initial commit of ebook 19591HEADmain

4 files changed, 51378 insertions, 0 deletions

diff --git a/old/20061020-19591-8.txt b/old/20061020-19591-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..19cb532
--- /dev/null
+++ b/old/20061020-19591-8.txt
@@ -0,0 +1,25689 @@
+Project Gutenberg's De Decamerone van Boccaccio, by Giovanni Boccaccio
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: De Decamerone van Boccaccio
+
+Author: Giovanni Boccaccio
+
+Translator: J. K. Rensburg
+
+Release Date: October 20, 2006 [EBook #19591]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE DECAMERONE VAN BOCCACCIO ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+							 De Decamerone
+
+								   van
+
+								Boccaccio
+
+
+
+
+				Uit het italiaansch vertaald en bewerkt
+
+								  door
+
+							J. K. Rensburg.
+
+
+
+
+				   Complete, geïllustreerde uitgave.
+
+							   Amsterdam
+
+				   Vennootschap "Letteren en Kunst".
+
+
+
+
+
+
+
+Het Leven van Giovanni Boccaccio
+
+Florentijnsch Dichter.
+
+
+Gelijk steeds uit de bestanddeelen van heet ijzer, door den smidshamer
+geslagen, tal van brandende vonken schitteren als schijnsels in een
+glansenden kring, zoo verwekte Dante, daarna Petrarca,--mannen van
+de grootste begaafdheid, die de verouderde Poëzie bewerkten, zoodat
+zij den roest van vele eeuwen er uit verwijderden,--als uit een
+vuursteen de flikkerende vonken van dichterlijken geest, en wiesen
+lichtende vlammen in grootschen gloed. Aldus ook Zanobio da Strada,
+van wien wij elders melding hebben gemaakt, en die Giovanni, van welke
+wij thans hebben te spreken. Zijn vader was Boccaccio van Certaldo,
+een dorp in het Florentijnsche gebied, een man beroemd door de gratie
+van zijn manieren. Hij bevond zich voor zijn handelszaken te Parijs en
+was even vrij en aangenaam van geest als luchtig van karakter en licht
+tot beminnen geneigd. Door die aantrekkelijkheid van zijn aard en van
+zijn manieren werd hij verliefd op een Parijsch meisje van een rang,
+het midden houdend tusschen adellijk en burgerlijk, voor wie hij in
+de hevigste liefde ontbrandde en gelijk de kenners der werken van
+Giovanni het willen, verbond deze zich met hem in den echt, waaruit
+die Giovanni is voortgekomen, het kind, dat onder Maestro Giovanni,
+den vader van den dichter Zanobio slechts gebrekkig de spraakkunst
+had geleerd. De vader begeerde van hem en noopte hem om redenen van
+winstbejag zich op de rekenkunde toe te leggen en om dezelfde redenen
+te reizen; zoo zwierf hij langen tijd door vele en verschillende
+streken, dan hier, dan daar. Reeds op zijn achtentwintigste jaar naar
+vaderlijk gebod te Napels gekomen, vestigde hij zich te Pergola, waar
+hij verblijf houdende, op een dag voor zijn genoegen wandelde en op de
+plaats kwam, waar de asch van Virgilius Maron begraven is. Giovanni
+beschouwde deze grafstede met bewondering en lang ook hem, dien
+deze omsloot en in twijfel peinzend over de faam van dat gebeente,
+begon hij opeens het noodlot verwijten te doen en zich hierover te
+beklagen, waardoor hij met geweld gedwongen was zich toe te leggen
+op de hem antipathieke handelszaken. Van toen af aangegrepen door
+een plotselinge liefde voor de heilige Muzen, keerde hij huiswaarts,
+verwaarloosde zijn koopmanschap en wijdde zich met den vurigsten ijver
+aan de Dichtkunst, waarin hij in korten tijd nobele gedachten met
+brandenden ijver verbond en groote vorderingen maakte. Zijn vader
+bemerkte dit en meende, dat de hemelsche liefde meer op den zoon
+vermocht dan het vaderlijk gezag. Hij stemde eindelijk in zijn studiën
+toe en hielp hem met zijn gunst, voor zoover het mogelijk was, hoewel
+hij hem eerst tot de studie van het kanonieke Recht aangespoord had.
