summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/19864-8.txt
diff options
context:
space:
mode:
Diffstat (limited to '19864-8.txt')
-rw-r--r--19864-8.txt1889
1 files changed, 1889 insertions, 0 deletions
diff --git a/19864-8.txt b/19864-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..978cb8a
--- /dev/null
+++ b/19864-8.txt
@@ -0,0 +1,1889 @@
+The Project Gutenberg EBook of Clipsrymkes, by H. G. van der Veen
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Clipsrymkes
+
+Author: H. G. van der Veen
+
+Release Date: November 19, 2006 [EBook #19864]
+
+Language: Frisian
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CLIPSRYMKES ***
+
+
+
+
+Produced by Frank van Drogen, Christine D. and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This
+book was produced from scanned images of public domain
+material from the Google Print project.) With special
+thanks to Hillie Plantinga for context reading and SL for
+providing higher resolution scans.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+CLIPSRYMKES,
+
+FEN
+
+H.G. VAN DER VEEN.
+
+[Illustration]
+
+ TO FRENTJER, BY
+ W.J. BRUINING, Kz.
+ 1846.
+
+_De wereld is een hangklok: de slinger is 't vrouwelijk geslacht
+en 't gewicht is de geldzak._
+
+ Proeven van een Nieuw Satyrisch Woordenboek,
+ Vad. Letteroefeningen.
+
+ _Voor je 't rechte komt te weten,
+ Is je halve tijd versleten._
+
+ ROMKE PAK
+
+
+
+
+WIRDTJE FOÄRAOF.
+
+
+Clips-Rymkes! _scille jimme wol sizze, Læsers_! Clips-Rymkes? _dat
+is tjuster. Just_, tjuster _is 't, in dat woe 'k eack mey dit wird
+to kennen jaen. Ick hoopje mar, dat it jinge jimme fierder sjen
+scille_, ljeacht _wirde mey; in dat 't jimmen net giet, as mey 'n_
+hopen _buwcken, mey_ ljeachte _opschriften (titels) in tjustere
+ynhalden_.
+
+_Freget min lyckwols neyer uetlizzinge fen 't wird, ick scil myn
+bæst er op dwaen, muwlk wirdt it yn allen sa klaer net, as oare
+foärredens: now, den mat dit eack mar ien_ clips-wirdtje foäraof
+_hjitte_.
+
+_De Hollâners neame socke rymkes_ Snavel-, (_by forkoärtinge_:
+snel, _eygentlick_ beck, snou-) Punt- as Hekeldichtjes; _as
+leawwer: hwat_ hja _mey dy_ trye _wirden sizze wolle, siz ik mey
+dit_ iene.
+
+Eclips, _as lyck as wy_, Friezen, _sizze_: Clips-rymkes _binne it,
+it iene is wol hwat tjusterer (bedeckter) as 't oare, mar
+allegeärre draeye se sa folle wol, dat er hjirre as dære altiid
+wol ien rântje beditsten wirdt; howol 't ick just net op ien prick
+aof wil_, ho _'t it draeit, as ho 't it_ snijdt, declineert,
+aofwycket, neyerkomt, _op graeden, menueten in seconden aof, lyck
+as de loftgeleerden in hymelkindigen. Mar dit wyt ick: lyck as er
+onderscheid ynne greatte fenne Clipsen ynne_ Natuwr _is, sa scil
+min_ hjir _aeck onderscheid sjen: altiid binne myn Clipsen net
+allycke moay; dit hinget sims simpel fen 't waer aof_.
+
+_Min hat ommers sa goe' waer (moay waer, inkelde daegen alheel
+gen waer) ynne_ boärgerlicke, sedelicke, steatkindige wrald _in
+yn ues_ breinkasten _as ynne_ Natuwr. (JEAN PAUL _maake
+miniatur-clipsen yn syn huwshaldinge_).[A]
+
+_Dærby is de iene folle gouwer klear as de oare, mey to sizzen:
+"'t is ljeacht, as: "'t is tjuster!" kreckt as min 't sjucht by
+ien sinneclips, dy 't de_ kickerts _oan 't raesen bringt, omt hja
+miene, dat de nacht harren oerfalt, wyl 't_ greater beesten,
+_minder forfeard, stil de beusichheit fenne dey foartsette. Eack
+kin ien lytse clipse sims mear tumult meitse, as ien greaten, as
+er mar klaer waer treft: dit seagen wy oan_ JAN KAREL JOSEPHUS VAN
+SPEYK, _de 5 Feb. 1831, ynne heldere daegen fenne tjiendeysce
+fieldtogt.--In waerd sa, by Napoleons tiiden, de lytse_
+broederscip _net beclipse troch 'e greate_ fryheid _in
+gelyckheit_?
+
+_Ién forsiik lyckwol, Læsers! to wyten: tink net, dat ick de iene
+as de oare mey_ dizze _as_ jinge _wirden op 't each hie, wol_
+saecken. _It rymke_: "Op Immen," _mey er de_ schyn _fen hawwe, it
+wæsen ontbreckt er oan; went it is louter de weärrega fen_ Op
+Iemand _(as Ingelinne). In is 't, da min sims by de earste læsinge
+mient, dat it_ wol _sa is; as dat min net sjen ken, wær 't igge as
+ein fæst sit, yn 't jinge ick op pompier maulke--læs noch 'ris, in
+tink er ien byttje op ney, as 't jimmen beleaft! in jimme scille
+fornimme, dat ick_ my-sels _faeker beclipse as ien_ oar. _Ynne
+Natuwr giet 't ommers eack sa; went moânne- in sinneclipsen binne
+eigentlick_ ierdclipsen. _Yn 't earste gefal blieowt er_
+meastentiid _noch al ien byttje ljeacht oer, in ien sinneclips is
+sims wol ris tiige great, mar_ noait totael: _ien lytse bol ken
+ommers ien greaten noait al heel in de al wey meitse; lytse
+ljeachten noait de greate al heel fortjusterje, it haldt mey ien
+lytse schymer al hird op: better ken ien great bol him sels
+beclipsje. Mochte it eack al ris barre, dat myn clipsen jimmen to
+swart, to tjuster in to gleuan as sa hwat binne--och, minscen! wol
+se hwat trogge fingers sjen, in tink: "hwa is er oppe wrald dy dær
+buwten kin?"_
+
+ Duennega, 1845.
+ H.G. VAN DER VEEN.
+
+
+
+
+CLIPS-RYMKES
+
+
+ABBECAET.
+
+ Sjucht min cometen oan'e stirt,
+ Ho dat har baenen binne,--
+ 'k Lieouw dat min sa oan 't jild wys wirdt,
+ Ho 't 'e Abbecaten rinne;
+ Fen oare kleaten mey min 't dwaen,
+ Hjir ken nen minsc' de loop op jaen.
+
+
+ADELDOM.
+
+ Fen 't adeldom? ho dom! neamt min de wysheit[B] sa?
+ Brocht net de slange yn 't Haof den d' adel minscdom ta?
+ In dat wier ommers wiis:--de minsc moäst falle in stean:
+ 'n Alle adels neam ik _dom_, dy _foar_ as _ney_ dy gean'.
+
+
+APEL.
+
+ Hwa 't alleman fordomt, omt ADEM apels mocht--!
+ Ick jaen myn tawird net:
+ 'k Ha 't ADEM eack net jown, 'k hoopj 't hy yn 't jongst gerjucht
+ Yn my ién foarspraek het.
+
+
+BEGJIN.
+
+ 't Begjin hat nen begjin as ney ien fæst besluet,
+ In hwat it ein beschrieowt--socks wiist 't begjin faeks uet.
+
+
+BEWIIS.
+
+ Is mannich troch 't bewiis net faek forbjustre racke,
+ Omt min mey ljeacht bij ljeacht, nen ljeacht mar schymer macke?
+
+
+BUCHEL.
+
+ "Gebreckich, dy ien buchel hat!"
+ Dat lycket TRYN hwat geck ta:
+ "'t Is oerfloed," seit se, "Ey ju!" sey TET,
+ "'t Komt, 't each wol synes eack ha."
+
+
+C.
+
+ It Hollâns hat nen C, ho scil min cint den schrieowe?
+ Sint! (hillich?) 't koe nen quea: cint sintet 'n hopen lieowe.
+
+ * * * * *
+
+
+C H A R O N.[C]
+
+ Hwat hie 'k, aldman, foarhinne ien fear,
+ Dat bæst wier; hwat is 't now?
+ Forgees--de minscen kenne n't mear,--
+ Forgees is 't now, dat 'k schow.
+ 'k Tochte earst, 'k lizz' foär myn alde dey,
+ 'n Miljoen braspennings,[D] glædwey, wey:--
+ Romein in Griek dy hiene
+ By 't stalt; mar Jood in Christ'nen staen',
+ Mey lege buwssen 'n moaye klean;
+ Hwat scoen' dy schepsels miene!
+
+ Wyl 't ick it folle drocker ha,
+ (Min stoomt my 't folk bij fleten ta!)
+ 'n Now minder yitte barre?
+ Ne, is de wraldmerk' mar ris oer,
+ As 'k harren eack ien reckning stjoer!
+ Forgees scil ick net farre.
+
+ 'n Doärwaerder ('k sizz' 't har, dy hwat wyt)
+ Dy hat myn spil ynn' hannen;
+ In as it Hege Rjuchtshaof sit,
+ Den huwcht 't er net to spannen,
+ As 't is mar: "wey, mey him! (in foart)
+ Hast' dy to wrald mey 'n oärmans goed,
+ Formacke in dien, man, bæstich!
+ Dat mast belye, hondert jier,[E]
+ Mienst 't Charon hjir dyn jonge wier?
+ Dær foär 's syn fear to laestich!"
+
+ Now, minscen! tink 'ris onderweis,
+ Ho blieow 'k 'n knap man de læste reis:
+ Tjien duiten binn' jimm' nedich;
+ As cinten binn't now--sândeheal--
+ 't Is 't selde eack ho 't it hjit--'t prins'peal
+ Dat macket ues hjir fredich.
+
+ Fen ADEMS tiid is myn octrooi
+ My jown troch Gods genaede:
+ 'n Yn 't earst wier 'k wol ien byttje loay;
+ Mar 'k waerd' sims eack oerlaeden
+ Mey swiere frachten[F] dærom seach
+ Ick, dat ien ink'len oars foart teach;[G]
+ Mar dat bart now net langer,
+ 'k Far now op Gods genaede ta,
+ In somt 'k by JEZUS hellinge ha,
+ Waerd 'k eack ien byttje stranger.
+
+ To fore sette ick wol ris oer
+ Foar 'n botsen, 'n blank as foar ien stoer,
+ Sims by de gratie allinne:[H]
+ Mar 't swier fortimm'rjen twinget my,
+ (De berntjes blieow' noch lyckwols fry)
+ Dat mat ick eack wær winne.
+
+ In dærom, minscen! dwaen jimm' bæst,
+ Went, sycker, 't eintje draecht it læst:
+ "_Steun op genaede allinne,
+ As jimme klear binn' mey de fracht;
+ Went CHRISTUS jouwt noukeurich acht,
+ Ho flytich dat we binne_.
+
+
+CINTEN CINTEN.
+
+ Cinten
+ Sinten'
+ 't Christendom:
+ Christ'en
+ Christ'nen'
+ CHRISTUS om.
+
+ * * * * *
+
+
+DEA.
+
+ Kenn' wy mey better feärman farre,
+ As dy ues ney de hymel bringt!
+ Wy blieowe eack den by him bewarre,
+ As schip in laeding yit forsinkt.
+
+DOMENYS.
+
+ Och: _dom_ en _nys_! sa ken min 't læse;
+ 't Wier better _wiis_ in _nys_, tocht' my:
+ Wier 't domme _nys_: (freamd) 't mocht sa wæse--
+ Mear _wiis_ nys kaem fen domeny.
+
+
+DROME.
+
+ JAN seit, dat 't libjen dromen is,
+ KLAES mient, 't is fier it plankjen mis;
+ Dat striidt as ljeacht in tjuster;
+ Mar ick sizz': drome in miene is ien,
+ Wirdt sliepend 't ien, 't oar weitsend' dien--
+ 't Is beyde 't buwckjen bjuster.
+
+
+EARE.
+
+ Muwlk is dit blinkjend goed
+ Dat 'e wrald foär echt forkleärret,
+ Meast all'geärr' falsce munt
+ As de iiwichheit 't wirddeärret.
+
+
+ECHT.
+
+ "De H foär echt,"
+ Seit HALBE, "is hecht:
+ 'n De man is 't hoofd, sa tinkt it my,"
+ "In de S foar echt,"
+ Seit SIPK, "klinkt sæcht:
+ Ick bin de hals, sa draey ick dy."
+ Nen letters--rjucht as krom,
+ Dy dope ien echte echt om.
+
+
+EED.
+
+ Twae fingers? hwat ien quea! sa doar min God oanroppe!
+ 'n Falsce eed beswaerd mey 'n eed!--ién is er ommers boppe.
+ Tink oane schrift, dy seit: swaer by nen ding, mar sizz':
+ "Ja, né,"--mey 't hert--dat dær by muwlk forgetten is.
+
+
+FARYSEE.
+
+ Bekeard yn wird; yn 't wæsen
+ In Ingel, foär ien oar;
+ Mar net yn 't hert to læsen,
+ Went satan stiet 'er foar;
+ O! neam him och noch wé,
+ Mar simpel: Fariseé![I]
+
+ * * * * *
+
+
+FRY-GOD (CUPIDO).
+
+ O guwchlery!
+ Fen pylkje in wjuck,
+ Hwat macket dy
+ Ues 't libben drock!
+
+ "Wird' ryck, wird wiis,
+ As SALEMO!"
+ (Sa swetste, o biis!
+ ô Cupido!)
+ "Sa min as him
+ Strekt rie noch die,
+ As net myn stim
+ Wralds liedsman wie."
+
+ Ho lyts--'n great biis,
+ ô Cupido!
+ Bist': ryck in wiis
+ As SALEMO?!
+
+ Moarnsier, jounslet,
+ By nacht, by dey,
+ Hwa taogest' net
+ Fenn' goede wey!
+
+ Dyn eygen moer
+ (Godin dær 't wier!)
+ Hwat hold hja oer
+ Fen 't moai? nen sier,
+ Somt hja troch dy
+ Beguwch'le waerd:
+ VULKAEN--har fy--
+ Hat har forsmaed.
+
+ Fry wiern wij, biis!
+ Wierst' dow yn 't net:
+ Mar jong in griis
+ Hast dow forret
+
+ Forret, altiid;
+ 't Is mickje in--sjit?
+ In dat ta spyt
+ Noch fryen hjit.
+
+ Ja, fryen, biis!
+ Dyn guwch'lery:
+ In ryck noch wiis
+ Is by dy fry.
+
+ 't Is slaewerny,
+ Wol sæft, mar fæst:
+ Dyn wjuckjes--fy!
+ Wær jaen' se ræst?
+
+ Hwat libbet, sjucht
+ Al wær ney dy;
+ Ho schjin ues nocht,
+ Wy blieow' dy by.
+
+ Earst den is 't uet,
+ As 't kald gebient,
+ Him, lease guet!
+ Mey 't græf forient.
+
+ Neam 't fry den fryen,
+ O lytse biis!
+ "'t Græf eint ues lyen,"
+ Sizze ick, is wiis.
+
+ * * * * *
+
+
+FYN.
+
+ Fyne noäskes, fyne tongkjes;
+ Fyne hoäskes, fyne schonkjes;
+ Fyne glæskes, fyne wyntjes;
+ Fyne mæskes, fyne lyntjes;
+ Fyne speckjes, fyne swaerdjes;
+ Fyne beckjes, fyne graedtjes;
+ Fyne spierkes, fyne luwdjes;
+ Fyne knierkes, fyne huwdtjes;
+ Fyne feltjes, fyne faldjes;
+ Fyne steltjes, fyne kraldtjes;
+ Fyne liiskes, fyne triëdtjes;
+ Fyne biiskes, fyne sniëttjes;
+ Fyne hoäntjes, fyne pripkes;
+ Fyne kroantjes, fyne lipkes;
+ Fyne hantjes, fyne lockjes;
+ Fyne pantjes, fyne brockjes;
+ Fyne prikjes; fyne flockjes;
+ Fyne stickjes, fyne pockjes;
+ Fyne hattjes, fyne spiltjes;
+ Fyne mattjes, fyne prultjes;
+ Fyne snaeren, fyne waeren;
+ Fyne slypers, fyne knypers;
+ Fyn ... fyne ... er falt my net mear yn--
+ As...--groue minscen wirde fyn!
+
+
+GEBOD. (ALFTE)
+
+ 'k Hald m'oan 'e tjien geboden Gods,
+ 'k Steun op syn frye genaede,
+ In CHRISTUS is myn deel, myn rots;--
+ 'k Belyd', 'k bin swier belaede
+ Mey sondenschuld fen fleisch in bloed....
+ "Mar mey 'k je den ién rie jaen, SJOERD?
+ Nim 't alft' gebod er yit noch by:
+ Foryff'lje nimmen--God noch my!"
+
+
+GECKOANSTECKEN.
+
+ As 'k sizz': de "jonkheit brânt yit, grien,
+ De griisheit toär in heal forgien,
+ Ho alder noch ho gecker".
+ Bin 'k den geck_oan_, as bin 'k ien _geck_oanstecker?
+
+
+GRIIS, GRIIZ.
+
+ Is griis net griis in wiis,
+ Den 's griis ien griize griiz.
+
+
+HERT.
+
+ Dit 's 't oerglæs fenne siel, dær bloed troch rint as sân,
+ Min foun yit folle al uet, foaral in Ingelân;
+ Mar 'n nye sielklock net, 'k lieow, dit rint eaek to fier:
+ Ién letter koe 't oars dwaen, as Ing'lân Ing'llân wier.
+
+ Fen _Poppenwier_ ney _Dearsum_, rydt
+ Ien post by nacht in dey;
+ In opt 'e Directeur kreckt wyt,
+ Ho trou 't min 't oer 'e wey gean lit,
+ Juwch Hy dit oerglæs mey.
+
+
+HONGER.
+
+ Elts' minsce hat hast ien hear,
+ In is foär 'n oar syn'n daof.
+ Mar honger kloppet oan,
+ In 't is--_ien kudde, ien g'loof_.
+
+
+HONK.
+
+ Wy kry'boatse oppe wrald as bern,
+ In sette fry hwat schonk;
+ 't Spant, dat min 't mey 'n oar fyne ken,
+ Foar 't 'e dea seit: _hjir is honk_!
+
+
+ICK.
+
+ Hwat _ick_ is, wyt ick net:
+ 't Hjit fleisch in bloed yn 't libben;
+ Bin ick, as 't græf my hat,
+ Den huwd in hier in ribben?
+
+
+IEN ICK.
+
+ 't: "_Ien Ick_" is altiid frëâmd foar my;
+ Is 't eack nen nuewer stickje?
+ Went, as er immen trouwt, mat dy
+ Him-sels den yit _forickje_?
+
+
+IMMEN. (OP)
+
+ Ynne hel binn' diwels, freuanen!
+ Diwelinnen binn' dær net:
+ Oppe wrald binn' dy fæst bleauwn, in
+ 'k Lieow, dat min yn _dat_ huws ien hat.
+
+
+JAN IN......
+
+ Wær is jow wyf fen dinne, JAN?
+ M myn f frou ... d dat is en Kuindersman.
+
+
+JANEVER.
+
+ Is 't 't Fransc genèvre? _je_--ney 't Hollansc? Frysc? as Ingelsch?
+ Janever seit m'n op 't Frysc, op 't Ingelsc is 't læste ewwer;[J]
+ Hja neam' jenever _gin_, gin! ewwer? ick woe leawwer
+ Dat 't Ingelsc ues gin[K] wier, in 't ever-gin! frysc-ingelsc.
+
+
+JILD.
+
+ God PLUTUS tuenket mey de wrald,
+ Hy is wolsteld, mar dom;
+ Oars bæste boaden, dy 't er haldt:
+ Faem VENUS wuerr't, in BACHUS-OM
+ Dy schoffelt now in den ien gong;
+ Mar PLUTUS bruwckt kald jild ta dong.
+ In omt dit roun is, komt it yit
+ Dat _hjir_ sims neat in _dær_ wær fiërst to folle sit;
+ Ien inkeld sté hat mar fen pas:
+ Sa dwaende, jouwt ues wrald ien hopen misgewas.
+
+ NB. Fen PLUTUS, de _Jildgod_, fenne mansiike VENUS in fen
+ BACHUSOM, dy swiete prieower, scil min, tink ick, wol mear
+ wyte, as er hjir fen schreauwn stiet, to mear, dær 't 'er
+ now al sahwat oeral fenne goderye leard wirdt.
+
+
+KLEYSIICKTE.
+
+ De kleysiickte onder 't fee! hwa het er oait fen heärd!
+ 'k Miend 't socks de minscen scheelde;
+ Mar--'k tink, dat har gekley de hymel oandien hat,
+ In 't dærom mear fordeelde.
+
+
+KOLOANJE.
+
+ Koloanje Willemssoad!
+ Ien soad foär 't Haed fen 't Lan?
+ Is dat ien Christen oard--
+ 't Giet boppe myn forstàn.
+
+ "_Koal-oan, ju_! alles breck,"
+ Sey BINSE, (mat min 't læse)
+ "Mat 'n Willems-soad genæse!"
+ Now, den is 't net sa geck!
+
+
+KROADE (OPPE).
+
+ De stoomkunst rint yit fier!
+ In sjuch, ho feylich is 't:
+ Hjir sliept de passegier
+ In droomt de machinist.
+
+
+LAMPEN. (SPAR)
+
+ Ja, oalje-dom wier de alde dey;
+ (God mey 'r ues foâr bewarje!)
+ Do barnden lampen de oalje wey,
+ Now haw' wy goed, dy-sparje!
+
+
+LICHME.
+
+ Ues lichme is aeydop lyck,
+ Myn freuanen! As wy steârre,
+ Is 't neat; went 't iiw'ge pyck
+ Komt uet 'e siel, de deârre.
+
+
+LJEACHTMIS.
+
+ Fy, all'gearr, 't ljeachtmis, ald in ny?
+ Né, hwat ick lieow, dat lieow ick net:
+ Dit neam ick sins-forbjustery,
+ 'n Dat 's 't tjusterst tjuster dat min hat.
+
+
+
+MAL.
+
+ Net altiid in oeral,
+ Mar is 't net faek 't gefal:
+ Ien bastert 't mal fen 't mal?
+
+
+MATTH. 7:21.
+
+ O grouel, dy dit wird forjit!
+ Al: "Heare, Heare!" ropt, mar lit
+ Al hwat de Heare ues hjir belæste:
+ Is 'n Heareschreeuwer net op wey--
+ Wær sa'n ien den belânje mey,
+ Dy God lit dwaen, om sels to ræsten!?
+
+
+MINSCEN.
+
+ De minscen, weagens lyk, dy troch Gods asem rinne,
+ Geane op in del ney 't græf; in schomje en bruwze mear,
+ Ney 't hja yn rommer sé as oan 'e kusten binne:
+ 'n _Hjir_ duwckt ien as ien berch, in _dær_ ien as ien fear!
+
+
+N.N.
+
+ Ken m'n onbekend uet N.N. læse,
+ De greatste N.N. mat God wol wæse.
+
+
+NEYGEANDE.
+
+ Neygeande is elts hjir, jong in ald,
+ Mey boase lust yn 't herte;
+ Neygeande! it is mar: "krye in hald!"
+ Nen Ingels kin 't belette.
+ Hwat Ingels! Doom'nys leare ues 't quea,
+ Hja wiise ues sels de wey
+ Yn 't neygean: sjuch! ien earme dea
+ Giet min oan 't græf ta ney.
+ Neygeande minsc! dyn neyste bloed,
+ As 't oan dyn kreft net leyt,
+ Dy haldste yn 't neygean net to goed,
+ As wier 't ynne iiwichheit!
+
+
+NIMMEN.
+
+ Ick winskje nimmen dea;
+ Mar NIMMEN woe 'k, dat stoar;
+ Went dy docht alle quea
+ Foâr my en foâr ien oar.
+
+
+OALICK.
+
+ Is oalick ('n oar belickt) behoarlick,
+ Den 's ommers eack 't wird: oalick: _oarlick_.
+
+
+OANTROUWD.
+
+ Baas JAN forlear syn wijf;
+ de bern wiern' raer oerstjoer;
+ Mar JAN blieowt fry constant,
+ in treast't har om har moer.
+ "Ja, bern!" seit hy, fen sels
+ "jimm' mem--dat mat jimm' knelle;
+ Ick wier mar oan har trouwd,
+ mar 'k kin 't mar justjes stelle."
+
+
+OMKOAL.
+
+ Ho ken min 'n omkoal sa forsmaedsje!
+ Is den de hele wrald gen koal,
+ In dær wy allegearr' ney aedsje?
+ Mar--omkoal rint al_tiid_ om koal.
+
+
+P.S.
+
+ P.S. Post Scriptum (Ney-schrift) JAN?
+ 't Prinspeal fen 't schrift meits ick er fen;
+ Went hwast my schrieowst, ho folle, ho min--
+ Forjitst' 't P.S.--'t hat slot noch sin.
+
+
+PEIL.
+
+ Onpeilbre sé, hjit _grondeloos_,
+ In noait is min 'r op druwchte racke;
+ Mar hjit ien minsce _sondeloos_--
+ Kin min dær eack sa peil optrecke?
+
+
+PINNE.
+
+ Schreauw mannich pinn' ris mey de fear--
+ (Schoan 't minder wie' to læsen)
+ 'k Lieow, mannich scrift die net sa sear,
+ In scoe sa djoer net wæse.
+ Dat swarte in fyn'
+ ('k Woe dat 'k it leach!)
+ Is faeks fernyn
+ Foär pong in each:
+ Foär pong in each, dat wyt Notaris,
+ As, lyck as HUYGENS seit: _Nood daer is_.
+
+
+QUANSQUIIS.
+
+ 'n Quacksalwrich wird neam ick, quansquiis
+ Fen 'n bryckjend poep, ien Diwelbander;
+ "Kràns! kriis! krâns! kriis!" spriik 'r uet: "quans! quiis!"
+ In wær: "quans! quiis!" (it spande er)
+ 't Geloof heärt, quansquiis, rounom by;
+ 't Woe, dat we er, quansquiis sonder koenen,
+ Mar ién quansquiis behalde wy,
+ In dat is 't greatst quansquiis: it tjoenen.
+
+
+QUEADE.
+
+ De Queade is ues comiis,
+ Om sims ues deuchd to peylen,
+ In wy, ynne oare wrald,
+ Nen falsce waer' to feylen.
+
+
+QUEA JILD, QUEA MINSCEN.
+
+ Quea jild komt fen goe' minscen,
+ Quea minscen fen goe' jild;
+ 't Falsc' jild fen echte minscen,
+ 't Falsc' minscdom fen echt jild.
+
+
+RIE IN DIE.
+
+ 'n Goe rie is folle wird'ch, mar mear noch ien goe' die;
+ Mar foärrie 's alderbæst fen alle die in rie.
+
+
+ROMTE.
+
+ "De wrald is eärsling!" sey dowe ACKE,
+ "Hwat ick mochte onderwyne,
+ "Ho 'k screpte yn romte in romte macke,
+ "Ick koe yit krapte fyne.
+
+
+ROUWE.
+
+ 'n Minsce' hat ien herte as stien;--syn neyste bloed forsteärr't,
+ In hy giet djip ynn' rouwe,
+ Sa lang 't hy heel nen læst fen rouw to wachttjen hat
+ Yn _him_ to gaen. Besouwe
+ W' oer 't quea fenne earste fal--forlies foar 'e hele wrald--
+ Dy waerd' berouwe _opp'_ scheamte:
+ Now rouw't min oeral _yn_, fen top ta tean; in haldt
+ De queakleur better noch, 't blæd fen 't fiigebeamte!
+
+
+SATAN.
+
+ Al hwat de Heare wæs'ne is iiwich, altiid goed,
+ Mar hwat ien minsce docht, is minder goed as tjoed.
+ Is Satan kleare quea--hwa haldt min foär _syn_ macker?
+ Dy socks foär Gods wirk haldt, neam ick ien greaten stacker;
+ Ien stacker lyck as him, dy fen nen goeddwaen wyt:
+ Ien _dwaes_, dy 't mey him _haldt_, _wiis_ dy him _farre_ lit!
+
+
+SJIPPE. (OM)
+
+ _Om sjippe_, giet min yit net fier,
+ Wy haww' se yn 't Làn, mar lang forlyne;
+ Do 't minsdom oergroeid sielsmoarch wier,
+ Koe m'n echte to _Jerues'lim_ fyne:
+ Dær, wær 't de Hear JEZUS libbe hie,
+ 'n Wralds sielsmert troch Him wosken wie,
+ Teach 't midsyieuwsteam by fleten hinne
+ _Om sjippe_--in brocht se net jamk thues:--
+ In 't paed om sjippe is noch foar ues
+ Oer de alde krueswey eack allinne.
+
+
+SNIE.
+
+ As 't ierdryck, kald in stiif, schynt ynne rouw to sitten,
+ Struy' de Ingels lowers del;
+ Foär eltse steär ien steärke, om 't minsc'dom sjen to litten,
+ Ho 't God, sa hillich, sa great, altiid har heit wol hjitte,
+ Dy d' ierde oan e hymel boun, sa fæst, dat neat har schiedt,
+ O, minsce! set nin træd op 't godlick sniekleed del,
+ As tins, dat God, as heit, syn leafde ues schoagje liet.
+
+
+TEY.
+
+ De winter, ruwch yn 't bird, wirdt fenne sinne ynsjippe,
+ 'n Dy lit it fette sop (de tey) op 't ierdryck drippe.
+
+
+TREFFER. (IEN)
+
+ Ald schipper ROEL waerd minder oan;
+ Syn ein, sei Dokter, scoe hast komme,
+ In wyl 't min miende, dat 'er slomme,
+ Wier ROELOMME er uetschaedt tjinne moarn:
+ De feint raop: "now! dat treft mar schoan--
+ Hwat _koe_ er moarns oars bromme!"
+
+
+TRIËNNEN.
+
+ De triënnen sizze mear, as wirden ueterje kenne:--
+ Is 't muwlck wol de iiw'ge tael, dy hjir ues siel yit spreckt?
+ Is 'n minsce 't biild fen God,--'k lieouw, dat de triennen binne,
+ Al 't jinge ues iiwich ick ken iiwichs hjir besinne,
+ Sa 't 't _wol_ by de iéne, in 't _wea_ by de oare uet 't eachwiet breckt.
+
+
+UETSET.
+
+ Baes PIER syn aldste dochter trouwt,
+ In omt se al gâns foaruet hat,
+ Seit hy: hja hat _genaoch_ foaruet!
+ In treastet har mey 'e mans uetset.
+
+
+UETSJEN.
+
+ Ien minsce, pas to wrald, sjucht uet, ney boartery;
+ 'n Ho âlder noch ho mear--yn 't ein de bril er by:
+ Is 't ny'chheit, dat dit spil ues allegear 't steärren docht?
+ Den eärste is 't uetsjen dien, as min jinsels uet sjucht.
+
+
+UET TO _YTEN_, _UET_YTEN.
+
+ Uet t' _yten_, SJIRK? pas op dyn maege!
+ _Uet_ yten,--'k haw fen beiden wæst--
+ _Uet_ yten, kenst' net mear as draege,
+ Uet t' _yten_ jouwt noch swierder læst.
+
+ NB. Uet to _yten_ is by de boeren uet to _tjock_-yten;
+ _uet_yten, neame hja troch it yten _uet_set, _dyd_: yn de
+ earste beteikenis wirdt SJIRK hjir eack sa oan spritsen;
+ mar it de oare sjucht mear op uet lydschjin uet yten; as
+ rom fen maege, slop.
+
+
+WIRD. (GODS)
+
+ De heele Biibel hjit Gods wird:
+ Ién wird, dær wy by tuws'nen læse!
+ Mar 'k tink, dat 't mey 'n oar ién betjudt;
+ In dat ken _neat_ as _Leafde_ wæse.
+
+
+WRADSEIN, WRADSSEIN.
+
+ "_'t Iene ueterste uet, 't oare yn_!" 'k lieow 't by gelearden fæst is;
+ 'n Hwa onderfynt 't eack net, dat hjir faeks freuchdsein læst is;
+ In tuws'nen dingen mear dy in nen delen lycken,
+ Dy meitse 't sizzen wier troch moaye in maole blyken:
+ Hwat sa fenne oanfang aof oer' wrald in 't wraldsce sein is,
+ Sizze ick yn ienen hjir: _'k lieow, dat wraldsein wraldssein is_.
+
+
+WIIF.
+
+ "'t Is ADEMS schuld," sey JAEY, "dat alle man fordomd waerd,
+ Omt hy oan 't strueck'ljen racke,
+ Dat tank't de diwel dy, as dy ien ribbe omtnomd waerd,"
+ Sey JAN, "hiest 't better macke?
+ In--'k lieow, 't wier noch sa maol net roun,
+ Hie hy, yn pleats fen 'n wiif, syn ribbe mar wær foun."
+
+
+YNTJE JANSZ.
+
+ 'n As song wraldssjongbaes yit,
+ (De blyne Grieck, HOMEAR)
+ 'n Noch moayer as it hjit,
+ Hy spylle it hjir net klear.
+ Mey MILTON den gelyck....
+ Hwat MILTON!--TASS', VOLTAIRE
+ In KLOPSTOCK, BILDERDYK--
+ 'n As songen se allegeärre
+ Har heldedicht op ny,
+ Mey 'n tryris hjitter fjoer,
+ Wis, Friesen, raopen' wy
+ Er blieowt nog fryhwat oer!
+ Hwa doar him mey de pinn'
+ By immen forgelyckje!
+ JEAN PAUL (och, dat 'k gen bin!!)
+ JEAN PAUL scoe muwlk mey 'm pryckje.
+ Mey 'm pryckjen!? Ne er næst,
+ In YNTJE boppest stean:
+ Hwa 't YNTJE JANSZOON læst,
+ Mat ear in each forgean.
+ Wey, lompe pinne! wey,
+ Ick, sondich minsc, scoe 't weagje
+ 'n Kom ues profeet byney!?
+ Ick lieow, 'k beswymm' ... 'k steäreagje.
+
+
+YTE.
+
+ Neame ouverturen op fenn' greatste spylershaesen,
+ Dit 's 't: "Generael-Hoezee!" sa lang 'r hwat is to aesen,
+ De Maege stjoert 't orchest, in nimmen docht it better:
+ As 't slim komt, macket 'r ien marsch--op _druwch brea_ in _kald wetter_.
+
+
+YTEN. (GEBED FOÄR)
+
+ "Kom, de eagen ticht, 'n de hannen gear!"
+ Sa lear' wy 't quea as bern.
+ 't Quea? 't bidden foär ues leawen Hear!
+ Ja freuanen! 't quea, went sjen:
+ Foär 't _yten_, net foär 'e Heare is 't, yit,
+ Dat min de berntjes bidde lit:
+ Sa wird' wy slaewen fenne wrald,
+ Yit lyts in fry, lit stean den--ald!
+
+ * * * * *
+
+
+CLIPS-ODE.
+
+ "_Siet eens, hoe rond is_ LIJS, _en hoe vermagert_ PHILIPIS:
+ _De een schijnt een volle maan, en de ander haer eclipsis_."
+
+ HUYGENS.
+
+ 1. Wol wier 't ald spreukjen, Almanak!
+ Dow biste ien rjuchte leugensack:
+ Mar _fjouer_ clipsen 't hele jier?
+ 'k Lieow _tuwsen_ wier hwat better wier
+
+ 2. Dow reckenst' wol op _Liouw't_ in sa
+ (Now ja, dær giet wol gâns om ta!)
+ Mar alle pleatsen mast' ney sjen,
+ Ho 't min al clipsen krye ken.
+
+ 3. _Den Haag_ in _Dordt_; _St. Ann'_ in _Grouw_,
+ _Terschelling_, _Heidelberg_, ter _Gouw_,
+ De _Knype_, _Drogeham_ in _Rys_,
+ In _Rome_, _Munchen_ in _Parys_.
+
+ 4. Ney _Dearsum_, _Rotterdam_ in _Broek_,
+ _Schiedam_ in _Lojengea_, _Dykshoek_--
+ Alle _um_ in _am_ in _gea_, woe m'n 't dwaen,
+ Scoen' dy wær nye clipsen jaen.
+
+ 5. Nen doarp, ho lyts, kastiel in kluws.
+ Op 't lân, op 't wetter, schip in huws,
+ Ja, tjerke in timpels, dær 'k fen swy'.
+ Dy jaene clipsen wær opp' ny.
+
+ 6. In den de tiid, by nacht as dey,
+ Dy bringt wær oare clipsen mey;
+ Mar dy 'st dow neamste, it schaete ues net,
+ As hie m'n 'er niks fen hinne set.
+
+ 7. COLOMBUS hie er foardeel fen,
+ ('t Is wier) mar socken schrander man,
+ Dy wist, hwat 'n nye wrald uet ley,
+ Wist eack yn ontiid rie in wey.
+
+ 8. 't Is wier, dyn tiid hjit middelbaer,
+ Mar mannich wirdt to let gewaer,
+ Dat 't midden faeks noch fier fen 't eyn is:
+ In is 't yn 't midden net meast clipsis?!
+
+ 9. Foart op Nyjiersdey clipsit 't yit,
+ As credit debit efter sit;
+ Min neame 't sa 't min 't wol, ick sizz
+ Dat 't den by mannich 'n ien wol clips is.
+
+ 10. Tink oan 'e Freed, oan' Sneuan in Snein,
+ By Turk in Jood in Christen rein,
+ As hillich, ho min 't neame, ick sizz'
+ Dat 't faek ien tiige tiige clips is.
+
+ 11. De hege feesten--'k swye er fen,
+ Mar lege geesten swewe er den:
+ Min neam' se heech in sillich, 'k sizz'
+ 't Binn' daegen sims mey 'n greate clipsis,
+
+ 12. Comeedsjes, oppe merke as net,
+ De hele merke, as oare pret,
+ It wæse er bliid in ljeacht, ick sizz'
+ 't Is 'r oeral fol to sjen fen clipsis.
+
+ 13. Ja, moarns in jouns, by nacht by dey,
+ Op bæd as oppe hearenwey,
+ Min mey er wæse meye,--'k sizz'
+ 't Is dær net selden clips op clipsis.
+
+ 14. Mar hwat fen tiid in pleats mear sein,
+ Fen ljeacht in tjuster, dey as snein,
+ Ien inkeld minsce, ja! ick sizz'
+ 't Is faek ien greate, greate clipsis.
+
+ 15. Wier is 't in blieowt it, Almanak!
+ Dow wierste in biste ien leugensack;
+ Mar, hwat fen dyn bereck'ning fiks is:
+ Dow seiste ues kreckt _honeer_ 't it clipsis.
+
+ 16. Noch mear: wær sa, ho langen tiid,
+ Dat mackest' ruchtber wiid in siid;
+ Mar de oaren, dy 't ick neamde, ick sizz'
+ Dat 't dær mey faeks to muwck is clipsis.
+
+ 17. In komt min 't onforwacht to sjen,
+ Dat onforfalst sinis barre ken,
+ Min sloopt jins eagen in ick sizz'
+ Dat 't faeks den clips wirdt in herclipsis.[L]
+
+ 18. In berntjes, goede, froede lju,
+ Och God! ontjilde dy 't net rju?!
+ Neam elts 't mar oars, dy wol, ick sizz'
+ Er binne berne- in bernsbernsclipsis.
+
+ 19. Begjin fen ADEMS tiiden aof,
+ In fenne schied'nis yn it haof,
+ Ja, follen neam 't dær klear, mar 'k sizz'
+ 't Is dær foar folle mear noch clipsis.
+
+ 20. d' Historie fenne wetterfloed,
+ Fen ABRAM, ISAÄK in har bloed;
+ _Egijpte_, _Arabie_, _Horeb_--'k sizz'
+ 't Is mannich Jood in Christen clipsis.
+
+ 21. Nen Turk beclipset _Mecca_ sa;
+ Min mey ien seilstien bæd dær ha,
+ Foär vader MAHOMED,[M] ick sizz
+ 't Is ien fenne alderlytste clipsis.
+
+ 22. _Jerusalim! Jerusalim_!
+ Al spriik uet 'e hymel dær Gods stim--
+ Gelearden mey 't betwistje--ick sizz'
+ By 't greatste ljeacht, de greatste clipsis.
+
+ 23. Hwa roun net, in ues tiid, to keap,
+ In raop 't nysgierrich folk to heap
+ Mei printjes fen dy clips?! Ick sizz'
+ Noch sjucht in heart min 't yit, o clipsis!
+
+ 24. Mar fjouer clipsen 't hele jier?
+ ô Almanakjen wier 't mar wier;
+ Mar net ien eagenblik--ick sizz'
+ 't Is altiid, hjir as dær, wol clipsis.
+
+ 25. Went--scil min ien goed ding hiir ha,
+ Dær heärr' yit trye dingen ta,
+ Seit CLAUDIUS. In is 't sa, 'k sizz':
+ Den ken 'k mar ien, ien _goede_ clipsis.
+
+ 26. Ues trye bollen meitse dy,
+ Mar den 's de wachter[N] fol as ny:
+ Ja fol in ny! Ho mannich, sizz'
+ Bringt hjir mey fol in ny 'n quea-clipsis.
+
+ 27. Mey heal, mey quart, mey wrack mey ald,
+ In sonder sinne hat de wrald,
+ To jammer faek--'t is wier ick sizz'
+ Net to bereckenjene clipsis.
+
+ 28. 't Mey wæse, dat it roune, omheech,
+ Allinne roun schaed jouwt omleech--
+ Dat roune is hjir faek glydrich, 'n 'k sizz'
+ 't Jouwt stroffling in socks neam ick clipsis.
+
+ 29. O, clipserie foär sin in hert,
+ Forsmaedsje wy dyn foarschrift net:
+ Fen fierren, 'n troch 'e fingers--'k sizz'--
+ Sjucht min faeks sonder schea noch, clipsis.
+
+ 30. Wol, dy mey 't steärren, bliid in fry
+ Seit: "'k clipse nimmen--'n nimmen my."
+ Min mey 't mey sizzen dwaen--ick sizz'
+ De dea-snick' noch, mar dær?! nen clipsis.
+
+ 31. Mar de ierdkleat draeit mey ues sa hird,
+ Dat 't Trye Ien (hill'ge schymer) wirdt;
+ In JESUS (clips-fry) God!... Ick sizz'
+ Wy libje clips, wy steärre ... O clipsis!!
+
+
+
+
+OANTEIKENINGEN
+
+BIJ DE
+
+CLIPS-ODE.
+
+
+1. Alles, hwat mar ald in hwat ny is, wirdt berymd, Læsers! in
+scoe min 't my den qualick nimme, dat ick ien ding sa ald in sa ny
+fen beiden, eack berymde?
+
+Foaral net, as min wyt, dat iek eygentlick net sa 'n greaten rymer
+bin (dy hjitte lieow 'k tichters--dichters, mien ick) dat ick
+jimme in my sels fenne wrald loatse scoe, went ik ken net bæst
+omheech komme in ynne hichte forkeare, (den wird ick duwselich in
+'t begjint my to schymerjen) sa 't ick myn rymfjoer net ynne
+wolkens timperje ken, lyck as ... mar ik wol nen minsce beclipsje,
+mar dy immen sey: "ik schop den aardbol weg, en doop mijn wicken
+in de wolken!"
+
+As 't jin sa begjint oan to gean in yn to barnen, den is 't better
+mey SYBE KUNST[O] to sizzen:
+
+ "Wij winsen u alle de segen van den Heer,
+ En hiermede legge wij de pin neer."
+
+2. _Liouwert_. Er binne dy sizze, dat er alear, do 't e Alde-haof
+ien beaken ynne Middelse wier, ien kastlein wenne, dy Lieowe
+hjitte, in, dat min him om syn bæstens Leawe (Lieowe) weard
+(hospes) neamde in dær fen dinne Leafweard, Lieuwert, Liouwert,
+Liouwt.
+
+Now schrieowt min op syn heech-hollans: Leeuwarden, 'k tink
+Leeuw-waarde, scil 't betjudde.
+
+3. _Den Haag_, _'s Gravenhage_, _'s Hage_. Tink hjir, læser? oan
+OLDENBARNEVELD, prins MAURITS in de DE WITTEN; tink oan 'e tiiden
+fen ues romruftige séhelden in dizze stæd, tink oan 'e 10 deysce
+fjildtocht, oan WILLEM I in WILLEM II, _yn_ in _ney_ dy tiiden, in
+sizz' my den, as ick ongelyck ha, mey tu bewearen, dat min, nei dy
+onderscheidene tiid n de planeten waernimmende, clipsen yn soarten
+to sjen krye scoe?
+
+_Dordt_. Hjir by is 't ommers genaoch de jierren 1618 in 1619 te
+schrieowen, om ues hoopje te litten, dat er einling fen dy clips
+sein wirde ken, hwat de namme fenne aldstæd to kennen jouwt:
+
+Dor- Door- drecht--trek--Doortrek.
+
+Trochreisgje, passeare, foarby gean; honear komt it sa noch?
+Clips! clips! clips!
+
+_St. Anna_. (Sus Anna). Scoe 't dær sa erch wirden wæse mey
+Sus-anna, dat er ien heel doarp uet ontstien is? Min wyt, dat
+as er ien pear jonge lju trouwden, dy hwat to foarbaerich wæst
+hiene, dat den it St. Anna klockjen, onder 't lieden fen 't
+feestklockjen, now in den ris mey bingele, omdat ongemerkt uet to
+bringen, (min trouwde do oppe gis wey allegearr' ynne tjerke.) in
+ho luwder dat socks gong, ho mear Sus-Anna; dær fen dinne seyt min
+noch, (went it komt ommers noch wol ris to pas) dær rint ien
+bytje, as dær rint hwat fen Sus as St. Anna onder.
+
+_Grouw_. As dat op syn etymologisch Ge-rouw, as Gea-rouw, as op
+syn Waldmans Grauw, as op syn suiwer Hollâns Graauw wirde ken as
+wæse mat, as dat it mey folle _ou_-en allyck schat wirde mat, 't
+is gâns clipsisch.
+
+_Terschelling_. Eack al clipsisch. Is 't Tear (verteer) as teare
+schelling? (6 stoeren). As is 't ter schelvisch en ling! (_visch_
+in _vangst_ er net forgetten, omt dy wirden oertollig wierne?) Den
+scoe 't oafkomstich wæse fenne fiscery. As hat it de namme fenne
+Noardsee goden as reusen kryge, dy 't mar: ter schilling! neamden,
+omt mar wey to schylen, to packen? Wy scille dær strack noch ien
+stealtje fen jean by Akrom.
+
+_Heidelberg_. By 'n party minscen, dy hwat lang scoen hawwe, ney
+clipsen oppe poolsce hichte fen Dordt bereckene, _Heilige
+berg_ læsen. Hwat mat it wæse: Heide-berg as: Hei! del berg! Ick
+scoe 't mey 't læste halde; went ien heide-berch jouwt net folle
+frucht in ick mien, dat min dær yn dy stæd noch al ien byttje
+leafhabbery foar e wynstock hat, as hawn hat. To minsten, min hat
+er ien fet fen 36 foet lang in 24 foet heech.
+
+As dat fol is, as dat it leech macke wirdt troch 'e Heidelberger
+godgeleardens, wyt ick net. Min kin, tinkt my, lyckwols neygean,
+dat sa 'n fet noch al hwat clips meitse koe. In--ien schrander
+reckenmaster hat uetcyfere, dat er by de forgaederinge fenne
+Dordsce Synode mear sopen (dronken, woe 'k sizze) is, as yn e
+ytlicke jieren, dat dit selde huws (dær hja do hymelkindigen by
+eltsoar wierne) ta herberch tjinne.
+
+_Ter Gouw_ sizze de scippers; _Gouda_ seit min oars op syn
+Hollâns. It earste hat syn eygenscip ney it wetter: Gouw; it oare
+mey wol a! Goud! as Goud! a! as mey de _h_ er foär Ha! Goud! wæse,
+as alde foärspelling troch 'e earste prekers dien, oppe kunst fen
+it glæsschildërjen fenne CRABETTEN. Hwa wyt it!
+
+_De Knype_. Muwlk komt dit wird wol fen 't ken nype; min wyt den,
+dat it benouwtheit betjudt, as, dat it er nou besocht wirdt, dær
+fen dinne: as it nypt (knypt) in weder (wær) nypt (knypt) Boven in
+Beneden knype.
+
+_Drogeham_. Scoe 't Droge, druwge, toärre ham; der ogen ham; as op
+syn Zeeuwsch in Grinslansch der hoogen (ham) wæse matte?
+
+Dat hege in druwge is altiid min to schiften. Ick jaen hjir by
+noch ien riedling foär reckenmasters op, t.w.: Yn ho folle
+sprongen ien flie fenne Ham ynne Knype komme kin?
+
+_Rys_. Wær mey dit wird dochs wey komd wæse? Rys--biisemrys, rys,
+to sieden; riiz, omheechstiige; forbastere fen _reis_? (Dy twae
+læste wirden betjudde eack fen pleats foroarje, mar it læste kin
+alle kanten uet, in sa is 't dær by Rys, in 't earste mat altiid
+omheech.
+
+Alles kin min er fen meitse. In dat hat eack wær syn eygenscip yn
+'t wird-sels. Tink oan 'e boal, læser! oan 'e hueshimmelers, oan
+'e baenfegers, oan 'e kouedrieowers,--oan 't diarrhée, oan 't
+sop--oan 'e loftbollen; oan 'e gæst (in al hwat mear riist troch
+ynnimmen, ynjaen as ynsmytten) oan 'e actie's, oan 'e reisen by
+nacht in by dey, mey stoomscip as stoomwein, oan lytse in greate,
+goede in tjoede reisen, oan oafdiene in uetstelde reisen in oan
+siskes in spreckwirdtjes fen reisgjen in rys in riiz in riize
+oafkomstich.
