diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:01:56 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:01:56 -0700 |
| commit | 11f6a34dee21180da378252b5bbd3683090162a3 (patch) | |
| tree | 1a64249aad5b9436df1b25001431f226c0fff12f /23093.txt | |
Diffstat (limited to '23093.txt')
| -rw-r--r-- | 23093.txt | 2749 |
1 files changed, 2749 insertions, 0 deletions
diff --git a/23093.txt b/23093.txt new file mode 100644 index 0000000..51afc06 --- /dev/null +++ b/23093.txt @@ -0,0 +1,2749 @@ +The Project Gutenberg EBook of Princo Vanc', by Eleanor Putnam and Arlo Bates + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Princo Vanc' + +Author: Eleanor Putnam + Arlo Bates + +Illustrator: Frank Myrick + +Translator: Herbert Harris + +Release Date: October 20, 2007 [EBook #23093] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PRINCO VANC' *** + + + + +Produced by Louise Hope, David Starner, Dave Morgan, Team +Esperanto and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + + + + + [Tipografiaj eraroj estas listigata poste de la teksto.] + + + + +PRINCO VANC' + + + + + [Ilustrajxo] + + + PRINCO VANC' + + de + ELEANOR PUTNAM kaj ARLO BATES, Litt. D. + + Ilustrita de + FRANK MYRICK + + el la angla lingvo, laux permeso, + esperantigis + HERBERT HARRIS + + Rekomendita de la + ESPERANTISTA LITERATURA ASOCIO + + THE AMERICAN ESPERANTIST CO., INC. + West Newton, Mass., U.S.A. + 1914 + + + + + Copyright, 1914 + by + HERBERT HARRIS + + THE AMERICAN ESPERANTIST CO., INC. + + Presejo de + ERNEST FAIRMAN DOW + West Newton, Mass., Usono + + + + +ANTAUXPAROLO + + +Tre korajn dankojn mi sxuldas al Sinjorinoj Hankel, Bastoul kaj +Scheerpeltz, kaj al aliaj kompetentuloj, kiuj afable tralegis la +manuskripton de cxi tiu traduko, kaj pri gxi donis bonan konsilon. + +Profesoro Arlo Bates estas cxefprofesoro de la angla literaturo cxe +Massachusetts Institute of Technology, en Boston, Massachusetts, Usono, +konata auxtoro de multaj romanoj kaj poemaroj, kaj sxatata paroladisto +pri literaturaj temoj. + +"Eleanor Putnam" estas pseuxdonimo de Sinjorino Arlo Bates, kiu posedis +tre artistan literaturan guston, kaj kelkfoje kunlaboris kun sia edzo, +antaux sia bedauxrinda morto, kiu okazis antaux kiam aperis cxi tiu +fabelo. + +La originala angleverkita libro, "Prince Vance," jam ne estas acxetebla. + +Al Profesoro Bates, kiu bonkore permesas la eldonadon de cxi tiu +traduko, kun la originalaj ilustrajxoj, gxi estas tre dankeme dedicxita +de + + La Tradukinto. + + + + +CXAPITRO I + + +Certe ne estis strange, ke Princo Vanc' tiel miregis, ke li sidis tutan +duonhoron nur rigardacxante, nek penante movi muskolon, nek movigxante +for de la segxo. Estas ja kredeble, ke iu alia Princo en similaj +cirkonstancoj estus egale mutigita de la mirego,--kiel iu ajn povos +vidi, kiu volos atenti dum mi reiros al la komenco, kaj rakontos tion, +kio antauxe okazis. + +Per "la komenco" mi aludas la naskigxon de Princo Vanc'; je kiu okazo la +potenca feino Kopeto estis elektita lia baptopatrino, de kiu tempo sxi +certe ne montris sin tre dorlotema al la Princo. Ekzemple, sxi insiste +postulis, ke sxia baptofilo atentu la lecionojn; ke li respektu la +instruistojn; kaj (kio estis la plej ofenda postulo el cxiuj) ke li, +Princo Vanc', la sola filo de la gepatroj, kaj sola heredonto de la +regno, nepre lernu obei. Cetere sxi trankvile diris al la baptofilo, ke, +se li sxin ne obeus volonte, certe estus des pli malbone por li; cxar +lerni li devos, per metodoj severaj, se lin ne lernigos pli mildaj. + +Cxio cxi sxajnis al Vanc' tre malagrabla kaj maljusta speco de parolo; +kaj oni povas imagi, ke gxi ne pliigis lian amon al la baptopatrino. La +rilatoj inter ili pli kaj pli malbonigxis, gxis Vanc' farigxis forta +belkreska knabo cxirkauxe dektrijara, kiam unu tagon venis la Blua +Sorcxisto al la palaco. + +Tiumatene estis okazinta inter Vanc' kaj la baptopatrino serioza +malpaco. Sxi subite sin montris cxe la lernocxambro, tute neatendita, +laux sia malagrabla kutimo; kaj kompreneble tio okazis precize dum la +momento, kiam la Princo estis frapanta (sen boksgantoj) la orelojn de +sia instruisto pro tio, ke la kompatinda maljunulo petis, ke li lernu la +limojn de la regno, kiu baldaux estos lia proprajxo. + +"Vi vidos la limojn, preterirante ilin cxiujn piede," la feino malafable +diris. "Kreskante vi farigxas mallaborema, egoisma, kaj malobeema; vi +hontigas vian baptopatrinon, kaj malhonoras vian familion. Kredeble vi +baldaux kunigxos kun la Blua Sorcxisto mem!" + +"Jes, mi faros tion," obstine diris la Princo; cxar, kvankam li vere +neniam antauxe auxdis pri la Blua Sorcxisto, li estus dirinta ion ajn en +tiu momento, por turmenti la baptopatrinon,-- "certe, mi faros tion. Mi +volus lin vidi. Mi esperas, ke li venos gxuste hodiaux!" + +"Kaj pri mi, vi malbona knabo!" ankoraux pli kolere diris Kopeto, vigle +frapante la plankon per sia bastono, "mi promesas, ke vi suficxe deziros +min, antaux ol vi min trovos; kaj malgxojo faros vin pli sagxa, antaux +kiam vi revidos mian vizagxon." + +"Nemulte mi sopiros al vi, kun viaj admonoj kaj riprocxoj!" respondis la +malrespekta Princo; kaj, kiam sxi subite malaperis antaux liaj okuloj, +laux sia miriga kutimo, li komencis jxeti librojn al la kapo de sia +instruisto, grave gxenante la malfelicxan homon, kiu opiniis, ke lia +sorto estas tre malbonsxanca, kaj volis, ke li povus esti hakisto en la +regxa arbaro, aux io ajn, prefere ol tio, kio li estas. + +Post kiam li jxetis la tutan aron da libroj, kaj post kiam la +tabulvisxiloj, la kretajxoj, kaj la montrabastono ilin sekvis, la Princo +sxovis la manojn en la posxojn kaj, fajfante melodion, kiun li estis +auxdinta de iu gurdo, senzorge iris al la fenestro. Precize tiam liaj +dekdu junaj fratinoj estis duope venantaj en la korton, post la matena +promeno kun la guvernistinoj. La Princinoj estis tiel bonaj, kiel la +Princo estis malbona, kaj certe ne povus esti pli bela vidajxo, ol la +dekdu regxaj knabinetoj, pasxetantaj tiel gxuste kaj dece. Cxiu havis +verdeveluran manteleton, puran pajlan cxapon, kaj verdan frangxhavan +sunombreleton; cxiu elmontris beletajn flavajn duongantojn kaj afablan +rideton, kaj cxiu havis rozkoloran vizagxon, kaj okulojn similajn al +belebluaj globetoj. Estis do tre maldece, ke Princo Vanc' tiel lauxte +ekkriis "Bo!", ke cxiu Princino eksaltetis unu plenan futon supren de la +tero, kaj la guvernistinoj vere almetis la manojn al la koroj. Tio tamen +multe gxojigis la Princon kaj, post la malapero de la fratinoj, li +ankoraux fajfante staris apud la fenestro, havante la manojn en la +posxoj kaj malbonan grimacon sur la vizagxo. + +"Via Princa Mosxto," humile komencis la instruisto, "via Princa Mosxto +vere ne devas meti viajn princajn manojn en la princajn pantalonposxojn, +nek fajfi tiun abomenindan melodion. Se la Regxina Mosxto vin auxdus, +sxi certe senkapigus min." + +"Kial mi devus zorgi pri tio?" sengxene demandis la Princo; kaj precize +je tiu momento, li ekvidis la Bluan Sorcxiston malsupre envenantan la +korton. + + + + +CXAPITRO II + + +Kion ajn alian oni povus diri pri la Blua Sorcxisto, neniu iam nomus lin +belulo. Liaj nazo kaj mentono estis longaj kaj pintaj, la brovoj grandaj +kaj densaj, la dentoj akraj kaj elstarantaj el la busxo; kaj cxiuj +partoj, hararo, hauxto, dentoj kaj vestajxoj, estis tiel bluaj kiel +sennuba cxielo en Junio. Li ankaux havis kutimon fortege skui la kapon, +laux tre konfuzanta maniero, gxin tiregante maldekstren kaj dekstren, +kiel ludmandareno. Li brave eniris la korton de la palaco, kvazaux la +tuta apudajxo apartenus al li; kaj, ekvidante Princon Vanc' supre cxe la +fenestro, li levis unu fingron, longan, maldikan, kaj bluan kiel +delfinia floro, kaj signofaris ke li venu malsupren. + +La Princo sxanceligxis. La Blua Sorcxisto certe ne estis suficxe bela, +ke oni dezirus alproksimigxi, sed Vanc' okaze rememoris, ke lia +baptopatrino sxajnis grave malaprobi cxi tiun saman sorcxiston; tial, +por malplacxi Kopeton, la Princo obeis la mansignon kaj malsupreniris. + +Vidata proksime, la Sorcxisto aspektis ecx pli malbela ol malproksime. +Liaj lipoj estis bluaj kaj, kiam li malfermis la busxon, oni vidis, ke +blua ankaux estis ecx la lango. + +"Nu!" li diris al la Princo per iom cxagrenita vocxo, "mi opinias, ke vi +atendigas min suficxe longatempe, kvankam mi nur venis por lernigi al vi +kuriozan artifikon." + +"Tio estas bona," respondis Vanc', tuj interesata; "mi tre gxuas +artifikojn. Kio gxi estas?" + +"Gxi estas en cxi tiu," diris la Blua Sorcxisto, montrante belan oran +bombonujon. "Nur konsentigu iun, ke li mangxu unu el cxi tiuj bombonoj, +kaj vi vidos kion vi vidos." + +La Princo ekprenis la skatolon, kaj malfermis la busxon por fari alian +demandon; sed, antaux ol li povis eligi unu solan vorton, la Blua +Sorcxisto tute malaperis, kaj Vanc' staris sola. Malrapide kaj penseme +li supreniris, demandante al si, kio povas esti la artifiko. + +"Unue mi gxin provos je la instruisto," li decidis, "cxar certe ne +gxenos min, kio ajn okazos al li, kaj mi vere devas sciigxi, kio estas +la kurioza ruzo." + +Li do ridetante aliris al la instruisto, kaj prezentis la malfermitan +bombonujon; kaj la simplanima maljunulo, nenion suspektante, riverencis +kaj ridetis, pro la granda honoro ricevata de la Princa Mosxto, kaj tuj +englutis unu el la bombonetoj. + +Jen kio okazis. Puf! La malfelicxa instruisto tuj mallongigxis simile al +teleskopeto, kaj igxis malgranda kiel pigmeo. Efektive estus tiel utile +havi nenian ajn instruiston, kiel havi tian etulon! + +Kiel Princo Vanc' ridegis! El cxiuj sorcxistoj, kiujn li jam konis +(kvankam tiel juna, lia Mosxto estis koninta multajn sorcxistojn; li +preskaux cxiam renkontis kelkajn, kiam, elgrimpinte el posta fenestro, +li forkuris por fisxkapti), li opiniis, ke la Blua Sorcxisto estas la +plej amuza, kaj estas elpensinta la plej komikan ruzajxon. + +"Ho ve! Via Mosxto," diris la kompatinda instruisto, per tiel eta vocxo, +ke la Princo apenaux povis lin auxdi. "Ho ve! Kio estas? Certe mi sentas +min tre stranga; ja treege!" + +"Vi aspektas pli stranga ol vi povas vin senti," respondis la malica +Princo, gxoje ridacxante. + +Li prenis la malfelicxan instruiston, metis lin sur la fenestron, kaj +ridis gxis liaj flankoj doloris. Poste li komencis konsideri, kiel li +povas plej facile fari petolajxojn, kaj sin amuzi, per la bombonoj, cxar +ili ne estis multnombraj; kaj, estante sagaca juna fripono, li fine +elpensis jenan projekton: enmeti ilin en la glaciajxon, kiun oni en tiu +momento estis preparanta por la regxa cxefmangxo; tiamaniere cxiu +almenaux mangxetos porcion de la sxerca frandajxo; kaj, sxtelirante en +la kuirejon, la malbona junulo sukcesis efektivigi tiun malican kaj +dangxeran intencon. + + + + +CXAPITRO III + + +Cxiuj rigardis la Princon, kiam li cxetable rifuzis la glaciajxon. Tio +estis nekredebla. Neniu estis auxdinta, ke li iam antauxe tiel agis. La +dekdu junaj Princinoj, kvankam tro bone edukitaj por diri ion, +rigardegis sian fraton per siaj dudekkvar bluaj okuloj, kaj rondigis la +dekdu busxetojn pro surprizo. + +Okazis, ke la Regxo, sxatante la glaciajxon, kelke da minutoj sencxese +mangxadis; kaj, kiam li levis la okulojn, li vidis, ke la Regxino jam +estas tiel malgranda kiel kulero, kaj cxiuminute etigxas. + +"Karulino," li serioze diris, "vere mi ne opinias, ke vi devus,--kaj +cetere, antaux la okuloj de la infanoj; nur konsideru, kian maldecan +ekzemplon vi montras." + +"Mi estas certa, Via Mosxto," iom malafable respondis la Regxino, cxar +la subita kuntirigxo preskaux faris al sxi kapturnigon,-- "mi estas +certa, ke mi ne povas imagi, pri kio vi babilas. Maldecan ekzemplon, +vere! Vi devus observi vian propran konduton. Mi tute ne povas imagi, +kion la infanoj opinios pri vi, vidante ke vi tiel malgrandigxas." + +Je tiu momento Iliaj Mosxtoj cxirkauxrigardis al la filinoj. Tiuj cxi +nur havis la amplekson de alumetoj! La geregxaj okuloj sercxis lauxlonge +de la tablo; cxiu persono tiea sin montris pigmeo! + + [Ilustrajxo] + +Teruro kaj timo plenigis cxiun animon, krom tiu de la Princo. Li +preskaux frenezigxis pro gxojo, cxar lia ruzo tiel sukcesis. Estas vere, +ke li unue elkuris el la mangxocxambro, cxar li cxiam kutimis forkuri, +farinte ian abomenan sxercon; tamen li baldaux kuragxis reveni, kaj iris +kaj reiris cxirkaux la tablon, preskaux mortante pro ridado pri la +malgranduloj, senpotence sternigxantaj sur la grandaj segxoj. + +La Princo servis al si fruktojn, kukojn kaj bombonojn de la tablo. Li +sidigis la regxan patrinon sur la sukerujon, kaj enmetis la kompatindan +Regxon en la salujon. La Cxefkancelieron, kiun Vanc' aparte malamis, li +enpusxis en la piprujon, kie la maljuna perukhava dando certe post +minuto estus mortinta pro ternado, sed la Blua Sorcxisto bonsxance +aperis, kaj donis al la malfelicxa hometo subitan banon en lavpelveto. + +"La sorcxilo bone funkciis, cxu ne?" diris la Blua Sorcxisto ridacxante, +kaj metante la Cxefkancelieron, palan kaj malfortan, sur fenestro por ke +li sekigxu en la sunbrilo. + +"Ho, treege bone," vigle respondis Vanc', kvankam li sekrete tre timis +cxi tiun apartan sorcxiston, kiu sxajne aperis kaj malaperis multe pli +subite ol la ordinaraj sorcxistoj, al kiuj la Princo kutimis. + +"Estas domagxe, ke vi ne povos ilin resxangxi," penseme diris la Blua +Sorcxisto, tirante siajn densajn brovojn per la longaj bluaj fingroj. + +"Kion?" ekkriis la Princo, konfuzite faliganta la patron en la +pudingsauxcon, kaj tute ruiniganta la regxajn robojn. "Ne povos ilin +resxangxi? Sed vi _devos_ ilin sxangxi, se mi ordonos." + +"Ho, koncerne tion," nezorgeme respondis la Blua Sorcxisto, la Regxon +liavice trempante en pelveto, "iaokaze tio, kion vi diras, estas tute +negrava. Unue, nenia sorcxisto estas devigata obei iun ajn, kiu nescias +mem obei; kaj due, neniu, krom la Fragokolora Sorcxisto, povas +malfunkciigi cxi tiun apartan sorcxilon." + +"Nu, do, iru kaj venigu la Fragokoloran Sorcxiston," arogante ordonis +Vanc', flankenlasante la unuan diron de la Blua Sorcxisto. + +"Venigu lin vi mem!" estis la respondo. "_Mi_ ne bezonas lin. Negrave +estas al mi, vi scias; cxi tiu ne estas familio mia." + +"Sed kie logxas la Fragokolora Sorcxisto?" pli humile demandis la +Princo. + +"Mi tute ne scias," malatente respondis la Blua Sorcxisto; "kaj, +pripensinte gxin, mi opinias, ke mi ne gxenos min pri tio. Kial mi +devus?" + +"Sed la kulpo estas tute la via," balbutis Vanc' ekplorante, kaj +sidigxante sur sian onklon, la Duko Ogi, ecx ne rimarkante lin, gxis la +Duko tiel baraktetis, ke Vanc' eksaltis pro timo, supozante ke li sidis +sur rano. "Vi certe enigis min en la embarason." + +"Nun vi estas tedema," diris la Sorcxisto oscedante; "mi neniam sxatis +tedulojn." + +"Sed mi ne scias kion fa-a-ri!" plorkriis la Princo. + +Je tio la Sorcxisto nur ridis terure, kaj tute malaperis, lasante la +malbonan junulon lauxeble eligxi el la embaraso. + + + + +CXAPITRO IV + + +Princo Vanc' kelke da tempo iom brue dauxrigis la ploradon, kvankam oni +devas konfesi, ke li tion faris pro kolero, pri la Blua Sorcxisto, pli +ol pro bedauxro pri sia propra malbonfarado. Ecx tiam ne forte impresis +lin tio, ke lia petolajxo kredeble sin montros tre grava afero; kaj post +iom da tempo li visxis la okulojn kaj, kolektinte siajn ideojn, li +ankaux kolektis la hometojn, kaj ilin kunarangxis cxe unu ekstremajxo de +la regxa mangxotablo. + +Ili farigxis tiel cxarma bildo, en siaj ceremoniaj roboj kaj etaj +juveloj, ke Vanc' estis de ili ravata, kaj deklaris ke ili estas pli +interesaj ol blankaj musoj aux ecx kobajoj. Cetere li povis auxdi ilin, +se li auxskultis tre atente, disputantajn kaj kulpigantajn, unu la +aliajn, pri la okazintajxo; kaj tio sxajnis al la malica Princo tiel +ridinda, ke li frotis la manojn kaj vere dancadis pro gxojo. + +Sed kiam la palaca kato eksaltis sur la Cxefkancelieron kusxantan sur la +fenestro, kaj lin forportis en la busxo, nur tiam Vanc' komencis iom +timi, kaj kompreni ke (cxar estas lia kulpo, ke la tuta familio jam ne +povas sin defendi) li mem nun devas gxin gardi kaj protekti kontraux +dangxeroj. + +Li malfacile sukcesis liberigi la Cxefkancelieron de la fauxko de la +regxa kato, kaj tuj komencis kasxi la malgrandajn familianojn en +senriskaj lokoj por la nokto. Kelkajn li enmetis en la vitrajn +lilitasojn de la lustroj; aliajn, en la fendetojn de la oraj ornamajxoj +sur la muro; kaj, por la Geregxoj kaj la dekdu Princinoj, li trovis +belan cxambron en rozerugxa porcelana konko, kiu pendis de la plafono +per argxentaj cxenoj, kaj estis kutime uzita por la bruligado de +parfumoj kaj spicoj, por bonodorigi la aeron en la mangxocxambro. + +Farinte tion, la Princo iris por enlitigxi; sed la palaco sxajnis tre +malplena kaj silenta, kaj la Princo sin trovis tiel malkuragxa kaj +timigita, ke eble li tute ne ekdormus, se li ne estus kontentigita per +la penso, ke almenaux ne okazos morgauxaj lecionoj; cxar la instruisto +estas tro malgranda por instrui lin, kaj la gepatroj tro etaj por lin +obeigi. + +"Mi iros al la konfitajxejoj," li dormeme murmuris en si. "Nun estas +neniu, kiu min malhelpos. Matene mi komencos per la prunoj kaj la mielo, +kaj mi havos tiom da fruktokukajxo kaj makaronoj, kiom mi iel povos +mangxi." + +Sed, malfelicxa Princo! Je la mateno li eksciis, ke liaj intencoj tute +ne realigxos. Kiam li malsupreniris por matenmangxi, malsagxe revanta +pri kolomba pastecxo, alauxdajxo kun spicsauxco, forta kafo (kiun oni +permesis al la Princo nur je festotagoj), kaj sennombraj rostitaj +buterpanoj kaj marmelado, estis grava renverso al liaj esperoj, trovi en +la mangxocxambro, pasxegantan tien kaj reen, la kruelan kaj furiozan +Generalon Bopi; kiu, bonsxance por si, faris cxasadon en la arbaro la +hierauxan tagon, kaj tial konservis sian plenan amplekson. Li jam +eltrovis la staton de la palacaj aferoj kaj, anstataux malgxojigxi pro +tio, li evidente estis tre felicxa, kaj intencis plejeble profiti pro la +okazintajxo. Li estis surmetinta la plej belan regxan kronon, kiun oni +nur surportas dum gravaj festtagoj, kaj, kovrinte la sxultrojn per +mantelo el regxa ermenfelo, li fiere paradiris tien kaj reen, tre +kontenta pri siaj novaj insignoj kaj la rezultanta sento de potenco. + +Vanc' neniam povis diri, kiel gxi okazis, sed li subite eltrovis, ke +detruitaj estas liaj revoj pri la agado laux lia bontrovo, kaj la +lauxvola ordonado al la servistoj; kaj li trovis sin elpelita, kaj +sxovita eksteren sur la sxtuparon de la palaco;--li mem, la Princo +heredonta la regxan tronon, estis forpusxita for de sia propra pordo, +kaj ordonita forlasi la regnon, aux la morton atendi. + +"Sed mia familio!" kriis Vanc', "mi ilin kasxis for de la kato, kaj nun +ili malsategos. Neniu krom mi mem povos ilin trovi!" + +"Pri ilia malsatego mi ne gxenas min," indiferente respondis la +Generalo, "sed mi preferas ke la palaco estu liberigita de la tuta +fiinsektaro; tial vi povas enveni kaj ilin kolekti. Sed rapidu, aux mi +instigos la regxajn sanghundojn kontraux vin." + +Post tiel bruta minaco, la kompatinda Princo rapidis por kunigi siajn +parencojn el la fendetoj kaj anguloj, en kiuj li estis kasxinta ilin. Li +estis ilin sxovanta en siajn posxojn, ne pensante pri iliaj sentoj, kiam +li okaze rememoris la pupdomon de siaj fratinoj, kiu ne nur enhavis +suficxe da dormocxambroj, salonoj kaj mangxocxambroj, sed ankaux estis +bone provizita per cxio, kion la koroj de hometoj povas deziri. Cxi tiun +li humile petis de la nova regxo, kaj gxin ricevinte li enpakis siajn +familianojn, kiel eble plej bone zorganta pri ilia komforto. + +Grimacanta lakeo ligis la dometon sur la dorson de la Princo, sammaniere +kiel stratorgenisto portas sian orgeneton, kaj poste eligis lin el la +palaco per subita pusxo, kiu preskaux sxovis lin kapantauxen al la fundo +de la sxtuparo. Antaux li kuris ridantaj pagxioj, kaj la Princo +rememoris, ke li multfoje ektiris iliajn nazojn, kaj enpikis la krurojn +per pingloj. Cxiu sxajnis kore felicxa vidante lin foriri. + +"Koran adiauxon al fripona kanajlo!" diris la palaca hundo; "vi neniam +plu suprenmetos mian viandon en arbon, kie mi ne povas gxin atingi." + +"Eligxu!" akre diris la regxa kato. "Kontenta mi estas, cxar vi estas +elpelita el la domo. Ni esperu, ke ni nun povos dormeti agrable, kaj ke +oni ne piedpremos mian voston, nek sxutos flartabakon en mian vizagxon." + +"Ne faru al vi la penon iam reveni," rauxke blekis la pavo. "Miaflanke +min tedegas la pofaska fortirado de miaj plej belaj vostplumoj. Mi certe +esperas, ke mi neniam revidos vin." + +Simila estis la sento de cxiu estajxo en la regxaj gxardenoj. La cervoj, +la gazeloj, la cignoj, la fenikopteroj, la papagoj, ecx liaj propraj +blankaj musoj kaj kobajoj, esprimis sian felicxecon pro lia foriro; kaj +esperis ke li neniam plu revenos. Cxiu vivanta kreitajxo gxojegis, kiam +la regxa almozulo estis insulte forpelita for de la patraj gxardenoj, +kaj estis lasita sole staranta sur la sxoseo, jam kore bedauxranta sian +petolajxon, kaj tute nescianta, kion fari pri la korteganaro, kiun li +portas sur la dorso. + + + + +CXAPITRO V + + +Konsiderante ke Princo Vanc' neniam faris ion por si mem, neniam ecx +kunligis siajn proprajn lacxojn, estis por li iom malfelicxa sorto, esti +elpelita en la nekonatan mondon, devigata zorgi pri si mem, kaj pri la +tuta korteganaro. Unue li preskaux sentis tenton forjxeti la skatolon, +kaj kun gxi cxiujn siajn parencojn; sed, kvankam oni ne povus supozi, ke +li nun tre multe amos la gepatrojn, kiam estas tiel malmulto da ili por +esti amata, tamen Vanc' havis bonan koron sub sia malsagxeco, kaj tial +li formarsxadis, kun la embarasa korteganaro fikse ligita al la +sxultroj. + +Mi ne estas certa, ke li ne intence iom skuis gxin; cxar mi ofte vidas +malgrandulojn, kiuj svingas kaj ekskuas pakajxojn, kiujn ili +kontrauxvole portas. Certe la Geregxoj kaj la korteganoj preskaux +marmalsanis, kvankam estante sur tero, pro la sxancelado kaj svingado de +tiu nova speco de veturilo. + +Princo Vanc' ne havis la plej malgrandan ideon pri la demando, kien li +iros. Li kompreneble sciis, ke li deziras trovi la Fragokoloran +Sorcxiston, sed li tute ne sciis kie logxas tiu persono, nek kiel agi +por lin trovi; tial li nur rapidiris lauxpove, por forigxi de la palaco, +timante ke la nova regxo eble pentos, ke li ne senkapigis lin, kaj +sendos iun por lin kapti. + +Estis cxirkaux la sunsubiro, kiam li alvenis al belega kampo, kiu kusxis +laux la bordo de largxa, malluma rivero; kaj Vanc', nun duone mortanta +pro malsato, gxojege eltrovis ke tie sin montras sennombraj sovagxaj +fragoj, tute rugxigante la teron. Unue li cxirkauxrigardis, sercxante +iun, kiu ilin kolektos por li, sed kompreneble li trovis neniun; tial li +demetis sian pakajxon kaj komencis mangxi tre rapide, ne atentante la +regulojn de bona societo. + +Li ecx ne ekpensis, gxis li estis sin pleniginta gxis la gorgxo, ke liaj +kunvojagxantoj eble povas ankaux malsati. Tiam li malfermis la skatolon, +kaj ilin ellasis, kun granda plezuro rigardante iliajn ridindajn movojn, +dum ili faletis kontraux malgrandajn sxtonetojn, aux implikigxis en la +herbajxo, kaj senforte baraktis, kvazaux kaptitaj en ia terura densejo. +Du-tri sidigxis cxirkaux unu maturan beron, kaj regalis sin per gxi tie, +kie gxi kusxis; aliaj trinkis gutojn de la vespera roso, kiu jam +briletis sur la trifolioj kaj ranunkuletoj; dum la Cxefkanceliero, kiu +sxajnis cxiam renkonti malfacilajxojn, iel malpacigxis kun granda, verda +akrido,--kaj la batalo farigxis tiel furioza, ke oni ne povus scii, kiu +eligxos vivanta, se Vanc' ne alirus por helpi la malfelicxan sinjoron, +kaj fortimigus la insekton. + +Malgraux tiuj malagrablaj cirkonstancoj, la kompatindaj nobeloj cxiam +konservis iom de la manieroj de la kortego; kaj iliaj ridetoj kaj +majestaj movoj, iliaj kapklinoj kaj salutoj, kauxzis al Vanc' tiajn +fortajn paroksismojn de ridado, ke li cxirkauxruligxis sur la herbo. + +Kiam mallumigxis, li tamen cxesis ridi, kaj sopire pensis pri sia mola +lito, kun la silkaj kapkusenoj kaj lanugaj kovriloj; sed verdire li +estis tiel laca, ke li apenaux povis teni la okulojn malfermitaj; kaj, +tuj post kiam li elprenis la malgrandajn parencojn kaj amikojn el la +malseka herbajxo, kaj metis ilin sendifektajn en la skatolon, li mem +kusxigxis sub etendigxanta fagarbo, kaj profunde kaj dolcxe ekdormis. + +La mateno trovis la Princon iom refresxigita, kaj alportis al li fresxan +decidemecon. Li decidis ekforiri por sercxi la Fragokoloran Sorcxiston, +lasante nenian rimedon neprovita, gxis li eltrovos lin, kaj konsentigos +lin resxangxi la aliformitan korteganaron en gxian staton antauxan. Li +do alsxultrigis la skatolon kaj brave ekpasxis sur la vojo, tute +nesciante kien li iros, kaj jam komencante bedauxri, ke li ne suficxe +atentis siajn lecionojn, por ke li nun almenaux sciu, al kiu direkto lia +propra regno sin etendas. + +Li jam piediris unu-du horojn, kiam li vidis apud la sxoseo viron, +kolektantan lanugon de la altaj kardoj, kiuj vegetis lauxlonge de la +vojo. + +"Hola!" kriis la Princo. "Kion vi esperas fari el tiu?" + +"Litkusenegojn," mallonge respondis la viro, ne cxesante labori. + +"Ho!" diris Vanc' sin sidigante sur sxtonon, kaj demetante la skatolon +apude. "Vi faros el gxi litkusenegojn, cxu vere? Ili certe estos tre +molaj." + +"Leontoda," respondis la viro. + +"Leontoda?" ripetis Vanc'. "Tio signifas nenion." + +La viro ruzeme balancis la kapon sed diris nenion. Li estis +strangesxajna persono, portanta vestaron fabrikitan el cxiuspecaj +kunflikitaj pecetoj; kaj tiel malgrasa kaj velkinta li estis, ke la +Princo, nur vidante lin, farigxis malsata. + +"Cxu vi volas diri, ke el leontoda lanugo vi farus pli bonajn +kusenegojn?" demandis Vanc', kies cerbo farigxis pli komprenema per la +vojagxado. + +La alia kapjesis. + +"Kial do vi ne diris tion? Vi ne estas muta." + +"Spirajxo," mallonge respondis la malgrandulo. + +Li movigxis de la tufo de kardoj, kiun li estis nudiginta, al apuda; kaj +dume turnigxis kolektante siajn piedsignojn, por reuzi ilin kaj eviti la +necesecon fari novajn. + +"Certe vi estas la plej avara homo, kiun mi iam vidis," kolerete +deklaris la Princo. "Mi ne estus tiel sxparema pri la piedsignacxoj; +neniu alia zorgus por ilin kolekti; kaj, pri la spirajxo, vi povus +malsxpari iom pli da tio; gxi kostas nenion." + +La viro ne atentis cxi tiun iom malgxentilan diron, sed tre diligente +dauxrigis sian laboron. + +"Ho, iom parolu!" diris Vanc', cxiun minuton farigxante pli kaj pli +senpacienca; "vi povas almenaux sciigi al mi kiel trovi la Fragokoloran +Sorcxiston." + +"Kial?" demandis la viro, unuafoje montrante intereson. + +"Mi iros por sercxi lin." + +"Pli bone ne," estis la respondo de la malgrandulo. + +"Kial ne?" + +"Terure eluzos sxuojn," respondis la alia. Tiam li cxesis, kaj kolektis +la spirajxon, kiun li uzis por tiu parolo (de li, nekutime longa), kaj +dauxre eltiradis la kardlanugon. + +"Sed mi devos lin trovi," persiste diris Vanc', denove kolerigita de tiu +respondo. "Kie li logxas?" + +"Nescias," mallonge respondis la kolektanto. + +Vanc' levigxis de la sxtono kun senpacienca movo, kaj tiel subite +ekprenis la skatolon, ke la dentoj de la tuta korteganaro klaketis. + +"Nu!" li akre diris. "Vi certe estas la plej sxparema homo, kiun mi iam +vidis. Vi ecx ne povas donaci afablan vorton." + +"Ho, ne!" respondis la maljunulo, tre surprizita. "Neniam donacas ion. +Kion vi donos por la pupoj?" + +Al kelkaj personoj, tiu demando eble povus sxajni pura idiotajxo; sed, +iom strange, Vanc' okaze rememoris ke, antaux kelkaj tagoj, kiam li +turmentadis siajn fratinojn, tiujn dekdu modelojn de konveneco, kaj +plenigis iliajn bluajn okuletojn per larmoj, forprenante iliajn +ludilojn, li uzis precize tiujn samajn vortojn. Li iom klinis la kapon; +tamen, decidinte montri sentiman mienon, li diris: "Ne parolu sensence! +Diru al mi la vojon al la Fragokolora Sorcxisto cxi tiun minuton!" + +Sed, liasurprize, kie estis starinta la stranga maljunulo, tie nur estis +ruste nigra korvo, tre cxifita kaj difektita, sed havanta rimarkindan +paron da rugxe brilantaj okuloj. + + + + +CXAPITRO VI + + +"Mi devas atentigi vin," severe diris la korvo, "ke, konsiderante la +fakton, ke neniu vin invitis al cxi tiu koncerto, kaj ke vi ne havas +bileton por rezervita sidloko, sxajnus pli dece, se vi restus kvieta, ne +interrompante la koncerton." + +"Koncerton!" ekkriis Vanc' konfuzite. "Ne estas koncerto!" + +"Sed estos," respondis la birdo, pli severe ol antauxe. "Mi mem estas +kantonta. Unue, mi kantos amkanton. Silentu!" + +Kaj, sen pli da preparado, gxi komencis, per terure rauxka kaj rompita +vocxo: + + "Snip-snap, frip-frap, + Bunga li, tiu cxi kagx'; + Gxip-gxap, nip-nap, + Tungati tinum, gxi mi sap', + Donu botelon fromagx'." + +"Ho, fi!" kriis la Princo, "Vi vere devas scii, ke tio estas +sensencajxo! Gxi certe signifas nenion." + +"Kiel vi scias?" demandis la korvo, rigardegante la Princon per gxia +briletanta okulo. "Cxu vi komprenas la lingvon de amo?" + +"Ne," pli humile diris Vanc', "mi devas konfesi, ke ne; kvankam mi cxiam +auxdis, ke gxi estas tre vanta." + +"Parolante pri la limoj de reg--" malatente komencis la korvo; sed la +Princo tuj interrompis. + +"Neniu estis parolanta pri limoj," li akre diris; "vi mem tion +elpensis." + +"--no," trankvile dauxrigis la korvo, tute ne atentante la interrompon +de la Princo, sed flanken turnante la kapon, kaj malice elrigardante el +unu okulo, "estas tre utile koni ilin, kaj ekzistas diversaj metodoj +ilin lerni. Kelkaj personoj lernas ilin en lernejo; tio estas unu +metodo; kelkaj vojagxas; tio estas--" + +Sed, antaux ol gxi povis dauxrigi la frazon, Vanc' ekprenis sxtonon kaj +gxin jxetis al la birdo. Terure blekante, la korvo suprenflugis en la +aeron, rondirante pli kaj pli supren, gxis kiam gxi malaperis en la +zenito. + +"Dek kontraux unu mi vetas, ke tio estis Baptopatrino mem," malkontente +murmuris Vanc', reprenante la skatolon kaj ekirante laux la polva vojo. + +La tutan ceteran tagon li marsxis, pli kaj pli lacigxante, gxis je la +sunsubiro li alvenis al tre maljuna virino, sidanta apud granda arbo, +sur la bordo de la rivero. + +"Hola!" kriis Vanc', ne tro gxentile. La velkinta maljunulino rigardis +la riveron, la arbon, la cxielon, cxion krom la polvokovrita Vanc'. + +"Nu!" li diris ankoraux pli malgxentile, "kial vi ne respondas kiam oni +parolas al vi? Cxu vi scias, kiu mi estas?" + +La maljuna virinacxo sulkigis la frunton kaj levis la grizajn brovojn, +ankoraux ne rigardante lin. + +"Ne," sxi trankvile respondis, "mi opinias, ke ne. Vi similas +sxupoluriston, havante tiun skatolon sur la sxultroj, sed sxupoluristo +pli gxentile parolus." + +Kolera rediro saltis al la lipoj de la Princo, sed, antaux ol gxi povis +eligxi, terura sono el la skatolo subite frapis liajn orelojn. +Konsternite li demetis la pupdomon, kaj gxin malfermis, por eltrovi, kio +okazis al la familio. + +Sur la planko, meze de la plej granda cxambro en la pupejo, estis la +tuta korteganaro, kunveninte cxirkaux la maljuna Regxo, kiu estis +sveninta pro malsatego. + +"Li mortmalsatis!" kriis la Regxino, per penetranta malgxoja vocxeto. + +"Mi mem malsategas!" blekis la Cxefkanceliero, per akra sed eta kriego. + +"Ni cxiuj malsategas!" akre kriis la tuta korteganaro, per vocxoj +pli-malpli auxdeblaj. + +"Nu," diris Vanc', vidante la suferojn de la hometoj, "mi devas diri, ke +estas treege malafabla konduto, esti malsategaj. Ili cxiam malsategas." + +"Treege!" ehxis la maljunulino mokridante. + +Tiel parolante, sxi elprenis, el sub sia senkolorigxinta mantelo, +korbon, en kiu estis delikataj blankaj kukoj, fruktoj kaj mielo. Tiujn +sxi komencis mangxi, kun granda gxuado, sxajne tute ne pensanta pri la +Princo, nek pri lia familio. + +"Ho, atentu!" li kriis, "donu al mi pecon de tio! Miaj korteganoj duone +mortas." + +"Efektive?" sxi respondis, trankvile macxadante. + +"Jes!" brukriis Vanc', vane penante ion ekpreni el la plena korbo, "kaj +mi devas havi kukon, per kiu nutri ilin." + +La maljunulino ne kontrauxstaris, sed simile al birdo sxi nur saltflugis +al brancxo de arbo, kie sxi sidis mangxante tiel trankvile kiel antauxe. + +"Efektive!" kriis la malfelicxa Vanc' surprizegite, "cxu vi ankaux estas +Baptopatrino? Vi kapriolas sammaniere." + +"Sxi estas amikino mia," respondis la maljunulino. "Krom tio, mi cxion +scias pri vi mem." + +Vanc' povis nur petegi kompaton, kaj fine la strangulino aljxetis al li +duonon da kuketo. + +"Jen suficxe por via familio." + +Vanc' provizis la etulojn, kaj poste komencis humile peti kelke da +pecetoj por si mem. + +"Atendu," diris la virino, sur la brancxo super lia kapo, "gxis mi +vidos, kio estas en la mangxajxejo." + +Tre subite sxi malaperis, sed baldaux, en la flanko de la arbotrunko, +malfermigxis fenestreto, el kiu la sulkplena maljuna vizagxo elrigardis. + +"Jen kelkaj sekaj panpecoj el la sxranko," sxi diris. "Vi povos havi +ilin. Mi opinias, ke ili estos suficxe bongustaj kun iom da mielo." + +Tion dirante, sxi proponis du-tri sximohavajn panpecetojn, kiujn Vanc' +kiel eble bonhumore akceptis. + +"Kie estas la mielo?" li demandis, cxagrenite rigardanta la sekajn +pecetojn. + +"Ho, mi mangxos la mielon, dum vi mangxos la panpecojn. Tio sendube +estos la plej bona plano." + +"Mi opinias ke vi estas suficxe avara!" li kolere kriis. + +Sed, ho ve! Post tiu parolo, la pano forlasis liajn fingrojn, kaj aperis +en la mano de la maljunulino. + +"Ho, tre bone," sxi diris; "tute laux via elekto. Vi kompreneble ne +estas devigata ilin ricevi." + +La kompatinda Vanc' apenaux ne ploris pro cxagxreno kaj malsato, kaj cxi +tiu lasta malfelicxajxo tute rompis lian fieron. Li tiel humile petis la +panon, ke fine la stranga maljuna virinacxo pentis, kaj gxin redonis; +kaj neniam estis io pli bongusta al li, ol tiuj sekaj sximohavaj pecetoj +da pano. + +"Vi povos tie dormi, kie vi estas," diris la maljunulino, kiam li finis +la mangxadon; kaj sxi brufermis la fenestreton, neebligante ke iu ajn +sciu, kie gxi estis aperinta. + +"Ho, flankeparolante," sxi kriis post momento, elpusxante la kapon tra +la arbosxelo, laux maniero kiu sxajnis tre maloportuna, "pri tiuj limoj, +vi memoras, kaj pri la Fragokolora Sorcxisto, mi jxus estis +dironta,--sed, ne; post plua konsiderado, tio estas negrava." + +Kaj sxi denove malaperis, kaj ne estis revidata. + +"Mi devas diri," murmuris Princo Vanc' en si mem, "ke strangaj aferoj +cxiam okazas al mi." Kaj, kurbekusxigante sin sur la musko, li pro +laceco dormis profunde. + + + + +CXAPITRO VII + + +La matena suno, brilante en la okulojn, vekis lin; kaj zorge sercxinte +por certigxi, ke en tiu cxi loko estas nenio mangxebla, Vanc' +alsxultrigis la skatolon kaj marsxis lauxlonge de la riverbordo. Estis +belege hela mateno; birdoj kantadis, floroj malfermigxis al la lumo kaj, +se li ne suferus pro cxiam pliigxanta malsato, la juna migranto povus +tre gxui la marsxadon. Tamen li baldaux farigxis tiel malsata, ke li +povis pensi pri nenio krom la mangxado. Malgraux tio, li iradis gxis la +tagmezo, antaux kiam li trovis ion mangxeblan; tiam li gxojege ekvidis +grandan arbon kovritan per maturaj persikoj, tiel rondaj kaj rugxaj, +kiel infaneta vango. + +"Jen festeno!" li avide diris al si, demetante la skatolon, kaj +preparante sin kolekti plencxapelon de la bongustaj fruktoj. + +Subite li faletis super io, kaj malsupren rigardante li vidis viron +kusxantan sur la herbo, tenantan fermitaj la okulojn kaj la busxon +malfermita. + +"Hola!" ekkriis la Princo. "Kiu estas vi? Cxu vi dormas, aux maldormas?" + +"Maldormas," respondis la viro sen movo. + +"Kial do vi ne levigxas?" demandis Vanc'. "Cxu vi estas malsana?" + +"Ne," mallonge respondis la viro. + +Kaj li ja sxajnis tiel fortika homo, kiel oni povus iafoje renkonti. + +"Kion do vi faras?" demandis la Princo, kiu tute perdis la paciencon kaj +opiniis, ke la alia devus almenaux malfermi la okulojn, por vidi, kiu al +li parolas. + +"Atendas," diris la viro, fine malfermante la okulojn. + +"Atendas kion?" + +"Ke persiko enfalu en la busxon." + +"Unu kusxas apud la vango," diris Vanc', "kaj alia falis precize en vian +manon." + +"Sed mi deziras ke gxi falu en la busxon," elgxemis la kusxanta viro. +"Mi estas tiel terure malsata!" + +"Tiel terure mallaborema, vi volas diri," ekkriis Vanc', tute perdinte +la paciencon; kaj li komencis mangxi la bonegajn fruktojn. "Vi certe +estas la plej mallaborema homo en la mondo." + +"Se vi opinias tion," estis la malrapida respondo, "vi devus vidi mian +kuzon Loto, kiu logxas malsupre apud la rivero, unu mejlon malproksime +laux rekta linio." + +"Li ja devas esti tre mallaborema, se li superas vin," diris la Princo, +denove sursxultrigante la skatolon. "Cxu vi scias, kie logxas la +Fragokolora Sorcxisto?" + +"Mi scias," respondis la viro, "sed mi estas tro mallaborema por +sciigi." + +"La sciigo ne okupus pli da tempo, ol la diro, ke vi ne povas sciigi," +kolere ekkriis Vanc'. + +"Eble ne," estis la trankvila respondo; "sed, se mi sciigus, tio estus +ion _fari_, kaj mi neniam faras ion." + +Nenion plu dirante, la Princo ekiris laux la vojo. Li ecx ne restis por +meti persikon en la malfermitan busxon de la mallaboremulo, kion li unue +iom pripensis. + +Li iradis suficxan tempon lauxlonge de la rivero, kaj preskaux forgesis +kion la mallaborema viro diris pri la kuzo, kiam li subite ekvidis +pendantan de arbo ion, pri kio li konsternite unue supozis, ke gxi estas +kadavro de rabisto. Alproksimigxante li tamen trovis, ke la korpo vivas, +kaj estas pendigita per rimeno, kiu cxirkauxas la korpon sub la brakoj. +Sxajne la pendado neniel gxenis la viron, kiu aspektis tute trankvila +kaj serena. Alia viro staris sur renversita sitelo, kaj blovis per +blovilo en la busxon de la pendigito. + +"Kion vi faras?" scivoleme demandis Vanc', haltante apud li. + +"Nu," respondis la blovanto, "tiu cxi homo estas tro mallaborema por +stari, pro tio ni devis lin pendigi; kaj li estas tro mallaborema por +spiri por si mem, tial li cxiutage pagas al mi kvar pencojn, por ke mi +spirigu lin per la blovilo." + +"Mi vidis supre, apud la rivero, viron kiu estis tro mallaborema por +mangxi," diris Vanc'. "Mi opiniis ke li estas suficxe sentauxga, sed +certe cxi tiu estas la plej mallaborema homo vivanta." + +"Se vi opinias tion," respondis la blovanto, "vi devus vidi lian kuzon +Gobo, kiu logxas unu mejlon pli malsupre, rektalinie lauxlonge de la +rivero." + +Je tiu momento, Vanc' ekpensis, ke la mallumo estas proksima, kaj li +denove ekvojiris. La viro, kiu havis la blovilon, saltetis de la sitelo +kaj avide postkuris. Li havis naivan mienon kun granda ransimila busxo. + +"La tuta familio gxin havas," li rauxke flustris al la Princo. + +"Havas kion?" + +"Mallaboremecon. Atendu gxis vi vidos Gobon!" + +Sed li tiam rimarkis, ke Loto farigxas purpura je la vizagxo kaj +malforta, pro manko de spirajxo; li do rapide rekuris al la sitelo, kaj +denove komencis energie blovi por la cxiutaga kvarpenco. + +"Flankedirante," demandis Vanc', haltante, "cxu vi scias kie logxas la +Fragokolora Sorcxisto?" + +"Li scias," respondis la blovanto, "sed vi ne povas venigi el li la +sciigon. Li estas tro mallaborema por paroli; tial estas senutile vin +gxeni pro tio." + +Ekgxemante pro laceco kaj enuo, la regxa vojiranto sin turnis kaj +dauxrigis sian marsxadon. Je la krepusko li atingis malgrandan vilagxon, +plivere grupon de kadukaj dometoj, kaj tuj fraponte sur la pordo de unu +el ili, por peti rifugxejon, li vidis procesion venantan trans la +kampoj. Estis aro da viroj kun flagrantaj torcxoj, kelkaj kun piocxoj +kaj fosiloj, kaj en la mezo sin montris portilo, sur kiu kusxis viro kun +la okuloj largxe malfermitaj kaj fikse rigardantaj antauxen. + +"Kio estas cxio cxi?" demandis la Princo al viro, kiu sxajnis posedi ian +auxtoritaton inter la kunularo. + +"Ni estas enterigontaj Gobon," respondis la viro. + +"Sed li ankoraux ne estas senviva," ekkriis Vanc', tre konsternita. + +"Estas vere," diris la viro per ordinara vocxo, "sed li ne deziras vivi. +Mi scias, cxar dek jarojn li dungis min por pensi anstataux li. Nun tio +tedas min, kaj mi tial opinias, ke estus pli bone lin enterigi; kaj tio +kompreneble estas same, kvazaux li mem tion opinius." + +"Nu," diris Vanc', kiu komencis tre konfuzigxi pro la stranguloj, kiujn +li renkontis, "se li ne malkonsentas, mi ne scias kial mi devus +maltrankviligxi. Sed eble, antaux kiam li estos enterigita, li povos +diri al mi, kie mi trovos la Fragokoloran Sorcxiston." + +"Li ne sin gxenos por rememori," respondis la viro, "kaj mi certe ne plu +memoros por li." + +"Nu," estis la penso, per kiu la malbonsxanca Vanc' sin konsolis, "tamen +iom valoras, vidi la plej mallaboreman homon sur la tero." + + + + +CXAPITRO VIII + + +Li trovis malplenan kabanon, en kiu estis iom da sxima pajlo; kaj tie li +pasigis la nokton, kaj dormis tiel profunde, kvazaux li kusxus sur la +propra princa lito lanuga en la hejma palaco. Lia matenmangxo estis +almozpetita cxe la pordo de unu el la dometoj en la vilagxo; kaj la +tutan tagon li sekvis la riveron, gxis li venis, preskaux vespere, al la +griza marbordo kaj al la kabanoj de la fisxkaptistoj. + +"Kian nomon havas la rivero, kiun mi sekvadis?" li demandis al maljuna +sulkplena fisxkaptisto, kiu flikis sian reton en la lumo de la subiranta +suno. + +"Gxi estas nomita Labo," respondis la maljunulo. "Gxi estas la orienta +limo de Gajlando, kaj la marbordo estas la norda." + +"Ho, pesto al la limoj!" ekkriis Vanc'. "Mi malamas ilin. Cxu vi povas +doni al mi mangxajxon?" + +"Ni estas malricxuloj," diris la maljunulo, "tamen mi supozas, ke ni +povos doni al vi peceton, se vi pagos." + +"Pagos?" kriis Vanc', mirigite. "Cxu vi scias, kiu mi estas?" + +"Ne precize," diris la fisxkaptisto, "sed, pro via sxajno, kaj pro la +skatolo, mi supozas, ke vi estas migranta amuzisto. Kion vi havas en la +skatolo?" + +"Mian familion," senpripense respondis Vanc'. "Cxu vi scias, kie logxas +la Fragokolora Sorcxisto?" + +"Ne precize," rediris la alia; "sed mi opinias, ke ialoke lauxborde. +Kian familion vi havas? Felicxan familion?" + +"Mi certe esperas, ke ili estas felicxaj," estis la respondo. "Mi scias, +ke mi mem ne estas tia. Eble ili pli gxuas esti portataj, ol mi gxuas +porti ilin." + +"Kion ili povas fari?" persiste demandis la fisxkaptisto. "Cxu ili povas +danci, kaj mangxi bulkojn, kiel urso, cxu ili bataletas kaj batas unu la +alian, simile al pulcxinela ludo?" + +"Ili faras nenion tian," kolere komencis Vanc'. "Gxi tute ne estas +spektaklo. Gxi estas--" + +Tiam, rememorante ke, se li estus malgxentila al la fisxkaptisto, certe +estus neeble ricevi vespermangxon, li farigxis pli gxentila, kaj fine +diris: + +"Ili estas--mi volas diri, ili sxajnigas sin geregxoj kaj ilia +korteganaro." + +"Vere," kriis la fisxkaptisto, "tio ja estas eksterordinara vidindajxo. +Mi neniam vidis tian. Eniru kaj mangxu, kaj ni poste elprenos la +pupojn." + + [Ilustrajxo] + +Dirinte tion, li eniris la dometon, kaj diris, ke la Princo lin sekvu. +Gxi estis tre malbonsxajna dometo, havanta krudajn murojn, en kiuj la +fendoj estis sxtopitaj per algoj, por ne enlasi la venton. Malgranda +fajro brulis sur aro da plataj sxtonoj, kiuj servis anstataux kameno. La +edzino de la fisxkaptisto, maljuna kaj suficxe kurbigxinta pro +reuxmatismo, cxirkauxe lametis, preparante la vespermangxon, kiu, kiel +sxi diris, preskaux estas preta. Kiam gxi estis tute preta, ili eksidis; +kvankam la kompatinda Princo, malgraux sia malsato, ne povis facile +engluti la sekan haringon, la maldelikatajn avenbulkojn, kaj la +malfresxan akvon, el kiuj konsistis la mangxajxoj. + +Post kiam li finis la mangxon,--kiu ne okupis longan tempon, kiel oni +povas supozi,--li starigis la skatolon sur la tablon kaj gxin malfermis. + +"Unue," li diris, "ni donu al ili iom da nutrajxo, kaj vi vidos, kiel +bele ili sxajnigos mangxi kaj trinki." + +Tamen, se la nutrajxo estis maldelikata por Vanc', vi povas imagi, ke +gxi estis multe tro kruda por la dentoj de la etuloj, kiuj ne povis +mangxi ecx peceton. Pro tio, ili tordetis la manojn, kaj ploris en la +posxtuketojn; kaj la Regxo ecx frapetis la orelon de la Cxefkanceliero, +tiel cxagrenita li estis, ne povante mangxadi. + +Cxio cxi multe amuzis la gemastrojn, kiuj supozis, ke la tuta okazajxo +nur estas ludo, kaj ili ne permesis, ke Vanc' fermu la skatolon, gxis la +mallumo tute kasxis la kvazauxpupojn. + +Dum la nokto, kiam Vanc' kusxis sur la malmola argila planko de la +dometo, vane penante dormi, li subauxdis la geedzojn mallauxte +kunparolantaj. + +"Mi sciigas al vi, edzino," la maljunulo estis diranta, "ke mi certe +gxin faros; tio do estu la fino de la afero. Mi diras, ke mi havos la +teatreton kiel mian proprajxon. Mi povus akiri pli da mono per la pupoj, +unu tagon dum foiro, ol mi ricevas cxi tie tutan jaron fisxkaptante." + +"Sed la knabo," maltrankvile demandis la maljunulino,-- "vi ne suferigos +la knabon, cxu vere, edzo?" + +"Suferigos lin? Ne," respondis la fisxkaptisto, "mi ne suferigos lin. Mi +vendos lin, kiel mariston, al la sxipo nagxanta en la haveno; kaj poste +mi prenos la spektaklon, kaj cxirkauxvagados, gajnante monon." + +Oni povas imagi, ke Vanc' tion auxdinte timtremis pro la penso, ke la +familio estas sxtelota, kaj ke li mem estas vendota kiel maristo. Tamen +li tre kviete kusxadis, gxis lauxta ronkado montris ke la geedzoj +dormas; tiam li senbrue levigxis, kaj trovinte sian altvaloran skatolon, +li alsxultrigis la sxargxon, kviete sxteliris el la dometo, kaj, spite +la mallumeco, rapidis kiel eble tre malproksime lasante post si la +malican fisxkaptiston kaj lian kabanon. + +Je la tagigxo, li renkontis viron sxovantan sian boaton for de la bordo, +kaj demandis al li, kien kondukos lin la lauxborda vojo. + +"Tion 'niu ne povas sciigi vin," diris la viro, arangxante la remilojn, +"cxar 'niu ne scias precize. Sed mi konsilas, ke vi provu gxin, cxar +gxi tiel kredeble kondukos ien, kiel 'nien." + +Tiu konsilo nemulte valoris al la Princo; tamen li sentis sin devigata +gxin sekvi, cxar li ne kuragxis reiri; li tial marsxadis antauxen, +kvankam la suno staris alte, kaj la skatolo estis peza, kaj en gxi la +korteganoj zumis, simile al aro da koleraj abeloj, cxar ili devis tiel +longatempe esti sen mangxo. + + + + +CXAPITRO IX + + +Cxirkaux la tagmezo al la Princo aligxis meduzo, kiu montris gajan kaj +felicxan karakteron, kaj insiste kunigis sin kun Vanc' kaj lin +akompanis. La knabo opiniis ke li jam havas tiom da personoj, kiom li +povas prizorgi, kaj li klare diris tion al la kreitajxo. + +"Krom tio," li finis tre malafable, cxar lia pacienco estis efektive +elcxerpita, "verdire, vi tiel plauxdiras, ke vi faras min nerva." + +"Knaboj ne devus posedi nervojn!" trankvile diris la meduzo. +"Kompreneble, se mi ne havas krurojn, mi ne povas piediri; kaj, se mi ne +povas piediri, mi devas plauxdiri. Tio estas klara, ecx al vi, mi +supozas." + +Princo Vanc' estis tro kolera por respondi; tial la paro kuniradis sen +sono, krom la lacaj pasxoj de la knabo, kaj la brua plauxdado de la +meduzo, sur la malseketa sablaro de la marbordo. Preskaux je la +sunsubiro, ili atingis largxan kampon, kie ia matura greno sxajne +vegetadis, kaj tra kiu fluis kristalklara rivereto, ombrata per arboj. + +Al tiu kampo la laca Princo gxoje sin turnis, kaj antaux cxio malfermis +la skatolon, preskaux timante ke li trovos la kompatindajn korteganojn +tute mortintaj pro la kruela malsato. Senvivaj ili ankoraux ne estis, +sed ili kusxis malfortaj kaj palaj, kaj sxajnis ke tre malmulte da forto +al ili restis. Por ili la Princo rapide plenigis kelke da glaningoj el +la klara, malvarma rivereto, kaj poste, ekprenante unu el la longaj +grenspikoj, kiuj estis multnombraj, li rompis gxin kiel eble plej +rapide. + +"Kruda tritiko," li diris, "kompreneble ne estas bongusta; tamen gxi +almenaux malhelpos la malsat--" + +Surprizite li haltis, kaj tio ne estas mirinda; cxar, anstataux la +atendita greno, la spiko estis plena de grandaj cxokoladaj bombonoj, +cxiuj plej bongustaj; kiel la Princo, provante unu el ili, konstatis. +Mirefrapita li malfermis alian spikon, kaj el gxi elfalis citronaj +sukerajxoj; migdaloj plenigis trian, kaj kvara enhavis sukeritajn +daktilojn. Unuvorte, la tuta mirinda kampo estis plena de sukerajxoj: +kokosaj kukoj kaj makaronoj; kremfigoj, alteoj kaj gumbombonoj; +migdalpastajxo, nuksa kando, sukeritaj semajxoj kaj glaciumaj fruktoj; +verdire, oni ne povas ecx revi pri ia dolcxega sukerajxo, kiu ne estis +trovata, fresxa kaj suficxega, en tiu cxarma kampo. + +Tre rapide la Princo metis kelke da belaj bombonoj sur la tablon en la +pupdomo. La Regxo, tro malsata por zorgi pri gxentila konduto, trancxis +per sia glavo, kaj gesinjoroj ekkaptis la detrancxajxojn per la manoj, +kaj mangxis kiel malsateguloj. Unu vinbombono provizis al ili bonegan +trinkajxon, kaj tiamaniere la korteganoj festenis tiel gaje, ke oni +vidante ilin multe gxojus. + +Vi povas esti certa, ke Vanc', liverinte nutrajxon al la familio, ne +okupis longan tempon provizante al si mem; kaj sensxeliginte grandan +aron da bombonoj, li eksidis por trankvile gxui ilin, kiam li cxagrenate +auxdis apud si la malsxatatan vocxon de la meduzo. + +"Unue nutru min!" kriis la kreitajxo; "mi ne havas manojn por kolekti +bombonojn por mi mem. Unue nutru min! Ankaux mi malsatas!" + +Kompatinda Princo Vanc'! Li ja estis laca kaj varma kaj malsata, kaj li +tute perdis la paciencon. + +"Iru do, kaj mangxu sen manoj!" li kolere kriis; kaj, ekprenante la +senmuskolan ajxon, li nekonsidere forjxetis gxin inter la trunketojn en +la grenkampo. + +Tamen li apenaux ekspiris libere, kaj jxus enmetis la dentojn en bonegan +peceton da migdala sukerajxo, kiam revenis la meduzo, tute sendifekta +kaj tiel gaja kiel antauxe. + +"Nu, kial vi bezonus agi tiamaniere?" demandis la kreitajxo; "tio ne +povas amuzi vin, kaj gxi ne difektas min. Mi certe revenos, tiel ofte +kiel vi min forjxetos; tial vi vidas ke tio tute ne utilas; kaj, se gxi +ne utilas, gxi certe ne estas utila. Mi supozas, ke vi mem povas vidi +tion. Nutru min!" + +"Mi ne vidas ian rimedon vin nutri," respondis la Princo, havante +plenbusxon da sukerita abrikoto; "vi certe ne havas busxon." + +"Tio sxajnas vera," afable respondis la alia; "sed nur metu molan +bombonon sur mian dorson, kaj rimarku tion, kio okazos." + +La Princo obeis, kaj havis la plezuron vidi, ke granda orangxbombono +lauxgrade malaperis, dum la meduzo malrapide ensorbis gxin. + +La unuan fojon dum sia tuta vivado, la Princo estis mangxinta tiom da +sukerajxoj, kiom li volis, kaj jxus trinkis iom da akvo el la klara +malvarma rivereto, kiam li auxdis vocxon similan al la tondro resonanta +inter la montoj. + +"Kiu estas tiu," gxi kriis, "en mia bombonkampo, miajn bombonojn +sxtelanta?" + +La koro de Vanc' lauxte frapis kontraux la ripoj, kiam li levis la +okulojn kaj vidis vidajxon, kiu povus ecx kauxzi, ke regxo kaj lia armeo +sxanceligxu en la sxuoj; des pli multe povus timi kompatinda princeto, +devigata zorgi pri korteganaro, kaj nur havanta meduzon kiel helpanton! + + + + +CXAPITRO X + + +La vidajxo, kio la Princon tiel timigis, estis terura giganto, certe +tiel altkreska kiel la plej alta turo kiun oni iam vidis, havante en la +frunto tri grandajn malbelegajn okulojn, rugxan, blankan kaj bluan, kaj +montrante busxegon similan al malluma kaverno en montflanko. + +Antaux ol Vanc' vere sciis kio okazas, li trovis sin ekkaptita kaj +staranta sur la manego de la giganto, kvazaux sur tablo. + +"Mi petas," li diris, parolante tre rapide, cxar li estis tiel ege +timigata,-- "mi petas, nur malmultajn ni forprenis, cxar ni preskaux +mortmalsatis; ni ne sciis, ke ili apartenas al vi, kaj ni ne intencis +ian malbonon. Bonvolu, ho, bonvolu permesi, ke ni foriru unufoje por +cxiam, kaj ni promesos ke ni neniam, neniam plu revenos." + +"Ho, ho!" ekkriis la giganto ridegante, "Foriru? Cxu vere? Ne tiel +rapide, hometo! Mi sxatas tiajn etulojn kia vi estas." + + [Ilustrajxo] + +La kompatinda Princo senforte cxirkauxsaltetis sur la vasta manplato de +la giganto, sed nenion povis fari por sin helpi; kaj li devis stari +rigardante dum la grandegulo, per la alia mano, ekprenis kaj iom skuis +la skatolon, kauxzante ke la hometoj konfuze cxirkauxfaletis, ricevantaj +de la tabloj kaj segxoj multe da frapetoj. + +"Cxi tiuj tre amuzos mian edzinon," diris la giganto, hejmen +ekpasxegante. "Mi ne mirus se sxi vin konfitus per bruna sukero. Mi +gxuas tiaspecajn frandajxojn, kaj de longatempe mi ne trovis tiajn." + +Auxdante cxi tion, la kompatinda Vanc', kiel oni povas supozi, tute +malsanigxis pro timo; sed ne vidante ian vojon por forkuri, li fermis la +busxon kaj vigle cxirkauxrigardis gxis, post iom da tempo, ili atingis +la kastelon de la giganto. Gxi estis vasta griza konstruajxo, havanta +ferbaritajn fenestrojn, kaj cxe la pordego tri hundojn, tiel grandegajn +kaj tiel malbelegajn ke, nur auxdante pri ili, oni timtremus; tial mi +nenion rakontos pri ili. Kvankam ili aspektis terurege, ili timis la +giganton; kaj, je lia ordono, ili tre humile kusxigxis, kaj ecx ne +subbojis kiam li preterpasxegis trans la korto kaj en la cxambregon de +la kastelo. + +"Edzino!" kriis la grandegulo al virino, kiu staris sin admirante antaux +granda spegulo cxe la fundo de la cxambro. "Edzino, venu vi cxi tien kaj +vidu kion mi trovis." + +"Kion vi trovis?" sxi demandis, ne turnante sin for de la spegulo. "Cxu +gxi estas io per kio oni povos sin vesti?" + +"Stultulino!" kriegis la giganto. "Cxu vi ne povas pensi pri io krom +vestado, sinjorino? Ne, gxi estas multe pli bona ol io, per kio +sinvesti; gxi estas io mangxebla. Rapidu, surmetu la poton." + +Auxdinte tion, la kompatinda Princo tute perdis la esperon, kaj li +pensis ke lia fino jam alvenis. Sed la edzino emfaze anoncis, ke estas +multe tro malfrue por kuiri ion novan por la vespermangxo, kaj ke la +edzo atendu gxis la mateno. + +"Kio do estas por mangxi?" malkontente demandis la giganto, cxar li vere +sopiris al la fresxa boletajxo, kiun li estus farinta el la Princo. + +"Nu," respondis la gigantino, "estas la marserpenta pastecxo, kiun mi +revarmigis, kaj mi malfermis ujon da elefantkapoj kiel almangxajxo." + +"Do rapidu por alporti gxin," grumblegis la giganto, "aux nekuiritan mi +englutos tiun cxi knabon en unu sekundo." + +Pro tio la gigantedzino, kiu estis neniel malbonkora virino, malgraux ke +sxi tro gxuis belvesti sin, kaj estis iom fiera pri sia beleco (oni +devas konfesi, ke estis multo pri kiu esti fiera, cxar sxi estis tiel +alta kiel turo!), sxovis Vancon en angulon, por lin kasxi for de la +edzo; kaj en la angulo Vanc' estis kontenta resti kasxita, dum la +giganto forglutis grandegan vespermangxon, kaj trinkis tutan barelon da +biero, kiun la edzino elprenis el vasta tinego en angulo de la cxambro. + +Fininte sian mangxadon kaj trinkadon, la grandegulo ordonis al la +edzino, ke sxi zorgu pri la knabo, por ke li estu en senriska loko +konservata dum la nokto; poste, ekprenante kandelon tiel longan kiel +fazeolstango, li multpeze faletante foriris en la litegon. La edzino, +kiu estis sidinta apud la fajro, nun levigxis kaj invitis la Princon, ke +li venu kaj partoprenu en la mangxado. + +"Bela knabeto vi estas," sxi diris, "kaj tiu puncavelura jako certe +estis belega, antaux kiam gxi tiom malpurigxis. Venu, mangxu pecon da +pastecxo, kaj trinku iom da biero; morgaux vi devos esti bonstata. Se vi +devos esti boletata, vi certe plivolos esti bongusta boletajxo, ol +malbongusta." + +"Mi ne estas tiel certa pri tio," malgaje respondis Vanc'. "Se mi devos +esti kuirata, vole nevole, mi opinias ke mi preferos esti speciale +malbongusta." + +"Ho fi!" kriis la gigantino. "Bonaj knabetoj ne parolas tiamaniere; kaj, +ke vi estas bona knabeto, mi estas certa pro via mieno. Kio estas en via +skatolo? Juveloj?" + +"Se mi montros al vi," demandis Vanc', kun iom da espero en la vocxo, +"cxu vi lasos min forkuri? Kara, bonkora sinjorino, vi min ja kompatas, +cxu ne? Mi estas certa, ke vi estas komplezema kaj bonega. Nur lasu min +iri, kaj mi alsendos al vi belegajn juvelojn. Ion ajn mi faros por vi, +se vi nur bonvolos permesi ke mi foriru." + +"Ne," diris la gigantino, "tion mi ne povos fari. Se mi lasus vin +foriri, li min mortbatus. Cetere vi ne povus preterpasi la hundojn, se +ecx dudek fojojn mi vin liberigus. Sed mi diros al vi, kion mi faros: se +vi malfermos la skatolon, mi kloroformizos vin morgaux, antaux ol mi vin +kuiros; kaj vi ne sciigxos pri tio, kio al vi okazas,-- -- -- -- gxis +kiam vi estos vere kuirita kaj mangxita!" + +Malmulte da konsolo Vanc' trovis en tio, kiel vi povas imagi; sed li +sentis ke la gigantino havis bonan intencon, kaj li ankoraux esperis +iamaniere forigxi; tial li lauxeble forvisxis siajn larmojn kaj +malfermis la keston. Tuj kiam la etuloj estis liberigitaj, ili diskuris +sur la tablo, avide mangxante la pecetojn da avenpano kaj grajnojn da +sukero, kiujn la malbonordema gigantino estis disseminta. Kvankam +malgrandaj estis la hometoj, iliaj juveloj kaj kostumoj brilis kaj +prezentis belan spektaklon; kaj la grandegulino sin apogis sur la +kubutoj kaj rigardadis ilin kun granda plezuro, proklamante ilin la plej +belaj ajxetoj, kiujn sxi iam vidis. + +"Mi ja ne mirus, se la edzo donacus al mi tiujn etulojn; tro malgrandaj +ili estas por iel utili, escepte kiel gustigilo. Mi volus iamaniere ilin +uzi." + +Kiel estas antauxe dirite, la gigantino estis vanta virino, kaj cxiam +pripensadis, kiamaniere io povus esti uzata kiel vestajxo aux ornamajxo. + +"Mi havas ideon," sxi diris, subite ekstarante kaj alportante bobenon de +rozerugxa silkfadeno el sia kudrajxujo, kiu lasta havis amplekson de +granda vestkesto. "Oni rakontas pri sinjorinoj, kiuj surportas vivantajn +skarabojn, per etaj orcxenoj alligitajn al la brocxoj. Mi opinias ke mi +povas fari ion similan el cxi tiuj pupetoj." + +"Sed, Sinjorino," konsternite petis Vanc', "sxajne vi ne komprenas, ke +cxi tiuj estas miaj propraj regxaj parenc--" + +"Nu, vi silentu!" sxercete kriis la gigantedzino, "aux mi vin trempos en +tiun vaporplenan kaldronon, ecx sen unu ekflaro de kloroformo; kaj vi ne +povas imagi, kiel malagrabla vi tion trovus; vi vere ne povas." + +Auxdinte tion, la Princo timtremis, kaj tre malforte diris: + +"Bonvolu ne dolorigi ilin, kara Sinjorino Gigantino; tre sentemaj ili +estas." + +"Mi ne dolorigos ilin," respondis la sinjorino, "almenaux nur suficxe +por ilin piedflirtigi. Ili sxajnas tiel amuzaj, kiam ili piedflirtas." + +Parolante, sxi ligis pecetojn da silkfadeno cxirkaux la taliojn de la +geregxoj, kaj cxi tiujn pendigis de siaj oreloj, kiel infanoj kelkfoje +pendigas butonojn, kiam ili sxajnigas havi oreljuvelojn. Fiksinte la +strangajn ornamajxojn, sxi fabrikis kolcxenon el la princinoj kaj +korteganoj, kaj, gxin surmetinte, sxi admiris sin per la spegulo, +kvazaux sxi neniam cxesus. Tamen, post iom da tempo, sxi igxis tiel +dormema, ke sxi ne povis plu vidi, kaj ecx estis tro laca por balanci la +kapon kaj cxirkauxsvingi la geregxojn sur siaj oreloj. Sxi remetis la +novan juvelaron en la skatolon, kaj, ekprenante la Princon, sxi enmetis +lin en lignan birdkagxon pendantan je la muro. + +"Agrable songxu," sxi gaje diris, kaj tiam sxi ankaux foriris por +kusxigxi. + + + + +CXAPITRO XI + + +Forlasite sola en la altependanta kagxo, la kompatinda Princo ja tute +malesperis. Nenian elvojon el siaj malfelicxajxoj li vidis, kaj li ne +povis ne plori, gxemante pri sia mizera sorto. + +"Tiu malica Blua Sorcxisto estas kulpa pri cxio," li kriis; cxar ne +envenis en la penson, ke estis lia propra malbona konduto, kiu unue +venigis la Bluan Sorcxiston al la palaco. + +Je tiu momento, dum pauxzo inter siaj plorgxemoj, la Princo ekauxdis +konatan moleplauxdantan sonon sur la sxtona planko sub la kagxo; +malsupren rigardante, li surprizita vidis sian antauxan kunulon, la +meduzon. + +"Kiel vi fartas?" gxentile demandis la meduzo. "Mi supozas ke vi ne +estas tre felicxa min vidante." + +"Ho jes, mi vere estas," ne tre gxentile kriis la Princo. "Nuntempe +vidante iun ajn, negrave kiun, mi estus felicxa. Kiamaniere vi pasis la +hundegojn?" + +"Mi flugis," respondis la kreitajxo. + +"Meduzoj ne povas flugi," diris la Princo; "tio do ne povas esti vera." + +"Nu, mi do nagxis," respondis la meduzo; "kaj, se tio ne estas vera, gxi +estas malvera, mi supozas. Ecx vi povas vidi la sagxecon de tio, cxu ne? +Tamen, estante cxi tie, mi havas ion por sciigi al vi. Cxi tiu kastelo +estas en la teritorio Bogarru, kaj Bogarru staras cxe la okcidenta limo +de Gajlando, kiu--" + +"Kiu ajn zorgas pri limoj?" interrompis la senpacienca Princo; "Cxu vi +havas nenion pli agrablan, pri kio paroli?" + +"--venigas min al mia temo," trankvile dauxrigis la meduzo. "Kiam ajn mi +unuafoje vizitas ian lokon, mi povas efektivigi unu deziron. Cxi tiu +estas mia unua vizito en Bogarru. Nun la demando estas jena: Cxu mi +deziru ke la idolanoj de Gobs-Insulo estu konvertitaj, cxesu mangxi +siajn avinojn, kaj komencu surhavi vestojn, aux cxu mi deziru ke oni +liberigu vin kaj la korteganaron en la dauxro de katokulsigno?" + +"Ho, la lasta, la lasta," kriis la Princo, tro ekscitita por paroli +korekte. "Kara, kompleza, bonkora meduzo, bonvole deziru ke mi eligxu el +tiu cxi loko terura, kaj vi povos cxien kuniri kun mi, se vi volos, kaj +mi neniam plu parolos malgxentile al vi, tiel longatempe kiel vi +vivados." + +"Ha!" gxi respondis, "mi timis ke vi tiel elektos. Vi pli zorgas pri vi +mem, ol pri la Gobs-Insulanoj. Tio ne estas vere nobla, sed eble estas +natura. Nu, malfermu la busxon kaj fermu la okulojn." + +La Princo obeis, kaj sur lia lango subite trovigxis tre maldolcxa gusto; +fajreroj dancis antaux la fermitaj okuloj, kaj li tuj sentis kontraux si +bloveton de fresxa malvarmeta aero. + +"Malfermu la okulojn," diris la vocxo de la meduzo. + +La Princo tion faris, kaj surprizite li sin trovis ekstere kaj la keston +apud si, sur libera kampvojo, dum steloj briletis super la kapo. + +"Ho, kara, bonega meduzo!" li gxoje kriis; "kiel mi iam ajn povos vin +danki?" + +"Sxajne vi amas min pli ol antauxe," sarkasme diris la meduzo. "Tamen mi +vin pardonas. Se vi volas trovi la Fragokoloran Sorcxiston, antauxeniru +rekte laux cxi tiu vojo, gxis kiam vi atingos la domon de la Komikulo. +Flubalu!" + +Dirante tiun lastan misteran vorton, la meduzo malaperis. + +"Kia domagxo!" diris la Princo; "mi neniam povos sciigi al gxi, kiel +forte mi bedauxras mian malgxentilecon. Mian solan amikon mi perdis. Mi +volus scii kion signifas 'flubalu'." + +Sed tio estis tiel malfacile solvebla problemo, ke fine Vanc' decidis +gxin forlasi. Do, sxultriginte sian sxargxon, li vigle ekiris laux la +sxoseo, ne kuragxante resti gxis la taglumo, pro timo ke la grandegulo +vekigxos kaj, eltrovante la foreston de sia kaptito, sekvos lin kaj lin +reportos al la terura kastelo de Bogarru. + + + + +CXAPITRO XII + + +La tutan nokton Princo Vanc' piediris sub la steloj kaj, ecx por +enspiri, ne haltis gxis kiam li vidis la cxielon rugxigxantan pro la +venonta sunlevigxo; tiam, transgrimpinte brancxobarilon, li kusxigxis +per gxi sxirmita, kaj tuj ekdormis profunde. + +Kiam li vekigxis, la suno alte sin montris, kaj li ekauxdis grandan +bruadon de sonoriloj, trumpoj kaj tamburoj, kvazaux li estus meze de ia +festo. Frotante la okulojn, li levigxis, kaj eltrovis ke li ekdormis sur +kampo, kiu nun estis gaja pro centoj da festantoj. Flagoj flirtadis +super tendoj kaj budoj; muzikistaroj ludis; vitrofaristoj kaj +jxonglistoj faradis siajn mirindajxojn; gaje vestitaj kamparanoj kantis, +dancis kaj festenis; kaj plie sin montris cxiuspecaj spektakloj, +balanciloj kaj karuseloj, suficxaj por kauxzi tutan kapturnigxon. + +La Princo estis tiel ravata, ke li ecx iom forgesis sian malsaton kaj +lacecon, kaj cxirkauxiris de unu vidindajxo al alia, kriante "hura!", +dum la jxonglistoj kaj sxnurdancistoj prezentis siajn kuriozajn kaj +dangxerajn ludajxojn. Fine li alvenis al budo, kie maljunulino kuiris, +en kaldrono super fajro, vaporigxantan viandsupon, kiu al la malsata +Princo sxajnis eligi pli agrablan odoron ol ia ajn supo, kian li dum la +tuta vivdauxro iam flaris. + +"Ha!" li avide ekkriis, "tiu odoras bonege, patrineto!" + +"Jes," respondis la maljunulino, "kaj vere gxi devus; cxar gxi enhavas +bluajn kolombojn, belgrasan kokon, tri sovagxajn leporojn, kaj cxiun +legomon kaj bongustan kreskajxon, kiu sin trovas en Gajlando. Cxu vi +deziras plenpelvon?" + +"Certe, mi deziras! Kaj granda estu la pelvo!" diris la Princo, +atendante dum la maljunulino plenigis lignan pelvon per la alloga +boletajxo. + +"Jen!" sxi ekkriis, al li proponante gxin, "jen gxi estas; kaj suficxe +bongusta por regxa princo, se oni permesos ke mi, kiu gxin faris, diru +tion. Unu argxentmoneron, mia bela junulo, kaj gxi estos la via." + +"Sed," balbutis la Princo, per busxo malsekigxanta pro la bona odoro, +"sed mi ne havas argxentmoneron. Se vi nur volos doni gxin je kredito, +mi vin pagos tuj kiam ajn mi trovos la Fragokoloran Sorcxiston." + +Subite li cxesis, vidante ke la virino lin mokas. Sxi jam ekprenis la +supon, sxajne for de lia busxo mem kaj, lauxte kaj akre ridanta, sxi +montris lin per sia grasa montrafingro. Altirataj de sxia ridado, cxiuj +kamparanoj alkuris kriantaj: + +"Kio estas, Patrino Mikaelo? Kio estas la sxerco? Diru, por ke ni ankaux +povu ridi; cxar ni devas ridi, vi scias. Ridado estas nia devo." + +"Li petas ke oni kredite donu al li pelvon da supo," ridacxis la +maljunulino, "kaj li diras, ke li pagos al mi, kiam li trovos la +Fragokoloran Sorcxiston." + +Pri tio cxiuj kamparanoj hxore ridegis, gxis kiam ecx la montetoj +resonis. + +"Mi ne komprenas pri kio vi ridas," kolere kriis la Princo; "mi opinias +ke vi estas malsagxuloj." + +"Kompreneble ni estas!" respondis la ridantaj kamparanoj. "Esti malsagxe +estas nia devo. Se ni ne povas ridi pri io, ni ridas pri nenio, cxar tiu +cxi estas Malsagxurbo, la plej gaja urbo en Gajlando." + +"Sed," demandis Vanc' ofendite, "cxu neniu cxi tie ion scias? Cxu neniu +posedas iom da sagxo?" + +"Certe ne," diris la aliaj. "Kiu zorgas pri sciado, kaj kion sagxo +utilas? Ni gxuas la vivadon, kaj tio por ni suficxas." + +La Princo volis riprocxi la kamparanojn, cxar ili tiel malsagxe babilis; +sed la vortoj strange sonis al li bone konataj, kaj li subite memoris, +ke li mem foje ilin uzis, kiam lia instruisto instigis lin, ke li lernu +pri frakcioj ordinaraj. + +Intertempe la kamparuloj, cxiam avidaj de novajxo, deziregis ekscii, kio +estas en la mistera dometo portata de la Princo. + +"Se gxi estas spektaklo," ili kriis, "malfermu la kesteton kaj starigu +la marionetojn. Ni sopiras al io nova, por ke ni gxin ridu." + +Sed la Princo ne opiniis, ke placxus al la geregxoj, esti priridataj de +amaso da oscedantaj terkulturistoj. Kompreneble, li ilin antauxe +montris, sed private, ne kiel efektivan spektaklon cxe kampara foiro. +Antaux kelke da tagoj tio tute ne hontigus la Princon; sed suferado kaj +malfacilajxoj rapide sxangxadis Vancon en knabon tre malsamspecan de tiu +princo, kiu, antaux kelke da tempo, malesperigis sian kompatindan +instruiston, kaj turmentis la tutan korteganaron. + +Tamen, la mizera vojiranto pripensis ke, cxar nur pagante monon oni +povas ricevi mangxajxojn, oni iamaniere devas monon akiri; se ne, la +korteganaro kaj li mem certe mortos pro malsato. Ankaux li ekpensis ke, +ecx se lia familio ankoraux havas sentojn, cxi tiuj devas esti tiel +etaj, ke ili estas tute negravaj; kaj li tial malfermis la skatolon, kaj +elmontris siajn malgrandajn parencojn, dum la kampuloj kriridis pro la +gestoj kaj gracimovoj de la hometoj, kaj al ili donacis cxiuspecajn +kuketojn, fruktojn kaj bombonojn, por vidi ilin mangxi. La Kortega +Pastro aparte amuzis la terkulturistojn, cxar li ekkaptis la solan +sukermigdalon, kaj tuj forkuris en angulon, sekvata de la tuta hometaro, +cxiuj malpacantaj kaj disputantaj kiel eble plej maldece. Cxi tiu +vidajxo tiel placxis al la kamparanoj, ke ili donis al Vanc' multe da +bonaj argxentmoneroj; pro kio, li fine povis acxeti por si matenmangxon, +kvankam vi povas certigxi, ke li ne acxetis gxin de la maljunulino, kiu +antauxe lin mokis. + +Kiam li jam finis sian mangxadon, sidante sur la herbo antaux budo, kie +oni vendis kokpastecxojn, li levigxis kaj gxentile demandis la +kamparanojn pri la vojo al la domo de la Komikulo. + +"Malproksima estas la domo," ili kriis, "sed la Komikulo estas cxi tie +cxe la Foiro, se vi nur povos trovi lin. Oni ne cxiam povas lin trovi." + +"Tiu cxi estas la Komikulo," kriis gxoja vocxo. "Tiu cxi estas mi. Jen +mi estas. Kial vi ne kaptas min?" + + + + +CXAPITRO XIII + + +Vanc' ekrigardis kaj vidis, saltetantan kaj cxirkauxdancantan malantaux +proksima budo, grasan hometon verde vestitan, kaj supersxutitan per +flirtantaj rubandoj kaj tintantaj sonoriletoj. Li sxajnis tiel viva kaj +gaja, ke unuavide la Princo estis tute cxarmita; sed baldaux li pensis +ke lia aspekto estas pli agrabla ol lia konduto; cxar la Komikulo volis +halti nek por paroli nek por auxskulti, sed kuradis kaj saltetadis +cxirkauxe, kaj sin kasxadis post budoj kaj grupoj da kamparanoj +tiamaniere, ke Vanc' malesperis, iam ajn ekscii de li: kie logxas la +Fragokolora Sorcxisto. + +"Mi volas kun vi paroli, se placxas al vi," kriis la Princo. "Estas io, +kion mi devas al vi diri, vere mi devas." + +"Do min kaptu!" ekkriis la Komikulo. "Sekvu min. Kurcxasu min. Hupla! +Jen vi vidas min, jen vi ne vidas. Hura, pro mi kaj miaj kruroj!" + +For rapidiris la Komikulo, kaj for kuregis la kolera Princo, lin +sekvanta. Sed Vanc' baldaux sciigxis, ke tute malutile estas peni tiel +rapidirantan kuranton ekkapti; tial li haltis, varmega, senspira kaj +laca, dum cxiuj kampuloj mantenis la flankojn por ne krevi pro ridado, +kaj kriis: + +"Hura, pro la Komikulo!" + +"Cxu vi cedas?" demandis la Komikulo, kiam Vanc' sin sidigis apud sia +skatolo kaj visxis la frunton varmegan. + +"Kompreneble jes," malafable respondis la Princo. "Mi opinias ke vi +devus honti. Kial do vi volas tiel agi?" + +"Tute por la posta amuzado," diris la Komikulo. + +Nun, cxar tiu cxi fine haltis, la Princo ekvidis, ke lia nazo montras +strangan kaj kuriozan formon. Gxi ne nur estis grandega kaj verdkolora, +sed gxi finigxis per longa kaj maldika tubeto, iom simila al peco da +makaronio, kaj aux por ornamo aux por oportuneco, gxi estis tordita +simile al okcifero. + +"Tute por la posta amuzado," rediris la Komikulo. + +"Nu," diris la Princo, "laux mia opinio, tio unue ne povas esti granda +amuzado por plenkreskulo, kiel estas vi, kaj gxi certe ne povas esti ia +ajn amuzado poste." + +"Ho," respondis la Komikulo, "tio nur estas kurioza diro mia, vi scias. +Efektive gxi signifas nenion. Sed kion de mi vi deziras?" + +"Iu amiko mia, meduzo," komencis la Princo, "konsilis ke mi demandu de +vi: kiel mi trovos la Fragokoloran Sorcxiston?" + +"Pu!" kriis la Komikulo, rapide turnante sin sur la sxupintoj, "tion mi +ne volas diri. Kial mi devus? Estas nenio amuza en tio. Sed atendu! Cxu +la meduzo nenion diris krom tio? Cxu vi estas certa, ke gxi ne diris iom +pli, ecx ne unu vorton?" + +"Nenion, kio signifas ion," Vanc' respondis. "Forlasinte min, gxi diris +'Flubalu!'" + +"Neeble," kriis la Komikulo, iom paligxanta. "Cxu vere? se jes, la +afero, pro tio, montras alian aspekton, tre seriozan aspekton. +Hejmenvenu kun mi, kaj morgaux mi forsendos vin sur la gxusta vojo. +Rapidu! Cxar ni devos longan distancon iri, kaj malrekta estas la vojo." + +Sekvante la kondukantan Komikulon, la Princo sin trovis denove sur la +sxoseo; laux kiu ili piediris gxis la lastaj horoj posttagmeze, kiam +subite la vojo profundigxis en arbaron. + +"Iom atendu," diris la Komikulo, "mi devas ekbruligi la nazon." + +"Fari kion?" demandis la mirigita Princo. + +"Ekbruligi la nazon, stultulo!" respondis lia gvidanto. + +La Princo neniom plu diris, sed mirsilente rigardis, dum la Komikulo +maltordis la okciferon cxe la pinto de la nazo, kaj forprenis malgrandan +kupran kovrilon, kiu kovris la ekstremajxon. Poste li ekbruligis +alumeton, kaj gxin almetis al la pinto de cxi tiu makaronisimila tubeto. +Tuj sin montris lumo, grandan stelon similanta, kaj tiel vaste dissendis +siajn flavajn radiojn, ke la malluma arbara vojeto farigxis tiel brila +kiel la tago. + +"Pardonu, ke mi pri tio parolas," gxentile diris la Princo, "sed tiu +estas strangaspeca nazo, kiun vi havas." + +"Tute ne," senzorge respondis la Komikulo; "tre ordinara en cxi tiu +regiono,--efektive, tre ordinara. Nur speco de mecxo; tiom kreskas tage, +kiom forbrulas nokte. Antauxen! Mi ekkuros, kaj vi devos min kapti. +Hura! Jen vi vidas min, kaj jen vi ne vidas!" + +Ho ve, pri la kompatinda Princo! Precipe estis "ne." Briletis kaj dancis +antaux li la lumigilo, kiel _ignis fatuus_, kaj ofte tute perdigxis; dum +la laca knabo, sxargxita per la peza skatolo, lauxeble postkuris, +faletanta super sxtonoj kaj elstarantaj radikoj, plauxdiranta tra +kotajxoj, kaj kontraux arbotrunkojn perforte kuranta, gxis subite, kiam +li estis tute preta malesperante falkusxigxi, kaj permesi, ke la +malagrabla kunulo kien ajn iru, li ektrovis la Komikulon sin apogantan +kontraux kradpordo de kurioza dometo, gajege ridantan pri la kurado, al +kiu li instigis la Princon. + +"Jen mi estas," diris la Komikulo. "Envenu! La edzino estas hejme, kaj +sendube la vespermangxo estas tute preparita, escepte de la spicado. +Cxiam mi mem spicas la mangxajxojn, cxar mi estas iom frandema." + +Tiel parolante, li antauxeniris en la domon, estinginte sian lumon kaj +denove tordinte la nazon okforme. + + + + +CXAPITRO XIV + + +La cxambro, en kiu la Princo sin trovis, estis agrable hela, kaj oni jam +preparis la vespermangxon. La edzino de la Komikulo sxajnis iom malgaja; +kaj tio, laux la privata opinio de la Princo, tute ne estis stranga. +Sxia aspekto estis iom nekutima kaj miriga, cxar la kapo estis tiel +turnita sur sxia korpo, ke la vizagxo rigardis en tute malgxustan +direkton. + +"Kurioza efekto, cxu ne?" demandis la Komikulo, rimarkante ke la Princo +fikse rigardas la edzinon. "Mi gxin faris unu tagon kiel sxerco; kaj la +plej bona sxerco estas: ke mi forgesis la necesan sorcxvorton por sxin +rektigi." + +"Cxu sxi opinias ke gxi estas sxerco?" demandis la Princo. + +"Tion mi ne scias," indiferente respondis la Komikulo, "cxar mi neniam +demandis; kaj pri gxi mi tute ne maltrankviligxas." + +"?eblatexc idis iv la soxcalp uxC," diris la virino, post kiam la +Komikulo jam estis iom okupita pri la mangxajxoj. + +Konfuzite Vanc' atentigxis, sed sxajne tiu cxi parolo tute ne surprizis +la Komikulon. + + [Ilustrajxo] + +"Depost sxia malrektigxo, sxia babilado cxiam eligxas returnite," li +klarigis rikanante. "Sed sidigxu! La mangxo estas preparita." + +Ili cxiuj sidigxis. La malfelicxa virino rigardis la muron malantauxan, +kaj tial sxi iom mallerte disdonis la supon. Tamen tio estis negrava, +kaj Vanc' estis tro malsatega por esti skrupulema. La boletajxo eligis +plej bonegan odoron, kaj rapide la Princo ensxovis la kuleron kaj +ekmangxis. Sed, antaux ol li efektive prenis plenbusxon, li cxesis kun +grimaco. La supo estis pli maldolcxa ol galo. + +"Cxu vi ne sxatas la spicon?" ridacxis la Komikulo. "Nu, estas domagxe; +kaj mi supozis, ke gxi estos precize tia, kian vi gxuos." + +Tro kolera por paroli, la Princo ekkaptis glason da akvo kaj trinkis, +sed gxin trovis bole varmega kaj plena je salo. + +"Prenu pecon da cervajxa pastecxo," afable petis la dommastro. "Nenia +sxercado plua, mi jxurpromesas." + +"?opiH, nonafni nadnitapmok al itnemrut sasexc en iv laiK," demandis la +edzino, kiu sxajnis tiel bonkora, kiel oni povus esperi pri iu tiom +tordita. + +Tamen la Princo estis jam ekmangxinta la pastecxon, kaj gxin trovis pli +varmega ol fajro, pro rugxa pipro. Tia estis cxio surtabla. Mangxebla +estis nenio. La stufajxo estis plena je pingloj kaj kudriloj; nauxzaj +kreskajxoj estis en la vino; la kukoj estis plenigitaj per kotono; kaj +la Princo rompis la dentojn, anstataux la migdaloj, kiuj estis lerte +fabrikitaj el sxtono. + +Cxiuj cxi sensencajxoj estis al la Princo tre malagrablaj, kiel vi povas +imagi; sed la Komikulo siaflanke estis preskaux freneza pro gxojo. +Transen kaj reen li ruligxis sur la planko, kaj gxojlarmoj torentigxis +sur liaj vangoj, pro la sukceso de la sxercoj. + +"Tiu cxi estas la plej bona amuzado, kiun mi gxuis dum longa tempo," li +kriis. "Jen gxojo! Jen vera felicxeco!" + +"Tre malbona speco de felicxeco," malgaje diris la Princo. "Mi opinias +ke mi enlitigxos." + +Ho ve! Tie la aferoj estis egale malagrablaj. Kiam la Princo eniris sian +dormcxambron, sitelo da glacimalvarma akvo, supren metita, falis kaj +malsekigis lin gxis la hauxto. Plena je angiloj kaj ranoj estis lia +lito; kaj kiam la kompatinda knabo penis ekdormi sur segxo, malsovagxa +strigo kaj paro da domemaj vespertoj batis lian vizagxon per la +flugiloj, kaj pincxotiris liajn nazon kaj orelojn. Je la plej frua +tagigxo la turmentita Princo alsxultrigis la skatolon kaj forlasis la +cxambron. + +Sur la balustrado senokupe sidis la dommastro, per posxtrancxilo sin +amuzante. + + + + +CXAPITRO XV + + +"Bonan matenon!" gxentile diris la Komikulo. "Mi esperas, ke vi bone +dormis." + +"Mi tute ne dormis," kolere respondis la Princo; "kaj vi kompreneble +sciis, ke mi ne povos." + +"Tio estis la sxerco, vi scias," ridacxis la Komikulo, enposxigante la +trancxilon, kaj preparante konduki la junulon en la mangxocxambron. +Tamen la Princo sentis nenian deziron al alia festeno similanta la +hierauxan; tial li rifuzis cxiun inviton kaj ekforiris. + +"Ne maltrafu la vojon," diris la Komikulo, kiu sxajnis tre malgaja, cxar +Vanc' ne volis resti por matenmangxi. "Transiru la rivereton, vi scias, +poste transgrimpu rugxan barilon, kaj jen vi estas, sur la rekta vojo. +Se mi iam alvenos al via regiono, mi vizitos vin. Mi havas korinklinon +al vi." + +"Tion mi ne sentas al vi," murmuris Vanc' formarsxante. + +Tre kolera li estis kontraux la Komikulo, tamen li sentis malagrablan +memoron pri iu tempo, ne longe pasinta, kiam li mem timigadis la tutan +korteganaron per siaj kruelaj sxercoj. + +Malfacila estis la vojo, varmega la suno, kaj la Princo estis tiel +malsatega ke li gxoje formangxis du pomojn, kiuj elfalis el veturilo de +kamparano iranta al foiro. Tamen Vanc' sin kuragxigis, pensante ke liaj +malfacilajxoj baldaux finigxos. Nun li estis proksima al la hejmo de la +Fragokolora Sorcxisto; tial li antauxenmarsxis gxis la posttagmezo, nur +unufoje haltante, kiam li ektrovis kelkajn pirojn sur arbeto apud la +vojo. Malgrandaj, acidaj kaj sxtonecaj ili estis, sed la malsata Princo +tre avide kolektis aron da ili, kaj mangxis ilin sidante sub la +nesuficxa ombro de la pirarbo. Pri la korteganoj Vanc' iom +trankviligxis, memorante ke, dank' al la kamparanoj cxe la foiro, en la +skatolo estis longedauxra provizo da kuketoj kaj bombonoj. + +"Malgraux cxio," diris la Princo en si mem, refoje marsxante, "malgraux +cxio, estas por ili multe pli facile ol por mi. Mi opinias, ke mi ne +multe plendus ecx estante malgranda, se mi povus tiel vere, kiel ili, +gxui la vivon." + +En la dauxro de la posttagmezo la Princo atingis malluman arbaron, en +kiun lia vojo sxajnis lin konduki. Li ne eniris tre profunden, antaux ol +li ekauxdis sonon kvazaux de iu ploranta, kaj ankaux strangan klakbruon, +kvazaux cimbaloj estus kunbatitaj. Cxi tiuj sonoj pli kaj pli lauxtigxis +dum lia irado, kaj li fine trovis malgrandan simion sidantan sur malalta +junipero, malgajege plorantan, kaj kelkafoje la manojn malgxoje +kunfrapantan. La manoj de la simio, estante el metalo (kia estis gxia +tuta korpo), kunklakante kauxzis la cimbalsimilajn sonojn, kiujn auxdis +la Princo. + +"Kio estas al vi?" demandis Vanc', cxar la simio dauxrigis la ploradon, +tute ne atentante lin. + +Suprenrigardante la simio visxis la okulojn per malgranda punta +posxtuko, kiu jam estis suficxe malseka. + +"Tiel mizera mi estas," gxi ekgxemis. "Cxu vi neniam auxdis la +onidiron: 'estas suficxe malvarme por ke la vosto de latuna simio +forglaciigxu'?