diff options
Diffstat (limited to '19858.txt')
| -rw-r--r-- | 19858.txt | 6308 |
1 files changed, 6308 insertions, 0 deletions
diff --git a/19858.txt b/19858.txt new file mode 100644 index 0000000..86dfbc7 --- /dev/null +++ b/19858.txt @@ -0,0 +1,6308 @@ +The Project Gutenberg EBook of Konstruestro Solness, by Henrik Ibsen + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Konstruestro Solness + +Author: Henrik Ibsen + +Translator: Odd Tangerud + +Release Date: November 18, 2006 [EBook #19858] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KONSTRUESTRO SOLNESS *** + + + + +Produced by Andrew Sly + + + + + + + +HENRIK IBSEN + +KONSTRUESTRO SOLNESS + +(Byggmester Solness) + +(1892) + +Tradukita de Odd Tangerud +1997 + + Eldonejo: Jec Scandinavia a/s + Postboks 54, N - 3401 Lier + Tlf.. 32 85 50 03. Fax. 32 85 50 82 + + ISBN 82-91707-62-6 + + + +KONSTRUESTRO SOLNESS + +ROLOJ: + + KONSTRUESTRO HALVARD SOLNESS. + SINJORINO ALINE SOLNESS, lia edzino. + DOKTORO HERDAL, familia kuracisto. + KNUT BROVIK, antauxa arkitekto, nun asistanto cxe Solness. + RAGNAR BROVIK, lia filo, desegnisto. + KAJA FOSLI, lia nevino, librotenistino. + FRAUxLINO HILDE WANGEL. + KELKAJ SINJORINOJ. + HOMAMASO SUR LA STRATO. + + +(La agado havas lokon en la domo de _konstruestro Solness_.) + + + + +UNUA AKTO + + +(Simple ekipita laborcxambro cxe konstruestro Solness. Duflugila +pordo en la muro maldekstre kondukas al la antauxcxambro. Dekstre +estas la pordo al la internaj cxambroj de la domo. En la fonmuro +estas malferma pordo al la desegnejo. Antauxe maldekstre estas +pupitro kun libroj, paperoj kaj skribiloj. Kontrauxe al la pordo +estas forno. En la angulo dekstre estas sofo kun tablo kaj kelkaj +segxoj. Sur la tablo estas akvokarafo kaj glaso. Pli malgranda tablo +kaj balancsegxo kaj apogsegxo en la antauxo dekstre. Eklumigitaj +laborlampoj sur la tablo en la desegnejo, sur la tablo en la angulo +kaj sur la pupitro.) + +(En la desegnejo sidas Knut Brovik kaj lia filo Ragnar okupataj pri +konstruajxoj kaj kalkuloj. Cxe la pupitro en la laborcxambro staras +Kaja Fosli skribante en la cxeflibron. Knut Brovik estas maljuna, +maldika viro kun blanka hararo kaj barbo. Li estas vestita en iom +uzita sed bone tenita nigra mantelo. Li portas okulvitrojn kaj +blankan, iom flavigxintan koltukon. Ragnar Brovik estas en la +tridekjaroj, bele vestita, helhara, kun iom klina pozo. Kaja Fosli +estas maldika, juna knabino de iom pli ol dudek jaroj, zorge vestita, +sed de malsaneca aspekto. Sxi havas verdan sxirmilon super la okuloj. +-- Cxiuj tri laboras iom da tempo en silento.) + +KNUT BROVIK +(subite, kvazaux en timo, rektigas sin cxe la desegnotablo, suspiras +peze kaj pene dum li iras al la pordaperturo) Ne, nun mi baldaux ne +plu eltenos! + +KAJA +(iras al li) Cxu estas pli malbone cxi-vespere, onklo? + +BROVIK +Ho, sxajnas al mi, ke plimalbonigxas tagon post tago. + +RAGNAR +(ekstaris kaj proksimigxas) Vi devus iri hejmen, patro. Provu iomete +dormi -- + +BROVIK +(senpacience) Enlitigxi, cxu? Cxu vi deziras, ke mi tute +sufokigxu! + +KAJA +Sed faru almenaux etan promenadon. + +RAGNAR +Jes, faru. Mi akompanos vin. + +BROVIK +(impete) Mi ne foriros antaux ol li venas! Cxi-vespere mi alparolos +lin rekte -- (subpreme kolera) al li -- la cxefo. + +KAJA +(en timo) Ho ne, onklo, -- nepre atendu pri tio! + +RAGNAR +Jes, atendu do, patro! + +BROVIK +(spiras pene) Hah, -- hah --! Mi, mi vere ne havas tempon atendi +multe pli longe. + +KAJA +(auxskultante) Tsx! Jen mi auxdas lin malsupre sur la sxtuparo! + +(Cxiuj tri reiras al sia laboro. Mallonga silento.) + +(Konstruestro Halvard Solness envenas tra la antauxcxambra pordo. +Li estas iom agxa, sana kaj forta, kun dense tondita, krispa hararo, +malhelaj lipharoj kaj malhelaj, dikaj brovoj. Li portas grizeverdan, +butonumitan jakon kun nefleksebla kolumo kaj largxaj refaldajxoj. Sur +la kapo li havas molan, grizan feltcxapon, kaj sub la brako kelkajn +paperujojn.) + +KONSTRUESTRO SOLNESS +(cxe la pordo, montras al la desegnejo kaj demandas flustre) Cxu ili +eliris? + +KAJA +(mallauxte, skuante la kapon) Ne. (Sxi deprenas la okulsxirmilon.) + +(Solness iras antauxen sur la planko, jxetas sian cxapelon sur +segxon, metas la ujojn sur la tablon apud la sofo, kaj denove +proksimigxas al la pupitro. _Kaja_ senhalte skribas, sed aspektas +nerve maltrankvila.) + +SOLNESS +(lauxte) Kion vi tie enskribas, frauxlino Fosli? + +KAJA +(ekskuigxas) Ho, estas nur io, kio -- + +SOLNESS +Vidigu, frauxlino. (klinas sin super sxin, pretendante rigardi en la +cxeflibron, kaj flustras) Kaja? + +KAJA +(skribante; mallauxte) Jes? + +SOLNESS +Kial vi cxiam deprenas tiun sxirmilon, kiam mi venas? + +KAJA +(kiel antauxe) Cxar mi aspektas malbele kun gxi. + +SOLNESS +(ridetas) Kaj _tion_ do ne _volas_, Kaja? + +KAJA +(ekrigardas al li) Por nenio en la mondo. Ne en _viaj_ okuloj. + +SOLNESS +(karesas milde sxian hararon) Kompatinda, kara, eta Kaja -- + +KAJA +(klinas la kapon) Tsx, -- ili povas auxdi vin! + +(_Solness_ pasxadas trans la plankon dekstren, turnas sin kaj haltas +apud la pordo de la desegnejo.) + +SOLNESS +Cxu iu venis por konsulti min? + +RAGNAR +(ekstaras) Jes, la juna paro, kiu deziras konstruigi la vilaon +ekstere sur Lovstrand. + +SOLNESS +(grumblante) Nu _ili_? _Ili_ devas atendi. Mi ankoraux ne suficxe +pripensis la planon. + +RAGNAR +(pli proksime, iom hezitante) Urgxas por ili ekhavi la +desegnajxojn. + +SOLNESS +(kiel antauxe) Jes, je Dio, -- tion volas ja cxiuj! + +BROVIK +(ekrigardas) Cxar ili forte sopiras translogxigxi en propran domon, +ili diris. + +SOLNESS +Nu ja; jes ja. _Tion_ ni ja scias! Kaj ili akceptas kion ajn. +Kontentaj pri tia aux tia logxejo. Nur ia restadejo. Sed nenia hejmo. +Ne dankon! Ke ili turnu sin al iu alia. Diru _tion_ al ili, kiam ili +revenos. + +BROVIK +(pusxas la okulvitrojn supren al la frunto, kaj ekrigardas lin +surprizite) Al iu alia? Cxu vi volus fordoni tiun laboron? + +SOLNESS +(senpacience) Jes, jes, jes, je diablo! Se tiel estu --. Prefere tio +ol konstrui sencele en la aero. (ekkrie) Cxar mi ja apenaux konas +tiujn homojn! + +BROVIK +La homoj estas suficxe solidaj. Ragnar konas ilin. Li vizitadas la +familion. Tre solidaj homoj. + +SOLNESS +Ho, solidaj, -- solidaj! Ne temas ja pri _tio_. Je Dio, -- cxu ecx ne +_vi_ komprenas min? (impete) Mi ne volas implikigxi en io kun tiuj +fremdaj homoj. Ke ili turnu sin al kiu ajn! + +BROVIK +(ekstaras) Cxu _tio_ estas via sincera opinio? + +SOLNESS +(moroze) Jes, estas. -- Definitive. (Li pasxadas antauxen tra +la cxambro.) + +(_Brovik_ intersxangxas ekrigardon kun _Ragnar_, kiu faras avertan +geston. Poste li iras en la antauxan cxambron.) + +BROVIK +Permesu al mi paroli kelkajn vortojn kun vi? + +SOLNESS +Bone. + +BROVIK +(al _Kaja_) Eniru _tien_ dume, vi. + +KAJA +(timeme) Ho, sed onklo -- + +BROVIK +Faru kiel mi diras, infano. Kaj fermu la pordon post vi. + +(_Kaja_ iras hezitante en la desegnejon, ekrigardas timeme kaj pete +al _Solness_, kaj fermas la pordon.) + +BROVIK +(iom mallauxte) Mi ne volas, ke la infanoj sciu, kiel malbone statas +pri mi. + +SOLNESS +Jes, vi vere aspektas malsane nuntempe. + +BROVIK +Pri mi estas baldaux finite. La fortoj malkreskas -- de tago al tago. + +SOLNESS +Sidu iomete. + +BROVIK +Dankon, -- se mi rajtas? + +SOLNESS +(tiras la apogsegxon pli konvena) Jen. Bonvolu. -- Nu? + +BROVIK +(kun peno eksidas) Jes, estas tio pri Ragnar. Estas _tio_, kio estas +la plej premiga. Kio farigxos el li? + +SOLNESS +Via filo, li kompreneble restos cxi tie cxe mi tiom longe, kiom li +deziras. + +BROVIK +Estas ja gxuste _tio_, kion li ne volas. Trovas ke li ne povas -- nun +ne plu. + +SOLNESS +Nu, li havas ja bonajn kondicxojn, mi opinius. Sed se li postulus +pli, mi ne estus malinklina al -- + +BROVIK +Ne, ne! Tute ne temas pri _tio_. (senpacience) Sed li devas iam havi +okazon labori memstare, ankaux li! + +SOLNESS +(ne lin rigardante) Cxu vi opinias, ke Ragnar havas talentojn +necesajn por tio? + +BROVIK +Ne, _jen_ la terurajxo -- ke mi komencis dubi pri la knabo. Cxar vi +ja neniam diris ecx -- ecx unu solan kuragxigan vorton pri li. Sed +tamen sxajnas al mi, ke nenio alia eblas. _Devas_ esti talentoj +en li. + +SOLNESS +Nu, sed li ja nenion lernis -- tiel funde. Escepte desegni. + +BROVIK +(rigardas lin kun kasxa malamo kaj diras rauxke:) Ankaux _vi_ ne +multe estis lerninta pri la fako, kiam vi servis cxe mi. Sed vi tamen +ekkomencis, vi. (spiras peze) Kaj progresis. Kaj superis min kaj -- +kaj multajn aliajn. + +SOLNESS +Jes, vidu, -- farigxis tiel por _mi_. + +BROVIK +Vi pravas. Cxio farigxis por vi. Sed vi do ne havas koron por lasi +min iri tombejen -- sen vidi por kio Ragnar tauxgas. Kaj mi ankaux +dezirus vidi ilin geedzigxintaj -- antaux ol mi forpasos. + +SOLNESS +(akre) Cxu estas sxi, kiu tion volas? + +BROVIK +Ne tiom Kaja. Sed Ragnar priparolas tion cxiun tagon. (pete) Vi +_devas_, -- vi _devas_ helpi lin al iu memstara laboro nun! Mi +_devas_ vidi ion, kion la knabo faris. Cxu vi auxdas? + +SOLNESS +(kolere) Sed, je la diablo, mi ne povas tiri mendojn por li de la +luno! + +BROVIK +Gxuste nun li povas ekhavi bonan mendon. Grandan laboron. + +SOLNESS +(maltrankvila, ekmire) Cxu _li_? + +BROVIK +Se vi donus vian konsenton. + +SOLNESS +Kia laboro estas _tiu_? + +BROVIK +(iom hezite) Li povos konstrui tiun vilaon tie sur Lovstrand. + +SOLNESS +Tiun! Sed gxin mi ja mem konstruos! + +BROVIK +Ho, _vi_ ja ne vere emas. + +SOLNESS +(ekkoleras) Ne emas! Mi! Kiu kuragxas diri tion? + +BROVIK +Vi ja mem jxus diris. + +SOLNESS +Ho, ne atentu kion mi tiel -- _diras_. -- Cxu ili petis al Ragnar +konstrui la vilaon? + +BROVIK +Jes. Li ja konas la familion. Kaj li faris, -- nur pro amuzigxo -- +faris desegnajxojn kaj kalkulon kaj la kromon -- + +SOLNESS +Kaj pri la desegnajxoj ili estas kontentaj? Tiuj kiuj logxos tie? + +BROVIK +Jes. Se vi nur volus trarigardi ilin kaj aprobi, ili -- + +SOLNESS +Ili volus igi Ragnar konstrui la hejmon por si? + +BROVIK +Ege placxis al ili, kion li prezentis. Sxajnis al ili ke estas io +tute nova. Jen kion ili diris. + +SOLNESS +Hoho! _Nova_! Ne tia eksmoda senvalorajxo, kian _mi_ kutimas +konstrui! + +BROVIK +Sxajnis al ili, ke estas io _alia_. + +SOLNESS +(en subpremata kolero) Do estis pro Ragnar, ke ili venis -- dum mi +estis for! + +BROVIK +Ili venis por vin saluti. Kaj demandi, cxu vi estus volema retiri +vin -- + +SOLNESS +(ekkoleras) Retiri min! Mi! + +BROVIK +Se vi trovus, ke la desegnajxoj de Ragnar -- + +SOLNESS +Mi! Retiri min por via filo! + +BROVIK +Retiri vin de la interkonsento, ili pensis. + +SOLNESS +Ho, tio ja estas la sama. (ridas kolere) Nu, cxu tiel! Halvard +Solness, -- li nun komencu retiri sin! Doni lokon al tiuj, kiuj estas +pli junaj. Al la plej junaj, eble! Nur doni lokon! Lokon! Lokon! + +BROVIK +Je Dio, estas ja loko por pli ol nur unu sola -- + +SOLNESS +Ho, ne estas tiel _ege_ suficxa loko cxi tie. Nu, pri _tio_ estu kiel +estu. Sed mi neniam retiros min! Neniam cedos al kiu ajn! Neniam +libervole. Neniam je mia vivo mi _tion_ faros! + +BROVIK +(ekstaras pene) Mi do eliru el la vivo sen trankvilo? Sen gxojo? Sen +fido kaj kredo pri Ragnar? Sen vidi unu solan verkon de li? Cxu tion +mi faru? + +SOLNESS +(duone turnas sin flanken kaj murmuras) Hm, -- ne plu demandu. + +BROVIK +Jes, respondu pri _tio_. Cxu mi eliru el la vivo tute mizera? + +SOLNESS +(aspekte luktas kun si mem; fine li diras per mallauxta, sed firma +vocxo) Vi iru el la vivo tiel, kiel vi laux eblecoj scias kaj +povas. + +BROVIK +Do, tiel estu. (li pasxas trans la plankon) + +SOLNESS +(postiras, duone malespera) Mi ja ne _povas_ alie, komprenu! Mi ja +_estas_ kia mi _estas_! Kaj _rekrei_ min mem mi ja ne povas! + +BROVIK +Ne, ne, -- vi eble ne povas. (sxancelas kaj haltas apud la +sofotablo) Permesu al mi glason da akvo? + +SOLNESS +Bonvolu. (versxas kaj etendas al li la glason) + +BROVIK +Dankon. (trinkas kaj demetas la glason) + +(_Solness_ iras kaj malfermas la pordon al la desegnejo.) + +SOLNESS +Ragnar, -- vi devas akompani vian patron hejmen. + +(_Ragnar_ ekstaras rapide. Li kaj _Kaja_ venas en la laborejon.) + +RAGNAR +Kio estas, patro? + +BROVIK +Prenu min sub la brako. Kaj ni iru. + +RAGNAR +Jes bone. Vestu vin ankaux vi, Kaja. + +SOLNESS +Frauxlino Fosli devas resti. Nur momenton. _Mi_ havas leteron +skribendan. + +BROVIK +(rigardas al _Solness_) Bonan nokton. Dormu bone -- se vi povos. + +SOLNESS +Bonan nokton. + +(_Brovik_ kaj _Ragnar_ eliras tra la antauxcxambra pordo. _Kaja_ iras +al la pupitro. _Solness_ staras kun klinita kapo dekstre apud la +apogsegxo.) + +KAJA +(necerta) Cxu estas letero --? + +SOLNESS +(mallonge) Ne, kompreneble ne. (rigardas sxin severe) Kaja! + +KAJA +(timeme, mallauxte) Jes? + +SOLNESS +(montras ordone per la fingro al la planko) Venu cxi tien! Tuj! + +KAJA +(hezite) Jes. + +SOLNESS +(kiel antauxe) Pli proksimen! + +KAJA +(obeas) Kion vi volas? + +SOLNESS +(rigardas sxin momenton) Cxu estas _vi_, kiun mi devas danki por +tio cxi? + +KAJA +Ne, ne, tion ne kredu! + +SOLNESS +Sed edzinigxi, -- tion vi ja nun volas. + +KAJA +(mallauxte) Ragnar kaj mi estas gefiancxoj kvar -- kvin jarojn, kaj +tial -- + +SOLNESS +Kaj vi opinias, ke tio devas havi finon. Cxu tiel estas? + +KAJA +Ragnar kaj onklo diras, ke mi _devas_. Kaj tial mi ja devas cedi. + +SOLNESS +(pli indulge) Kaja, cxu vi ne tamen iomete amas Ragnar? + +KAJA +Mi foje multe amis Ragnar. -- Antaux ol mi venis al vi. + +SOLNESS +Sed nun ne plu? Tute ne? + +KAJA +(pasie, plektas la manojn antaux li) Ho, vi ja scias, ke nun mi nur +amas unu solan! Neniun alian en la tuta mondo. Neniam amos +aliulon! + +SOLNESS +Jes, tiel vi parolas. Kaj tamen vi foriros de mi. Lasos min sidi sola +kun cxio! + +KAJA +Sed cxu mi ne povus resti cxe vi, ecx se Ragnar --? + +SOLNESS +(rifuzante) Ne, ne, tio tute ne eblas. Se Ragnar foriros, kaj +komencos labori memstare, li ja mem bezonos vin. + +KAJA +(tordas la manojn) Ho, sxajnas al mi, ke mi ne _povas_ disigxi de +vi! Estas ja tute, tute neeble, mi pensas! + +SOLNESS +Do zorgu, ke Ragnar forlasos tiujn stultajn ideojn. Edzinigxu al li +se vi volas -- (sxangxas tonon) persvadu lin resti en sia bona ofico +cxe mi. Tiel mi ja povas reteni ankaux _vin_, kara Kaja. + +KAJA +Ho jes, kiel belege estus, se povus tiel arangxigxi! + +SOLNESS +(kaptas sxin per ambaux manoj cxe la kapo kaj flustras) Cxar mi ne +_povas_ esti sen vi, komprenu. Devas havi vin cxe mi cxiun tagon. + +KAJA +(nervoze ravita) Ho Dio! Ho Dio! + +SOLNESS +(kisas sxian hararon) Kaja, -- Kaja! + +KAJA +(genuas antaux li) Ho kiel bona vi estas al mi! Kiel nedireble +bona! + +SOLNESS +(impete) Ekstaru! Ekstaru do, je diab--! Sxajnas al mi, ke iu venas! +(helpas sxin ekstari. Sxi sxancelas al la pupitro.) + +(_Sinjorino Solness_ aperas cxe la pordo dekstre. Sxi aspektas magre +kaj kun cxagrenoj, kun ioma spuro de pasinta beleco. Blondaj, +pendantaj bukloj. Elegante, nigre vestita. Parolas iom malrapide kaj +per plendanta vocxo.) + +SINJORINO SOLNESS +(cxe la pordo) Halvard! + +SOLNESS +(turnas sin) Ho, cxu vi, kara --? + +SINJORINO SOLNESS +(kun rigardo al _Kaja_) Mi venas al gxeno, mi komprenas. + +SOLNESS +Tute ne. Frauxlino Fosli nur skribos ankoraux letereton. + +SINJORINO SOLNESS +Jes, tion mi vidas. + +SOLNESS +Kion vi do volas de mi, Aline? + +SINJORINO SOLNESS +Mi nur volas diri, ke doktoro Herdal sidas en la angulcxambro. Cxu +eble ankaux vi envenos, Halvard? + +SOLNESS +(rigardas sxin suspekteme) Hm, -- cxu la doktoro nepre volas paroli +kun mi? + +SINJORINO SOLNESS +Ne precize nepre. Li venis al mi vizite. Kaj kompreneble li deziras +saluti vin samtempe. + +SOLNESS +(ridas silente) Mi imagas tion, jes. Nu, vi do petu lin iomete +atendi. + +SINJORINO SOLNESS +Kaj vi do venos al li iom poste? + +SOLNESS +Eble poste, -- poste, kara. Post iom. + +SINJORINO SOLNESS +(kun denova rigardo al _Kaja_) Nu, ne forgesu do, Halvard. +(retiras sin kaj fermas la pordon post si) + +KAJA +(mallauxte) Ho Dio, ho Dio, -- la sinjorino certe pensas ion malbonan +pri mi! + +SOLNESS +Tute ne. Almenaux ne pli ol ordinare. Sed tamen estas pli bone, ke vi +nun foriru, Kaja. + +KAJA +Jes, jes, nun mi _devas_ foriri. + +SOLNESS +(severe) Kaj vi metos tion alian en ordo por mi. Cxu vi auxdas? + +KAJA +Ho, se vere dependus nur de _mi_ -- + +SOLNESS +Mi _volas_ havi tion en ordo, mi diras! Kaj jam morgaux! + +KAJA +(timeme) Se ne eblas alimaniere, mi volonte rompos la fiancxecon. + +SOLNESS +(ekscite) Rompi la fiancxecon! Cxu vi estas freneza! Vi volas rompi --? + +KAJA +(malespere) Jes, prefere tion. Cxar mi _devas_, -- mi _devas_ resti +cxe vi! Ne _povas_ foriri de vi! Estas tiel -- tiel tute neeble! + +SOLNESS +(ekflamigxas) Sed, je diablo, -- kaj Ragnar! Estas ja gxuste Ragnar +kiun mi -- + +KAJA +(rigardas lin per timigitaj okuloj) Cxu estas precipe pro Ragnar, ke +-- ke vi --? + +SOLNESS +(regas sin) Ho ne, certe ne! Vi do nenion komprenas. (milde kaj +mallauxte) Kompreneble estas _vi_, kiun mi deziras havi. Unue vi, +Kaja. Sed gxuste tial vi devas persvadi ankaux Ragnar, ke li restu en +la okupo. Nu, nu, -- iru nun hejmen. + +KAJA +Jes, jes, bonan nokton do. + +SOLNESS +Bonan nokton. (kiam sxi estas elironta) Auxskultu! Cxu la +desegnajxoj de Ragnar estas tie ene? + +KAJA +Jes, mi ne vidis ke li kunprenis ilin. + +SOLNESS +Do, eniru, kaj trovu ilin por mi. Eble mi povus tamen trarigardi +ilin. + +KAJA +(gxoja) Ho jes, faru tion! + +SOLNESS +Pro vi, kara Kaja. Nu, rapidu por trovi ilin! + +(_Kaja_ rapidas en la desegnejon, sercxas timeme en la tirkesto, +eltrovas dokumentujon kaj alportas gxin.) + +KAJA +Jen cxiuj desegnajxoj. + +SOLNESS +Metu ilin tien sur la tablon. + +KAJA +(demetas la ujon) Bonan nokton, do. (pete) Kaj pensu bone kaj +gxentile pri mi. + +SOLNESS +Ho, tion mi ja cxiam faras. Bonan nokton, kara eta Kaja. (ekrigardas +dekstren) Do foriru! + +(_Sinjorino Solness_ kaj _doktoro Herdal_ venas tra la pordo dekstre. +Li estas iom agxa, diketa sinjoro kun ronda, memkontenta vizagxo, +senbarba, kun maldensa, hela hararo, kaj portas orajn okulvitrojn.) + +SINJORINO SOLNESS +(ankoraux cxe la pordo) Halvard, mi ne povas plu reteni la +doktoron. + +SOLNESS +Nu, do venu cxi tien. + +SINJORINO SOLNESS +(al _Kaja_, kiu estingas la pupitran lampon) Vi jam finis la leteron, +frauxlino? + +KAJA +(konfuzita) La leteron --? + +SOLNESS +Jes, estis mallonga. + +SINJORINO SOLNESS +Certe estis tre mallonga. + +SOLNESS +Vi povas foriri, frauxlino Fosli. Kaj revenu gxustatempe morgaux. + +KAJA +Mi faros. -- Bonan nokton, sinjorino. (Sxi eliras tra la +antauxcxambra pordo) + +SINJORINO SOLNESS +Certe estas bone por vi, Halvard, ke vi ekhavis tiun frauxlinon. + +SOLNESS +Jes, efektive. Sxi estas uzebla por io el cxio, sxi. + +SINJORINO SOLNESS +Lauxsxajne sxi estas. + +DOKTORO HERDAL +Ankaux lerta en librotenado, cxu? + +SOLNESS +Nu, -- ioman sperton sxi ja akiris dum tiuj du jaroj. Kaj sxi estas +gxentila kaj bonvolas fari kion ajn. + +SINJORINO SOLNESS +Jes _tio_ devas ja esti granda agrableco -- + +SOLNESS +_Tiel_ estas. Precipe kiam oni ne estas dorlotita en tiu rilato. + +SINJORINO SOLNESS +(milde riprocxe) Cxu _tion_ vi povas diri, Halvard? + +SOLNESS +Ho ne, ne, kara Aline. Mi petas pardonon. + +SINJORINO SOLNESS +Neniu kauxzo. -- Nu, doktoro, vi do revenos poste por trinki teon cxe +ni? + +DOKTORO HERDAL +Tuj post la vizito al iu malsanulo mi venos. + +SINJORINO SOLNESS +Tre afable. (Sxi eliras tra la pordo dekstre.) + +SOLNESS +Cxu urgxas, doktoro? + +DOKTORO HERDAL +Ne, tute ne. + +SOLNESS +Cxu ni iomete interparolu? + +DOKTORO HERDAL +Jes, bonvole. + +SOLNESS +Ni eksidu. + +(Li montras por la doktoro lokon en la balancsegxo kaj mem eksidas en +la apogsegxon) + +SOLNESS +(rigardas lin esplore) Diru al mi, -- cxu vi ion rimarkis pri +Aline? + +DOKTORO HERDAL +Nun, kiam sxi estis cxi tie, vi aludas? + +SOLNESS +Jes. Rilate al _mi_. Cxu vi ion rimarkis? + +DOKTORO HERDAL +(ridetas) Jes, je diablo, -- ne estis eviteble rimarki, ke via +edzino, -- hm -- + +SOLNESS +Nu? + +DOKTORO HERDAL +-- ke via edzino ne aparte sxatas tiun frauxlinon Fosli. + +SOLNESS +Nenion alian? Tion mi ja mem rimarkis. + +DOKTORO HERDAL +Kaj tio ja ne estas stranga. + +SOLNESS +Kio? + +DOKTORO HERDAL +Ke sxi ne precipe sxatas, ke vi tiel tagon post tago havas alian +virinon cxe vi. + +SOLNESS +Ne, ne, vi eble pravas. Kaj ankaux Aline. Sed tiu afero, -- gxi ne +povas esti alia. + +DOKTORO HERDAL +Cxu vi ne povas dungi oficiston? + +SOLNESS +La unuan ulon sin prezentantan? Ne dankon, -- per tio mi ne povas +kontentigxi. + +DOKTORO HERDAL +Sed cxar via edzino --? Tiel malforta, kia sxi estas --. Cxar sxi ne +eltenas vidi tion cxi? + +SOLNESS +Jes, je Dio, devas esti kiel estas -- mi dirus. Mi _devas_ reteni +Kaja Fosli. Ne povas uzi iun alian ol gxuste sxin. + +DOKTORO HERDAL +Neniun alian? + +SOLNESS +(mallonge) Ne, neniun alian. + +DOKTORO HERDAL +(tiras la segxon pli proksimen) Auxskultu nun, kara sinjoro Solness. +Permesu al mi fari demandon en plena konfido. + +SOLNESS +Jes, bonvolu. + +DOKTORO HERDAL +La virinoj, vidu, -- en certaj aferoj ili havas damnite bonan +spurflaron -- + +SOLNESS +Ili ja havas. Certe. Sed --? + +DOKTORO HERDAL +Nu. Do, auxskultu. Cxar via edzino tute ne povas toleri tiun Kaja +Fosli --? + +SOLNESS +Jes, kio do? + +DOKTORO HERDAL +-- cxu sxi ne havas ian -- ian etan kauxzon por tiu senvola +maltoleremo? + +SOLNESS +(rigardas lin kaj ekstaras) Hoho! + +DOKTORO HERDAL +Ne ofendigxu. Sed cxu sxi ne _havas_? + +SOLNESS +(mallonge kaj decide) Ne. + +DOKTORO HERDAL +Tute neniun kauxzon do? + +SOLNESS +Neniun alian kauxzon ol sian propran suspektemon. + +DOKTORO HERDAL +Mi scias, ke vi konis multajn virinojn dum via vivo. + +SOLNESS +Jes, mi konis. + +DOKTORO HERDAL +Kaj ankaux trovas kelkajn el ili allogaj. + +SOLNESS +Ho jes, ankaux tio. + +DOKTORO HERDAL +Sed en tio cxi pri frauxlino Fosli --? Do ne estas iu tiajxo en tiu +cxi rilato? + +SOLNESS +Ne. Nenio -- de _mia_ flanko. + +DOKTORO HERDAL +Sed de sxia? + +SOLNESS +Pri tio mi opinias, ke vi ne rajtas demandi, doktoro. + +DOKTORO HERDAL +Ni eliris de la spurflaro de via edzino. + +SOLNESS +Ni ja faris. Kaj pri tio -- (malaltigas la vocxon) La spurflaro de +Aline, kiel vi diras, -- gxi en certa maniero eltenis la provon, gxi. + +DOKTORO HERDAL +Nu, -- jen _jen_! + +SOLNESS +(eksidas) Doktoro Herdal, -- mi nun rakontos al vi pri stranga +okazajxo. Se vi do volas auxskulti. + +DOKTORO HERDAL +Mi volonte auxskultas strangajn rakontojn. + +SOLNESS +Nu, bone. Vi eble memoras, ke mi prenis Knut Brovik kaj la filon en +mian servon, -- kiam ege malprogresis por la maljunulo. + +DOKTORO HERDAL +Pri tio mi estas ja informita, jes. + +SOLNESS +Cxar ili ja estas paro da lertuloj, tiuj du. Ili havas talentojn, +ambaux siaflanke. Sed jen la filo ekpensis fiancxigxi. Sekve, +kompreneble, li volis edzigxi, -- kaj komenci konstrui mem. Cxar tiel +ja pensas ili cxiuj, la junuloj. + +DOKTORO HERDAL +(ridas) Jes, ili havas tiun malbonan kutimon, ke ili volas +kunigxi. + +SOLNESS +Nu. Sed pri tio _mi_ ja ne povis esti kontenta. Cxar mi ja mem +bezonis Ragnar. Kaj ankaux la maljunulon. Li estas ja tre lerta por +kalkuli porteblecon kaj volumon -- kaj cxiajn tiajn diablajxojn, +li. + +DOKTORO HERDAL +Nu ja, ankaux tio ja apartenas al la metio. + +SOLNESS +Jes certe. Sed Ragnar, li volis absolute komenci memstare. Nenio +malhelpis _tion_. + +DOKTORO HERDAL +Sed li ja tamen restis cxe vi. + +SOLNESS +Jes, auxdu nun. Unu tagon tiu Kaja Fosli venis en ilian desegnejon +kun misio. Sxi neniam antauxe estis tie. Kiam mi vidis kiel kore ili +cxarmigxis unu de la alia, mi ekhavis la penson, ke se mi povis dungi +sxin en la oficejo, eble Ragnar restus, ankaux li. + +DOKTORO HERDAL +Estis ja komprenebla penso. + +SOLNESS +Jes, sed tiam mi neniel aludis pri io tia. Nur staris sxin rigardante +-- kaj ege deziris havi sxin cxi tie. Mi iomete afable parolis kun +sxi, -- tiel pri sensignifajxoj. Kaj poste sxi foriris. + +DOKTORO HERDAL +Nu? + +SOLNESS +Sed la sekvan tagon, je la vespero, kiam Brovik kaj Ragnar estis +irintaj hejmen, sxi revenis al mi kaj kondutis kvazaux mi estus +farinta interkonsenton kun sxi. + +DOKTORO HERDAL +Interkonsenton? Pri kio? + +SOLNESS +Gxuste pri _tio_, kion kasxe mi estis dezirinta. Sed kion mi tute ne +menciis ecx per unu sola vorto. + +DOKTORO HERDAL +Tre strange. + +SOLNESS +Jes, cxu ne? Kaj nun sxi volis scii kion sxi devus fari cxi tie. Cxu +sxi komencu tuj la sekvan matenon. Kaj tiel plu. + +DOKTORO HERDAL +Cxu vi ne opinias, ke sxi tion faris por povi esti kune kun sia +amanto? + +SOLNESS +Ankaux _mi_ havis tiun penson en la komenco. Sed ne estis tiel. De +_li_ sxi kvazaux tute forglitis, -- kiam sxi estis establita cxe +mi. + +DOKTORO HERDAL +Forglitis al vi do? + +SOLNESS +Jes, komplete. Mi povas rimarki, ke sxi sentas mian rigardon al si de +malantauxe. Sxi tremas, ecx se mi nur proksimigxas al sxi. Kion vi +pensas pri _tio_? + +DOKTORO HERDAL +Hm, -- estas ja klarigeble. + +SOLNESS +Nu, sed jen tio alia? Ke sxi kredis ke mi estis dirinta al sxi tion, +kion mi nur volis kaj deziris -- tiel silente. Interne. Por mi mem. +Kion vi diras pri tio? Cxu vi povas klarigi al mi tiajxon, doktoro +Herdal? + +DOKTORO HERDAL +Ne, pri tiajxoj mi ne okupas min. + +SOLNESS +Tion mi antauxsentus. Tial gxis nun mi ne volis paroli pri tio. -- +Sed estas diable embarase lauxlonge, komprenu. Jen mi devas cxiun +tagon sxajnigi kvazaux mi --. Kaj estas ja bedauxrinde por sxi, la +kompatindulino. (impete) Sed mi ne _povas_ ion alian! Cxar se _sxi_ +forkuros de mi, -- ankaux Ragnar foriros. + +DOKTORO HERDAL +Kaj vi ne rakontis al via edzino la konekson en tio cxi? + +SOLNESS +Ne. + +DOKTORO HERDAL +Sed, je Dio, kial vi ne faras? + +SOLNESS +(fiksrigardas lin kaj diras mallauxte) Cxar sxajnas al mi ke estas +kvazaux -- kvazaux ia bonfara memturmentado por mi en _tio,_ ke +Aline rajtas esti maljusta al mi. + +DOKTORO HERDAL +(agitas la kapon) El tio cxi mi komprenas ecx ne dian vorteron. + +SOLNESS +Jen vidu, -- estas ja kvazaux iu partopago por senlima, senmezura +sxuldo -- + +DOKTORO HERDAL +Al via edzino? + +SOLNESS +Jes. Kaj tio iomete malpezigas la konsciencon. Oni povas spiri iom +pli libere momenton, komprenu. + +DOKTORO HERDAL +Je Dio, cxu mi vorton komprenas -- + +SOLNESS +(interrompas; denove ekstaras) Jes, jes, jes, -- do ni ne plu parolu +pri tio. + +(Li pasxadas sur la planko, revenas kaj haltas cxe la tablo.) + +SOLNESS +(rigardas la doktoron kun sxercema rideto) Certe sxajnas al vi, ke +vi lerte ekigis min rakonti, doktoro? + +DOKTORO HERDAL +(iom cxagrenita) Igis vin rakonti? Ankaux el tio mi nenion +komprenas, sinjoro Solness. + +SOLNESS +Ho, diru nur tute malkasxe. Mi ja bone rimarkis tion, komprenu! + +DOKTORO HERDAL +_Kion_ vi rimarkis? + +SOLNESS +(mallauxte, malrapide) Ke vi afablas cxi tie tenante okulon sur +min. + +DOKTORO HERDAL +Cxu _mi_! Diable, kial mi _tion_ farus? + +SOLNESS +Cxar vi kredas, ke mi -- (ekscite) Nu, je diablo, -- vi kredas la +samon pri mi kiel Aline! + +DOKTORO HERDAL +Kaj kion do _sxi_ kredas pri vi? + +SOLNESS +(denove sinrega) Sxi komencas kredi, ke mi estas tiel -- tiel -- +malsana. + +DOKTORO HERDAL +Malsana! _Vi_! Pri tio sxi neniam eligis vivan vorton al mi. Kio do +estus al vi, kara? + +SOLNESS +(klinas sin sur la segxdorson kaj flustras) Aline kredadas, ke mi +estas freneza. _Jen_ kion sxi kredas. + +DOKTORO HERDAL +(ekstaras) Sed kara bona sinjoro Solness --! + +SOLNESS +Jes, je mia eterna savo --! Tiel estas. Kaj _tion_ sxi ankaux +kredigis al _vi_! Ho, mi povas certigi vin, doktoro, -- mi klare +rimarkas tion el via sinteno. Cxar tiel facile ne estas ruzi kontraux +mi, vi sciu. + +DOKTORO HERDAL +(rigardas lin en surprizo) Neniam, sinjoro Solness -- neniam tian +penson mi ekhavis. + +SOLNESS +(kun malkredema rideto) Cxu? Vere ne, cxu? + +DOKTORO HERDAL +Neniam! Kaj certe neniam via edzino. Pri tio mi opinias, ke mi povus +jxuri. + +SOLNESS +Nu, pri tio vi prefere rezignus. Cxar iamaniere, vidu, sxi -- sxi +eble havus kauxzon por kredi ion tian. + +DOKTORO HERDAL +Ne, nun mi vere devas diri --! + +SOLNESS +(interrompante, elsvingas la manon) Bone, bone, kara doktoro, -- ni +tion cxi ne pli profunde priparolu. Pli bone estas, ke cxiu tenas sin +al _la sia_. (sxangxas al silenta gajeco) Sed auxskultu nun, +doktoro -- hm -- + +DOKTORO HERDAL +Jes? + +SOLNESS +Cxar vi tamen ne kredas, ke mi estas -- tiel -- malsana -- aux +freneza -- kaj tiel plu -- + +DOKTORO HERDAL +Kion do, vi aludas? + +SOLNESS +Tial vi certe imagas, ke mi estas treege felicxa viro? + +DOKTORO HERDAL +Cxu _tio_ do estus nura imago? + +SOLNESS +(ridas) Ne, ne, -- komprenu min! Je Dio! Imagu, -- esti konstruestro +Solness! Halvard Solness! Ho jes, dankon! + +DOKTORO HERDAL +Jes, mi devas konfesi, ke al _mi_ sxajnas kvazaux la felicxo sekvis +vin en vere nekredebla grado. + +SOLNESS +(subpremas sombran rideton) Gxi faris. Mi ne povas plendi pri _tio_. + +DOKTORO HERDAL +Unue ja brulis tiu malnova, terura rabistkastelo por vi. Kaj _tio_ +estis ja granda bonsxanco. + +SOLNESS +(serioze) Estis la familia hejmo de Aline, kiu forbrulis. Memoru +_tion_. + +DOKTORO HERDAL +Jes, por _sxi_ tio certe estis peza aflikto. + +SOLNESS +Gxis hodiaux sxi ne liberigxis el gxi. Ecx ne post tiuj dek du -- dek +tri jaroj. + +DOKTORO HERDAL +Kio sekvis poste certe estis la plej peza bato por sxi. + +SOLNESS +Io kun la alia. + +DOKTORO HERDAL +Sed vi, -- vi mem, -- vi progresis pro tio. Komencis kiel malricxa +knabo el la kamparo, -- kaj staras nun kiel la unua en via brancxo. +Ho jes, sinjoro Solness, _vi_ ja vere estis bonsxanca. + +SOLNESS +(ekrigardas lin eviteme) Jes, sed estas ja gxuste _tio_, kion mi tiel +forte timas. + +DOKTORO HERDAL +Timas? Cxar la sukceso sekvas vin? + +SOLNESS +Frue kaj malfrue mi timas, -- timas. Cxar iam la sxangxigxo ja venos, +komprenu. + +DOKTORO HERDAL +Babilajxo! De kie venus la sxangxigxo? + +SOLNESS +(firme kaj certe) Venos de la junularo. + +DOKTORO HERDAL +Pa! La junularo! Vi ja ne estas eksmoda, vi, mi opinius. Ho ne, -- Vi +staras ja nun tiel solide cxi tie, kiel neniam antauxe. + +SOLNESS +La sxangxigxo venos. Mi antauxsentas. Kaj mi vidas gxin proksimigxi. +Iu komencas postuli: retiru vin por mi! Kaj cxiuj la aliaj sturmas +post li kaj minacas kaj krias: spacon -- spacon -- spacon! Jes, +atentu nur, doktoro. Iam venos la junuloj frapante sur la pordon -- + +DOKTORO HERDAL +(ridetas) Nu, bona Dio, kio sekve? + +SOLNESS +Kio sekve? Jes, tiam estos finite pri konstruestro Solness. + +(Iu frapas la maldekstran pordon.) + +SOLNESS +(skuigxas) Kio _estas_? Cxu vi auxdis?? + +DOKTORO HERDAL +Iu frapis. + +SOLNESS +(lauxte) Envenu! + +(_Hilde Wangel_ envenas tra la antauxcxambra pordo. Sxi estas meze +alta, elasta kaj belstatura. Iom sunbruna. Vestita en turisma +kostumo, kun suprenfiksita jupo, kaj etendita maristkolumo kaj +maristcxapeto sur la kapo. Dorsosako, plejdo en rimeno kaj longa +montar-bastono.) + +HILDE WANGEL +(iras kun brilantaj, gxojaj okuloj al _Solness_) Bonan vesperon! + +SOLNESS +(rigardas sxin necerte) Bonan vesperon -- + +HILDE +(ridas) Aspekte vi ne rekonas min! + +SOLNESS +Ne, vere mi devas diri, ke -- tiel en la momento -- + +DOKTORO HERDAL +(proksimigxas) Sed _mi_ rekonas vin, frauxlino -- + +HILDE +(kontente) Ho, cxu estas vi, kiu --! + +DOKTORO HERDAL +Jes, certe estas mi. (al _Solness_) Ni renkontigxis cxi-somere supre +en montodometo. (al _Hilde_) Kio do okazis pri la aliaj virinoj? + +HILDE +Ho, ili prenis la vojon okcidenten, ili. + +DOKTORO HERDAL +Certe ne placxis al ili la bruo, kiun ni faris en la vespero. + +HILDE +Ne, certe ili tion ne sxatis. + +DOKTORO HERDAL +(minacas per la fingro) Kaj ne estas eble nei, ke vi iomete koketis +kun ni. + +HILDE +Tio estis ja pli amuza, ol sidi trikante sxtrumpojn kune kun tiuj +virinoj. + +DOKTORO HERDAL +(ridas) Mi tute samopinias kun vi! + +SOLNESS +Cxu vi venis al la urbo nun-vespere? + +HILDE +Jes, mi jxus venis. + +DOKTORO HERDAL +Tute sola, frauxlino Wangel? + +HILDE +Jes! + +SOLNESS +Wangel? Cxu vi nomigxas Wangel? + +HILDE +(rigardas lin gaje, surprize) Kompreneble mi ja _tiel_ nomigxas. + +SOLNESS +Vi do estas filino de la distrikta kuracisto en Lysanger? + +HILDE +(kiel antauxe) Jes, kies filino mi alie estus? + +SOLNESS +Nu, ni do renkontigxis _tie_. La someron, kiam mi konstruis turon sur +la malnova pregxejo. + +HILDE +(pli serioze) Jes, kompreneble tiam estis. + +SOLNESS +Nu, estas longe de tiam. + +HILDE +(rigardas lin firme) _Estas_ nun precize tiuj dek jaroj de tiam. + +SOLNESS +Kaj tiam vi estis nur infano, mi pensas. + +HILDE +(pase rimarkante) Tamen dek du -- dek tri jarojn. + +DOKTORO HERDAL +Cxu estas la unua fojo, ke vi vizitas cxi tiun urbon, frauxlino +Wangel? + +HILDE +Jes, vere estas. + +SOLNESS +Kaj vi eble neniun konas cxi tie? + +HILDE +Neniun escepte vin. Jes, kaj vian edzinon. + +SOLNESS +Nu, ankaux _sxin_ vi konas? + +HILDE +Nur _iomete_. Ni estis kune kelkajn tagojn en la sanatorio -- + +SOLNESS +Nu _tie_. + +HILDE +Sxi diris, ke mi venu viziti sxin, se mi venus cxi tien en la urbon. +(ridetas) Cetere inviti ne estus necese. + +SOLNESS +Kaj sxi neniam _tion_ priparolis -- + +(_Hilde_ metas la bastonon apud la fornon, malligas la dorsosakon kaj +metas gxin kaj la plejdon sur la sofon. _Doktoro Herdal_ volas helpi +sxin. _Solness_ staras sxin rigardante.) + +HILDE +(iras al li) Nu, do mi petas permeson resti cxi tie cxi tiun +nokton. + +SOLNESS +Tio certe bone eblas. + +HILDE +Cxar mi ne havas aliajn vestajxojn ol tiujn, kiujn mi nun surhavas. +Jes, kaj kompleton de subvestajxoj en la dorsosako. Sed _tiu_ bezonas +lavadon. Cxar gxi estas tre malpura. + +SOLNESS +Ho jes, _tio_ eblas. Mi nur informu mian edzinon -- + +DOKTORO HERDAL +Kaj intertempe mi faros mian viziton al tiu malsanulo. + +SOLNESS +Jes, faru. Kaj poste vi ja revenos. + +DOKTORO HERDAL +(sxerce, kun ekrigardo al _Hilde_) Jes, pri tio vi povas jxuri! +(ridas) Vi tamen profetis vere, sinjoro Solness! + +SOLNESS +Kiel? + +DOKTORO HERDAL +La junuloj _tamen_ venis frapante vian pordon. + +SOLNESS +(vivigita) Jes, sed tamen alimaniere. + +DOKTORO HERDAL +Jes. Sendube! + +(Li eliras tra la antauxcxambra pordo. _Solness_ malfermas la pordon +dekstre, kaj vokas en la apudan cxambron.) + +SOLNESS +Aline! Bonvolu enveni. Venis iu frauxlino Wangel, kiun vi konas. + +SINJORINO SOLNESS +(aperas cxe la pordo) Kiu _estas,_ vi diras? (ekvidas _Hilde_) Ho, +cxu estas _vi_? (alproksimigxas kaj etendas manon) Vi do tamen venis +al la urbo. + +SOLNESS +Frauxlino Wangel jxus alvenis. Kaj sxi petas resti cxi tie la +nokton. + +SINJORINO SOLNESS +Cxe ni? Jes kompreneble. + +SOLNESS +Por ordigi siajn vestajxojn, vidu. + +SINJORINO SOLNESS +Mi zorgos pri vi kiel eble bone. Estas ja nur devo. Via valizo do +postvenos? + +HILDE +Mi ne _havas_ valizon. + +SINJORINO SOLNESS +Nu, tio ordigxos, mi esperas. Sed nun vi devas kontentigxi cxi tie +cxe mia edzo. Kaj mi prizorgos cxambron agrablan por vi. + +SOLNESS +Cxu ni ne povas preni unu el la infancxambretoj? Cxar ili ja staras +tute pretaj. + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes. _Tie_ ni havas pli ol suficxe da loko. (al _Hilde_) Eksidu +nun kaj iomete ripozu. (Sxi eliras dekstren) + +(_Hilde_, kun la manoj sur la dorso, pasxadas en la cxambro kaj +ekrigardas ion aux alian. _Solness_ staras antaux la tablo, ankaux li +kun la manoj surdorse, kaj sxin sekvante per la okuloj.) + +HILDE +(haltas kaj rigardas lin) Cxu vi havas plurajn infancxambretojn? + +SOLNESS +Estas tri infancxambretoj en la domo. + +HILDE +Oho, multe. Vi do havas ege multajn infanojn, cxu? + +SOLNESS +Ne. Ni havas neniun infanon. Sed nun _vi_ ja povas esti infano +cxi tie. + +HILDE +Cxi tiun nokton, jes. Mi ne krios. Mi provos dormi kiel sxtono. + +SOLNESS +Jes. Vi certe estas tre laca, mi pensas. + +HILDE +Ho ne! Sed tamen --. Cxar estas terure bonege kusxi tiel +ongxante. + +SOLNESS +Vi ofte songxas nokte, cxu? + +HILDE +Ho jes! Preskaux cxiam. + +SOLNESS +Pri kio vi _pleje_ songxas? + +HILDE +Tion mi ne diras cxi-vespere. Alian fojon -- eble. + +(Sxi denove pasxadas sur la planko, haltas apud la pupitro kaj +foliumas iomete inter la libroj kaj la paperoj.) + +SOLNESS +(iras pli proksimen) Cxu vi ion sercxas? + +HILDE +Ne, mi nur staras rigardante tion cxi. (turnas sin) Eble mi ne +rajtas? + +SOLNESS +Jes, bonvolu. + +HILDE +Cxu estas _vi_, kiu skribas en tiun grandan protokolon? + +SOLNESS +Ne, tion faras la librotenistino. + +HILDE +Virino? + +SOLNESS +(ridetas) Jes, kompreneble. + +HILDE +Tia, kian vi tenas cxe vi tie cxi? + +SOLNESS +Jes. + +HILDE +Cxu sxi estas edzinigxinta? + +SOLNESS +Sxi estas frauxlino. + +HILDE +Nu tiel. + +SOLNESS +Sed sxi eble baldaux edzinigxos. + +HILDE +Estas bone por _sxi_, tio. + +SOLNESS +Sed ne precipe bone por _mi_. Cxar tiam mi havos neniun por helpi min. + +HILDE +Cxu vi ne povas havigi iun alian, kiu estas same tauxga? + +SOLNESS +Eble _vi_ volus resti cxi tie kaj -- kaj skribi en la protokolon? + +HILDE +(rigardas lin de supre malsupren) Nu, _tion_ vi kredus! Ne dankon, -- +tio ne okazu. + +(Sxi denove pasxadas trans la plankon kaj eksidas sur la +balancsegxon. Ankaux _Solness_ iras al la tablo.) + +HILDE +(kvazaux dauxrigante) -- cxar cxi tie certe estas aliaj eblecoj por +okupigxi ol tiajxoj. (rigardas lin ridete) Cxu ne ankaux _vi_ tion opinias? + +SOLNESS +Kompreneble. Unue vi eble volas viziti la butikojn por provizi vin +per bezonajxoj. + +HILDE +(sxerce) Ne, _tion_ mi ne intencas! + +SOLNESS +Cxu? + +HILDE +Jes, cxar mi jam plene elspezis mian monon. + +SOLNESS +(ridas) Do, nek valizo kaj nek mono! + +HILDE +Nenio el ambaux. Sed cxit, -- ne gravas nun. + +SOLNESS +Jen, pro _tio_ mi sxatas vin! + +HILDE +Nur pro _tio_? + +SOLNESS +Pro diversaj kialoj. (eksidas sur la apogsegxon) Cxu via patro +ankoraux vivas? + +HILDE +Jes, patro vivas. + +SOLNESS +Kaj nun vi eble intencas studi cxi tie? + +HILDE +Ne, pri tio mi ne ekpensis. + +SOLNESS +Sed vi do restos cxi tie dum ioma tempo, mi pensas? + +HILDE +Laux la okazajxoj. + +(Sxi sidas momenton balancante, kaj rigardante lin, duone serioze, +duone kun subpremata rideto. Sxi deprenas sian cxapelon, kaj metas +gxin antaux sin sur la tablon.) + +HILDE +Konstruestro Solness? + +SOLNESS +Jes? + +HILDE +Vi estas tre forgesema, cxu? + +SOLNESS +Forgesema? Ne, ne laux _mia_ scio. + +HILDE +Sed cxu vi nepre ne volas paroli kun mi pri _tio_ tie norde? + +SOLNESS +(ekmiras) Norde en Lysanger? (indiferente) Nu, pri tio ne estas multe +irenda, mi pensas. + +HILDE +(rigardas lin riprocxe) Kial vi nun sidas tie dirante tiajxon! + +SOLNESS +Nu, do _vi_ parolu al _mi_ pri tio. + +HILDE +Kiam la turo estis finkonstruita, estis granda solenajxo en la +urbo. + +SOLNESS +Jes, tiun tagon mi ne facile forgesos. + +HILDE +(ridetas) Cxu ne? Estas afable de _vi_, tio! + +SOLNESS +Afable? + +HILDE +Estis muziko en la pregxeja placo. Kaj multaj, multaj centoj da +homoj. Ni lernantinoj estis blanke vestitaj. Kaj ni cxiuj portis +flagojn. + +SOLNESS +Ho jes, la flagojn, -- tiujn mi ja efektive memoras! + +HILDE +Kaj vi grimpis rapide supren la skafaldon. Tute supren al la plej +alta pinto. Kaj grandan florkronon vi kunportis. Kaj tiun florkronon +vi pendigis tute supre sur la ventomontrilo. + +SOLNESS +(mallonge, interrompante) Tiel mi tiam faris. Cxar estis malnova +kutimo. + +HILDE +Estis mirinde incite stari tie sube kaj rigardi supren al vi. Imagu +se li falus! Li, -- la konstruestro mem! + +SOLNESS +(kvazaux deturnante) Jes, jes, jes, povus okazi. Cxar unu el tiuj +blanke vestitaj diablidoj, -- sxi _kondutis_ tiel freneze kaj kriis +supren al mi -- + +HILDE +(brile gxoje) "Hura por konstruestro Solness"! Jes! + +SOLNESS +-- kaj svingadis tiel per la flago, ke mi -- ke mi preskaux +kapturnigxis rigardante. + +HILDE +(pli mallauxte, serioze) Tiu diablido, -- tiu estis _mi_. + +SOLNESS +(fiksas rigide la okulojn sur sxin) Pri tio mi nun certas. Devas esti +_vi_. + +HILDE +(denove vigla) Cxar estis terure loge kaj incite. Mi ne povis kredi, +ke trovigxas en la mondo konstruestro, kiu povus konstrui tian +senmezure altan turon. Kaj jen tio, ke vi mem staris tie supre cxe la +plej alta pinto! Tute vivanta! Kaj ke vi tute ne kaptigxis de +vertigxo! _Tio_ estis ja la pli -- pli -- vertigxanta imago. + +SOLNESS +Kiel vi do tiel certe sciis, ke mi ne vertigxis --? + +HILDE +(repusxante) Ho ne! Ne! Tion mi sentis interne. Cxar alie vi ne estus +povinta stari tie supre kantanta. + +SOLNESS +(rigardas sxin mire) Kantanta? Cxu _mi_ kantis? + +HILDE +Jes, vi efektive faris. + +SOLNESS +(agitas la kapon) Mi neniam dum mia vivo kantis strofon. + +HILDE +Jes, tiam vi kantis. Sonis kiel harpoj en la aero. + +SOLNESS +(penseme) Estas iom stranga, -- tio cxi. + +HILDE +(silentas momenton, rigardas lin kaj diras mallauxte) Sed _jen_, -- +poste, -- _tiam_ sekvis la _gxusta._ + +SOLNESS +La gxusta? + +HILDE +(brile vigle) Jes, pri _tio_ mi ja ne bezonas memorigi vin? + +SOLNESS +Ho jes, memorigu min iomete ankaux pri _tio_. + +HILDE +Cxu vi ne povas memori, ke oni arangxis grandan bankedon por vi en la +klubo? + +SOLNESS +Nu jes. Okazis certe la saman posttagmezon. Cxar la sekvan matenon +mi forvojagxis. + +HILDE +Kaj post la klubo vi estis invitata hejmen al ni por la +vespermangxo. + +SOLNESS +Tute gxuste, frauxlino Wangel. Strange, kiel bone vi memoras cxi +tiujn bagatelajxojn. + +HILDE +Bagatelajxojn! Ho, _vi_ parolas! Cxu eble estis bagatelajxo ankaux +tio, ke mi estis _sola_ en la cxambro, kiam vi venis? + +SOLNESS +Vi do vere _estis_? + +HILDE +(ne lin respondante) Tiam vi ne nomis min diablido. + +SOLNESS +Ne, tion mi eble ne faris. + +HILDE +Vi diris, ke mi estas belega en tiu blanka robo, kaj ke mi aspektas +kvazaux eta princino. + +SOLNESS +Vi certe tiel aspektis, frauxlino Wangel. Kaj krome -- kiom mi sentis +min libera kaj vigla tiun tagon -- + +HILDE +Kaj vi diris, ke kiam mi farigxos granda, mi estos _via_ +princino. + +SOLNESS +(ridas iomete) Jen, jen, -- cxu ankaux _tion_ mi diris? + +HILDE +Jes, vi faris. Kaj kiam mi demandis kiom longe mi devus atendi, vi +diris ke vi revenos post dek jaroj, -- kiel trolo, -- por forrabi +in. Al Hispanio aux ien. Kaj _tie_ vi acxetus regxlandon por mi, vi +promesis. + +SOLNESS +(kiel antauxe) Jes, post bona tagmangxo oni ne precize nombras la +monerojn. Sed cxu mi vere _diris_ cxion tion? + +HILDE +(ridas silente) Jes. Kaj vi ankaux diris la nomon de tiu +regxlando. + +SOLNESS +Nu? + +HILDE +Gxi nomigxus Orangxosinio, vi diris. + +SOLNESS +Nu, estas ja apetitodona nomo. + +HILDE +Ne, al mi gxi tute ne placxis. Cxar aspekte vi mokis min. + +SOLNESS +Sed _tio_ certe ne estis mia intenco. + +HILDE +Ne, tion oni ja ne kredus. Laux tio, kion vi faris poste -- + +SOLNESS +Kion mi do poste faris? + +HILDE +Jes, mankis nur ke vi ankaux _tion_ forgesis! Cxar tiajxon oni devas +ja memori, mi opinias. + +SOLNESS +Jes, jes, iomete memorigu min, kaj eble --. Nu? + +HILDE +(fiksrigardas lin) Vi kaptis min kaj kisis min, konstruestro +Solness. + +SOLNESS +(gapante ekstaras de la segxo) Cxu faris _mi_! + +HILDE +Jes ja, vi faris. Vi prenis min per ambaux manoj kaj klinis min +malantauxen kaj kisis min. Multajn fojojn. + +SOLNESS +Ho, sed kara, bona frauxlino Wangel --! + +HILDE +(ekstaras) Vi do ne volas tion nei? + +SOLNESS +Jes, tion mi vere neas! + +HILDE +(rigardas lin malestime) Nu tiel. + +(Sxi turnas sin kaj iras malrapide tute al la forno, kie sxi restas +staranta forturnita kaj senmova kun la manoj surdorse. Mallonga +auxzo.) + +SOLNESS +(iras singardeme al sxi malantauxe) Frauxlino Wangel --? + +HILDE +(silentas kaj ne movas sin) + +SOLNESS +Ne staru tie kiel sxtonstatuo. Kion vi diris, devas esti io, kion vi +songxis. (metas la manon sur sxian brakon) Auxskultu nun -- + +HILDE +(faras senpaciencan movon per la brako) + +SOLNESS +(kvazaux penso eklumas en li) Aux --! Atendu! -- Kasxas sin io pli +profunda sube, vidu! + +HILDE +(ne movas sin) + +SOLNESS +(mallauxte sed intense) Mi eble estis _pensinta_ tion cxi. Mi eble +_volis_ tion. _Deziris_ tion. _Emis_ fari tion. Kaj --. Cxu ne povus +esti tiel? + +HILDE +(dauxre silentas) + +SOLNESS +(senpacience) Nu ja, jes, je diablo, -- do mi _faris_! + +HILDE +(iomete turnas la kapon, sen lin rigardi) Vi do nun konfesas? + +SOLNESS +Jes, cxion kion vi volas. + +HILDE +Ke vi cxirkauxbrakis min? + +SOLNESS +Jes jes! + +HILDE +Kaj klinis min malantauxen? + +SOLNESS +Tre profunde malantauxen. + +HILDE +Kaj kisis min? + +SOLNESS +Jes, mi faris. + +HILDE +Multajn fojojn? + +SOLNESS +Tiom da fojoj kiom vi volas. + +HILDE +(rapide turnas sin al li kaj reprenas la brile gxojan esprimon) Nu +vidu, ke mi fine sukcesis tion eltiri el vi! + +SOLNESS +(ekridetas) Jes, imagu nur, -- ke mi povis forgesi tion. + +HILDE +(denove iomete malgajhumora, iras for de li) Ho, vi certe kisis tiom +multajn dum via vivo, mi kredas. + +SOLNESS +Ne, _tion_ vi do ne kredu pri mi. + +(_Hilde_ eksidas en la apogsegxon. _Solness_ staras sin apogante al +la balancsegxo.) + +SOLNESS +(rigardas sxin esplore) Frauxlino Wangel? + +HILDE +Jes? + +SOLNESS +Kiel do _estis_? Kio do okazis poste, -- tio inter ni du? + +HILDE +Nenio pli okazis. Tion vi ja scias. Cxar venis ja la aliaj gastoj, +kaj -- isx! + +SOLNESS +Jes gxuste! La aliuloj venis. Ke mi povis ankaux _tion_ forgesi. + +HILDE +Ho, vi ja efektive nenion forgesis. Nur hontis iomete. Tiajxon oni ne +forgesas, mi scias. + +SOLNESS +Ne. Aspektus ja tiel. + +HILDE +(denove vigla, rigardas lin) Aux eble vi ankaux forgesis kiun tagon +tio okazis? + +SOLNESS +Kiun tagon --? + +HILDE +Jes, kiun tagon vi metis la florkronon sur la turon? Nu? Diru +tuj! + +SOLNESS +Hm, -- la gxustan tagon mi vere forgesis. Mi nur scias, ke estis +antaux dek jaroj. Tiel dum la auxtuno. + +HILDE +(kelkfoje kapjesas malrapide) Estis antaux dek jaroj. La 19an de +Septembro. + +SOLNESS +Nu ja, tiam do eble estis. Jen, ankaux _tion_ vi memoras, vi! +(haltas) Sed auxdu --! Jes, -- hodiaux estas ankaux la 19a de +Septembro. + +HILDE +Jes, estas. Kaj la dek jaroj forpasis. Kaj vi ne venis, -- kiel vi +promesis al mi. + +SOLNESS +Promesis? Timigis vin per tio, vi certe pensas? + +HILDE +Mi opinias, ke _tio_ ne estas io timiga. + +SOLNESS +Nu, moketis vin do. + +HILDE +Cxu estis nur _tio_, kion vi volis? Moki min? + +SOLNESS +Nu, aux nur sxerci iomete kun vi. Je Dio, mi ne gxuste memoras. Sed +io tia certe estis. Cxar vi estis ja nur infano tiam. + +HILDE +Ho, mi eble ne estis tiel nura infano. Ne tia knabineto, kian _vi_ +opinias. + +SOLNESS +(rigardas sxin esplore) Cxu vi vere tute serioze pensis, ke mi +revenus? + +HILDE +(kasxas duone sxercan rideton) Jes vere! _Tion_ mi atendis de vi. + +SOLNESS +Ke mi revenus al vi por preni vin kun mi? + +HILDE +Gxuste kiel trolo, jes. + +SOLNESS +Kaj fari vin princino? + +HILDE +Tion vi ja promesis. + +SOLNESS +Kaj ankaux donaci al vi regxlandon? + +HILDE +(rigardas al la plafono) Kial ne? Cxar ne devus ja nepre esti ia tia +ordinara, reala regxlando. + +SOLNESS +Sed iu alia, same bona? + +HILDE +Jes, almenaux same bona. (rigardas lin iomete) Se vi kapablis +konstrui la plej altajn pregxejturojn en la mondo, vi ja certe ankaux +povus trovi eblecon por iu regxlando, -- mi pensis. + +SOLNESS +(skuas la kapon) Mi vere ne kapablas kompreni vin, frauxlino +Wangel. + +HILDE +Cxu ne? Sxajnas al mi tre simple. + +SOLNESS +Ne, mi tute ne komprenas cxu vi vere imagas, kion vi diras. Aux cxu +vi nur sidas tie sxercante -- + +HILDE +(ridetas) Eble mokas? Ankaux mi? + +SOLNESS +Jes gxuste. Mokas. Nin ambaux. (ekrigardas sxin) Cxu vi longe scias, +ke mi estas edzigxinta? + +HILDE +Jes, tion mi estas scianta la tutan tempon. Kial vi demandas pri +_tio_? + +SOLNESS +(pase) Ne, ne, mi nur ekpensis tiel. (rigardas sxin serioze kaj +diras mallauxte) Kial vi venis? + +HILDE +Cxar mi volas havi mian regxlandon. Forpasis la interkonsentita +tempo. + +SOLNESS +(ridas senvole) Vi estas sxercemulino! + +HILDE +(gaje) Prezentu mian regxlandon, konstruestro! (frapas per la fingro) +La regxlandon sur la tablon! + +SOLNESS +(sxovas la balancsegxon pli proksimen kaj eksidas) Serioze dirite, -- +kial vi venis? Kion vi intencas fari cxi tie? + +HILDE +Ho, unue mi volas cxirkauxiri kaj rigardi cxion, kion vi +konstruis. + +SOLNESS +Do vi havas suficxe por cxirkauxkuri. + +HILDE +Jes, vi ja konstruis ege multe. + +SOLNESS +Jes, mi faris. Pleje la lastajn jarojn. + +HILDE +Ankaux multajn pregxejturojn? Tiajn ege altajn? + +SOLNESS +Ne. Nun mi ne plu konstruas pregxejturojn. Kaj ankaux ne +pregxejojn. + +HILDE +Kion vi do _nun_ konstruas? + +SOLNESS +Hejmojn por homoj. + +HILDE +(penseme) Cxu vi ne povus fari ion, -- ion similan al pregxejturoj +ankaux sur tiuj hejmoj? + +SOLNESS +(miras) Kion vi aludas per _tio_? + +HILDE +Mi aludas ion, -- ion montranta -- kvazaux libere supren. Kun la +ventomontrilo vertigxe tute alte. + +SOLNESS +(pripensas) Strange ke vi _tion_ diras. Cxar estas ja tio, kion mi +pleje sxatus fari. + +HILDE +(senpacience) Sed kial vi tion ne _faras_? + +SOLNESS +(agitas la kapon) Ne, cxar la homoj ne volas gxin _havi_! + +HILDE +Imagu, -- ke ili ne volas! + +SOLNESS +(pli facile) Sed nun mi konstruas novan hejmon por mi. Jen, tute +proksime. + +HILDE +Por vi mem? + +SOLNESS +Jes. Gxi preskaux finigxis. Kaj sur _gxi_ estas turo. + +HILDE +Alta turo? + +SOLNESS +Jes. + +HILDE +Tre alta? + +SOLNESS +Homoj certe diros, ke gxi estas tro alta. Almenaux por hejmo. + +HILDE +Tiun turon mi volas tuj rigardi morgaux matene. + +SOLNESS +(sidas la mentonon apogitan sur la mano sxin rigardante) Diru al mi, +frauxlino Wangel, -- kiel vi nomigxas? Baptonome, mi volas diri. + +HILDE +Mi nomigxas Hilde. + +SOLNESS +(kiel antauxe) Hilde? Cxu? + +HILDE +Cxu vi _tion_ ne memoras? Vi ja mem nomis min Hilde. La tagon kiam vi +malbonkondutis. + +SOLNESS +Cxu ankaux _tion_ mi faris? + +HILDE +Sed tiam vi diris _eta_ Hilde. Kaj _tion_ mi ne sxatis. + +SOLNESS +Cxu tion vi ne sxatis, frauxlino Hilde? + +HILDE +Ne. Ne je _tiu_ okazo. -- Cetere -- "princino Hilde" -- +Tio aspektos tre bone, mi opinias. + +SOLNESS +Nu jes. Princino Hilde el -- el --. Kiel do tiu regxlando +nomigxus? + +HILDE +Isxsx do! Mi ne volas auxdi pli pri tiu stulta regxlando. Mi volas +havi iun tute alian, mi! + +SOLNESS +(klinas sin malantauxen en la segxo, kaj dauxre rigardas sxin) Cxu ne +estas strange --? Ju pli mi pensas pri tio nun, -- estas por mi +kvazaux mi tutajn longajn jarojn turmentadis min mem por -- hm -- + +HILDE +Por kio? + +SOLNESS +Por _memori_ ion -- ion _travivitan,_ kion aspekte mi forgesis. Sed +neniam mi kaptis tion, kio gxi estus. + +HILDE +Vi devus fari nodon sur vian posxtukon, konstruestro. + +SOLNESS +Tiam mi estus devinta pensadi, kion tiu nodo signifus. + +HILDE +Nu ja, trovigxas ankaux _tiaj_ troloj en la mondo. + +SOLNESS +(ekstaras malrapide) Bonege ke vi venis al mi nun. + +HILDE +(rigardas lin profunde) Cxu _estis_ bone? + +SOLNESS +Cxar mi sidis cxi tie tute sola. Kaj fiksrigardis senhelpe al cxio. +(pli malrapide) Mi diru al vi, -- mi komencigxis farigxi timema, -- +ege timema pro la junuloj. + +HILDE +(blovas) Pa, -- la junuloj, cxu ili estas timigaj! + +SOLNESS +Jes, gxuste ili. Tial mi sxlosis kaj enfermis min. (mistere) Sciu, +ke la junuloj venos frapegante mian pordon! Enrompi enen al mi! + +HILDE +Mi do pensas, ke vi devas eliri kaj malfermi por la junuloj. + +SOLNESS +Malfermi? + +HILDE +Jes. Por ke la junuloj envenu al vi. Tiel libere. + +SOLNESS +Ne, ne, ne! La junuloj, vidu -- ili estas la vengxo. Ili venas fronte +de la nova tempo. Kvazaux sub nova standardo. + +HILDE +(ekstaras, rigardas lin kaj diras kun trema tiko cxe la busxo) Cxu vi +povas uzi _min_ por io, konstruestro? + +SOLNESS +Jes, mi ja povas nun! Cxar sxajnas al mi ke ankaux _vi_ venas -- +kvazaux sub nova standardo. Junulo kontraux junuloj do --! + +(_Doktoro_ _Herdal_ envenas tra la antauxcxambra pordo) + +DOKTORO HERDAL +Nu, -- cxu vi dauxre sidas cxi tie, vi kaj la frauxlino? + +SOLNESS +Jes. Ni havis multe priparolindan, ni du. + +HILDE +Kaj novajxojn kaj malnovajxojn. + +DOKTORO HERDAL +Cxu vere? + +HILDE +Ho, estis ege amuze. Cxar konstruestro Solness -- li havas tian +bonegan memorkapablon, li. Cxiujn ajn bagatelojn li tuj memoras. + +(_Sinjorino Solness_ venas tra la pordo dekstre.) + +SINJORINO SOLNESS +Nun, frauxlino Wangel, la cxambro estas preta por vi. + +HILDE +Ho, kiel afabla vi estas al mi! + +SOLNESS +(al la _sinjorino_) La infancxambro? + +SINJORINO SOLNESS +Jes. La meza. Sed unue ni devus iri al la tablo, cxu ne? + +SOLNESS +(kapsignas al _Hilde_) Hilde dormu en la infancxambro, sxi. + +SINJORINO SOLNESS +(rigardas lin) Hilde? + +SOLNESS +Jes, frauxlino Wangel nomigxas Hilde. Mi konis sxin, kiam sxi estis +infano. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, cxu vi _faris_? Nu do, bonvolu. La tablo estas preta. + +(Sxi prenas la brakon de _doktoro Herdal_ kaj iras dekstren) + +(Dume _Hilde_ kolektas siajn pakajxojn) + +HILDE +(mallauxte kaj rapide al Solness) Cxu estas vero, kion vi diris? Cxu +vi _povas_ uzi _min_ por io? + +SOLNESS +(prenas sxiajn ajxojn) _Vi_ estas tiu, kiun mi plej kore +sopiris. + +HILDE +(rigardas lin per gxoje mirantaj okuloj, kaj kunfrapas la manojn) Ho +vi granda, gxuinda mondo --! + +SOLNESS +(ekscitite) Nu --? + +HILDE +Tiel mi ja _havas_ mian regxlandon! + +SOLNESS +(senvole) Hilde --! + +HILDE +(denove kun la tremanta tiko cxe la busxo) _Preskaux_, -- mi +dirus. + +(Sxi eliras dekstren. _Solness_ sekvas sxin.) + + + + +DUA AKTO + + +(Bele meblita, pli malgranda salono cxe _konstruestro Solness_. Sur +la fona muro vitra pordo elen al verando kaj gxardeno. Dekstre angulo +kun orielo, en kiu estas floroj kaj granda fenestro. Koresponda +ngulo maldekstre. En tiu estas malgranda panelpordo. Sur ambaux +flankaj muroj ordinaraj pordoj. Antauxe dekstre konzoltablo kun +granda spegulo. Floroj kaj plantoj ricxe arangxitaj. Antauxe +maldekstre sofo kun tablo kaj segxoj. Pli malantauxe librosxranko. +Sur la planko, antaux la orielo, tableto kaj kelkaj segxoj. Estas +frue antauxtagmeze.) + +(_Konstruestro Solness_ sidas cxe la tableto kun la dokumentujo de +_Ragnar_ malfermita antaux si. Li foliumas inter la desegnajxoj kaj +detale rigardas kelkajn el ili. _Sinjorino Solness_ pasxadas senbrue +kun malgranda akvujo ordigante la florojn. Sxi estas nigre vestita +kiel antauxe. Sxiaj cxapelo, supervestoj kaj sunsxirmilo kusxas sur +segxo apud la spegulo. _Solness_ foje nerimarkite sekvas sxin per la +okuloj. Neniu el ili parolas.) + +(_Kaja Fosli_ silente venas tra la pordo maldekstre.) + +SOLNESS +(turnas la kapon kaj diras indiferente pase) Nu, cxu estas _vi_? + +KAJA +Mi volis nur informi, ke mi venis. + +SOLNESS +Jes, jes, bone. Kaj Ragnar, cxu ankaux li? + +KAJA +Ne, ankoraux ne. Li devis resti por atendi la doktoron. Sed poste li +volus veni por scii -- + +SOLNESS +Kiel statas pri la maljunulo hodiaux? + +KAJA +Malbone. Li petas pardonon, ke li devas kusxi la tutan tagon. + +SOLNESS +Nu ja. Ke li faru. Sed vi do iru al via laboro. + +KAJA +Jes. (haltas cxe la pordo) Eble vi volas paroli kun Ragnar, kiam li +venos? + +SOLNESS +Ne, -- mi ne scias pri io preciza. + +(_Kaja_ eliras maldekstre) + +(_Solness_ dauxre sidas foliumante la desegnajxojn.) + +SINJORINO SOLNESS +(cxe la plantoj) Mi scius, cxu ne ankaux li mortos. + +SOLNESS +(ekrigardas sxin) Ankaux li? Kiu krom li? + +SINJORINO SOLNESS +(ne respondante) Jes, jes; maljuna Brovik -- li eble mortos nun +ankaux li, Halvard. Vi vidos. + +SOLNESS +Kara Aline, cxu vi ne devus eliri por iomete promeni? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, mi ja devus fari. (Sxi dauxrigas ordigi la florojn.) + +SOLNESS +(lauxte, super la desegnajxoj) Cxu sxi dauxre dormas? + +SINJORINO SOLNESS +(rigardas lin) Cxu estas frauxlino Wangel pri kiu vi pensadas? + +SOLNESS +(indiferente) Tiel hazarde mi ekmemoris pri sxi. + +SINJORINO SOLNESS +Frauxlino Wangel ellitigxis antaux longe. + +SOLNESS +Nu, sxi _faris_? + +SINJORINO SOLNESS +Kiam mi enrigardis, sxi sidis pretigante siajn vestajxojn. (Sxi iras +antaux la spegulon, kaj komencas malrapide surmeti la cxapelon.) + +SOLNESS +(post mallonga pauxzo) Fine ni tamen trovis uzon por infancxambreto, +Aline. + +SINJORINO SOLNESS +Jes, efektive. + +SOLNESS +Kaj sxajnas al mi pli bone, ol ke cxio restas malplena. + +SINJORINO SOLNESS +Tiu malpleno estas vere terura. Vi pravas. + +SOLNESS +(fermas la dokumentujon, ekstaras kaj proksimas) Vi _tion_ vidos, +Aline, ke de nun farigxos pli bone por ni. Multe pli hejmece. Pli +facile vivi. -- Precipe por _vi_. + +SINJORINO SOLNESS +(ekrigardas lin) De nun? + +SOLNESS +Jes, kredu min, Aline -- + +SINJORINO SOLNESS +Cxu vi aludas, -- cxar _sxi_ venis al ni? + +SOLNESS +(regas sin) Mi kompreneble celas, -- kiam ni translogxigxos en la +novan domon. + +SINJORINO SOLNESS +(prenas la supervestajxojn) Jes, cxu vi tion kredas, Halvard? Ke tiam +farigxos pli bone? + +SOLNESS +Ion alian mi tute ne povas imagi. Kaj certe ankaux _vi_ tion +kredas? + +SINJORINO SOLNESS +Mi tute nenion kredas pri la nova domo. + +SOLNESS +(malbonhumore) Estas vere seniluziige por mi auxdi tion. Cxar estas +ja precipe por vi, ke mi konstruis gxin. (Li volas helpi sxin pri la +vestajxoj.) + +SINJORINO SOLNESS +(evitante) Funde vi faras tro multe por mi. + +SOLNESS +(iom ekscitite) Ne, ne, tiajxon vi ne devas diri, Aline! Mi ne +toleras auxdi tiajxon de vi! + +SINJORINO SOLNESS +Nu, do mi tion ne plu diros, Halvard. + +SOLNESS +Sed mi havas opinion _mian_. Vi tamen vidos, ke arangxigxos bone por +vi en la nova domo. + +SINJORINO SOLNESS +Ho Dio, -- bone por mi --! + +SOLNESS +(vigle) Jes! Jes! Fidu nur _tion_! Cxar _tie_, vidu, -- _tie_ +estos nekredeble multe kio memorigos vin pri via propra -- + +SINJORINO SOLNESS +Pri tio, kio estis post patro kaj patrino, -- Kaj forbrulis -- +cxio. + +SOLNESS +(mallauxte) Jes, jes, vi kompatinda Aline. Estis terura bato por vi, +tiu. + +SINJORINO SOLNESS +(ekplendas) Vi povas konstrui kiom ajn, kion vi volas, Halvard, -- +por _mi_ vi ne plu povas rekonstrui veran hejmon! + +SOLNESS +(pasxadas sur la planko) Nu, do ni je Dio ne plu parolu pri tio +cxi. + +SINJORINO SOLNESS +Alie ni ja ne kutimas paroli pri tio. Cxar vi ja cxiam evitas la +temon -- + +SOLNESS +(abrupte haltas kaj rigardas sxin) Cxu _mi?_ Kial mi _tion_ farus? +Evitas? + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes, mi bone komprenas vin, Halvard. Vi volas kompati min. Kaj +ankaux senkulpigi min. Tiom, -- kiom vi povas. + +SOLNESS +(kun surprizitaj okuloj) _Vin_! Cxu estas _vi_, -- vi mem, pri kiu vi +parolas, Aline! + +SINJORINO SOLNESS +Jes, devas ja esti pri mi, cxu ne? + +SOLNESS +(nevole al si mem) Ankaux _tio_! + +SINJORINO SOLNESS +Cxar pri la malnova domo, -- pri _gxi_ devis esti kiel estis. Granda +Dio, -- kiam unue la akcidento okazis, -- + +SOLNESS +Jes, vi pravas. Akcidenton oni ne regas, -- oni diras. + +SINJORINO SOLNESS +Sed la terurajxo kiu postsekvis la fajron --! Estas _tio_! Tio, tio, +tio! + +SOLNESS +(impete) Pri _gxi_ ne pensu, Aline! + +SINJORINO SOLNESS +Jes, gxuste pri _tio_ mi devas pensi. Kaj fine ankaux povi paroli pri +gxi. Cxar sxajnas al mi, ke mi ne plu povas porti tion. Kaj ke mi +neniam permesigxas pardoni min mem --! + +SOLNESS +(ekkrie) Vin mem -- + +SINJORINO SOLNESS +Jes, cxar mi ja havis devojn al du flankoj. Al vi kaj al la etuloj. +Mi estus devinta hardi min. Ne estus devinta lasi la timon sxteli +miajn fortojn. Ecx ne la aflikton, cxar la hejmo forbrulis por mi. +(tordas la manojn) Ho, se mi estus povinta, Halvard! + +SOLNESS +(mallauxte, skuita, proksimigxas) Aline, -- promesu al mi, ke vi +neniam plu pensu tiajn pensojn. -- Promesu al mi tion! + +SINJORINO SOLNESS +Ho Dio, -- promesi! Promesi! Eblas ja promesi kion ajn -- + +SOLNESS +(premas la manojn kaj pasxadas sur la planko) Ho, estas malesperige! +Neniam radio de suno! Ecx ne brileto enen en la hejmon! + +SINJORINO SOLNESS +Cxi tie ja ne estas hejmo, Halvard. + +SOLNESS +Ho ne! Vere, vere. (peze) Kaj Dio scias cxu vi ne pravos en _tio_, +ke ne farigxos pli bone por ni en la nova domo. + +SINJORINO SOLNESS +Farigxos neniam. Same malplene. Same senhome. _Jene_ kiel _cxi +tie_. + +SOLNESS +(impete) Sed, je la mondo, kial ni do konstruis gxin? Diru al mi! + +SINJORINO SOLNESS +Ne, al tio vi devas mem respondi. + +SOLNESS +(ekrigardas sxin suspekteme) Kion vi aludas per _tio_, Aline? + +SINJORINO SOLNESS +Kion mi aludas? + +SOLNESS +Jes, je diablo --! Vi eldiris tiel strange. Kvazaux vi havus iun +subpenson. + +SINJORINO SOLNESS +Ne, pri tio mi povas certigi vin -- + +SOLNESS +(proksimigxas) Ho, multan dankon, -- mi scias, kion mi scias. Kaj mi +ankaux vidas kaj auxdas, mi, Aline. Fidu tion! + +SINJORINO SOLNESS +Sed kio do? Kio? + +SOLNESS +(starigas sin antaux sxin) Cxu ne estas tiel, ke vi trovas ruzeman, +kasxitan sencon en la plej sincera vorto, kiun mi diras? + +SINJORINO SOLNESS +_Mi_, vi diras! Cxu _mi_ faras! + +SOLNESS +(ridas) Ho, ho, ho! Tio estas ja komprenebla, Aline! havante malsanan +edzon en la domo por kiu peni -- + +SINJORINO SOLNESS +(timigite) _Malsana_? Cxu vi estas _malsana_, Halvard, -- + +SOLNESS +(ekkrias) Duone frenezan edzon, do! Frenezan edzon! Nomu min kiel al +vi placxas. + +SINJORINO SOLNESS +(palpas por la segxdorso kaj eksidas) Halvard, -- je Dio en la +cxielo --! + +SOLNESS +Sed vi eraras, ambaux. Kaj vi kaj la doktoro. Ne estas tiel pri +mi. + +(Li iras tien kaj reen sur la planko. _Sinjorino Solness_ timeme +sekvas lin per la okuloj. Poste li iras al sxi.) + +SOLNESS +(trankvile) Funde mankas al mi nenio. + +SINJORINO SOLNESS +Ne, cxu ne! Sed kio do estas pri vi? + +SOLNESS +Estas _tio_, ke multfoje mi preskaux sentas min ekfali sub tiu terura +sxuldosxargxo -- + +SINJORINO SOLNESS +Sxuldo, vi diras! Sed vi ja ne havas sxuldon al iu, Halvard! + +SOLNESS +(mallauxte, en emocio) Senfundan kulpon, kaj sxuldon al vi, -- al vi, +-- al vi, Aline. + +SINJORINO SOLNESS +(ekstaras malrapide) Kiu estas la subpenso en tio cxi? Diru prefere +tuj. + +SOLNESS +Sed ne _estas_ iu subpenso! Mi neniam faris al vi malbonon. Almenaux +ne konscie kaj intence. Kaj tamen -- sentigxas kiel premeganta kulpo +kusxanta sur mi. + +SINJORINO SOLNESS +Kulpo al _mi_? + +SOLNESS +Pleje al vi. + +SINJORINO SOLNESS +Do vi -- tamen estas malsana, Halvard. + +SOLNESS +(peze) Do eble estas. Aux io tia. (rigardas al la +pordo dekstre, kiu malfermigxas) Nu! Nun lumigxas. + +(_Hilde Wangel_ envenas. Sxi iomete sxangxis ion sur sia vestajxo. La +juprando estas mallevita.) + +HILDE +Bonan matenon, konstruestro! + +SOLNESS +(kapsignas) Vi dormis bone? + +HILDE +Mirinde bone! Kvazaux en lulilo. Ho, -- mi kusxis kaj strecxis min -- +kvazaux princino! + +SOLNESS +(ridetas iomete) Efektive gxuinde. + +HILDE +Efektive. + +SOLNESS +Kaj eble ankaux songxis? + +HILDE +Jes, jes. Sed _tio_ estis terura. + +SOLNESS +Cxu? + +HILDE +Jes, cxar mi songxis, ke mi falas de terure alta, kruta rokajxo. Cxu +vi neniam songxas ion tian? + +SOLNESS +Nu jes, -- foje -- + +HILDE +Estas tre ekscite -- kiam oni falas kaj falas. + +SOLNESS +Sentigxas glaciige, sxajnas al mi. + +HILDE +Cxu vi tiras la gambojn supren sub vin dum tio okazas? + +SOLNESS +Jes, tiel alte kiel eblas. + +HILDE +Ankaux _mi_ faras. + +SINJORINO SOLNESS +(prenas la sunsxirmilon) Nun mi devas eliri en la urbon, mi, Halvard. + (al _Hilde_) Kaj mi provos trovi ion por vi utilan. + +HILDE +(volas jxeti sin al sxia kolo) Ho plej kara, plej cxarma sinjorino +Solness! Vi estas vere tro afabla! Ege, ege afabla -- + +SINJORINO SOLNESS +(deturnante, liberigas sin) Ho, tute ne. Estas ja nur mia devo, tio. +Kaj tial mi volonte faras. + +HILDE +(cxagrenita, pintigas la busxon) Cetere sxajnas al mi, ke mi povas +iri en la stratoj, -- tiel bele kiel mi _nun_ ordigis la vestajxojn. +Aux cxu mi eble ne _povas_? + +SINJORINO SOLNESS +Sincere dirite mi opinias, ke iuj postrigardus vin. + +HILDE +(blovas) Puh! Nenio alia? Tio estas ja nur amuza. + +SOLNESS +(en kasxita, malbona humoro) Jes, sed homoj povus imagi al si, ke +_ankaux vi_ estas freneza, vi komprenu. + +HILDE +Freneza? Cxu do estas tiom da frenezuloj en cxi tiu urbo? + +SOLNESS +(montras al sia frunto) Jen vi vidas almenaux unu tian. + +HILDE +Vi, -- konstruestro? + +SINJORINO SOLNESS +Usx! Ho ne do, kara, bona Halvard! + +SOLNESS +Cxu vi ankoraux ne rimarkis tion? + +HILDE +Ne, vere ne. (regas sin kaj iomete ridas) Jes, tamen eble en unu +sola rilato. + +SOLNESS +Nu, cxu vi _tion_ auxdas, Aline? + +SINJORINO SOLNESS +Kiu rilato estas tiu, frauxlino Wangel? + +HILDE +Ne, tion mi ne diras. + +SOLNESS +Ho jes, diru! + +HILDE +Ho ne, dankon, -- _tiel_ freneza mi ne estas. + +SINJORINO SOLNESS +Kiam vi kaj frauxlino Wangel estos solaj, sxi certe diros, +Halvard. + +SOLNESS +Nu, -- Cxu vi _tion_ kredas? + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes ja. Cxar vi ja konas sxin bone de antauxe. Jxus ekde sxi estis +infano, -- vi ja rakontas. + +(Sxi eliras tra la pordo maldekstre.) + +HILDE +(iom poste) Via edzino tute ne sxatas _min, cxu?_ + +SOLNESS +Cxu vi povis rimarki ion tian pri sxi? + +HILDE +Cxu vi mem _tion_ ne rimarkis? + +SOLNESS +(eviteme) Aline farigxis tre homoevitema la lastajn jarojn. + +HILDE +Cxu ankaux _tia_? + +SOLNESS +Sed se vi nur pli bone konigxis al sxi --. Jes, cxar funde sxi estas +tre gxentila -- kaj afabla -- kaj bona -- + +HILDE +(senpacienca) Sed se sxi _tia_ estas, -- kial sxi dirus tion cxi pri +devo! + +SOLNESS +Pri devo? + +HILDE +Jes, sxi ja diris, ke sxi volis eliri por acxeti ion por mi. Cxar +estas sxia _devo_, -- sxi diris. Ho, mi ne povas elteni tiun malbelan +vorton! + +SOLNESS +Kial ne? + +HILDE +Ne, cxar gxi aspektas malvarme kaj pinte kaj pike. Devo -- devo -- +devo. Cxu ne ankaux vi trovas -- ke gxi kvazaux pikas? + +SOLNESS +Hm, -- mi neniam pensis profunde pri tio. + +HILDE +Ho jes! Kaj se sxi estas tiel afabla, -- kiel vi diras, ke sxi estas, +-- kial sxi do dirus tiajxon? + +SOLNESS +Sed je Dio, kion sxi estus dirinta? + +HILDE +Sxi povus diri, ke sxi volis fari tion, cxar sxi tiom multe sxatas +min. Ion tian sxi estus povinta diri. Ion kio estas vere varma kaj +kora, vi komprenu. + +SOLNESS +(rigardas sxin) Cxu estas _tiel_, ke vi tion preferas? + +HILDE +Jes, gxuste tiel. (pasxadas sur la planko, haltas apud la +librosxranko kaj rigardas la librojn) + +HILDE +Vi havas tre multajn librojn. + +SOLNESS +Ho, mi ja akiris kelkajn. + +HILDE +Cxu vi ankaux legas cxiujn tiujn librojn? + +SOLNESS +Pli frue mi provis. Cxu _vi_ legas? + +HILDE +Ho ne! Neniam -- nun ne plu. Cxar mi ne sukcesas trovi la +kuntekston. + +SOLNESS +Gxuste tiel estas ankaux pri mi. + +(_Hilde_ iom pasxadas, haltas cxe la tableto, malfermas la aktujon +kaj foliumas) + +HILDE +Cxu estas vi, kiu desegnis tion cxi? + +SOLNESS +Ne, estas juna viro, kiun mi dungis por helpi min. + +HILDE +Unu, kiun vi mem instruis? + +SOLNESS +Nu ja, li lernis iom ankaux de _mi_. + +HILDE +(eksidas) Do li certe estas tre lerta? (rigardas iomete desegnajxon) +Cxu ne? + +SOLNESS +Ne malbona. Por _mia_ bezono -- + +HILDE +Ho jes! Li certe estas ege lerta. + +SOLNESS +Cxu vi vidas tion el la desegnajxoj? + +HILDE +Pa, -- tiuj krifacxoj! Sed cxar li lernis de _vi_, tiam -- + +SOLNESS +Ho, pro _tio_ --. Estas multaj cxi tie, kiuj lernis de _mi_. Kaj +_same_ mallertaj ili estas. + +HILDE +(rigardas lin kaj skuas la kapon) Ne, ecx se mi mortus, mi ne +komprenus, ke vi povas esti tiom stulta. + +SOLNESS +Stulta? Cxu vi trovas min tiom stulta? + +HILDE +Jes, mi faras. Cxar vi akceptas instruadi tiajn ulojn, kaj -- + +SOLNESS +(ekmiras) Nu? Kaj kial ne? + +HILDE +(ekstaras, duone serioza, duone ridanta) Isxsx, ne do, konstruestro! +Al kio _tio_ celus! Neniu alia ol _vi_ rajtus konstrui. Vi estus la +sola pri tio. Fari cxion mem. Nun vi scias. + +SOLNESS +(senpere) Hilde --! + +HILDE +Nu? + +SOLNESS +Kiel vi venis al tia ideo? + +HILDE +Cxu vi trovas _tion cxi_ malgxuste pensita de mi? + +SOLNESS +Ne, _tial_ ja ne. Sed nun mi diru ion al vi. + +HILDE +Nu kion? + +SOLNESS +Sencxese -- en silento kaj soleco -- mi pensadas pri la sama +ideo. + +HILDE +Jes, estas ja kompreneble, sxajnas al mi. + +SOLNESS +(rigardas sxin esplore) Kaj tion vi certe jam rimarkis. + +HILDE +Ne, tute ne. + +SOLNESS +Sed antauxe, -- kiam vi diris, ke vi opiniis min -- sensenca? Tiel +en unu rilato --? + +HILDE +Ho, tiam mi pensis pri io tute alia. + +SOLNESS +Pri kio alia? + +HILDE +Povas esti indiferente por vi, konstruestro. + +SOLNESS +(pasxadas sur la planko) Jes, jes, -- kiel vi volas. (haltas apud la +orielo) Venu cxi tien, kaj mi montru ion al vi. + +HILDE +(proksimigxas) Kio estas? + +SOLNESS +Jen vidu, -- tie en la gxardeno --? + +HILDE +Jes? + +SOLNESS +(montras eksteren) Gxuste trans tiu sxtonejo --? + +HILDE +La nova domo vi aludas? + +SOLNESS +Tiu kiu estas