+
+Hwat wirdt er al sa net mey _Rys_ dien, mey Rys yn alle
+beteikenissen fen 't wird? Hwa doar, hwa wol in hwa kin in hwa
+scil dit sizze. Mar--nysgierrich is 't dat er sa 'n aerige
+profetsye yn leit, dær min fen sizze mey, dat de tjinswirdige
+eygener de goede folbringer fen is. Dat syn Heech Berne foar alle
+tjoede clips bewarre blieowe mey--is de winsce fen myn hert!
+
+_Rome_. Min seit it is ney ROMULUS neamd, dy foärsycker eak heech
+spriik, dær 't er keuning waerd (750 jier foar JESUS komste) in
+earst mey wolwinne maolke great macke is; sa 't min 't wol Berome,
+bereamme, beroomde, fette stæd doopt hawwe mey. Neyer hân is dat
+wirdke _Be_ fæst wey-fallen: min lit ommers sa wol mear ien letter
+twae wey, as docht er ién as twae by ney eygen forkiesinge. Dat is
+alleman lyckwol net ta betrouwd, om mar to jaen in to nimmen, sa
+'t min wol. Sjogge hjir ien stealtje:
+
+ "Ik zal, sprak vader VADIUS, dien ouden ram eens kelen;
+ Maar snijdt gij _me_ onderwijl de ballen knapjes af;"
+ Terwijl hij zich gebukt aan 't slachterswerk begaf.
+ En 't knaapjen flink van hand, gehoorzaamt zijn bevelen,
+ En--wip! daar ligt de boel in 't zand,
+ En de arme Priester is ontmand,
+ Uit misverstand.
+ Spreek duid'lijk, die beveelt, gebieden is geen spelen.
+
+ BILDERDIJK.
+
+Mar--hwat _Rome_ oangiet, vader HUYGENS tocht er eack sa oer, dat
+it beroomd room, fet op fet wier.
+
+Hwat ien buwter dat dær eack al macke is, dat kenne nen pinnen
+beschrieowe; min mat de stæd sjen in sjoen ha yn onderscheiden
+tiiden, om dær ien tinkbiild oer to meitsen. Dær is hwat om ta
+gien! As it dær eack clipses joun hawwe scil? Ja, minscen! foaral
+somt Paus GREGORIUS yn 1512 de Almanakken forbettere hat in de
+clipsis er jier op jier yn bekend maeke waerden. Mar--hwat ick
+fenne histoarje fen _Rome_ sizze mey: de Pausen hjitte er jimmer
+noch hillich. Min mient, dat dy hillige dynastie mar ienkear in
+eack foar altiid har sels clipse hat. Ien duetscer uet 18/19 yeuw
+seit er fen:
+
+ Kein Weib wie 's Einmal sich ergab,
+ Wird künftig mehr zum Pabst erhoben;
+ Denn jeder legt zuvor schon Proben
+ Von seiner Manheit ab.
+
+ HAUG.
+
+
+Tiiden fen LUTHER, ERASMUS, LEO in TETZEL binne wær yn oare
+qualiteit.
+
+_Munchen_. Fen Mönch, Monnik. Min seit er fen, dat dy stæd yn
+fruchtberheit de measten yn _Europa_ oertreft in yn sa fier
+oerclipset; er is clips in herclipsis.
+
+_Paris_. Wær is Paris net mey it ien as it oar? Hjir mey har teal,
+dær mey har preal, dær mey har kunsten, hjir mey har kuren, dær
+mey har wyttenscip, dær mey har buwgen, hjir mey har hackebirden,
+dær mey har hierkrollen, hjir mey har ruwckende, dær mey har
+stjonkende waer--allegearr' Paris!
+
+De stæd-sels mat danich ynne mist dele. Yn 1844 mat it er sa erch
+wæst ha, dat de blynen de sjenden foar ien seur in ien leur to
+rjuchte brochten, omt hja better sonder eagen seagen as de oaren
+mey. Min hat er mear fen heärd, lyck as in 1572 (23, 24 Aug.)
+1789, 1792, 1799, 1830. Mey ién wird: Paris wier mistich; is
+mistich in macket mistich.
+
+Hjir by komt my noch ien mistpraetje yn 't sin, twisce ien
+scoenmacker in ien gelearde.
+
+ _Gelearde_. Wel, baes! jimm' haww' ien Domeny?
+ Hwat tinkt je fen dy man?
+
+ _Baes_. Ien slimme fraech, mynhear! foär my,
+ Dy 'k net beänderje kin,
+ As jy mat m' earst ien andert jaen
+ Op dizze fraech, fen my:
+ Hwat waer bringt follen fen 'e baen?
+
+ _Gelearde_. (schoert oppe mouwe in laket)
+ Wel, baes! ho miene jy,
+ Sa wyt ick 't net.
+
+ _Baes_. Myn goede man!
+ Heär den: _sa_ tinkt it my:
+ As 't ljeacht noch tjuster is, is 't den
+ Nen mist? Now, dat 's ues Domeny!
+
+4. _Dearsum_. De earseam, soom, som, sum? De earste _um_? In sa
+Dea 's um, hiem, plack, sté? Dearsum? Deare se him? Gelearden mey
+'e beslisse; mar 't scil wol sa hwat wæse, to minsten as min er
+ien hondert jier twae oer practisearje wol, scil min wol wyte,
+hwat Dearsum is.
+
+_Rotterdam_. Rotten (bisten) oppe daem? slimme daem; slim, as
+rotten oppe daem? It komt to minsten fen it wetter: _rotte_. As
+scoene de Rotterdammers de namme fen ien schelnamme halden hawwe,
+fen Schiedam? dat hja seinen': 't rot al ter dam; 't forgiet ta
+slyck, modder.
+
+'t Rottet alles to slyck (dam). As giet it libben fen alle minscen
+net ney Rotterdam?
+
+De iene macket de reis quart, de oare lang; de iene hat ien
+pleisierige, de oare ien beswierlicke, de iene ien foardelige, de
+oare ien scheadlicke reis, mar alle minscen komme op 't læst oer
+_Dearsum_ ney _Rotterdam_, in dær fen dinne hoopje wy allegearre
+yn _Hemelumer Oldephaer'_, mar net yn _Noordwolde_ to kommen.
+
+Wy begjinne ues reis fen _Schoot_ in _Poppenwier_. Dær fen dinne
+geane ien hele boel rjuecht uet, oer _Lytsewierum_, ney de greate
+stæd. Oaren meitse it ien bytje oars, in rinne _Lytsewierum_
+foarby, geane troch _Ytens_ in _Wyns_, as _Alde_ in _Nye Tryn_,
+blieowe to lang yn _Vrouwbuert_, forslingerje sims ney _Loyengea_,
+ney de _Knype_ in _Jiskenhuesen_; oaren studeare hwat to
+_Nieuw-kruisland_, oaren besiikje quansquiis de _Hemelsce berch_,
+as komme yn selscip fen studinten fen _Ald-_ as _Nykerk_ in sa
+hwat hinne; mar fen dizze in jinge komme er noch al folle ris
+ewentjes to _Peins_ as to _Weinterp_; forslingerje now in den ris
+ney _St. Anna_ in sa oer _Swartsluws_ ney _Rotterdam_. Inkelden
+mey to _Blija_, to _Hichtum_ as to _Wolsum_ goede daegen slyte; as
+lang _Ingelummer_ in _Burgummer_ wæse, ienders giet it eack al de
+alde wey op.
+
+_Broek_. Dær binne fen sels alle froulju ynne bruwk. Hat muwlk ien
+fenne Amazonen (Dowen mei bruwken oan) mey opset sin ien doarp
+oanlein, om de eare fenne frouljues bruwk foär iiwich op to
+halden? Min fynt se noch al mear yn ues Lân: _Noardbroek_,
+_Zuidbroek_, _Bennebroek_, _Donkerbroek_, in hwa wyt wær min al
+mear nen Broeken hat, dær min se al heel net mient to hawwen!
+
+_Schiedam_. Hwat scil min er fen meitse? Scoe it eack fenne
+Ingelscen oafkomstich wæse; dy, omt se sly nen gin (jenever)
+binne, in dær bæste soarte founen, fen bliidscip floekten (dat
+dogge se mear) seinen: 's God dam? dat dit swietjes wey yn
+Scho-Sche- Schiedam foroare is? As scoe 't posteriori gien
+wæse?--Min mey reckenje, sa fier in sa heech as min wol, de
+clipsen to bereckenjen oppe hichte fen _Schiedam_, in egaelwey it
+begjin, midden in ein oan to wiisen, in de greatte yn tommen to
+sizzen--sa 'n minsce hat er noait wæst in scil er eack noait
+komme. Né, alle ministers, hegeschoällen mey alle perfesters, alle
+reckenmasters mey 'n oar, dy er op Gods gansce ierdbodem wenje,
+binne dær net ta yn steat. De matigheits-, de aofschaffings in
+alle oare genoatscippen mey har bæst dwaen, om geschikte
+ystreminten to kryen, wær troch 't min se sonder schea troch sjen
+ken, dit is de cirkel-quadratuer ynne sedekinde in it macket de
+beschaewinge gelyck oan ien oaneindige breuk, dy de ienheit wol
+neyer in neyby komme, mar noait alheel uetdrucke ken.
