quercus<BR>
ingentis tendat ramos, aut sicubi nigrum<BR>
ilicibus crebris sacra nemus accubet umbra;<BR>
tum tenuis dare rursus aquas et pascere rursus<BR>
solis ad occasum, cum frigidus aera vesper<BR>
temperat et saltus reficit iam roscida luna<BR>
litoraque alcyonem resonant, acalanthida dumi.<BR>
</P>
<P>
Quid tibi pastores Libyae, quid pascua versu<BR>
prosequar et raris habitata mapalia tectis?<BR>
Saepe diem noctemque et totum ex ordine mensem<BR>
pascitur itque pecus longa in deserta sine ullis<BR>
hospitiis: tantum campi iacet. Omnia secum<BR>
armentarius Afer agit, tectumque laremque<BR>
armaque Amyclaeumque canem Cressamque pharetram;<BR>
non secus ac patriis acer Romanus in armis<BR>
iniusto sub fasce viam cum carpit et hosti<BR>
ante expectatum positis stat in agmine castris.<BR>
</P>
<P>
At non, qua Scythiae gentes Maeotiaque unda,<BR>
turbidus et torquens flaventis Hister harenas,<BR>
quaque redit medium Rhodope porrecta sub axem.<BR>
Illic clausa tenent stabulis armenta, neque ullae<BR>
aut herbae campo apparent aut arbore frondes;<BR>
sed iacet aggeribus niveis informis et alto<BR>
terra gelu late septemque adsurgit in ulnas.<BR>
Semper hiemps, semper spirantes frigora cauri.<BR>
Tum Sol pallentis haud umquam discutit umbras,<BR>
nec cum invectus equis altum petit aethera, nec cum<BR>
praecipitem Oceani rubro lavit aequore currum.<BR>
Concrescunt subitae currenti in flumine crustae<BR>
undaque iam tergo ferratos sustinet orbis,<BR>
puppibus illa prius, patulis nunc hospita plaustris;<BR>
aeraque dissiliunt vulgo vestesque rigescunt<BR>
indutae caeduntque securibus umida vina<BR>
et totae solidam in glaciem vertere lacunae<BR>
stiriaque impexis induruit horrida barbis.<BR>
Interea toto non setius aere ninguit:<BR>
intereunt pecudes, stant circumfusa pruinis<BR>
corpora magna boum, confertoque agmine cervi<BR>
torpent mole nova et summis vix cornibus extant.<BR>
Hos non immissis canibus, non cassibus ullis<BR>
puniceaeve agitant pavidos formidine pennae,<BR>
sed frustra oppositum trudentis pectore montem<BR>
comminus obtruncant ferro graviterque rudentis<BR>
caedunt et magno laeti clamore reportant.<BR>
Ipsi in defossis specubus secura sub alta<BR>
otia agunt terra congestaque robora totasque<BR>
advolvere focis ulmos ignique dedere.<BR>
Hic noctem ludo ducunt et pocula laeti<BR>
fermento atque acidis imitantur vitea sorbis.<BR>
Talis Hyperboreo septem subiecta trioni<BR>
gens effrena virum Rhiphaeo tunditur euro<BR>
et pecudum fulvis velatur corpora saetis.<BR>
</P>
<P>
Si tibi lanitium curae, primum aspera silva,<BR>
lappaeque tribolique, absint; fuge pabula laeta;<BR>
Continuoque greges villis lege mollibus albos.<BR>
Illum autem, quamvis aries sit candidus ipse,<BR>
nigra subest udo tantum cui lingua palato,<BR>
reice, ne maculis infuscet vellera pullis<BR>
nascentum, plenoque alium circumspice campo.<BR>
Munere sic niveo lanae, si credere dignum est,<BR>
Pan deus Arcadiae captam te, Luna, fefellit<BR>
in nemora alta vocans; nec tu aspernata vocantem.<BR>
</P>
<P>
At cui lactis amor, cytisum lotosque frequentis<BR>
ipse manu salsasque ferat praesepibus herbas.<BR>
Hinc et amant fluvios magis et magis ubera tendunt<BR>
et salis occultum referunt in lacte saporem.<BR>
Multi iam excretos prohibent a matribus haedos<BR>
primaque ferratis praefigunt ora capistris.<BR>
Quod surgente die mulsere horisque diurnis,<BR>
nocte premunt; quod iam tenebris et sole cadente,<BR>
sub lucem exportant calathis adit oppida pastor;<BR>
aut parco sale contingunt hiemique reponunt.<BR>
</P>
<P>
Nec tibi cura canum fuerit postrema, sed una<BR>
velocis Spartae catulos acremque Molossum<BR>
pasce sero pingui. Numquam custodibus illis<BR>
nocturnum stabulis furem incursusque luporum<BR>
aut impacatos a tergo horrebis Hiberos.<BR>
Saepe etiam cursu timidos agitabis onagros<BR>
et canibus leporem, canibus venabere dammas,<BR>
saepe volutabris pulsos silvestribus apros<BR>
latratu turbabis agens montisque per altos<BR>
ingentem clamore premes ad retia cervum.<BR>
</P>
<P>
Disce et odoratam stabulis accendere cedrum<BR>
galbaneoque agitare gravis nidore chelydros.<BR>
saepe sub immotis praesepibus aut mala tactu<BR>
vipera delituit caelumque exterrita fugit,<BR>
aut tecto adsuetus coluber succedere et umbrae,<BR>
pestis acerba boum, pecorique aspergere virus,<BR>
fovit humum. Cape saxa manu, cape robora, pastor,<BR>
tollentemque minas et sibila colla tumentem<BR>
deice. Iamque fuga timidum caput abdidit alte,<BR>
cum medii nexus extremaeque agmina caudae<BR>
solvuntur, tardosque trahit sinus ultimus orbis.<BR>
Est etiam ille malus Calabris in saltibus anguis,<BR>
squamea convolvens sublato pectore terga<BR>
atque notis longam maculosus grandibus alvum<BR>
qui, dum amnes ulli rumpuntur fontibus et dum<BR>
vere madent udo terrae ac pluvialibus austris<BR>
stagna colit, ripisque habitans hic piscibus atram<BR>
improbus ingluviem ranisque loquacibus explet;<BR>
postquam exusta palus, terraeque ardore dehiscunt,<BR>
exsilit in siccum et flammantia lumina torquens<BR>
saevit agris asperque siti atque exterritus aestu.<BR>
Ne mihi tum mollis sub divo carpere somnos<BR>
neu dorso nemoris libeat iacuisse per herbas,<BR>
cum positis novus exuviis nitidusque iuventa<BR>
volvitur, aut catulos tectis aut ova relinquens<BR>
arduus ad solem et linguis micat ore trisulcis.<BR>
</P>
<P>
Morborum quoque te causas et signa docebo.<BR>
Turpis ovis temptat scabies, ubi frigidus imber<BR>
altius ad vivum persedit et horrida cano<BR>