konstruata, jes. Preskaux finita. + +HILDE +Gxi havas tre altan turon, sxajnas al mi. + +SOLNESS +La skafaldo ankoraux staras. + +HILDE +Cxu tiu estas via nova domo? + +SOLNESS +Jes. + +HILDE +(rigardas lin) Cxu estas infancxambretoj ankaux en _tiu_ domo? + +SOLNESS +Tri, kiel cxi tie. + +HILDE +Kaj neniuj infanoj. + +SOLNESS +Ecx ne venos. + +HILDE +(kun duona rido) Jes, cxu ne estas kiel mi diris --! + +SOLNESS +Ke --? + +HILDE +Ke vi tamen estas -- iomete -- tiel freneza. + +SOLNESS +Cxu estis pri tio cxi, ke vi pensis? + +HILDE +Jes, pri tiuj malplenaj infancxambretoj, en kiuj mi dormis. + +SOLNESS +(mallauxtigas la vocxon) Ni _havis_ infanojn, -- Aline kaj mi. + +HILDE +(rigardas lin intense) Cxu _vi_ --! + +SOLNESS +Du knabetoj. Ambaux same agxaj. + +HILDE +Dunaskitoj do. + +SOLNESS +Jes, dunaskitoj. Estis antaux dek unu -- dek du jaroj. + +HILDE +(atenteme) Kaj ambaux do estas --? Do tiujn dunaskitojn vi ne plu +_havas_? + +SOLNESS +(en silenta emocio) Ni havis ilin nur proksimume du semajnojn. Aux +apenaux _tiom_ longe. (impete ekdiras) Ho, Hilde, kiel nekompreneble +bone estas por mi, ke vi venis! Cxar nun fine mi havas iun, kun kiu +mi povas paroli! + +HILDE +Cxu _tion_ vi ne povas -- ecx ne kun _sxi_? + +SOLNESS +Ne pri tio cxi. Ne kiel mi _volas_ kaj devas. (peze) Kaj ankaux ne +pri multaj aliaj aferoj. + +HILDE +(mallauxte) Cxu nur _tion_ vi celis, kiam vi diris, ke vi bezonas +min? + +SOLNESS +Nu ja, pli gxuste. Almenaux hieraux. Cxar hodiaux mi vere ne plu +scias -- (interrompante) Venu, kaj ni eksidu, Hilde. Eksidu en la +sofon, -- kaj vi havos la gxardenon antaux la okuloj. + +(_Hilde_ eksidas en la sofoangulon) + +SOLNESS +(tiras segxon pli proksimen) Cxu vi sxatus auxdi pri gxi? + +HILDE +Jes, mi tre sxatus auxskulti vin. + +SOLNESS +(eksidas) Kaj mi cxion diros al vi. + +HILDE +Nun mi havas kaj la gxardenon kaj vin antaux la okuloj, konstruestro. +Rakontu do! Tuj! + +SOLNESS +(montras al la fenestro de la orielo) Jen sur la altejo, -- kie vi +nun vidas la novan domon -- + +HILDE +Jes? + +SOLNESS +-- jen logxis Aline kaj mi dum la unuaj jaroj. Cxar tie supre situis +tiam malnova domo, kiu antauxe apartenis al sxia patrino. Kaj gxin ni +heredis post sxi. Kaj ankaux la tutan grandan gxardenon. + +HILDE +Cxu estis turo ankaux sur _tiu_ domo? + +SOLNESS +Ecx ne spuro de tiajxo. Estis granda, malbela, sombra ligna kesto +laux ekstera aspekto. Sed tamen suficxe varma kaj hejmeca +interne. + +HILDE +Vi do malkonstruis la malnovan rubajxon? + +SOLNESS +Ne. Gxi forbrulis por ni. + +HILDE +Cxio? + +SOLNESS +Jes. + +HILDE +Cxu estis granda malfelicxo por vi, tio? + +SOLNESS +Dependas. Kiel konstruestro mi prosperis post tiu fajro -- + +HILDE +Nu, sed --? + +SOLNESS +Ni tiam estis jxus ricevintaj la du knabetojn -- + +HILDE +La kompatindajn dunaskitojn, jes. + +SOLNESS +Ili venis en la mondon sanaj kaj viglaj. Kaj ili kreskis de tago al +tago, videble. + +HILDE +Infanetoj kreskas rapide la unuajn tagojn. + +SOLNESS +Estis la plej bela vidajxo por la okulo, kiam Aline kusxis tie kun +ambaux etuloj. -- Sed jen venis la nokto de la fajro -- + +HILDE +(intense) Kio okazis! Diru do! Cxu iu mortbrulis! + +SOLNESS +Ne; ne tiel. Cxiuj bone savigxis el la domo -- + +HILDE +Nu, sed kio do --? + +SOLNESS +La timo skuis Aline tiel terure. La fajroalarmo, -- la fugxo el la +domo -- tiel urgxa, -- kaj ecx en glaciiga nokta frosto --. Cxar ni +devis ja elporti ilin tiaj kiaj ili estis. Kaj sxin kaj la +etulojn. + +HILDE +Tion ili do ne eltenis? + +SOLNESS +Jes, _ili_ eltenis, sed Aline ekhavis febron. Kaj _tiu_ influis la +lakton. Mamnutri ilin mem sxi nepre volis. Cxar estas sxia devo, sxi +diris. Kaj ambaux niaj knabetoj, ili (kunpremas la manojn) ili -- +ho! + +HILDE +_Tion_ ili ne transvivis? + +SOLNESS +Ne, _tion_ ili ne transvivis. Estis _tio_, kio forprenis ilin +de ni. + +HILDE +Certe estis terure por vi. + +SOLNESS +Terure por mi. Sed dek fojojn pli terure por Aline. (li pugnigas la +manojn en silenta kolero) Ho, ke tiajxo rajtu okazi en la mondo! +(abrupte kaj firme) Ekde la tago kiam mi perdis ilin, mi nevolonte +konstruis pregxejojn. + +HILDE +Eble ecx ne la pregxejturon norde cxe ni? + +SOLNESS +Ne volonte. Mi scias kiel gxoja kaj facila mi sentis min, kiam tiu +turo staris finita. + +HILDE +Tion ankaux _mi_ scias. + +SOLNESS +Kaj nun mi neniam konstruas -- neniam plu tiajxojn! Nek pregxejojn +nek pregxejturojn. + +HILDE +(kapsignas malrapide) Nur domojn en kiuj homoj povas logxi. + +SOLNESS +Hejmojn por homoj, Hilde. + +HILDE +Sed hejmoj kun altaj turoj kaj turpintoj. + +SOLNESS +Jes, prefere tion. (sxangxas al pli facila tono) Jes, vidu, -- kiel +mi diris, -- tiu fajro, gxi portis min supren, gxi. Ja, kiel +konstruestro do. + +HILDE +Kial vi ne nomas vin arkitekto, kiel la aliaj? + +SOLNESS +Mi ne studis suficxe profunde por tio. Kion mi scias, mi cxefe +elpensis mem. + +HILDE +Sed supren vi tamen atingis, konstruestro. + +SOLNESS +Post la fajro, jes. Preskaux la tutan gxardenon mi parceligis en +grundojn por vilaoj. Kaj _tie_ mi povis konstrui, gxuste kiel mi mem +deziris. Kaj _sekve_ iris por mi glate. + +HILDE +(rigardas lin esplore) Vi certe estas tre felicxa viro. Laux via nuna +stato. + +SOLNESS +(sombre) Felicxa? Cxu ankaux _vi_ tion diras? Kiel cxiuj aliaj. + +HILDE +Jes, cxar tiel sxajnas al mi. Kiam vi nur ne plu pensas pri la du +infanetoj, vi -- + +SOLNESS +(malrapide) La du infanetoj, -- ne estas facile forgesi ilin, +Hilde. + +HILDE +(iom necerta) Cxu ili ankoraux staras en la vojo? Tiel longe +poste? + +SOLNESS +(rigardas sxin firme, sen respondi) Felicxa viro, vi diris -- + +HILDE +Jes, sed cxu vi ne estas, -- tamen? + +SOLNESS +(dauxre rigardas sxin) Kiam mi rakontis al vi tion pri la fajro -- hm -- + +HILDE +Nu ja! + +SOLNESS +Cxu ne estis iu certa penso, kiun vi -- rimarkis? + +HILDE +(pripensas vane) Ne. Kiu penso _tiu_ estus? + +SOLNESS +(kun subpremata intenseco) Sole pro tiu fajro mi farigxis kapabla +konstrui hejmojn por homoj. Hejmecajn, varmajn, helajn hejmojn, kie +patro kaj patrino kaj la tuta infanaro povas vivi en la fidema, gxoja +sento, ke estas ege felicxa afero tio, _ekzisti_ en la mondo. Kaj +precipe tio, aparteni unu al la alia -- tiel en grandaj kaj +malgrandaj rilatoj. + +HILDE +(vigle) Jes, sed cxu ne estas ege granda felicxo por vi, tio, ke vi +povas fari tiajn belegajn hejmojn? + +SOLNESS +La prezo, Hilde. La terura prezo kiun mi devis pagi por _atingi_. + +HILDE +Sed cxu trans _tio_ do tute neeblas pasi? + +SOLNESS +Ne. Por kapabli konstrui hejmojn por aliuloj, mi devis rezigni, -- +por cxiam rezigni pri hejmo por mi mem. Mi aludas al hejmo por la +infanaro. Kaj ankaux por patro kaj patrino. + +HILDE +(zorgeme) Sed cxu vi _tion_ do _devis_? Por cxiam, vi diras? + +SOLNESS +(kapjesas malrapide) Estis la prezo por tiu felicxo, pri kiu homoj +babiladas. (elspiras peze) Tiu felicxo, -- hm, -- tiu felicxo ne +estis pli malmultekoste havebla, Hilde. + +HILDE +(kiel antauxe) Sed cxu ne eblas, ke _tio_ plibonigxos? + +SOLNESS +Neniam. Neniam. Ankaux _tio_ estas sekvo de la fajro. Kaj de la posta +malsano de Aline. + +HILDE +(rigardas lin kun nedifinebla esprimo) Kaj tamen vi dauxre konstruas +tiujn infancxambretojn. + +SOLNESS +(serioze) Cxu vi neniam rimarkis, Hilde, ke la neebleco -- gxi +kvazaux allogas kaj vokas vin? + +HILDE +(pripensas) La neebleco? (vigle) Jes certe! Cxu ankaux _vi_ tiel +sentas? + +SOLNESS +Jes, mi tiel sentas. + +HILDE +Do estas -- iomete trolo ankaux en _vi_? + +SOLNESS +Kial trolo? + +HILDE +Kiel _vi_ do volas nomi tiajxon? + +SOLNESS +(ekstaras) Ne, ne, eble estas. (impete) Sed cxu mi ne devas +_farigxi_ trolo, -- pro tio kiel cxiam okazas por mi en cxio! En +cxio! + +HILDE +Kiel? + +SOLNESS +(mallauxte, en interna emocio) Rimarku kion mi diras al vi, Hilde. +Cxio kion mi sukcesis fari, konstrui, krei en beleco, en sekureco, en +hejmeco, -- ankaux en grandanimo -- (pugnigas la manojn) Ho, cxu ne +estas terure imagi al si --! + +HILDE +_Kio_ do estas tiel terura? + +SOLNESS +Ke cxion tion mi devas konstante kontrauxpezi. Pagi. Ne per mono. Sed +per homa felicxo. Kaj ne sole per mia propra felicxo. Sed per tiu +ankaux de aliuloj. Jes, jes, vidu _jenon_, Hilde! Tiun prezon mia +artista staro kostis por mi -- kaj por aliuloj. Kaj cxiun opan tagon +mi devas rigardadi, ke la prezo denove pagigxas por mi, -- kaj cxiam +denove! + +HILDE +(ekstaras kaj fiksrigardas lin) Nun vi certe pensas pri -- pri +_sxi_. + +SOLNESS +Jes. Precipe pri Aline. Cxar Aline -- _sxi_ havis _sian_ vivotaskon, +ankaux sxi. Same kiel mi havis la mian. (la vocxo tremas) Sed sxia +vivotasko, gxi devis esti mistraktata, subjugata, rompata en pecojn, +-- por ke la mia atingu -- al ia granda venko. Jes, cxar vi sciu, ke +Aline, -- sxi havis talentojn por konstrui, ankaux sxi. + +HILDE +Sxi! Por konstrui? + +SOLNESS +(skuas la kapon) Ne domojn kaj turojn kun pintoj -- kaj tiajxoj, pri +kiuj _mi_, okupigxas -- + +HILDE +Nu, pri _kio_ do? + +SOLNESS +(mole, en emocio) Por konstrui infananimetojn, Hilde. Konstrui +infananimojn tiel ke ili povas ekstari en noblaj, belaj formoj. Tiel +ke ili povus altigxi al rektaj, maturaj homoj. _Tio cxi_ estis por +kio Aline havis talenton. -- Kaj cxio tio nun nur kusxas tie. Neuzata +-- kaj ne plu uzebla. Kaj neniel utila. -- Gxuste kiel la rubajxoj +post fajro. + +HILDE +Jes, sed tamen se tiel estus --? + +SOLNESS +_Estas_ tiel! _Estas_ tiel! Mi scias. + +HILDE +Nu, sed _vi_ almenaux ne estas kulpa pri tio. + +SOLNESS +(fiksas la okulojn al sxi kaj kapsignas malrapide) Nu ja, _tiu_ estas +la granda, terura demando. _Tiu_ estas la dubo, kiu mordadas min -- +nokton kaj tagon. + +HILDE +Tiu cxi! + +SOLNESS +Jes, supozu nun -- ke mi _kulpus_. Iel. + +HILDE +Vi! Pri la fajro! + +SOLNESS +Pri cxio. Pri la tuto. -- Kaj eble tamen -- tute senkulpa. + +HILDE +(rigardas lin zorgeme) Ho, konstruestro, -- dirante ion tian, vi ja +tamen -- tamen estas malsana. + +SOLNESS +Hm, -- eble mi neniam farigxos tute sana en _tiu_ rilato. + +(_Ragnar Brovik_ singardeme malfermas la etan pordon en la angulo +maldekstre.) + +(_Hilde_ iras antauxen sur la planko.) + +RAGNAR +(kiam li vidas _Hilde_) Ho -- Pardonu, sinjoro Solness -- (Li volas +retiri sin.) + +SOLNESS +Ne, ne, restu. Por ke estu farite. + +RAGNAR +Ho jes, -- se tio eblus! + +SOLNESS +Pri via patro ne plibonigxas, mi auxdas. + +RAGNAR +Pri patro rapide gravigxas. Kaj tial mi ege petas vin, -- skribu +kelkajn favorajn vortojn sur unu el la folioj! Ion kion patro povas +legi antaux ol li -- + +SOLNESS +(impete) Ne plu parolu al mi pri tiuj viaj desegnajxoj! + +RAGNAR +Cxu vi rigardis ilin? + +SOLNESS +Jes, -- mi faris. + +RAGNAR +Kaj ili ne tauxgas? Kaj ankaux _mi_ ne tauxgas? + +SOLNESS +(eviteme) Restu cxe mi, Ragnar. Kaj vi ricevos kondicxojn laux via +deziro. Kaj vi povos edzigxi al Kaja. Vivi senzorge. Eble ankaux +felicxe. Nur ne pensu memstare konstrui. + +RAGNAR +Nu ja, do mi devas iri hejmen kaj diri tion al patro. Cxar tion mi +promesis al li. -- _Cxu_ mi diru tion al patro -- antaux ol li +mortos. + +SOLNESS +(korsuferas) Ho, diru al li, -- diru al li, kion vi volas, laux mi. +Plej bone nenion diri! (ekdire) Mi ne _povas_ alie agi ol mi faras, +Ragnar! + +RAGNAR +Cxu mi do povas kunpreni la desegnajxojn? + +SOLNESS +Jes, prenu ilin, -- prenu ilin! Ili kusxas tie sur la tablo. + +RAGNAR +(iras tien) Dankon. + +HILDE +(metas la manon sur la ujon) Ne, ne, lasu ilin. + +SOLNESS +Kial? + +HILDE +Jes, cxar ankaux _mi_ volas rigardi ilin. + +SOLNESS +Sed vi ja -- (al _Ragnar_) Do, lasu ilin kusxi. + +RAGNAR +Bonvole. + +SOLNESS +Kaj iru nun hejmen al via patro. + +RAGNAR +Jes, mi do faru. + +SOLNESS +(kvazaux malespere) Ragnar, -- vi ne postulu de mi ion, kion mi ne +_povas_! Cxu vi auxdas, Ragnar! Vi ne _devas_! + +RAGNAR +Ne, ne. Pardonu -- (Li kapklinas kaj eliras tra la pordo en la +angulo.) + +(_Hilde_ eksidas sur segxon apud la spegulo.) + +HILDE +(kolere rigardas al _Solness_) Jeno estis tre malbona de vi. + +SOLNESS +Cxu ankaux _vi_ tion trovas? + +HILDE +Jes, estis vere abomene. Rigore, malbone kaj ankaux kruele. + +SOLNESS +Ho, vi ne komprenas kiel estas por _mi_. + +HILDE +Tamen --. Vi ne devus esti tia. + +SOLNESS +Vi ja mem jxus diris, ke estas nur _mi_ kiu rajtus konstrui. + +HILDE +Tiajxon _mi_ povas diri. Sed vi ne devas. + +SOLNESS +Mi pli ol iu alia. Tiel multekoste kiel mi acxetis mian pozicion. + +HILDE +Nu ja, -- per io kion vi nomas endoma hejmeco -- aux io simila. + +SOLNESS +Kaj per mia anima paco aldone. + +HILDE +(ekstaras) Anima paco! (intime) Nu ja, vi pravas! -- Kompatinda +konstruestro, -- vi ja imagas al vi, ke -- + +SOLNESS +(kun silenta, gluglanta rido) Eksidu nun ree, Hilde. Kaj vi auxdos +komikajxon. + +HILDE +(strecxita, eksidas) Nu jes? + +SOLNESS +Aspektas kiel io ridinde sensignifa. Cxar la tuta afero temas nur +pri fendeto en kamentubo, komprenu. + +HILDE +Nenio alia? + +SOLNESS +Ne, ne komence. + +(Li translokigas sian segxon pli proksimen al _Hilde_ kaj +eksidas.) + +HILDE +(senpacience, frapas sian genuon) Do, la fendeto en la kamentubo! + +SOLNESS +Mi rimarkis tiun fendeton en la tubo longe, longe antaux ol ekbrulis. +Cxiun fojon kiam mi supreniris al la subtegmento, mi ekrigardis por +scii, cxu gxi dauxre tie _estas_. + +HILDE +Kaj gxi _estis_? + +SOLNESS +Jes. Cxar neniu alia sciis pri gxi. + +HILDE +Kaj vi nenion diris? + +SOLNESS +Ne, mi ne faris. + +HILDE +Ecx ne pensis pri riparo de la tubo? + +SOLNESS +Certe pensis, -- sed ne ekfaris. Cxiun fojon kiam mi intencis +komenci, estis kvazaux mano intermetis sin. Ne hodiaux, mi pensis. +Morgaux. Neniam farigxis. + +HILDE +Jes, sed kial vi do tiel senzorgis! + +SOLNESS +Cxar mi pensadis. (malrapide kaj mallauxte) Per tiu eta nigra fendo +en la kamentubo mi povus eble altigxi -- kiel konstruestro. + +HILDE +(rigardas antaux si) Certe estis strecxe. + +SOLNESS +Nerezisteble. Tute nerezisteble. Cxar tiam cxio aspektis por mi +facile kaj simple. Mi volis, ke okazu mezvintre. Iom antaux tagmezo. +Mi estus sur la vojo veturigante Aline en la sledeto. La servistoj +hejme estus ege hejtigante la fornojn -- + +HILDE +Jes, cxar estus ege malvarme tiun tagon? + +SOLNESS +Ege akre -- ja. Kaj ili volis, ke estu varme por Aline, kiam sxi +envenus. + +HILDE +Cxar sxi ja estas ege frostema, sxi. + +SOLNESS +Sxi _estas_. Kaj okazus dum la veturo hejmen, ke ni vidus la +fumon. + +HILDE +Nur la fumon? + +SOLNESS +Unue la fumon. Sed kiam ni venus al la gxardena barilpordo, ni vidus +la malnovan lignan keston en ruligxantaj fajroflamoj. -- Tiel mi +deziris ke okazu, komprenu. + +HILDE +Sed, je Dio, ke gxi tiel okazus! + +SOLNESS +Jes, vi diras, Hilde. + +HILDE +Nu, sed auxskultu nun, konstruestro. Cxu vi estas tute certa, ke la +fajro originis en la eta fendo en la kamentubo? + +SOLNESS +Ne, kontrauxe. Mi estas tute certa, ke la fendeto en la tubo havis +neniun rilaton al la fajro. + +HILDE +Nu kio! + +SOLNESS +Tute klare pruvigxis, ke la fajro ekflamis en vestajx-cxambreto, -- +en tute alia parto de la domo. + +HILDE +Sed kial vi do sidas tiel babiladante pri tiu fendita kamentubo! + +SOLNESS +Cxu mi rajtas paroli pli kun vi, Hilde? + +HILDE +Jes, se vi nur parolos prudente, -- + +SOLNESS +Mi provos. (li lokigas sian segxon pli proksimen) + +HILDE +Do, ekparolu, konstruestro. + +SOLNESS +(konfidence) Cxu ne ankaux _vi_ tion kredas, Hilde, ke ekzistas iuj +selektitaj homoj, kiuj ricevis la potencon kaj kapablon _deziri_ ion, +_avidi_ ion, _voli_ ion -- tiel intense kaj tiel -- tiel necedigeble +-- ke fine ili _devas_ tion akiri. Cxu vi ne tion kredas? + +HILDE +(kun nedifinebla esprimo en la okuloj) Se _tiel_ estas, ni iam vidos +-- cxu _mi_ apartenas al tiuj selektitaj. + +SOLNESS +Ne estas la memo _sola_, kiu kauxzas tiajn grandajn reagojn. Ho ne, +-- la helpantoj kaj servantoj, -- ili devas ja kunagi, ankaux ili, se +io farigxu. Sed ili neniam venas de si mem. Oni devas ilin persiste +voki. Interne en si mem do, vi komprenas. + +HILDE +Kiaj helpantoj kaj servantoj estas tiuj? + +SOLNESS +Ho, pri ili ni parolu alian fojon. Ni restu nun pri la fajro. + +HILDE +Cxu vi ne opinias, ke tiu fajro venus -- ecx se vi ne estus +dezirinta? + +SOLNESS +Se maljuna Brovik estus posedinta la domon, neniam gxi estus brulinta +tiel oportune por _li_. Pri tio mi certas. Cxar li ne komprenas voki +la helpantojn, li, kaj ankaux ne la servantojn. (ekstaras en +maltrankvilo) Vi vidas, Hilde, ke tamen estas mia kulpo, ke la du +knabetoj devis pagi per la vivo. Kaj cxu mi ne ankaux kulpas pro +_tio_, ke Aline ne farigxis tio, kion sxi devis kaj povis. Kaj kion +sxi arde volis. + +HILDE +Jes, sed cxar ja nur estas tiuj helpantoj kaj servantoj, tial -- + +SOLNESS +Kiu vokis la helpantojn kaj servantojn? Estis _mi_! Kaj ili venis kaj +cedis al mia volo. (en kreskanta ekscito) Estas _tio_, kion homoj +nomas, havi la bonsxancon kun si. Sed mi povas diri al vi, mi, kiel tiu +bonsxanco sentigxas! Gxi sentigxas kiel granda, senhauxta loko cxi tie +sur la brusto. Kaj la helpantoj kaj la servantoj senhauxtigas aliulojn +por kovri _mian_ vundon! -- Sed la vundo tamen ne sanigxas. Neniam, -- +neniam! Ho, se vi scius, kiel gxi foje sucxas kaj brulas. + +HILDE +(rigardas lin atente) Vi _estas_ malsana, konstruestro. Tre malsana, +mi inklinas kredi. + +SOLNESS +Diru _freneza_. Cxar _tion_ vi ja pensas. + +HILDE +Ne, mi opinias, ke ne mankas al vi prudento. + +SOLNESS +_Kio_ do? Eldiru! + +HILDE +Mi dezirus scii, cxu vi ne naskigxis en la mondon kun malsana +konscienco. + +SOLNESS +Malsana konscienco? Kia diablajxo estas tio? + +HILDE +Mi pensas, ke la konscienco en vi estas ege malforta. Tro sentema. +Ne toleras ekagon. Ne kapablas levi kaj porti tion, kio estas peza. + +SOLNESS +(grumblas) Hm! Kia do la konscienco devus esti, se mi rajtas +demandi? + +HILDE +En vi mi dezirus, ke la konscienco estus tiel -- tiel vere +fortika. + +SOLNESS +Cxu? -- Fortika? Nu. Cxu _vi_ havas fortikan konsciencon? + +HILDE +Mi opinias ke _jes_. Mi ne rimarkis ion alian. + +SOLNESS +Gxi eble ne vere submetigxis al pruvo, mi pensas. + +HILDE +(kun trema tirado cxe la busxo) Ho, ne estis tiel facile forlasi +patron, kiun mi ege amas. + +SOLNESS +Ho cxu! Por monato aux du -- + +HILDE +Mi eble neniam plu revenos hejmen. + +SOLNESS +Neniam? Kial vi do forlasis lin? + +HILDE +(duone serioze, duone sxerce) Cxu vi nun denove forgesis, ke la dek +jaroj pasis? + +SOLNESS +Ho babilajxo. Cxu estis problemoj hejme? Nu? + +HILDE +(tute serioze) _Estis_ tio cxi ene en mi, kio pelis kaj vipis min cxi +tien. Ecx logis kaj tiris min. + +SOLNESS +(vigle) Jen la afero! Jen la afero, Hilde! Logxas troloj ankaux en +vi. Kiel en mi. Cxar tio trovigxas interne, komprenu, -- estas +_tio_, kio vokas la potencojn eksterajn. Kaj tiam oni devas cedi, -- +cxu vole, cxu senvole. + +HILDE +Mi preskaux kredas, ke vi pravas, konstruestro. + +SOLNESS +(pasxadas sur la planko) Ho, estas tiel absurde multaj diabloj en la +mondo, kiujn oni ne _vidas_, Hilde! + +HILDE +Ankaux diabloj? + +SOLNESS +(haltas) Bonaj diabloj kaj malicaj diabloj. Helharaj diabloj kaj +nigreharaj. Se oni nur scius, cxu estas la helharaj aux la +nigreharaj, kiuj kaptas onin! (pasxadas) Hoho! Tiam ne estus malfacile! + +HILDE +(sekvas lin per la okuloj) Aux se oni havus fortan, ege sanan +konsciencon. Tian ke oni _kuragxus_ fari, kion oni plej arde +_volus_. + +SOLNESS +(haltas apud la konsoltablo) Mi opinias, ke la plimulto estas same +malfortuloj kiel mi en tiu rilato. + +HILDE +Povas ja esti. + +SOLNESS +(apogas sin al la tablo) En la sagaoj --. Cxu vi ion legis en tiuj +malnovaj sagaoj? + +HILDE +Ho jes! Dum la tempo kiam mi legis librojn, mi -- + +SOLNESS +En la sagaoj rakontigxas pri vikingoj, kiuj velis al fremdaj landoj +kaj rabis kaj bruligis kaj mortbatis homojn -- + +HILDE +Kaj rabis virinojn -- + +SOLNESS +-- kaj tenis ilin cxe si -- + +HILDE +-- kaj prenis ilin hejmen sur la sxipoj -- + +SOLNESS +-- kaj kondutis al ili kiel -- kiel la plej acxaj troloj. + +HILDE +(rigardas antauxen kun duone vualita okulo) Sxajnas al mi, ke _tio_ +estus incite. + +SOLNESS +(kun mallonga, grumblanta rido) Jes, kapti virinojn, jes? + +HILDE +_Farigxi_ rabata. + +SOLNESS +(rigardas sxin momenton) Nu, tiel. + +HILDE +(kvazaux interrompante) Sed kien vi do celas per tiuj vikingoj, +konstruestro? + +SOLNESS +Jes, cxar _tiuj_ uloj, ili havis fortikan konsciencon! Kiam ili +revenis hejmen, ili povis kaj vori kaj drinki. Kaj gxojaj kiel +infanoj ili ankaux estis. Kaj la virinoj! Multajn fojojn ili tute ne +volis forlasi ilin. Cxu vi komprenas tiajxon, Hilde? + +HILDE +Tiujn virinojn mi tre bone komprenas. + +SOLNESS +Hoho! Cxu vi eble mem povus agi sammaniere? + +HILDE +Kial ne? + +SOLNESS +Vivi kune -- libervole kun tia perfortulo? + +HILDE +Se estus perfortulo, kiun mi vere amus, -- + +SOLNESS +Cxu _eblus_ ami tian ulon? + +HILDE +Bona Dio, oni ja ne povas regi sin por kiu oni amu, mi pensas. + +SOLNESS +(rigardas sxin penseme) Ho ne, -- eble estas la trolo en ni, kiu +regas _tion_. + +HILDE +(kun duona rido) Kaj ankaux tiuj benitaj diabloj, kiujn _vi_ tiel +bone konas. Kaj la helharaj kaj la nigreharaj. + +SOLNESS +(varme kaj silente) Do mi deziras, ke la diabloj elektu sagxe por vi, +Hilde. + +HILDE +Por mi ili _jam_ elektis. Por cxiam. + +SOLNESS +(rigardas sxin profunde) Hilde, -- vi estas kiel sovagxa +arbarbirdo. + +HILDE +_Tio_ ne. Mi ne kasxas min sub la arbustoj. + +SOLNESS +Ne, ne. Pli kredeble estas iom de rabobirdo en vi. + +HILDE +Pli gxuste tio -- eble. (en granda impeto) Kaj kial ne rabobirdo! +Kial mi ne irus rabe, ankaux _mi_? Preni la predon, kiu min logas? Se +mi do kapablas piki la ungegojn en gxin. Venki gxin. + +SOLNESS +Hilde, -- cxu vi scias kio vi estas? + +HILDE +Jes, mi ja estas tia stranga birdo. + +SOLNESS +Ne. Vi estas kiel tagigxo. Kiam mi rigardas vin, -- tiam estas +kvazaux mi rigardus al la sunlevigxo. + +HILDE +Diru, konstruestro, -- cxu vi estas certa, ke vi neniam vokis min? +Tiel interne? + +SOLNESS +(mallauxte kaj malrapide) Mi preskaux kredas ke mi estas tion +farinta. + +HILDE +Kion vi volis _pri_ mi? + +SOLNESS +Vi estas la juneco, Hilde. + +HILDE +(ridetas) La juneco, kiun vi tiel timas? + +SOLNESS +(kapsignas malrapide) Kaj al kiu mi profunde kore sopiras. + +(_Hilde_ ekstaras, iras al la eta tablo kaj sercxas la dokumentujon +de _Ragnar_.) + +HILDE +(etendas la ujon al li) Nun pri tiuj desegnajxoj -- + +SOLNESS +(abrupte, rifuzante) Formetu tiujn ajxojn! Mi suficxe rigardis +ilin. + +HILDE +Jes, sed vi ja devas skribi ion sur ilin por li. + +SOLNESS +Skribi sur ilin! Neniam en la mondo! + +HILDE +Sed cxar la bedauxrinda maljuna viro nun kusxas antaux la morto! Cxu +vi ne povas fari al li kaj al la filo gxojon antaux ol ili disigxas? +Kaj eble li ankaux povus konstrui laux ili. + +SOLNESS +Jes, estas ja gxuste _tio_, kion li povas. Tion li ja certigis al si, +-- tiu monsinjoro. + +HILDE +Sed, bona Dio, -- cxar tiel estas, -- cxu vi ne povas iomete +mensogi? + +SOLNESS +Mensogi? (kolere) Hilde, -- foriru de mi kun tiuj diablaj +desegnajxoj! + +HILDE +(tiras la ujon iomete al si) Nu, nu, nu, -- ne mordu min. -- Vi +parolas pri troloj, vi. Sxajnas al mi, ke vi mem kondutas kiel trolo. + (cxirkauxrigardas) Kie vi havas plumon kaj inkon? + +SOLNESS +Mi ne havas tiajxon cxi tie. + +HILDE +(iras al la pordo) Sed cxe la frauxlino certe -- + +SOLNESS +Restu kie vi estas, Hilde! -- Mi mensogu, vi diris. Nu ja, pro lia +maljuna patro mi povus fari. Cxar lin mi iam rompis. Jxetis lin +teren. + +HILDE +Ankaux lin? + +SOLNESS +Mi bezonis lokon por mi mem. Sed tiu Ragnar, -- por neniu prezo li +devas elstari. + +HILDE +La kompatindulo, tion li ja certe ne faros. Cxar li ja ne tauxgas -- + +SOLNESS +(pli proksime, rigardas sxin kaj flustras) Se Ragnar progresos, li +frapos _min_ al la teron. Rompas min, -- kiel mi faris al lia +patro. + +HILDE +Rompas _vin_? Cxu li do tauxgas? + +SOLNESS +Jes, estu certa, ke li tauxgas! Li estas la junulo, kiu staras preta +por frapi la pordon al mi. Kaj forpeli la tutan konstruestron +Solness. + +HILDE +(rigardas lin en silenta riprocxo) Kaj vi tamen volis bari lin +ekstere. Fi, konstruestro! + +SOLNESS +Gxi postulis suficxe da sango, la batalo, kiun mi luktis. -- Kaj mi +timas, ke la helpantoj kaj la servantoj ne plu obeos min. + +HILDE +Vi do antauxeniru memstare. Nenio alia eblas. + +SOLNESS +Senespere, Hilde. La sxangxigxo venos. Frue aux malfrue. La vengxo, +gxi estas senindulga. + +HILDE +(en timo, kovras siajn orelojn) Tiajxon do ne diru! Cxu vi volas +preni mian vivon! Forpreni de mi tion, kio estas pli valora ol la +vivo! + +SOLNESS +Kaj kio _tio_ estas? + +HILDE +Vidi vin granda. Vidi vin kun florkrono en la mano. Alte, alte sur +pregxeja turo. (denove trankvila) Nu, prenu la krajonon. Cxar krajonon +vi certe havas? + +SOLNESS +(elprenas ujeton) Jen mi havas. + +HILDE +(metas la dokumentujon sur la tablon cxe la sofo) Bone. Kaj nun ni +eksidu, ni du, konstruestro. (_Solness_ eksidas cxe la tablo) + +HILDE +(malantaux li, klinas sin super la segxodorson) Kaj ni skribu sur la +desegnajxojn. Vere bele kaj varme ni skribu. Por tiu malbona Roar -- +aux kiel li nomigxas. + +SOLNESS +(skribas kelkajn liniojn, turnas la kapon kaj ekrigardas sxin) Diru +al mi ion, Hilde. + +HILDE +Jes? + +SOLNESS +Cxar vi nun atendadis min dum dek jaroj -- + +HILDE +Kio do? + +SOLNESS +Kial vi ne skribis al mi? Kaj mi estus ja povinta respondi. + +HILDE +(rapide) Ne, ne, ne do! Estis ja gxuste _tio_ kion mi ne +deziris. + +SOLNESS +Kial ne? + +HILDE +Mi timis, ke _tiam_ rompigxus por mi. -- Sed ni devis ja skribi sur +la desegnajxojn, konstruestro. + +SOLNESS +Ni ja devis. + +HILDE +(klinas sin antauxen kaj inspektas, dum li skribas) Tiel bone kaj +korvarme. Ho, kiel mi malamas -- kiel mi malamas tiun Roald -- + +SOLNESS +(skribante) Cxu vi neniam _vere_ amis iun, vi Hilde? + +HILDE +(akre) Kion vi diras? + +SOLNESS +Cxu vi neniam amis iun. + +HILDE +Amis iun alian, vi sugestas? + +SOLNESS +(ekrigardas sxin) Amis iun alian, jes. Cxu neniam? Dum cxi tiuj dek +jaroj? Neniam? + +HILDE +Ho jes, foje. Kiam mi forte kolerigxis, cxar vi ne venis. + +SOLNESS +Tiam vi interesigxis pri aliuloj? + +HILDE +Iomete. Dum semajno. Bona Dio, konstruestro, vi do scias kiel tiajxo +okazas. + +SOLNESS +Hilde, -- kial vi venis cxi tien? + +HILDE +Ne perdigu la tempon per babilajxo. La bedauxrinda maljunulo povus ja +morti dume. + +SOLNESS +Respondu al mi, Hilde. Kion vi atendas de mi? + +HILDE +Mi volas havi mian regxlandon. + +SOLNESS +Hm -- + +(Li jxetas rigardon al la pordo maldekstre kaj dauxras skribi sur la +desegnajxojn.) + +(_Sinjorino Solness_ envenas sammomente. Sxi kunportas iujn +pakajxojn.) + +SINJORINO SOLNESS +Jen mi kunprenis ion por vi, frauxlino Wangel. La grandaj pakoj +sendigxos poste. + +HILDE +Ho, kiel kore afable de vi tamen! + +SINJORINO SOLNESS +Nur simpla devo. Nenio alia. + +SOLNESS +(tralegas kion li skribis) Aline! + +SINJORINO SOLNESS +Jes? + +SOLNESS +Cxu vi vidis cxu sxi -- la librotenistino estas tie? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, kompreneble ke _sxi_ estas tie. + +SOLNESS +(metas la desegnajxojn en la ujon) Hm -- + +SINJORINO SOLNESS +Sxi staris apud la pupitro, kiel sxi kutimas -- kiam _mi_ iras tra la +cxambro. + +SOLNESS +(ekstaras) Mi do donos gxin al sxi. Kaj diros al sxi, ke -- + +HILDE +(prenas de li la ujon) Ho ne, lasu min havi tiun gxojon! (iras al la +pordo, sed turnas sin) Kiel sxi nomigxas? + +SOLNESS +Sxi nomigxas frauxlino Fosli. + +HILDE +Isx, aspektas malvarme! La baptonomon, mi petas? + +SOLNESS +Kaja, -- mi kredas. + +HILDE +(malfermas la pordon kaj vokas eksteren) Kaja! Envenu! Rapide! La +konstruestro volas paroli kun vi. + +(Kaja venas internen de la pordo) + +KAJA +(rigardas lin timigite) Jen mi estas --? + +HILDE +(donas al sxi la dokumentujon) Jen vidu, Kaja! Vi povas kunpreni tion +cxi. Cxar nun la konstruestro _sur_skribis. + +KAJA +Ho, fine do! + +SOLNESS +Donu gxin al la maljunulo plej eble rapide. + +KAJA +Mi tuj iros hejmen kun gxi. + +SOLNESS +Jes, faru. Kaj nun Ragnar povos eble konstrui. + +KAJA +Ho, cxu li rajtas veni por danki vin pro cxio --? + +SOLNESS +(akre) Mi volas neniun dankon! Salutu kaj diru _tion_ de mi. + +KAJA +Jes mi -- + +SOLNESS +Kaj diru al li, ke de nun mi ne bezonas lin. Kaj ankaux ne vin. + +KAJA +(mallauxte kaj treme) Ankaux ne min! + +SOLNESS +Nun vi ja ekhavos aliajn aferojn por pripensi. Kaj prizorgi. Kaj tio +estas ja nur bona. Do, iru hejmen kun la desegnajxoj, frauxlino +Fosli. Rapide! Cxu vi auxdas! + +KAJA +(kiel antauxe) Jes, sinjoro Solness. (Sxi eliras.) + +SINJORINO SOLNESS +Je Dio, kiajn ruzajn okulojn sxi havas. + +SOLNESS +Sxi! Tia azenino. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, -- mi vidas kion mi vidas, mi, Halvard. -- Cxu vi vere maldungas +ilin? + +SOLNESS +Jes. + +SINJORINO SOLNESS +Ankaux sxin? + +SOLNESS +Cxu tiel ne estas laux via deziro? + +SINJORINO SOLNESS +Sed ke vi povas malhavi _sxin_ --? Nu ja, vi certe havas iun rezerve, +vi, Halvard. + +HILDE +(gaje) _Mi_ almenaux ne tauxgas por stari apud la pupitro. + +SOLNESS +Nu, nu, nu, -- ordigxos, Aline. Nun vi nur pensu pri la translogxado +en la novan hejmon -- plej eble rapide. Cxi-vespere ni levos la +florkronon supren -- (turnas sin al _Hilde_) -- tute supren sur la +turpinton. Kion vi diras al _tio_, frauxlino Hilde? + +HILDE +(rigardas lin per brilaj okuloj) Estos ege gxoje denove vidi vin tiel +alte. + +SOLNESS +Min! + +SINJORINO SOLNESS +Ho Dio, frauxlino Wangel, ne imagu al vi ion tian! Mia edzo --! Tiel +_kapturnema_ kiel _li_ estas! + +HILDE +Kapturnema! Ne, tia li vere ne estas! + +SINJORINO SOLNESS +Jes, efektive li estas. + +HILDE +Sed mi ja mem vidis lin tute supre sur alta pregxeja turo! + +SINJORINO SOLNESS +Jes, mi auxdas homojn paroli pri _tio_. Sed tute ne eblas -- + +SOLNESS +(impete) Ne eblas, -- ne eblas, jes! Sed mi tamen staris tie supre, +mi! + +SINJORINO SOLNESS +Kiel vi do povas diri tiajxon, Halvard? Vi ja ecx ne toleras eliri +sur la balkonon cxi tie en la supra etagxo. Tia vi ja cxiam +estis. + +SOLNESS +Vi eble spertos ion alian cxi-vespere. + +SINJORINO SOLNESS +(timigita) Ne, ne, ne! Tion mi ja, je Dio, neniam vidos! Cxar mi tuj +skribos al la doktoro. Kaj li certe deturnos vin. + +SOLNESS +Sed Aline do --! + +SINJORINO SOLNESS +Jes, cxar vi ja estas malsana, Halvard! Tio cxi _ne povas_ esti io +alia! Ho Dio, -- ho Dio! (Sxi eliras rapide dekstre.) + +HILDE +(rigardas lin atente) Cxu _estas_ tiel, aux cxu ne? + +SOLNESS +Ke mi estas kapturnema? + +HILDE +Ke _mia_ konstruestro ne _kuragxas_, ne _povas_ grimpi tiel alte +kiel li mem konstruas? + +SOLNESS +Cxu tiel vi rigardas la aferon? + +HILDE +Jes. + +SOLNESS +Aspekte neniu angulo en mi povas esti sekura kontraux vi. + +HILDE +(rigardas tra la orielfenestro) Tie supre do. Tute supre -- + +SOLNESS +(proksimigxas) En la plej supra turcxambreto vi povus logxi, Hilde. +-- Povus logxi _tie_ kiel princino. + +HILDE +(nedifineble, inter seriozeco kaj sxerco) Jes, tion vi ja promesis al +mi. + +SOLNESS +Cxu mi vere _faris_? + +HILDE +Fi, konstruestro! Vi diris, ke mi farigxu princino. Kaj ke mi ricevu +regxlandon de vi. Kaj tiam vi -- Nu! + +SOLNESS +(konsidereme) Cxu vi estas tute certa, ke ne estas ia revo, -- ia +imagajxo, kiu fiksigxis en vi? + +HILDE +(akre) Cxar eble vi ne _faris_? + +SOLNESS +Mi apenaux mem scias --. (pli mallauxte) Sed _tion_ mi nun scias, ke +mi -- + +HILDE +Ke vi --? Diru tuj! + +SOLNESS +-- ke mi estus _devinta_ tion fari. + +HILDE +(en brava ekkrio) Neniam en la mondo _vi_ estas kapturnema! + +SOLNESS +Cxi-vespere ni do suprenlevos la florkronon, -- princino Hilde. + +HILDE +(kun amara trajto) Super via nova hejmo, jes. + +SOLNESS +Super la nova domo, kiu neniam farigxos _hejmo_ por _mi_. + +(Li eliras tra la gxardenpordo) + +HILDE +(rigardas antauxen kun vualita okulo kaj flustras al si mem. +Auxdigxas nur la vortoj:) -- -- -- -- terure ekscite -- -- + + + + +TRIA AKTO + + +(Granda, vasta verando, apartenanta al la logxdomo de _konstruestro +Solness_. Parto de la domo kun elirpordo al la verando vidigxas +maldekstre. Balustrado antaux tiu cxi dekstre. Tute fone, sur la +malvasta flanko de la verando, sxtuparo kondukas al la pli malalte +situanta gxardeno. Grandaj, maljunaj arboj en la gxardeno etendas +siajn brancxojn super la verando kaj al la domo. Plej dekstre, inter +la arboj, ekvidigxas la suba parto de la nova vilao kun skafaldo +cxirkaux la turkonstruajxo. En la fono la gxardeno limigxas de +malnova kradbarilo. Ekster la barilo estas strato kun malaltaj, +adukaj dometoj.) + +(Vespercxielo kun sunbriligitaj nuboj.) + +(Sur la verando staras gxardena benko laux la muro de la domo, kaj +antaux la benko longa tablo. Apud la alia flanko de la tablo estas +apogsegxo kaj kelkaj taburetoj. Cxiuj mebloj estas korbfarista +plektajxo.) + +(_Sinjorino Solness_, envolvita en blanka krepsxalo, ripozas en la +apogsegxo rigardante dekstren.) + +(Iom poste _Hilde Wangel_ venas supren la sxtuparon de la gxardeno. +Sxi estas same vestita kiel antauxe, kaj portas cxapelon sur la kapo. +Sur la brusto sxi portas etan bukedon el ordinaraj floretoj.) + +SINJORINO SOLNESS +(turnas la kapon iomete) Cxu vi cxirkauxiris en la gxardeno, +frauxlino Wangel! + +HILDE +Jes, mi cxirkauxrigardis tie. + +SINJORINO SOLNESS +Kaj ankaux trovis florojn, mi vidas. + +HILDE +Ho jes! Cxar ili abundas. Inter la arbustoj. + +SINJORINO SOLNESS +Ho _cxu_? Ankoraux? Jes, cxar mi tien preskaux neniam venas. + +HILDE +(pli proksime) Cxu vere! Vi do ne kuras en la gxardenon cxiun +tagon? + +SINJORINO SOLNESS +(kun laca rideto) Mi ne plu ien "kuras", mi. _Nun_ ne plu. + +HILDE +Nu, sed cxu vi neniam foje iras por saluti la belajxojn, kiuj _tie_ +trovigxas? + +SINJORINO SOLNESS +Cxio fremdigxis por mi. Mi preskaux timas la revidon. + +HILDE +Vian propran gxardenon! + +SINJORINO SOLNESS +Sxajnas al mi, ke gxi ne plu aspektas la _mia_. + +HILDE +Ho, kial tiel --? + +SINJORINO SOLNESS +Ne, gxi ne estas. Ne estas kiel en la tempo de patro kaj patrino. Nun +ili bedauxrinde forprenis tiom multe de la gxardeno, frauxlino +Wangel. Imagu, -- ili parceligis, -- kaj konstruis domojn por fremdaj +homoj. Homoj, kiujn mi ne konas. Kaj _ili_ povas sidi rigardante min +tra siaj fenestroj. + +HILDE +(kun hela esprimo) Sinjorino Solness? + +SINJORINO SOLNESS +Jes? + +HILDE +Permesu al mi iomete restadi cxe vi? + +SINJORINO SOLNESS +Jes volonte, se vi emas. + +(_Hilde_ translokigas tabureton al la apogsegxo kaj eksidas.) + +HILDE +Ah, -- cxi tie oni povas sidi sunumante sin kiel kato. + +SINJORINO SOLNESS +(metas la manon facile sur sxian nukon) Gxentile ke vi volas sidi cxe + _mi_. Mi kredus, ke vi enirus al mia edzo. + +HILDE +Kion mi farus cxe li? + +SINJORINO SOLNESS +Helpi lin, mi pensis. + +HILDE +Ne dankon. Cetere li ne estas interne. Li iras tie kun la laboristoj. +Sed li aspektis tiel mordeme, ke mi ne kuragxis paroli al li. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, funde li estas milda kaj mola en la animo. + +HILDE +_Li_! + +SINJORINO SOLNESS +Vi ankoraux ne vere konas lin, vi, frauxlino Wangel. + +HILDE +(rigardas sxin varme) Cxu vi gxojas nun, cxar vi translogxigxos en la +novan domon? + +SINJORINO SOLNESS +Mi _devus_ ja gxoji. Cxar Halvard ja deziras -- + +HILDE +Ho, ne gxuste pro tio, mi pensas. + +SINJORINO SOLNESS +Jes, jes, frauxlino Wangel. Cxar estas ja nur mia devo, tio, subigi +min al _li_. Sed ofte sentigxas malfacile devigi sian animon al +obeemo. + +HILDE +Jes, _tio_ certe sentigxas malfacile. + +SINJORINO SOLNESS +Jes imagu. Kiam oni ne estas pli bona homo ol mi, jen -- + +HILDE +Kiam oni travivis tiom da pezajxoj, kiel vi -- + +SINJORINO SOLNESS +Kiel _vi_ tion scias? + +HILDE +Via edzo diris. + +SINJORINO SOLNESS +Al mi li malofte tusxas _tiujn_ aferojn. -- Jes, kredu, ke mi +travivis suficxe multe dum mia vivo, _mi_, frauxlino Wangel. + +HILDE +(rigardas sxin kompateme kaj malrapide kapsignas) Kompatinda +sinjorino Solness. Unue brulis por vi -- + +SINJORINO SOLNESS +(kun suspiro) Jes, cxio _mia_ brulis. + +HILDE +Kaj poste sekvis tio pli grava. + +SINJORINO SOLNESS +(rigardas sxin demande) Pli grava? + +HILDE +La plej afliktiga. + +SINJORINO SOLNESS +Al kio vi aludas? + +HILDE +(silente) Vi ja perdis ambaux knabetojn. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, ili, jes. Jes, vidu, _tiu_ estis _aparta_ afero, tiu. Estis ja +elcxiela sorto. Kaj al tiajxo oni devas sin kurbi. Kaj aldone +danki. + +HILDE +Cxu vi tion faras? + +SINJORINO SOLNESS +Ne cxiam, bedauxrinde. Mi ja bone scias, ke estas mia devo. Sed tamen +mi ne _povas_. + +HILDE +Nu ja, estas kompreneble, mi pensas. + +SINJORINO SOLNESS +Kaj ofte mi devas diri al mi mem, ke estis justa puno por mi -- + +HILDE +Kial? + +SINJORINO SOLNESS +Cxar mi ne estis suficxe persista en la malfelicxo. + +HILDE +Sed mi ne komprenas, ke -- + +SINJORINO SOLNESS +Ho ne, ne, frauxlino Wangel, -- ne parolu pli pri tiuj du knabetoj. +Pri ili ni nur gxoju. Cxar _ili_ ja estas felicxaj, -- felicxaj nun. +Estas ja la _malgrandaj_ perdoj en la vivo, kiuj tiel akre sxiras la +koron. Perdi cxion, kion aliaj homoj kalkulas por nenio. + +HILDE +(metas la brakojn sur sxian genuon kaj rigardas al sxi varme) Dolcxa +sinjorino Solness, -- diru al mi, kio _tio_ estas! + +SINJORINO SOLNESS +Kiel mi diras. Nur etaj ajxoj. Brulis ja cxiuj la malnovaj portretoj +sur la muroj. Kaj cxiuj la malnovaj silkaj kostumoj brulis. Tiuj kiu +apartenis al la familio dum longaj tempoj. Kaj cxiuj puntajxoj de +patrino kaj avino -- ankaux ili brulis. Kaj imagu, -- la juveloj! +(peze) Kaj cxiuj pupoj. + +HILDE +Pupoj? + +SINJORINO SOLNESS +(plorsufoke) Mi havis naux delikatajn pupojn. + +HILDE +Kaj ankaux _ili_ brulis? + +SINJORINO SOLNESS +Cxiuj. Ho, estis korsxire, -- korsxire por mi. + +HILDE +Cxu vi do konservis cxiujn tiujn pupojn? Ekde infaneco? + +SINJORINO SOLNESS +Ne konservis. Mi kaj la pupoj, ni kunvivadis ankaux poste. + +HILDE +Post kiam vi farigxis plenkreska? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, longe post _tiu_ tempo. + +HILDE +Ankaux post kiam vi edzinigxis? + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes. Kiam li nur ne vidis, tiam -- Sed ili ja forbrulis, la +malfelicxuloj. Neniu pensis savi _ilin_. Ho, estas triste imagi. Jes, +ne ridu pri mi, frauxlino Wangel. + +HILDE +Mi tute ne ridas. + +SINJORINO SOLNESS +Cxar iel estis ja vivo en ili. Mi portis ilin sub mia koro. Kvazaux +etajn nenaskitajn infanojn. + +(_Doktoro Herdal_, kun la cxapelo en la mano, elvenas tra la pordo +kaj ekvidas la _sinjorinon Solness_ kaj _Hilde_.) + +DOKTORO HERDAL +Nu, vi do sidas ekstere kaptante malvarmumon, sinjorino? + +SINJORINO SOLNESS +Mi trovas, ke estas bone kaj varme hodiaux. + +DOKTORO HERDAL +Jes, jes. Sed cxu io okazos en la domo? Mi ricevis letereton de +vi. + +SINJORINO SOLNESS +(ekstaras) Jes, estas io priparolenda kun vi. + +DOKTORO HERDAL +Bone. Ni do eniru. (al _Hilde_) En montara uniformo ankaux hodiaux, +frauxlino? + +HILDE +(gaje, ekstaras) Ho jes! Plene ekipita! Sed hodiaux mi ne supreniros +por rompi la nukon. Ni du bone restos malsupre por rigardi, ni, +oktoro. + +DOKTORO HERDAL +_Kion_ ni rigardu? + +SINJORINO SOLNESS +(silente, timigite al _Hilde_) Tsx, tsx, -- je Dio! Jen li venas! +Provu _deturni_ lin de tiu kaprico. Kaj ni estu amikinoj, frauxlino +Wangel. Cxu ne? + +HILDE +(impete jxetas sin al sxia kolo) Ho, se ni nur povus. + +SINJORINO SOLNESS +(liberigas sin atente) Nu--nu--nu! _Jen_ li venas, doktoro! Mi parolu +kun vi. + +DOKTORO HERDAL +Cxu temas pri _li_? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, certe _li_. Envenu. + +(Sxi kaj la _doktoro_ iras en la domon) + +(En la posta momento _konstruestro Solness_ venas de la gxardeno +supren laux la sxtuparo. Serioza mieno kaptas la vizagxon de +_Hilde_) + +SOLNESS +(Ekrigardas al la pordo, kiu zorge fermigxas de interne.) Cxu vi +_tion_ rimarkis, Hilde, ke tuj kiam mi venas, sxi foriras? + +HILDE +Mi rimarkis, ke tuj kiam vi venas, vi _igas_ sxin foriri. + +SOLNESS +Eble tiel. Sed mi ne povas ion sxangxi. (rigardas sxin atente) Cxu +vi frostas, Hilde? Vi tiel aspektas. + +HILDE +Mi jxus elvenis de tombeja kelo. + +SOLNESS +Kion vi aludas per _tio_? + +HILDE +Ke frostas en mia korpo, konstruestro. + +SOLNESS +(malrapide) Mi kredas, ke mi komprenas -- + +HILDE +Kion vi volas cxi tie nun? + +SOLNESS +Mi ekvidis vin de _tie_ fore. + +HILDE +Sed tiam vi ja ankaux vidis sxin? + +SOLNESS +Mi sciis, ke sxi volus tuj foriri, se mi venus. + +HILDE +Cxu estas aflikte por vi, ke sxi tiel evitas vin? + +SOLNESS +Iel tio ankaux sentigxas kiel malpezigxo. + +HILDE +Ke vi ne havas sxin rekte antaux la okuloj? + +SOLNESS +Jes. + +HILDE +Ke vi ne cxiame vidas, kiel peze sxi prenas tion cxi pri la +knabetoj? + +SOLNESS +Jes. Precipe tial. + +(_Hilde_ pasxadas sur la verando kun la manoj surdorse, ekstaras cxe +la balustrado kaj rigardas eksteren sur la gxardenon.) + +SOLNESS +(post ioma pauxzo) Vi parolis longe kun sxi, cxu? + +HILDE +(staras senmove kaj ne respondas) + +SOLNESS +Cxu _longe_, mi demandas. + +HILDE +(silentas kiel antauxe) + +SOLNESS +Pri kio sxi parolis, Hilde? + +HILDE +(dauxre silentas) + +SOLNESS +Kompatinda Aline! Certe estis pri la knabetoj. + +HILDE +(skuigxas nervoze; rapide sxi kapsignas kelkajn fojojn.) + +SOLNESS +Neniam supervenkos. Neniam en la mondo sxi supervenkos. +(proksimigxas) Nun vi denove staras tie kiel sxtona statuo. Tiel vi +staris ankaux hieraux vespere. + +HILDE +(turnas sin kaj rigardas lin per grandaj, seriozaj okuloj) Mi volas +forvojagxi. + +SOLNESS +(akre) Forvojagxi! + +HILDE +Jes. + +SOLNESS +Sed tion mi ne permesas. + +HILDE +Kion mi nun faru _cxi tie_? + +SOLNESS +Nur _esti_ cxi tie, Hilde! + +HILDE +(rigardas lin de supre malsupren) Nu, dankon. Farigxis ja ne +_tiel_. + +SOLNESS +(senpripense) Des pli bone! + +HILDE +(impete) Mi ne _povas_ fari malbonon kontraux iu, kiun mi _konas_! Ne +forpreni ion, kio apartenas al sxi. + +SOLNESS +Kiu diras, ke vi _tion_ faru! + +HILDE +(dauxre) Kontraux iu fremda, konsentite! Cxar _tio_ estas io tute +alia! Kontraux iu kiun mi neniam vidis antaux miaj okuloj. Sed +kontraux iu al kiu mi proksimigxis --! Ho ne! Ne do! Usx! + +SOLNESS +Jes, sed ion alian mi ja ne diris! + +HILDE +Ho, konstruestro, vi certe bone scias, kiel evoluus. Kaj tial mi +forvojagxos. + +SOLNESS +Kaj kio farigxos el _mi_, kiam vi estos foririnta? Por kio mi _tiam_ +vivu? Poste? + +HILDE +(kun la nedifinebla esprimo en la okuloj) Pri _vi_ ne estas zorgo. Vi +havas ja viajn devojn por sxi. Vivu por tiuj devoj. + +SOLNESS +Tro malfrue. Tiuj potencoj, -- tiuj -- tiuj -- + +HILDE +-- la diabloj -- + +SOLNESS +Jes, la diabloj! Kaj ankaux la trolo ene en mi. Ili sucxis el sxi la +vivsangon. (ridas senespere) Pro _mia felicxo_ ili tion faris! +Jes--jes! (peze) Kaj nun sxi estas morta -- pro mi. Kaj mi estas viva +katenita al tiu mortinto. (en sovagxa timo) _Mi_ -- _mi_, kiu ne +_povas_ vivi la vivon sen gxojo! + +(_Hilde_ cxirkauxiras la tablon kaj eksidas sur la benkon kun la +kubutoj sur la tablotabulo kaj kun la kapo apogata en la manoj.) + +HILDE +(sidas momenton lin rigardante) Kion vi do konstruos venontan +fojon? + +SOLNESS +(skuas la kapon) Mi ne kredas, ke de nun multe pli farigxos. + +HILDE +Ne tiaj hejmecaj, felicxaj hejmoj por patrino kaj patro? Kaj por la +infanaro? + +SOLNESS +Mi sxatus scii cxu por tio farigxos bezono estonte. + +HILDE +Kompatinda konstruestro! Kaj vi kiu pasigis cxi tiujn dek jarojn -- +dedicxante la vivon -- nur por _tio_! + +SOLNESS +Nu ja, vi parolas, Hilde. + +HILDE +(ekscite) Ho, aspektas al mi stulte, stulte, -- cxio! + +SOLNESS +Kiu cxio? + +HILDE +Ke oni ne kuragxas kapti sian propran felicxon. Sian propran vivon! +Nur cxar staras io konata en la vojo! + +SOLNESS +Iu preter kiu oni ne rajtas pasi. + +HILDE +Mi dezirus scii, cxu oni ne funde _rajtus_ tion fari? Sed tamen --. +Ho, esti tiu kiu povus fordormi el la tuto! + +(Sxi metas la brakojn plate sur la tablon, ripozigas la maldekstran +flankon de la kapo en la manojn kaj fermas la okulojn.) + +SOLNESS +(turnas la apogsegxon kaj eksidas cxe la tablo) Cxu _vi_ havis +hejmecan, felicxan hejmon -- norde cxe via patro, Hilde? + +HILDE +(senmove, respondas kvazaux duone en dormo) Nur kagxon mi havis. + +SOLNESS +Kaj tien vi tute ne volas reveni? + +HILDE +(kiel antauxe) La birdo de la arbaro ne volas reiri en la kagxon. + +SOLNESS +Prefere cxasi en la libera aero -- + +HILDE +(dauxre kiel antauxe) La rabobirdo prefere cxasas -- + +SOLNESS +(tenas la rigardon kusxanta sur sxi) Ke oni havus vikingan spiton en +la vivo -- + +HILDE +(kun ordinara vocxo, malfermas la okulojn, sed ne movas sin) Kaj la +aliajxo? Kio _tio_ estus! + +SOLNESS +Fortika konscienco. + +(_Hilde_ vigle rektigas sin sur la benko. Sxiaj okuloj denove havas +la gxojan, brilan esprimon.) + +HILDE +(kapsignas al li) Mi scias, kion vi konstruos venontan fojon, mi! + +SOLNESS +Jen vi scias pli ol mi, Hilde. + +HILDE +Jes, la konstruestroj, ili ja estas tiel stultaj, ili. + +SOLNESS +Kaj kio tio do estos? + +HILDE +(kapsignas denove) La kastelo. + +SOLNESS +Kiu kastelo? + +HILDE +_Mia_ kastelo, kompreneble. + +SOLNESS +Vi nun volas havi kastelon? + +HILDE +Cxu vi ne sxuldas al mi regxlandon, mi demandas? + +SOLNESS +Jes, mi auxdas vin diri tion. + +HILDE +Nu. Vi do sxuldas al mi tiun regxlandon. Kaj al regxlando apartenas +kastelo, mi opinius! + +SOLNESS +(pli kaj pli gajigita) Jes, ordinare estas ja tiel. + +HILDE +Bone; do konstruu gxin por mi! Tuj! + +SOLNESS +(ridas) Tuj dum horo? + +HILDE +Jes! Cxar nun ili pasis, -- la dek jaroj. Kaj mi ne plu volas +atendadi. Do, -- eligu la kastelon, konstruestro! + +SOLNESS +Ne estas facile esti _via_ sxuldanto, Hilde. + +HILDE +Tion vi devus pripensi pli frue. Nun estas tro malfrue. Do -- +(frapas la tablon) -- surtabligu la kastelon! Estas _mia_ kastelo! Mi +volas gxin _tuj_ havi! + +SOLNESS +(pli serioze, klinas sin pli proksimen, kun la brakoj sur la tablo) +Kia vi imagas la kastelon, Hilde? + +(Sxia okulo vualigxas iom post iom. Sxi kvazaux rigardas en si +mem.) + +HILDE +(malrapide) Mia kastelo situu alte. Tre alte gxi kusxu. Kaj libere al +cxiuj flankoj. Por ke mi vidu vaste, -- vaste eksteren. + +SOLNESS +Kaj alta turo estu, cxu? + +HILDE +Terure alta turo. Kaj tute supre sur la turo estu altano. Kaj sur +_gxi_ mi volas stari -- + +SOLNESS +(senvole tusxas sian frunton) Ke vi sxatas stari tiel vertigxe alte -- + +HILDE +Ho jes! Gxuste tie supre mi volas stari rigardante la aliulojn, -- +tiujn, kiuj konstruas pregxejojn. Kaj hejmojn por patrino kaj patro +kaj la infanaro. Kaj tion ankaux _vi_ supreniru por rigardi. + +SOLNESS +(mallauxte) La konstruestro, cxu li rajtas suprenveni al la +princino? + +HILDE +Se la konstruestro _volas_. + +SOLNESS +(pli mallauxte) Do mi kredas, ke la konstruestro venos. + +HILDE +(kapsignas) La konstruestro, -- li venos. + +SOLNESS +Sed neniam plu konstruos, -- kompatinda konstruestro. + +HILDE +(vigle) Ho jes! Ni du laboru kune. Kaj ni konstruos la plej belan, -- +la plej delikatan en la tuta mondo. + +SOLNESS +(ekscita) Hilde, -- diru al mi kio tio estas! + +HILDE +(rigardas lin ridete, iomete skuas la kapon, pintigas la busxon kaj +parolas kvazaux al infano) La konstruestroj, -- ili estas iuj tre -- +tre stultaj homoj. + +SOLNESS +Jes, certe ili estas stultaj, jes. Sed diru do al mi, kio tio estas! +La plej delikata en la mondo. Kion ni du konstruos kune? + +HILDE +(silentas iomete kaj diras per nedifinebla esprimo en la okuloj) +Aerkasteloj. + +SOLNESS +Aerkasteloj? + +HILDE +(kapjesas) Aerkasteloj, jes! Cxu vi scias, kio tia aerkastelo +estas? + +SOLNESS +Estas ja la plej delikata en la mondo, vi diras. + +HILDE +(ekstaras ekscite kaj frapas kvazaux rifuze per la mano) Nu ja, certe +ja! Aerkasteloj, -- ili estas konvenaj por rifugxo. Kaj ankaux +konvene facilaj por konstrui -- (rigardas lin moke) -- prefere por +tiuj konstruestroj, kiuj havas kapturnigitan konsciencon. + +SOLNESS +(ekstaras) Post tiu cxi tago ni du konstruos kune, Hilde. + +HILDE +(kun duone dubema rideto) Tian _veran_ aerkastelon? + +SOLNESS +Jes. Kun fundamento sube. + +(_Ragnar Brovik_ venas el la domo. Li portas grandan verdan +florkronon kun floroj kaj silkaj rubandoj.) + +HILDE +(gxojkrie) La florkrono! Ho, kiel terure rava! + +SOLNESS +(mire) Cxu estas _vi_ kiu venas kun la florkrono, Ragnar? + +RAGNAR +Mi promesis al la laborestro. + +SOLNESS +(malpezigita) Nu, do certe plibonigxis pri via patro? + +RAGNAR +Ne. + +SOLNESS +Cxu ne vigligis lin, kion mi skribis? + +RAGNAR +Venis tro malfrue. + +SOLNESS +Tro malfrue! + +RAGNAR +Kiam sxi venis kun gxi, li ne plu konsciigxis. Li ekhavis +apopleksion. + +SOLNESS +Sed iru do hejmen al li! Zorgu pri via patro. + +RAGNAR +Li ne plu bezonas min. + +SOLNESS +Sed vi certe bezonas esti cxe li. + +RAGNAR +_Sxi_ sidas cxe lia lito. + +SOLNESS +(iom necerte) Kaja? + +RAGNAR +(rigardas lin sombre) Jes, -- Kaja, jes. + +SOLNESS +Iru hejmen, Ragnar. Kaj al li kaj al sxi. Donu al _mi_ la +florkronon. + +RAGNAR +(subpremante mokan rideton) Vi do ne mem volas --? + +SOLNESS +Mi mem portos gxin loken. (prenas de li la florkronon) Kaj iru +hejmen, vi. Ni ne bezonas vin hodiaux. + +RAGNAR +Mi scias, ke de nun vi ne bezonas min. Sed hodiaux mi restos. + +SOLNESS +Nu, do restu se vi nepre volas. + +HILDE +(cxe la balustrado) Konstruestro, -- cxi tie mi volas stari vin +rigardante. + +SOLNESS +Min! + +HILDE +Estos terure ekscite. + +SOLNESS +(mallauxte) Pri tio ni du parolos poste, Hilde. + +(Li iras kun la florkrono malsupren laux la sxtuparo kaj foren tra la +gxardeno.) + +HILDE +(postrigardas lin; poste sxi turnas sin al _Ragnar_.) Vi devus do +almenaux danki lin, mi pensas. + +RAGNAR +Danki lin? Cxu mi dankus _lin_? + +HILDE +Jes, vi ja vere devus! + +RAGNAR +Estus pli gxuste danki vin. + +HILDE +Kial vi diras tiajxon? + +RAGNAR +(ne respondante al sxi) Sed estu singarda, frauxlino! Cxar vi +ankoraux ne konas _lin_ bone. + +HILDE +(fajre) Ho, estas mi, kiu konas lin plej bone! + +RAGNAR +(ridas en kolero) Danki lin, kiu tenis min malsupre jaron post jaro! +Lin, kiu igis mian patron dubi pri mi. Igis min mem dubi --. Kaj cxio +nur por ke --! + +HILDE +(kvazaux ion suspektante) Por ke --? Diru tuj! + +RAGNAR +Por povi teni sxin cxe si. + +HILDE +(ekpasxas al li) La frauxlinon cxe la pupitro! + +RAGNAR +Jes. + +HILDE +(minacante, per pugnitaj manoj) Ne estas vero! Vi mensogas pri +li! + +RAGNAR +Ankaux mi ne volis tion kredi antaux hodiaux, -- kiam sxi mem +rakontis. + +HILDE +(kvazaux ekster si mem) _Kion_ sxi diris! Mi volas scii! Tuj! +Tuj! + +RAGNAR +Sxi diris, ke li prenis sxian animon -- tute kaj plene. Prenis sxiajn +pensojn sole por si. Sxi diras, ke sxi neniam povos lasi lin. Ke sxi +volas resti cxi tie, kie _li_ estas -- + +HILDE +(kun fajraj okuloj) Sxi ne rajtas! + +RAGNAR +(kvazaux esplore) Pro kiu sxi ne rajtas? + +HILDE +(rapide) Ankaux ne pro _li_! + +RAGNAR +Ho ne, -- mi ja bone komprenas cxion nun. De nun sxi eble nur -- +gxenus. + +HILDE +Nenion vi komprenas -- parolante tiel! Ne, _mi_ diru al vi, kial li +retenis sxin. + +RAGNAR +Kaj kial do? + +HILDE +Por reteni _vin_. + +RAGNAR +Cxu li diris tion al vi? + +HILDE +Ne, sed estas _tiel_! _Devas_ esti tiel! (sovagxe) Mi volas, -- mi +volas, ke estu tiel! + +RAGNAR +Kaj gxuste kiam vi venis, -- li malkaptis sxin. + +HILDE +_Vin_, -- _vin_ li malkaptis! Cxu vi kredas, ke li pensas pri tiaj +fremdaj frauxlinoj, li? + +RAGNAR +(pripensas) Cxu li timadis min? + +HILDE +_Li_ timadis? Tiel orgojla vi ne estu, mi pensas. + +RAGNAR +Ho, li ja antaux longe estus devinta kompreni, ke ankaux mi tauxgas +al io, mi. -- Cetere, -- _timema_, -- estas gxuste _tio_, kio li +estas, vi sciu. + +HILDE +Li! Imagu al mi _tion_! + +RAGNAR +Iel li estas timema. Li, la granda konstruestro. Rabi la vivfelicxon +de aliaj homoj, -- kiel li faris pri mia patro kaj mi, -- pri tio li +ne timas. Sed nur tio, grimpi supren sur iu skafaldeto, -- de _tio_ +li petus Dion protekti sin! + +HILDE +Ho, vi devus esti vidinta lin tiel alte supre, -- tiel vertigxe alte, +kiel mi lin iam vidis! + +RAGNAR +Cxu vi vidis? + +HILDE +Jes, mi vere faris. Tiel libera kaj fiera kiel li staris fiksante la +florkronon al la ventomontrilo! + +RAGNAR +Mi scias, ke unu fojon en sia vivo li kuragxis. Unu solan fojon. Ni +junuloj ofte parolis pri tio. Sed neniu potenco en la mondo igos lin +fari tion denove. + +HILDE +Hodiaux li faros denove! + +RAGNAR +(moke) Ho, vi kredu tion! + +HILDE +Ni vidos! + +RAGNAR +Nek vi nek mi tion vidos. + +HILDE +(furioze, senbride) Mi _volas_ vidi! Mi _volas_ kaj mi _devas_ +vidi! + +RAGNAR +Sed li ne faros. Simple ne kuragxos. Cxar li ja havas tiun difekton, +-- li, la granda konstruestro. + +(_Sinjorino Solness_ elvenas de la domo eksteren sur la verando.) + +SINJORINO SOLNESS +(cxirkauxrigardas) Cxu li ne cxeestas? Kien li iris? + +RAGNAR +La konstruestro estas tie cxe la laboristoj. + +HILDE +Li iris kun la florkrono. + +SINJORINO SOLNESS +(en timo) Kun la florkrono! Ho Dio, -- ho Dio! Brovik, -- iru al li! +Sendu lin cxi tien! + +RAGNAR +Cxu mi diru, ke la sinjorino volas paroli kun li? + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes, kara, faru. -- Ne, ne, -- ne diru ke _mi_ volas ion! Diru, ke +_estas_ iu. Kaj ke li devas tuj veni. + +RAGNAR +Bone. Mi faros, sinjorino. + +(Li iras malsupren la sxtuparon kaj for tra la gxardeno.) + +SINJORINO SOLNESS +Ho, frauxlino Wangel, vi ne povas imagi kian timon mi suferas pro +li. + +HILDE +Sed cxu tio cxi estas tiel timiginda? + +SINJORINO SOLNESS +Ho jes, kompreneble. Imagu se li serioze faros! Se li ekpensas +supreniri la skafaldon! + +HILDE +(ekscitite) Cxu vi kredas, ke li faros? + +SINJORINO SOLNESS +Ho, oni neniam povas scii kion li povus ekpensi. Li povus fari kion +ajn. + +HILDE +Aha, ankaux _vi_ opinias, ke li estas -- tia --? + +SINJORINO SOLNESS +Ho, mi ne plu scias, kion opinii pri li. Cxar la doktoro ja rakontis +al mi tiome. Kaj kiam mi tion kunmetas kun iajxoj, kiujn mi auxdis +lin diri -- + +(_Doktoro Herdal_ ekrigardas tra la pordo) + +DOKTORO HERDAL +Cxu li ne baldaux venos? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, mi pensas. Mi almenaux sendis por voki lin. + +DOKTORO HERDAL +(pli proksime) Sed vi ja devas eniri, vi, sinjorino -- + +SINJORINO SOLNESS +Ne, ne. Mi restos cxi tie por atendi Halvard. + +DOKTORO HERDAL +Jes, sed venis kelkaj sinjorinoj al vi -- + +SINJORINO SOLNESS +Ho Dio, ankaux _tio_! Kaj gxuste nun! + +DOKTORO HERDAL +Venis iuj, kiuj diras, ke ili nepre volas rigardi la solenajxon. + +SINJORINO SOLNESS +Jes-ja, mi do tamen devas eniri al ili. Cxar estas ja mia devo. + +HILDE +Cxu vi ne povas peti tiujn sinjorinojn foriri? + +SINJORINO SOLNESS +Neeblas. Cxar ili ja jam venis, estas mia devo akcepti ilin. Sed +restu vi cxi tie dume, -- por akcepti lin, kiam li venos. + +DOKTORO HERDAL +Kaj retenu lin per babilajxo tiom longe kiel eble -- + +SINJORINO SOLNESS +Jes, faru, kara frauxlino Wangel. Retenu lin tiel firme kiel vi +povas. + +HILDE +Cxu ne estus pli gxuste, ke vi mem farus? + +SINJORINO SOLNESS +Jes, je Dio, -- estus ja _mia_ devo. Sed kiam oni havas devojn +multflanke, tiam -- + +DOKTORO HERDAL +(rigardas al la gxardeno) Jen li venas! + +SINJORINO SOLNESS +Kaj imagu, -- mi kiu devas eniri! + +DOKTORO HERDAL +(al _Hilde_) Ne menciu ke _mi_ cxeestas. + +HILDE +Ne, mi certe trovos alian paroltemon kun la konstruestro. + +SINJORINO SOLNESS +Kaj nepre retenu lin. Mi opinias, ke estas _vi_, kiu kapablas. + +(_Sinjorino Solness_ kaj _doktoro Herdal_ iras en la domon. _Hilde_ +restas staranta sur la verando.) + +(_Konstruestro Solness_ venas de la gxardeno supren laux la +sxtuparo) + +SOLNESS +Lauxdire estas iu, kiu sercxas min, mi auxdas. + +HILDE +Jes, tiu estas mi, konstruestro. + +SOLNESS +Ho, cxu estas vi, Hilde. Mi timis, ke estus Aline kaj la doktoro. + +HILDE +Aspekte vi estas tre timema, vi! + +SOLNESS +Cxu vi tion kredas? + +HILDE +Jes, homoj diras, ke vi timas grimpi -- ekzemple la skafaldojn. + +SOLNESS +Nu, tio estas ja aparta afero, tio. + +HILDE +Sed timema, -- vi do estas? + +SOLNESS +Jes, mi estas. + +HILDE +Timas ke vi falos kaj mortfrapigxos? + +SOLNESS +Ne, tiel ne. + +HILDE +Kiel do? + +SOLNESS +Mi timas la vengxon, Hilde. + +HILDE +La vengxon? (skuas la kapon) Tion mi ne komprenas. + +SOLNESS +Eksidu. Kaj mi rakontos ion al vi. + +HILDE +Jes, faru! Tuj! + +(Sxi eksidas sur tabureton cxe la balustrado kaj rigardas lin +atente.) + +SOLNESS +(jxetas sian cxapelon sur la tablon) Vi ja scias, ke la unua pri kio +mi komencis, estis pregxejaj konstruajxoj. + +HILDE +(kapsignas) Mi bone scias. + +SOLNESS +Cxar mi, vidu, kiel knabo mi venis el pia hejmo en la kamparo. Kaj +tial sxajnis al mi, ke tiu pregxeja konstruado estas la plej digna, +kiun mi povus elekti. + +HILDE +Jes -- jes. + +SOLNESS +Kaj tion mi kuragxas diri, ke mi konstruis tiujn etajn, malricxajn +pregxejojn kun tiel honesta kaj varma kaj kora animo, ke -- ke -- + +HILDE +Ke --? Nu? + +SOLNESS +Jes, sxajnis al mi, ke li povus esti kontenta pri mi. + +HILDE +_Li_? Kiu _li?_ + +SOLNESS +Li, kiu havus la pregxejojn, kompreneble! Li, por kiu ili servus al +honoro kaj lauxdo. + +HILDE +Cxu tiel! Sed cxu vi certas, ke -- ke li ne estis -- tiel -- kontenta +pri vi? + +SOLNESS +(malestime) _Li_ kontenta pri _mi_! Kiel povas vi tiel paroli, Hilde? +Li, kiu permesis al la trolo en mi brui laux propra volo. Li, kiu +ordonis al ili cxeesti nokte kaj tage por servi min, -- al cxiuj tiuj +-- tiuj -- + +HILDE +Diabloj -- + +SOLNESS +Jes, ambaux specoj. Ho ne, mi devis senti, ke li ne estas kontenta +pri mi. (mistere) Komprenu, ke tial vere li igis forbruli la +malnovan domon. + +HILDE +Cxu tial? + +SOLNESS +Jes, cxu vi ne komprenas? Li volis doni al mi eblecon farigxi majstro +en mia fako -- kaj konstrui ankoraux pli honorindajn pregxejojn por +li. Unue mi ne komprenis kien li volis. Sed jen subite eklumigxis +por mi. + +HILDE +Kiam tio okazis? + +SOLNESS +Tio okazis kiam mi konstruis la pregxejturon norde en Lysanger. + +HILDE +Tion mi suspektis. + +SOLNESS +Cxar, vidu Hilde, tie norde en la fremda loko, _tie_ mi konstante +pensadis kaj cerbumis en mi mem. Jen mi vidis kial li forprenis de mi +miajn infanojn. Estis por ke nenio malhelpu min. Ne tiajxoj kiel amo +kaj felicxo, komprenu. Mi devis nur esti konstruestro. Nenio alia. +Kaj mian tutan vivon mi devis konstrui por li. (ridas) Sed el _tio_ +tamen nenio farigxis. + +HILDE +Kion vi do faris? + +SOLNESS +Unue mi esploris kaj provis min mem -- + +HILDE +Kaj poste? + +SOLNESS +Poste mi faris la _neeblan_. Mi kiel _li_. + +HILDE +La neeblan? + +SOLNESS +Neniam antauxe mi eltenis grimpi alten kaj libere supren. Sed tiun +tagon mi kapablis. + +HILDE +(eksaltas) Jes, jes, vi kapablis! + +SOLNESS +Kaj kiam mi staris tie tute supre kaj pendigis la florkronon sur la +pinton, mi diris al li: Auxskultu nun, vi potenculo! De nun mi volas +esti libera konstruestro, ankaux mi. En mia fako. Kiel vi en la via. +Neniam plu mi volas konstrui pregxejojn por vi. Nur hejmojn por homoj. + +HILDE +(kun grandaj brilaj okuloj) _Tio_ estis la kanto, kiun mi auxdis tra +la aero! + +SOLNESS +Sed li elpensis ion poste. + +HILDE +Kion vi aludas per _tio_? + +SOLNESS +(rigardas sxin malgxoje) Konstrui hejmojn por homoj, -- ne valoras +sxilingon, Hilde. + +HILDE +Cxu _tion_ vi diras nun? + +SOLNESS +Jes, cxar nun mi vidas. La homoj ne bezonas siajn hejmojn. Ne por +esti felicxaj, ne. Kaj ankaux mi ne bezonus tian _hejmon_. Se mi iun +posedus. (kun silenta, amara rido) _Jen_ la tuta arangxo, tiel +longe, tiel longe kiel mi vidas malantauxen. Vere nenio konstruita. +Ecx nenio oferita por ion konstrui. Nenio, nenio -- cxio. + +HILDE +Kaj nenion vi volas konstrui ekde nun? + +SOLNESS +(vigle) Jes, gxuste nun mi volas komenci! + +HILDE +Kion do? Kion do? Diru tuj! + +SOLNESS +La sola en kiu mi kredas ke kusxas homa felicxo, _tion_ mi volas nun +konstrui. + +HILDE +(rigardas lin firme) Konstruestro, -- nun vi pensas pri niaj +aerkasteloj. + +SOLNESS +La aerkasteloj, jes. + +HILDE +Mi timas, ke vi kapturnigxus antaux ol ni atingus duonvoje. + +SOLNESS +Ne kiam mi povas iri manon en mano kun _vi_, Hilde. + +HILDE +(kun aspekto de subpremata kolero) Nur kun mi? Cxu ne pluraj +kuniros? + +SOLNESS +Pri kiuj aliaj vi pensas? + +HILDE +Ho, -- sxi, tiu Kaja cxe la pupitro. Povrulino, -- cxu vi ne ankaux +kunprenos sxin? + +SOLNESS +Hoho. Cxu estis pri sxi, ke Aline sidis cxi tie babilante kun vi. + +HILDE +Cxu estas tiel aux cxu ne? + +SOLNESS +(impete) Mi ne respondas pri tiajxo! Vi plene kaj tute kredu min! + +HILDE +Dum dek jaroj mi kredis tute, tute pri vi. + +SOLNESS +Vi dauxre kredu pri mi! + +HILDE +Do lasu min vidi vin libera alte supre! + +SOLNESS +(peze) Ho, Hilde, -- tiel por cxiutaga uzo mi ne estas. + +HILDE +(pasie) Mi volas! Mi volas! (petante) Nur unu solan fojon ankoraux, +konstruestro! Faru la _neeblan_ denove! + +SOLNESS +(staras sxin profunde rigardante) _Se_ mi tion provas, Hilde, mi +volas stari tie supre al li parolante kiel la pasintan fojon. + +HILDE +(en kreskanta intenseco) Kion vi diros al li. + +SOLNESS +Mi diros al li: Auxskultu min, potenca majstro, -- jugxu pri mi laux +via bontrovo, kiel al vi placxas. Sed de nun mi nur konstruos la plej +delikatan en la mondo -- + +HILDE +(en ravo) Jes -- jes -- jes! + +SOLNESS +-- konstruos kune kun princino, kiun mi amas -- + +HILDE +Jes, diru tion al li! Diru tion al li! + +SOLNESS +Jes. Kaj poste mi diros al li: Nun mi iros malsupren kaj +cxirkauxbrakos sxin kaj kisos sxin -- + +HILDE +-- multajn fojojn! Diru tion! + +SOLNESS +-- multajn, multajn fojojn mi volas diri. + +HILDE +Kaj jen --? + +SOLNESS +Jen mi volas svingi mian cxapelon -- kaj iri malsupren al la tero -- +kaj fari kiel mi al li diris. + +HILDE +(kun etendata mano) Nun mi revidas vin, kiel tiun fojon kiam estis +kantado en la aero! + +SOLNESS +(rigardas sxin kun klinata kapo) Kiel vi farigxis tia, kia vi estas, +Hilde? + +HILDE +Kiel vi faris min tia, kia mi estas? + +SOLNESS +(mallonge kaj firme) La princino _havu_ sian kastelon. + +HILDE +(gxojkrie, manfrapas) Ho, konstruestro --! Mia delikata, delikata +kastelo. Nia aerkastelo! + +SOLNESS +Kun fundamento sube. + +(En la strato kolektigxis _multaj homoj_, kiuj nur malklare vidigxas +inter la arboj. Muziko el blovinstrumentoj auxdigxas de fore +malantaux la nova domo) + +(_Sinjorino Solness_, kun peltkolumo, _doktoro_ _Herdal_, kun sxia +blanka sxalo sur la brako, kaj kelkaj sinjorinoj venas sur la +verandon. _Ragnar Brovik_ samtempe venas de la gxardeno.) + +SINJORINO SOLNESS +(al _Ragnar_) Cxu estu ankaux muziko? + +RAGNAR +Jes. Estas la asocio de la konstrulaboristoj. (al _Solness_) Mi diru +de la laborestro, ke li nun staras preta por supreniri kun la +florkrono. + +SOLNESS +(prenas sian cxapelon) Bone. Mi mem venos. + +SINJORINO SOLNESS +(time) Kion vi volas tie, Halvard? + +SOLNESS +(abrupte) Mi devas esti tie sube kun la laboristoj. + +SINJORINO SOLNESS +Jes, sube, jes. Nur sube. + +SOLNESS +Mi ja kutimas. Tiel labortage. + +(Li malsupreniras la sxtuparon kaj for tra la gxardeno.) + +SINJORINO SOLNESS +(vokas post lin super la balustrado) Sed nepre petu la viron, ke li +estu singardema, kiam li supreniros! Promesu tion, Halvard! + +DOKTORO HERDAL +(al _sinjorino Solness_) Jen vidu ke mi pravas! Li ne plu pensas pri +tiuj stultajxoj. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, tio malpezigis! Du fojojn viroj falis por ni. Kaj ambaux mortis +surloke. (turnas sin al _Hilde_) Dankon al vi, frauxlino Wangel, ke vi +retenis lin tiel firme. _Mi_ certe ne estus povinta. + +DOKTORO HERDAL +(gaje) Jes, jes, frauxlino Wangel, vi ja kapablas reteni kiun ajn +firme, se vi vere volas, vi! + +(_Sinjorino Solness_ kaj _doktoro Herdal_ iras al la _sinjorinoj_, +kiuj staras pli proksime al la sxtuparo rigardante tra la gxardeno. +_Hilde_ restas staranta cxe la balustrado antauxe. _Ragnar_ iras al +sxi.) + +RAGNAR +(kun subpremata rido, duone mallauxte) Frauxlino, -- vi vidas la +junajn homojn malsupre sur la strato, cxu? + +HILDE +Jes. + +RAGNAR +Estas la kamaradoj, kiuj volas rigardi la majstron. + +HILDE +Kial volas ili _lin_ rigardi? + +RAGNAR +Ili volas vidi, ke li ne kuragxas suprengrimpi sur sian propran +domon. + +HILDE +Cxu _tion_ ili volas, tiuj knaboj! + +RAGNAR +(kolere kaj moke) Li subpremis nin suficxe longe, li. Nun ni volas +vidi ke ankaux _li_ devas teni sin sube. + +HILDE +Tion vi ne vidos. Cxi tiun fojon ne. + +RAGNAR +(ridetas) Cxu? Kie ni do vidos lin? + +HILDE +Alte, -- alte supre cxe la pinto vi vidos lin! + +RAGNAR +(ridas) Lin! Kredu tion! + +HILDE +Li _volas_ al la supro. Kaj do vi lin tie vidos. + +RAGNAR +Jes, li _volas_, jes! Tion mi volonte kredas. Sed efektive li ne +_povas_. Kapturnigxus por li longe, longe antaux ol li atingus duone. +Li devus reen rampi malsupren sur manoj kaj genuoj. + +DOKTORO HERDAL +(montras eksteren) Vidu! La laborestro supreniras la +sxtuparegojn. + +SINJORINO SOLNESS +Kaj li ja havas la florkronon por porti. Ke li nun estu singarda! + +RAGNAR +(ekrigardas dubeme kaj krias) Sed estas ja --! + +HILDE +(krias en gxojego) Estas la konstruestro mem! + +SINJORINO SOLNESS +(ekkrias en timo) Jes, estas Halvard! Ho, granda Dio --! Halvard! +Halvard! + +DOKTORO HERDAL +Tsx! Ne kriu al li! + +SINJORINO SOLNESS +(duone senrega) Mi volas al li! Prenu lin malsupren! + +DOKTORO HERDAL +(retenas sxin) Cxiuj staru senmove! Ecx ne sono! + +HILDE +(senmova, sekvas _Solness_ per la okuloj) Li iras supren, supren. +Cxiam pli supren. Cxiam pli supren! Vidu! Vidu nur! + +RAGNAR +(senspire) Nun li _devas_ turni. Ne eblas io alia. + +HILDE +Li grimpas supren, supren. Baldaux li estos tute supre. + +SINJORINO SOLNESS +Ho, mi mortos pro timo. Mi ne eltenas la vidon! + +DOKTORO HERDAL +Do ne rigardu lin, vi. + +HILDE +Jen li staras sur la plej superaj tabuloj! Tute supre! + +DOKTORO HERDAL +Neniu movu sin! Cxu vi auxdas! + +HILDE +(gxojas en silenta gxuo) Fine! Fine! Nun mi denove vidas lin granda +kaj libera! + +RAGNAR +(kvazaux senvocxa) Sed tio estas ja -- + +HILDE +Tia mi vidis lin dum la dek jaroj. Kiel memfide li staras! Tamen +terure ekscite. Rigardu lin! Nun li pendigas la florkronon sur la +turpinton! + +RAGNAR +Estas kvazaux rigardi ion neeblan. + +HILDE +Jes, _estas_ ja la _neebla_, tio, kion li nun faras! (kun +nedifinebla esprimo en la okuloj) Cxu vi vidas iun alian tie supre +cxe li? + +RAGNAR +Estas neniu alia. + +HILDE +Jes, estas iu kun kiu li kverelas. + +RAGNAR +Vi eraras. + +HILDE +Cxu vi ecx ne auxdas kanton en la aero? + +RAGNAR +Devas esti la vento en la arbokronoj. + +HILDE +_Mi_ auxdas kanton. Fortan kanton! (krias en sovagxa gxojo) Vidu, +vidu! Nun li svingas la cxapelon! Li salutas al ni sube! Ho, salutu +do supren al li. Cxar nun, nun estas finite! (tiras la blankan +sxalon for de la doktoro, svingas gxin kaj krias supren) Vivu la +konstruestro Solness! + +DOKTORO HERDAL +Ne faru! Ne faru! Pro Dio --! + +(La _sinjorinoj_ sur la verando svingas posxtukojn kaj oni huraas +malsupre en la strato. Subite mutigxas, kaj la homamaso transsxaltas +al krio de teruro. Homa korpo kune kun tabuloj kaj pecoj de lignajxo +vidigxas inter la arboj fali malsupren.) + +SINJORINO SOLNESS KAJ LA SINJORINOJ +(samtempe) Li falas! + +(_Sinjorino Solness_ sxanceligxas, faletas senforta malantauxen kaj +kaptigxas de la sinjorinoj sub krioj kaj konfuzo.) + +(La homamaso sur la strato rompas la barilon kaj sturmas en la +gxardenon. Ankaux _doktoro Herdal_ rapidas tien. Mallonga pauxzo) + +HILDE +(fikse rigardas supren kaj diras kvazaux sxtonigxinta) _Mia_ +konstruestro. + +RAGNAR +(apogas sin treme al la balustrado) Li certe estas frakasita. +Mortigita surloke. + +UNU EL LA SINJORINOJ +(dum oni portas _sinjorinon Solness_ en la domon) Kuru al la +doktoro -- + +RAGNAR +Mi ne povas movi piedon -- + +ALIA SINJORINO +Voku do iun tie sube! + +RAGNAR +(provas voki) Kiel estas? Cxu li vivas? + +VOCxO +(el la gxardeno) Konstruestro Solness estas morta! + +ALIAJ VOCxOJ +(pli proksime) La tuta kapo frakasita. -- Li falis rekte en la +sxtonejon. + +HILDE +(turnas sin al Ragnar kaj diras silente) Nun mi ne plu vidas lin tie +supre. + +RAGNAR +Terure. Li tamen ne kapablis. + +HILDE +(kvazaux en silenta, freneza triumfo) Sed tute al la supro li +atingis. Kaj mi auxdis harpoj en la aero. (Sxi svingas la sxalon +supren kaj krias en sovagxa ardo) Mia, -- mia konstruestro! + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Konstruestro Solness, by Henrik Ibsen + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KONSTRUESTRO SOLNESS *** + +***** This file should be named 19858.txt or 19858.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/9/8/5/19858/ + +Produced by Andrew Sly + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |