diff options
Diffstat (limited to '21878-h')
| -rw-r--r-- | 21878-h/21878-h.htm | 5325 | ||||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/book.png | bin | 0 -> 364 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/card.png | bin | 0 -> 249 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/external.png | bin | 0 -> 172 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/ib1909-113.gif | bin | 0 -> 2427 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/ib1909-209.gif | bin | 0 -> 2448 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/new-cover-tn.jpg | bin | 0 -> 24424 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/new-cover.jpg | bin | 0 -> 126278 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/o1909-136.gif | bin | 0 -> 548 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/o1909-232.gif | bin | 0 -> 421 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-113.jpg | bin | 0 -> 68288 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-116.jpg | bin | 0 -> 92029 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-117.jpg | bin | 0 -> 73794 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-120.jpg | bin | 0 -> 56824 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-121.jpg | bin | 0 -> 73296 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-123.jpg | bin | 0 -> 76757 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-124.jpg | bin | 0 -> 101532 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-125.jpg | bin | 0 -> 78657 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-128.jpg | bin | 0 -> 48593 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-129.jpg | bin | 0 -> 49575 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-131.jpg | bin | 0 -> 27734 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-132.jpg | bin | 0 -> 58903 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-133.jpg | bin | 0 -> 60472 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-136.jpg | bin | 0 -> 90332 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-209.jpg | bin | 0 -> 78365 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-212-1.jpg | bin | 0 -> 34354 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-212-2.jpg | bin | 0 -> 34783 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-213.jpg | bin | 0 -> 78049 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-216-1.jpg | bin | 0 -> 33085 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-216-2.jpg | bin | 0 -> 65170 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-217.jpg | bin | 0 -> 56810 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-220-1.jpg | bin | 0 -> 36949 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-220-2.jpg | bin | 0 -> 38064 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-221.jpg | bin | 0 -> 92281 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-223.jpg | bin | 0 -> 94594 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-224.jpg | bin | 0 -> 81993 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-225.jpg | bin | 0 -> 73122 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-227.jpg | bin | 0 -> 47804 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-228.jpg | bin | 0 -> 55393 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-229-1.jpg | bin | 0 -> 31160 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-229-2.jpg | bin | 0 -> 29898 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-232-1.jpg | bin | 0 -> 47166 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 21878-h/images/p1909-232-2.jpg | bin | 0 -> 37227 bytes |
43 files changed, 5325 insertions, 0 deletions
diff --git a/21878-h/21878-h.htm b/21878-h/21878-h.htm new file mode 100644 index 0000000..c948f10 --- /dev/null +++ b/21878-h/21878-h.htm @@ -0,0 +1,5325 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2014-05-19T19:00:08Z. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta name="generator" content= +"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> +<title>De Noordwestelijke Doorvaart</title> +<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=us-ascii"> +<meta name="generator" content= +"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/"> +<meta name="author" content="Roald Amundsen"> +<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> +<link rel="schema.DC" href= +"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="DC.Creator" content="Roald Amundsen"> +<meta name="DC.Title" content="De Noordwestelijke Doorvaart"> +<meta name="DC.Date" content="2007-06-20"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC.Rights" content= +"Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, controleer dan de wetgeving in uw land voordat u dit boek download."> +<meta name="DC.Identifier" content= +"http://www.gutenberg.org/etext/21878"> +<style type="text/css"> +body +{ +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +font-size: 100%; +line-height: 1.2em; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} +/* Titlepage */ +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle +{ +line-height: 3.5em; +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle +{ +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle +{ +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-size:1.2em; +line-height:1.72em; +} +.titlePage .byline .docAuthor +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.titlePage .docImprint +{ +margin: 4em 0% 0em 0%; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.72em; +} +.titlePage .docImprint .docDate +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +/* End Titlepage */ +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.advertisment +{ +background-color:#FFFEE0; +border:black 1px dotted; +color:#000; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.correctiontable +{ +width: 75%; +} +.width20 +{ +width: 20%; +} +.width40 +{ +width: 40%; +} +.indextoc +{ +text-align: center; +} +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} +.index +{ +font-size: 80%; +} +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} +.fnarrow +{ +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.apparatusnote +{ +text-decoration: none; +} +table.alignedtext, table.alignedverse +{ +border-collapse: collapse; +} +table.alignedtext td +{ +vertical-align: top; +width: 50%; +} +table.alignedverse +{ +vertical-align: top; +} +table.alignedtext td.first, table.alignedverse td.first +{ +border-width: 0 0.2px 0 0; +border-color: gray; +border-style: solid; +padding-right: 10px; +} +table.alignedtext td.second, table.alignedverse td.second +{ +padding-left: 10px; +} +table.alignedverse td.first, table.alignedverse td.second +{ +width: 45%; +} +table.alignedverse td.linenumbers +{ +width: 10%; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h4, .h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} +.alignleft +{ +text-align:left; +} +.alignright +{ +text-align:right; +} +.alignblock +{ +text-align:justify; +} +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} +p.tocPart +{ +margin:1.58em 0%; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} +.opener, .address +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline +{ +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl +{ +display: block; +text-align: right; +} +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} +.figure +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} +.figAnnotation +{ +font-size:80%; +position:relative; +margin: 0 auto; /* center this */ +} +.figTopLeft, .figBottomLeft +{ +float: left; +} +.figTop, .figBottom +{ +} +.figTopRight, .figBottomRight +{ +float: right; +} +.hangq +{ +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq +{ +text-indent: -0.40em; +} +.hangqqq +{ +text-indent: -0.71em; +} +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} +img +{ +border-width:0; +} +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} +.marginnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +.displayfootnote +{ +display: none; +} +div.footnotes +{ +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote +{ +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .label +{ +float:left; +width:2em; +height:12pt; +display:block; +} +/* Tables */ +tr, td, th +{ +vertical-align: top; +} +td.bottom +{ +vertical-align: bottom; +} +td.label, tr.label td +{ +font-weight: bold; +} +td.unit, tr.unit td +{ +font-style: italic; +} +span.sum +{ +padding-top: 2px; border-top: solid black 1px; +} +/* Table border styles */ +/* Table with borders on the outside and between the table head and data. */ +table.borderOutside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderOutside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +} +table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderOutside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Table with borders on the vertical inside edges. */ +table.verticalBorderInside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.verticalBorderInside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border-left: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft +{ +border-left: 0px solid black; +} +/* Table with borders on all edges, outer edges somewhat fatter. */ +table.borderAll +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderAll td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Special purpose tables: */ +table.intralinear +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +} +table.intralinear td +{ +font-size: small; +text-align: center; +} +table.ditto +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +vertical-align: bottom; +} +table.ditto tr.s +{ +height: 0; +color: white; +line-height: 0; +} +table.ditto tr.s td +{ +padding: 0px; +} +table.ditto tr.d td +{ +text-align: center; +line-height: 10pt; +} +/* Poetry */ +.lgouter +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */ +} +.lg +{ +text-align: left; +} +.lg h4, .lgouter h4 +{ +font-weight: normal; +} +.lg .linenum, .sp .linenum, .lgouter .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left: 16%; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} +p.line +{ +margin: 0 0% 0 0%; +} +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} +.versenum +{ +font-weight:bold; +} +/* Drama */ +.speaker +{ +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line +{ +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +/* End Drama */ +/* right aligned page number in table of contents */ +span.tocPageNum, span.flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} +table.tocList +{ +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum +{ +text-align: right; +width: 10%; +border-width: 0; +} +td.tocDivNum +{ +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +} +td.tocPageNum +{ +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +} +td.tocDivTitle +{ +width: auto; +} +span.corr, span.gap +{ +border-bottom:1px dotted red; +} +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} +/* Font Styles and Colors */ +.ex +{ +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc +{ +font-variant: small-caps; +} +.uc +{ +text-transform: uppercase; +} +.tt +{ +font-family: monospace; +} +.underline +{ +text-decoration: underline; +} +/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */ +.overline, .overtilde +{ +text-decoration: overline; +} +.rm +{ +font-style: normal; +} +.red +{ +color: red; +} +/* End Font Styles and Colors */ +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} +.aligncenter, div.figure +{ +text-align:center; +} +h1, h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} +h1.label, h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h5, h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} +p +{ +text-indent:0; +} +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} +.lg +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} +p.quote,div.blockquote, div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} +td.galleryFigure +{ +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption +{ +text-align: center; +vertical-align: top; +} +ul { list-style-type: none; } +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } +/* External Links */ +.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-repeat: no-repeat; +background-position: right center; +} +.pglink +{ +background-image: url(images/book.png); +padding-right: 18px; +} +.catlink +{ +background-image: url(images/card.png); +padding-right: 17px; +} +.exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-image: url(images/external.png); +padding-right: 13px; +} +.pglink:hover +{ +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover +{ +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover +{ +background-color: #FFDCDC; +} +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} +body, a.hidden +{ +color: black; +} +.titlePage +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} +sub, sup +{ +line-height: 0; +} +.pagenum, .linenum +{ +speak: none; +} +</style> + +<style type="text/css"> +.xd21e95width +{ +width:540px; +} +.xd21e107width +{ +width:720px; +} +.xd21e111 +{ +background: url(images/ib1909-113.gif) no-repeat top left; +padding-top: 50px; +} +.xd21e111init +{ +float: left; +width: 95px; +height: 90px; +background: url(images/ib1909-113.gif) no-repeat; +background-position: 0px -50px; +text-align: right; +color: white; +font-size: 1px; +} +.xd21e248width +{ +width:482px; +} +.xd21e263width +{ +width:475px; +} +.xd21e345width +{ +width:460px; +} +.xd21e353width +{ +width:720px; +} +.xd21e418width +{ +width:502px; +} +.xd21e443width +{ +width:706px; +} +.xd21e459width +{ +width:720px; +} +.xd21e551width +{ +width:658px; +} +.xd21e568width +{ +width:720px; +} +.xd21e624width +{ +width:314px; +} +.xd21e646width +{ +width:720px; +} +.xd21e670width +{ +width:720px; +} +.xd21e730width +{ +width:543px; +} +.xd21e745width +{ +width:303px; +} +.xd21e751width +{ +width:720px; +} +.xd21e755 +{ +background: url(images/ib1909-209.gif) no-repeat top left; +padding-top: 50px; +} +.xd21e755init +{ +float: left; +width: 95px; +height: 90px; +background: url(images/ib1909-209.gif) no-repeat; +background-position: 0px -50px; +text-align: right; +color: white; +font-size: 1px; +} +.xd21e836width +{ +width:380px; +} +.xd21e845width +{ +width:381px; +} +.xd21e882width +{ +width:720px; +} +.xd21e979width +{ +width:720px; +} +.xd21e986width +{ +width:576px; +} +.xd21e995width +{ +width:720px; +} +.xd21e1087width +{ +width:410px; +} +.xd21e1096width +{ +width:437px; +} +.xd21e1136width +{ +width:660px; +} +.xd21e1191width +{ +width:701px; +} +.xd21e1220width +{ +width:706px; +} +.xd21e1241width +{ +width:720px; +} +.xd21e1329width +{ +width:363px; +} +.xd21e1378width +{ +width:567px; +} +.xd21e1415width +{ +width:720px; +} +.xd21e1428width +{ +width:720px; +} +.xd21e1536width +{ +width:344px; +} +.xd21e1551width +{ +width:319px; +} +.xd21e1573width +{ +width:214px; +} +@media handheld +{ +.xd21e111 +{ +background-image: none; +padding-top: 0; +} +.xd21e111init +{ +float: none; +width: auto; +height: auto; +background-image: none; +text-align: right; +color: inherit; +font-size: inherit; +} +.xd21e755 +{ +background-image: none; +padding-top: 0; +} +.xd21e755init +{ +float: none; +width: auto; +height: auto; +background-image: none; +text-align: right; +color: inherit; +font-size: inherit; +} +} +</style> +</head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's De Noordwestelijke Doorvaart, by Roald Amundsen + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + + +Title: De Noordwestelijke Doorvaart + De Aarde en haar Volken, 1909 + +Author: Roald Amundsen + +Release Date: June 20, 2007 [EBook #21878] +[Last updated: May 24, 2014] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE NOORDWESTELIJKE DOORVAART *** + + + + +Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + + + + + +</pre> + +<div class="front"> +<div class="div1 cover"> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e95width"><img src="images/new-cover.jpg" alt= +"Nieuw ontworpen voorkant." width="540" height="720"></div> +<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e99" href="#xd21e99" name= +"xd21e99">113</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div class="div1 article"> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De Noordwestelijke Doorvaart.</h2> +<p class="byline">Uit Roald Amundsen’s verhaal van zijn pooltocht +met de Gjöa van 1906 tot 1907.</p> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e107width"><img src="images/p1909-113.jpg" alt= +"Op het dek van de Gjöa." width="720" height="374"> +<p class="figureHead">Op het dek van de Gjöa.</p> +</div> +<p class="xd21e111"><span class="xd21e111init">B</span>oven de +ontdekkingsreizen, die de poollanden met hun eeuwig ijs tot doel +hadden, spant zich niet alleen de reine glans, die afstraalt van de +witte sneeuwvelden, maar ook de weerschijn van heilige geestdrift. Als +men de expedities voor de vischvangst, waar het poolonderzoek overigens +veel aan verplicht is, uitzondert, mag men gerust aannemen, dat zelfs +de vurigste dweper den weg naar het poolland nooit heeft ingeslagen in +de hoop, daar gouden bergen te vinden. De pooltochten zijn ondernomen +in den dienst der wetenschap, en ondanks allen tegenspoed, waardoor +zoovelen ontmoedigd en onverrichterzake moesten terugkeeren, zijn de +stormloopen op dat onbekende telkens herhaald en tot het heden toe +worden ze nog hernieuwd.</p> +<p>Er worden bressen geslagen in den ijsmuur, zoodat de pool wereld +haar geheimen moet ontsluieren, en een groote overwinning behaalde +Nordenskjöld, toen hij de Noordoostelijke Doorvaart in 1878 +volvoerde. Reeds een menschenleeftijd vroeger hadden John Franklin en +de Franklinexpedities de zekerheid gebracht, dat zich langs de +noordkust van het noord-amerikaansche vasteland een strook open water +bevond; en allerlei andere bressen zijn door stoutmoedige poolvaarders +geopend; groote offers zijn ervoor gebracht, ook en vooral voor de +Noordwestelijke Doorvaart.</p> +<p>Geen enkele tragedie van het poolijs heeft de menschen zoo diep +getroffen als die van John Franklin en de zijnen; maar geen enkele +heeft ook zoozeer tot hervatting van de poging aangespoord.</p> +<p>Men wist het, er moest een zeeweg wezen noordwaarts om Amerika heen, +maar men wist niet, of er schepen door konden en nog niemand was ooit +van het Oosten naar het Westen erdoor gevaren. Die onopgeloste vraag +liet de gemoederen niet met rust, en zij was nooit uit de gedachten van +iemand, wiens geest sinds zijn kinderjaren vervuld was geweest van het +groote drama der Franklinexpeditie.</p> +<p>Zooals de <i>Vega</i> de heele reis van het Westen uit had gemaakt, +zoo moest een schip van het Oosten uit den tocht langs Noord-Amerika +geheel afleggen. Aan het kleine schip, de <i>Gjöa</i>, was het lot +beschoren, die taak te mogen vervullen.</p> +<p>Dat had de <i>Gjöa</i> niet gedroomd, toen ze op de +Rosendalwerf te Hardanger als haringschuit werd gebouwd. Ofschoon er +tusschen de fjorden veel wordt gedroomd!</p> +<p>En ook de toekomstige kapitein zou het niet hebben durven vermoeden, +toen de berichten over John Franklin zijn fantazie van acht- of negen +jarigen knaap gevangen hielden. Ofschoon de knaap wel velerlei droomen +kon!</p> +<p>De 30ste Mei van het jaar 1889 werd een merkwaardige dag in het +leven van veel noorsche <span class="pagenum">[<a id="xd21e136" href= +"#xd21e136" name="xd21e136">114</a>]</span>jongens. In het mijne ten +minste is hij onvergetelijk. Het was de dag, toen Frithiof Nansen van +zijn Groenlandsche reis terugkeerde. Op dien zonnigen dag kwam de jonge +noorsche skilooper den fjord van Christiania binnenglijden, door de +geheele wereld bewonderd om de moedige daad, die hij had volbracht, de +overmoedige, de onmogelijk geachte daad! Mei vierde haar mooiste +lentefeest aan den fjord, de stad vierde mee feest, en het volk liet +zich niet onbetuigd.... Ik liep op dien dag met een snel kloppend hart +tusschen de vlaggen en het hoerageroep. Al mijn droomen uit de +kindsheid waren opnieuw ontwaakt, en voor de eerste maal ging door mijn +innerste wezen de fluistering: “Als gij nog eens de +Noordwestelijke Doorvaart zoudt kunnen tot stand brengen!”</p> +<p>Toen kwam het jaar 1893. En Nansen ging weer naar het Noorden.</p> +<p>Het was mij te moede, als moest ik mee!</p> +<p>Maar ik was nog te jong. Mijn moeder smeekte mij, thuis en bij mijn +studie te blijven. En ik bleef.</p> +<p>Toen stierf mijn moeder. Een tijdlang streed ik den zwaren strijd, +of ik haar wensch mocht weerstreven; maar het moest; niets kon mijn +drang naar het verre doel tegenhouden; ik liet de studie varen en +besloot mij voor te bereiden op het werk van den poolvaarder.</p> +<p>In het jaar 1894 voer ik op de oude <i>Magdalene</i> als +lichtmatroos van Tönsberg uit op de zeehondenvangst in de IJszee. +Dat was mijn eerste ontmoeting met het poolijs, en zij beviel mij best. +De tijd verliep en ik maakte vorderingen. In de jaren 1897 tot 1899 +voer ik als stuurman met de belgische antarctische expeditie onder +leiding van Adrien de Gerlache naar de Zuidelijke IJszee. In dien tijd +rijpte mijn plan, om den droom mijner kindsheid te verwezenlijken en +aan de doorvaart om het Noord-westen te verbinden de studie van den +tegenwoordigen toestand der magnetische Noordpool.</p> +<p>Van invloedrijke en wetenschappelijke mannen kreeg ik inlichtingen +en goeden raad, en eindelijk kwam ook de dag, dat ik mijn plan aan +Frithiof Nansen mocht voorleggen.</p> +<p>Nansen gaf zijn bijval, maar zelfs daarmee was nog niet alles +bereikt, want voor een pooltocht is geld, veel geld noodig, en ik bezat +niet veel. Dat, wat ik mijn eigendom kon noemen, was juist voldoende +voor een schip en de wetenschappelijke instrumenten. En zoo bleef mij +niets anders over dan er op uit te gaan, om te trachten belangstelling +te wekken voor de expeditie bij menschen, die konden helpen. Het was +een gang door spitsroeden, en ik wou dien niet graag nog eens overdoen! +Maar de bemoedigende ervaringen waren het talrijkst; aan mijn drie +broeders had ik veel steun.</p> +<p>Mijn keus van een schip viel op een in Tromsö thuis behoorend +jacht, de <i>Gjöa</i>, dat in 1872 gebouwd was, zooals ik zei, op +de werf van Rosendal te Hardanger. De eigenaar was de schipper +Asbjörn Sexe van Haugesund. Nadat het lang op de haringvangst was +geweest, voer het in de IJszee en had meermalen zijn deugdelijkheid +bewezen. In 1901, het jaar, waarin ik het schip kocht, liet ik het voor +een zomertocht in de IJszee uitrusten, deed er een proeftocht mee en in +Mei 1902 werden in Drontheim de nog noodige verbeteringen aangebracht +in de werkplaats van Isidor Nielsen, waar er vrijwat smeedwerk aan werd +verricht. Onze kleine motor, die bijzonder licht en practisch was, 13 +P. U., kon door transmissie met alles, wat gedreven kon worden, in +verbinding worden gebracht. Hij werd ons aller lieveling. Als hij niet +liep, was het, of een goed vriend afwezig was. Ik kan gerust zeggen, +dat wij onze gelukkige vaart door de Noordwestpassage aan onze +uitstekende kleine machine te danken hebben.</p> +<p>In het voorjaar van 1903 legde de <i>Gjöa</i> in de haven van +Christiania aan, om geproviandeerd te worden en van haar uitrusting +voorzien. De groote proviandkisten, alle van één model, +werden als blokken in een bouwdoos verpakt, en alles was zoo prachtig +in orde, dat wij aan boord van onze kleine <i>Gjöa</i> +levensmiddelen en verdere uitrusting voor vijf jaren konden innemen. In +Mei was het schip tot de afvaart gereed, en alle deelnemers aan de +expeditie waren bijeen.</p> +<p>Het waren de eerste luitenant Godfred Hansen, geboren in Kopenhagen +in 1876. Hij was eerste officier der expeditie. Gedurende zijn +diensttijd bij de deensche marine had hij verscheiden vaarten naar +IJsland en de Faröer gedaan en hij stelde levendig belang in het +poolonderzoek. Behalve eerste officier was hij ook onze astronoom, +geoloog en photograaf.</p> +<p>Dan Antoon Lund, eerste stuurman, geboren te Tromsö in 1864. +Hij was al aan het varen naar het hooge Noorden gewend, daar hij op een +walvischvaarder jaren lang harpoenier was geweest.</p> +<p>Verder Peter Ristvedt, geboren te Sandsvär in 1873, die als +assistent aan de proefvaart van de <i>Gjöa</i> in 1901 deelgenomen +had en onze meteoroloog en eerste machinist was.</p> +<p>Helmer Hansen, tweede stuurman aan boord, geboren in Vesteralen in +1870, die al menige reis naar het Noorden had gedaan.</p> +<p>Gustav Juel Wiik, geboren te Horten in 1878. Hij had zijn opleiding +genoten aan het magnetisch observatorium te Potsdam en was mijn helper +bij de magnetische waarnemingen; hij was tweede machinist.</p> +<p>Adolf Hendrik Lindström, geboren te Hammerfest in 1865, de kok +der expeditie. Als kok had hij deelgenomen aan de tweede +ontdekkingsreis van de Fram.</p> +<p>Eenigen tijd bleven er nog geldzorgen, en eerst in Juni was alles in +orde en wij konden aan boord van ons scheepje gaan en de vaart +beginnen, om, als zoovele van onze voorgangers en in hun sporen, onze +taak in den dienst der menschelijke wetenschap te aanvaarden.</p> +<p>De tijd van wachten was ons allen zwaar gevallen en het was een +groote verlichting, toen we eindelijk de haven verlieten. Buiten de +zeven deelnemers waren alleen nog maar mijn drie broeders aan boord, +die ons den Christianiafjord uit wilden geleiden.</p> +<p>Om zes uur in den morgen bereikten we de haven van Horten, waar wij +tweehonderd kilo schietkatoen innamen. Springstoffen kunnen bij een +poolexpeditie van groot nut wezen, en het zou verkeerd zijn, ze niet +mee te nemen, zelfs als men ze, zooals bij ons het geval was, blijkt +niet noodig te hebben. <span class="pagenum">[<a id="xd21e191" href= +"#xd21e191" name="xd21e191">115</a>]</span></p> +<p>Om elf uur in den voormiddag waren we bij Färder. Het weer was +beter geworden, en de regen had opgehouden. Toen we de boegseertros los +wilden maken, brak die van zelf af en bespaarde ons dus moeite, en met +volle zeilen voer de <i>Gjöa</i> nu vóór den wind +naar het Zuiden en salueerde met de vlag een laatsten groet aan de +vrienden tehuis. Lang keken wij de loodsboot na, lang wuifden we met +onze mutsen en beantwoordden de toegezonden groeten.</p> +<p>Nu eerst waren wij alleen, en de tocht was in allen ernst +begonnen.</p> +<p>Daar de <i>Gjöa</i> zeer beladen was, ging het niet snel +voorwaarts. Daar alles vooruit in orde was gebracht, konden wij +terstond onze vaste diensten geregeld waarnemen. Wat een heerlijkheid, +geen tegenheden, geen schuldeischers, geen vervelende ongeluksprofeten, +geen spottende gezichten... Niemand dan wij zevenen, die daar waren +waar ze wilden wezen en die in goed vertrouwen en vol hoop de toekomst +tegengingen.</p> +<p>De vuurtoren van Lister was het laatste, dat we van het vasteland te +zien kregen. In de Noordzee kwamen een paar windstooten, die voor +diegenen van ons, wier zeevastheid nog komen moest, minder aangenaam +waren. De honden waren nu los gemaakt en liepen vrij rond. Op dagen, +dat de zee hol stond en het schip slingerde, liepen ze van den een naar +den ander, als om hun nood te klagen en onze gezichten te bestudeeren. +De hun toegemeten kost, een gedroogde visch en een liter water per dag, +is voor hun eetlust lang niet voldoende en ze beproefden op alle +mogelijke manieren iets extra’s te veroveren. Ze waren onder +elkander oude bekenden en leven in vrede ten minste wat de mannelijke +leden van het gezelschap betreft; maar bij de beide dames Kari en +Silla, gaat het niet zoo goed. Kari is de oudste van de twee en zij +verlangt onvoorwaardelijke gehoorzaamheid van de andere, die, daar ze +ook al een volwassen dame is, zich daar niet in kan schikken. Zij +zitten elkaar dus nog al eens in het haar; maar Ola, die als hoofd van +den troep erkend schijnt, zoekt den strijd zooveel mogelijk te +verhinderen. Het is een onbetaalbare aanblik, als de oude Ola, een +hond, zoo verstandig als ik weinig honden heb ontmoet, met de beide +dameshonden, elk aan een kant van hem, rondspringt en een vechtpartij +tracht te voorkomen.</p> +<p>Het dagelijksche leven ging al spoedig zijn geregelden gang, en +ieder van de deelnemers maakte den indruk, alsof hij uitstekend op zijn +plaats was bij het hem aangewezen werk, zooals ook inderdaad het geval +was. Wij hebben een republikeinsch bestuur op de <i>Gjöa</i> +ingericht; er zijn geen strenge wetten, want ik weet zelf, hoe +onaangenaam de strenge discipline is op de open zee. Men kan uitstekend +werk erlangen, zonder dat de roede der tucht steeds wordt gezwaaid.</p> +<p>In aansluiting bij mijn eigen ervaring had ik besloten, zooveel +mogelijk aan boord de vrijheid te handhaven; ieder moest het gevoel +hebben, dat hij binnen zijn eigen terrein heer en meester was. Daardoor +ontstaat bij verstandige menschen vanzelf een vrijwillige tucht, die +veel grooter waarde heeft dan de afgedwongene. Daarbij krijgt ieder +enkeling het bewustzijn, een mensch te zijn, waar mee gerekend wordt +als met een denkend wezen, en geen machine die maar wordt opgewonden. +De arbeidslust wint er altijd bij en daarmee het werk ook. Ik zou ieder +wel het op de <i>Gjöa</i> ingevoerde stelsel willen +aanbevelen.</p> +<p>Mijn metgezellen schenen deze opvatting ook zeer te waardeeren, en +de overtocht met de <i>Gjöa</i> leek meer op een vacantiereis van +kameraden dan op de voorbereiding op een ernstigen, jarenlangen strijd +met moeilijkheden.</p> +<p>Den 25sten Juni voeren wij tusschen Fair Isle en de Orkaden den +Atlantischen Oceaan binnen, en toen had men ons moeten zien! Met volle +zeilen en een frissche bries ging het pijlsnel westwaarts. Zij danste +op de golven, onze <i>Gjöa</i>, wedijverend in snelheid met de +meeuwen!</p> +<p>Tegen het eind van Juli brak er onder de honden een ziekte uit. Het +leek wel, of hun verstand het eerst werd aangedaan; ze wandelden suf op +het dek in het rond en zagen en hoorden niets. Het voeder smaakte hun +niet of ze gebruikten volstrekt niets. Nadat het zoo een paar dagen had +geduurd, werden de patiënten aan de achterpooten lam en sleepten +zich maar met moeite voort. Ten slotte volgden stuipen en wij moesten +ze met een kogel uit hun lijden verlossen. Op deze wijze verloren wij +twee prachtige dieren, Kari en Jozef, overigens tot groote vreugde van +Silla, die nu de eenige hen in de korf was.</p> +<p>De vier overgebleven honden begonnen zich intusschen erg te +vervelen; ledigheid is des duivels oorkussen ook bij dieren. Lurven en +Bismarck, die tot nu toe zeer gehoorzaam aan Ola waren geweest, +begonnen thans weerspannig te worden en weigerden gehoorzaamheid. De +eerstgenoemde hond stookte Bismarck op. Dat was een groote, prachtige +hond van ongeveer twee jaren met een bek vol mooie tanden; aan +Ola’s tanden had de tijd al geknaagd, al omgaf hem een zekere +waardigheid als aanvoerder, zoodat de anderen zich wel zouden bedenken, +eer ze hem aanvielen. Maar Lurven wist er wel raad op. In galop stoof +hij op Ola af, en Bismarck, die aan een grap dacht, sloot zich bij zijn +kameraad aan. Dichtbij Ola gekomen, hield Lurven plotseling stil, +waarop Bismarck, die niet op de list was voorbereid, in den muil van +Ola liep. Hij werd door den ervaren Ola dan ook toegetakeld.</p> +<p>Wij zagen nu scherp uit naar ijs en op den 9den Juli ontdekten we +twee smalle strepen, die in zee op en neer golfden; toen wisten wij, +dat nu spoedig de hoofdmassa van het ijs zich zou vertoonen. En +inderdaad spoedig hadden wij het pakijs dicht bij ons. In zijn gevolg +kwam nevel opzetten, de trouwe begeleider van het ijs, die ons +gedurende een groot deel onzer reis in de arctische wateren gezelschap +heeft gehouden.</p> +<p>Den 11den Juli om half drie in den namiddag kregen we land in het +gezicht, iets ten westen van kaap Farewell aan Groenlands zuidpunt. De +hooge, verbrokkelde rotskust leverde een prachtigen aanblik op. Het +leek, alsof het ijs tot vlak aan de kust lag. Gedachtig aan den raad +van de schotsche walvischvangers Milne en Adams, hield ik mij ver van +de kust verwijderd, om niet in het ijs vast te raken. <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e235" href="#xd21e235" name= +"xd21e235">116</a>]</span>Den 13den ontmoetten we de eerste ijsbergen, +twee eenzame majesteiten. Diegenen onder ons, die nog geen van die +kolossen hadden gezien, waren er opgewonden van, en de kijkers werden +vlijtig gebruikt.</p> +<p>Dien dag voeren we een eind tusschen het ijs en schoten vier groote +zeehonden. Het versche vleesch smaakte ons overheerlijk na al ons +pemmikan! En Lindström had het druk over rolladen en zult en +worst, totdat alle bewoners van de <i>Gjöa</i> watertandden. Hij +vertelde van zijn culinaire triomfen aan boord van de Fram; maar liet +ons toch niet te lang wachten op zijn daden in het heden.</p> +<p>Ook den volgenden dag werd aan de zeehondenjacht gedaan met het +gevolg, dat zeven werden buitgemaakt. De harpoenen en messen waren +daarbij druk in gebruik, en onze vindingrijke machinist had +uitgevonden, aan de met de transmissie in verbinding staande +peilmachine een slijpsteen aan te brengen, die het slijpen uitstekend +geheel alleen verricht. De vaart langs de westkust van Groenland was +levendig, en walvisschen zagen we dikwijls vóór het +schip. IJs zagen wij bijna niet; het was door den krachtigen +noordenwind naar het Zuiden gedreven.</p> +<p>Wij deden hier voor de eerste maal de ontdekking, dat het kompas +niet meer betrouwbaar was, een verschijnsel, dat veel voorkomt aan die +kust door de veel ijzer bevattende bergen. Verder in zee kon men dan +ook weer goed op het kompas vertrouwen. Op den mooien, helderen +zomerdag van den 24sten Juli hoorde men eensklaps roepen: “Een +zeil vooruit!” Alle verrekijkers werden voor den dag gehaald, en +er werd ijverig gegist. Het zou, besloot de meerderheid, ten slotte wel +een schip zijn van de deensche handelsvloot.</p> +<div class="figure xd21e248width"><img src="images/p1909-116.jpg" alt= +"Joviale Eskimo’s uit Noord-Groenland." width="482" height="720"> +<p class="figureHead">Joviale Eskimo’s uit Noord-Groenland.</p> +</div> +<p>Daar werd een kijker met een forschen knap ingeschoven, en er klonk +een luid gelach.</p> +<p>“Heeren,” zei luitenant Hansen, “het zijn +ijsbergen.”</p> +<p>En wij hadden het dek al netjes gemaakt met het oog op mogelijk +bezoek.....</p> +<p>Dienzelfden dag kregen wij het eiland Disco in het gezicht, hoog en +vlak van boven en uit de verte best herkenbaar. Maar het was nog een +lange weg erheen. Om acht uur ’s avonds waren we er nog dertig +zeemijlen vandaan, en eerst om half elf den volgenden voormiddag +bereikten wij het land. Een rij ijsklippen scheen den toegang tot het +erachter liggende Godhavn te versperren. Maar al gauw kwam de +bestuurder der kolonie, Nielsen, met een boot naar buiten, om ons +welkom te heeten en binnen te loodsen. Zware windstooten kwamen ons +tegemoet, en wij moesten laveeren, daar de motor het niet alleen kon +klaarspelen. Des nachts om één uur wierpen wij het anker +uit.</p> +<p>Godhavn ligt op een klein, laag eiland, dat van het eiland Disco +door een zeer smal kanaal is gescheiden. De plaats telde in 1903 +honderd-acht inwoners, en is de zetel van den groenlandschen +inspecteur. De stad ligt zeer mooi met in het Noorden den hoogen +Discoberg en in het Zuiden en Westen de zee, die nu en dan vol is met +machtige ijsbergen.</p> +<div class="figure xd21e263width"><img src="images/p1909-117.jpg" alt= +"Eskimo-schoonheden uit Godhavn." width="475" height="720"> +<p class="figureHead">Eskimo-schoonheden uit Godhavn.</p> +</div> +<p>Wij brachten een bezoek aan de autoriteiten van de plaats, den +inspecteur en den koloniebestuurder. <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e269" href="#xd21e269" name="xd21e269">118</a>]</span>Reeds in het +vorige jaar had ik gecorrespondeerd met den heer inspecteur +Daugaard-Jensen, en hij had beloofd, mij tien sledehonden met al wat er +bij behoort, te verschaffen. Hij ontving ons met groote vriendelijkheid +en kon ons mededeelen, dat alles goed en wel was aangekomen, de slede, +de kajaks, de ski, twintig vaten petroleum enz. De koninklijk deensche +Groenlandmaatschappij had de goedheid gehad, de geheele uitrusting op +een harer schepen hierheen te vervoeren.</p> +<p>Ons gezelschap deelde zich in twee partijen, de eene zou de noodige +waarnemingen doen, en de andere zou aan boord alles bezorgen. Luitenant +Hansen zorgde voor de astronomische, Wiik voor de magnetische +waarnemingen. Lund en Hansen zorgden voor alles aan boord en maakten +het schip gereed voor de verdere reis. Ristvedt ijlde heen en weer en +kwam handen te kort, om nu eens den astronoom, dan weer den magneticus +te helpen bij het aflezen van den chronometer; nu eens was hij in het +scheepsruim, en onderzocht de waterbassins, dan weer bij de machines en +tapte petroleum af.</p> +<p>Het was een drukke tijd! Maar wat vorderde alles goed! Allen schenen +bezield door een zelfde gevoel, dat al het werk goed moest gaan, opdat +we zoo gauw mogelijk klaar waren en verder konden varen.</p> +<p>Lindström verstond het, de heele machinerie te smeren, en wel +op zijn manier. Hij was overal, handelde met de Eskimo’s over een +gezouten of verschen zalm, over een eidereend of een lomme. En in dezen +tijd was dus onze spijskaart afwisselend genoeg. Lindström’s +munten waren de half verschimmelde honigkoeken van den bakker uit +Christiania, en al waren ze ook niet klinkend en zelfs niet lekker, ze +bleken toch gangbaar. Als een Eskimo op het schip verscheen, om handel +te drijven, werd Lindström op het dek gehaald; de onderhandelingen +werden in de Eskimotaal gevoerd en in goed Noordland-Noorsch. De +antwoorden vielen van beide zijden wel wat omslachtig uit, en de +Eskimo’s werden al bescheidener en angstiger tegenover de +vaderlijke, neerbuigende manieren van Lindström, die niets ter +wereld miste of verlangde.</p> +<p>Wij, die wisten, dat onze lieve kok geen woord van de taal der +Eskimo’s kende, stonden om het paar heen en konden het lachen +haast niet laten. Als dan de onderhandelingen een poosje hadden +geduurd, maakt Lindström een teeken van plotseling begrijpen en +verdween in het scheepsruim. Zelfbewust en vergenoegd keert hij terug +met onder elken arm een honigkoek. De Eskimo ziet hem met groote +verbazing aan; hij heeft namelijk voor zijn zalm tabak willen hebben. +Maar bij de poging, om Lindström zijn vergissing duidelijk te +maken, stuit hij op een goedmoedige, neerbuigende, vaderlijke +onontvankelijkheid. Lindström neemt den zalm aan, de man krijgt de +koeken, en de zaak is beklonken. Het naspel is intusschen nog het +aardigst, namelijk als Lindström droogweg vertelt, dat hij ieder +woord van den Eskimo heeft verstaan.</p> +<p>Het aangename verblijf te Godhavn werd verbitterd door de muggen, +die ons van het begin tot het eind zoo hevig kwelden, dat wij vaak +onder het werken in de kajuit moesten vluchten, om een poosje rust van +de kwelgeesten te hebben. Den 31sten Juli waren we klaar. De +waarnemingen waren gedaan, en de uitrusting was aan boord gebracht. Ik +had aan ieder van de deelnemers aan de expeditie van onze dikke wollen +onderkleederen, IJslandbuizen en Nansenkleederen uitgedeeld, en dus +waren we voorbereid voor het verblijf tusschen het ijs.</p> +<p>Den 6den Augustus waren wij vóór Upernivik, waar zich +honderden van ijsbergen hadden verzameld. Drijfijs zagen wij nog niet, +en wij begonnen al te hopen, ongehinderd in de Melvillebaai te zullen +komen. Den volgenden dag voeren wij op 73 graden 30 minuten +<span class="abbr" title="Noorderbreedte"><abbr title= +"Noorderbreedte">N.B.</abbr></span>, langs Itivdliharsuk, de +noordelijkste door beschaafde menschen bewoonde plaats. Den 8sten waren +we bij het eiland Holms en zouden de vaart door de Melvillebaai +aanvangen. Dat is de meest gevreesde plek in dit deel van den +Atlantischen Oceaan, en vele schepen hebben er hun laatste reis gedaan; +maar de omstandigheden zijn vooral vroeger in het jaar zoo bijzonder +gevaarlijk. In Juni en Juli, als het ijs losgaat en de walvischvaarders +noordwaarts gaan, zoo vroeg mogelijk, want dan is men het eerst ter +plaatse, moeten er dikwijls groote moeilijkheden met het ijs worden +overwonnen. Het buitenste deel van het ijs in de baai gaat het eerst +los, het binnenste deel blijft liggen en vormt het land- of pakijs. +Langs den rand van dit ijs trachten de walvischvangers vooruit te +komen, en de verstandigen onder hen laten het ook niet los, voor ze aan +de noordzijde van de baai in open water zijn gekomen. Aan den rand van +het landijs vormen zich vaak natuurlijke dokken, waar de schepen zich +in veiligheid kunnen stellen, als het drijfijs aankomt. Wanneer er geen +natuurlijk dok is, hebben de meeste walvischschepen genoeg manschappen, +om in betrekkelijk korten tijd zich binnen het ijs te werken.</p> +<p>Dan zetten wij koers naar kaap York; alles liet zich zeer gunstig +aanzien. Geen vast ijs was te herkennen, zoo ver het oog reikte, en de +Melvillebaai was ook vrij van blokijs en ijsbergen. Om drie uur in den +namiddag passeerden wij den wegwijzer, die bekend is als des duivels +duim, een rotspunt, welke zooveel op een opgeheven duim gelijkt, dat +wij allen in luid lachen uitbarstten. Wij heschen de zeilen en lieten +den motor met volle kracht werken, want wij moesten zoo snel mogelijk +door de baai varen. Maar, helaas, zou onze rechtstreeksche vaart op +kaap York niet van langen duur wezen. Reeds den volgenden morgen werden +we opgehouden door het pakijs.</p> +<p>In den loop van den nacht had zich vier duim dik nieuw ijs gevormd, +en wij moesten nu, als zoovelen vóór ons, in den zuren +appel bijten en zuidwaarts koers zetten. Eerst voeren we toch een eind +het ijs binnen, om het van naderbij te bekijken. Gladde vlakken en +scherpe kanten wezen er op, dat het pas kort te voren opgebroken +landijs was; wij waren dus waarschijnlijk te dicht bij het land +gebleven. Nu voeren wij verder zuidwaarts voorbij; naar het zuidwesten +stak een ijstong in zee vooruit; de lucht er boven was donker en duidde +op open water en achter die ijstong stak er nog een naar voren, maar +toen wij er tusschen trachtten door te dringen, werd het ijs dichter en +dwong ons tot den terugtocht. Meer naar buiten was de massa ijs veel +zwaarder, en het scheen wel, alsof wij ons bevonden op de <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e291" href="#xd21e291" name= +"xd21e291">119</a>]</span>grens tusschen het pas gebroken landijs en +het drijfijs. Ik besloot dus, hier aanhoudend heen en weer te varen, +omdat elke verandering in de ijstoestanden hier dadelijk aan den dag +zou treden.</p> +<p>En terecht! Omstreeks middernacht werd het ijs zachter, en wij +konden er zonder bijzondere inspanning doorheen varen. Tegelijk viel +een dichte, ondoordringbare nevel. Wie den ijsnevel der poolzeeën +niet heeft gezien, weet niet, wat nevel is. De Londensche nevel is er +niets bij. Wij konden niet zoo ver zien als de lengte van ons schip. +Maar we richtten ons in onzen koers naar het kompas, en het ijs maakte +beleefd plaats voor ons. Zoo kwamen we door de natte brij, waar nu en +dan de verschijning van een zeehond wat levendigheid bracht. Wij +zwelgden in versch zeehondenvleesch. Een groot voordeel van de +aanwezigheid van drijfijs is de overvloed van goed water. Bijna op elke +schol staat een plas heerlijk drinkwater, en wij konden ons de weelde +veroorloven van ons in zoet water te baden.</p> +<p>Den 13den Augustus stond ik des morgens om half drie rillend en +huiverend aan het roer, nadat ik om twee uur de wacht had afgelost. Als +poolvaarder moest ik het eigenlijk niet bekennen, dat ik het koud had, +maar het was zoo. Mijn beide wachtkameraden liepen op het dek heen en +weer en trachtten zich warm te houden, zoo goed het ging. De nevel +daalde al meer en maakte alles, waarmee hij in aanraking kwam, +druipnat. Het leven was zoo in den vroegen morgen geen genoegen. De +afgeloste wacht zat nu beneden bij de kokend heete koffie, die ze wel +verdiend had na zes uur werkens.</p> +<p>Plotseling drong een lichtschijnsel door den nevel. En als door een +tooverslag opende zich vóór mij een ver uitzicht in +daghelderheid, en juist vóór ons, schijnbaar heel +dichtbij, lag de woeste omgeving van kaap York, ons aandoend als een +aanlokkelijk sprookjesland.</p> +<p>Wij schreeuwden allen luid van bewondering en verrukking; de vrije +wacht liet haar koffie staan en spoedig stonden wij allen te zamen in +stomme bewondering. Het was zulk een stralende morgen, zoo +bovennatuurlijk helder, dat het leek, of wij kaap York in een paar uur +zouden bereiken. En toch was de afstand nog veertig zeemijlen. In het +Oosten lag de geheele Melvillebaai met heel in de diepte enkele hooge +rotspunten. Een ondoordringbare ijsmassa vulde de baai, en machtige +ijsbergen staken hier en daar hun glanzend hoofd op.</p> +<p>Toen wij ons eindelijk omwendden, lag de nevel, waar wij plotseling +uitgeslopen waren, als een dichte muur achter ons.</p> +<p>Dat was een van de wonderen, die men alleen in het rijk van het ijs +ervaart; ze blijven iemand altijd bij en oefenen zulk een bekoring uit, +dat men ernaar verlangt ondanks alle ontberingen van een poolreis.</p> +<p>De ijstoestanden zagen er voor ons veelbelovend uit. Wel lag er nog +een weinig ijs te loefwaarts, maar wij sloegen er geen acht op. Maar +denzelfden dag tegen den middag sloot zich het ijs aaneen, zoodat +slechts een zeer smalle strook juist naar het Noorden open bleef. Wij +waren toen nog 25 zeemijlen van kaap York verwijderd. Het ijs +vóór ons werd weer zachter, alsof de weg te onzen behoeve +geëffend werd, en om vijf uur in den namiddag bereikten we den +vasten ijsrand van kaap York. Wij voeren er een eind langs met koers op +kaap Dudley Digges. Daar het nu weer mistig werd, legden wij aan het +ijs aan, om te wachten, tot het zou opklaren. Twee van onze jagers +maakten van de gelegenheid gebruik, om op vogels te jagen en na een +paar uur kwamen ze met hun boot terug en met zooveel vogels, dat er +genoeg was voor een geheelen maaltijd.</p> +<p>Bij het heldere weer van den volgenden morgen zagen wij om ons heen +alles dicht in het ijs, maar een zeemijl ten zuiden zagen we een groot +wak, dat we met veel moeite bereikten. Het lag naar het Westen open en +bracht ons in de ijsvrije zee. De Melvillebaai was overwonnen, en we +hadden alle reden vergenoegd te zijn. Dit stuk zee had altijd als het +zwaarste eind der geheele Noordwestelijke Doorvaart mij voor den geest +gestaan, dat wil zeggen, met een zoo klein schip als het onze. En nu +waren we er zonder ongelukken door gekomen.</p> +<p>Den 15den Augustus bereikten we om vier uur in den namiddag +Dalrymple Rock, waar de kapiteins der schotsche walvischvaarders, de +heeren Milne en Adams, een dépot voor ons hadden laten +aanleggen. Dalrymple is naar de beschrijvingen licht te herkennen; de +rots stijgt in kegelvorm recht uit zee op. Wanneer men als wij van het +Oosten komt, ziet men eerst een ander ervoor gelegen eiland, dat is het +eidereendeiland. Daar en bij Dalrymple Rock verzamelen de +Eskimo’s elk jaar een menigte eieren.</p> +<p>“Twee kajaks vooruit!” riep plotseling de man in den +mastkorf. In een oogwenk waren op eens allen op het dek. Ik liet de +machines stilstaan en de kajaks werden aan boord genomen. Wij waren +zeer nieuwsgierig, deze noordgroenlandsche Eskimo’s te leeren +kennen. Ze zagen er niet kwaad uit. Hun kleeding leek ons in het begin +wat vreemd; ze waren levendig, schreeuwden door elkaar en +gesticuleerden met de armen. Zij hadden blijkbaar iets heel bijzonders +te berichten. Maar wij verstonden er geen woord van. Toen vertrok +plotseling een van hen den mond tot een breeden grijns en bracht uit: +“Mylius!”</p> +<p>En daarmee ging ons een licht op. Nu rieden wij, wat hij meende. De +zoogenaamde Deensche litteraire Groenlandexpeditie onder Mylius +Erichsen moest in de buurt wezen. Naar wat we van hen wisten, hadden +wij gedacht, dat ze onder de Eskimo’s bij kaap York werkten.</p> +<p>Nauwelijks was de naam uitgesproken, of er klonk van achter een +groote ijsmassa luid schieten en knallen als in een echten veldslag, en +van daar kwamen bliksemsnel zes kajaks aangevaren. Een was versierd met +een kleine noorsche vlag en een andere met een deensche. Dat was in +waarheid een blijde verrassing!</p> +<p>Weldra hadden we den leider der expeditie en een der deelnemers, den +heer Knut Rasmussen met vier Eskimo’s aan boord. Zij werden +vriendelijk ontvangen en moesten veel vertellen. Vragen en antwoorden +klonken druk door elkaar, en het duurde een poos, tot we van +weerszijden kalm genoeg waren voor een rustig gesprek. Onze grootste +zorg was iets <span class="pagenum">[<a id="xd21e320" href="#xd21e320" +name="xd21e320">120</a>]</span>van het dépôt te hooren, en +gelukkig vernamen we, dat het in de beste orde was.</p> +<p>Des avonds om zeven uur bereikten we Dalrymple Rock. Er is geen +haven op het eilandje; dus lagen we er onbeschut. Ik voer dadelijk met +Lund aan wal, om het <span class="corr" id="xd21e324" title= +"Bron: dépot">dépôt</span> in oogenschouw te nemen +en te beslissen, hoe de overbrenging aan boord moest plaats hebben. De +heer Mylius Erichsen gaf mij een brief van de heeren Milne en Adams, +waarin ze ons geluk op de reis wenschten. Ik kan hun niet genoeg danken +voor de zorgvuldigheid, waarmee ze alles hadden beschikt.</p> +<p>De voorraad lag tusschen groote steenen op een vlak weidje en was +aan alle zijden met prikkeldraad omgeven. Aan den voet der zee lag een +oude ijsrand, die een eind in zee vooruitstak en dus een soort van kade +vormde. Wij besloten dus, onzen boom als kraan op die kade op te +richten en met behulp daarvan de kisten, nadat we ze op sleden erheen +hadden gebracht, direct in de boot over te brengen. Om geen te ver +boottransport te hebben, bracht ik de <i>Gjöa</i> zoo dicht +mogelijk bij den wal en wierp daar het anker uit. Ik geef toe, dat het +aan een open kust onvoorzichtig was, maar voor ons was er veel mee +gemoeid, als we vlug klaar konden zijn. Wij zonden dus een boot aan +land, om den derden deelnemer der expeditie, graaf Moltke, die ziek +was, te halen.</p> +<p>Een haastig avondeten was spoedig gebruikt, en om tien uur gingen we +aan het werk. Luitenant Hansen bleef aan boord, om daar het opzicht te +houden. Ik nam met den vriendelijken bijstand van onze deensche gasten +en eenige Eskimo’s het werk aan den wal op mij. Hansen zou de +kisten aanvoeren en Lund ze aan boord tillen. Het dépôt, +105 kisten, moest als deklast gestouwd worden. Intusschen werd door +Ristvedt en Wiik de motor schoongemaakt en gepoetst.</p> +<p>Des morgens om twee uur gunden we ons rust bij een kop koffie, die +we wel verdiend hadden. De kisten wogen gemiddeld hun honderddertig +kilogram en waren dus geen kinderspeelgoed. Om half drie kwam tot mijn +groote vreugde graaf Moltke bij ons. Na de koffie begonnen we met +nieuwen ijver. Ik kreeg nu steun van vier Eskimo’s. Er is zooveel +over geschreven, dat de Eskimo’s lui en onwillig zijn en in het +bezit van alle slechte eigenschappen, dat ik uitdrukkelijk moet +verklaren, hoe er niets van dat alles op deze menschen paste. Zij +hanteerden onze kisten, waaronder er waren van 200 kilogram, met +behendigheid en zorgvuldigheid, die niet te verbeteren waren. En in +plaats van met gevloek en gescheld en verwenschingen, die bij +beschaafde arbeiders altijd de begeleiding van zoo’n werk zijn, +begeleidden zij hun inspanning met gezang en vroolijkheid.</p> +<p>Toch waren we niet klaar vóór zeven uur ’s +avonds.</p> +<p>Wij waren nu zwaar beladen. Vóór ons lag een muur van +zware, pas gevormde ijsbergen, die we ons met alle macht van het lijf +moesten houden. Groenland werd kleiner en kleiner en we zetten koers +naar kaap Horsburg, den noordelijken ingang van de Lancastersond. Het +weer bleef gelukkig stil en helder. Zooals de <i>Gjöa</i> nu +beladen was, zou ze geen storm kunnen weerstaan. In de Lancastersond +hielden wij de richting van den noordelijken oever, omdat ik besloten +had naar Beechey-eiland te varen, om er een reeks magnetische +waarnemingen te doen. Met uitzondering van weinig ijsbergen was het +vaarwater zoo goed als ijsvrij. In nevel voeren we tot kaap Warrender. +Daar trok hij op, en toen we het land konden zien, bleek het zeer te +verschillen van Groenlands woest en verbrokkeld aanzien. Duidelijk is +plateauformatie, maar die wordt vaak plotseling afgewisseld met +koepelbergen. In den nevel, die weldra ons weer omhulde, en met het +kompas, dat niet geheel betrouwbaar was, voeren we enkele malen +verkeerd en eerst na een druk heen en weer kruisen bereikten we den +22sten Augustus om negen uur des avonds het eiland Beechey en gingen +voor anker aan de Erebusbaai.</p> +<div class="figure xd21e345width"><img src="images/p1909-120.jpg" alt= +"De monumenten van Beechey-eiland." width="460" height="548"> +<p class="figureHead">De monumenten van Beechey-eiland.</p> +</div> +<p>Wij waren diep onder den indruk van de herinneringen aan de +Franklinexpeditie, die ons op Beechey-eiland bestormden, waar John +Franklin’s laatste veilige winterhaven was geweest, en waar in +opdracht van lady Franklin tot aandenken aan haar man en zijn +metgezellen door Mc. Clintock een marmeren gedenkplaat was neergelegd. +Zij lag er nog, waar ze in 1858 geplaatst was aan den voet der +Belcherzuil, die opgericht was ter herinnering aan de Belcherexpeditie. +Aan die zuil is ook een kleine gedenkplaat aangebracht voor den in de +buurt verdronken franschen luitenant Bellot. Wij vonden het alles in +den besten toestand, ook de graven; een enkele omgevallen grafsteen +werd door ons weer opgericht. <span class="pagenum">[<a id="xd21e351" +href="#xd21e351" name="xd21e351">121</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e353width"><img src="images/p1909-121.jpg" alt= +"In korten tijd hadden de Eskimo’s het vleesch van drie rendierbouten totaal afgekrabd." +width="720" height="398"> +<p class="figureHead">In korten tijd hadden de Eskimo’s het +vleesch van drie rendierbouten totaal afgekrabd.</p> +</div> +<p>Den 24sten Augustus, om twee uur in den namiddag, voeren wij weg van +Beechey-eiland, dankbaar voor de gunstige ijstoestanden, die we tot nu +toe hadden aangetroffen. Het jaar 1903 moest wel een buitengewoon +gunstig ijsjaar wezen. Bijna zonder eenig bezwaar waren wij in een +streek doorgedrongen, waar onze voorgangers den zwaarsten strijd met +storm en ijs hadden moeten voeren. Nu hielden wij koers naar de +Peelsont, en om negen uur in den avond bevonden we ons tegenover het +eiland Prescotte, welk eiland een merkpaal werd op onze vaart. De +kompasnaald weigerde volkomen haar dienst, en wij waren er op +aangewezen, als onze voorvaderen, de oude Vikingers, te varen naar de +hemellichamen. Dat is al in een gewoon vaarwater niet gansch veilig; +maar hier is het veel moeilijker, omdat de hemel twee derden van den +tijd geheel met een ondoordringbaar neveldek aan het oog onttrokken is. +Wij voeren intusschen bij helder weer af, en de volgende dag was +geschikt om de nieuwe navigatiemethode in te studeeren, want we hadden +afwisselend nevel en helder weder.</p> +<p>Op dek genoot ik van den zonneschijn, zoo vaak hij doorbrak; ik +hield mij zoo kalm mogelijk, maar ik gevoelde angst, toen wij de +eilandengroep De la Roquette naderden, tot waar in 1875 Sir Allan Young +met de Pandora was doorgedrongen, en waar hij op een ondoordringbaren +ijsmuur was gestooten. Zou de <i>Gjöa</i> gelukkiger zijn?</p> +<p>Ja, zij was het; wij vonden er open water, maagdelijk water, waar +nog geen europeesch schip in was doorgedrongen. Eerst nu meenden wij +onze taak recht te hebben aangevangen.</p> +<p>Het volgende twijfelachtige punt was de Bellot-straat. Mc. Clintock +had er twee jaren gelegen, zonder verder te kunnen komen. Wij vonden er +alleen een zeer smalle strook verbrokkeld landijs. Een dichte nevel lag +boven de straat, en toen wij bij kaap Maguire gekomen waren, troffen we +er een massa zacht ijs. Juist toen we er op los gaan wilden, werd de +nevel zoo dicht, dat wij als door een zwarten muur omsloten waren. Daar +wij geen kompas gebruiken konden en de nachten al donker werden, zou +het gevaarlijk kunnen worden en ik besloot, terug te varen. Wij kregen +menigen stoot van het ijs, maar alles liep goed af, en toen den +volgenden morgen het weer opklaarde, konden we den motor krachtig laten +werken langs de Tasmania-eilanden naar de James Ross-straat.</p> +<p>In dat moeilijke vaarwater ging het langzaam verder, toen ik op 22 +Augustus ’s avonds bezig was, mijn dagboek bij te schrijven. Daar +op eens hoor ik een schreeuw; die mij door merg en heen drong. Er moest +iets bijzonders gebeurd zijn. In een oogwenk waren alle man op dek. In +den stikdonkeren nacht, die gelukkig volkomen windstil was, sloeg een +hooge vlam met dikken, verstikkenden rook uit het machineruim. Daar +moest brand zijn midden tusschen petroleumtanks, die tien duizend liter +bevatten! Wij allen wisten, wat gebeuren moest, als de vaten heet +werden; dan vloog de <i>Gjöa</i> met al, wat er in was, als een +bom in de lucht. Wij liepen als razenden heen en weer. Een man sprong +naar Wiik beneden in het machineruim, waar deze trouw op zijn post +gebleven was, om hem te helpen. Allereerst werden onze beide steeds +klaarstaande brandbluschapparaten gebruikt, en daarna schepten we +water; wij schepten als om het leven, en in ongeloofelijk korten tijd +<span class="pagenum">[<a id="xd21e373" href="#xd21e373" name= +"xd21e373">122</a>]</span>waren we het vuur meester. Een hoop +poetskatoen, dat op de vaten had gelegen en met petroleum gedrenkt was, +had vuur gevat en was dadelijk lustig gaan branden.</p> +<p>Langs de kust zetten wij nu onze vaart in zuidelijke richting voort +tot we in de buurt van Boothia Felix dieper vaarwater kregen. De +gevaren van zee en wind hielden er het schip vijf dagen vast. Voorbij +King Williamsland kwam de <i>Gjöa</i> nog; maar toen werd daar, +waar de Simpsonstraat zich naar het Westen opent, geankerd in een +kleine, beschutte haven van genoemd eiland, die later den naam van de +Gjöahaven kreeg.</p> +<p>Daar westwaarts de zee ijsvrij was, lag de route naar de +Noordwestelijke Doorvaart open voor ons, maar daar we ons tot hoofddoel +hadden gesteld, over de magnetische pool onderzoekingen in te stellen, +besloten wij hier ons winterkwartier op te slaan. De herfststormen +waren nu in vollen ernst begonnen, en het vaarwater was, dat wist ik, +westwaarts zeer ondiep. Voordat ik mij echter verder in de haven +waagde, wilde ik er met een boot varen. Naar onze waarnemingen op +Beechey-eiland lag de magnetische noordpool nog ongeveer op haar oude +plaats, en daar de Gjöahaven ongeveer negentig zeemijlen van die +plek verwijderd was, was ze, volgens de mannen der wetenschap voor ons +als vast station zeer gunstig gelegen. Wanneer wij dus onze +observatoria wilden bouwen en alles voor de overwintering in gereedheid +wilden brengen, moesten we ons haasten. Wij hadden ook in de laatste +weken zwaar gewerkt en hadden behoefte aan een poosje rust. En waarom +zouden we nog verder westwaarts een haven zoeken, die we mogelijk niet +eens zouden vinden? Hadden we de voltooiing der Noordwestelijke +Doorvaart tot ons hoofddoel gehad, dan zou de zaak anders hebben +gestaan, en niets zou mij van verder varen hebben afgehouden.</p> +<p>Den 13den September 1903 voer ik met Lund en luitenant Hansen de +haven binnen. De ingang was niet zeer breed; op de smalste plek zouden +nauwelijks twee schepen elkaar kunnen passeeren. Maar de loodingen +toonden een bevredigende diepte, gemiddeld zes vadem water. De haven +zelf was in elk opzicht naar wensch.</p> +<p>Den volgenden dag, Maandag den 14den September, ’s morgens om +vijf uur voeren wij met ons schip tot dicht bij den oever als aan een +kade. En nu konden we ons werk voor de overwintering aanvangen. Eerst +kwam de beurt aan alle honden, die per boot aan land werden gebracht. +In een beschut hol wegje sloegen we palen in het zand, spanden er +touwen tusschen en bonden er de honden vast. Zij waren natuurlijk +hoogst beleedigd over deze soort van verbanning, maar voor ons was het +een gemak, ze op het schip kwijt te zijn, waar ze ons maar in den weg +liepen.</p> +<p>Daarna richtten we tot hulp bij het lossen een luchtspoorweg in. Ik +had besloten, alle proviand aan den wal te brengen, om zooveel mogelijk +ruimte aan boord te hebben; Lindström zou ook ruimte voor al zijn +keukengereedschap krijgen.</p> +<p>De luchtspoor bestond uit een stalen tros, die van het midden van +den mast naar de oude strandlijn gespannen werd, ongeveer twintig meter +achter de tegenwoordige. Wij hadden daar een geschikte opslagplaats +gevonden voor de kisten. Aan land was de tros vastgemaakt aan het +werpanker, dat we wel een meter diep in het zand hadden begraven en +toen nog stevig in den ondergrond hadden gedreven.</p> +<p>Op de tros wandelde een blok heen en weer met een inhaler aan den +wal en een aan boord. Met behulp van een takel werden de kisten uit het +scheepsruim geheschen in het blok gehangen, dan losgelaten en dan +wandelden ze vroolijk naar den wal. Ristvedt en ik namen de kisten in +ontvangst; de overigen <span class="corr" id="xd21e393" title= +"Bron: arbeiden">arbeidden</span> allen aan boord. Wij legden de kisten +op een houtonderlaag; zoodra we een kist aan land hadden, sloegen we er +den houten deksel af, draaiden de kist om, tilden de buitenste houten +kist op en nu stond de binnenste blikken kist vrij. Bij het opstellen +der kisten werd trouw het nommer genoteerd met den inhoud, zoodat men +altijd gemakkelijk zou kunnen vinden, wat men zocht. De ledige +houtbakken werden zorgvuldig bewaard, om later als bouwmateriaal te +worden gebruikt.</p> +<p>Wij werkten van vijf uur in den morgen tot des avonds om acht uur. +Den achturendag hadden we nog niet, maar hij zou nog komen! Enkele +voorboden van den winter, regen en sneeuw, kregen we al te voelen, maar +we hoopten dat de komst van dat jaargetijde zich nog zoo lang zou laten +wachten tot we klaar waren.</p> +<p>Den 17den tegen den avond waren we met lossen klaar; we bouwden een +huis van zeildoek over de kisten heen en het geheel deed zich uitnemend +voor. Om den voorraad tegen vocht te bewaren, groeven we nog een diepe +sloot om het huis. De springstof werd verder het land in geborgen en +met een tentje gedekt. Later werden ook onze kleederen en alle dingen, +die geen vocht konden verdragen, in het proviandhuis overgebracht, want +dat was het droogste punt van al onze ruimten gebleken.</p> +<p>Toen begon de inrichting aan boord. Eerst werd beneden in het +scheepsruim alles in orde gemaakt; toen was de keuken aan de beurt, die +midscheeps lag, zij werd overhoop gehaald en in het ruim weer +opgesteld. Hier beneden voerde dan Lindström het commando, en hij +bleef bestuurder van zijn keuken van September 1903 tot Juni 1905.</p> +<p>Om dan voor het begin van den winter nog zooveel mogelijk uit te +richten, verdeelden we ons gezelschap in twee partijen. +Vóór alle dingen moesten onze observatoria gebouwd worden +en er moest versch vleesch voor den winter verkregen worden. Rendieren +hadden zich tot nu toe maar weinig in onze nabijheid laten zien. Lund +en Hansen werden daarom met een boot naar het eilandje Eta gezonden, +dat midden in de Simpsonstraat ligt, en waar, naar ik uit berichten +wist, de rendieren zich in den herfst in groote troepen vertoonen. Den +21sten September trokken zij met proviand voor veertien dagen er in den +vroegen morgen heen.</p> +<p>En wij, anderen, gingen bouwen.</p> +<p>Wiik had den magnetischen meridiaan, in welks richting het huisje +met de zelfregistreerende instrumenten zou worden gezet, vastgesteld, +en de buitenomhulling van de proviandkisten die als bouwmateriaal zou +dienen werd nauwkeurig onderzocht, of er <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e409" href="#xd21e409" name="xd21e409">123</a>]</span>mogelijk ook +ijzeren spijkers in zaten. Maar de kisten waren alle naar dezelfde maat +gemaakt en met koperen nagels ineengespijkerd, die geen invloed op de +magnetische waarnemingen konden uitoefenen.</p> +<p>Als bouwterrein hadden we den heuvelkam gekozen aan den kant der +Simpsonstraat. Fondament voor de instrumenten vormden aaneengemetselde +steenen, en dan ging het aan het bouwen. De kisten werden met zand +gevuld; van binnen en van buiten werd het huis met teer bestreken en +ten slotte het geheel met zand bezwaard. Rondom het geheel groeven we +weer een sloot, die het water moest afleiden. Den 26sten was het +observatorium gereed. Denzelfden dag keerden Lund en Hansen tegen den +avond van hun jachtuitstapje terug. Ze hadden geluk gehad; hun boot was +beladen met twintig verslagen rendieren. Reeds ongeveer twaalf +zeemijlen van de haven verwijderd hadden ze een plek getroffen, waar +groote troepen rendieren graasden. De dieren waren zeer schuw en +moeilijk te naderen, zeiden de jagers. Ze hadden daarom een tent +opgeslagen en hadden verscheiden dagen gejaagd. De plaats was in de +nabijheid van Booth Point, die ons later zoo vertrouwd zou worden, toen +we met de Eskimo’s en hun kamp hadden kennis gemaakt. Die +menschen vertelden, dat ze de jagers wel hadden gemerkt, maar zich om +de geweren niet in de buurt hadden gewaagd.</p> +<p>Den 29sten September begonnen we den bouw van het huis, waarin +Ristvedt en Wiik zouden wonen. Daarvoor hadden we ongeveer zestig +kisten noodig, terwijl we voor het andere observatorium veertig hadden +gebruikt. Het stond op denzelfden heuvelkam als het observatorium; 75 +meter verder en met uitzicht naar alle kanten.</p> +<p>Ook aan boord was allerlei te doen; er werden dubbele vensters +ingezet; de petroleumkachels werden geplaatst en de ventilatie werd +geregeld. In de kajuit maakte men het zich aangenaam, en na voldane +dagtaak was het een onbeschrijfelijk genot, te kunnen wonen in warme, +goed verlichte vertrekken en iets goeds te eten te krijgen. Wij +strekten ons dan in onze kooien met bijzonder welbehagen uit. We +moesten erkennen, dat we naar alle richtingen zeer bijzonder door het +geluk begunstigd waren geworden, ook met betrekking tot de +levensmiddelen, daar er twintig rendieren goed en wel versneden en +opgehangen waren. Het was al koud genoeg, dat het vleesch niet bederven +kon.