bruma gelu, vel cum tonsis inlotus adhaesit<BR>
sudor et hirsuti secuerunt corpora vepres.<BR>
Dulcibus idcirco fluviis pecus omne magistri<BR>
perfundunt, udisque aries in gurgite villis<BR>
mersatur missusque secundo defluit amni;<BR>
aut tonsum tristi contingunt corpus amurca<BR>
et spumas miscent argenti et sulfura viva<BR>
Idaeasque pices et pinguis unguine ceras<BR>
scillamque elleborosque gravis nigrumque bitumen.<BR>
Non tamen ulla magis praesens fortuna laborum est,<BR>
quam si quis ferro potuit rescindere summum<BR>
ulceris os: alitur vitium vivitque tegendo,<BR>
dum medicas adhibere manus ad volnera pastor<BR>
abnegat et meliora deos sedet omnia poscens.<BR>
Quin etiam, ima dolor balantum lapsus ad ossa<BR>
cum furit atque artus depascitur arida febris,<BR>
profuit incensos aestus avertere et inter<BR>
ima ferire pedis salientem sanguine venam,<BR>
Bisaltae quo more solent acerque Gelonus;<BR>
cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum<BR>
et lac concretum cum sanguine potat equino.<BR>
Quam procul aut molli succedere saepius umbrae<BR>
videris aut summas carpentem ignavius herbas<BR>
extremamque sequi aut medio procumbere campo<BR>
pascentem et serae solam decedere nocti:<BR>
continuo culpam ferro compesce, prius quam<BR>
dira per incautum serpant contagia volgus.<BR>
Non tam creber agens hiemem ruit aequore turbo,<BR>
quam multae pecudum pestes. Nec singula morbi<BR>
corpora corripiunt, sed tota aestiva repente,<BR>
spemque gregemque simul cunctamque ab origine gentem.<BR>
Tum sciat, aerias Alpis et Norica si quis<BR>
castella in tumulis et Iapydis arva Timavi<BR>
nunc quoque post tanto videat desertaque regna<BR>
pastorum et longe saltus lateque vacantis.<BR>
</P>
<P>
Hic quondam morbo caeli miseranda coorta est<BR>
tempestas totoque autumni incanduit aestu<BR>
et genus omne neci pecudum dedit, omne ferarum,<BR>
corrupitque lacus, infecit pabula tabo.<BR>
Nec via mortis erat simplex, sed ubi ignea venis<BR>
omnibus acta sitis miseros adduxerat artus,<BR>
rursus abundabat fluidus liquor omniaque in se<BR>
ossa minutatim morbo collapsa trahebat.<BR>
Saepe in honore deum medio stans hostia ad aram<BR>
lanea dum nivea circumdatur infula vitta,<BR>
inter cunctantis cecidit moribunda ministros.<BR>
Aut si quam ferro mactaverat ante sacerdos<BR>
inde neque impositis ardent altaria fibris<BR>
nec responsa potest consultus reddere vates,<BR>
ac vix suppositi tinguntur sanguine cultri<BR>
summaque ieiuna sanie infuscatur harena.<BR>
Hinc laetis vituli volgo moriuntur in herbis<BR>
et dulcis animas plena ad praesepia reddunt;<BR>
hinc canibus blandis rabies venit et quatit aegros<BR>
tussis anhela sues ac faucibus angit obesis.<BR>
Labitur infelix studiorum atque immemor herbae<BR>
victor equus fontisque avertitur et pede terram<BR>
crebra ferit; demissae aures, incertus ibidem<BR>
sudor et ille quidem morituris frigidus, aret<BR>
pellis et ad tactum tractanti dura resistit.<BR>
Haec ante exitium primis dant signa diebus;<BR>
sin in processu coepit crudescere morbus,<BR>
tum vero ardentes oculi atque attractus ab alto<BR>
spiritus, interdum gemitu gravis, imaque longo<BR>
ilia singultu tendunt, it naribus ater<BR>
sanguis et obsessas fauces premit aspera lingua.<BR>
Profuit inserto latices infundere cornu<BR>
Lenaeos; ea visa salus morientibus una;<BR>
mox erat hoc ipsum exitio, furiisque refecti<BR>
ardebant ipsique suos iam morte sub aegra,<BR>
di meliora piis erroremque hostibus illum,<BR>
discissos nudis laniabant dentibus artus.<BR>
Ecce autem duro fumans sub vomere taurus<BR>
concidit et mixtum spumis vomit ore cruorem<BR>
extremosque ciet gemitus. It tristis arator<BR>
maerentem abiungens fraterna morte iuvencum,<BR>
atque opere in medio defixa relinquit aratra.<BR>
Non umbrae altorum nemorum, non mollia possunt<BR>
prata movere animum, non qui per saxa volutus<BR>
purior electro campum petit amnis; at ima<BR>
solvuntur latera atque oculos stupor urguet inertis<BR>
ad terramque fluit devexo pondere cervix.<BR>
Quid labor aut benefacta iuvant? Quid vomere terras<BR>
invertisse gravis? Atqui non Massica Bacchi<BR>
munera, non illis epulae nocuere repostae:<BR>
frondibus et victu pascuntur simplicis herbae,<BR>
pocula sunt fontes liquidi atque exercita cursu<BR>
flumina, nec somnos abrumpit cura salubris.<BR>
Tempore non alio dicunt regionibus illis<BR>
quaesitas ad sacra boves Iunonis et uris<BR>
imparibus ductos alta ad donaria currus.<BR>
Ergo aegre rastris terram rimantur et ipsis<BR>
unguibus infodiunt fruges montisque per altos<BR>
contenta cervice trahunt stridentia plaustra.<BR>
Non lupus insidias explorat ovilia circum<BR>
nec gregibus nocturnus obambulat; acrior illum<BR>
cura domat; timidi dammae cervique fugaces<BR>
nunc interque canes et circum tecta vagantur.<BR>
Iam maris immensi prolem et genus omne natantum<BR>
litore in extremo, ceu naufraga corpora, fluctus<BR>
proluit; insolitae fugiunt in flumina phocae.<BR>
Interit et curvis frustra defensa latebris<BR>
vipera et attoniti squamis adstantibus hydri.<BR>
Ipsis est aer avibus non aequus et illae<BR>
praecipites alta vitam sub nube relinquunt.<BR>
Praeterea iam nec mutari pabula refert<BR>
artes nocent quaesitaeque; cessere magistri<BR>
Phillyrides Chiron Amythaoniusque Melampus.<BR>
Saevit et in lucem Stygiis emissa tenebris<BR>
pallida Tisiphone Morbos agit ante Metumque,<BR>
inque dies avidum surgens caput altius effert:<BR>
Balatu pecorum et crebris mugitibus amnes<BR>
arentesque sonant ripae collesque supini:<BR>
Iamque catervatim dat stragem atque aggerat ipsis<BR>
in stabulis turpi dilapsa cadavera tabo<BR>
donec humo tegere ac foveis abscondere discunt.<BR>
Nam neque erat coriis usus nec viscera quisquam<BR>
aut undis abolere potest aut vincere flamma;<BR>
ne tondere quidem morbo inluvieque peresa<BR>
vellera nec telas possunt attingere putris;<BR>
verum etiam invisos si quis temptarat amictus,<BR>
ardentes papulae atque immundus olentia sudor<BR>
membra sequebatur nec longo deinde moranti<BR>
tempore contactos artus sacer ignis edebat.<BR>
</P>
<BR><BR><BR>
<A NAME="liber4"></A>
<H2 ALIGN="center">
PUBLI VERGILI MARONIS<BR>
</H2>
<H1 ALIGN="center">
GEORGICON<BR>
</H1>
<BR>
<H3>
LIBER IV<BR>
</H3>
<P>
Protinus aerii mellis caelestia dona<BR>
exsequar: hanc etiam, Maecenas, adspice partem.<BR>
Admiranda tibi levium spectacula rerum<BR>
magnanimosque duces totiusque ordine gentis<BR>
mores et studia et populos et proelia dicam.<BR>
In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem<BR>
numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo.<BR>
</P>
<P>
Principio sedes apibus statioque petenda,<BR>
quo neque sit ventis aditus—-nam pabula venti<BR>
ferre domum prohibent—-neque oves haedique petulci<BR>
floribus insultent aut errans bucula campo<BR>
decutiat rorem et surgentes atterat herbas.<BR>
Absint et picti squalentia terga lacerti<BR>
pinguibus a stabulis meropesque aliaeque volucres<BR>
et manibus Procne pectus signata cruentis;<BR>
omnia nam late vastant ipsasque volantes<BR>
ore ferunt dulcem nidis immitibus escam.<BR>
At liquidi fontes et stagna virentia musco<BR>
adsint et tenuis fugiens per gramina rivus,<BR>
palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret,<BR>
ut, cum prima novi ducent examina reges<BR>
vere suo ludetque favis emissa iuventus,<BR>
vicina invitet decedere ripa calori,<BR>
obviaque hospitiis teneat frondentibus arbos.<BR>
In medium, seu stabit iners seu profluet umor,<BR>
transversas salices et grandia conice saxa,<BR>
pontibus ut crebris possint consistere et alas<BR>
pandere ad aestivum solem, si forte morantes<BR>
sparserit aut praeceps Neptuno immerserit Eurus.<BR>
Haec circum casiae virides et olentia late<BR>
serpylla et graviter spirantis copia thymbrae<BR>
floreat inriguumque bibant violaria fontem.<BR>
Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis,<BR>
seu lento fuerint alvaria vimine texta,<BR>
angustos habeant aditus: nam frigore mella<BR>
cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit.<BR>
Utraque vis apibus pariter metuenda; neque illae<BR>
nequiquam in tectis certatim tenuia cera<BR>
spiramenta linunt fucoque et floribus oras<BR>
explent collectumque haec ipsa ad munera gluten<BR>
et visco et Phrygiae servant pice lentius Idae.<BR>
Saepe etiam effossis, si vera est fama, latebris<BR>
sub terra fovere larem, penitusque repertae<BR>
pumicibusque cavis exesaeque arboris antro.<BR>
Tu tamen et levi rimosa cubilia limo<BR>
ungue fovens circum et raras superinice frondes.<BR>
Neu propius tectis taxum sine, neve rubentes<BR>
ure foco cancros, altae neu crede paludi,<BR>
aut ubi odor caeni gravis aut ubi concava pulsu<BR>
saxa sonant vocisque offensa resultat imago.<BR>
</P>
<P>
Quod superest, ubi pulsam hiemem sol aureus egit<BR>
sub terras caelumque aestiva luce reclusit,<BR>
illae continuo saltus silvasque peragrant<BR>
purpureosque metunt flores et flumina libant<BR>
summa leves. Hinc nescio qua dulcedine laetae<BR>
progeniem nidosque fovent, hinc arte recentes<BR>
excudunt ceras et mella tenacia fingunt.<BR>
Hinc ubi iam emissum caveis ad sidera caeli<BR>
nare per aestatem liquidam suspexeris agmen<BR>
obscuramque trahi vento mirabere nubem,<BR>
contemplator: aquas dulces et frondea semper<BR>
tecta petunt. Huc tu iussos adsperge sapores,<BR>
trita melisphylla et cerinthae ignobile gramen,<BR>
tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum.<BR>
ipsae consident medicatis sedibus, ipsae<BR>
intima more suo sese in cunabula condent.<BR>
</P>
<P>
Sin autem ad pugnam exierint, nam saepe duobus<BR>
regibus incessit magno discordia motu,<BR>
continuoque animos vulgi et trepidantia bello<BR>
corda licet longe praesciscere; namque morantes<BR>
Martius ille aeris rauci canor increpat et vox<BR>
auditur fractos sonitus imitata tubarum;<BR>
tum trepidae inter se coeunt pennisque coruscant<BR>
spiculaque exacuunt rostris aptantque lacertos<BR>
et circa regem atque ipsa ad praetoria densae<BR>
miscentur magnisque vocant clamoribus hostem.<BR>
Ergo ubi ver nactae sudum camposque patentes,<BR>
erumpunt portis; concurritur, aethere in alto<BR>
fit sonitus, magnum mixtae glomerantur in orbem<BR>
praecipitesque cadunt; non densior aere grando,<BR>
nec de concussa tantum pluit ilice glandis.<BR>
ipsi per medias acies insignibus alis<BR>
ingentes animos angusto in pectore versant,<BR>
usque adeo obnixi non cedere, dum gravis aut hos<BR>
aut hos versa fuga victor dare terga subegit.<BR>
Hi motus animorum atque haec certamina tanta<BR>
pulveris exigui iactu compressa quiescent.<BR>
Verum ubi ductores acie revocaveris ambo,<BR>
deterior qui visus, eum, ne prodigus obsit,<BR>
dede neci; melior vacua sine regnet in aula.<BR>
Alter erit maculis auro squalentibus ardens;<BR>
nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore<BR>
et rutilis clarus squamis, ille horridus alter<BR>
desidia latamque trahens inglorius alvum.<BR>
</P>
<P>
Ut binae regum facies, ita corpora plebis.<BR>
Namque aliae turpes horrent, ceu pulvere ab alto<BR>
cum venit et sicco terram spuit ore viator<BR>
aridus; elucent aliae et fulgore coruscant<BR>
ardentes auro et paribus lita corpora guttis.<BR>
Haec potior suboles, hinc caeli tempore certo<BR>
dulcia mella premes, nec tantum dulcia, quantum<BR>
et liquida et durum Bacchi domitura saporem.<BR>
</P>
<P>
At cum incerta volant caeloque examina ludunt<BR>
contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt,<BR>
instabiles animos ludo prohibebis inani.<BR>
Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas<BR>
eripe; non illis quisquam cunctantibus altum<BR>
ire iter aut castris audebit vellere signa.<BR>
Invitent croceis halantes floribus horti<BR>
et custos furum atque avium cum falce saligna<BR>
Hellespontiaci servet tutela Priapi.<BR>
Ipse thymum pinosque ferens de montibus altis<BR>
tecta serat late circum, cui talia curae;<BR>
ipse labore manum duro terat, ipse feraces<BR>
figat humo plantas et amicos inriget imbres.<BR>
</P>
<P>
Atque equidem, extremo ni iam sub fine laborum<BR>
vela traham et terris festinem advertere proram,<BR>
forsitan et, pingues hortos quae cura colendi<BR>
ornaret, canerem, biferique rosaria Paesti,<BR>
quoque modo potis gauderent intiba rivis<BR>
et virides apio ripae, tortusque per herbam<BR>
cresceret in ventrem cucumis; nec sera comantem<BR>
narcissum aut flexi tacuissem vimen acanthi<BR>
pallentesque hederas et amantes litora myrtos.<BR>
Namque sub Oebaliae memini me turribus arcis,<BR>
qua niger umectat flaventia culta Galaesus,<BR>
Corycium vidisse senem, cui pauca relicti<BR>
iugera ruris erant, nec fertilis illa iuvencis<BR>
nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho.<BR>
Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum<BR>
lilia verbenasque premens vescumque papaver<BR>
regum aequabat opes animis seraque revertens<BR>
nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis.<BR>
Primus vere rosam atque autumno carpere poma,<BR>
et cum tristis hiems etiamnum frigore saxa<BR>
rumperet et glacie cursus frenaret aquarum,<BR>
ille comam mollis iam tondebat hyacinthi<BR>
aestatem increpitans seram Zephyrosque morantes.<BR>
Ergo apibus fetis idem atque examine multo<BR>
primus abundare et spumantia cogere pressis<BR>
mella favis; illi tiliae atque uberrima pinus,<BR>
quotque in flore novo pomis se fertilis arbos<BR>
induerat, totidem autumno matura tenebat.<BR>
Ille etiam seras in versum distulit ulmos<BR>
eduramque pirum et spinos iam pruna ferentes<BR>
iamque ministrantem platanum potantibus umbras.<BR>
Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis<BR>
praetereo atque aliis post me memoranda relinquo.<BR>
</P>
<P>
Nunc age, naturas apibus quas Iuppiter ipse<BR>
addidit, expediam, pro qua mercede canoros<BR>
Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae<BR>
Dictaeo caeli regem pavere sub antro.<BR>
Solae communes natos, consortia tecta<BR>
urbis habent magnisque agitant sub legibus aevum,<BR>
et patriam solae et certos novere penates,<BR>
venturaeque hiemis memores aestate laborem<BR>
experiuntur et in medium quaesita reponunt.<BR>
Namque aliae victu invigilant et foedere pacto<BR>
exercentur agris; pars intra saepta domorum<BR>
Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten<BR>
prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces<BR>
suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos<BR>
educunt fetus, aliae purissima mella<BR>
stipant et liquido distendunt nectare cellas.<BR>
Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti,<BR>
inque vicem speculantur aquas et nubila caeli<BR>
aut onera accipiunt venientum aut agmine facto<BR>
ignavum fucos pecus a praesepibus arcent.<BR>
Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.<BR>
ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis<BR>
cum properant, alii taurinis follibus auras<BR>
accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt<BR>
aera lacu; gemit impositis incudibus Aetna;<BR>
illi inter sese magna vi bracchia tollunt<BR>
in numerum versantque tenaci forcipe ferrum:<BR>
non aliter, si parva licet componere magnis,<BR>
Cecropias innatus apes amor urget habendi,<BR>
munere quamque suo. Grandaevis oppida curae<BR>
et munire favos et daedala fingere tecta.<BR>
At fessae multa referunt se nocte minores,<BR>
crura thymo plenae; pascuntur et arbuta passim<BR>
et glaucas salices casiamque crocumque rubentem<BR>
et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos.<BR>
Omnibus una quies operum, labor omnibus unus:<BR>
mane ruunt portis; nusquam mora; rursus easdem<BR>
vesper ubi e pastu tandem decedere campis<BR>
admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant;<BR>
fit sonitus, mussantque oras et limina circum.<BR>
Post, ubi iam thalamis se composuere, siletur<BR>
in noctem fessosque sopor suus occupat artus.<BR>
Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt<BR>
longius aut credunt caelo adventantibus Euris,<BR>
sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur,<BR>
excursusque breves temptant et saepe lapillos,<BR>
ut cumbae instabiles fluctu iactante saburram,<BR>
tollunt, his sese per inania nubila librant.<BR>
Illum adeo placuisse apibus mirabere morem,<BR>
quod neque concubitu indulgent nec corpora segnes<BR>
in Venerem solvunt aut fetus nixibus edunt:<BR>
verum ipsae e foliis natos, e suavibus herbis<BR>
ore legunt, ipsae regem parvosque Quirites<BR>
sufficiunt aulasque et cerea regna refigunt.<BR>
*Saepe etiam duris errando in cotibus alas<BR>
attrivere ultroque animam sub fasce dedere:<BR>
tantus amor florum et generandi gloria mellis.<BR>
Ergo ipsas quamvis angusti terminus aevi<BR>
excipiat, neque enim plus septima ducitur aestas,<BR>
at genus immortale manet multosque per annos<BR>
stat fortuna domus et avi numerantur avorum.<BR>
Praeterea regem non sic Aegyptus et ingens<BR>
Lydia nec populi Parthorum aut Medus Hydaspes<BR>
observant. Rege incolumi mens omnibus una est;<BR>
amisso rupere fidem constructaque mella<BR>
diripuere ipsae et crates solvere favorum.<BR>
Ille operum custos, illum admiruntur et omnes<BR>
circumstant fremitu denso stipantque frequentes<BR>
et saepe attollunt umeris et corpora bello<BR>
obiectant pulchramque petunt per vulnera mortem.<BR>
</P>
<P>
His quidam signis atque haec exempla secuti<BR>
esse apibus partem divinae mentis et haustus<BR>
aetherios dixere; deum namque ire per omnes<BR>
terrasque tractusque maris caelumque profundum.<BR>
Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum,<BR>
quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas;<BR>
scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri<BR>
omnia nec morti esse locum, sed viva volare<BR>
sideris in numerum atque alto succedere caelo.<BR>
</P>
<P>
Siquando sedem angustam servataque mella<BR>
thesauris relines, prius haustu sparsus aquarum<BR>
ora fove fumosque manu praetende sequaces.<BR>
Bis gravidos cogunt fetus, duo tempora messis,<BR>
Taygete simul os terris ostendit honestum<BR>
Pleas et Oceani spretos pede reppulit amnes,<BR>
aut eadem sidus fugiens ubi Piscis aquosi<BR>
tristior hibernas caelo descendit in undas.<BR>
Illis ira modum supra est, laesaeque venenum<BR>
morsibus inspirant et spicula caeca relinquunt<BR>
adfixae venis animasque in vulnere ponunt.<BR>
Sin duram metues hiemem parcesque futuro<BR>
contunsosque animos et res miserabere fractas,<BR>
at suffire thymo cerasque recidere inanes<BR>
quis dubitet? nam saepe favos ignotus adedit<BR>
stellio et lucifugis congesta cubilia blattis<BR>
immunisque sedens aliena ad pabula fucus<BR>
aut asper crabro imparibus se immiscuit armis,<BR>
aut dirum tiniae genus, aut invisa Minervae<BR>
laxos in foribus suspendit aranea casses.<BR>
Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes<BR>
incumbent generis lapsi sarcire ruinas<BR>
complebuntque foros et floribus horrea texent.<BR>
</P>
<P>
Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros<BR>
vita tulit, tristi languebunt corpora morbo—-<BR>
quod iam non dubiis poteris cognoscere signis:<BR>
continuo est aegris alius color, horrida vultum<BR>
deformat macies, tum corpora luce carentum<BR>
exportant tectis et tristia funera ducunt;<BR>
aut illae pedibus conexae ad limina pendent,<BR>
aut intus clausis cunctantur in aedibus, omnes<BR>
ignavaeque fame et contracto frigore pigrae.<BR>
Tum sonus auditur gravior, tractimque susurrant,<BR>
frigidus ut quondam silvis immurmurat Auster,<BR>
ut mare sollicitum stridit refluentibus undis,<BR>
aestuat ut clausis rapidus fornacibus ignis:<BR>
hic iam galbaneos suadebo incendere odores<BR>
mellaque harundineis inferre canalibus, ultro<BR>
hortantem et fessas ad pabula nota vocantem.<BR>
Proderit et tunsum gallae admiscere saporem<BR>
Arentesque rosas aut igni pinguia multo<BR>
defruta vel psithia passos de vite racemos<BR>
Cecropiumque thymum et grave olentia centaurea.<BR>
Est etiam flos in pratis, cui nomen amello<BR>
fecere agricolae, facilis quaerentibus herba;<BR>
namque uno ingentem tollit de caespite silvam,<BR>
aureus ipse, sed in foliis, quae plurima circum<BR>
funduntur, violae sublucet purpura nigrae;<BR>
[saepe deum nexis ornatae torquibus arae;]<BR>
asper in ore sapor; tonsis in vallibus illum<BR>
pastores et curva legunt prope flumina Mellae.<BR>
Huius odorato radices incoque Baccho<BR>
pabulaque in foribus plenis adpone canistris.<BR>
</P>
<P>
Sed siquem proles subito defecerit omnis,<BR>
nec genus unde novae stirpis revocetur habebit,<BR>
tempus et Arcadii memoranda inventa magistri<BR>
pandere, quoque modo caesis iam saepe iuvencis<BR>
insincerus apes tulerit cruor. Altius omnem<BR>
expediam prima repetens ab origine famam.<BR>
Nam qua Pellaei gens fortunata Canopi<BR>
accolit effuso stagnantem flumine Nilum<BR>
et circum pictis vehitur sua rura phaselis,<BR>
quaque pharetratae vicinia Persidis urget,<BR>
[et viridem Aegyptum nigra fecundat harena,<BR>
et diversa ruens septem discurrit in ora<BR>
usque coloratis amnis devexus ab Indis]<BR>
omnis in hac certam regio iacit arte salutem.<BR>
Exiguus primum atque ipsos contractus in usus<BR>
eligitur locus; hunc angustique imbrice tecti<BR>
parietibusque premunt artis et quattuor addunt,<BR>
quattuor a ventis obliqua luce fenestras.<BR>
Tum vitulus bima curvans iam cornua fronte<BR>
quaeritur; huic geminae nares et spiritus oris<BR>
multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto<BR>
tunsa per integram solvuntur viscera pellem.<BR>
Sic positum in clauso linquunt et ramea costis<BR>
subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes.<BR>
Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas,<BR>
ante novis rubeant quam prata coloribus, ante<BR>
garrula quam tignis nidum suspendat hirundo.<BR>
Interea teneris tepefactus in ossibus umor<BR>
aestuat et visenda modis animalia miris,<BR>
trunca pedum primo, mox et stridentia pennis,<BR>
miscentur tenuemque magis magis aera carpunt,<BR>
donec, ut aestivis effusus nubibus imber,<BR>
erupere aut ut nervo pulsante sagittae,<BR>
prima leves ineunt si quando proelia Parthi.<BR>
</P>
<P>
Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?<BR>
Unde nova ingressus hominum experientia cepit?<BR>
Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe,<BR>
amissis, ut fama, apibus morboque fameque,<BR>
tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis<BR>
multa querens atque hac adfatus voce parentem:<BR>
`Mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius<BR>
ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum,<BR>
si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo,<BR>
invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri<BR>
pulsus amor? quid me caelum sperare iubebas?<BR>
En etiam hunc ipsum vitae mortalis honorem,<BR>
quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers<BR>
omnia temptanti extuderat, te matre relinquo.<BR>
Quin age et ipsa manu felices erue silvas,<BR>
fer stabulis inimicum ignem atque interfice messes,<BR>
ure sata et validam in vites molire bipennem,<BR>
tanta meae si te ceperunt taedia laudis.'<BR>
At mater sonitum thalamo sub fluminis alti<BR>
sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphae<BR>
carpebant hyali saturo fucata colore,<BR>
drymoque Xanthoque Ligeaque Phyllodoceque,<BR>
caesariem effusae nitidam per candida colla,<BR>
Nesaee Spioque Thaliaque Cymodoceque,<BR>
Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo,<BR>
altera tum primos Lucinae experta labores,<BR>
Clioque et Beroe soror, Oceanitides ambae,<BR>
ambae auro, pictis incinctae pellibus ambae,<BR>
atque Ephyre atque Opis et Asia Deiopea<BR>
et tandem positis velox Arethusa sagittis.<BR>
Inter quas curam Clymene narrabat inanem<BR>
Vulcani Martisque dolos et dulcia furta,<BR>
aque Chao densos divum numerabat amores<BR>
carmine quo captae dum fusis mollia pensa<BR>
devolvunt, iterum maternas impulit aures<BR>
luctus Aristaei, vitreisque sedilibus omnes<BR>
obstipuere; sed ante alias Arethusa sorores<BR>
prospiciens summa flavum caput extulit unda<BR>
et procul: `O gemitu non frustra exterrita tanto,<BR>
Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,<BR>
tristis Aristaeus Penei genitoris ad undam<BR>
stat lacrimans et te crudelem nomine dicit.'<BR>
Huic percussa nova mentem formidine mater,<BR>
`duc, age, duc ad nos; fas illi limina divum<BR>
tangere,' ait. Simul alta iubet discedere late<BR>
flumina, qua iuvenis gressus inferret. At illum<BR>
curvata in montis faciem circumstetit unda<BR>
accepitque sinu vasto misitque sub amnem.<BR>
Iamque domum mirans genetricis et umida regna<BR>
speluncisque lacus clausos lucosque sonantes<BR>
ibat et ingenti motu stupefactus aquarum<BR>
omnia sub magna labentia flumina terra<BR>
spectabat diversa locis, Phasimque Lycumque<BR>
et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus<BR>
unde pater Tiberinus et unde Aniena fluenta<BR>
saxosusque sonans Hypanis Mysusque Caicus,<BR>
et gemina auratus taurino cornua vultu<BR>
Eridanus, quo non alius per pinguia culta<BR>
in mare purpureum violentior effluit amnis.<BR>
Postquam est in thalami pendentia pumice tecta<BR>
perventum et nati fletus cognovit inanes<BR>
Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontes<BR>
germanae tonsisque ferunt mantelia villis;<BR>
pars epulis onerant mensas et plena reponunt<BR>
pocula, Panchaeis adolescunt ignibus arae;<BR>
et mater, `Cape Maeonii carchesia Bacchi:<BR>
Oceano libemus,' ait. Simul ipsa precatur<BR>
Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores<BR>
centum quae silvas, centum quae flumina servant.<BR>
Ter liquido ardentem perfundit nectare Vestam,<BR>
ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit.<BR>
Omine quo firmans animum sic incipit ipsa:<BR>
</P>
<P>
`Est in Carphatio Neptuni gurgite vates<BR>
caeruleus Proteus, magnum qui piscibus aequor<BR>
et iuncto bipedum curru metitur equorum.<BR>
Hic nunc Emathiae portus patriamque revisit<BR>
Pallenen, hunc et Nymphae veneramur et ipse<BR>
grandaevus Nereus; novit namque omnia vates,<BR>
quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur;<BR>
quippe ita Neptuno visum est, immania cuius<BR>
armenta et turpes pascit sub gurgite phocas.<BR>
Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem<BR>
expediat morbi causam eventusque secundet.<BR>
Nam sine vi non ulla dabit praecepta, neque illum<BR>
orando flectes; vim duram et vincula capto<BR>
tende; doli circum haec demum frangentur inanes.<BR>
Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit aestus,<BR>
cum sitiunt herbae et pecori iam gratior umbra est,<BR>
in secreta senis ducam, quo fessus ab undis<BR>
se recipit, facile ut somno adgrediare iacentem.<BR>
Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis,<BR>
tum variae eludent species atque ora ferarum<BR>
Fiet enim subito sus horridus atraque tigris<BR>
squamosusque draco et fulva cervice leaena,<BR>
aut acrem flammae sonitum dabit atque ita vinclis<BR>
excidet, aut in aquas tenues dilapsus abibit.<BR>
Sed quanto ille magis formas se vertet in omnes,<BR>
tanto, nate, magis contende tenacia vincla,<BR>
donec talis erit mutato corpore, qualem<BR>
videris, incepto tegeret cum lumina somno.<BR>
</P>
<P>
Haec ait et liquidum ambrosiae defundit odorem,<BR>
quo totum nati corpus perduxit; at illi<BR>
dulcis compositis spiravit crinibus aura<BR>
atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens<BR>
exesi latere in montis, quo plurima vento<BR>
cogitur inque sinus scindit sese unda reductos,<BR>
deprensis olim statio tutissima nautis;<BR>
intus se vasti Proteus tegit obice saxi.<BR>
Hic iuvenem in latebris aversum a lumine Nympha<BR>
collocat; ipsa procul nebulis obscura resistit.<BR>
Iam rapidus torrens sitientes Sirius Indos<BR>
ardebat, caelo et medium sol igneus orbem<BR>
hauserat; arebant herbae et cava flumina siccis<BR>
faucibus ad limum radii tepefacta coquebant:<BR>
cum Proteus consueta petens e fluctibus antra<BR>
ibat; eum vasti circum gens umida ponti<BR>
exsultans rorem late dispergit amarum.<BR>
Sternunt se somno diversae in litore phocae.<BR>
Ipse, velut stabuli custos in montibus olim,<BR>
vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit,<BR>
auditisque lupos acuunt balatibus agni,<BR>
considit scopulo medius numerumque recenset.<BR>
Cuius Aristaeo quoniam est oblata facultas,<BR>
vix defessa senem passus componere membra<BR>
cum clamore ruit magno manicisque iacentem<BR>
occupat. Ille suae contra non immemor artis<BR>
omnia transformat sese in miracula rerum,<BR>
ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem.<BR>
Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus<BR>
in sese redit atque hominis tandem ore locutus:<BR>
`Nam quis te, iuvenum confidentissime, nostras<BR>
iussit adire domos? Quidve hinc petis?' inquit. At ille:<BR>
`Scis, Proteu, scis ipse; neque est te fallere quicquam<BR>
sed tu desine velle. Deum praecepta secuti<BR>
venimus hinc lapsis quaesitum oracula rebus.<BR>
Tantum effatus. Ad haec vates vi denique multa<BR>
ardentes oculos intorsit lumine glauco<BR>
et graviter frendens sic fatis ora resolvit.<BR>
</P>
<P>
Non te nullius exercent numinis irae;<BR>
magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus<BR>
haudquaquam ob meritum poenas, ni fata resistant,<BR>
suscitat et rapta graviter pro coniuge saevit.<BR>
Illa quidem, dum te fugeret per flumina praeceps,<BR>
immanem ante pedes hydrum moritura puella<BR>
servantem ripas alta non vidit in herba.<BR>
At chorus aequalis Dryadum clamore supremos<BR>
implerunt montes; flerunt Rhodopeiae arces<BR>
altaque Pangaea et Rhesi mavortia tellus<BR>
atque Getae atque Hebrus et Actias Orithyia.<BR>
Ipse cava solans aegrum testudine amorem<BR>
te, dulcis coniunx, te solo in litore secum,<BR>
te veniente die, te decedente canebat.<BR>
Taenarias etiam fauces, alta ostia Ditis,<BR>
et caligantem nigra formidine lucum<BR>
ingressus manesque adiit regemque tremendum<BR>
nesciaque humanis precibus mansuescere corda.<BR>
At cantu commotae Erebi de sedibus imis<BR>
umbrae ibant tenues simulacraque luce carentum,<BR>
quam multa in foliis avium se milia condunt<BR>
vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber,<BR>
matres atque viri defunctaque corpora vita<BR>
magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae,<BR>
impositique rogis iuvenes ante ora parentum,<BR>
quos circum limus niger et deformis harundo<BR>
Cocyti tardaque palus inamabilis unda<BR>
alligat et noviens Styx interfusa coercet.<BR>
Quin ipsae stupuere domus atque intima Leti<BR>
tartara caeruleosque implexae crinibus angues<BR>
Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora<BR>
atque Ixionii vento rota constitit orbis.<BR>
Iamque pedem referens casus evaserat omnes;<BR>
redditaque Eurydice superas veniebat ad auras,<BR>
pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem,<BR>
cum subita incautum dementia cepit amantem,<BR>
ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes.<BR>
Restitit Eurydicenque suam iam luce sub ipsa<BR>
immemor heu! victusque animi respexit. Ibi omnis<BR>
effusus labor atque immitis rupta tyranni<BR>
foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.<BR>
Illa, Quis et me, inquit, miseram et te perdidit, Orpheu,<BR>
quis tantus furor? En iterum crudelia retro<BR>
Fata vocant, conditque natantia lumina somnus.<BR>
Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte<BR>
invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!<BR>
dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras<BR>
commixtus tenues, fugit diversa, neque illum,<BR>
prensantem nequiquam umbras et multa volentem<BR>
dicere, praeterea vidit, nec portitor Orci<BR>
amplius obiectam passus transire paludem.<BR>
Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret?<BR>
Quo fletu Manis, quae numina voce moveret?<BR>
Illa quidem Stygia nabat iam frigida cumba.<BR>
Septem illum totos perhibent ex ordine menses<BR>
rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam<BR>
flesse sibi et gelidis haec evolvisse sub antris<BR>
mulcentem tigres et agentem carmine quercus;<BR>
qualis populea maerens philomela sub umbra<BR>
amissos queritur fetus, quos durus arator<BR>
observans nido implumes detraxit; at illa<BR>
flet noctem ramoque sedens miserabile carmen<BR>
integrat et maestis late loca questibus implet.<BR>
Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei.<BR>
Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem<BR>
arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis<BR>
lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis<BR>
dona querens; spretae Ciconum quo munere matres<BR>
inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi<BR>
discerptum latos iuvenem sparsere per agros.<BR>
Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum<BR>
gurgite cum medio portans Oeagrius Hebrus<BR>
volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua<BR>
ah miseram Eurydicen! anima fugiente vocabat:<BR>
Eurydicen toto referebant flumine ripae.<BR>
</P>
<P>
Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum,<BR>
quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit.<BR>
At non Cyrene; namque ultro adfata timentem:<BR>
</P>
<P>
`Nate, licet tristes animo deponere curas.<BR>
Haec omnis morbi causa; hinc miserabile Nymphae,<BR>
cum quibus illa choros lucis agitabat in altis,<BR>
exitium misere apibus. Tu munera supplex<BR>
tende petens pacem et faciles venerare Napaeas;<BR>
namque dabunt veniam votis irasque remittent.<BR>
Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam.<BR>
Quattuor eximios praestanti corpore tauros,<BR>
qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycaei,<BR>
delige et intacta totidem cervice iuvencas.<BR>
Quattuor his aras alta ad delubra dearum<BR>
constitue et sacrum iugulis demitte cruorem,<BR>
corporaque ipsa boum frondoso desere luco.<BR>
Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus,<BR>
inferias Orphei Lethaea papavera mittes<BR>
et nigram mactabis ovem lucumque revises:<BR>
placatam Eurydicen vitula venerabere caesa.<BR>
</P>
<P>
Haud mora; continuo matris praecepta facessit;<BR>
ad delubra venit, monstratas excitat aras,<BR>
quattuor eximios praestanti corpore tauros<BR>
ducit et intacta totidem cervice iuvencas.<BR>
Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus,<BR>
inferias Orphei mittit lucumque revisit.<BR>
Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum<BR>
adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto<BR>
stridere apes utero et ruptis effervere costis,<BR>
immensasque trahi nubes, iamque arbore summa<BR>
confluere et lentis uvam demittere ramis.<BR>
</P>
<P>
Haec super arvorum cultu pecorumque canebam<BR>
et super arboribus, Caesar dum magnus ad altum<BR>
fulminat Euphraten bello victorque volentes<BR>
per populos dat iura viamque adfectat Olympo.<BR>
Illo Vergilium me tempore dulcis alebat<BR>
Parthenope studiis florentem ignobilis oti,<BR>
carmina qui lusi pastorum audaxque iuventa,<BR>
Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi.<BR>
</P>
<BR><BR><BR><BR>
<pre>
End of the Project Gutenberg EBook of The Georgics, by Virgil
*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE GEORGICS ***
***** This file should be named 231-h.htm or 231-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
https://www.gutenberg.org/2/3/231/
Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.
Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties. Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research. They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.
*** START: FULL LICENSE ***
THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).
Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works
1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement. See
paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works. See paragraph 1.E below.
1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States. If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed. Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
a constant state of change. If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.
1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:
This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org
1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges. If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.
1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.
1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.
1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that
- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
has agreed to donate royalties under this paragraph to the
Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
must be paid within 60 days following each date on which you
prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
address specified in Section 4, "Information about donations to
the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
License. You must require such a user to return or
destroy all copies of the works possessed in a physical medium
and discontinue all use of and all access to other copies of
Project Gutenberg-tm works.
- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
electronic work is discovered and reported to you within 90 days
of receipt of the work.
- You comply with all other terms of this agreement for free
distribution of Project Gutenberg-tm works.
1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.
1.F.
1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.
1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.
1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from. If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation. The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund. If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.
1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.
Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation
The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations. Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org
For additional contact information:
Dr. Gregory B. Newby
Chief Executive and Director
gbnewby@pglaf.org
Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation
Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment. Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.
The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements. We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance. To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org
While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.
International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.
Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
https://www.gutenberg.org
This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
</pre>
</BODY>
</HTML>
|