[1] Mi estas la latuna simio. Oni parolas pri mi; oni +parolas pri mia vosto." + + [Piednoto 1: Popoldiro en Usono, aludante pri nekutime malvarmega + vetero. --Tradukinto.] + +"Sed ankoraux neniam estis suficxe malvarme por forglaciigi la voston," +konsoleme diris la Princo. + +"Ne," plendeme respondis la simio; "sed konstante mi timas ke estos, kaj +tio estas egale malbona. Ho, kia mondo estas cxi tiu!" + +Dirinte tion, la simio ekploris pli malgxoje ol antauxe, kaj la Princo +trifoje ekternis fortege. + +"Jen!" malgaje ekkriis la simio. "Nun vi malvarmumas, cxar mi estas tiel +malseka pro la plorado." + +"Ho, ne zorgu pri tio," gxentile respondis Vanc'. "Efektive gxi ne estas +grava. Bona terno estas vere refresxiga." + +"Tio min rememorigas," diris la simio, "ke mi estas sendita por diri, ke +vi reiru; cxi tiu ne estas la vojo." + +"Ne la--" komencis la Princo, sxajne konfuzita. + +"Vojo," finigxis la simio, refoje ekplorante. "Al la Fragokolora +Sorcxisto, vi scias. Farante cxirkauxiron, vi jxus revenis preskaux al +la kastelo de Bogarru, kie logxas la giganto. La Komikulo vin erarigis." + +"Min erarigis?" ripetis la kompatinda Princo, nun tute malesperanta. + +"Jes," diris la simio, "kiel sxerco, vi scias. Ho, mia belega, latuna +vosto! Kia mondo estas cxi tiu!" + +"Jen la plej malbona kaj malicega sxerco el cxiuj!" ekkriis la Princo. + +Li timtremis pensante pri la proksimeco de la kastelo de tiu terura +grandegulo; kaj tiam li rememoris la lacigantajn mejlojn, kiujn li +piediris tiun tagon sub la brulanta suno; pripensante cxi tiujn aferojn +li povus volonte ploregi, se la simio ne estus jam farinta suficxe +grandan lageton de larmoj, kaj Vanc' ne volis kauxzi superakvegon. + +"Vi devos reiri laux la sama vojo," diris la simio, elpremante la +larmojn el la posxtuko. "Vi bezonos pli longan tempon ol antauxe, cxar +nun estas nokto. Je la tagigxo vi ekvidos tri blankajn betulojn en +fojnokampo; tiam transgrimpu la brancxobarilon kaj iru laux vico da +grandaj, blankaj sxtonoj, gxis vi alvenos al verda sxtupsxajna +transirejo; post tio la vojo kondukas rekte al la pordo de la +Fragokolora Sorcxisto. Vi ne povos gxin maltrafi." + +"Se tio estas vera," diris la Princo, "mi dankas vin milfoje. Sed, cxu +vi estas tute certa, ke tio ne estas alia sxerco?" + +"Ho, mia artikigita latuna korpo!" malgaje ekkriis la simio. "Cxu mi +similas sxercemulon? Neniam mi faris sxercon; neniam dum mia tuta vivo!" + +"Tre volonte mi farus ion por gajigi vin, se mi povus," diris la Princo, +sin turnante por foriri. + +"Ho ne!" gxemis la simio; "neniu povas ion fari. Krom tio, mi gxuas esti +malfelicxa; tio estas mia sola konsolo. Iru! Cxiuminute pli mallumigxas. +Ho! miaj latunaj fingroj kaj piedfingroj, kia mondo tiu cxi estas!" + +Tiam la simio tiel forte ploregis, ke Vanc' devis tute forlasi la penson +pri dankado, kaj ecx pri adiauxo; tial li simple turnis sin kaj rapide +reiris sur la vojeto, sur kiu li alvenis. + + + + +CXAPITRO XVI + + +Preskaux la tutan nokton piediris la Princo sur la sxtoneca sxoseo. Kiam +grizigxis la cxielo, li dormis mallonge sub dornhava kreskajxbarilo, kaj +je la sunlevigxo li refoje estis sur la vojo. Dekstre, en bela verda +kampo, li gxojege ekvidis tri blankajn betulojn, kies brancxoj mallauxte +susuris pro la matena vento. + +Vanc' transgrimpis la barilon kaj persiste marsxadis gvidata, kiel la +simio promesis, de sxajne senfina vico da puraj, blankaj sxtonoj. +Tagmeze li ektrovis verdan transirejon sxtupforman, sed tiel malrekta +gxi estis, ke la Princo opiniis, ke li povos pli facile transgrimpi la +brancxobarilon, ol la sxtupareton. Alproksimigxante li ekvidis strangan +vireton, kiu sxajne ion sercxis en la herbo sub la sxtupareto. Li +aspektis kiel bonkora maljunulo, sed liaj brakoj, kruroj, kapo kaj +korpo, ecx la trajtoj de lia vizagxo, estis tiel torditaj, ke nenia +parto estis rekta. Tamen li afable salutis la Princon, kaj invitis lin +sidigxi apud la rivereto kaj partopreni en liaj pano kaj fromagxo. Tion +la malsatega Princo tre vole faris. + +"Eble vi jam auxdis," diris la nekonatulo, "pri la 'tordita viro, kiu +marsxis torditan mejlon, kaj trovis torditan moneron apud tordita +sxtupareto'?[2] Mi estas la viro. Mi ankoraux ne trovis la moneron, sed +mi esperas, ke mi baldaux trovos. Mi volas vin averti, ke vi ne parolu, +kiam vi atingos la Fragokoloran Sorcxiston, gxis li estos parolinta; +alie vi malsukcesigos la sorcxagon por la dauxro de dek jaroj." + + [Piednoto 2: Angla infanrimo: + + "There was a crooked man, who walked + a crooked mile, + And found a crooked sixpence against + a crooked stile." --Tradukinto.] + +"Kiel bonega vi estas!" dankeme diris la Princo. "Kiel terure, se mi +malsukcesigus la sorcxagon, post mia longa vagado! Cxu mi povos ion fari +por vi? Mi helpos sercxi la moneron, se placxos al vi, aux mi petos de +la Sorcxisto, ke li vin maltordu." + +"Ho, ne grave!" gaje respondis la Torditulo. "Pri la monero, mi mem +devos trovi tion; kaj pri mia kurbeco, ciklono gxin faris, kaj ciklono +gxin devos malfari. Tio ne gxenas min. Mi ne min sentas tiel +senkomforta, kiel mi sxajnas." + +Denove dankante la bonkoran vireton pro la mangxo kaj la bona konsilo, +Vanc' gxoje ekiris tra la betularbaro, pensante ke lia penplena migrado +vere baldaux finigxos. La birdoj kantis, la rivereto apud li gaje +babiletis, kaj la vento alportis dolcxajn odorojn de mil floroj. Je la +sunsubiro la Princo forlasis la arbaron, kaj eniris malgrandan verdan +ebenajxon, kie la herbo sxajne estis veluro sub liaj piedoj, kaj +briletanta fontano plauxdis meze de amaso da floroj. Cxi tie Vanc' +ekvidis kuriozan palerugxan dometon, kiu similis vastan fragon; kaj +antaux la pordo sidis, ageme trikanta, strangaspekta individuo, tute +palerugxa, ecx je la haroj, kaj vestita per robo kaj pinthava cxapelo +samkoloraj. + +Fine la Fragokolora Sorcxisto estis trovita. + + + + +CXAPITRO XVII + + +Bonege estis, ke la Torditulo avertis la Princon, ke li ne parolu unue; +alie li certe estus tion farinta, cxar la Fragokolora Sorcxisto vere ne +sxajnis komunikema persono. Li ja levis la okulojn kiam Vanc' demetis +sian skatolon; sed li diris nenion, kaj fermante la okulojn li silente +dauxrigis la trikadon. + +Vanc' kelkatempe staris sur unu piedo, poste sur la alia. Li kalkulis la +blankajn kolombojn starantajn sur la pinta tegmento, kaj rigardis +maljunan etulinon, kiu kolektis kreskajxojn en malgranda gxardeno apud +la domo; tamen li zorgeme sin detenis de la parolo. Fine lia pacienco +ricevis rekompencon: la Sorcxisto malfermis la okulojn kaj parolis. + +"La tialo," li tre malrapide diris, "kial kolbaso ne povas marsxi estas: +cxar gxi ne havas krurojn. Tion vi povas kompreni, cxu ne?" + +"Ho, certe!" gxentile respondis la Princo. Tre zorgema li estis, por ke +li ne kolerigu la Sorcxiston. + +"Nu, do," respondis la Sorcxisto, "ne sxajnigu, ke vi ne povas." + +Denove la Sorcxisto iom da tempo silente trikadis; poste li refoje +parolis. + +"La tialo," li diris serioze, "kial cxevalo ne havas rostron estas: cxar +gxi ne estas elefanto. Cxu vi povas vidi la signifon de tio?" + +"Jes, via--," "Regxa Mosxto," la Princo estis dironta, pro sia avida +deziro paroli gxentile; sed li gxustatempe sxangxis la parolon, kaj +afable diris: "Jes, via Sorcxista Mosxto." + +Tio sxajne placxis al la Sorcxisto, cxar li trifoje klinis la kapon, kaj +la Princon invitis en la domon por mangxi. La mangxo jam estis +preparita; kaj cxetable sidis la etulino, kiun Vanc' antauxe vidis en la +gxardeno, kaj naux nigraj katoj havantaj verdajn okulojn, pintajn +cxapelojn, kaj, sub la mentonoj, belajn blankajn tuketojn. La Sorcxisto +almetis segxon por la Princo. + +"Jen mia edzino," li diris, montrante la etan maljunulinon. "Sxi estas +profesia sorcxistino. Si mangxadas nenion krom akridoj kolektitaj dum la +luno estas plenkreska." + +Tiam la Sorcxisto mallauxtigis la vocxon kun mistera mieno, sin klinis +al Vanc', kaj diris: + +"Malmultekosta, tre malmultekosta. Cxiujare sxi apenaux kostas al mi +kvar pencojn por cxio, krom la altekalkanumitaj sxuoj. Tiuj estas +altprezaj, sed sxi devas ilin havi, cxar sxi estas profesia sorcxistino, +vi scias. Nu, pri tiuj cxi katoj, kiom da vivtempoj vi opinias, ke ili +kune posedas?" + +"Oni diras," respondis la Princo, "ke cxiu kato havas naux +vivtempojn;[3] tial mi supozas, ke cxi tie devas esti vivtempoj +okdek-unu." + + [Piednoto 3: Angla popoldiro, signifante, ke oni devos mortigi katon + naux fojojn, antaux ol gxi estos vere senviva! --Tradukinto.] + +"Vi do estas malprava, cxar nur unu-du vivdauxroj ankoraux restas al +kelkaj el tiuj katoj. Mi konservas ilin, vi komprenas, por ke homoj, +perdinte la vivon, nur bezonu veni al mi, kaj mi vendas al ili unu el la +katvivoj." + +"Cxu tio placxas al la katoj?" demandis Vanc'. + +"Gxi estas indiferenta por ili," respondis la Sorcxisto. "Ili scias ke +cxiuj devos gxin permesi. Perdinte la lastan vivtempon, cxiu kato +farigxas vento. Vi estas ilin auxdinta dum martaj noktoj, miauxantajn +cxirkaux la kastelturoj." + +"La luno," diris la sorcxistino, unuafoje parolante, "estanta kredeble, +se ne alie, aldonita al cxi tiu, kies salo pligrandiganta." + +"Vi estas prava, karulino," diris la Sorcxisto, "kiel vi cxiam estas. La +knabo _estus_ pli komforta en la lito." + +Dirinte tion, la Sorcxisto sin levis, kaj kondukis la Princon en puran +dormcxambreton, dezirante al li bonan nokton. La Princo, malferminte la +skatolon por doni aeron al la familio, kusxigxis kaj, la unuan nokton de +kiam li forlasis la palacon, gxuis la dormadon en lito. + +Matene, post la mangxo kun la Sorcxisto, la sorcxistino kaj la katoj, +oni envokis la Princon en la gxardenon kaj donis al li fosilon. + +"Iom fosu, dum ni babilas," diris la Sorcxisto sidigxante, "kaj provu +cxu vi povas trovi iom da grekaj radikoj. La edzino bezonas ilin por +sorcxa miksajxo, kiun sxi faras." + +"Primoloj," diris la sorcxistino, "preskaux produktantaj pronomojn pri +prezoj, propagandantaj." + +Vanc' mire atentis, sed la Sorcxisto, al kiu tia ridinda babilacxo +evidente ne estis eksterordinara, respondis kviete: + +"Vi estas prava, lauxkutime, karulino. Li devos zorgi por ne trahaki +ilin per la fosilo." + +La Princo prenis la ilon kaj komencis fosi, kvankam ne tre esperema. +Verdire li neniam antauxe bone sukcesis trovi grekajn radikojn; cetere +li sopiris demandi la Sorcxiston pri la sorcxago, kiu povus restarigi +lian familion. Tamen li vigle fosadis kaj diris nenion, gxis la +Sorcxisto lin alparolis. + +"Pri via familio," fine diris la Sorcxisto, "mi supozas ke vi scias la +regulon pri simpla malpliigado, cxu ne?" + +"Jes," dube respondis la Princo, "se tiu pagxo ne estis el mia +aritmetika libro elsxirita. Tamen, mi povus gxin lerni." + +"Do gxin lernu," diris la Sorcxisto, "kaj, post kiam vi lernis, gxin +uzu." + +"Sed, mi petas," humile respondis la Princo, "la familianoj jam estas +suficxe malpliigitaj. Mi ne volas ilin plie malpliigi." + + [Ilustrajxo] + +"Nu," malafable diris la Sorcxisto; tial ke, havante multe da aferoj en +la cerbo tiun tagon, li efektive forgesis, ke la korteganoj estas +etuloj, kaj opiniis, ke ili estas gigantoj; kaj sorcxistoj neniam volas +sin trovi malpravaj. "Nu, do _ne_ malpliigu ilin. Tio tute ne interesas +min." + +"Ho, ne diru tion!" petegis la Princo, kun larmoj en la okuloj. "Bonvolu +ne agi kvazaux vi ne interesigxus! Ho, via Sorcxista Mosxto, tiel longan +marsxadon mi faris por vin trovi, kaj tiel malagrablajn personojn mi +renkontis, kaj tiaj terurajxoj survoje okazis, ke mi petegas, ke vi ne +rifuzu nun helpi min, kiam mi fine sukcesis vin trovi!" + +"Nu, do," respondis la Sorcxisto, "estu gxentila, kaj faru kion mi +postulas. Flankedirante, cxu vi trovas iajn radikojn?" + +"Ecx ne unu," malespere diris la Princo, sin apogante sur la fosilo. + +"Tio estas malbona," diris la Sorcxisto. "Por unu greka radiko mi vendus +al vi la sorcxagon." + +"Ho," ekkriis la Princo, "mia instruisto certe havas kelkajn. Plena de +tiaj antauxe estis lia kapo, kaj mi estas certa, ke li ankoraux havas +ilin, se ili ne tiel malgrandigxis, ke li ilin perdis." + +La Princo rapidis malfermi la skatolon, kaj gxoje akiris de la +instruisto kelke da grekaj radikoj, kiuj estis belformaj kaj bonstataj, +kvankam malgrandaj. Cxi tiujn li donis al la Sorcxisto; kaj, kiam la +edzino ilin ricevis, la Princo avide atendis, esperante ke oni sciigos +al li la sorcxagon. + +Sed la Sorcxisto sxajne ne volis paroli. Iom li fajfis; kaj poste, +eltirinte sxnureton el la posxo, komencis ludi per gxi sur siaj longaj +fragokoloraj fingroj. + +"Mi sendis telegramon al la regxa kato," li anoncis. "Iru tra tiu blanka +kradpordo, kaj vi atingos la sxoseon. Gxi estas la suda limo de +Gajlando. Via vojo estas rekta. Je la sunsubiro vi cxeestos la kastelon. +La kato cxion scias." + + + + +CXAPITRO XVIII + + +La Princo dankis al la Sorcxisto, kvankam ne tre fervore; cxar li ne +plene kredis, ke la Sorcxisto telegrafis al la kato; kaj ecx se tio +estus vera, Vanc' antauxe tiel gxenis kaj turmentis tiun kompatindan +beston, ke li iom hontis, nun petonte de gxi favoron. Tamen li +antauxeniris laux la vojo dirita, trapasis la blankan pordeton, kaj gaje +marsxis sur la sxoseo. Li ja iom timis la malican Generalon Bopi; sed, +spite siaj duboj, li sentis iom da fido al la Fragokolora Sorcxisto, kaj +li intencis esti tre singardema alproksimigxante al la palaco. + +Kiel la Sorcxisto promesis, je la sunsubiro la juna Princo trovis la +finon de sia longa marsxado, kaj ekvidis la karan familian hejmon, en +kiu li naskigxis kaj cxiam vivadis, gxis kiam liaj propraj malbonfaroj +lin forigis. Al la lama kaj lacega Princo tre bele aspektis la velurecaj +terasoj, la helblua lago, la marmoraj statuoj, briletantaj fontanoj, +belegaj floroj, flirtantaj filikoj kaj ombra arbaro; kaj antaux cxio, la +vasta ora palaco mem, kaj la brilantaj turetoj, spegulantaj la radiojn +de la subiranta suno. Pro gxojo la Princo vere povus plori. + +Mire kvieta sxajnis la tuta cxirkauxajxo. Sur la lago dormis la blankaj +cignoj, kaj la pavoj staris sur la teraso similaj al juvelricxaj +figuroj. Timeme cxirkauxrigardante, por sercxi postsignojn de la malbona +Generalo, la Princo senbrue trairis la arbetaron, gxis li sin trovis tre +proksima al la cxefa enirejo de la palaco. Ankoraux neniaj postsignoj de +la malvera regxo. La regxa kato, pli grasglata ol kiam la Princo gxin +turmentadis, sidis sola sur la perono, serene sin lekanta. + +"Efektive vi pli bone farus elvenante," gxi diris, "kaj ne plu restante +post tiu migdalarbo; cxar mi tre facile vin vidas." + +Auxdinte tion, la Princo elpasxis, ankoraux zorgeme cxirkauxrigardante, +kaj demetis la skatolon sur la sxtuparon. + +"Kara kato," li gxentile diris, "kiel vi fartas?" + +"Ho, ho!" iom malafable respondis la ratkaptisto. "Kara kato! Kiel +kortusxante!" + +"Mi forestis longan tempon," provdiris la Princo. + +"Estas eble," respondis la kato; "tamen la tagoj cxi tie pasis suficxe +rapide. Ni ne malgrasigxis dum via foresto." + +"Tio estas vera," iom honteme konsentis la Princo, kaj li rapide +sxangxis la paroltemon. "Kie cxiuj estas?" + +"Senkapigitaj," mallonge respondis la alia; "tio estas, cxiuj esceptinte +la Regxon." + +"Cxu vi volas diri Generalon Bopi?" demandis Vanc'; "vi scias ke mi +havas en mia skatolo la veran Regxon." + +"Ne cxikanu!" akre respondis la kato. "Oni ekkonas regxon per liaj agoj. +Se vi estus vidinta, kiamaniere li senkapigis homojn, dekstre kaj +maldekstre, mi opinias, ke vi nomus lin iom pli ol generalo. La +malmultaj, kiuj ankoraux vivas, jam rapidis for de la palaco, kaj en la +arbaro sin kasxas." + +"Kie do estas la Gen--la Regxo mem?" maltrankvile demandis Vanc'. + +"Ho!" nezorge respondis la kato; "li estas apuda." + +"Kie?" demandis Vanc'. + +"Cxi tie," respondis la kato. + +"Mi lin ne vidas," diris la Princo, kun ektremo, cxiuflanke +okulsercxante. + +"Cxu ne?" diris la kato; "tio estas cxar vi ne povas travidi min." + +"Kiel strange vi parolas, kato!" ekkriis Vanc'. "Mi ne scias kion vi +volas diri." + +"Nu," respondis la kato, "vi memoras tiujn amuzajn bombonojn?" + +"Jes," murmuretis la Princo, honteme rugxigxanta. + +"Unu ruligxis sub la sofon," penseme diris la kato. + +"Jes," respondis Vanc'; "mi rememoras, ke unu falis, kaj ke mi ne povis +gxin trovi." + +"Post kiam mi ricevis la telegramon de la Fragokolora Sorcxisto," diris +la kato, "mi elrulis la bombonon mezcxambren. Gxi estis bela bombono, +kaj la Regxo envenante vidis gxin, kaj tuj gxin englutis." + +"Nu," ekscitite kriis la Princo, "kio poste?" + +La kato elpusxis sian langon, kaj lekis la lipojn. "Li estis tre mola," +gxi diris. + +"Vi lin mangxis?" senspire demandis Vanc'. + +La kato trankvile balancis la kapon; kaj gxiaj vangharoj kuntirigxis pro +la memoro de gxia mangxado. + +"La patro, do," gxoje kriis la Princo, "denove estas la Regxo; aux li +estos, kiam li suficxe grandigxos. Vi diras, ke vi ricevis de la +Fragokolora Sorcxisto telegramon. Diru al mi, kara kato, ho diru al mi, +kion li diris." + +"Ne povos gxis la noktomezo," diris la kato; "alie la sorcxprocedo ne +funkcios, kaj cxio malprosperos." + + + + +CXAPITRO XIX + + +Se tio okazus antaux ol li forlasis la hejmon, la Princo piedfrapus, kaj +grandan bruegon farus, cxar li devas ecx unu minuton atendi ion +deziritan; sed, dum la longa marsxado, li lernis, inter aliaj lecionoj, +la lecionon pri pacienco; tial li nek bruegis nek kriis; sed, enirante +la palacon, li eksidis en loko, de kiu li povis vidi la grandan +horlogxon, kaj pacience atendis la noktomezon. + +Tamen li estis tiel lacega, ke li ne povis teni la okulojn malfermitaj, +kaj li baldaux dormis profunde. Fine la kato lin tusxis sur la sxultro, +tiel pikante lin per la ungopintoj, ke li subite eksaltis. + +"Vekigxu!" kriis la kato, "post sep minutoj la dekdua horo sonos." + +"Cxu vere? Cxu mi dormis?" demandis la Princo, frotante la okulojn. + +"Tiel sxajnas," respondis la kato. "Kial vi lasis la korteganaron +enfermita en la skatolo?" + +"Por diri la veron," konfesis la Princo, "mi timis, ke ili eble +cxirkauxkuros sur la planko en la mallumo, kaj--iu eble mangxos ilin +erare." + +"Nu," respondis la kato, rugxigxante, (se kato _povas_ rugxigxi,) "eble +vi estas prava. Oni neniam povas scii tion, kio eble okazos. Nun jam +estas preskaux la dekdua, kaj ni devas rapidi. Elkuru sur la terason kaj +rigardu, cxu la pavino demetis ovon. Se jes, alportu gxin al mi; sed +rapidu!" + +Frotante la dormon for de la okuloj, la Princo rapidiris por obei. Li +efektive trovis ovon, kaj rekurante al la palaco, li jxus atingis la +cxambregon, kiam la horlogxo eksonigis la dekduan horon. + +"Krevigu gxin precize tra la mezo, kaj faru tion per tri frapoj," +ordonis la kato. + +La Princo obeis, kaj el la fragmentoj de la sxelo, precize kiam cxesis +la lasta horfrapo, elpasxis la Feino Kopeto, _energia_, fresxa, vigla, +de kapo gxis piedo, kvazaux sxi estus jxus kreita, kaj tute ne kvazaux +sxi estus trovinta mallargxa aux kunpremanta sian logxejon en la ovo. +Per rapida flirteto sxi ekskuis sian jupon, malpeze saltetis de la +tablo, kaj per sia bastoneto frapetis la Princon sur la kapo. + +"Nu!" sxi akre diris, "kio pri la Blua Sorcxisto? Cxu vi lin tiom +sxatas, kiom vi antauxe supozis?" + +"Mi ne scias," balbutis la kompatinda Princo, multe surprizita de la +subita apero de la baptopatrino. "Cxu mi diris, ke mi lin sxatas? Mi +forgesis--mi volas diri: mi tute _ne_ sxatas lin, se vi volas, +Baptopatrino." + +"Ho!" mokeme ekkriis la maljunulino. "Cxu vere? Tamen, se mi gxuste +memoras, antauxnelonge vi efektive sopiris pri vizito de li. Nu do, kio +pri la giganto de Bogarru kaj la Komikulo, ambaux intimaj amikoj miaj? +Cxu vi sxatis ilin, he? Cxu vi trovis ilin spritaj kaj agrablaj? Cxu ili +respektege kondutis kontraux vi, cxar vi estas reala, vivanta +princo, he?" + +"Vi bone scias ke ne," ekkriis la Princo. "Mi devas diri, Baptopatrino, +ke vi montras strangan guston elektante amikojn." + +"Cxiu laux sia prefero," senzorge respondis Kopeto. "Mi supozas, ke pli +grandan plezuron faris al vi tiu stulta meduzo, aux tiu melankolia +latuna simio, aux tiu torditulo; li estas belulo, cxu ne?" + +"Mi ja sxatis ilin," brave respondis la Princo; "tiel bonkoraj ili +estis. Cxu ili ankaux estas viaj amikoj, Baptopatrino?" + +"Nu, jes," diris la feino, dum la okuloj petoleme briletis, "mi opinias +ke mi povas diri, ke ni estas iom intimaj." + +"Mi duone konjektis," iom timeme provdiris Vanc', "ke ili cxiuj eble +estas vi, Baptopatrino." + +"Eble vi kredas, ke mi estas speco de vivanta tabelo de multobligado," +sxi akre respondis, "aux ke mi posedas tiom da vivoj, kiom ia kato.[4] +Flankeparolante, cxu vi nun povas nomi la limojn de la regno?" + + [Piednoto 4: Vidu noton, p. 80 (pn. 3).] + +"Mi devus povi ilin nomi," respondis la Princo, "mi cxirkauxiris la +tutan regnon piede." + +"Nu," respondis la Baptopatrino, "sendube la irado ne malutilis al vi. +Tio rememorigas al mi: cxu vi jam spertis suficxon?" + +"Ho, mi petas, Baptopatrino," kriis Vanc', "mi spertis suficxe da cxio, +krom amikeco; kaj ho, Baptopatrino, se vi nur sciigus al mi kiel +resxangxi miajn parencojn, ja estas nenio kion mi ne farus. Kredu min, +kara Baptopatrino, mi estas knabo tre malsimila al tiu, kiu ne volis +lerni la landlimojn, kaj kiu deziris konatigxi kun la Blua Sorcxisto; +vere mi estas." + +"Ha, ha!" mokridis la feino, kvankam en si mem sxi ne estis pri li +malkontenta. "Cxiuokaze, vi estas knabo multe pli malpura. Cxu vi lavis +la vizagxon dum via foresto?" + +"Mi timas ke mi ne lavis gxin tre ofte," konfesis la humiligxinta +Princo. "Vi scias, tiom da aliaj aferoj okupis mian cerbon, +Baptopatrino." + +"Ba!" ekkriis la feino. "Iru por bani!" + +"Sed la korteganoj, Baptopatrino," timeme petis la Princo, "la +longedauxra malgrandeco certe ilin tedegis." + +"Fi, fi!" akre kriis la Baptopatrino, "kiel sencxese vi ja kantacxas la +saman kanton. Tio estas tre maldeca. Tamen, cxar tio ne estas por vi +mem, mi konsentas diri al vi, ke gxi estas tre simpla afero, se vi nur +scias gxin fari. Ili sidis kun vizagxo kontraux vizagxo, kiam ili +malgrandigxis, cxu ne?" + +"Jes," diris la Princo, rugxigxante. + +"Turnu, do, por ili cxiuj, la dorson kontraux la dorso," malafable diris +la feino. "Mi supozis, ke iu malspritulo antauxlonge povus esti suficxe +sagxa por fari tion." + +Vanc' malfermis la skatolon, kaj tremante pro eksciteco, arangxis siajn +parencojn kaj amikojn dorse dorsen en du vicoj. + +Puf! La rezultato estis mirakla! Multe pli rapide ol kiam ili +malgrandigxis, la etuloj atingis sian antauxan amplekson. Tiam konfuzo +ekregis. Kiaj babilado kaj cxirkauxkurado; kiaj manpremoj, gratuloj, kaj +cxirkauxprenoj; kiaj riprocxoj kaj frapoj por Vanc', cxar li +malgrandigis ilin, kaj poste kiaj kisoj kaj karesoj, cxar li refaris +ilin grandaj! Neniam antauxe, nek poste, en ia regxa palaco, okazis tiom +da konfuzo kaj bruego. + +"Sed, Baptopatrino," nekuragxe demandis Vanc', post kiam la eksciteco +suficxe malpliigxis, por ke oni povu denove ekpensi,-- "Sed, +Baptopatrino, mi petas, cxu mi povos fari al vi unu demandon?" + +"Se gxi estas mallonga," respondis la incitema maljunulino, "kaj ne +_tro_ malsagxa." + +"Nu do," demandis Vanc', "mi tre sxatus ekscii: kion ni povus fari, se +la pavino okaze ne estus demetinta ovon?" + +"Fi!" kolere diris la Baptopatrino. "Sensencajxo!" + + +FINO + + * * * * * + * * * * + * * * * * + +Errata + +kaj sola heredonto de la regno [Originaltekste: herodonto] +kie la maljuna perukhava [muljuna] +"Kie li logxas?" [Originalteksto havas unuopan citilon.] +ne ploris pro cxagreno kaj malsato [cxagxreno] +tre malmulte da forto al ili restis [al il restis] + + + + + + +End of Project Gutenberg's Princo Vanc', by Eleanor Putnam and Arlo Bates + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PRINCO VANC' *** + +***** This file should be named 23093.txt or 23093.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/3/0/9/23093/ + +Produced by Louise Hope, David Starner, Dave Morgan, Team +Esperanto and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned +images of public domain material from the Google Print +project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