</p> +<div class="figure xd21e418width"><img src="images/p1909-123.jpg" alt= +"De kisten worden op het land opgeslagen." width="502" height="720"> +<p class="figureHead">De kisten worden op het land opgeslagen.</p> +</div> +<p>Den 29sten werd tot slot het geheele schip met zeildoek overtrokken; +toen waren we volkomen klaar aan boord en konden wèl voorbereid +den winter te gemoet zien.</p> +<p>Den eersten October zag alles er wintersch uit. Het door den +noordoostenwind tegen het schip gestuwde zeewater bevroor +oogenblikkelijk en bekleedde de <i>Gjöa</i> met een dicht pantser. +De stuivende sneeuw woei ons in de oogen en verbond zich in het water +tot een soort van brij, waar de halve haven mee bedekt was. Dat was het +begin van de ijsvorming, en toen de wind verflauwde, hadden we +draagkrachtig ijs.</p> +<p>In den nacht was intusschen het schip naar den oever gedreven, want +onze ankers hadden geen houvast genoeg gehad. Dat was niet erg, maar +als het ijs in ernst vast werd, kon de <i>Gjöa</i> om den +springvloed niet op het bij eb blootliggend strand blijven, en zoodra +dan ook den volgenden dag de wind bedaarde, trokken we het schip naar +buiten en verankerden het op vijftig meter afstands van het strand. +Verder van de dierbare proviandtent wilden we niet graag zijn.</p> +<p>Den 3den October hadden we een bruikbaren weg over het ijs naar het +land.</p> +<p>Wij zagen dat najaar kudde na kudde van rendieren en konden zooveel +bemachtigen als we wilden. Het ijs vroor denkelijk dat jaar anders +dicht dan anders, en toen de dieren bij hun gewone overgangsplaats van +King Williamsland naar het vasteland open water vonden, trokken ze de +kust langs, om een nieuwe plek voor den overtocht te zoeken. +<span class="pagenum">[<a id="xd21e438" href="#xd21e438" name= +"xd21e438">124</a>]</span></p> +<p>Er lag nu een dik sneeuwdek, en daar het land eentonig is en zonder +verheffingen van beteekenis, was het dikwijls moeilijk, de goede +richting te houden. Eens waren we in twee partijen erop uit geweest, om +vleesch binnen te rijden, de luitenant en ik, Ristvedt en Wiik. Het was +al volkomen donker, toen luitenant Hansen en ik weer aan boord +terugkeerden. Maar de anderen waren nog niet gekomen; ze kwamen eerst +een paar uur later. Zij waren al mooi op weg geweest, de +Noordwestelijke Doorvaart op eigen gelegenheid en per hondenslede te +vinden, want in de duisternis waren ze, zonder het te merken, de haven +voorbijgegaan en toen in westelijke richting verder gegaan. Toen ze ten +laatste bespeurden, dat ze verdwaald waren, lieten ze de sleden achter +en gingen langs het strand naar huis.</p> +<div class="figure xd21e443width"><img src="images/p1909-124.jpg" alt= +"De Villa Magneet bestaat uit slechts één vertrek." +width="706" height="543"> +<p class="figureHead">De Villa Magneet bestaat uit slechts +één vertrek.</p> +</div> +<p>In dezen tijd kregen ook de honden, die tot nu toe onder den vrijen +hemel hadden gekampeerd, hun hondenhuis. Het werd ingewerkt in een +geweldigen sneeuwhoop. Een van onze booten werd er als dak overheen +gelegd, en daar stond het mooiste hondehok, dat men zich kan +voorstellen. Het heele gebouw werd met sneeuwwater overgoten en vormde +daardoor een vast geheel. Het was in twee deelen verdeeld; in de eene +helft woonde het oude tweetal van de Fram en in de andere de +Godhavntroep.</p> +<p>Tegelijk werd voor een belangrijke aangelegenheid gezorgd. In het +ijs aan stuurboordzijde werd een gat gehouwen en een sneeuwhuis werd er +overheen gebouwd. Het gat werd den heelen winter door opengehouden, +opdat men in geval van brand water bij de hand zou hebben. De +inrichting werd het brandstation genoemd, en Lund werd tot chef ervan +gekozen. Maar brandweerhoofdman van de <i>Gjöa</i> te zijn, was +geen zeer benijdenswaardige positie. Elken morgen moest hij naar +buiten, om voor het openhouden van het gat te zorgen. Als het ijs een +dikte van bijna vier meter had bereikt, als in onzen eersten winter, is +dat geen lichte taak.</p> +<p>De nieuwe sneeuw was thans zoo stevig samengebakken, dat ze een +uitstekend bouwmateriaal opleverde. Ik ging daarom met Lund en Hansen +het gebouw oprichten, waarin we in den loop van den winter de absolute +magnetische waarnemingen konden doen. Er werd een van het andere 75 +meter verwijderd gebouwtje gezet in de richting van den magnetischen +meridiaan. Wij haalden het bouwmateriaal uit een dichtbij zijnd hol +wegje, waar de sneeuw in groote hoeveelheid hard was saamgebakken. Het +huis zou acht meter lang, twee meter breed en een meter tachtig hoog +worden. De blokken werden met de zaag uit de sneeuw gezaagd.</p> +<p>Hoe dicht de sneeuw was, blijkt wel daaruit, dat de blokken +gemiddeld honderd kilogram wogen. Toen we de laatste rij er boven op +legden, hadden we drie man noodig, om ze op hun plaats te tillen. Voor +het dak werd dunne, doorzichtige stof aaneengenaaid en erover +getrokken. Op die manier kregen we een uitstekend huis voor de absolute +magnetische waarnemingen.</p> +<div class="figure xd21e459width"><img src="images/p1909-125.jpg" alt= +"Onze smidse te Port-Gjöa." width="720" height="474"> +<p class="figureHead">Onze smidse te Port-Gjöa.</p> +</div> +<p>Daar de koude nu kwam opzetten en al meer voelbaar werd, moesten we +ook aan onze persoonlijke winteruitrusting denken. Door onze gelukkige +rendierjachten hadden wij een menigte prachtige vellen gewonnen. Hoe +men die looien en tot onderkleeding verwerken kon, daarover braken de +luitenant en ik ons telkens weer het hoofd. Bovenkleeren van rendiervel +hadden we van huis meegebracht; daarover behoefden we ons geen zorg te +maken, maar als we zachte, fijne onderkleeren hadden kunnen krijgen, +zou dat heerlijk zijn geweest. Wij kozen nu alle huiden der jonge +kalvers uit, sleepten ze in de kajuit en begonnen met ons werk. Geen +van ons had een flauw vermoeden, hoe wij het aanleggen moesten. Wij +wisten wel, dat men de vellen moest uitspreiden, om ze te drogen, maar +of dat bij een zwak of een sterk vuur moest gebeuren, daar wisten we +niets van. De luitenant keek naar mij en ik naar hem, en wij kwamen tot +het besluit, dat het <span class="pagenum">[<a id="xd21e465" href= +"#xd21e465" name="xd21e465">126</a>]</span>goed zou wezen, de vellen +onder de zoldering uit te spannen. Zooveel vellen als er maar met +mogelijkheid plaats konden vinden, werden uitgespannen, en weldra leek +de kajuit op een mengeling van een slagerij en een looierij. Dagelijks +bevoelden we de huiden, en als wij ze voor droog genoeg hielden, namen +we ze af en begonnen het werk. Wat gaven we ons een moeite! Wij zouden +graag resultaten bereiken, en hoe ver we het hadden kunnen brengen, is +niet te zeggen. Bij gebrek aan iets beters zouden we wel stof voor +onderkleeren klaar gekregen hebben, al was het dan niet eerste +qualiteit. Maar als de nood op het hoogst is enz. De hulp kwam nog +vóór we eraan dachten.</p> +<p>Den 17den October hadden Ristvedt en Wiik hun huis voltooid. Het +werd dadelijk gedoopt en ontving den naam Magneet. Het muntte niet +zoozeer uit door zijn aanzien, als wel door zijn ligging, want het +stond boven op den top van een ongeveer dertig meter hoogen heuvel en +had een prachtig uitzicht over de geheele Simpsonstraat. Nu kon er +niets gebeuren, of het werd dadelijk van uit de “Magneet” +ontdekt. Mocht er visite bij ons komen, ieder moest eerst daar voorbij. +Indien een beer op het ijs van de baai mocht verdwalen, dadelijk zou +hij van daar uit worden waargenomen. In het kort de bewoners van het +huis de Magneet beheerschten den omtrek.</p> +<p>Het huis was evenals het vorige van kisten gebouwd, die met zand +werden gevuld. Het was wel geen kasteel, maar daarover waren wij het +allen eens dat zij tweeën er vrijwat beter woonden dan wij aan +boord. Het huis had maar één kamer, die tegelijk slaap- +en werkkamer was. In den eenen hoek stond een groot en breed, uit +kistenplanken getimmerd bed. De beide bewoners hadden ontdekt, dat +één bed minder plaats innam dan twee, en tevens vonden +dat twee in één bed gemakkelijker warm te houden waren +dan één alleen, en daarin moest men hun wel gelijk geven. +Alles in aanmerking genomen, was het geheel zeer doelmatig ingericht. +Onmiddellijk naast het bed stond een tafel met een bank aan elken kant. +De andere helft van de kamer was zoo verdeeld, dat Ristvedt zijn +werkbank aan de eene zijde en Wiik zijn werktafel tot vastlegging der +magnetische krommingen aan de andere had. De grond was met planken van +kisthout en met rendierenvellen belegd. Het huis had ook twee vensters, +een met uitzicht op de zee en een, dat naar de <i>Gjöa</i> +keek.</p> +<p>Voor zoo ver ik weet, werden hier voor het eerst in de poolstreken +kisten als bouwmateriaal gebruikt. Als men iets heeft, waarmee men ze +kan vullen, zou ik er de voorkeur aan willen geven boven elk ander +materiaal, heeft men echter geen zand, dan is het er anders mee +gesteld. Wiik en Ristvedt woonden ongeveer twee jaren in het huis, +genaamd de Magneet, en ze hadden niet willen ruilen met ons aan boord +der <i>Gjöa</i>. Luitenant Hansen en ik woonden samen in de +kajuit; maar het was zeer vochtig bij ons, en we moesten den geheelen +winter door ’s avonds groote stukken ijs uit onze kooien slaan. +Voorin het schip woonden Lund, Hansen en Lindström, en het was +daar ook wel vochtig, maar toch niet zoo erg als bij ons in de +achterkajuit. Den eersten winter hadden we het heele schip met sneeuw +toegesloten en toen daalde de temperatuur in de voorkajuit niet beneden +het vriespunt; maar in de achterkajuit hadden wij het steeds onder nul +graden. In den tweeden winter liet ik het schip open liggen, in plaats +van het met sneeuw te bedekken. Ofschoon deze winter veel zachter was +dan de eerste, daalde de temperatuur in de voorkajuit bij nacht toch +gauw onder nul. Toen ik hierop het vaartuig weer liet toedekken, trad +na korten tijd de oude toestand weer in.</p> +<p>Uranienborg, ons astronomisch observatorium, was het laatste +bouwwerk in de reeks. Op een voormiddag kwamen wij allen bijeen, om den +astronoom bij den bouw van een voor hem passend huis te helpen. Hij gaf +de voorkeur aan den rondbogenstijl, en we bouwden goedsmoeds een +Eskimohut. Het gebouw werd niet bijzonder prachtvol, maar het kwam toch +tot stand.</p> +<p>Eens op een morgen, toen we op den heuvel stonden, om ons ontbijt +onder een vroolijk praatje te verteren, en daarbij als gewoonlijk ook +een beetje op rendieren loerden, wees een van ons naar het Noorden en +zei:</p> +<p>“Daar zijn ze waarachtig al weer!”</p> +<p>En dadelijk werden de toebereidselen tot de jacht gemaakt. Maar +Hansen bleef kalm naast mij staan en scheen zijn ongewoon scherpe oogen +buitengewoon in te spannen.</p> +<p>“Nu, Hansen, heb je geen lust vandaag op de rendierenjacht te +gaan?”</p> +<p>“O jawel,” zei hij, “maar niet op die rendieren +daarginds, want die loopen op twee beenen.”</p> +<p>Na die verbluffende uitspraak liep ik naar mijn verrekijker en +richtte dien op de vermeende kudde rendieren. En werkelijk daar in de +verte stonden vijf menschen!</p> +<p>Eskimo’s!</p> +<p>Nu hadden wij al steeds wijd en breed over de Eskimo’s +gepraat, maar we hadden het op allerlei gronden voor heel +onwaarschijnlijk gehouden, dat we met hen zouden samentreffen. We +hadden al eind October, en dachten dus, dat we er dit jaar niet op +behoefden te rekenen en zoo waren ze ons geheel door het hoofd +gegaan.</p> +<p>En daar waren ze nu!</p> +<p>Alles, wat wij over deze arctische barbaren wisten, drong thans +plotseling tot ons door. Met de noord-amerikaansche Eskimo’s viel +volstrekt niet te spotten, dat wisten we uit de oude reisbeschrijvingen +uit deze streken. Uit “Roos en Klutschak” hadden we +geleerd, dat het Eskimowoord “Teima” de beste groet was, +waarmee men hun tegemoet treden kon. Het beduidde ongeveer een recht +hartelijk: “Goeden dag!” En wij hadden ons het woord +“Teima!” in alle mogelijke uitspraken ingeprent.</p> +<p>Intusschen viel het ons niet in, ons vertrouwen op dat eene woord te +laten rusten. Het was stellig noodig de aankomenden dadelijk als +vijanden te beschouwen, en we ontwierpen ons krijgsplan. Ik zou met +twee man den vijand tegemoet gaan, en Hansen en Lund gaven zich +terstond als vrijwilligers aan. De karabijnen werden goed onderzocht en +op het ijs vóór het schip hield ik een troepenschouw; +zelfs de <span class="pagenum">[<a id="xd21e504" href="#xd21e504" name= +"xd21e504">127</a>]</span>meest kritisch gestemde veldheer zou tevreden +geweest zijn over houding en uitzien van mijn troepen. Ikzelf zette een +zoo krijgshaftig mogelijk gezicht, richtte mij op en commandeerde: +“Voorwaarts marsch!”</p> +<p>Met mijn dapperen dicht achter mij trad ik naar voren en wierp +daarbij een blik zijwaarts naar het dek, waar de luitenant en de kok +naast elkaar stonden. Het scheen mij, alsof de monsterende blikken, +waarmee ze ons aankeken, geen onverdeelde bewondering uitdrukten, niet +eens den noodigen ernst!</p> +<p>“Goed zoo,” dacht ik, “zich vroolijk maken over +ons is niet moeilijk, als men aan boord veilig en wel is geborgen, +terwijl wij ons in het onzekere wagen en mogelijk in het open veld den +dood in het aangezicht moeten zien.”</p> +<p>De Eskimo’s waren nog ongeveer vijfhonderd meter van ons +verwijderd en bewogen zich van den heuvel naar beneden op ons schip af. +Ik marcheerde hun zoo martiaal mogelijk te gemoet en achter mij hoorde +ik den geregelden pas van mijn manschappen. Op een afstand van ongeveer +twintig meter maakten de Eskimo’s halt. Verscheiden strategische +mogelijkheden gingen mij door het hoofd; offensieve beweging, +defensieve, wat zou het zijn? Maar ten slotte vond ik het toch maar het +best, halt te commandeeren. Ik bestudeerde de tegenpartij. De vijanden +schenen zeer opgewonden, ze lachten en gesticuleerden zonder bepaald +krijgshaftige manieren. Maar plotseling stelden ze zich in positie en +rukten voorwaarts.</p> +<p>“Nu goed!” dacht ik, “beter met eere sterven, dan +zich te redden door een laffe vlucht.” En “Voorwaarts +marsch!” commandeerde ik.</p> +<p>Wij rukten voorwaarts, volkomen erop voorbereid, den vijand in het +volgende oogenblik den boog te zien spannen en op ons te zien +aanleggen. Maar neen—hij heeft blijkbaar wat anders in den zin. +Een krijgslist?</p> +<p>Plotseling dook in mijn door de spanning van den verwachten strijd +opgewonden brein het woord “Teima!” op. En +“Teima!” brulde ik den vijand, zoo luid ik kon, tegen.</p> +<p>De Eskimo’s stonden plotseling stil. Maar nu is onze opwinding +te groot, nu moet er een beslissing vallen, en we snellen, tot den +strijd gereed, voorwaarts. Daar klinkt de roep aan mijn oor: +“Manik-tu-mi! Manik-tu-mi!”</p> +<p>En dat klinkt zoo bekend en van Mc. Clintock herkomstig; het is de +hoogste en innigste vriendschapsgroet van deze Eskimo’s. In een +oogwenk werpen we de geweren weg en snellen naar onze vrienden:</p> +<p>“Manik-tu-mi! Manik-tu-mi!”</p> +<p>Wij schreeuwen allen door elkander, omhelzen elkaar, kloppen +elkaâr op de schouders, en ik weet niet aan welken kant de +vreugde het grootst is.</p> +<p>Onze vrienden verrasten mij grootelijks door hun uitzien. Voor kort +nog hadden wij de leelijke, platneuzige Eskimo’s der +noordwestkust van Groenland verlaten en hier troffen we een volksstam, +waarvan enkele mannen bepaald knap waren. Twee van hen geleken Indianen +en waren als uit een Cooperschen roman geknipt. Forsch van gestalte en +gespierd waren ze ook. Broederlijk vereend, gingen ze naar beneden naar +het schip. Klik-klik! hoorde ik des luitenants +photografietoestel—klik-klik! nog eens en nog eens. Naast hem +stond Lindström met zijn breedsten lach, en ik kan niet zeggen, +dat ik als veldheer plechtig genoeg gestemd was.</p> +<p>Onze gasten namen de uitnoodiging, mee aan boord te komen, verheugd +aan. Op het dek lagen wel honderd verslagen rendieren opgestapeld, en +de Eskimo’s zetten groote oogen op over dien vleeschvoorraad, +maar zeiden niets. Wij stonden nog bij elkaar te praten en lachen en +schertsen, toen Lindström mij toefluisterde, of we hun maar iets +zouden voorzetten. “Zeker,” antwoordde ik en verzocht hem, +koffie te koken en wat hardbrood voor hen te halen. Wij namen de gasten +mee in het scheepsruim, want in de kajuit wilden we ze liever niet +hebben, daar we vreesden, dat er ongewenscht gezelschap bij hen zou +wezen. De noordgroenlandsche Eskimo’s zijn ten minste om hun +onzindelijkheid berucht.</p> +<p>Koffie en brood schenen hun niet recht te smaken; ze lieten merken, +dat ze wel graag wat te drinken wilden hebben, en toen we hun water +lieten zien, begonnen hun gezichten te stralen. Ieder van hen dronk +twee liter water.</p> +<p>Toen zei ik: “Och, Lindström, geef die rendierbout eens, +die daar ginds ligt.” En ik had gelijk; dat was wat anders dan +hard brood! Nu zagen wij ook, dat ze niet geheel ongewapend waren, +zooals eerst scheen. Uit de schachten hunner laarzen trokken ze lange +messen en in ongeloofelijk korten tijd hadden ze het vleesch van drie +rendierbouten zoo schoon afgekrabd, dat enkel de naakte beenderen +overbleven.</p> +<p>Wiik en Ristvedt waren niet bij de aankomst der Eskimo’s +tegenwoordig geweest, en daar ze nog niet verschenen, moesten ze van +het gebeurde nog niets hebben gemerkt. Toen de gasten eindelijk met hun +maaltijd gereed waren, gaf ik hun een teeken, mij te volgen en liep +vóór hen uit naar Villa Magneet. Nergens was iemand te +zien; ik klopte aan de deur en ging binnen. Ristvedt en Wiik zaten diep +over hun boeken gebogen. De Eskimo’s hielden zich rustig achter +mij.</p> +<p>“Is het niet merkwaardig,” begon ik, “dat wij in +deze afgelegen streken gasten hebben gekregen? En nog wel bekende. Sta +mij toe, dat ik ze even voorstel!”</p> +<p>Beide heeren keken verschrikt op, gingen van hun stoelen opstaan en +maakten een buiging, en nu traden de Eskimo’s naar voren. Er werd +een algemeen luid gelach aangeheven, en toen begon een gesprek, dat +daarin bestond, dat de Eskimo’s ons op ons verzoek leerden, hoe +de gebruikelijkste dingen in hun taal werden genoemd.</p> +<p>De Eskimo’s bleven den nacht bij ons, en den volgenden morgen +trokken ze naar huis. Wij hadden intusschen voldoenden tijd gehad, hun +aan het verstand te brengen, dat wij graag gelooide vellen van hen +wilden koopen. Toen ze zagen, wat de luitenant en ik aan de bewerking +der huiden hadden gedaan, maakten ze er ongeveinsd een grapje over. +Twee dagen later kwamen ze weer terug en brachten eenige mooie +rendiervellen. Ik besloot nu, hen naar hun woning te vergezellen, om te +zien, waar en hoe ze <span class="pagenum">[<a id="xd21e544" href= +"#xd21e544" name="xd21e544">128</a>]</span>leefden; ze hadden ons te +verstaan gegeven, dat ze op den heenweg niet behoefden te overnachten; +dus kon het niet bijzonder ver wezen.</p> +<p>Den volgenden voormiddag om half twaalf braken we op. Ik had een +slede bij mij, waarop mijn slaapzak, eenig voedsel en allerlei +voorwerpen waren gebonden, die ik wist, dat de Eskimo’s op prijs +stelden. Met de mij aangeboren meerderheid van den Europeaan spande ik +mijn gasten voor de slede. Ik zelf liep op ski en nu ging het in vollen +galop voorwaarts naar het Westen. De Eskimo’s hadden niets, noch +ski, noch canadeesche sneeuwschoenen, noch iets, dat er op geleek; maar +de harde sneeuw droeg ze met gemak. En ik moest mij inspannen, om op +mijn ski hen bij te houden.</p> +<p>We hadden al den 9den October, en het werd vroeg donker. Ik hield +het dus voor noodzakelijk, tot haast aan te manen. Toentertijd wist ik +nog niet, hoe onverschillig een Eskimo is, als hij onderweg is, hetzij +bij dag of bij nacht, bij helder weêr of in den dichtsten nevel, +in storm of stil weer, of bij een sneeuwstorm, waarin men zijn eigen +neus niet kan onderscheiden, hij geeft er niet om. Ik merkte dat eerst +later bij nadere bekendheid met de menschen. Om half vier beduidden ze +mij, dat we nu hun kamp naderden. En van den top van een heuvelkam zag +ik in een beschutten, behagelijken hollen weg eenige lichtjes +schemeren. Het was al bijna geheel duister. De Eskimo’s stieten +luide vreugdekreten uit en bleken uitermate verheugd bij dien aanblik. +De kleine lichtjes daar beneden waren ook inderdaad verlokkend en +wekten gedachten aan warmte en welbehagen, aan spijs en drank, aan +alles, wat een zwerver in een kouden, ruwen winternacht prettig moet +voorkomen.</p> +<div class="figure xd21e551width"><img src="images/p1909-128.jpg" alt= +"Het observatorium voor magnetische waarnemingen." width="658" height= +"399"> +<p class="figureHead">Het observatorium voor magnetische +waarnemingen.</p> +</div> +<p>Toen wij ons verstaanbaar konden maken, gaven mijn begeleiders luide +schreeuwen, waarbij ik alleen het eene woord, Kabluna, witte man, +verstaan kon. En de bewoners van het kamp kwamen in troepjes naar +buiten. Het was een merkwaardig tooneel, dat ik mij nu in de +herinnering terugroep, en dat ik nooit vergeten zal. Daarginds in het +verlaten sneeuwland werd ik omringd door een schaar wilden, die als dol +door elkaar schreeuwden, mij in het gelaat keken, aan mijn kleeren +trokken en mij streelden. De door de ijsvensters uit de hutten +dringende lichtschijn kreeg door den verdwijnenden dag en het schijnsel +in het Westen een flauw donkergroene kleur.</p> +<p>Ik verlangde intusschen naar een warm huis en naar iets om te eten; +dus ging ik met Attira, die mij het best beviel, in zijn hut. Hij en +zijn gezin woonden hier met Tamoktuktu en zijn familie samen. Het was +een groote hut, die haar acht bewoners goed kon bevatten. Kort na onze +aankomst verzamelden zich de mannelijke leden der kolonie aan een +feestmaaltijd, die uit rauw rendiervleesch en water bestond. Drie +geheele rendieren verdwenen zoo snel, als ik een boterham zou hebben +kunnen gebruiken. De Eskimo’s lachten en praatten er +onophoudelijk bij. Geen vrouwen namen aan de feestelijkheid deel. Toen +ik aan de mannen trachtte te verklaren, hoe het bij ons ging en aan +mevrouw Tamoktuktu een stuk vleesch reikte, lachten de Eskimo’s +mij hartelijk uit.</p> +<p>Nadat de mannen eindelijk genoeg hadden, kwam de beurt aan de +vrouwen. Ze groetten mij met haar Manik-tu-mi als een goed vriend.</p> +<p>Tegen tien uur legde ik mij in mijn slaapzak, die een plaats had +gekregen op de bank tusschen beide familiën. Ik sliep tot het +volkomen dag was. Maar toch had ik bij het eerste morgengrauwen al +gezien, dat de mannen hun bovenlijf ontblootten en een luchtbad namen +in de morgenlucht. Een frisch plezier, dacht ik, verkneukelde mij in +mijn warmen zak en sliep door.</p> +<p>In den loop van den voormiddag trok ik op huis aan. Het uit zes +hutten bestaande Eskimokamp was dicht bij een groot water, dat ze +Kaa-aak-ka noemden. Zij vertelden mij ook, dat Lund en Hansen er +gejaagd hadden. <span class="pagenum">[<a id="xd21e566" href= +"#xd21e566" name="xd21e566">129</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e568width"><img src="images/p1909-129.jpg" alt= +"De eerste sledetocht gaat wanhopig langzaam." width="720" height= +"351"> +<p class="figureHead">De eerste sledetocht gaat wanhopig langzaam.</p> +</div> +<p>Den 2den November had het vaste station zijn werk begonnen. Wiik had +de zelfregistreerende magnetische instrumenten in het gebouwtje voor de +waarnemingen opgesteld en deed de waarnemingen geheel alleen. Elken +middag, precies om twaalf uur, verwisselde hij de plaat op de +registerwals, en dat was lang niet altijd een genoegen. Als men +bedenkt, dat hij zich bij 60 graden Celsius onder nul door wind en +sneeuwstorm en vaak door meterhooge sneeuw een weg moest banen, dan zal +men begrijpen, hoeveel flinkheid en plichtgevoel iemand moest hebben, +om die taak zoo trouw te vervullen. Negentien maanden lang deed Wiik +het onafgebroken; dat is een mooi record.</p> +<p>De weerkundige waarnemingen werden driemaal daags gedaan. Wij hadden +daarbij ook registreerende instrumenten, die den heelen tijd door dag +en nacht in werking waren. Van dit deel van den dienst was Ristvedt de +leider. Menigen zwaren strijd had hij te voeren met zijn instrumenten +in koude en vocht; zijn trouwe en stipte plichtsvervulling mogen wij +dankbaar erkennen.</p> +<p>Op de <i>Gjöa</i>-expeditie als astronoom te fungeeren was geen +lichte taak. De expeditie had nog de ruimte noch de middelen, om +opvouwbare huizen mee te nemen, waarin men rustig en behagelijk het +goede astronomische oogenblik kan afwachten. Hier moesten de +waarnemingen bij de laagste temperatuur met niets dan een kleinen +sneeuwmuur ter beschutting tegen wind en sneeuw worden gedaan. Men +stelle zich zulk een avond voor: veertig graden kou en ijzige bitter +scherpe sneeuw! Tot tegen den avond is de lucht betrokken geweest, maar +dan is het plotseling helder geworden, en de hemel is met duizend +fonkelende sterren bezaaid. “Wat een wondervolle +sterrenhemel!” zeggen wij, anderen. Maar de arme astronoom moet +uit zijn warme kajuit naar buiten en naar den overkant achter zijn +sneeuwmuur, waar hij uren lang staan en al de kwalen van een +sterrenkundig waarnemer in de poollanden moet doormaken, als daar zijn, +stijf gevroren vingers, met ijs overtrokken kijkers en allerlei andere +rampen.</p> +<p>Voor Lund en Hansen kwam alle arbeid, die het schip betrof. Als +specialiteit had Lund nog een watergat en Hansen de honden.</p> +<p>Jammer genoeg, kregen de honden weer dezelfde ziekte als op de +heenreis. Eerst werd Tiras van het Godhavntroepje aangetast en stierf. +En al vóór Kerstmis hadden we zeven van onze beste honden +verloren. Ik bedacht te laat, dat het den dieren wel aan vet bij het +eten ontbreken kon; ze hadden den geheelen tijd alleen mager +rendiervleesch gehad.</p> +<p>Ja, de honden! Zij eten van alles, dat bleek uit iets, dat ik met +afschuw waarnam en hier vermelden wil. Overal snuffelden ze rond, om +buiten de hun geregelde toegewezen porties nog het een of ander op te +scharrelen. En daar hadden ze ook eens een even onverwachten als +griezeligen maaltijd. Wij hadden Silla, die in hoogst interessante +positie was, opgesloten in het kleine uitbouwsel van huize Magneet, +waar ze haar bevalling zou afwachten. Op een mooien morgen ontvluchtte +ze echter en sloeg dadelijk de richting naar het schip in. Halfweg +ontmoette ze al haar cavaliers en allen waren geestdriftig over het +weerzien hunner dame. Ze omringden haar en geleidden haar verder. Maar +wat gebeurt? De arme Silla beviel bij verrassing, en haar kroost moest +zich met een hoopje sneeuw als wieg tevreden stellen. Op een teeken van +Lurven natuurlijk wierpen zich plotseling alle honden op de jongen; +ieder hapte naar een en verteerde het ter plaatse. Toen Silla ontdekte, +dat haar jongen verdwenen waren, stond ze op en ging verder. Maar ze +werd weer verrast en het laatste jong kwam ter wereld. Om nu de andere +honden te verhinderen, zich ook hiervan meester te maken, vrat Silla +het liever zelf in razende haast op. Hoe ongeloofelijk het klinke, het +is precies zoo gebeurd. <span class="pagenum">[<a id="xd21e587" href= +"#xd21e587" name="xd21e587">130</a>]</span></p> +<p>Op den eersten Kerstdag vierden we een dubbel feest. Wiik werd dien +dag 25 jaar; hij was het jongste lid der expeditie en tevens een der +vroolijksten van ons allen, vol aardige geschiedenissen en anecdoten. +In den loop van den voormiddag kwam de oude Eskimo Teraiu aan en werd +als gelukwenscher vriendelijk opgenomen. Teraiu behoorde tot onze +oudste Eskimovrienden, een van de vijf, die zich het eerst hadden +vertoond. Hij zal tusschen vijftig en zestig jaar zijn geweest en was +een zeer vroolijke snaak. Bij zijn stamgenooten stond hij niet al te +best aangeschreven, want ze hielden hem zoowat voor een idioot; maar +dat hij best zijn verstand had, zouden wij later bemerken.</p> +<p>Hij scheen op den jaardag echter niet in feestelijke stemming te +wezen. Zijn gezicht en zijn gebaren drukten neerslachtigheid uit en de +tranen stonden hem in de oogen. Hij gesticuleerde en babbelde zonder +samenhang en jammerde ertusschen. Wij konden niet begrijpen, wat hem +scheelde. Maar ten slotte gelukte het ons toch met vereende pogingen +opheldering te krijgen over zijn ellende, en wij vernamen, dat het +overige deel van de stam verder was getrokken en op de schandelijkste +wijze Teraiu en zijn gezin had achtergelaten. Die zagen nu den +verschrikkelijken hongerdood voor oogen, als wij ons niet over hen +erbarmden en hen gedurende den strengsten wintertijd bij hen lieten +wonen.</p> +<p>Natuurlijk waren wij diep geroerd door die treurige geschiedenis en +beloofden hem met vrouw en kinderen bij ons op te nemen. Buitendien zei +ik, dat ik binnen kort zelf naar Kaa-aak-ka zou gaan om de zaak te +onderzoeken.</p> +<p>Teraiu en het gezin kwamen al spoedig aan, en op den tweeden +Kerstdag besloten wij, het uitstapje naar Kaa-aak-ka te volbrengen. Het +weder was wondermooi, stil en helder. Maar de thermometer wees 24 +graden koude. De luitenant, Lund, Ristvedt en ik maakten ons gereed, +met Teraiu en zijn familie te vertrekken. Vóór de slede +spanden we acht honden, maar overigens namen we geen groote voorzorgen +in zake de uitrusting, daar we immers maar een enkelen nacht wilden +uitblijven. Ieder had gezorgd voor wat hij noodig had. Over het gladde +ijs van de straat ging het vliegensvlug voort en na zes uren waren we +op de plaats onzer bestemming. In het kamp van Kaa-aak-ka zag alles er +geheel anders uit dan bij ons vorig bezoek; ledig en uitgestorven lagen +de sneeuwhutten er, zonder menschen of eenig spoor van leven. Alleen +Teraiu’s hut toonde aan, dat er menschen woonden. Kajaggolo zijn +vrouw bijgenaamd de “oude uil” schoof het sneeuwblok op +zij, dat voor den ingang der hut lag en ging naar binnen, om vuur aan +te maken. Teraiu zelf sloeg een gat in het ijs, om water te halen, en +wij kozen uit de verlaten hutten die, welke ons het zindelijkst leek, +en namen er voor den nacht bezit van.</p> +<p>Op den dag na onze terugkomst bouwde Teraiu zich een hut aan den wal +en woonde er tot achter in de maand Maart. In werkelijkheid was ik er +niet rouwig om, dat we hem hadden opgenomen, daar hij en zijn vrouw ons +van veel dienst waren. Niettegenstaande zijn ouderdom was hij gezond en +taai, en zonder eenige vermoeienis te toonen, trok hij een slede van +den morgen tot den avond. Hij bleek vreedzaam en eerlijk, was altijd +goed gehumeurd en tot schertsen geneigd. Als bouwmeester van +sneeuwhutten was hij onvergelijkelijk en van grooten dienst. Kajaggolo +zijn vrouw, was stellig even oud als hij. Haar gezicht leek precies een +oud, verschrompeld en verdroogd winterappeltje. Ze was ongeveer vijf +voet lang en zoo vuil, dat de Eskimo’s er haar zelf om bespotten. +Haar tienjarige zoon, Nutra, was net zoo vuil als zijn moeder, maar +overigens wel een aardige jongen, verstandig en vol dartele invallen. +Aan zijn onzindelijkheid had zijn moeder de grootste schuld. Als de +Eskimo’s eenigen tijd bij ons waren geweest begonnen ze +gewoonlijk ons voorbeeld te volgen, waschten zich en hielden zich zoo +ongeveer schoon. Maar aan de familie Teraiu was in dit opzicht geen +zalf te strijken; toen ze vertrokken, waren ze nog net zoo vuil als bij +hun komst.</p> +<p>Wanneer ik des namiddags in het magnetische observatorium voor de +absolute waarnemingen was geweest, sprak ik telkens eens met de +Teraiu’s, wier hut ik passeerde. Bij die bezoeken ontving +Kajaggolo mij soms met een gezang, het verschrikkelijkste, dat men zich +voorstellen kan, het was niet anders dan woest geschreeuw.</p> +<p>De man en Nutra waren meestal aan boord, nu eens vóór, +dan achter, overal waren ze welkom. Het liefst zaten ze in de keuken te +kijken, en ofschoon Lindström de Eskimo’s niet uitstaan kon, +werd toch zijn goed hart hem vaak de baas, en menig lekker hapje vloog +naar de beide Eskimo’s. Teraiu en Nutra gewenden langzamerhand +aan ons eten; maar Kajaggolo bleef den geheelen tijd bij haar rauw +vleesch en de rauwe visschen.</p> +<p>Toen Kerstmis en Nieuwjaar voorbij waren, moesten we in ernst aan de +ontworpen sledevaart denken. De plannen, die we ontworpen hadden, waren +van allerlei aard, zooals meestal met plannen in deze streken het geval +is. Eindelijk werd besloten, dat ik mij met een gezel naar het +magnetisch station zou begeven, en als daar alles goed ging en in orde +was, zou beproeven, de Leopoldshaven op Northsomerset met de post te +bereiken.</p> +<p>Een ondersteuningsexpeditie onder leiding van luitenant Hansen en +met nog één man zou ons helpen, zoolang we dat doelmatig +oordeelden.</p> +<p>Alle sleden werden nu voor den dag gehaald en nauwkeurig nagezien, +om zoo noodig hersteld te worden. Overal werden werkplaatsen opgericht. +Lund zou de sleden in orde brengen en practische proviandkisten +timmeren; Hansen, die zeer handig was, deed het fijne werk en was ook +een meester op de naaimachine. Ristvedt had een smidse bij de +proviandtent en zijn eigenlijke werkplaats in het huis Magneet. Wiik +leverde goed werk als reparateur van instrumenten, en de luitenant +beoefende naast zijn vak van handschoenenmaken ook de wetenschap. Zijn +talent oude vuisthandschoenen met gaten weer te herstellen was +buitengewoon.</p> +<p>Zooals bij alle slede-expedities in het poolland werd de vraag van +de slaapzakken druk besproken. Ons uitstapje met Teraiu naar Kaa-aak-ka +had ons geleerd, dat er in dat opzicht nog veel te verbeteren was, en +ieder beijverde zich, om het beste uit te <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e611" href="#xd21e611" name="xd21e611">131</a>]</span>vinden. Onze +meegebrachte zakken waren te wijd en moesten vrijwat ingenomen worden. +Een slaapzak moet slechts zoo wijd wezen, dat het vel aan alle zijden +aan het lichaam sluit. Maar natuurlijk mag hij ook niet spannen. Als +men erin ligt en nog naar het omhulsel moet zoeken, wordt men nooit +warm. Het model met een opening van boven en een schuif om den hals +vond het meest bijval; ik geef er ook de voorkeur aan en kan het ieder +aanbevelen.</p> +<p>Onze tenten waren genaaid als Eskimotenten en uitstekend waren ze; +er viel niets aan te verbeteren. Ze konden zelfs bij den hevigsten wind +door één persoon opgezet worden, en als ze er stonden, +werden ze nooit omgeblazen. Daarvan legden ze proeven af. Een +verbetering werd toch nog aangebracht en wel aan de deuren. De +afsluiting is al van ouds het zwakke punt bij een tent, en dus in het +bijzonder daar in het Noorden in de koude. Meestal bestaat de sluiting +uit een menigte haken en touwtjes, waardoor het sluiten een heel werk +is, als men uit de koude binnenkomt. Ik heb buiten ons eigen systeem +geen enkele tentdeur gezien, die den sneeuwstorm geheel buiten hield. +Daar nu twee van ons precies hetzelfde denkbeeld hadden gehad, wil ik +geen namen noemen, ook omdat de zaak haast al te eenvoudig is, maar is +niet het geniale meestal het eenvoudigste? Wij naaiden namelijk een zak +rondom den ingang, sneden daar den bodem uit en kropen daardoor naar +buiten en naar binnen, terwijl we den zak dan met een touw dichtbonden. +Een betere tentafsluiting heb ik nog nooit gezien. Gemakkelijk te +openen en gemakkelijk te sluiten en volkomen dicht. Het veeljarige +probleem was dus opgelost door een zak.</p> +<p>Bij een proef, die we bij een temperatuur beneden dertig graden +vorst deden, vonden we het verblijf in de tenten te koud en wij +besloten toen sneeuwhutten te bouwen, die naar onze ervaring bij de +Eskimo’s veel warmer waren. Het kost wel meer tijd, een sneeuwhut +te maken dan een tent op te slaan, maar ik vind het van zoo verbazend +groot belang, dat men na het dagwerk een goeden en behagelijken nacht +doorbrengt, dat het uur van bouwen wel beloond wordt.</p> +<p>Wij <span class="corr" id="xd21e620" title= +"Bron: leggen">legden</span> ons dus met ijver toe op de +sneeuwbouwkunst. Grondstof hadden we genoeg, tijd ook en in Teraiu een +uitstekenden leermeester. Eerst lieten we het bouwen den oude over, +terwijl we nauwkeurig toekeken. Spoedig bleek het ons, dat het vinden +van de goede sneeuw een voorwaarde van slagen was. Maar daar behoort +veel ervaring toe, ja, het gevoel moet iemand, om zoo te zeggen, +aangeboren zijn. De Eskimo’s bedienen zich daarbij van een zeer +eenvoudig werktuig, dat ze een hervond noemen en dat bestaat uit een +ongeveer een meter langen, uit rendierhoorn gesneden stok, met een +handvatsel van rendierhoorn aan het eene einde en een haak van een +bisambeen aan het andere. Daarbij komt den Eskimo’s hun instinkt +te stade, waarmee ze juist de goede plek uitvinden, waar de kans op +goede sneeuw aanwezig is. Als ze hun hervond niet bij zich hebben, +gebruiken ze een mes met een lang heft, dat ze aan een touw op den rug +hebben hangen. Wij brachten het in het vinden der goede sneeuw niet tot +groote volkomenheid, maar toch zoo ver, dat het er mee door kon.</p> +<div class="figure floatLeft xd21e624width"><img src= +"images/p1909-131.jpg" alt="Eskimo vrouw met kind." width="314" height= +"401"> +<p class="figureHead">Eskimo vrouw met kind.</p> +</div> +<p>Met een lang mes plaatsten wij vieren, de luitenant, Ristvedt, +Hansen en ik, ons elken morgen na het ontbijt vóór +Teraiu’s hut, om den oude te wekken. Als we ongeveer om acht uur +kwamen, lag de geheele familie nog te bed. Dan sprong Teraiu vlug op, +sloop in haast in zijn kleeren, want de Eskimokleeding is wijd en ruim +en laat zich gemakkelijk uit- en aantrekken. Den meesten tijd hebben ze +noodig voor het aantrekken der voetbekleeding. De Eskimo is zeer +bezorgd voor zijn voeten, uit vrees niet alleen, dat ze bevriezen, maar +ook, dat ze gewond zouden worden bij het den heelen dag loopen over het +ijs en de harde sneeuw. Met minder dan vijf lagen aan de voeten stelt +hij zich daarom niet tevreden. Als dan eindelijk Teraiu zijn +bovenanorak had aangetrokken, terwijl hij voor zulke korte uitstapjes +zijn onderanorak thuis liet, gingen we op weg. Wij bouwden om beurten; +ieder had zijn bepaalden dag. Maar Hansen was in het bouwvak beslist de +meest begaafde; zijn hutten waren meesterstukken. In de vele kleine +holle wegjes, die in de haven uitloopen, vonden we al gauw een +bouwplaats en goede sneeuw in overvloed. Wij hadden meestal anderhalf +uur noodig voor een voor ons vieren geschikte hut. Na gedanen arbeid +kwamen we er samen, om de waarde te bepalen. Teraiu was telkens vol +<span class="corr" id="xd21e630" title= +"Bron: geesdrift">geestdrift</span>.</p> +<p>“Mamakpo! mamakpo!” (dat is Uitmuntend! Uitmuntend!) +riep hij. Een groote vreugde voor hem was iederen keer de belooning, +die hem wachtte. Hij deed niets zonder betaling. Dit beteekende wel +niet veel, een stuk ijzer of hout, of wat juist bij de hand was. Hij +was altijd aan het verzamelen, om te eeniger tijd voor zichzelf een +slede te kunnen bouwen. Zijn eischen waren niet groot; met een paar +planken van een meter lengte was hij best tevreden. De familie en haar +bezittingen beteekenden immers ook niet veel, wat zou hij dan met een +groote slede doen? Een philosofie, die men zich overal ten voorbeeld +kan nemen.</p> +<p>Wiik en ik deden telkens proeven, om ons vast te overtuigen, dat +onze instrumenten goed in orde waren. Wiik was bestuurder van het +vaste, absolute observatorium, terwijl ik mij 75 meter verder een eigen +nieuw observatorium had gebouwd. Door al die gebouwen was langzamerhand +een aardig dorpje <span class="pagenum">[<a id="xd21e637" href= +"#xd21e637" name="xd21e637">132</a>]</span>rondom de Gjöa-haven +verrezen. Onze waarnemingen vielen tot onze groote tevredenheid goed +uit en om de instrumenten behoefde ik nu niet meer ongerust te wezen. +Voor waarnemingen op elke plaats, waar ik mij bevond, had ik een zeer +kleine theodoliet, die ik van Frithiof Nansen had gekregen en die hij +mee naar Groenland had gehad. Ook deze werd na nauwkeurig onderzoek van +den astronoom in orde bevonden.</p> +<p>Toen volgde de belangrijke werkzaamheid, het pakken van onze +sleden.</p> +<p>Tijdens het pakken moesten de sleden onder dak wezen. Maar een zoo +groote hut te bouwen, dat de beide lange sleden erin ondergebracht +konden worden, hielden we voor onmogelijk. Wij wendden ons tot Teraiu +om raad, die echter tegenover onze vragen een sluw lachen stelde en +niets verder zei. Hij strekte beide armen uit en met begeerig stralende +oogen zei hij:</p> +<p>“Panna angi!”, dat is Groot mes. Voor de oprichting van +zulk een reuzenhut wou hij een groot mes als belooning. En dat werd hem +beloofd.</p> +<div class="figure xd21e646width"><img src="images/p1909-132.jpg" alt= +"De leden der expeditie in wintercostuum, van voren." width="720" +height="349"> +<p class="figureHead">De leden der expeditie in wintercostuum, van +voren.</p> +</div> +<p>Wij gingen dadelijk aan het werk. Teraiu koos een terrein van +langwerpigen vorm en opdat de sleden in de nabijheid zouden zijn, werd +de hut op het ijs, onmiddellijk vóór het schip gebouwd. +Zij was verbazend groot, en toen het dak erop moest gezet, moest er +eene heele stelling worden gemaakt. Maar ze bleek toch niet vast genoeg +en de bewegingen van het ijs waren te vreezen; daarom werd ze herbouwd +op den wal en bleek nu voldoende, zoodat we konden beginnen te pakken. +De eene slede kreeg een lading van 350 kilogram en werd door Hansen +bestuurd en getrokken door de zeven honden, die we nog hadden. De +tweede had een lading van 270 kilogram en zou door ons drie mannen +worden voortgetrokken.</p> +<p>Den 28sten Februari legden we de laatste hand aan het werk, en op +den morgen van den 29sten trokken wij allen met elkaar de sleden tegen +den heuvelkam op, om dat moeilijk eind al dadelijk achter den rug te +hebben.</p> +<p>Boven bouwden wij een hoogen sneeuwmuur om de sleden heen en legden +er zware blokken sneeuw op, om te verhinderen, dat de vossen er een +bezoek aan brachten. Dan keerden we terug en brachten den laatsten +avond aan boord door.</p> +<p>Ik zag de reis kalm tegemoet. Wij waren goed uitgerust met goede en +krachtige kameraden en goede honden. Een grooter aantal honden zou wel +gewenscht geweest zijn, maar we hoopten ons met het zevental te kunnen +behelpen.</p> +<hr class="tb"> +<p>Den eersten Maart waren we reisvaardig. De thermometer wees min 53 +graden Celsius; maar wij waren in den loop van Februari zoo aan de +koude gewend geraakt, dat ze op ons geen bijzonderen indruk meer +maakte, en we waren goed gekleed. De eenen in volslagen Eskimodracht; +de anderen ten halve geciviliseerd. Naar mijne meening is de +Eskimokleeding in deze streken verre te verkiezen boven onze +europeesche kleeding. Maar men moet die dan ook goed doorgevoerd +dragen, of in het geheel niet. Elke halfheid is uit den booze. Wollen +onderkleeren zuigen al het zweet op en maken de kleederen van vellen, +die men erover draagt door en door nat. Niets dan rendiervel als de +Eskimo’s en de kleedingstukken zoo wijd en ruim mogelijk, opdat +tusschen kleeding en lichaam de lucht circuleeren kan, daarbij behoudt +men in den regel droge kleeren. Moet men zich echter onderweg zoo +inspannen, dat het pak toch nat wordt, dan zijn de kleeren van vellen +toch ook nog gemakkelijker te drogen dan de wollen stoffen. Wollen +kleeren worden ook veel eerder vuil en dan houden ze niet meer +behoorlijk warm. In dit opzicht houden zich kleeren van huiden, zonder +gewasschen te worden, bijzonder goed. Een groot voordeel van vellen is +ook, dat men op hetzelfde oogenblik, dat men ze aantrekt, warm en +behagelijk voelt. In wollen kleederen moet men zich als een gek +aanstellen, <span class="pagenum">[<a id="xd21e663" href="#xd21e663" +name="xd21e663">133</a>]</span>rennen en draven en Indianendansen +uitvoeren, eer men behoorlijk warm is. En ten slotte zijn de +velkleederen volkomen winddicht, wat natuurlijk zeer veel +beteekent.</p> +<p>Onze achterblijvende kameraden vergezelden ons tot bij de sleden op +de heuvels. De honden werden aangespannen—een laatste handdruk, +en daar gingen we.</p> +<p>Hansen leidde de honden van de eene slede, maar spande zich nu en +dan ook zelf ervoor. Alle zeven dieren waren nog jong, en ze konden den +last slechts met moeite vooruit brengen. Luitenant Hansen, Ristvedt en +ik hadden ons vóór de andere slede gespannen. De weg liep +zacht omhoog, zoo zacht, dat men het met de oogen bijna niet kon zien, +maar men voelde het wel. Gedurende het eerste uur ging het met frissche +krachten snel vooruit, maar daarna werd het moeilijk. Hansen vorderde +met zijn honden goed. Als hij merkte, dat ze trager liepen, greep hij +in de teugels, dan meenden de dieren, dat er nieuwe hulp was gekomen en +trokken weer aan. Ons drieën, die de andere slede trokken, ging +het minder goed. Het was, alsof we haar door woestijnzand moesten +trekken. Zelfs thuis in Noorwegen weten we, hoe lastig poedersneeuw +zijn kan, en bij de erge kou hier was het veel lastiger. Middenin hield +de slede soms plotseling stil; elke kleine ophooping van sneeuw was een +beletsel. Eén, twee, drie, hallo! Dan komt ze erover. Maar het +duurt niet lang, of er volgt een nieuwe hoop—weer +stilhouden—aantrekken—trekken....</p> +<div class="figure xd21e670width"><img src="images/p1909-133.jpg" alt= +"De leden der expeditie in wintercostuum, van achteren." width="720" +height="350"> +<p class="figureHead">De leden der expeditie in wintercostuum, van +achteren.</p> +</div> +<p>Om drie uur in den namiddag besloten we, ons kamp op te slaan. Het +begon al te schemeren, en eer we een sneeuwhut klaar konden hebben, zou +het bepaald heelemaal donker zijn. Nu moesten wij voor het eerst op de +zoek naar goede sneeuw. Wij bevonden ons midden op een groot meer. +Nergens was goede sneeuw; hoe vaak we onze messen er ook instaken, +overal was ze te slap. Naar den oever was het te ver; we zouden daar +niet meer bij daglicht gekomen zijn, en we konden dus niet anders doen +dan blijven, waar we waren.</p> +<p>Allereerst lieten wij de honden los. Ze hadden een zwaar werk achter +zich en hadden vrijheid en rust wel verdiend. De baas onder hen was +Fix, een ongewoon mooie, witgrijze hond, die het meesterschap over de +anderen alleen aan zijn gebiedende houding te danken had, niet door +zijn meerdere kracht. Als het tot een vechtpartij gekomen was, zou Fix +klop gekregen hebben; maar hij scheen als tot heerschen geboren en hij +werd gehoorzaamd. Syl was zijn grootvizier, de leelijkste hond van den +ganschen troep, bruinzwart en met gluiperigen blik. De spitse, +opstaande ooren, die een poolhond een zoo verstandig uitzicht geven, +stonden bij Syl scheef en deden hem er dom uitzien. Zoodra het tuig was +afgenomen, deed Fix, gevolgd door Syl, de ronde bij de honden, en ten +teeken van onderwerping moest iedere hond zich vóór den +heerscher Fix op den rug leggen, met alle vier pooten in de lucht. Als +een treuzelde, schoot Syl als de wind op hem los, en die had zeer +scherpe tanden. Dan kregen de honden hun eten en we waren vrij van hen +en konden gaan bouwen.</p> +<p>Wij trokken onze vuisthandschoenen aan, die uitsluitend voor het +bouwen van sneeuwhutten bestemd waren, om te beletten, dat de sneeuw +bij de mouwen in liep, want ze hadden lange onderstukken, die +vastgebonden waren. Ieder met een wel een halven meter lang mes +gewapend, begonnen we ons werk. De voor dit doel benoemde bouwmeester +stak eerst een kring op den grond af en langs die lijn maakte hij een +vier duim diepe geul, die dan de sneeuwblokken van den grondmuur moest +dragen. Wij anderen sneden blokken, en de bouwmeester zette ze op. Een +iglu, zoo noemen de Eskimo’s hun sneeuwhutten, wordt +spiraalvormig, ongeveer als de bijenkorven en altijd tegen de zon in +gebouwd, dus van rechts naar links. De blokken moeten een lengte van +twee voeten en een hoogte van anderhalven voet hebben en vier duim dik +zijn. De grootste moeilijkheid is daarin gelegen, <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e680" href="#xd21e680" name= +"xd21e680">134</a>]</span>het bovenste klaar te krijgen en het dak erop +te plaatsen. Een rechten muur kan ieder wel bouwen.</p> +<p>Daar de thermometer min 57 graden Celsius wees, werd niemand tot +luiheid verleid, en het werk schoot goed op. Zoo snel mogelijk ging de +kok des avonds aan den arbeid, die daarin bestond, niet alleen het eten +klaar te maken, maar ook de hutten te verwarmen, en als een aangename +geur van spijzen tot ons doordrong, vlotte het werk buiten wondervlug. +Het laatste was, alle spleten op te zoeken, waar licht door schemerde, +om ze goed dicht te stoppen. Dan keken we ook nog de sleden na, dat +alles stipt vastgebonden was en toegedekt en dat vooral tegen de +honden, die zeer diefachtig waren. De stumpers hadden zich tegen de hut +aan, zoo goed het ging, in de sneeuw opgerold en als het fel koud was, +den snuit onder den staart gestoken.</p> +<p>Was de hut gereed, dan wierpen we een laatsten blik op de wijde +stilte rondom in de verbleekende groenachtige schemering en de reeds +fonkelende sterren, en na ons de sneeuw van de kleederen te hebben +geklopt, kropen wij in de hut. En er was stellig op de wereld dan geen +gelukkiger gezelschap dan het onze in de warme, behagelijke ruimte met +het dampend heete eten en de barre sneeuwvlakte met de tintelende vorst +om ons heen. Na het eten kwamen de tabakspijpen aan de beurt; en alleen +de gedachte dat we den volgenden morgen ons weer moesten inspannen, kon +een eind maken aan het genoegelijk samenzijn en deed ons in onze +slaapzakken kruipen. De vermoeienis deed zich spoedig gelden, en weldra +toonde de gelijkmatige ademhaling van vier mannen, dat ook de +menschlievende god, Morpheus, een poolvaarder is.</p> +<p>Des morgens om vijf uur, toen de kok ons wekte, zag alles er veel +minder vriendelijk uit dan ’s avonds, maar een kop dampende +chocolade verbeterde dan de stemming gauw. Buiten kwamen mij de sterren +ongewoon groot en schitterend voor; maar het had volgens den +minimumthermometer dan ook in den nacht 61.7 graden gevroren. Wij +hadden er weinig van gevoeld, en we konden onze uitrusting prijzen, die +ons met onze goede sneeuwhut de kou van het lijf had gehouden. Wat +voelden we haar in de vingertoppen, als we bij het werk de handschoenen +moesten uittrekken! Dan werden de vingers dadelijk wit en men moest ze +dan doen herleven, of door de handschoenen gauw weer aan te trekken of +nog beter door ze op de manier der Eskimo’s tegen het bloote +lichaam te houden.</p> +<p>De honden lagen nog precies zooals wij ze in den avond hadden +verlaten, behalve Fix en Syl, die op kattekwaad uit waren. Wij +ondervonden ook, hoe totaal onmogelijk het was, de honden zoo vast te +maken, dat ze niet los komen konden. Ze wisten zich altijd los te +werken, namelijk als ze het volstrekt wilden. Enkele hielden zich +steeds rustig, maar als er een los was, gingen de anderen aan het +huilen, prettig was het niet, als men uit zijn slaapzak naar buiten +moest, om de honden tot rust te brengen.</p> +<p>Toen dien eersten morgen alles in orde was, braken we op. Naar de +ervaring van den vorigen dag zetten we onder de met nieuwzilver +beslagen sleden weer houten platen, omdat bij de scherpe kou de sleden +op hout veel beter liepen. Het beste, wat men eraan doen kan, is er een +fijn overtrek van ijs op te laten komen, zooals de Eskimo’s doen, +maar daarin hadden wij nog geen ervaring.</p> +<p>De afstandsmeter was op de hondenslede aangebracht; het was een oud +rad van de tweede Fram expeditie, maar nog in voortreffelijken +toestand. Trots al onze inspanning scheen echter het rad stil te staan, +zoo langzaam kwamen we vooruit. Wat onze moeite nog vermeerderde, was +een fijne, scherpe tegenwind, die iemand de onbedekte deelen van het +aangezicht bepaald openscheurde. Voortdurend moest de een het gezicht +van den ander bekijken, en dan vonden we meestal een bevroren neus of +een spierwitte wang. Dan deden wij wat de Eskimo’s doen; we +trokken een warme hand uit den vuisthandschoen en legden haar op de +bevroren plaats, tot het bloed er weer circuleerde. Het oude huismiddel +van de plaats met sneeuw in te wrijven, had ik al lang verworpen; de +Eskimo’s wisten daar ook niets van. Terwijl de infaam scherpe +wind ons de ijsnaalden bij min 50 graden als zweepslagen in het gezicht +joeg, schenen de honden daar in het geheel niet onder te lijden. Maar +de arme dieren plaagden zich erbarmelijk, vooral in de eerste +morgenuren, waarin ze nog stijf van den vorigen dag waren. Ook wij +menschen hadden zwaar te trekken. En ik zag in, dat we bij deze manier +van reizen zeer weinig zouden uitrichten.</p> +<p>Daar er nog op den tweeden, noch op den derden dag in de temperatuur +eenige verandering kwam, besloot ik na ruggespraak met mijn kameraden +eenvoudig terug te keeren en zachter weer af te wachten. Op den morgen +van den derden dag legden we dus een deel van onze voorraden als +dépôt in de sneeuwhut en sloten de opening goed af. De +ligging der hut werd nauwkeurig opgenomen; een vlag erop gestoken en +geheel gephotografeerd.</p> +<p>Nu richtten we onzen koers weer naar de Gjöahaven. De honden +bemerkten spoedig, in welke richting het thans voorwaarts ging, en ook +wij menschen voelden ons zeer verlicht, dat ons nutteloos worstelen aan +een eind zou komen. En zie daar, de weg, waar we twee en een halven dag +over hadden gedaan, een eind van tien kilometer, werd nu in vier uren +afgelegd. Maar nu waren dan ook onze sleden belangrijk lichter.</p> +<p>Om elf uur in den voormiddag verrasten we onze kameraden op de +<i>Gjöa</i> door onze onverwacht spoedige terugkomst.</p> +<hr class="tb"> +<p>Op den 16den Maart ondernamen we een tweeden sledetocht, vonden het +dépôt in goede orde en trokken verder noordwaarts; wij +hadden nu een met tien honden bespannen slede bij ons. Het was des +morgens 40 graden onder nul, zeer goed voor ons te verdragen. Terwijl +we op weg waren naar het eiland Matty, zagen wij in de verte op het ijs +een zwart punt. Hansen met zijn scherpe oogen verklaarde dadelijk, dat +het een Eskimo was, die naar ons toekwam. Spoedig doken meer op +tusschen de ijsschollen, en in een oogenblik hadden we 34 mannen en +jongens op een afstand van tweehonderd meter voor ons. Zij bleven staan +en keken naar ons, zonder het voornemen <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e708" href="#xd21e708" name="xd21e708">135</a>]</span>aan den dag +te leggen, om naderbij te komen. Ik voelde mij nu natuurlijk veel +zekerder dan bij mijn eerste samentreffen met Eskimo’s; mijn +kennis van de taal had ook veel gewonnen en dus besloot ik, naar hen +toe te gaan. Toch hadden we onze geweren geladen en Hansen hield er de +wacht bij. Toen ik zeer dichtbij was, riep ik: “Manik-tu-mi! +Manik-tu-mi!”</p> +<p>Als een electrieke schok ging het door de menigte. Een 34voudig +Manik-tu-mi klonk mij tegemoet. Hansen kwam achter mij aan; de vreugde +en de geestdrift der Eskimo’s waren bepaald roerend. Het waren +Netsjilli-Eskimo’s, die ons ontdekt hadden op hun reis naar hun +plaatsen van de zeehondenvangst. Ieder had een speer in de hand en een +hond aan een riem achter zich aan. Buitendien waren ze voorzien van +groote sneeuwmessen. Ze maakten den indruk van beter en zindelijker +gekleed te wezen dan onze eerste vrienden, de Ogluli-Eskimo’s. +Toen ik naar hun kamp vroeg, wezen ze oostwaarts tusschen de ijsbergen. +Ik had grooten lust, deze menschen nader te leeren kennen en zei, dat +ik graag met hen naar hun kamp wilde gaan. Daarover waren ze uitgelaten +blij; ze hielpen ons dadelijk de sleden verder trekken, door al hun +honden ervoor te spannen. Nu hadden we een voorraad honden, dat het een +aard had!</p> +<p>Na een uur klonk plotseling een luid geschreeuw van de +Eskimo’s en wij zagen tusschen de ijsbergen een menigte hutten +van den vorm van een hooiberg. Het was het grootste kamp, dat ik nog +gezien had, 16 hutten te zamen. Het zag er uitgestorven uit. Al spoedig +vertoonden zich de vrouwen, geen schoonheden, de kleeren met vet en +roet besmeerd, en grauwe haren uitkomend onder de kap. Bij de eerste +kennismaking vonden wij de Netsjilli-Eskimo’s allen leelijk, maar +later oordeelden we anders, al bleven we de Ogluli’s veel knapper +vinden. Ze bouwden een prachtige sneeuwhut voor ons, nadat ze gelachen +hadden om de pogingen, die wijzelven deden. Wij werden zeer bevriend +met hen, en toen we den volgenden dag verder trokken, vergezelde ons +Poieta, een jonge broeder van hun hoofd Atikleura. Wij kwamen tot in de +nabijheid van het eiland Matty, maar het weer was zoo slecht, dat +Poieta ons afried verder te gaan. We hadden weer een +Eskimo-nederzetting van zes hutten gevonden, maar dit waren +bedelachtige menschen, en toen wij den volgenden morgen opbraken, +misten we een mes, een zaag en een bijl, die we eerst na veel gekijf +terugkregen. Een dépôt in de buurt van deze menschen aan +te leggen, was dus uitgesloten.</p> +<p>Dan keerden wij weer naar de Netsjilli’s terug, die op het +punt stonden naar zuidelijker streken te verhuizen voor de +zeehondenvangst. Bij die gelegenheid verzocht ik hen, ons naar ons +schip te vergezellen. Den 25sten Maart vertrokken wij allen te zamen en +den volgenden dag kwamen wij aan boord, maar de Eskimo’s moesten +eerst nog hun jacht volvoeren. Ik had hun de plek van de ligging der +<i>Gjöa</i> aangeduid, en ze begrepen mij goed en noemden ze +evenals de Ogluli’s hadden gedaan, Ogchjoktu.</p> +<p>De omstandigheden hadden mij ook ditmaal verhinderd, zoo ver te +komen, als ik graag wou, maar we moesten tevreden wezen, dat we een +dépôt toch zooveel verder het land in hadden aangelegd. We +hadden het onder de hoede der Netsjilli’s gelaten. Op den dag na +onzen terugkeer kwamen al onze dertig Eskimovrienden met Ristvedt en +den luitenant, die hen op het ijs hadden aangetroffen, aan. Het werd +druk in onze buurt. De Eskimo’s bouwden zich een rij hutten in +het Lindströmdal, een der kleine holle wegen, die van de haven +naar boven voerden.</p> +<p>Den voorjaarssledetocht begonnen we in April, vonden het vroegere +dépôt nog in den besten staat, wat wel pleit voor de +betrouwbaarheid der Netsjilli-Eskimo’s, en deden een reis langs +de kust van Boothia Felix, sloegen ons noordelijkste kamp op ten zuiden +van de Tasmania-eilanden en sloegen den 7den Mei den terugweg in. Het +doel was nu, ons dépôt te halen en er de Victoriahaven mee +te bereiken, waar Ross met de Victoria had overwinterd en waar een +reeks magnetische waarnemingen zeer interessant zou zijn; maar tot de +uitvoering van dit plan kwam het niet. Ik leed aan mijn linkervoet, +moest eenige dagen rust nemen en ten overvloede was het +dépôt dezen keer geplunderd, zoodat we geen keus hadden en +naar de <i>Gjöa</i> terugkeerden.</p> +<p>Den 5den Juli trokken we er op uit voor een gecombineerde opmetings- +en magnetische expeditie. Van allerlei kanten kwamen Eskimo’s +naar ons toe en we konden hulp krijgen, zooveel als we wilden. Wij +waren voor veertien dagen van proviand voorzien en namen de +Eskimo’s Ugpi en Talurnakto mee. De eerste, die de +“Uil” bijgenaamd werd, had lang zwart haar en een open +eerlijk gezicht. Hij was een uitstekend vogel- en rendierjager. Hij was +ongeveer dertig en was getrouwd met Kabloka, een meisje van zeventien +jaar. Ze hadden geen kinderen. De moeder van den Uil, die bij hen +woonde, was Anana, die evenals de heele familie beheerscht werd door +Umiktuallu, den ouderen broeder van Ugpi. Diens vrouw Onaller kon +geweldig kijven. Het heftige karakter van Umiktuallu bleek bij een +gelegenheid, die allertreurigste gevolgen had. Hij had drie kinderen en +een pleegzoon. Eens toen het zevenjarig jongetje het geladen geweer van +den wand had genomen en het den pleegzoon overreikte, ging het schot af +en het kleinste jongetje viel dood neer. De oudere bleef verschrikt +staan en Umiktuallu, die aan kwam loopen stiet zijn pleegzoon in drift +en wanhoop zijn mes in het hart. In één graf werden de +beide knapen begraven en Umiktuallu verliet na het gebeurde met zijn +gezin het kamp.</p> +<div class="figure floatRight xd21e730width"><img src= +"images/p1909-136.jpg" alt="Een beauté van Port-Gjöa." +width="543" height="698"> +<p class="figureHead">Een beauté van Port-Gjöa.</p> +</div> +<p>Talurnakto, onze andere begeleider; was juist het tegendeel van den +Uil. Hij ging onder de zijnen door voor een soort van gek; maar in +werkelijkheid was hij de verstandigste van allemaal. Hij lachte steeds +en maakte grapjes. Buiten een eenigen broeder had hij in het geheel +geen familie en hij bekommerde zich om niemand. Dik en kort van +gestalte, had hij den bijnaam Takichja, dat is die moeilijk loopt. Wij +werden het eerst op hem opmerkzaam door de taaie volharding, waarmee +hij telkens weer op de <i>Gjöa</i> verscheen, nadat we hem te +verstaan hadden gegeven, dat we hem niet konden gebruiken. Maar toen we +later hoorden, dat hij flink werken kon, behielden <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e739" href="#xd21e739" name= +"xd21e739">136</a>]</span>we hem maar. Aan den kost aan boord gewende +hij zich gauw, ja, het eten smaakte hem uitstekend; maar zijn manieren +waren afschuwelijk. Hij zag er afschrikwekkend uit, als hij zijn maal +naar binnen werkte. Ook in dit opzicht was de Uil een voorbeeld; die +zou in gezelschapstoilet in het deftigste milieu op zijn plaats zijn +geweest; hij gebruikte mes en vork als een gentleman.</p> +<p>Het was heerlijk weêr en onder gezang en scherts kwamen we +vlug vooruit. Reeds om half 12 hadden we het eilandje bereikt, dat de +luitenant en Ristvedt in Maart als zoodanig hadden herkend, Achliechtu +noemden het de Eskimo’s. Dadelijk nadat we voet aan wal hadden +gezet, liepen we toe op een paar plaatsen, die van sneeuw bevrijd waren +en namen er bezit van, om er de tenten op te slaan. Men moet zelf in +streken geweest zijn, waar de sneeuw tien maanden aaneen alles bedekt, +om de geestdrift mee te voelen, die ons vervulde bij den aanblik van +dien naakten grond. Met het merkwaardig troostrijk bewustzijn, te staan +op moeder de aarde zelve, stampten we erop rond, en onze oogen zwelgden +in de weelde van zwarte aarde en groen mos. Het was als het weerzien +van een vriend, die lang afwezig is geweest.</p> +<p>Dat het er intusschen erg lenteachtig was, kan ik niet zeggen. Maar +in vergelijking met het doodsche van te voren werkte het ontwakende +leven verrukkelijk. De weinige kale plekken werden tot drukke +middelpunten, ook voor gonzende insecten; een bloempje kwam er boven +den grond en werd met gejuich begroet. Eenden en zwanen trokken +onophoudelijk in groote troepen boven ons hoofd langs in noordelijke +richting. Wij schoten een menigte sneeuwhoenders en leidden bij het +versche vleesch een echt heerenleven. Over het algemeen behooren de +dagen op de Hovgaard-eilanden tot onze allergelukkigste.</p> +<div class="figure xd21e745width"><img src="images/o1909-136.gif" alt= +"Ornament." width="303" height="17"></div> +<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e749" href="#xd21e749" name= +"xd21e749">209</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e751width"><img src="images/p1909-209.jpg" alt= +"Familietooneel in een Eskimohut." width="720" height="397"> +<p class="figureHead">Familietooneel in een Eskimohut.</p> +</div> +<p class="xd21e755"><span class="xd21e755init">B</span>ij mijn +terugkeer vond ik als gewoonlijk aan boord alles in de beste orde. Mijn +observatietent voor magnetische waarnemingen sloeg ik op in Ogchoktu, +zoo noemden de Eskimo’s onze vestiging. Het ijs in de +Simpsonstraat buiten begon langzamerhand die licht-blauwgroene kleur +aan te nemen, die optreedt als het aan de oppervlakte smelt. Nu zou het +niet lang meer duren, of het zou losraken. De Eskimo’s beweerden, +dat dit elk jaar gebeurde; maar ze gaven mij ook te verstaan, dat de +zomer van 1903, waarin wij waren aangekomen, een zeer ongewone ijszomer +was geweest en dat ik niet op een herhaling daarvan zou kunnen +hopen.</p> +<p>Intusschen zag het er voor ons zeer goed uit. De lente en de +voorzomer waren met hun lange avonden heerlijk. Er was +één ding, dat ons het leven lastig maakte, en dat waren +de muggen. Wij moesten vechten met die benden als tegen roofzuchtige +bandieten. Ze vervolgden ons aan boord, en om ten minste des nachts +rust van hen te hebben, moesten we onze vensters met vliegengaas +overtrekken. Sommigen van ons hadden van de beten veel hinder, en bij +voorbeeld bij den armen Lund zwollen ze op, en er kwam ontsteking +bij.</p> +<p>De meeste Eskimo’s waren nu vertrokken, om hun zomer +verblijven op te zoeken en er aan vischvangst en rendierjacht te gaan +doen. Alleen drie gezinnen, die naar King Williamsland noordwaarts +wilden bleven nog, en dan behielden we den Uil met moeder en vrouw bij +ons, alsook Talurnakto, daar ze mij zouden vergezellen, als ik, zoodra +het open water aan den wal met een boot kon worden bevaren, mijn +afgebroken waarnemingsreis weer zou opvatten.</p> +<p>Verscheiden dagen zochten wij naar de lijken der beide +Eskimojongens, om te zien op welke wijze ze waren begraven. Ten slotte +vonden wij ze ook. Elk lijk lag in een eigen graf op de helling en was +door kleine steenen omgeven. De zoon was zorgvuldig genaaid in +rendiervel en men had hem zijn boog en pijlen, zijn drinkbeker, zijn +vuisthandschoenen en zoo voort meegegeven, terwijl de pleegzoon veel +onverschilliger was behandeld. Zijn hoofd was bijna onbedekt, en hij +had niets anders bij zich dan een paar oude, afgedragen handschoenen. +De insecten waren al met hun werk aan hem begonnen, en in den loop van +den winter zou de vos dat wel komen voltooien. Toen ik de plek in het +volgend jaar weer bezocht, wemelde het in beide graven van kleine +wormen.</p> +<p>Luitenant Hansen gebruikte nu het gunstige jaargetijde, om zijn +photografieën te ontwikkelen, want thans had hij genoeg van het +vroeger zoo kostbare water; in een van onze slooten richtte hij zich +een bekken in met regelmatigen toe- en afvoer, waar hij naar hartelust +kon plassen en spoelen.</p> +<p>Den eersten Augustus begaf ik mij weer op expeditie <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e768" href="#xd21e768" name= +"xd21e768">210</a>]</span>rondom het station. Het was nu een +onderzoekingstocht te water en wel met een echte, kleine vloot. Een van +onze ijzeren bootjes was het vlaggeschip, waarin ikzelf aan het roer +zat; Anana en Kabloka zaten op de achterbank. Ons aller proviand was +ook in die boot; Talurnakto roeide een van onze booten van zeildoek, en +de Uil zat in zijn eigen kajak. De kajaks van de +Netsjilli-Eskimo’s zijn in vergelijking met die van de +Eskimo’s uit Noord-Groenland plomp en leelijk. Maar de +Groenlanders zijn ook in veel sterker mate van hun kajaks +afhankelijk.</p> +<p>Ons doel was een heuvel, de Helmer-Hansenheuvel, die vijf zeemijlen +verwijderd was; dus we hadden niet ver te varen. De muggen kwelden ons +verschrikkelijk, tot wij een eind ver naar buiten waren gekomen; toen +lieten ze ons met vrede. Toen echter het wêer na den regen van +den morgen opklaarde en de zon stekend begon te worden, hadden we het +uitgezochtste muggenweêr. Het half uur gaans van het strand naar +den wachtpost was een marteling; wij liepen door zwermen muggen, en +daar wij de handen niet vrij hadden, omdat we beladen waren, konden wij +ons niet verdedigen; zoodra we den mond open deden, om een woord te +spreken, hadden we dien vol muggen. Bijna waren we in wanhoop +omgekeerd, maar we hielden vol, en toen eindelijk de tenten waren +opgeslagen, vonden we beschutting tegen de millioenen kwelgeesten.</p> +<p>Het verblijf op den Hansenheuvel was prettig; het landschap was +mooi, en men had er een ruim uitzicht. Het open water reikte juist tot +daar; meer naar het westen kwam het ijs nog tot dicht aan het strand. +Naar het oosten kon ik over een groote baai juist op Nhchoktu kijken; +zuidwaarts was het uitzicht vrij op de Simpsonstraat en in het Noorden +lagen de eindelooze mossteppen van King Williamsland, waar, meer +landwaarts in, veel meren glinsterden met spiegelend oppervlak. +Duizenden vogels vlogen heen en weer, en hier en daar weidde een +eenzaam rendier.</p> +<p>Vanwege de muggen kon ik enkel des morgens en des avonds werken, en +de vrije tijd, dien ik had, werd besteed <span class="corr" id= +"xd21e776" title="Bron: aau">aan</span> vriendschappelijk verkeer met +de Eskimo’s, die ik nu best kende. De Uil en Talurnakto waren +meestal op de rendierjacht, en Kabloka vergezelde hen vaak, om te +helpen met het vervoer van het geschoten wild. De oude Anana +daarentegen bleef bij de tenten en haalde alleen nu en dan wat +heidekruid voor brandstof. Zij hielp mij in de huishouding. Haar +voornaamste werk was het wasschen van het vleesch, dat de +Eskimo’s zeer ruw behandelden. Zij namen het van de sleden en +lieten het liggen waar het viel, zoodat het door rendierhaar, modder en +kleine steenen verontreinigd werd. Anana’s schoonmaken bestond +nu, helaas, dikwijls nergens anders in, dan dat ze het ging aflikken. +Ze meende, dat het alleen bescheidenheid van mij was, als ik haar +trachtte af te brengen van die gewoonte.</p> +<p>Als we eens in een vrij uurtje allen bij elkaar waren, noodigde ik +mijn vrienden bij mij in mijn tent en onthaalde ze op chocolade en hard +brood. Van alle dranken was chocolade het lekkerste, wat ze kenden. Zij +grijnsden over het geheele gezicht, als ik het woord chocolade maar +noemde. Bij zulke tractaties deed ik navraag naar alles en nog wat, hun +leven en denken betreffende. Van hun taal trachtte ik wat meer te +leeren. De Uil was een eerste paedagoog; hij vond het merkwaardig, als +ik graag wou weten hoe dit of dat heette. Maar Talurnakto was niet te +gebruiken; hij lachte maar en vatte alles op als een grapje.</p> +<p>Van eetgerei was ik niet al te best voorzien, en ik zei, dat ze zich +er maar zonder moesten behelpen, wat ook heel goed ging. Op een avond, +toen we bij elkaar zaten aan tafel, kreeg Talurnakto plotseling een +hevigen jeuk op den rug. Met zijn korte armen kon hij de plek niet +bereiken, en vlug besloten, greep hij naar mijn lepel, dien ik een +oogenblik weggelegd had, schoof het instrument bij zijn kleeren in op +den rug en krabde erop los....</p> +<p>Toen ik met mijn observaties zoowat klaar was, kwamen de luitenant +en Helmer Hansen met de “dorry”, het kleine amerikaansche +bootje van de soort als in de Hudsonsbaai worden gebruikt en dat zij +hadden uitgerust voor een lange vaart naar kaap Crozier, de +zuidwestpunt van King Williamsland. Zij wilden er een +dépôt aanleggen voor de voor het voorjaar van 1905 +ontworpen sledevaart naar de oostkust van Victorialand. Tevens wilden +ze de smalste plaats van de Simpsonstraat tusschen het eiland Eta en +het vasteland opmeten met het peillood. Ze waren voor een maand +voorzien van het noodige en dus zwaar beladen, daar ze de voorraden van +het dépôt ook bij zich hadden.</p> +<p>De afstand van kaap Crozier tot de Gjöahaven was honderd +zeemijlen. Het ijs, dat tot hier dicht bij het land kwam, was door een +sterken Noordenwind zeewaarts gedreven, zoodat ze genoeg open water +hadden, om vooruit te komen. Zij bleven een nacht over bij ons, om den +volgenden dag met ons op te breken, daar ik naar Kaa-aak-ka, mijn +naaste station, wou vertrekken.</p> +<p>Dien namiddag beproefde ik mijn eersten tocht met een kajak. Ik had +daarvoor een kleinen plas als oefeningsterrein uitgekozen. In het begin +ging het uitstekend. Maar mijn kameraden, die in de buurt een post +aanlegden, riepen mij allerlei aardigheden toe, en juist keerde ik mij +om en wou hun zeggen, dat ik toch maar een voortreffelijken aanleg voor +het kajakvaren had, toen de kajak met zijn inhoud kantelde. Het water +was ondiep; ik kon den grond met mijn armen raken, maar het bootje was +vol water en ikzelf nat tot op de huid. De anderen trokken mij aan +land, en het was volstrekt geen triomftocht, toen ik naar de tent liep, +om van kleeding te verwisselen.</p> +<p>Den volgenden morgen ging het met de “dorry” naar het +Westen. De wind was goed, dus behoefden we niet te roeien. Anana, die +op het water geen heldin was, gaf er de voorkeur aan, over land te +volgen; de Uil voer in zijn eigen kajak.</p> +<p>Kaa-aak-ka straalde in volle zomerpracht; een bont tapijt van +veelkleurige bloemen bedekte alle heuvels. Maar het ijs dreef weer naar +land en belette het verder doordringen met de dorry. De luitenant en +Hansen waren dus genoodzaakt ons gezelschap te blijven houden. De +Eskimo’s gingen met goed gevolg op de jacht; zoo kwamen ze op een +dag <span class="pagenum">[<a id="xd21e794" href="#xd21e794" name= +"xd21e794">211</a>]</span>thuis met niet minder dan dertien ganzen, die +ze met steenen hadden doodgeworpen.</p> +<p>Den elfden Augustus was ik met al mijn stations klaar. Ik nam +afscheid van mijn kameraden, die nog altijd door het ijs werden +vastgehouden, en sloeg den weg naar Ogchoktu in. De tien zeemijlen +werden in drie uur roeiend afgelegd, wat een goed stuk werk was, daar +we zwaar beladen waren en telkens door het ijs werden +tegengehouden.</p> +<p>Aan boord werden wij met uitbundige vreugde ontvangen, niet het +minst omdat we een flinken voorraad rendiervleesch en ganzen +meebrachten.</p> +<p>Het was nu stil in de Gjöahaven. Alle Eskimo’s hadden ons +verlaten, en sinds langen tijd waren we voor het eerst weer onder ons. +Op den zomer is niet veel staat te maken in deze streken; op den +16<sup>den</sup> Augustus begon het te regenen; we hadden nog maar drie +graden Celsius in de kajuit en moesten dus stoken.</p> +<p>Van onze leege petroleumvaten hadden Lund en Hansen een +eerste-rangshotel voor de honden gebouwd. Ze huisden er veel +behagelijker dan in de oude sneeuwhut. Voor het oogenblik waren ze alle +vastgebonden en lagen in het zand zich gruwelijk te vervelen. Het +leegloopen beviel hun al na een paar dagen niet meer en ik besloot dus +een lang gekoesterd plan uit te voeren.</p> +<p>Daar ik mijn waarnemingen op de kust van Boothia Felix in +één en dezelfde lente had gedaan en toch eenige +afwijkingen meende te hebben opgemerkt, besloot ik een station zoo ver +noordelijk aan te leggen, als ik maar op de kust van King Williamsland +kon doordringen. Daar wilde ik voor een sledetocht in den herfst nu een +dépôt aanleggen, terwijl het water nog open was. De +booten, die te mijner beschikking stonden, waren wel niet geschikt voor +een langere zeereis; maar als men dicht bij den wal bleef, zou het wel +gaan. Ik koos een van onze beide booten, die Lund in het begin van den +zomer van een kiel had voorzien.</p> +<p>De ijstoestanden waren intusschen zeer onaangenaam. Het ijs lag tot +bij de Betzoldpunt, en eer het zich verlegd had, kon van den tocht geen +sprake wezen. Den 20<sup>sten</sup> Augustus verveelde mij echter het +wachten en ik ging met Talurnakto als eenige geleider op weg, om te +zien of men aan den anderen kant van de punt misschien verder kon +komen. Het was windstil, en wij moesten roeien, maar kwamen niet +vooruit. Talurnakto was aan het roeien met twee riemen niet gewend en +kon niet in de maat blijven; hij stiet telkens tegen mijn riemen, en +deed meer kwaad dan goed. Het vlakke bootje draaide zich ieder +oogenblik om en wees met den neus weer naar huis. Van de Gjöa uit +zagen ze ons manoeuvreeren en bereidden zich al voor op onze +terugkomst. Maar plotseling scheen er voor Talurnakto een licht op te +gaan, wat dat was, roeien in de maat, en hij begon als een ervaren +zeeman. Hij zat op de voorste bank, ik op het achterplankje. Nu ging +het vliegensvlug en weldra waren we bij de Betzoldpunt. Hier was het +ijs echter ondoordringbaar en het bleef verder zoo naar het Oosten +langs de geheele kust. Wij brachten dus onze lading aan land, trokken +de boot aan den oever en keerden haar onderste boven. Daarna keerden we +te voet terug.</p> +<p>Toen kwam er een lange, vervelende tijd. Elken morgen wandelde ik +naar de landtong, om de ijstoestanden op te nemen. Maar eerst den +29<sup>sten</sup> Augustus scheidde zich bij zeewind het ijs van het +land, en wij konden weer aan de reis denken. Wij brachten de boot in +open water en laadden ze. Uit het Noorden woei een flinke bries en in +de Schwatkabaai ging een hooge zee. Om voldoende diep water te +bereiken, moesten we, voordat we den koers naar kaap Luigi +d’Abruzzi richtten, eerst langs het strand tegen den wind in +roeien. Dat was hard werk van ruim twee uren, waarin we roeiden dat het +zweet bij ons neer droop. Ten laatste konden we zeil opzetten en +zeilden dwars over de baai. De golven sloegen onophoudelijk over den +rand der boot. Dit was Talurnakto’s eerste zeiltocht, en ze +beviel hem maar matig. Maar wij kwamen ten minste zonder ander nadeel, +dan dat we druipnat werden, over de baai. Wij zeilden om de punt en aan +den anderen kant nog een eind langs het land naar Abva (Mount +Matheson).</p> +<p>Het eerste, waar we nu aan moesten denken, was het drogen van onze +kleeren. De behandeling van kleeren van vellen eischt de grootste +voorzichtigheid, opdat er geen scheuren in komen, en de Eskimo is +daarin met zijn levenslange ervaring een eerste meester. De tent werd +op een kleine plek mos aan het strand opgeslagen.</p> +<p>Den volgenden morgen om acht uur trokken wij verder; de wind blies +nog steeds uit het Noorden, en na vele uren roeiens bereikten wij een +bocht, die zich van het Westen naar het Oosten uitstrekte. Wij deden +herhaaldelijk pogingen, om erover te komen, maar de golven sloegen in +de boot en wij moesten, hoe ongaarne ook, het opgeven en aan land gaan. +Om het windstille weêr te gebruiken, gingen we er den volgenden +morgen al om half vijf op uit; het ging nu vlug en we waren spoedig aan +de noordzijde van Abva. Hier reikte het ijs weer tot dichtbij land; +maar we werkten er ons doorheen, en het was zoo ondiep, dat we met de +bootshaak ons konden afzetten.</p> +<p>Het land was verlaten en onvruchtbaar, met zand en steenen bedekt, +en toen wij bij het aanbreken van den avond, de tent wilden opslaan, +vonden we nergens een plek mos die geschikt was. Dertig meter van het +strand en ter hoogte van vijftien meter vond ik het skelet van een +walvisch. Op dit punt stiet ik ook op het eerste stuk drijfhout, dat ik +op King Williamsland kon ontdekken.</p> +<p>Een treurige aanblik deed zich den volgenden morgen aan ons voor; de +geheele kust was door het ijs geblokkeerd, en er bleef ons niets anders +over dan te blijven, waar we waren. Ik gebruikte den tijd, om het land +in oogenschouw te nemen. Het geheele zuiderstrand was zandig en kaal; +eerst een paar zeemijlen landwaarts in vertoonde zich weer +rendiermos.</p> +<p>Twee dagen en twee nachten moesten we daar blijven liggen, en toen +we den daarop volgenden morgen verder voeren, was het genoegen niet van +langen duur. Een paar zeemijlen waren we in de Mc Clintock’s La +Trobebaai vooruit gekomen, toen het ijs ons volkomen den weg versperde. +Daar lagen we nu op dezelfde plaats tot den 16<sup>den</sup> September +en <span class="pagenum">[<a id="xd21e833" href="#xd21e833" name= +"xd21e833">212</a>]</span>bewaakten het ijs. Het was winderig en het +sneeuwde en in geen enkele richting was iets te zien. De zomer was +voorbij, dat was duidelijk.</p> +<div class="figure floatLeft xd21e836width"><img src= +"images/p1909-212-1.jpg" alt= +"Gesloten kindergraf der Netsjilli-Eskimo’s" width="380" height= +"348"> +<p class="figureHead">Gesloten kindergraf der <span class="corr" id= +"xd21e839" title= +"Bron: Netsjili-Eskimo’s">Netsjilli-Eskimo’s</span></p> +</div> +<p>Op een van die vervelende wachtdagen probeerden we het met de jacht +en schoten een rendierkoe en haar kalf. Dit jachtgeluk maakte den +goeden Talurnakto opgewonden van plezier, en hij sprong van het eene +been op het andere als een klein kind. De boottocht was dus volkomen +mislukt. Of wij op de plek, waar we nu waren, of in onze eigen +Gjöahaven een dépôt aanlegden, kwam vrijwel op +hetzelfde neer. Wij legden dus zooveel, als we dragen konden, ter zijde +en metselden het overige met steenen toe, stulpten de boot erover heen +en begaven ons op den terugweg naar Ogchoktu. In rechte lijn hadden we +25 mijlen te gaan, maar als we alle hoeken en bochten meerekenden, dan +hadden we met de boot meer dan 50 zeemijlen afgelegd. Wij hadden drie +dagen noodig, om geheel in de Schwatkabocht te komen, maar wij moesten +vaak heen en weer gaan. Hier sloegen wij de tent op en lieten die +staan, toen we den volgenden morgen naar de Gjöa teruggingen. We +wilden later in de baai op de rendierjacht gaan en lieten daarom ook +onze voorraden achter. Het ijs begon vast te worden; maar het was nog +niet sterk genoeg, om ons te dragen.</p> +<div class="figure floatRight xd21e845width"><img src= +"images/p1909-212-2.jpg" alt= +"Geopend kindergraf der Netsjilli-Eskimo’s." width="381" height= +"379"> +<p class="figureHead">Geopend kindergraf der <span class="corr" id= +"xd21e848" title= +"Bron: Netsjili-Eskimo’s">Netsjilli-Eskimo’s</span>.</p> +</div> +<p>In de Gjöahaven was alles monter en gezond. Den 9<sup>den</sup> +September waren de luitenant en Hansen van hun lang uitstapje met goed +succes teruggekeerd. Ze hadden hun doel, kaap Crozier, bereikt en het +dépôt daar aangelegd. Het smalste deel der Simpsonstraat +was nu, zoo goed het ging, onderzocht. Het vaarwater tusschen het +eiland Eta en King Williamsland was zoo vol ondiepten, dat het +eigenlijk feitelijk afgesloten was. Het zuidelijke vaarwater tusschen +Eta en het vasteland van Amerika was, zoowel op den heen- als op den +terugweg met ijs gevuld geweest. Maar die ijsbergen waren zoo groot, +dat er de zee diep genoeg moest wezen voor ons schip. Kon het ijs door +die straat heen komen, dan zou de Gjöa met groote voorzichtigheid +hetzelfde kunnen doen. Dat was een bijzonder belangrijke ontdekking; de +Noordwestelijke Doorvaart was dus daar niet afgesloten.</p> +<p>Met de jacht zag het er in dezen herfst van 1904 twijfelachtig uit. +In Ogchjoktu was nog geen grootere rendierkudde gezien; hoogstens hier +en daar een alleen rondtrekkend dier. Hansen en Lund waren tijdens mijn +afwezigheid met de dorry op jacht geweest, maar zonder veel geluk. +Buitendien had hen het ijs verrast, zoodat ze de dorry aan land hadden +moeten trekken en over land hadden moeten terugkeeren.</p> +<p>We hadden dus nu twee booten in het open veld staan. Om nu voldoende +voorraden voor den aanstaanden winter te krijgen, besloot ik, zoodra +het ijs vast genoeg zou zijn, naar alle zijden jachtexpedities uit te +zenden. De Eskimo’s hadden wel beloofd, ons bij hun terugkeer +vleesch te brengen, en ze zouden, zooals we wisten, met het terugkeeren +van het ijs komen, maar ik wist niet in hoever ze betrouwbaar waren, en +durfde mij niet op hen te verlaten.</p> +<p>Wij voerden allerlei verbeteringen aan Villa Magneet uit, volgens de +ervaringen van den vorigen winter. Het dak werd met zoden aarde bedekt, +bijna het geheele huis onder zand gezet en een uitstekende ventilatie +ingericht.</p> +<p>Het bleek, dat de winter zijn intocht kwam doen; de koude nachten, +de beginnende sneeuwval en de in troepen wegtrekkende vogels waren +onbedriegelijke teekenen. De zomer was koud en onvriendelijk geweest; +we hadden haast geen open water voor scheepvaart gehad. Dus moesten we +onze hoop op beter weêr in het volgend jaar stellen.</p> +<p>In den nacht van den 1<sup>sten</sup> September vroor alles toe. +Onze tweede winter was begonnen.</p> +<hr class="tb"> +<p>Op denzelfden dag, waarop het in ernst vroor, verschenen ook de +Eskimo’s weer, en de eerste was onze oude vriend, de Uil, met +zijn gezin. De laatste weken had hij met eenige andere familiën +aan de jacht op rendieren en aan de zalmvisscherij gedaan bij Peel +Inlet, aan de oostkust van King Williamsland. Die familiën hadden +hoofdzakelijk gevischt en in de beek, die zich in Peel Inlet uitstort, +hadden ze verbazend veel zalmen buitgemaakt. Over het algemeen is hier +in de rivieren een rijkdom aan zalm, als wel nergens elders. De Uil had +ook een groote menigte rendieren gezien en twintig stuks geschoten, +waar hij ons de bouten van afstond.</p> +<p>Hij vertelde mij, dat hij op den weg naar het Zuiden een +Oglugi-Eskimo had ontmoet, die Tamoktuktu heette en die met zijn gezin +in een van ijs gebouwde <span class="pagenum">[<a id="xd21e877" href= +"#xd21e877" name="xd21e877">213</a>]</span>hut aan den voet van den +Wiikheuvel woonde. Daar ik nog nooit een hut van ijs gezien had, ging +ik den dag daarop op weg, om die te bekijken. Met den Uil kwam ik er. +De hut was gebouwd van acht vierkante ijsblokken van een meter lengte +en breedte en een halven voet dikte. De kanten waren tegen elkaar gezet +en de blokken waren samengevoegd met een mengsel van ijs en sneeuw, dat +een uitstekend bindmiddel is. Rendiervellen vormden het dak. Ik vond de +heele familie te huis. Pocjarlu, Tamoktuktu’s vrouw, zat dik en +vergenoegd op den achtergrond op een paar huiden. Om haar heen lagen +beenderen en vischresten verspreid en vóór de hut lagen +een menigte forellen. Het was te laat in het jaar, om nog visch in orde +te maken en zoo werden de gevangen visschen alle in bevroren toestand +bewaard.</p> +<p>Tamoktuktu was op het punt, op de vischvangst uit te gaan, en ik +mocht hem vergezellen. Zijn gereedschap bestond uit een kakiva of +harpoen en een snoer van rendierpeezen, waar eenige kleine, schitterend +gepolijste stukjes been en blik aan hingen. Zijn oudste zoon ging mee; +hij sleepte een grooten steen achter zich aan. Vlug gingen we naar het +water, dat de Ristvedtplas was genoemd en waar de vischvangst zou +plaats hebben. Spiegelglad en glanzend lag het ijs op het water, en men +kon elken steen en ieder levend wezen eronder onderscheiden. Tamoktuktu +koos een geschikte plek, nam zijn zoon den steen af en hakte er een gat +mee in het ijs. Toen hij er doorheen was, maakte hij de opening met +zijn mes schoon en hing toen het snoer erin. Dadelijk stroomden de +kleine forellen toe, om hun nieuwsgierigheid te bevredigen, snuffelden +aan de vele geheimzinnige voorwerpjes en werden door den oplettenden +Tamoktuktu vlug gespietst.</p> +<div class="figure xd21e882width"><img src="images/p1909-213.jpg" alt= +"Kampement van Netsjilli-Eskimo’s op King Williamsland." width= +"720" height="437"> +<p class="figureHead">Kampement van <span class="corr" id="xd21e885" +title="Bron: Netsjili-Eskimo’s">Netsjilli-Eskimo’s</span> +op King Williamsland.</p> +</div> +<p>Onderwijl was de Uil bij Poojarlu in de hut gebleven; ze hadden met +elkaar vriendschap gesloten en ik zag duidelijk, dat de Uil iets op het +hart had. Jawel, hij had aan de schoone beloofd, mij voor haar om den +inhoud van het laatst geschoten rendier te verzoeken! Ik beloofde dien +en gaf den Uil vergunning, de maag terstond te halen.</p> +<p>Het wonen in de tent was nu al minder aangenaam geworden. Het +tentdoek lag vol sneeuw en als er binnen gestookt werd, smolt die en +maakte alles vochtig. Daarom besloot ik de tent in te bouwen, en met +medewerking der Eskimo’s haalden we uit den naasten plas acht +ijsplaten van een halven voet dik, elke drie voet breed en evenzoo +lang. Die zetten we om de tent, metselden ze met een ijsbrij samen en +dekten het dak met rendiervellen. Het huis was klaar; maar het voldeed +niet aan de verwachting, want de rijp drong binnen en het was steeds, +alsof het van het dak sneeuwde. Toen bouwden mij mijn Eskimo’s +een echte winter-iglu. De familie van den Uil en die van Talurnakto +woonden in een slot van ijs, dat hoog was en ruim en vol +jachttrofeeën. Het bouwen werd steeds ter hand genomen, als het +geen weêr was om te jagen.</p> +<p>Den 2<sup>den</sup> October keerde ik weer naar de Gjöa terug +en liet Ristvedt mijn plaats in de tent innemen. Op den terugweg trof +ik het spoor van een berin met twee jongen, die nog heel klein moesten +geweest zijn. Zij trokken naar het Zuiden, naar warmer streken. Het was +het eerste berenspoor, dat wij in de buurt van onze haven zagen.</p> +<p>Toen ik aan boord kwam, was Umiktuallu, de moordenaar van zijn +pleegzoon, van het amerikaansche vasteland gekomen. Van zijn kajak uit +had hij 35 rendieren geschoten, en hij beloofde, ons het vleesch te +brengen, zoodra het ijs goed begaanbaar was. Dat gaf een heerlijke +aanwinst bij onzen nooit <span class="pagenum">[<a id="xd21e900" href= +"#xd21e900" name="xd21e900">214</a>]</span>zeer grooten voorraad. +Umiktuallu berichtte ook, dat groote rendierkudden langs de +Todd-eilanden over het ijs trokken.</p> +<p>Een nieuwtje hield onze nieuwsgierigheid in die dagen gespannen. +Umiktuallu had een Kilnermiun-Eskimo, dat is een Eskimo van den stam +die aan de Coppermine-rivier woont, ontmoet en vernomen, dat een +<span class="corr" id="xd21e905" title="Bron: Kabluma">Kabluna</span> +of blanke in Maart met een Eskimo-gezin een bezoek had gebracht aan de +Eskimo’s van de Coppermine. Later bleek, dat dit bericht volkomen +met de waarheid overeenstemde, zooals men zal zien.</p> +<p>Nu besloten wij, ons jachtgeluk in het Westen te beproeven, waar +Umiktuallu de vele rendieren had gezien. Daarom reisden Lund en Hansen +met Umiktuallu naar het Westen, voorzien van sleden, vijf honden en +proviand voor veertien dagen.</p> +<p>Van Ristvedt kreeg ik een brief door een Eskimo-koerier, waarin hij +mij meedeelde, dat hij het kamp verlegd had naar den noordelijksten +heuvel, waar hij sporen van groote rendieren had ontdekt. Over het +geheel waren er in dat jaar 1904 veel van die dieren; maar ze hadden de +ijstoestanden rondom het eiland Eta gunstig gevonden, en dus kwamen ze +op hun trek niet dicht bij ons. De rendieren waren in dit jaar dik en +vet in tegenstelling met het vorige jaar. Maar zoo dik als de rendieren +op Spitsbergen werden ze hier echter niet; doch dat is ook werkelijk +wonderlijk, hoe de broodmagere rendieren op Spitsbergen in den loop van +den zomer zich vetmesten en spekkussens krijgen van verscheiden duimen +dik. Ook sneeuwhoenders trokken thans in groote scharen voorbij en wij +hielden er zooveel van terug, als we maar konden.</p> +<p>De 15<sup>de</sup> October was een zeer drukke dag in de haven, want +al onze jagers en vier Eskimofamilies kwamen tegelijkertijd. Lund en +Hansen hadden negen rendieren gedood, die ze in een sneeuwhut +ingemetseld hadden en later aan boord brengen wilden. Het afhalen werd +echter uitgesteld, en toen wij eindelijk in den winter het vleesch +wilden halen, was het door de Oglugi-Eskimo’s gestolen. De +geheele, door ons zelven bijeengebrachte, vleeschvoorraad bestond uit +twintig rendieren; visschen hadden wij in het geheel niet. Maar later +voorzagen ons de Eskimo’s ruim van visch en vleesch. Het waren +daarin betrouwbare menschen, en als ze beloofd hadden vooraad te +brengen, hielden ze woord.</p> +<p>Door den terugkeer der Eskimo’s kreeg onze haven weer een +levendig aanzien. In groote troepen kwamen ze meestal des avonds aan +boord, om ons te begroeten, oude vriendschap te vernieuwen en nieuwe +vrienden voor te stellen. Monter en vroolijk waren ze altijd, en wij +waren goede buren samen.</p> +<p>Tot hier toe heeft men altijd gedacht, dat de lucht in de +poolstreken volkomen zuiver was en vrij van bacillen. Maar daaraan mag +voortaan wel getwijfeld worden, ten minste wat de streken om King +Williamsland betreft. Zooveel is zeker, de Eskimo’s worden in het +najaar door een ware verkoudheidsepidemie aangetast. Een paar van hen +werden zoo hard ziek, dat ik voor longontsteking vreesde. Daar bijna +ieder van hen de ziekte kreeg, moest er wel aan besmetting worden +gedacht. Wij op de Gjöa bleven gelukkig vrij, maar wij namen ook +onze voorzorgsmaatregelen. Tegen het spuwen hadden we een zwaren strijd +te voeren. In dat opzicht zijn de Eskimo’s al zoo erg mogelijk, +en nu in den tijd van de verkoudheden was het natuurlijk vreeselijk. +Onder onze leiding werd het wel beter.</p> +<p>Omdat ik graag het groote Eskimokamp, dat er bij Navjato moest zijn, +wilde leeren kennen, en daar ik ook visschen wilde inruilen, ging ik op +weg naar het kamp en nam Helmer Hansen mee. Den 23<sup>sten</sup> +October vertrokken wij met drie Eskimogezinnen, die denzelfden weg +gingen. Ter afwisseling gebruikten we ski. Nog was de sneeuw niet vast +aaneengebakken en de temperatuur was niet beneden 25 graden vorst, dus +voor een skitocht zeer geschikt. Des avonds om half vijf bereikten wij, +vijftien zeemijlen van het station verwijderd, den top der +“Ellinghoogte.” Hier vonden wij een oude iglu, die wij den +naam gaven van “Hotel Ellinghoogte.”</p> +<p>Met mijn vriend Poieta en zijn vrouw namen wij vieren de oude iglu +in bezit, en met de hulp van mevrouw Nalungia was het er spoedig licht +en warm. Na den maaltijd en een klein praatuurtje gingen we te bed. +Natuurlijk schreeuwde de zuigeling nu en dan en moest dan tot rust +gebracht worden; mij hinderde de stoornis, maar Hansen had er behagen +in, want die nachtelijke kinderkamergebeurtenis herinnerde aan het +verre thuis en aan zijn Nalungia.</p> +<p>Den volgenden morgen togen we in zuidelijke richting naar de +Simpsonstraat op weg. Eerst om vier uur hadden wij Navjato bereikt en +vonden tot onze verbazing in het geheel niet meer dan tien hutten, veel +minder dan we hadden verwacht. Wij werden door onze oude vrienden, die +hier kabeljauwen wilden vangen, zeer vriendelijk ontvangen.</p> +<p>Navjato of Novo Terro, zooals de Eskimo’s zeggen, heeten de +oevers van een klein meer, dat eenige zeemijlen ten zuiden van Point +Richardson ligt. Navjato is niet zeer ver van de Hongerbaai, die zoo +genoemd wordt, omdat men er geraamten van een groot deel van +Franklin’s gezellen vond, en men neemt aan dat ze hier op den weg +naar het Zuiden van honger zijn omgekomen. De ironie van het noodlot +wil, dat juist deze plek zulk een naam draagt, want het is een der +mooiste en rijkste punten van de noordkust van Amerika. In de lente, +als het ijs van den oever loslaat, vangt men hier tallooze vette +zalmen. Iets later komen groote en vele kudden rendieren en blijven den +geheelen zomer. In den herfst kan men kabeljauwen in ongetelde menigten +vangen. En juist hier, in dit arctische Eden, moesten die koene +reizigers uit gebrek aan levensmiddelen ten gronde gaan! Maar ze waren +hierheen gekomen, toen het vlakke land met sneeuw bedekt was, en ze +waren doodop van inspanning, uitgeput door ziekte en hadden er halt +gehouden. Geen enkele afwisseling bood het eentonige, vlakke land, +overal met sneeuw bedekt; geen levende ziel kwam hun tegemoet, om hen +terecht te helpen en hulp te verschaffen. En over de geheele aarde zal +men lang moeten zoeken, eer men een tweede plek vindt, zoo verlaten als +deze in den winter.</p> +<p>Toen eindelijk de zomer kwam en in den korten tijd van verlossing +van het juk van den winter millioenen bloemen op de velden gingen +bloeien, <span class="pagenum">[<a id="xd21e934" href="#xd21e934" name= +"xd21e934">215</a>]</span>toen alle wateren glinsterden en alle beken +kabbelden, toen het van vogels wemelde, die met vroolijk gekweel nesten +bouwden, en de eerste rendierbok aan den rand van de open IJszee +opdook, toen wees een hoop verbleekte steenen de plaats aan, waar de +laatsten van Franklin’s dappere schaar hun laatsten zucht hadden +geslaakt, in het laatste bedrijf van dit groote treurspel.</p> +<p>Op deze plek, waar zooveel treurige herinneringen aan verbonden +zijn, bewogen zich nu de Eskimo’s vroolijk en levendig, voordat +de lange nacht aanbrak, die met zware hand licht en leven in deze +streken uitbluscht. Ze haalden uit een diepte water van drie of vier +vadem groote menigten kabeljauwen, en maakten daarbij gebruik van +snoeren van rendierenpeezen en een krommen spijker. Op den namiddag van +mijn aankomst werd mij een spartelende kabeljauw vereerd, die dadelijk +naar den kookpot verhuisde! Na onzen langen, inspannenden marsch +genoten we onzen verschen kabeljauw met vreugde en dachten aan een +vaderlandschen fjord in Noorwegen op een mooien zomeravond...</p> +<p>Maar eigenlijk waren we minder hierheen gekomen om kabeljauw te +eten, dan om kabeljauwen te koopen, en de volgende dagen werden dan ook +aan de zaken gewijd. Buiten op het witte ijs beproefde ik mijn geluk +met de vischvangst, maar zonder bijzonder goed resultaat. Wij hadden +verder een paar onaangename dagen in Navjato. Het was steeds nevel en +wind en min 25 graden. In het voorjaar en den herfst voelt men de koude +het meest, zelfs als ze in den winter veel heviger is, wat wel +samenhangt met de kleeding, die er dan nog niet recht op is ingericht. +De Eskimo’s waren van den morgen tot den avond op de jacht en +bezig met de vischvangst, vooral voor het verkrijgen van voorraad voor +den winter.</p> +<p>Toen wij na eenige dagen Navjato verlieten, waren onze sleden hoog +beladen met visch. Verscheiden Eskimo’s vergezelden ons op den +terugweg, en onder hen was onze oudste en beste vriend Teraiu. Hij had +ons uitstapje naar Kaa-aak-ka niet vergeten, en kwam nu bij zijn zware +verkoudheid, om een middel ertegen, bij ons. Onderweg hoestte hij erg +en spuwde ook bloed. De oude Auva zat, toen we vertrokken, bij het vuur +en leed aan een ernstig maaglijden; ze stierf een paar dagen later.</p> +<p>Op een der Todd-eilanden brachten wij den eersten nacht door in een +oude sneeuwhut. Ook op deze eilanden had men eenige geraamten en andere +sporen van de Franklin-expeditie gevonden. Teraiu vertelde, dat hij +indertijd al van de blanke mannen, die hierheen gekomen waren, had +hooren vertellen. Op het eiland, waar we overnachtten, liet hij mij een +groot, plat rotsblok zien, dat ter herinnering aan de dooden was +opgericht. De Eskimo’s noemen dit eiland Keuna.</p> +<p>Toen wij met een groote slede vol versche, bevroren kabeljauwen +aankwamen, werden we natuurlijk met geestdrift ontvangen!</p> +<p>Naar de ervaringen van den vorigen winter hadden wij ons gericht +voor de verbeteringen op de <i>Gjöa</i>. Het winterdak over het +schip heen was nu beter in orde, en we maakten er een bewegelijke deur +in, waardoor wij als in een huis uit en in konden gaan. Dat had ook nog +een ander voordeel; wij konden ons nu de Eskimo’s beter van het +lijf houden, wat soms zeer noodig was. Des avonds sloot en grendelde +luitenant Hansen de deur, en wij zaten dan veilig binnen, als in een +vesting. We richtten ook een bad in en hadden al gauw beneden in het +ruim ons eigen stoombad. De luitenant en ik maakten er in dezen winter +druk gebruik van; het werkte uitstekend en werd voor ons al gauw bij +het leven in de enge ruimte en in de zware kleeding onontbeerlijk. Een +kleedkamer konden wij ook niet ontberen, maar we gebruikten er een +omgekeerde boterton voor. Wat lastig was, dat was de koude douche, die +wij iederen keer kregen door den rijm, dien de bevroren damp vormde en +die dan smolt en op ons neerdroop.</p> +<p>Luitenant Hansen was vol geestdrift voor het bad en maakte er +electrisch licht bij, drie lampen wel! Ja, hij ging nog verder en +richtte ook op het dek electrische leidingen in. Men zat dan recht +genoegelijk in de kajuit, drukte op een knopje, en—ja, dan moest +het licht wezen. Maar het werd niet licht. De eenige fout in de +leidingen van luitenant Hansen was, dat ze geen licht verschaften. Wij +moesten weer in donker baden. Maar men moet niet meenen, dat de +luitenant een slecht electrotechnicus was. O neen! Maar zelfs de beste +electrische ingenieur kan niet uit niets, uit zeer ongeschikt materiaal +iets zóó maken, dat hij maar heeft te zeggen: “Het +zij licht!” Wij waren anders vaak genoeg trotsch op wat we met +onze weinige hulpmiddelen uitrichtten.</p> +<p>Een vraag, die wij ons nu en dan stelden, was deze, hoe wij ons in +geval van nood tegen de Eskimo’s konden verdedigen, ingeval ze +wat in het schild voerden. Er was nu een groote menigte rondom ons +verzameld, en als zij nu eens een slechte jacht hadden, hoe gemakkelijk +konden ze dan onze proviandtent openbreken. Wij moesten hun dus +behoorlijk respect inboezemen, en eindelijk werd het middel daartoe +gevonden. Onder een sneeuwhut, op vrij grooten afstand van de +<i>Gjöa</i>, werd een mijn gegraven, die verbonden werd met het +schip door een onder de sneeuw verborgen leiding.</p> +<p>Toen dat gebeurd was, lieten wij de Eskimo’s samenkomen aan +boord. Ik hield voor hen een voordracht over de macht van den blanken +man; zei, dat wij van een grooten afstand uit verdelging konden brengen +en over het algemeen de wonderlijkste dingen tot stand brengen. Dus was +het voor hen van groot belang, dat ze zich fatsoenlijk hielden, omdat +ze anders zich den toorn der Kabluna’s of blanke menschen op den +hals haalden. Als zij daarginds aan den wal booze dingen zouden willen +uitrichten, bij voorbeeld bij die sneeuwhut daar in de verte, dan +zouden wij rustig en wel aan boord blijven en enkel maar +zóó doen.... Met een vreeselijk geknal vloog de sneeuwhut +in de lucht, en een sneeuwwolk stoof omhoog.</p> +<p>Dat was volkomen genoeg! Meer was er voor langen tijd niet +noodig.</p> +<p>Op Zondag 20 September zaten wij juist aan het tweede ontbijt, toen +tot onze groote verbazing ons een geheel vreemde Eskimo een bezoek +bracht. Reeds de manier, waarop hij binnentrad, wees erop, dat +<span class="pagenum">[<a id="xd21e965" href="#xd21e965" name= +"xd21e965">216</a>]</span>onze gast zich in de “wereld” had +bewogen. Zijn kleeding verschilde van die van den Netsjillistam. Onze +verwondering verminderde niet, toen de man in een, zoo al niet juist, +toch volkomen verstaanbaar Engelsch zei: “Give me +’moke!”</p> +<p>Wij gaven hem tabak en een pijp, en hij stopte die op sierlijke +manier. Toen stelde hij zich voor:</p> +<p>“Mister Atangala!”</p> +<p>Het begon interessant te worden! Ik bekeek hem oplettend en wachtte +wat nu zou volgen. Maar hij wekte mij uit mijn gepeins en deed mij +verstaan, dat nu van mij de volgende stap werd verwacht, door te +zeggen:</p> +<p>“Mag ik vragen, Mijnheer, hoe uw naam is?”</p> +<p>Ik kreeg een kleur om mijn gebrek aan wellevendheid, boog en noemde +mijn naam. De voorstelling was afgeloopen, en nu was hij blijkbaar +tevreden. Hij beduidde mij, dat zijn familie buiten op het dek was en +ik maakte mijn gebrek aan wellevendheid van zooëven weer goed, +door dadelijk de familie binnen te noodigen. Zij verscheen terstond. De +vrouw was een groote, donkere verschijning van echt Eskimotype, Kokko +geheeten, en ongeveer veertig jaar oud. Haar zoon schatte ze op tien +jaren; hij was een eerste bengel.</p> +<div class="figure xd21e979width"><img src="images/p1909-216-1.jpg" +alt="Vertrek van een excursie per kajak." width="720" height="205"> +<p class="figureHead">Vertrek van een excursie per kajak.</p> +</div> +<p>Atangala vertelde, dat hij en zijn gezin drie blanken van +Chesterfield Inlet in de Hudsonsbaai naar de Coppermine hadden +begeleid. Dit bevestigde dus het bericht van Umiktuallu, ons zes weken +geleden gebracht. Van de Coppermine had Atangala zich huiswaarts +gewend, en toen hij hoorde, dat er een schip in Ogchoktu lag, besloot +hij ons te bezoeken, ofschoon de afstand een paar honderd zeemijlen +bedroeg, en te onderzoeken of hij ook zaken met ons zou kunnen doen. +Hij blufte van belang, beweerde dat hij kon schrijven, en op zijn +verlangen brachten we hem potlood en papier. Zijn bedrevenheid in de +edele schrijfkunst was niet overweldigend. Met ongeloofelijke +inspanning bracht hij zijn naam op papier. Hij vertelde, dat hij een +paar jaren geleden met een amerikaanschen walvischvanger van de +Hudsonsbaai over land naar Winnipeg was gegaan, en van zijn verblijf +aldaar kende hij nu alle uitvindingen van den nieuweren tijd, +telefonen, spoorwegen, electrisch licht en—whisky. Voor de +laatste had hij groote belangstelling, en hij vroeg er steeds naar. Ik +beproefde hem uit te leggen, dat de anti-alcoholbeweging het +allernieuwste was op dat gebied, maar daar wilde hij niets van weten. +Ten slotte smeekte hij om brandewijn. Maar hij kreeg geen drank. Voor +ons was het bericht, dat bij Katiktali of kaap Fullerton twee groote +schepen lagen, van het grootste belang. Mij kwam het terstond in den +zin, of wij misschien door die beide schepen een postverbinding met de +buitenwereld konden krijgen. Dus vroeg ik den heer Atangala, of hij +bereid was, voor postillon te spelen en hij scheen er niet tegen te +hebben.</p> +<div class="figure xd21e986width"><img src="images/p1909-216-2.jpg" +alt="De Gjöa in het ijs te Port-Gjöa." width="576" height= +"573"> +<p class="figureHead">De <i>Gjöa</i> in het ijs te +Port-Gjöa.</p> +</div> +<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e993" href="#xd21e993" name= +"xd21e993">217</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e995width"><img src="images/p1909-217.jpg" alt= +"Op de zalmvangst." width="720" height="353"> +<p class="figureHead">Op de zalmvangst.</p> +</div> +<p>Ieder was nu ijverig in de weer met brieven te schrijven. De post +zou binnen een paar dagen vertrekken, en men moest zien, gauw klaar te +komen. Atangala was nog steeds gast aan boord, en hij scheen het naar +zijn zin te hebben. Maar zijn honden zagen er slecht uit; ze leken +magere wolven en liepen snuffelend rond. Het was een naar gezicht; maar +wat konden wij doen? We hadden voor onze eigen honden niet genoeg, laat +staan voor vreemde.</p> +<p>Den 28<sup>sten</sup> November was de postslede gereed en trots wind +en sneeuwstorm vertrokken de postillons om elf uur in den voormiddag. +Ik had het voor het veiligst gehouden, Talurnakto mee te zenden, want +ik kende immers Atangala niet; misschien was hij wel een der grootste +deugnieten.</p> +<p>Het was een dwaas gezicht, hoe Talurnakto zich met de opdracht, die +hem toevertrouwd was, in zijn schik voelde. De brieven, die +geadresseerd waren aan de “Schepen bij kaap Fullerton,” +droeg hij in een tasch aan een riem over den schouder. Ik zag wel, dat +een spotachtig lachje om Atangala’s mond speelde, maar begreep +eerst later, wat dat beduidde. De beide Eskimo’s trokken dus weg +en waren spoedig in een sneeuwwolk uit ons gezicht verdwenen.</p> +<p>Als een expeditie in de wereld van het poolijs zal gelukken, is het +een eerste vereischte, dat alle leden ten allen tijde volop werk +hebben, en de plicht van den leider is het, de indeeling van het werk +te maken, wat echter in lange perioden wel eens moeilijk onafgebroken +vol te houden is. Ledigheid werkt altijd demoraliseerend, en dat alleen +is al reden genoeg om op een poolreis niet te veel menschen mee te +nemen. Enkele menschen kan men altijd wel aan het werk zetten, maar een +grooter aantal altijd bezig te houden, is bijna onmogelijk. Voor mij +was het geen moeilijke taak, want mijn kameraden kwamen mij altijd +halfweg tegemoet. Als ik niet wat uitvond, kwamen ze zelf met hun +plannen. Lund genoot de hoop van een groot uitvinder te wezen op +allerlei gebied. Als ik met een denkbeeld bij hem kwam, werd het +dadelijk uitgevoerd. Alleen moest hij soms, als er smeedwerk moest +worden verricht, Ristvedt te hulp roepen. Maar als dan ook de smid +Ristvedt en de architect Lund samenwerkten, was er niets +onmogelijk.</p> +<p>Van Godhavn hadden wij een menigte vuurvaste baksteenen meegebracht, +waarmee wij onze petroleumkachels ommetselen wilden, om de warmte +langer te kunnen bewaren. Nu had ik al lang over de beste manier om van +die steenen gebruik te maken nagedacht en wendde mij ten laatste met +die vraag tot Lund. Wij overlegden en kwamen toen tot de slotsom, dat +men, in plaats van de oude kachels in te metselen, even goed een geheel +nieuwe kachel kon maken. Lund nam de plannen en de uitvoering op zich. +Op denzelfden dag, waarop de post vertrok, verraste hij ons met het +voltooide werk. Hij had een van onze groote blikken pakkisten genomen, +die in baksteenen ingemetseld en aan de eene zijde een deur erin +aangebracht.</p> +<p>Zijn plan was, een van onze groote kooktoestellen, die een +verbazende hitte verspreidden, door de deur erin te schuiven en daarmee +de kachel te stoken. Als het toestel dan werd uitgedaan, zou de warmte +door de steenen nog lang worden vastgehouden. Dat klonk prachtig en met +mij verheugde zich de luitenant al op de warmte in onze kajuit. Wij +keken met de grootste belangstelling naar het zetten van de kachel. +Toen die goed op haar plaats stond, werd het toestel aangestoken en +erin neergezet.</p> +<p>Luitenant Hansen zat ijverig over allerlei berekeningen, en ik was +aan mijn eigen werk. Het toestel had nog niet lang gebrand, toen mij +een eigenaardige, scherpe, doordringende geur in den neus kwam. Snel +keek ik naar den luitenant, om te zien of hij ook wat merkte; maar hij +zat onbewegelijk over zijn cijfers gebogen. Ik zei dus niets, maar +stond op en kleedde mij aan om naar het observatiehuis te gaan en hem +alleen de verdere proeven met de kachel over <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e1017" href="#xd21e1017" name= +"xd21e1017">218</a>]</span>te laten. Het kon mij niet +schelen—maar het stonk afschuwelijk!</p> +<p>“Voor den drommel!” viel de luitenant plotseling uit en +wierp zijn potlood weg. “Wat is dat hier voor +vuiligheid?”</p> +<p>Ik was de deur al uit en liet den luitenant in een dikken, +verstikkenden walm, waarvan de reuk de herinnering wakker riep aan alle +honden, zoowel de Godhavnhonden als de Gjöahonden. Het kwam +namelijk doordat de baksteenen onbeschut buiten hadden gelegen en wel +op de plek, waar de honden zich graag ophielden. Men kan zich nu wel +voorstellen, wat de uitwerking moest wezen van ons verwarmingstoestel +op die steenen!</p> +<p>Toen ik al ver weg was op den weg naar het observatorium, hoorde ik +een geweldig spektakel aan boord. Ik kon wel raden wat het was. +Lund’s zinrijke kachel werd eruit gesmeten.</p> +<p>Nu hadden wij niets meer dan de herinnering eraan; maar die zat dan +ook vervloekt lang in de wanden!</p> +<p><span lang="fr">Où est la femme?!</span> Zelfs hier in de +sneeuwwoestijn moet men vaak dezen noodkreet van de menschheid +uitstooten, of liever gezegd er de oorzaak in zoeken van der menschen +misslagen en dwalingen. Umiktuallu, die nog altijd op de vischvangst in +Navjato was, kwam bij ons aan boord, om onze honden voor een paar dagen +te leenen. Hij vertelde, dat Talurnakto in Navjato de post aan Atangala +had gegeven en met een Eskimovrouw naar het zuiden was getrokken. Als +echtgenoot nommer twee namelijk. Dat was echter, zooals ik +uitdrukkelijk verklaar, de eenige onbetrouwbaarheid, die wij van de +<span class="corr" id="xd21e1031" title= +"Bron: Nestjilli-Eskimo’s">Netsjilli-Eskimo’s</span> +ervoeren.</p> +<p>Umiktuallu zei ook nog, dat een ons bekende jonge vrouw in het +kraambed gestorven was. Dat was het tweede sterfgeval in den +winter.</p> +<p>De Eskimo’s stroomden thans in December in grooten getale in +onze haven binnen. De vischvangst in Navjato en de andere plaatsen was +geëindigd. Voor zoo ver we hen begrepen, wilden ze nu tot na +Kerstmis rustig in Ogchoktu blijven. Zeker verleende onze +tegenwoordigheid aan de plaats een groote bekoring. Een groot aantal +van de Eskimo’s bedelde dadelijk om eten. Er waren lieden onder, +die voor zich en de hunnen meer dan genoeg wintervoorraad hadden, maar +anderen hadden weinig, deels uit ongeluk, deels uit luiheid. Voor ons +was het volstrekt niet aangenaam, al dat bedelvolk bij ons te hebben, +en wij moesten telkens beslist weigeren, daar we toch niet voor al die +menschen voedsel hadden.</p> +<p>De meeste Eskimo’s bouwden hun hutten in het Sälanddal, +en het kamp zag er belangrijk genoeg uit.</p> +<p>Wij hadden nu den donkersten tijd van het jaar, waarin de zon den +geheelen dag onder den horizon blijft. Wij moesten dus aanhoudend licht +branden. In verband met dien “langen nacht” had ik +extra-patentlampen meegenomen, waarin de verhitte petroleum als gas +brandde, waardoor een zeer sterk licht verkregen werd. Maar reeds den +eersten winter hadden deze lampen vaak niet goed gebrand en veel moeite +gegeven. In dezen winter gaven ze het geheel op. Lindström, tot +wiens departement de lampen behoorden, was wanhopend, en hij gaf zich +bewonderenswaardig veel moeite, om de zaak in orde te brengen. Maar ten +laatste moest hij zich overwonnen geven, en de geheele voorraad lampen +werd weggestopt. Ik had een groote fout begaan; in plaats van mij +volkomen te verlaten op die lampen, had ik toch ook nog eenige gewone +lampen moeten meenemen.</p> +<p>De verlichtingstoestanden waren dus aan het eind van den winter aan +boord van de <i>Gjöa</i> ver van schitterend. Een +photografeerlamp, een kompaslamp en twee lantarens, dat was alles, wat +we hadden, en daarmee moesten we ons behelpen, zoo goed het ging. +Natuurlijk deed Lund de eene uitvinding na de andere in zake +verlichting, en zijn toestellen hadden misschien wel een +tentoonstellingsprijs verdiend, als ze maar gebrand hadden, maar dat +deden ze niet.</p> +<p>Eerst half Januari begon de jacht op zeehonden, en het was hoog tijd +geworden voor de aanvulling van de voorraden. Ik geloof haast, dat de +Eskimo’s om een of ander oud vooroordeel niet vroeger met die +jacht beginnen. De maan moest, naar ik meende te begrijpen, een +bepaalden stand innemen, vóór men met de jacht op +zeehonden mocht aanvangen. En de maan is hun iets heel heiligs, +waarnaar ze ook hun tijd regelen.</p> +<p>Hun bijgeloof zat hun soms leelijk in den weg. Juist in dien tijd +gebeurde iets karakteristieks in dit opzicht. Een aantal vrouwen waren +bij ons aan boord geregeld met naaiwerk voor ons bezig. Ze kregen er +een kleine betaling voor, waar ze zeer mee ingenomen waren. Op een dag +verklaarden ze eenstemmig, dat ze niet konden werken. Wij vroegen naar +de reden en vernamen, dat de eerste zeehond gevangen was en dat de +vrouwen zeehondenvleesch gegeten hadden; dan mochten ze buiten haar +eigen huis niet het minste werk doen, eer de zon zoo en zoo hoog aan +den hemel stond. Wij wilden haar het dwaze van deze beschouwing +duidelijk maken, beloofden haar ook een ruimere betaling, ja, smeekten +haar, toch voort te maken met het werk, dat voor ons noodig was. Maar +neen, hier stieten we op een muur, waar we met gewone menschelijke +bewijsgronden niet konden doorheen dringen. Daar stond of God of de +duivel op wacht, en tegenover deze verloochenden de vrouwen hare anders +zoo volgzame en toegefelijke natuur. Alleen de oude Navjato was slim +genoeg geweest, niet van het zeehondenvleesch te eten. En zij zat nu +bij ons aan boord, naaide van den morgen tot den avond en verwierf ons +aller hulde.</p> +<p>Den 11den Januari volbracht ik een volkstelling in de Gjöahaven +en de omgeving en bevond, dat er achttien familiën met zestig +personen waren.</p> +<p>In het midden van Januari 1905 kwam Lindström op een dag met +het bericht, dat er conserven gestolen waren van onzen voorraad op het +dek. Wij hadden uit het proviandhuis naar boord gehaald, wat we aan +levensmiddelen voor den winter noodig hadden, en ze op het dek +ondergebracht, waar het droog was. Van het begin af was het mij +duidelijk geweest, wat dat voor een verzoeking was voor de +Eskimo’s, vooral nu, dat ze bijna niets te eten hadden, en ik +vond het nog een wonder, dat er in al dien tijd niets gebeurd was. De +Eskimo’s gingen immers dagelijks <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e1056" href="#xd21e1056" name="xd21e1056">219</a>]</span>op de +<i>Gjöa</i> uit en in; een blikje kan in het voorbijgaan +gemakkelijk verstopt en in de kleederen geborgen worden. Nu ontbraken +er dus eenige blikken. Ik riep den Uil en Umiktuallu en zei hun, dat +hun landslui ons bestolen hadden en dat ik volstrekt de schuldigen +aangewezen wilde zien.</p> +<p>Zij namen de zaak heel ernstig op; men zag duidelijk, dat ze zich in +zekeren zin voor hun stam verantwoordelijk voelden. Ze verlieten mij, +en een paar uren later kwamen ze terug en noemden vier of vijf namen +van de schuldigen. Het waren alleen Oglugi-Eskimo’s; van den +Netsjillistam had geen enkele zich vergrepen. Ik liet de schuldigen +halen. Onder hen bevond zich ook Teraiu, evenals zijn broeder +Tamoktuktu. Ieder van hen had zich een bus toegeëigend. Ik hield +een donderende toespraak en verbood hun van dat oogenblik af den +toegang tot het schip. Toen dropen ze druipstaartend af.</p> +<p>Tegen het eind van Januari hadden de Eskimo’s meer geluk op de +zeehondenjacht, die hun in het begin niet goed naar wensch was gegaan. +Den 1sten Februari gaven allerlei kenteekenen te verstaan, dat de stam +ging opbreken; de Eskimo’s begonnen hunnen voorraden naar buiten +te brengen op het ijs, en enkele dagen later trokken ze werkelijk weg. +Wij voelden ons zeer verlicht, toen wij ze kwijt waren. Het eeuwige +gebedel om levensmiddelen was ons zeer lastig geweest.</p> +<p>Nu begonnen voor ons ook de voorbereidingen tot een slede-expeditie, +die al lang voor het aanstaand voorjaar ontworpen was. Luitenant Hansen +en Ristvedt wilden met elkander de oostkust van Victorialand trachten +te bereiken, om van dit land, het eenige dat nog niet opgenomen was in +den noord-amerikaanschen archipel, een kaart te teekenen. Zooals +vroeger al verteld is, was voor deze expeditie bij kaap Crozier, +ongeveer honderd zeemijlen van de Gjöahaven verwijderd, een +dépôt aangelegd. Onze eerste zorg draaide nu om de honden. +Wij hadden een uitstekend troepje, maar er waren te weinig. De +luitenant en Ristvedt deden daarom een uitstapje naar de +Eskimo’s, die thans ongeveer twintig zeemijlen op het ijs buiten +woonden, en keerden na twee dagen met vier groote honden terug, die ze +voor een paar stangen ijzer hadden gekregen.</p> +<p>Die honden waren wel erg uitgehongerd en moesten eerst goed gevoed +worden, vóór wij ze in gebruik konden nemen. Maar toen +kwam nog de tweede zorg, namelijk het voeder, dat even belangrijk was +in dezen als de honden zelf. Ons hondevoêr was opgebruikt. Het +eenige, wat wij nog hadden, was menschenpemmikan, en dat zou het niet +lang volhouden. Ons pemmikan bestond uit vijftig percent ossenvet en +vijftig percent gedroogd en gestampt paardenvleesch. Deze beide stoffen +zijn saamgesmolten en in platen van elk een half kilo geperst, zeer +gemakkelijk en beknopt in te pakken. De Indianen zijn het, van wie men +oorspronkelijk het gebruik van dit proviand heeft geleerd, en alle +poolvaarders moeten hun daar dankbaar voor zijn. Het pemmikan smaakt +voortreffelijk, neemt weinig plaats in en kan rauw, gebraden of gekookt +gegeten worden. Vooral is het van groote waarde op een slede-expeditie. +Wij hadden buitendien ook nog een aantal kisten met hondentalg, die nog +over waren van de tweede Framexpeditie, en die stof bleek zeer +bruikbaar. Ook hadden we een massa havergort en havermeel, dat +ongebruikt lag omdat geen van ons er een bijzondere voorliefde voor +had. Al die dingen werden aan luitenant Hansen afgestaan, en hij ging +er proeven mee nemen. Havermeel met hondentalg smaakte de honden en +bekwam hun goed. En zoo vormde hij porties van elk een half kilogram +van dat mengsel als dagelijksche maaltijden voor de honden. De +bereiding had in het groot plaats; het geheele schip leek wel een +gepatenteerde hondenvoerfabriek onder leiding van den directeur +Godfried Hansen. Het werk vlotte goed, en weldra was deze heele +quaestie opgelost. Daarna werd over de verdere uitrusting gesproken en +alles nagezien. Lund zou voor de sleden zorgen, waar heel wat aan te +herstellen viel en die van nieuwe schuivers moesten worden +voorzien.</p> +<p>Midden in deze toebereidselen kwam het bericht, dat Talurnakto, de +verdwenen postillon, in Navjato teruggekeerd was en verzocht, weer in +genade te worden aangenomen. Wij hadden hem niet enkel om zijn vlijt, +maar ook om zijn goed humeur gemist en vonden zijn misdaad niet grooter +dan die van zoo menig man, die er met de vrouw van een ander van door +was gegaan; ja, eigenlijk was er minder misdreven, daar in dit geval de +geheele familie der vrouw en haar man en kinderen meegegaan waren.</p> +<p>Dus lieten wij hem weten, dat wij hem wilden vergeven en hij zijn +vroegere betrekking van “meid alleen” weer kon aanvaarden. +Op een avond in Februari werd mij gemeld, dat Talurnakto gekomen was. +Hij waagde niet eens, zoo maar bij mij binnen te treden. Ik liet hem +halen. Zijn uitzicht was, sinds we hem de laatste maal zagen, zeer +veranderd. Hij had het blijkbaar als minnaar niet gemakkelijk gehad. +Zijn rond, vergenoegd gezicht was langgerekt geworden en mager, en +droeg een uitdrukking van diepen weemoed. Hij had zeker niet enkel +aangename herinneringen aan zijn liefdesavontuur bewaard. Al wat hij +bezat, zijn mes, en speer, pijp en meer van dien aard, alles was in het +bezit der geliefde vrouw overgegaan, of de echtgenoot had ze als +vergoeding voor zijn liberaliteit verlangd. De arme Talurnakto kwam +volkomen uitgeplunderd van zijn escapade terug.</p> +<p>Den 7<sup>den</sup> Februari ondernam luitenant Hansen de eerste +slede-expeditie in het jaar. Hij ging naar Kaa-aak-ka en deed er een +menigte magnetische waarnemingen. Het was de allervroegste tijd voor +eenig werk in de open lucht; maar we hadden veel plannen en moesten +haast maken. Maar koud was het, dat het een aard had! Het is +merkwaardig, hoe bros en licht breekbaar alle voorwerpen bij zoo +strenge koude worden. Zoo was onze goede Lund op een dag juist met de +sledeschuivers bezig; de lat van hickory-hout lag op twee verscheiden +voet hooge kisten; bij een onhandige beweging liet hij het ding op het +dek vallen en het sprong in vele stukken. Hickory is toch het taaiste +hout van de wereld; onze schuivers waren van uitstekend amerikaansch +maaksel uit Pensecola; maar in deze koude streken is toch esschenhout +te verkiezen.</p> +<p>Op een Zaterdagmiddag reed tot onze verbazing onze met vijf honden +bespannen slede de haven binnen en hield met een mooien zwaai voor de +<i>Gjöa</i> op, <span class="pagenum">[<a id="xd21e1084" href= +"#xd21e1084" name="xd21e1084">220</a>]</span>maar er was geen koetsier. +Toen kwam kort daarna van de “Magneet” het bericht, dat er +op het ijs een zwarte stip was te zien. En na een poosje kwam +Talurnakto hijgend en blazend aanloopen; hij was van de slede geworpen, +en de honden waren er van door gegaan en hadden alleen het huis +opgezocht.</p> +<div class="figure floatLeft xd21e1087width"><img src= +"images/p1909-220-1.jpg" alt="Een getatoeëerd Eskimobeen." width= +"410" height="335"> +<p class="figureHead">Een getatoeëerd Eskimobeen.</p> +</div> +<p>Eens kwam de Uil met een anderen Eskimo aan boord en vertelde, dat +eenige Oglugi-Eskimo’s onze proviandtent hadden bestolen; ze +brachten een ongeopende boterbus mee, die ze hadden opgeraapt. Bij +onderzoek bleek, dat een vierde kist sledebrood, tien platen pemmikan +en de bovengenoemde boterbus ontbraken. Als we er niets van vernomen +hadden, zou de diefstal waarschijnlijk nooit zijn uitgekomen, want de +dieven hadden alles weer in goede orde gebracht. En ze hadden het niet +te erg gemaakt. De oude Teraiu en zijn broeder Tamoktuktu hadden aan de +spits der onderneming gestaan, die in den vroegen morgen haar slag had +geslagen. De Uil kreeg ter belooning voor zijn eerlijkheid een groote +bijl, de ander een mes. Toen ze het schip weer verlieten, droeg ik hun +een groet op voor de dieven en liet hun zeggen, dat zoo een van hen het +in zijn hoofd mocht halen, zich ooit weer in Ogchoktu te vertoonen, dat +hij dan op de plaats zou worden doodgeschoten. Op denzelfden avond +legde Ristvedt een kleine mijn aan bij de deur van het proviandhuis, +die zoo ingericht werd, dat ze op hetzelfde oogenblik ontplofte als de +deur openging. Het was een ongevaarlijk ding, maar zou voldoende zijn, +een nieuwe inbrekerspoging te verhinderen.</p> +<p>In dezen tijd haalden we ook de beide booten binnen, die we in het +open veld hadden achtergelaten; er was geen schade aan te +bespeuren.</p> +<div class="figure floatRight xd21e1096width"><img src= +"images/p1909-220-2.jpg" alt="Een getatoeëerde Eskimoarm." width= +"437" height="349"> +<p class="figureHead">Een getatoeëerde Eskimoarm.</p> +</div> +<p>Telkens kregen we bezoek van de Eskimo’s die ons in Februari +hadden verlaten, om op de zeehondenjacht te gaan. Wij beantwoordden de +bezoeken ook te zijner tijd. Van den eerbied, dien wij hun inboezemden, +kregen we in dien tijd een schitterend bewijs. De +Itchjuachtorvik-Eskimo’s hadden, toen wij in den vorigen winter +op weg naar de magnetische pool waren en aan de noordkust van Boothia +Felix een dépôt hadden geplaatst, een slede met proviand +gestolen. In dit jaar nu kwamen ze en leverden de slede weer in, omdat +ze vreesden, dat wij hun iets kwaads zouden aandoen. Zij bleven op +eerbiedigen afstand en zetten de slede bij het kamp der +Netsjilli-Eskimo’s op het ijs neer. Hun angst moet werkelijk zeer +groot geweest zijn, als ze een zoo kostbaar voorwerp als een slede +terugbrachten. De slede had wel veel geleden, maar onder Lund’s +kundige behandeling werd ze hersteld en was daarna nog sterker dan te +voren.</p> +<p>Niet zelden kwamen de Eskimo’s ons ’s avonds bezoeken. +Ik had dan medelijden met hen in die vreeselijke koude en noodigde hen +uit, bij ons te overnachten. Ze mochten in de kajuit bij den luitenant +en mij slapen. Wij hadden soms tot dertien slaapgasten aan boord. Zij +legden zich eenvoudig op den grond en dekten zich met een rendiervel +toe, dicht aaneengesloten als haringen in een ton. De anderen in de +voorkajuit weigerden, zulke gasten op te nemen; ze trokken de neuzen op +en beweerden, dat de gasten een naren reuk achterlieten. Nu vond de +luitenant evenmin als ik, dat het juist naar eau de Cologne, viooltjes +of versch gemaaid hooi rook, als de Eskimo’s ’s avonds hun +groote kaplaarzen uittrokken; maar wij voelden, dat we met dit offer op +goedkoope en goede manier de echte gastvrijheid uitoefenden.</p> +<p>In den loop van den winter stichtten luitenant Hansen, Wiik, +Ristvedt en ik een verbond, welks leden zooveel mogelijk alle +voortbrengselen van het land zouden proeven. Ristvedt werd tot +vereenigingskok benoemd, daar Lindström zich liever in zee wilde +storten dan zulke vuiligheid klaar te maken. Een gebraden vos, waaraan +de vereeniging zich des avonds te goed deed, had onzen kok aan den rand +van den waanzin gebracht en hij verklaarde, dat wij de grootste +vuiliken van de wereld waren. Maar de vereeniging beweerde eenstemmig, +dat een vossengebraad het fijnste gerecht was, dat ons ooit aan boord +was voorgezet. Het vleesch der meeste vossen, die hier in menigte +waren, smaakte ook werkelijk zeer goed, het deed aan hazenvleesch +denken. Wij beproefden het ook met andere gerechten, als rendiermagen, +zeehondvinnen en dergelijke.</p> +<p>De winter was nu voorbij, en naar het scheen stond de lente voor de +deur. Bij het vorige jaar vergeleken, was er een groot onderscheid +merkbaar. Toen hadden we op het eind van Maart ongeveer 45 graden +Celsius <span class="pagenum">[<a id="xd21e1109" href="#xd21e1109" +name="xd21e1109">221</a>]</span>onder nul gehad, en in dit jaar +daarentegen slechts acht graden. Dat was een goed voorteeken voor den +zomer, die zoo groote beteekenis voor ons had.</p> +<p>Al het winterwerk was nu voorbij, en het station weer omgeven door +een kring van observatoria. Onze reizigers, die met de slede naar het +Noorden wilden gaan, konden vertrekken zoodra het mooi weer werd. Deze +slede-expeditie had voor 75 dagen proviand bij zich, in de +veronderstelling dat het in het vorig jaar bij kaap Crozier opgerichte +dépôt in orde was; in het tegenovergestelde geval hadden +ze maar voor 50 dagen proviand bij zich.</p> +<p>Den 2<sup>den</sup> April 1905 brak de expeditie op. Onder +wederzijdsch levendig wuiven met de vlaggen gingen ze heen, en, +begeleid door onze beste en hartelijkste wenschen, wendden ze zich +westwaarts naar Victorialand.</p> +<p>Met het vertrek van die expeditie begon naar onze berekening in dit +jaar het voorjaar. Wel hadden we later nog een geweldigen sneeuwstorm; +maar de koude van den winter was gebroken en keerde niet terug.</p> +<hr class="tb"> +<p>Er was veel te doen dat voorjaar, want wij zouden opbreken met al +ons hebben en houden en verder westwaarts trekken. In Juni 1905 werd na +19 maanden de loop der zelfregistreerende instrumenten veranderd; ze +moesten stilstaan, na zoo lang te hebben gewerkt onder Wiik’s +leiding. Onze gebouwen werden afgebroken. Alles werd aan boord +gebracht, wat daar geschikt voor was, en toen werd de <i>Gjöa</i> +van onder tot boven nieuw geverfd en geölied. Ook al onze booten +ondergingen een groote schoonmaak. Het kon immers wezen, dat wij dezen +zomer “menschen” ontmoetten, en dan mocht niemand kunnen +zeggen, dat wij, Noren, geen hart voor ons schip hadden. Toen was de +<i>Gjöa</i> weer net zoo frisch en mooi, als den dag waarop ze de +werf verliet.</p> +<p>Allen deden mee aan dit werk. Ristvedt en Lund hadden een +valreeptrap gemaakt van ijzer en hout, een mooie trap, die later zelfs +in San Francisco opgang maakte. “Niemand mag aan ons zien”, +zeiden we toen in Juni 1905, <span class="corr" id="xd21e1132" title= +"Niet in bron">“</span>dat wij tweemaal overwinterd +hebben!”</p> +<div class="figure xd21e1136width"><img src="images/p1909-221.jpg" alt= +"Een Eskimofamilie op jacht." width="660" height="720"> +<p class="figureHead">Een Eskimofamilie op jacht.</p> +</div> +<p>Wij hadden nu maar te wachten op den terugkeer der slede-expeditie. +Toen ze na verloop der eerste zeven weken niet terug waren, besloot ik +daaruit, dat ze het dépôt bij kaap Crozier onbeschadigd +hadden aangetroffen. Maar ook in dat geval hadden ze den 16den Juni er +weer moeten wezen. In den laatsten tijd waren veel Eskimo’s van +verre gekomen, maar geen een had wat van de onzen gezien, en ik werd +langzamerhand een beetje angstig. Sinds de Eskimo’s in zoo +grooten getale er weer waren, hadden wij een nachtwacht aan boord +ingesteld. Ik drukte de wacht nog ernstig op het hart, goed uit te zien +en mij dadelijk te wekken, als er iets in het gezicht kwam, dat op onze +sledevaarders geleek.</p> +<p>De 24ste Juni, Sint Jan, werd ook bij ons een feestdag, want des +morgens om half zeven kwam Lund, die de wacht had, bij mij +binnenstormen met den uitroep:</p> +<p>“Daar hebben we ze!”</p> +<p>Ik was dadelijk in mijn kleeren. Het was een heerlijke morgen, +volkomen windstil met stekenden <span class="pagenum">[<a id= +"xd21e1149" href="#xd21e1149" name= +"xd21e1149">222</a>]</span>zonneschijn. Ginds bij de uiterste landpunt +kwamen onze kameraden in het gezicht. Ik kan bijna niet zeggen, hoe +blij en verlicht ik mij voelde bij hun aanblik. En de behandeling, die +de honden nu ondergingen, toonde wel, dat de heeren goed op krachten +waren. In een wipje was de vlag geheschen, en met haar verschenen alle +anderen op dek. Dat was een jubel aan boord! Een beter ontbijt dan +anders werd opgedischt en daarbij hoorden wij terstond de gewichtigste +gebeurtenissen.</p> +<p>De tocht had zwaar en lichter werk gebracht, maar meestal was de +arbeid zwaar geweest. Het dépôt van kaap Crozier was door +beren volkomen vernield; maar toen ze daar waren, hadden ze al vier +rendieren geschoten. De overvaart naar de Victoriastraat was zeer +bezwaarlijk geweest. Het ijs was hoog opgetorend, en op sommige dagen +waren ze niet meer dan twee of drie zeemijlen vooruitgekomen. Om een +weinig te vorderen, hadden ze buitendien steeds groote omwegen moeten +maken. Aan den anderen kant van de straat hadden ze een nieuwen +Eskimostam aangetroffen, de Kiilnermium-Eskimo’s van de +Copperminerivier, die op de zeehondenvangst waren. Terwijl nu deze +Eskimo’s bijna niets hadden, dat van ijzer was, hadden ze veel +meer voorwerpen van hout dan de Netsjilli’s. Veel beter waren +o.a. de bogen en de sleden. Onze beide reizigers ruilden voor spijkers +en kleine messen zooveel zeehondenvleesch als ze noodig hadden. Zij +bleven bij die menschen den nacht over, om een rustdag te hebben, die +zoowel voor de menschen als voor de honden noodig was na den harden +trek door het ijs.</p> +<p>Toen werd de reis langs de onbekende oostkust van Victorialand +voortgezet. Het land was zoo laag en vlak, dat het over het grootste +deel der kust niet van de zee was te onderscheiden. Onder het voortgaan +maakten ze een kaart van de kust. Ook schoten ze geregeld zeehonden, +rendieren en beren, zoodat ze bijna altijd overvloed van levensmiddelen +hadden.</p> +<p>Op Vrijdag 26 Mei keerden ze om, nadat ze op het noordelijkste punt +dat ze bereikt hadden, een wachtpost gebouwd en een reisbericht erin +neergelegd hadden.</p> +<p>De terugweg ging vlugger, daar ze nu geen opmetingen meer te doen +hadden. Op dien terugweg werd het door Dr. Rae in de Victoriastraat +waargenomen land nauwkeurig onderzocht. Het bleek een groep van vele +kleine eilanden, The Royal Geographical Society-eilanden. Deze werden +zoo goed mogelijk geographisch opgenomen, wat later van groot belang is +gebleken voor ons verder doordringen. De Oglugi-zee tusschen Amerika, +Victorialand en King Williamsland was voor het grootste deel met +eilanden opgevuld en open, zooals op de oude kaarten is aangegeven. Het +was goed, dat wij dat wisten voor het geval, dat we er in een donkeren +nacht door wilden varen.</p> +<p>Op den terugweg naar kaap Crozier hadden de reizigers gelukkig beter +ijs gevonden, waar ze gemakkelijker op vooruit konden komen. Behalve +een paar zeere hondenpooten was alles in den besten welstand. De reis +had 84 dagen geduurd met een proviandvoorraad voor maar vijftig dagen. +De expeditie had dus een uitstekend gevolg gehad, ja, men kon het +succes bepaald schitterend noemen, als men aan het vele slechte +weêr dacht, dat ze hadden gehad en als men in aanmerking neemt +welke opmetingen ze hadden gedaan en hoeveel tijd ze aan de jacht +hadden moeten besteden, om zich van de noodige levensmiddelen te +voorzien.</p> +<p>Dat alles vernamen we bij het eerste ontbijt. Verder verliep de dag +in feeststemming.</p> +<p>Tegen het eind van Juni werd het zeer warm, en aan het strand begon +het ijs te smelten. Als het op deze wijze verder ging, konden we een +zeer goed ijsjaar verwachten, net als in 1903. Het land was bijna van +ijs bevrijd, en de muggen plaagden ons geweldig.</p> +<p>Aan boord moesten we ons nu in velerlei opzicht anders inrichten, +daar Wiik en Ristvedt van het vasteland tot ons waren gekomen. De +luitenant en ik moesten de kajuit met hen deelen. Daar Wiik aanhoudend +met de uitwerking van zijn waarnemingen bezig was, kon de kajuit niet +meer als donkere kamer worden gebruikt. Een donkere kamer moest de +luitenant echter hebben; de vraag werd van alle kanten bekeken, en ten +slotte eindigde luitenant Hansen met een donkere kamer, welker nadere +bestemming ik niet nader wil aanduiden. In den nood leert men zich +behelpen.</p> +<p>Omdat nu de proviandtent ledig was, en de voorraad aan boord was +overgebracht, werd ze tot allerlei doeleinden gebezigd. Vooreerst als +droogkamer voor alle vogelhuiden, die er werden opgehangen en die in +den aanhoudenden tocht snel droogden. Dan werd de tent als kantoor en +badhuis gebruikt. Ons klein stoombad werd er neergezet en de ingang +werd zoo laag gemaakt, dat ieder er zich in kon wasschen. Wij plaatsten +er ook eenige tafels, waar we onze waarnemingsboeken en magnetische +krommen konden nazien, vóór ze werden afgesloten.</p> +<p>De Uil, Umiktuallu en Noliein gingen den 2den Juni westwaarts naar +Kamiglu in de buurt van het eiland Eta, om er te jagen. Ik beloofde +hun, daar in de Simpsonstraat stil te houden, als wij met de +<i>Gjöa</i> voorbijkwamen, en ik gaf hun een lange staak met een +vlag eraan, die ze moesten oprichten, opdat we konden zien waar ze +waren. Ze zouden ons rendierbouten aan boord brengen. Reeds lang had ik +Lindström een paar dagen vacantie beloofd, die hij wilde besteden +aan een onderzoek in het geheimzinnige binnenland. De Eskimo’s +hadden veel verteld van een rivier, de Kaa-aaga-angi, daar hoog in het +Noorden, die vol zalmen moest zijn, en veel familiën waren er nu +heen gegaan, terwijl er berichten kwamen van grootsche vangsten. +Daarheen gingen ook Lindström’s wenschen.</p> +<p>Eindelijk was op den 4den Juni zijn expeditie gereed tot het +vertrek. Ze bestond uit hemzelven en Talurnakto als eerste officier. +Door de anderen was deze expeditie al als de “expeditie tot +onderzoek van het binnenland van King Williamsland” genoemd. Ik +beproefde nog het langst mijn ernst te bewaren tegenover de +tochtgenooten. Lindström had zich immers heusch ten doel gesteld, +zijn zoölogische verzamelingen te verrijken, en de andere +kameraden hielden hem teveel voor den gek. Toen de expeditie den +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1177" href="#xd21e1177" name= +"xd21e1177">223</a>]</span>9den Juli terugkeerde, werd ze met groote +ovaties ontvangen. De buit bestond uit veertig eieren en eenige +eiderganzen. Het wetenschappelijk rapport was kort. Het luidde, dat +Kaa-aag-angi een rivier was van de breedte van de Nid bij Drontheim, en +dat het dier- en plantenleven het rijkst was bij het station!</p> +<p>Den 26sten Juli was de haven dezen zomer voor de eerste maal +ijsvrij. Wij zagen het water in de straat buiten al blauwer worden, +maar er was nog geen scheur in het ijs te zien. Maar eenige dagen later +kwam de wind te hulp; het <span class="corr" id="xd21e1181" title= +"Bron: ijszette">ijs zette</span> zich in beweging en in allerlei +richtingen verschenen de scheuren. Wij waren nu klaar voor de afvaart. +Met uitzondering van de meteorologische instrumenten en van de honden, +die tot het laatst aan land moesten blijven, hadden wij alles aan +boord. De ruimte was door al onze verzamelingen overvol. In twee groote +ijzeren kisten waren onze waarnemingen van de laatste twee jaar +geborgen. Zij waren zoo ingericht, dat ze in het water konden drijven +en op beide was de naam van het schip te lezen. Daaromheen stonden +kleine kisten met proviand voor veertien dagen, munitie en verdere +uitrusting, alles om te worden meegenomen, in geval we het schip +moesten verlaten. Ieder had er ook zijn zak bij liggen met die dingen, +die hij in geval van nood het liefst zou willen redden.</p> +<p>Al onze booten en kajaks van zeildoek waren in de beste orde. Wij +waren erop voorbereid, ons te moeten doorboomen. De wachten waren zoo +verdeeld, dat één man aan het roer stond, +één op den uitkijk en één bij de machine. +Wij deklieden moesten alle drie op het dek zijn, terwijl de vierde +mocht slapen. De machinisten wisselden elkaar af op de wacht; de kok +zou de behulpzame hand reiken, zoo vaak hij weg kon.</p> +<p>Allen zonder uitzondering wisten wij nu, dat er zwaar werk voor den +boeg was. Maar de eensgezindheid, die al den tijd onder ons had +geheerscht, bleef en gaf ons allen moed.</p> +<p>Van de Axel-Steenhoogte had men het beste uitzicht naar het Westen +over de straat, en in de volgende veertien dagen was ik daar dagelijks +twee- of driemaal. Den 12den Augustus kwam er weer een flinke bries, en +als wij inderdaad weg wilden, dan moest het nu zijn. Luitenant Hansen, +Lund en ik waren al vroeg in den morgen op de Steenhoogte. Het ijs, dat +zich hardnekkig was blijven vasthouden aan King Williamsland en +westwaarts, was teruggeweken. Nu moest de poging gewaagd worden. De +aftocht werd op den volgenden morgen om drie uur vastgesteld.</p> +<div class="figure xd21e1191width"><img src="images/p1909-223.jpg" alt= +"Een zomeravond op het dek van de Gjöa." width="701" height="541"> +<p class="figureHead">Een zomeravond op het dek van de +<i>Gjöa</i>.</p> +</div> +<hr class="tb"> +<p>Den 13den Augustus precies op dat uur draaide de ankerspil lustig op +de <i>Gjöa</i>. Het was geen uitlokkend weêr, dichte nevel +met tegenwind. Met volle kracht van den motor voeren we de haven uit. +De Eskimo’s hadden zich trots het vroege uur aan het strand +verzameld en het laatste “Manik-tu-mi” werd ons +toegeroepen. Een van hen, Tonnich, had zich laten vinden om als achtste +reisgezel met ons mee te gaan. Wij loodden en peilden ons door de +Simpsonstraat naar Boothpoint, waar wij moesten ophouden, omdat we niet +meer genoeg konden zien of wij verder tusschen het ijs door, dat in +groote massa’s oostwaarts dreef, konden doorvaren. We ankerden +dus in de lij van een der groote riffen vóór de kaap, +waar we tegen het drijfijs waren beschut. Af en toe verdeelde zich de +nevel, en dan zagen we vóór ons de door zeer veel ijs +omgeven Todd-eilanden. Op den westkant van de eilandengroep konden wij +open water waarnemen; daar moesten we dus zien te komen.</p> +<p>Om drie uur in den namiddag trok de nevel op en wij kregen een +overzicht van onzen toestand. Wij waren niet ver van de Todd-eilanden +verwijderd, die slechts uit drie lage, kleine eilandjes bestaan, maar +groot genoeg zijn om een massa ijs te verzamelen. Het zag er niet zeer +hoopvol uit. Tusschen de hoofdmassa ijs en het verste eiland was wel +een streep open water; maar het was niet te denken, dat die +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1207" href="#xd21e1207" name= +"xd21e1207">224</a>]</span>smalle geul ver door zou loopen. Het ijs +dreef namelijk zeer snel oostwaarts en ging waarschijnlijk aan de +westzijde der eilanden vast zitten.</p> +<p>Wij moesten daarheen om te onderzoeken. Het weer was wonderschoon +geworden, stralend helder en bijna windstil. Nadat we de zuidpunt van +het eiland hadden bereikt, waren we in spanning of werkelijk de +westzijde met ijs bezet zou wezen. Een geul, die zoo smal was, dat ze +uit de verte nauwelijks breed genoeg scheen voor een bootje, lag open +tusschen het ijs en de kust. Nu was er nog de vraag, of ze diep genoeg +was. Alles hing af van den aard van de kust.</p> +<p>“Ik geloof, dat we er door kunnen!” riep Lund uit den +mast. “Ik zie wel rotsen op den grond, maar wij kunnen tot vlak +bij de kust komen.”</p> +<p>Dat was ook volstrekt noodig, als we verder wilden. Gelukkig daalde +de westkust van het eiland zonder eenig strand loodrecht naar beneden; +maar de <i>Gjöa</i> zou niet veel duimen breeder hebben moeten +zijn, of wij waren blijven zitten. En wij stieten allen een zucht van +verlichting uit, toen we tegen het Westen het open water der zee +vóór ons hadden.</p> +<div class="figure xd21e1220width"><img src="images/p1909-224.jpg" alt= +"Groot diner aan boord." width="706" height="516"> +<p class="figureHead">Groot diner aan boord.</p> +<p class="first">Roald Amundsen.—Helmer Hansen.—Peter +Ristvedt.</p> +</div> +<p>Bij Hall Point hadden de luitenant en Hansen op hun boottocht van +1904 twee geraamten zien liggen. Het waren geraamten van blanken, dus +van deelnemers aan de Franklinexpeditie. Zij begroeven ze en richtten +een steenheuvel op, dien wij nu in alle stilte passeerden, juist toen +de zon onderging, terwijl hemel en aarde overvloeid werden door een +roodgouden licht; onze kleine triomfeerende <i>Gjöa</i> groette +eerbiedig haar ongelukkige voorgangers.</p> +<p>Toen ik den volgenden morgen vroeg op dek kwam, waren wij juist voor +de Douglasbaai. Tonnich, die in deze streek bekend was, noemde ons de +namen van de verschillende heuvelketens aan land. Hij ontdekte ook het +kamp van onze Eskimo’s. Het lag op den Kamiglu, een kleinen +heuvel van ongeveer 20 meter hoogte. De tenten staken tegen den horizon +af, en wij konden ook de staak met de kleine vlag zien.</p> +<p>Daar de nevel nu in groote golven op ons toedrong, richtten we den +koers recht naar den Kamiglu. Aan den kant van het vasteland was de +grond zeer ongelijk, en we moesten dus een goed eind uit den wal +ankeren. De mist hulde het schip geheel in, en om de aandacht van de +Eskimo’s te trekken, lieten wij met korte tusschenpoozen den +misthoorn klinken.</p> +<p>Reeds na korten tijd bewoog zich een kajak uit den nevel naar voren +op ons toe, en een vroolijk “Manik-tu-mi” klonk ons tegen. +Het was Nuleiu, dien spoedig anderen volgden. Zij waren allen zeer blij +ons weer te zien, en Lund en ik gingen in de dorry om hen naar den wal +te volgen. De mist hinderde de Eskimo’s niet in het minst. Zij +lachten ons uit, toen wij hen vraagden, of ze bij zulk dik weer den weg +wel konden vinden en voeren vlug weg. Ofschoon wij drie kwartier +moesten roeien, kwamen we precies bij hun landingsplaats aan. Om zonder +een spoor van zonneschijn en bij volstrekte windstilte met zooveel +zekerheid voorwaarts te komen, moesten deze menschen werkelijk met een +zesde zintuig begiftigd zijn.</p> +<p>Aan land was de nevel minder dicht. Kamiglu was een naar alle kanten +steil afdalend schiereiland en alleen door een smal strookje land, +tusschen lagunen in het Oosten en het Westen, met het land verbonden. +Op den top hadden onze vrienden hun woningen in zeven tenten in een +waar arctisch paradijs. In de lagunen beneden haalden ze zich zooveel +visch, als ze noodig hadden, en rondom de uitgestrekte meren in het +binnenland weidden groote rendierkudden. De Eskimo’s hadden een +goede jacht gehad en hadden overvloed van vleesch. Maar het meeste lag +in dépôts buiten op het vrije veld. Zij waren wel dadelijk +bereid het te halen; maar dat zou ons verscheiden uren hebben +opgehouden, daarom stelden we ons tevreden met wat in het kamp aanwezig +was. Wij liepen rond en zeiden onze oude vrienden vaarwel; het zou +zeker lang duren, eer we elkaar weerzagen. Tegelijk verzamelden wij +zooveel gedroogd vleesch en zalm als we konden krijgen. <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e1239" href="#xd21e1239" name= +"xd21e1239">225</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e1241width"><img src="images/p1909-225.jpg" alt= +"Ons kamp te King-Point." width="720" height="418"> +<p class="figureHead">Ons kamp te King-Point.</p> +</div> +<p>Vóór de tent van Umiktuallu stond een pleegzoon van +hem, Maniratcha of Manni, zooals wij hem altijd bij verkorting noemden. +Hij stond te snikken, want hij had zoo graag met ons mee willen gaan, +en nu hoorde hij, dat Tonnich was aangenomen. Hij was een flinke jongen +van zeventien jaar, en hij had vroeger al gevraagd, om mee te mogen, +zonder dat ik er veel op gelet had. Nu stond hij daar, en het speet +mij, dat de zaak zoo geloopen was, want ik had Manni veel liever gehad +dan Tonnich. Ik zei dus, dat hij maar eens moest meegaan; dan zou ik +zien.</p> +<p>Des morgens om zeven uur begon het op te klaren, en ik hield het nu +voor het beste, dadelijk aan boord te gaan, om terstond te kunnen +vertrekken als het goed helder was. In onze boot namen wij +zes-en-dertig heerlijke rendierbouten mee en een grooten hoop gedroogde +zalmen. De Uil, Manni en nog twee Eskimo’s gingen met ons, en +buitendien nog vier anderen in hun kajaks. Tegen acht uur waren wij aan +boord, en de lucht was intusschen bijna geheel opgeklaard. Ik rekende +met de Eskimo’s af en betaalde hen voor vleesch en visch met +ammunitie.</p> +<p>Daarop moest het geval Manni met de kameraden worden besproken. Wij +waren het allen eens, dat we liever Manni hadden dan Tonnich, die +sedert zijn aankomst aan boord den welverdienden naam van vreetzak had +gekregen. Daar opeens kwam de jonge heer zelf naar mij toe, en ik sprak +hem aan:</p> +<p>“Nu, lieve Tonnich, wil je nu werkelijk met ons naar het land +der Kabluna’s reizen?”</p> +<p>Hierop verklaarde hij mij dadelijk met verbluffende openhartigheid, +dat hij daar al lang geen lust meer in had. Hij kon de blanken niet +verstaan. Vóór drie dagen wou hij volstrekt mee en nu, na +een leventje als een prins, was hem de lust vergaan. Ik nam het +verrassende bericht heel kalm op, want nu was de zaak met Manni in +orde. Maar neen, nog niet heelemaal. De pleegvader, Umiktuallu, had er +nog een woordje in mee te spreken, diezelfde aangename pleegvader, die +vroeger zijn anderen pleegzoon doorstoken had. Hij moest eerst zijn +toestemming voor de reis van den jongen geven. En die toestemming gaf +hij niet voor niets. Hij was mee aan boord gekomen en eischte betaling +voor den knaap. Een vijl en een oud mes bevredigden intusschen zijn +verlangens; dus de prijs voor den pleegzoon was niet buitensporig.</p> +<p>Het was helder, en wij zeiden den Uil en onze andere goede vrienden +van den Netsjillistam hartelijk vaarwel. Het was een heerlijke, warme +zomerdag met volkomen windstilte. Midden in de Simpsonstraat lag Eta +als een reus, die ons den weg wilde versperren. Met de allergrootste +voorzichtigheid voeren we door het zuidelijke vaarwater tusschen het +eiland en het vasteland, niet breeder dan drie vierde zeemijl en vol +ondiepten en riffen. Ik geloof, dat dit onze spannendste doorvaart was. +In het kanaal werd het breeder water al ondieper; maar de uitkijk +meldde, dat hij dieper water zag, als we maar eens over het rif waren. +Het peillood was aanhoudend in werking, en het roer vloog van de eene +zijde naar de andere, alsof het door dicht ijs ging, maar ten laatste +kwamen we gelukkig de Etasond door.</p> +<p>Nu konden wij ons ook eens met Manni bezighouden, die tot hier toe +aan zichzelven was overgelaten. Ristvedt, die de namiddagwacht had bij +de machine, kreeg de opdracht, Manni tot een Kabluna te maken. In +aanmerking de massa zeep en insectenpoeder, die erbij gebruikt werden, +moest men wel verwachten, dat Manni schoon werd, en dat was hij ook +geworden, <span class="pagenum">[<a id="xd21e1260" href="#xd21e1260" +name="xd21e1260">226</a>]</span>ofschoon wij hem zijn mooi haar lieten +behouden, nadat het duchtig gekamd was. Zijn toilet viel wat bont uit, +want het bestond uit een blauwen tricotkiel, een kniebroek van +zeehondenvel, witte kousen, de oude verlakte schoenen van den luitenant +en op het hoofd een oude lichtblauwe badmuts, die ik eens op de een of +andere badplaats had gekocht. Van het eerste uur af won Manni ons aller +hart; zijn lach verjoeg elke onaangename stemming, en hijzelf was +blijkbaar uitstekend bij ons tehuis. Hij was echter ook in een +Eskimoparadijs beland, een plaats, waar men zooveel mag eten als men +maar kan bergen.</p> +<p>In den loop van den avond kwam van het Zuiden wat ijs opzetten; de +kant van het pakijs liep in noordwestelijke richting en dwong ons nu +dien weg ook te volgen. Het vaarwater lag vol kleine, met ijs omzoomde +eilandjes en klippen en voortdurend moesten wij peilen vanwege de +ondiepten. Wij kropen voorwaarts op dien 15<sup>den</sup> Augustus, tot +wij om vijf uur ’s avonds buiten in de Victoriastraat waren en de +moeilijke eilanden achter ons hadden. De straat, waar we door gevaren +waren, doopten we de Palanderstraat ter herinnering aan den moedigen +kapitein der Vega. De eilanden ten zuiden ervan kregen den naam +Nordenskjöld-eilanden, naar den leider der Vega-expeditie. +Luitenant Hansen’s aardrijkskundige opneming van deze eilanden +bleek volkomen juist.</p> +<p>De Victoriastraat was met ijs opgevuld, dat echter zoo los was, dat +we er doorheen konden dringen, want onze kleine Gjöa kon flinke +stooten toedienen. Vóór het eiland Lind lag het ijs zeer +dicht, maar wij slopen er door een smal geultje doorheen en vonden +gelukkig aan de andere zijde open water. Toen wij in den morgen de +zeilen wilden opzetten, brak de gaffel, en om die te herstellen, +besloten wij in de Cambridgebaai, Collinson’s winterhaven, binnen +te varen.</p> +<p>Victorialand was vlak en eentonig. Deasestraat is diep genoeg, als +men zich maar een paar zeemijlen van de kust heeft verwijderd; maar van +alle landtongen en rotspunten loopen ondiepten in zee.</p> +<p>Den 17<sup>den</sup> Augustus om vijf uur in den morgen gingen wij +op de westkust van kaap Colborne voor anker. Dat was een merksteen op +onzen weg, want nu hadden wij met de <i>Gjöa</i> het tot nu toe +nog niet overwonnen gedeelte van de Noordwestelijke Doorvaart bevaren. +Van nu aan voelden wij ons eigenlijk in druk bevaren water. Hier en +daar was zelfs een diepte op een kaart aangegeven, en vooral werkte +geruststellend het bewustzijn, dat we nu vóór ons een +stuk van de Doorvaart hadden, waar reeds een groot schip door was +gevaren.</p> +<p>Wij repareerden de gaffel en namen een dag rust, waarna we den +volgenden morgen om drie uur weer in zee staken, Collinson’s +beschrijving van het vaarwater was ons van grooten dienst; zij bleek +volkomen juist; de groote eilanden vielen ook nu steil in zee, en het +water was diep en zuiver.</p> +<p>Het kompas, dat ons op de doorvaart door de Etasond in het geheel +niet van dienst was geweest, begon nu weer te werken; maar we moesten +de aanwijzingen natuurlijk met de grootste voorzichtigheid opnemen. Den +volgenden dag passeerden wij de Richardsoneilanden, die nog al +plantengroei vertoonden. Toen kwamen de Mileseilanden, die naar het +Westen zacht afdalen, en het eiland Douglas. Weer stelden de ondiepten +en eilanden ons veel moeilijkheden in den weg, en het was een +ontroerende gedachte, dat als wij nu hier moesten terugkeeren, de heele +onderneming op niets zou uitloopen en het doel, dat reeds zoovelen zich +te vergeefs gesteld hadden, weer onbereikt zou blijven. Ik was dan ook +zeer zenuwachtig, kon bijna niet eten en was steeds op onaangename +verrassingen verdacht.</p> +<p>Maar toen we de Dolphin- en Uyionstraat hadden bereikt, was de +laatste moeilijke doorgang in de Noordwestelijke Doorvaart achter den +rug, en onze verlichting was onbeschrijfelijk groot. Nu ging het met +korte onderbrekingen door nevel of tegenwind gelijkmatig westwaarts. +Den 27sten Augustus, toen om acht uur ’s morgens mijn wacht +voorbij was en ik te bed was gegaan, werd ik, na een poos te hebben +geslapen, door een druk heen en weer loopen op het dek gewekt. Er was +boven blijkbaar iets bijzonders aan de hand, en ik ergerde mij, dat ze +om een zeehond of een ijsbeer zoo’n leven maakten. Maar daar +stortte luitenant Hansen de kajuit binnen met de onvergetelijke +woorden:</p> +<p>“Schip in zicht!”</p> +<p>Dadelijk daarna verdween hij weer en liet mij alleen.</p> +<p>De Noordwestelijke Doorvaart was volbracht! De droom mijner +kindsheid—op dit oogenblik was hij verwezenlijkt! Een eigenaardig +gevoel snoerde mij de keel dicht; de tranen kwamen mij in de oogen. +Schip in zicht! het woord had een magische uitwerking. Op eens waren +het vaderland en alle vrienden mij zoo nabij, alsof ze de handen naar +mij uitstrekten. Schip in zicht!</p> +<p>In alle haast kleedde ik mij. Toen ik klaar was, stond ik een +oogenblik stil voor het portret van Frithiof Nansen. Het was alsof het +portret levend was geworden, alsof het mij toeknikte. “Ik wist +het wel”, scheen het te zeggen. Ik knikte terug, lachend en +gelukkig, en ging aan dek.</p> +<p>Het was een prachtige dag. De wind was een weinig naar het Oosten +gedraaid, en het ging vlug voorwaarts. De <i>Gjöa</i> scheen te +begrijpen, dat thans het ergste geleden was; ze was zoo merkwaardig +licht in haar bewegingen. De beide mastpunten daarginds aan den horizon +hielden al onze aandacht bezig. Alle mannen waren op dek, en alle +verrekijkers waren op het ons tegemoetkomende schip gevestigd. Op aller +gezicht troonde een lach; maar er werd niet veel gesproken. Nu liet een +van allen den kijker dalen.</p> +<p>“Ik zou wel willen weten...”</p> +<p>En weer werd het instrument voor de oogen gehouden. Een ander liet +den kijker neer en begon weer: “Ik zou wel willen +weten...!”</p> +<p>Toen de romp van het vreemde schip zichtbaar werd, heschen we onze +noorsche vlag. Langzaam rees ze; alle oogen volgden haar met +liefkoozende blikken. Ze was verkleurd en had veel geleden, maar zij +droeg naar litteekenen met eere.</p> +<p>“Ik zou wel eens willen weten wat hij denkt, als hij ons +ziet!”</p> +<p>“Hij denkt, dat het een vervloekt mooie vlag is!” +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1309" href="#xd21e1309" name= +"xd21e1309">227</a>]</span></p> +<p>“Hij is waarschijnlijk een Amerikaan.”</p> +<p>“Ik zou denken dat het eerder een Engelschman is!”</p> +<p>“Ja, wat wij voor lui zijn, dat ziet hij nu aan de +vlag.”</p> +<p>“O ja, hij ziet nu, dat wij menschen uit het oude Noorwegen +zijn.”</p> +<p>De schepen kwamen snel dichter bij elkaar.</p> +<p>“Thans wordt de amerikaansche vlag geheschen!” riep de +man op den uitkijk, die den grooten verrekijker op het schip had +gericht. En ja, spoedig zagen we allen de sterrenvlag met de strepen. +Hij had onze vlag gezien en herkend, dat was duidelijk. De stoom vloog +om het schip; het had blijkbaar een motor net als wij, en kwam snel +vooruit.</p> +<p>Nu was het tijd om zich voor de eerste ontmoeting wat op te knappen. +Vier van ons zouden aan boord van het andere schip gaan, en de vier +anderen moesten op de <i>Gjöa</i> blijven. In haast werden onze +beste kleederen voor den dag gehaald. Enkelen trokken hun deftige, +vaderlandsche kleeren aan; anderen gaven aan de Eskimodracht de +voorkeur. Er was een, die laarzen van zeehondenvel voor de gelegenheid +het meest passend vond, en een ander droeg gewone zeemanslaarzen. Op +dek werd ook opgeruimd, zoo goed het ging. Van uit zijn mastkorf kon de +Amerikaan door zijn kijker ons dek geheel overzien. En wij wilden een +zoo goed mogelijken indruk maken. Wij waren nu zoo dicht bij elkander, +dat wij van ons dek het geheele schip konden overzien. Het was een +kleine, zwartgeverfde tweemaster, die een sterken motor moest hebben; +wij maakten nu ons bootje klaar, lieten de machine bijdraaien en +maakten onze dorry, onze zeewaardige boot, los. Het was wel geen mooie +boot, en de kapitein had op het achterbankje met de vlag geen bepaald +gemakkelijke zitplaats, maar het bootje paste bij ons schip, en wij +waren immers ook niet op een pleizierreis.</p> +<div class="figure floatRight xd21e1329width"><img src= +"images/p1909-227.jpg" alt="Onze trouwe knecht Manni." width="363" +height="597"> +<p class="figureHead">Onze trouwe knecht Manni.</p> +</div> +<p>De Amerikaan had zijn machine stop gezet en wachtte ons. Met twee +man aan de riemen, waren we gauw naast hem. Een eind touw werd ons +toegeworpen; ik vatte het aan en nu was ik weer in verbinding met de +beschaving. Zij trad mij wel niet met overweldigende pracht te gemoet, +want de “Charles Hansson” uit San Francisco zag er niet +naar uit, alsof er overdreven weelde aan boord zou wezen. Een trap was +overbodig, daar het schip diep in het water lag. Wij grepen de reeling +en kropen naar boven. De eerste indruk was eigenaardig. Op het dek was +elke voetbreed zoo bezet, dat men niet wist, hoe er door te komen. +Eskimo vrouwen met roode rokken en negers in de bontste kleeren liepen +door elkander, precies als in een soort van sprookjeswereld. Een oudere +man met wit haar en baard trad op mij toe. Hij was pas geschoren en +netjes gekleed, blijkbaar de kapitein.</p> +<p>“Is u kapitein Amundsen?” luidde zijn eerste woord.</p> +<p>Ik was zeer verbaasd, dat men hier aan het eind der wereld iets van +ons wist en antwoordde bevestigend.</p> +<p>“Is dit het eerste schip, dat u ontmoet?”</p> +<p>Toen ik daarop toestemmend antwoordde, klaarde zijn gezicht op en +wij drukten elkaar lang en hartelijk de hand.</p> +<p>“Het doet mij buitengewoon veel genoegen, dat ik de eerste +ben, die u mag welkom heeten na uw volbrachte Noordwestelijke +Doorvaart.”</p> +<p>Hierop werden wij uiterst vriendelijk in zijn kajuit genoodigd. Het +was geen groote ruimte, maar toch wel even groot als de kajuit op de +<i>Gjöa</i>. Kapitein James Mc Kenna was een middelgroote, +corpulente man van tusschen vijftig en zestig jaar. Dat hij een +stamgast in de IJszee was, kon men wel aan hem zien. Het diepgegroefde, +koperroode gezicht sprak van koude en slecht weêr. Hij was +joviaal en gul en vroeg, of wij het een of ander noodig hadden, waarmee +hij ons kon helpen. Het eenige, wat ons ontbrak, waren berichten uit +het vaderland, maar helaas, die kon hij ons niet brengen. Hij had wel +een paar oude kranten, maar...</p> +<p>“Oude! Ja, voor u! Voor ons zijn ze fonkelnieuw!”</p> +<p>Hij bracht een hoop, en door een merkwaardig toeval viel mijn oog +het allereerst op een titel, dien ik als versteend aanstaarde.</p> +<p>“Oorlog tusschen Noorwegen en Zweden.”</p> +<p>Ik verslond het artikel in haast, maar het gaf slechts weinig +opheldering. Kapitein Mc Kenna was al lang onderweg en kon ons niets +naders meedeelen. Wij vraagden aan allen op het schip, of ze er ook +meer van konden vertellen, maar tevergeefs. En deze onzekerheid was +pijnlijker dan de totale onwetendheid van te voren. Maar er was niets +aan te doen; wij moesten geduld oefenen.</p> +<p>Na een zeer goed middagmaal wonnen luitenant Hansen en ik zooveel +mogelijk inlichtingen in omtrent den verderen weg van hier af. Mc Kenna +was de senior van de amerikaansche walvischvaardersvloot en kende de +kust van Noord-Amerika beter dan iemand. Zeer dankbaar waren wij voor +amerikaansche kaarten van de verdere reis. Ze waren nieuwer dan +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1361" href="#xd21e1361" name= +"xd21e1361">228</a>]</span>onze eigene en gaven veel bijzonderheden. +Met randopmerkingen en koersrichtingen van den ouden bevaren zeeman +waren ze een ware schat voor ons. Wel waren ze al wat versleten en we +moesten dus voorzichtig ermee omgaan.</p> +<p>Toen vroegen wij naar de ijstoestanden. Of hij geloofde, dat wij +verder naar het Westen zonder bezwaren vooruit zouden kunnen komen. Hij +zei, dat hij op de heenreis door het ijs bij het Herscheleiland was +opgehouden; maar wij zouden zoo laat in het jaar wel niet op +hinderpalen stooten. En dat Herscheleiland zouden wij in elk geval +gemakkelijk bereiken. Hij dacht zelf op dat eiland te zullen moeten +overwinteren, en misschien ontmoetten we elkaar daar nog eens weer. +Vóór den winter wou hij nu nog naar Banksland op de +walvischvangst. Tot nu toe had hij geen geluk gehad en nog geen enkel +dier getroffen. Zijn motor was zeer sterk, en hij zou ons bij zijn +terugkeer naar Herscheleiland misschien nog wel inhalen. Buitendien gaf +hij ons alle mogelijke inlichtingen over het ons wachtende vaarwater. +Een zeer aangenaam bericht was de mededeeling, dat langs de geheele +kust de grond uit leem bestond, zoodat wij veilig naar het lood konden +varen. Wij waren daarin niet verwend, en dit verdere deel van onze reis +kwam ons dan ook bijna als een pleizierreis voor.</p> +<p>Daar de wind bleef aanhouden en ik daarvan gebruik wilde maken, +namen wij na een paar uur afscheid van onzen beminnelijken gastheer. +Bij het vertrek schonk hij ons een zak aardappelen en een zak uien. +Daar het al lang geleden was sedert wij iets dergelijks hadden +geproefd, nam ik die gift in dank aan.</p> +<p>Aan boord werden wij in groote spanning verwacht. Wij besloten ons +voorloopig niet bezorgd te maken over het bericht van oorlog tusschen +de twee volken en de aardappels en uien, waren het middelpunt van onze +blijdschap.</p> +<p>Toen haalden we onze vlag in en zetten de vaart met volle zeilen +voort. Mc Kenna voer naar het Oosten, om zijn geluk op de +walvischvangst te beproeven.</p> +<p>Den volgenden avond passeerden wij de Franklin-baai. Den +30<sup>sten</sup> Augustus waren wij al bij het eiland Bailey en zagen +er geen ijs, zoodat we den moed vatten, om recht naar het +Herscheleiland over te steken.</p> +<div class="figure xd21e1378width"><img src="images/p1909-228.jpg" alt= +"Sten en een Kagmallik-Eskimo met beenen knoopjes in de hoeken der lippen." +width="567" height="454"> +<p class="figureHead">Sten en een Kagmallik-Eskimo met beenen knoopjes +in de hoeken der lippen.</p> +</div> +<p>Bij kaap Bathurst zagen wij het dikke, bruine water, dat de rivier +de Mackenzie naar buiten stoot. Er kwam nu weer ijs opzetten met nevel. +Er volgde nu nog een zeer moeilijke vaart van eenige dagen. Bij kaap +Sabine gingen we aan land, om rond te zien. Er breidden zich groote, +met lang gras begroeide weiden uit en in de dalen groeiden hooge +struiken. Den volgenden morgen, het was de derde September, waren wij +zoowat een uur onderweg, toen de man op den uitkijk naar beneden riep, +dat een boot van het land naar ons toe kwam. Eerst meenden wij dat het +Eskimo’s waren, doch al spoedig zagen we, dat het twee blanken en +één Eskimo waren.</p> +<p>Wij namen ze aan boord en merkwaardig genoeg, sprak een der mannen +ons dadelijk in het Noorsch aan. Het was de Noor Christian Sten, die +tweede stuurman op de schoener <i>Bonanza</i> van San Francisco was +geweest. De schoener was gelijktijdig met ons van huis weggevaren en +had even als wij tweemaal in deze streken overwinterd. Het schip was +door herhaald stooten op het ijs er slecht aan toe, en voor eenige +dagen had men het bij King Point aan land moeten zetten, omdat het +anders zou zijn gezonken. Sten woonde nu met een der harpoeniers en +eenige Eskimo’s aan den wal, om de wacht te houden bij de +proviand en de verdere uitrusting. De kapitein van het schip, kapitein +Mogg, was met de overige bemanning in booten naar het Herscheleiland +gevaren en wou van daar met een ander schip zuidwaarts naar San +Francisco gaan.</p> +<p>Daar zagen wij al het wrak onder de steil afdalende kaap +vóór ons.</p> +<p>Sten zei ons, dat het ijs tot dicht bij King Point reikte en dat wij +voorloopig niet verder zouden komen. Hij twijfelde overigens niet, of +het zou nog wel weer losraken. Hij had het zelfs wel beleefd, dat het +ijs op 9 October nog was los gegaan.</p> +<p>Om twaalf uur op den middag bereikten wij het land en vonden alles, +zooals Sten het beschreven had. Wij voeren tot bij een groot stuk +grondijs, dat aan den buitenkant van het wrak lag en maakten er de +<i>Gjöa</i> aan vast. Hoe weinig vermoedden wij, dat King Point +onze verblijfplaats voor tien maanden worden zou!</p> +<p>We roeiden aan land, om de <i>Bonanza</i> en Stens kleine kolonie te +zien. Kapitein Tilton op de <i>Alexandra</i> <span class= +"pagenum">[<a id="xd21e1406" href="#xd21e1406" name= +"xd21e1406">229</a>]</span>was de oudste kapitein derzelfde reederij, +aan wie ook de <i>Bonanza</i> behoorde, en hij had, toen hij voor twee +dagen voorbijgevaren was, aan Sten de opdracht gegeven, ons alle +mogelijke hulp te verschaffen. Wij waren wel goed voorzien van het +noodige; maar bij een zoo vriendelijk aanbod was er altijd nog wel het +een of ander, dat welkom was. Wij ruilden veel conserven met hem, daar +wij graag de amerikaansche wilden proeven, terwijl Sten naar noorsche +verlangde. Ook kregen wij nog veel andere kleinigheden, en ik kan niet +dankbaar genoeg zijn voor de diensten, die Sten en de <i>Bonanza</i> +ons bewezen.</p> +<div class="figure xd21e1415width"><img src="images/p1909-229-1.jpg" +alt= +"Amerikaansche walvischvaarders, ingevroren hij het Herschel-eiland." +width="720" height="206"> +<p class="figureHead">Amerikaansche walvischvaarders, ingevroren hij +het Herschel-eiland.</p> +</div> +<p>Sten had al vele winters aan de noordamerikaansche kust doorgebracht +en kon ons dus ook veel belangrijks over het land en de bewoners +vertellen, en, wat van gewicht was, hij kende de hier wonende +Eskimo’s.</p> +<p>Om dezen tijd had ook Manni zich aan boord thuis leeren voelen. Hij +was als een Kabluna gekleed, en daar hij een buitengewoon goed jager +was, had ik hem een geweer gegeven, waar hij zeer trotsch op was en dat +hij opperbest behandelde. Ik vroeg hem, of hij ons niet liever wilde +verlaten en aan land gaan, maar hij antwoordde beslist ontkennend. Ik +nam hem mee naar de Eskimo’s, die bij Sten woonden, en zie daar, +ze konden elkaar verstaan. Het eene of het andere woord verschilde wel, +maar in het groot beschouwd, was het dezelfde taal. Deze +Eskimo’s, een man en drie vrouwen, waren afkomstig uit de buurt +van de Kotzebuesond in de nabijheid der Beringstraat en ze waren met de +walvischvaarders hierheen gekomen. Zij noemden zich +Nunatarmiun-Eskimo’s. De bewoners der kust hier noemden zich +Kagmallik-Eskimo’s; maar de beschaving had reeds een zoo +verderfelijken invloed op hen uitgeoefend, dat ze van verscheiden +honderden familiën al tot op enkele weinige versmolten waren. De +Kagmallik-Eskimo’s waren grooter en knapper menschen dan de +Nunatarmiun-Eskimo’s. Sten wou juist zich op een plateautje aan +de berghelling een huis bouwen dichtbij het groote proviandhuis en al +het andere, dat aan land was gebracht. Wij brachten ook een bezoek aan +boord van de <i>Bonanza</i>. Het schip lag aan den oever; de voormast +was gekapt, maar de groote mast stond nog. Daarvan was een tros +getrokken naar hetzelfde ijs, waar wij aan vast lagen; een andere tros +was aan den wal bevestigd. Het ruim was vol water, en een menigte leege +vaten dreven erin rond.</p> +<div class="figure xd21e1428width"><img src="images/p1909-229-2.jpg" +alt="Leven en verkeer op het Herschel-eiland." width="720" height= +"210"> +<p class="figureHead">Leven en verkeer op het Herschel-eiland.</p> +</div> +<p>Met hun toestemming namen wij wat wij noodig hadden, vooral +takelwerk, blokken, lantaarns en dergelijke. Een klein kacheltje werd +ook met vreugde ontvangen. Als wij nog een winter moesten blijven, en +daar begon het wel op te gelijken, zou dat ons goede diensten kunnen +bewijzen. En ook voor Sten waren wij te rechter tijd gekomen. Hij had +veel te doen en moest hulp hebben. Die had hij later met gemak van de +Eskimo’s kunnen krijgen; maar het was veel beter voor hem, als +het werk gedaan was eer er sneeuw lag.</p> +<p>Wij waren niet de eenigen, die naar een verandering in de +ijstoestanden verlangden. Een groot aantal Eskimo’s was met hun +booten op weg van Herschel-eiland naar de Mackenzie, ongeveer vier +zeemijlen westwaarts, door het ijs opgehouden. Ze hadden hun +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1436" href="#xd21e1436" name= +"xd21e1436">230</a>]</span>booten aan land moeten trekken en waren nu +tot wachten gedoemd. Van de hoogte op King Point konden wij het +takelwerk van een schoener in de richting van Key Point vijftien +zeemijlen westwaarts waarnemen. Dit schip behoorde aan de +Eskimo’s. Zij hadden het ingeruild voor pelswerk en deden er nu +mee aan walvischvangst. Nu was het aan den grond geloopen, kwam echter +weer los vóór het vroor, en wendde zich nu naar het +Herscheleiland. De hier wonende Eskimo’s zijn alleen schippers en +walvischvangers, de Amerikanen nemen geen groote bemanning mee, daar ze +hier menschen genoeg vinden, die het werk best kunnen doen aan +boord.</p> +<p>Ristvedt en Manni waren op de jacht geweest en kwamen met een +menigte sneeuwhoenders terug. De luitenant en ik deden aan vischvangst +en we leverden menig lekker vischgerecht voor de keuken. Lund werkte in +het zweet zijns aangezichts, om de nieuwe gaffel klaar te krijgen, eer +wij verder voeren. Wiik en Hansen hadden zich op mijn verzoek bereid +verklaard, Sten bij het bouwen van zijn huis te helpen, dat onder dak +zou komen, eer er sneeuw viel. De hulp der beide flinke werkers was +gemakkelijk te krijgen geweest, en ze hadden schik in de verandering +van arbeid en van spijs.</p> +<p>De dagen verliepen, maar in het ijs speurden wij geen verandering. +Wij moesten ons met de gedachte vertrouwd maken, hier te overwinteren. +De vraag was maar, of er ruimte genoeg was. De baai vóór +ons was zeer ondiep en vol van vaststaande ijsbergen, zoodat er weinig +kans was op verandering. Sten vertelde, dat hier eenmaal drie +walvischvaarders hadden overwinterd, maar dat ze in dien tijd geen +enkele beweging hadden waargenomen. Naar het Oosten was het oeverwater +nog open, zoodat wij Shingle Point, vijftien zeemijlen verder +oostwaarts zouden hebben kunnen bereiken, waar een haventje moest +wezen, maar dat was toch onzeker, en daar wij hier gezelschap en hulp +hadden, besloten wij te blijven waar we waren.</p> +<p>Elken nacht werd het ijs nu een duim dikker en weldra was ons lot +ook voor dezen winter bezegeld. Op Zaterdag den 9den September konden +wij over het ijs loopen, en daarmee moest de derde winter beschouwd als +te zijn ingegaan.</p> +<hr class="tb"> +<p>Op denzelfden dag, waarop het ijs begaanbaar werd, kregen wij ons +eerste bezoek. Het was een zendeling, de heer Fraser, die van +Herscheleiland kwam en naar Fort Mc Pherson wou, het noordelijkste +station der Hudsonsbaaimaatschappij aan de Mackenzie. Als gids had hij +een Eskimo, Roksi, geheeten, bij zich. De reizigers waren door het ijs +opgehouden en woonden nu aan het strand, ongeveer vier zeemijlen +westwaarts van ons in een tent. Van den heer Fraser hoorden wij, dat in +de haven van Herschel vijf schepen door het ijs waren ingesloten; +verder lagen er nog zes andere verder naar het Oosten, ze wisten niet +waar. Dus waren er nu niet minder dan twaalf schepen hier in het ijs, +en daarvan waren slechts drie op een overwintering ingericht. Dat zag +er niet te best uit.</p> +<p>Roksi was een Kagmallik-Eskimo, en daar zijn vader stamhoofd was +geweest, hield hij zich voor een persoon van gewicht. Zijn stamgenooten +hadden de leelijke gewoonte, zich in elken hoek van den mond een gat in +de onderlip te boren en er als sieraad een hoornen knoop in te steken. +De eenigzins geciviliseerde hadden het sieraad weer verwijderd; de +gaten trokken dan weer dicht, maar lieten leelijke litteekens.</p> +<p>Den 11den September begonnen we met den bouw van ons huis. Wij +wilden dezen winter van drijfhout twee huizen bouwen, een om erin te +wonen en een als observatorium en voor de magnetische instrumenten. Het +woonhuis zou uit twee afdeelingen bestaan, een slaapkamer voor vier man +en een ruimte, die tegelijk keuken en eetkamer zou wezen. Het liefst +zouden allen aan land hebben willen wonen. Om de vochtigheid aan boord +te verminderen, liet ik de geheele keuken aan land brengen.</p> +<p>Onze kok en Sten hadden innige vriendschap gesloten, en daarvan +wilden wij zooveel mogelijk profiteeren. Sten was namelijk een +uitstekend kok; in zijn nu voltooid huis had hij een grooten haard, +waar de heerlijkste gerechten gereed konden worden gemaakt. De +luitenant en ik wilden met Manni aan boord blijven en het schip +bewaken. De architect en de smid zorgden voor den bouw van het huis. De +vorm van een aardhut scheen hun het best; Hansen en Wiik hielpen hen +bij het werk. Als bouwterrein was het vlakste deel van den heuvel +gekozen.</p> +<p>Aan boord richtten de luitenant en ik ons zoo goed mogelijk in. De +kachel van de <i>Bonanza</i> werd geplaatst en verbreidde al gauw al de +warmte, die wij de vorige winters ontbeerd hadden. Manni was onze +“meid alleen”.</p> +<p>In dezen tijd kregen wij geregeld bezoek vooral van Eskimo’s, +die, als wij, in het ijs waren opgesloten. Af en toe was ook de +zendeling erbij. Sten had zijn huis met zoden gedekt, en de Eskimo +Kunak was met de zijnen getrokken in een door hem gebouwd huis, dat +dicht naast dat van Sten lag. De winter mocht komen; hij vond de +kolonie van King Point bereid hem te ontvangen. In het geheel waren er +twintig personen, die gedurende de eerstvolgende tien maanden op deze +plek kampeerden.</p> +<p>Op de <i>Gjöa</i> woonden luitenant Hansen, Manni en ik; in ons +huis aan wal de andere vijf van ons; vijftig meter verder westwaarts +lag Stens huis, dat van planken en balken uit de <i>Bonanza</i> was +opgetrokken en er als een villa uitzag. Het bestond uit twee kamers, +waarvan de eene bestemd was voor Sten met zijn vrouw Kataksina en zijn +dochtertje Anni, en de andere voor den harpoenier Jimmi met zijn vrouw. +Boven was nog een hokje voor den Eskimo Neiu met zijn vrouw.</p> +<p>Wand aan wand met Sten had Kunak zijn huisje gebouwd van slechts +één kamer met twee bedden, een tafel en een kachel. Het +was weinig, in aanmerking genomen dat Kunak er woonde met zijn vrouw, +zijn oude moeder en twee kinderen. Hij kreeg vaak gasten en dan woonden +er soms tien menschen in het kleine huis.</p> +<p>Er waren in de kolonie ongeveer evenveel honden als menschen.</p> +<p>Al lang had ik het ijs erop aangezien, of het niet spoedig mogelijk +zou wezen, per slede naar <span class="pagenum">[<a id="xd21e1476" +href="#xd21e1476" name="xd21e1476">231</a>]</span>Herscheleiland te +komen, omdat ik er naar de post onderzoek wilde doen, die van daar in +de eerstvolgende dagen zou vertrekken. Wij verlangden allen zoo naar +berichten van huis. Ik had met Sten afgesproken, samen te gaan, daar +hij met walvischvaarders op Herscheleiland zaken had te doen. De +Eskimo’s westwaarts van ons hadden beloofd, bericht te zenden, +zoodra het ijs voor de sleden geschikt was, want er loopt daar een +rivier in zee uit.</p> +<p>Op Zondag 24 September 1905 kwam een Eskimo voorbij, die naar +Herschel ging. Als die erheen kon gaan, zou het ons ook gelukken. Den +Dinsdag daarop vertrokken wij met een slede en een goed span honden. +Daar wij het loopen nog niet gewend waren, hielden we den eersten dag +bij Key Point stil, vijftien mijlen van King Point en twintig mijlen +van Herschel verwijderd. Wij sloegen op het strand een tent op en +maakten het ons gemakkelijk. Ik had Manni meegenomen, om hem de groote +schepen en de vele Kabluna te laten zien.</p> +<p>Den volgenden dag om half vijf waren wij in de haven van +Herscheleiland. Daar deed zich een zeer ongewone aanblik aan ons voor, +want er lagen vier groote schepen naast elkander en op het ijs +ertusschen wemelde het van menschen. Onze aankomst wekte groot opzien. +In een oogenblik waren wij door een dichte menigte omringd; er waren +Mulatten onder en negers, blanken en gelen. Hun kleeding was zeer +verschillend; de meeste Eskimo’s liepen in Kablunakleeren en de +meeste Kabluna’s in Eskimokleeren. Kabluna’s noemen de +Eskimo’s hier alle menschen van een vreemd ras. De negers noemen +ze echter “maktok” Kabluna, wat zooveel beteekent als +“de zwarte blanke”.</p> +<p>Ik was de gast van veel kapiteins, sprak met de zendelingen, en had +het voorrecht een brief van huis te ontvangen, met vreugde begroet, al +was hij anderhalf jaar oud. Manni had veel pleizier en kreeg +verscheiden uitnoodigingen bij de Eskimo’s. Het leven aan boord +van die amerikaansche walvischvaarders staat in geen te besten roep, en +ik hoorde er wonderlijke verhalen over; maar positieve bewijzen heb ik +niet verkregen. De post zou den 20sten October over Fort Mc Person naar +Fort Yukon gaan, en daar zou ze wachten en dan voor de verschillende +kapiteins telegrammen verzenden en terugbrengen.</p> +<p>Met een antwoord voor ons zag het er dus vóór de maand +Mei niet best uit, want de post wordt over Edmonton naar Fort Mc +Pherson gebracht en van daar door Indianen naar Herscheleiland +overgebracht. Dat duurde te lang, en wij vroegen daarom bij de +walvischvaarders, of zij er iets tegen hadden, als ik de post den +20<sup>sten</sup> October vergezelde. Met de grootste vriendelijkheid +werd dit goed gevonden en al wat ik ervoor noodig had, werd te mijner +beschikking gesteld. Kapitein Mogg van de gestrande <i>Bonanza</i> +wilde ook met de post verder reizen en trachten, San Francisco te +bereiken, om dan in het volgend jaar met een nieuw schip weer naar de +noordelijke breedten te trekken.</p> +<p>Den 29<sup>sten</sup> September keerden wij naar de <i>Gjöa</i> +terug. Zonder veel moeite hadden we ’s avonds om elf uur ons doel +bereikt. Drie weken later was mijn uitrusting voor de postreis klaar; +ik nam vier honden mee en ook Jimmi, om hem een blik in de beschaafde +wereld te laten slaan.</p> +<p>Na mijn vertrek verliep op de <i>Gjöa</i> de tijd kalm onder +het commando van luitenant Hansen. Een reeks van jachtexpedities werd +ondernomen, en nooit keerde men met leege handen terug. Kunak, de +Eskimobuurman van Sten, werd naar de Mackzenziedelta gezonden, om op +elanden te jagen, die daar nog in menigte voorkomen. In het begin van +Maart ontvingen ze de eerste postzending aan boord. Het waren een +aantal couranten en een telegram, dat ik met de “Royal Northwest +Mounted Police,” die Dawson City den 25<sup>sten</sup> December +verliet, had afgezonden. Door deze couranten en door brieven van mij +kregen ze nauwkeurige berichten over hetgeen er in Noorwegen en in de +verdere wereld was voorgevallen en tegelijk ontving ieder berichten van +de zijnen.</p> +<p>Den 12<sup>den</sup> Maart was ik terug aan boord met nog meer +brieven en couranten. Onze derde winter was goed doorstaan. Helaas, dat +er op het laatst nog iets heel droevigs moest gebeuren. Wiik werd in de +derde week van Maart onwel; maar niet zóó, dat we aan +iets ernstigs dachten. Hij had geen eetlust en kreeg den +26<sup>sten</sup> hevige pijn in de zijde. Den volgenden dag moest hij +blijven liggen; de pijn in de rechterzij hield aan, en ik begon voor +borstvliesontsteking te vreezen. Eerst behandelden wij hem met koude +omslagen, later met mosterdpleisters en pappen, en in den nacht op den +28<sup>sten</sup> schertste hij weer met ons en voelde zich beter. Maar +in den namiddag namen de pijnen toe; er kwam benauwdheid bij, en de +pols ging tot honderd-vier slagen in de minuut. Wij hadden een +electrische leiding tusschen het woonhuis en het schip. Den +30<sup>sten</sup> Maart schreef ik in mijn dagboek: “Wiik is veel +beter. Temperatuur van morgen 38.8 graden, met kalmen pols; eetlust +neemt toe en spijsvertering goed.”</p> +<p>En toch, dien nacht werd ik door de electrische bel gewekt; Wiik was +veel erger. Ik schreef aan kapitein Tilton, die een dokter aan boord +had, dien te zenden en stuurde Jimmi er mee naar Herscheleiland, maar +eer hij vertrokken was, had onze beste vriend Wiik reeds den laatsten +adem uitgeblazen. Onzegbaar treurig bleven we dien nacht bij den doode; +hij was voor ons allen een goed vriend geweest, en door zijn opgewekt +humeur had hij veel tot de onderlinge aangename verhouding +bijgedragen.</p> +<p>Het werk moest ons over de droefheid heen helpen. Lund had den 3den +April de zwartgeverfde doodkist gereed, waar Wiik in werd gelegd, in +afwachting, dat de grond zoo ver zou zijn ontdooid, dat we onzen vriend +konden begraven. Op het toegeschroefde deksel spreidden we de noorsche +vlag.</p> +<p>Den 2den Mei kwam vroeg in den morgen een Indiaan aan boord met de +eerste regelmatige post, die over Edmonton en Fort Mc Pherson aan de +Yukon naar Herschel was gekomen. Luitenant Hansen en ik waren de +gelukkigen, ieder van ons kreeg een brief, wel oud maar zeer welkom. +Den 6den keerden de brengers terug, en daar ze terstond naar Aljaska +gingen, gaven wij hun eenige brieven mee en een telegram, dat, naar ik +uitdrukkelijk zei, groote haast had. Het was het bericht van +Wiik’s dood, waardoor ik hoopte te verhinderen, dat zijn +<span class="pagenum">[<a id="xd21e1529" href="#xd21e1529" name= +"xd21e1529">232</a>]</span>oude moeder van anderen kant de tijding +ontving. Maar het telegram is nooit in handen van den heer Firth, den +directeur op Fort Mc Pherson gekomen.</p> +<p>Mei was een mooie maand, en den 9den konden we onzen vriend +begraven. Er werd een kruis met een krans op den grafheuvel geplaatst +en ik sprak een laatste afscheidswoord.</p> +<p>Een der flinkste Eskimo’s, Manitchja, bewees ons in dezen tijd +den dienst, Manni tot zich te nemen, want ondanks al onze moeite om hem +te winnen, wilde hij weer naar de Eskimo’s. Toch duurde die +stemming niet lang; na een week was hij al terug, en wij namen hem weer +in genade aan.</p> +<div class="figure floatLeft xd21e1536width"><img src= +"images/p1909-232-1.jpg" alt="Wiik in winterkostuum." width="344" +height="685"> +<p class="figureHead">Wiik in winterkostuum.</p> +</div> +<p>Het duurde nog lang, nadat onze toebereidselen klaar waren, eer het +ijs opbrak; eerst den 10den Juli 1906 ontdekten wij drie +walvischvaarders in het open water buiten King Point, het was nog +onzeker, of het hun gelukken zou geheel naar buiten te komen; maar het +ging. Nu was ook onze tijd gekomen; alles was gereed voor het vertrek. +Onze lieve <i>Gjöa</i> begon het laatste deel van haren tocht. +Toen we langs Wiik’s graf kwamen, lieten we de vlag dalen en +zonden hem onzen laatsten groet.</p> +<p>Op Herscheleiland moesten wij nog lang wachten op het verder losgaan +van het ijs; het eiland had een prachtigen plantengroei, waar King +Point een ware woestijn bij was, maar de Eskimo’s hadden al het +primitieve verloren, en de jeugd vertoonde duidelijk de sporen van een +sterke vermenging van rassen. Daar op Herscheleiland ondervonden wij +het groote leed, dat onze Manni verdronk; hij was alleen in een boot +aan het eenden jagen, en in het gezicht van de <i>Gjöa</i> stond +hij in het bootje, toen dat door een windstoot omsloeg.</p> +<div class="figure floatRight xd21e1551width"><img src= +"images/p1909-232-2.jpg" alt="Het graf van Wiik." width="319" height= +"459"> +<p class="figureHead">Het graf van Wiik.</p> +</div> +<p>Hoewel dadelijk een boot uitgezet werd, gelukte het niet zijn lijk +te vinden, ook niet na herhaalde pogingen in den loop der week gedaan. +Het was een zwaar verlies voor ons allen; wij hadden hem zoo graag naar +de beschaafde wereld mede genomen, om te zien wat er van hem te maken +viel.</p> +<p>Het werd 9 Augustus, eer voor goed de reis naar het Westen werd +voortgezet, en nog was de vaart vol moeilijkheden in de negen dagen, +die ons van den 18den scheidden, toen we om Point Barrow, +Amerika’s noord-westpunt voeren. Den 30sten kwam kaap Prins van +Wales, de oostelijke rots aan den ingang van de Beringstraat in zicht. +Wij waren dus Aljaska voorbijgevaren, het land, waar ik op mijn +voorjaarspostreis kennis mee had gemaakt, waar ik veel gastvrijheid had +gevonden aan de Yukon, in Fort Mc Pherson, Circle City en Eagle City, +in welke laatste plaats ik twee maanden had doorgebracht.</p> +<p>Bij Point Barrow had ik uit Nome, de uiterste noordwestelijke +bewoonde plaats aan de Beringstraat, een schrijven gekregen, of wij de +gasten der stad Nome wilden zijn. De menschen toonden wel, die +uitnoodiging hartelijk te meenen. De vriendelijkheid, waarmee we daar +werden opgenomen en de eindelooze geestdrift, waarvan de +<i>Gjöa</i> het voorwerp was, zullen voor alle tijden tot de +aangenaamste herinneringen onzer reis blijven behooren.</p> +<hr class="tb"> +<p>Amundsen besluit zijn reisverhaal te Nome. Uit de dagbladen heeft +men vernomen, dat de leden der expeditie over San Francisco naar Europa +zijn teruggekeerd. Of de <i>Gjöa</i> in andere handen is +overgegaan, en in welke, is ons onbekend; Amundsen deelt het niet mee +in zijn verhaal.</p> +<div class="figure xd21e1573width"><img src="images/o1909-232.gif" alt= +"Ornament." width="214" height="11"></div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="transcribernote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen +overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de +<a class="exlink xd21e32" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg +Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd21e32" +title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line +gedistribueerd correctieteam op <a class="exlink xd21e32" title= +"Externe link" href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost +and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it +away or re-use it under the terms of the <a class="exlink xd21e32" +title="Externe link" href="http://www.gutenberg.org/license" rel= +"license">Project Gutenberg License</a> included with this eBook or +online at <a class="exlink xd21e32" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/" rel="home">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online +Distributed Proofreading Team at <a class="exlink xd21e32" title= +"Externe link" href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> +<p>Project Gutenberg catalogus pagina: <a class="pglink" href= +"http://www.gutenberg.org/ebooks/21878">21878</a>.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen +poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het +einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in +het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn gemarkeerd +met het corr-element.</p> +<p>Hoewel in het origineel laag liggende aanhalingstekens openen +gebruikt, zijn deze in dit bestand gecodeerd met “. Geneste +dubbele aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele +aanhalingstekens.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2007-06-15 Begonnen.</li> +<li>2014-05-18 Nieuwe voorkant ontworpen.</li> +</ul> +<h3 class="main">Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn +dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctiontable" summary= +"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e324">120</a></td> +<td class="width40 bottom">dépot</td> +<td class="width40 bottom">dépôt</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e393">122</a></td> +<td class="width40 bottom">arbeiden</td> +<td class="width40 bottom">arbeidden</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e620">131</a></td> +<td class="width40 bottom">leggen</td> +<td class="width40 bottom">legden</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e630">131</a></td> +<td class="width40 bottom">geesdrift</td> +<td class="width40 bottom">geestdrift</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e776">210</a></td> +<td class="width40 bottom">aau</td> +<td class="width40 bottom">aan</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e839">212</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e848">212</a>, <a class="pageref" href= +"#xd21e885">213</a></td> +<td class="width40 bottom">Netsjili-Eskimo’s</td> +<td class="width40 bottom">Netsjilli-Eskimo’s</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e905">214</a></td> +<td class="width40 bottom">Kabluma</td> +<td class="width40 bottom">Kabluna</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1031">218</a></td> +<td class="width40 bottom">Nestjilli-Eskimo’s</td> +<td class="width40 bottom">Netsjilli-Eskimo’s</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1132">221</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">“</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1181">223</a></td> +<td class="width40 bottom">ijszette</td> +<td class="width40 bottom">ijs zette</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of Project Gutenberg's De Noordwestelijke Doorvaart, by Roald Amundsen + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE NOORDWESTELIJKE DOORVAART *** + +***** This file should be named 21878-h.htm or 21878-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/1/8/7/21878/ + +Jeroen Hellingman and the Online Distributed +Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/21878-h/images/book.png b/21878-h/images/book.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..963d165 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/book.png diff --git a/21878-h/images/card.png b/21878-h/images/card.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1ffbe1a --- /dev/null +++ b/21878-h/images/card.png diff --git a/21878-h/images/external.png b/21878-h/images/external.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ba4f205 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/external.png diff --git a/21878-h/images/ib1909-113.gif b/21878-h/images/ib1909-113.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..27960b3 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/ib1909-113.gif diff --git a/21878-h/images/ib1909-209.gif b/21878-h/images/ib1909-209.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2b2fb9a --- /dev/null +++ b/21878-h/images/ib1909-209.gif diff --git a/21878-h/images/new-cover-tn.jpg b/21878-h/images/new-cover-tn.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5d95f1a --- /dev/null +++ b/21878-h/images/new-cover-tn.jpg diff --git a/21878-h/images/new-cover.jpg b/21878-h/images/new-cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6e8a102 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/new-cover.jpg diff --git a/21878-h/images/o1909-136.gif b/21878-h/images/o1909-136.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..02bda47 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/o1909-136.gif diff --git a/21878-h/images/o1909-232.gif b/21878-h/images/o1909-232.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..90d1395 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/o1909-232.gif diff --git a/21878-h/images/p1909-113.jpg b/21878-h/images/p1909-113.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..107f2c6 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-113.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-116.jpg b/21878-h/images/p1909-116.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5997a28 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-116.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-117.jpg b/21878-h/images/p1909-117.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ea7b816 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-117.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-120.jpg b/21878-h/images/p1909-120.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..33de358 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-120.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-121.jpg b/21878-h/images/p1909-121.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2a34210 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-121.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-123.jpg b/21878-h/images/p1909-123.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..eebe4d1 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-123.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-124.jpg b/21878-h/images/p1909-124.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3dcace6 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-124.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-125.jpg b/21878-h/images/p1909-125.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..680b57d --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-125.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-128.jpg b/21878-h/images/p1909-128.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..22eb97c --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-128.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-129.jpg b/21878-h/images/p1909-129.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fc435c9 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-129.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-131.jpg b/21878-h/images/p1909-131.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..757beca --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-131.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-132.jpg b/21878-h/images/p1909-132.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..710b107 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-132.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-133.jpg b/21878-h/images/p1909-133.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..037214d --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-133.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-136.jpg b/21878-h/images/p1909-136.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7fd80a4 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-136.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-209.jpg b/21878-h/images/p1909-209.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5a6216a --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-209.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-212-1.jpg b/21878-h/images/p1909-212-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2576d1f --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-212-1.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-212-2.jpg b/21878-h/images/p1909-212-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..02b6f5c --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-212-2.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-213.jpg b/21878-h/images/p1909-213.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..065556b --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-213.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-216-1.jpg b/21878-h/images/p1909-216-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d1cb842 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-216-1.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-216-2.jpg b/21878-h/images/p1909-216-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d11ecf9 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-216-2.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-217.jpg b/21878-h/images/p1909-217.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6ebc974 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-217.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-220-1.jpg b/21878-h/images/p1909-220-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..47830fd --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-220-1.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-220-2.jpg b/21878-h/images/p1909-220-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7de4f91 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-220-2.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-221.jpg b/21878-h/images/p1909-221.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b6e2576 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-221.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-223.jpg b/21878-h/images/p1909-223.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..69b3c07 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-223.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-224.jpg b/21878-h/images/p1909-224.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..796dfd5 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-224.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-225.jpg b/21878-h/images/p1909-225.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2d3b34b --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-225.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-227.jpg b/21878-h/images/p1909-227.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..75bca4f --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-227.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-228.jpg b/21878-h/images/p1909-228.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6157e36 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-228.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-229-1.jpg b/21878-h/images/p1909-229-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5bb24c4 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-229-1.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-229-2.jpg b/21878-h/images/p1909-229-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2d8521b --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-229-2.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-232-1.jpg b/21878-h/images/p1909-232-1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..01bc540 --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-232-1.jpg diff --git a/21878-h/images/p1909-232-2.jpg b/21878-h/images/p1909-232-2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..908834a --- /dev/null +++ b/21878-h/images/p1909-232-2.jpg |