+
+Socke clipsen to bereckenjen, dær mochten de Almanakmaekers dochs
+wol ris mey begjinne!
+
+_Schiedam_ mey fen dinne wæse wær 't wol--wy sizze noch: "God
+damje 't!"
+
+_Loyengea_. Is dit it alde "Luilekkerland" it gea fen lântlopers
+in luiwammesen? it Loyengea? 't gea, dat net folle opbringt? It
+hjit mey _Goëngea_ de lege gea'n; legean, seit min ynne wânling.
+Is er eack oerienkomst to siikjen yn Loyela in Loyenga? It rymt
+foar in efter to minsten, in as de beyde eynen lyck lizze, passe
+de middens den eack net op eltsoar? De dichters ryme ommers eack
+mar mey ien, twae letters, in min seit den lyckwols: "dat rymt
+alheel, dat rymt moay!"
+
+KLOPSTOCK (de forneamde sjonger fenne Messiade) waerd troch 'e
+learmaster fen CLAUDIUS net onder 'e dichters reckene, omt syn
+sangen net rymden in hy sei tjin CLAUDIUS: "hier ein Ohr! und da
+ein Ohr! das reimt!" Min hat rymers mey de letter in mey de geest.
+
+_Dykshoek_. Op 't Bildt. Wærom neamt min dat Bil? sa dat min sizze
+ken: de hoek oppe Bildyk, kreckt as ick sims wol sizzen hearde: op
+it bil hawwe de bargen eack eagen. 't Is wier, bilbeeren seit min
+eack; mar dat giet omme mackelickheit foar 't uetsprecken: in
+buwte dat, bilboeren binne alle boeren. It alde wird, seit ien
+alde-tealkenner, betjudt: Be-ïled--bewettere--bestroomd mey
+wetter; dærom 't Dykshoekje: 't P. hoekje.
+
+_Ammen_, _ommen_, _gea-en_. Folle nammen fen stæden in doarpen hat
+min yn ues lân, dy sa sluete. Yn ues _Fryslân_ hat min folle _um_
+(om) in _gea_. _Gea_ wirdt oer 't algemien wol forstien in halden
+foar: _earne_ (ergens) _streek_, _lân_, _contreye_. _Iestergea_,
+_Follegea_, _Duennegea_ in dat duennet in geaet sa ien great deel
+fen uws provincie troch.
+
+Mar as _am_ in _um_ allegeärre sa fier wey socht wirde scille, as
+dit mey _Koudum_ (Kowe-dom?) in _Ackrum_ 't gefal is, den hawwe de
+Mythologisten noch hwat to forhackstuwckjen.
+
+Fen _Akrom_ wirdt _sa_ sein: De reusen, (min ken se, mey har
+schonken fen 20 jelne, sa fluch as de wyn in sa great as de
+Alde-haof; min wyt, ho 't se sprongen as wynhounnen; mey bar
+lieuwe koppen, slangehuwden, eagen as folle moännen, hier as
+boartsels--ien bosch lyckmey toscen as stienrotsen; ien luwd, dat
+6 oeren fier yn _'t_ roun heärd waerd; dy 'n haey behimmelen
+kreckt as wy ien iel; rewieren yn ién swolch leech dronken; it
+iiser briiken mey har hânnen as wy it glæs as ien breakoarste, in
+de beämmen del traepen as gæs) now, socke reusen macken effentjes
+it farwetter fen _Irnsum_ nei _Akrom_. Mar har forstân wier yn
+allen sa great net as bar lichmen; in min wist do eack noch fen
+gen waterstaet in ingenieur, lyck as now. Mey 'n rep hierne se dat
+sleattje uetsmyten', mar--ién fen dy alde polderjonges (de
+putbaes) gong 'ris ewentjes mey de earmen oere nael feone Akrommer
+toer lizzen, seach by 't wirk lâns in raop: _A!! krom!!_ lyck as
+min noch sljucht wey seit: _Akrom_.
+
+Mear documinten in meditaesjes oer clipsery hat min ynne Visoenen
+fen YNTJE JANSZOON, Dr. LUDEMAN, LAURENBERGCH; Mathematische
+Verlustigingen, Jobsiade, de Domenys hifke, Dr. STRAUSZ,
+Bijdragen tot de huishouding van staat fen dr. EEKMA, Moeder
+de Gans, Thijl Uilenspiegel, Bunjans Christenreize, de wandelende
+siele in s.f., CLEMENT MAROT, de geest van JAN TAMBOER, Bijdragen
+tot het lagere schoolwezen in Nederland van REIN BEERDA, it Rad
+van Avontuer, KLAES KLIM, studintenleven in Typen; Handleidinge
+om de menschelijke stem te bespelen, conjac met zout, de rok van
+Trier toegelicht, in mear oare bekinde in onbekinde taljeachtingen,
+handliedingen, awentoeren, wandelende sielen, bijdragen,
+verlustigingen, lear- in kerkredens, visioenen in sa fierder.
+
+_Post Scriptum_. Min wyt hwat greate clips JEREMYAS DEKKER yn syn
+_Betooverde_ wereld oan 't ljeacht brocht hat; mar minder bekind
+is 't muwlk, hwat vader HUYGENS seit:
+
+ "Wij oversondighen den Duyvel, van wien men noyt las,
+ Dat hij woekeraar, dronckaert of hoerejager was."
+
+Hwa haldt lyckwols de Diwel net foär it greatste clipsbeest, dat
+er is?!
+
+
+
+
+FUOTNOATEN:
+
+[A] Læsten noch sey er immen: "praetje fen dingen--wy hawwe ien
+hele wycke wæst dat we gen wear hienen!"
+
+[B] _Wysheit_ is hjir nomd as synonym mey _ryckdom_, folgens de
+Grammatica fen RABENER.
+
+[C] Min ken dochs de alde schouwman, dy de sielen fen de iéne waol
+ney de oare bringt? Sa net, ienders scil min wol mey him yn kennis
+komme.
+
+[D] De Grieken in Romeinen treauwen har deaden ien Obôlus ynne
+muwle: dær Charon har foar oersette. Ien Obôlus wier 't sæchste
+part fen ien drachme, in macke 10 chalci. Sa'n Obôlus wier om in
+de by 61/2 cint as ien braspenning, 10 duiten.
+
+[E] Passegiers, dy net klear wierne mey de fracht in sa dwaende,
+har saeken net goe' beadminestreerd hiene, moasten 100 jier
+omswerwe.
+
+[F] Charon doelt hjir fæst op minsken lyck as dy alden earst
+wierne: METHUESELIM groeide ommers mar 969 jier!
+
+[G] HENOCH in ELYAS--de iene mey'n loftbol in de oare mey 'e
+fjoerwein (stoomwein).
+
+[H] Dat wier fæst eack sa yn NAPOLEONS tiiden, do 't it _brea_ sa
+_djoer_ in de _kanonnekost_ (nye recruten) sa _goedkeap_ wier:
+vivat CHARON!!
+
+[I] _Faryseé_ betjudt _aofschacte_ seit ues Pastoor.
+
+[J] Altiid.
+
+[K] gen, nen, net.
+
+[L] Ds. GOOT, ôver de oogziekten yn de Vaderlandsche
+Letteroefeningen.
+
+[M] Min mat wyte, dat MAHOMED to _Mecca_ yn ien iiseren kiste ynne
+loft sweeft, troch middel fen seilstien.
+
+[N] De moänne.
+
+[O] Ien forneamd schilderer, Rymer in wirktuechkindedige, dy ynne
+læste jierren to _Grouw_ bloeyde.
+
+
+
+
+ Transcriber's note
+
+ Obvious typographical errors have been corrected. See the html file
+ for specifics.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Clipsrymkes, by H. G. van der Veen
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CLIPSRYMKES ***
+
+***** This file should be named 19864-8.txt or 19864-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/1/9/8/6/19864/
+
+Produced by Frank van Drogen, Christine D. and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This
+book was produced from scanned images of public domain
+material from the Google Print project.) With special
+thanks to Hillie Plantinga for context reading and SL for
+providing higher resolution scans.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+*** END: FULL LICENSE ***
+