+
+Toen Giovanni zich vrij voelde, begon hij met de grootste zorg
+datgene na te vorschen, wat voor de Poëzie noodig was en ziende,
+dat de beginselen en grondslagen der dichters, welke betreffende de
+romans en de fabels bestaan, zoo goed als geheel waren verloren gegaan,
+begaf hij zich, alsof hij door een voorbeschikking was bewogen, op weg
+en schrikte niet terug voor de vermoeiendste zwerftochten. Daartoe
+doorreisde hij vele en verschillende streken, waar hij met grooten
+ijver bestudeerde, wat hij van de dichters kon bemachtigen en ook
+legde hij zich op de Grieksche wetenschap met groote en volhardende
+vlijt toe, zoodat hij alles kon nasporen, terwijl hij zich voor de
+Grieksche dichtkunst wendde tot den zeer geleerden Meester Leontius,
+den Graecus. Ten slotte bracht hij alles, wat hij met zijn langdurig
+onderzoek kon vinden, samen in één boekdeel, dat hij "Over den
+Geslachtsboom der Goden" betitelde, waarin de commentaren over
+de antieke dichters met bewonderenswaardige orde en in sierlijken
+stijl,--wat hij verbazend goed verstond--in allegorischen vorm zijn
+verzameld, een ongetwijfeld aantrekkelijk en nuttig werk en zeer
+noodig voor wie de werken der dichters wil kennen, zonder hetwelk het
+moeilijk zou zijn ze te begrijpen en hun kunst te bestudeeren. Want
+al de geheimenissen der dichters en de allegorische beteekenissen,
+welke de historische romans of de fabel verbergen, maakt hij met
+bewonderenswaardige scherpzinnigheid openbaar en als voor aller
+hoofden bevattelijk. En aangezien de namen der rivieren, bergen,
+wouden, meren, moerassen en zeeën, welke in de boeken der dichters en
+historici beschreven worden, veranderd waren, hetzij door willekeur in
+verschillende eeuwen of door verschillende gebeurtenissen en zij dus
+met andere namen werden genoemd, welke hij las of veranderde of voor
+twijfelachtig hield, stelde hij een boek samen over de rivieren, de
+bergen en het andere bovengenoemde, waarin met opzettelijke aanduiding
+elk met de namen naar den loop des tijds was opgeteekend, wat de lezers
+van de studiën der Oudheid van vele dwalingen kan bevrijden. Hij
+schreef ook een boek over de lotgevallen der groote mannen en een
+ander over beroemde vrouwen, waarin hij door zooveel zeggingskracht
+en sierlijkheid van stijl en statie schittert, dat men kan zeggen,
+dat hij niet alleen de verhevenste geesten der Ouden in die studie
+evenaart, maar misschien zelfs naar verdienste overtreft.
+
+Behalve die gezegde werken maakte hij zestien zeer schoone
+herderszangen en vele brieven in verzen en in proza, welke door
+geleerden niet weinig worden op prijs gesteld en zeker toonen de
+boeken, welke hij schreef aan waardige en zeer begaafde mannen, hoe
+groot zijn genie was. Petrarca zelfs prijst hem, die zóó zijn vriend
+was, dat zij als één ziel in twee lichamen werden beschouwd, in hooge
+mate naar waarheid en niet door de warmte van zijn vriendschap,
+gelijk hij zegt en de dichter Zenobio, zooals die in zijn verzen
+bewijst, laat aan hem de vrijheid de stof voor zijn geschriften uit
+te zoeken. Er zijn nog verschillende werken door hem geschreven in
+volkstaal, sommige in rijm gezongen, een ander in prozaisch verloop
+opgezet, waar zijn geest behagen schept--een weinig te openlijk--in
+wulpsche jeugd, wat hij later, ouder geworden, in het duister wilde
+laten. Maar hij kon, gelijk hij begeerde, het vroeger uitgesproken
+woord niet naar de borst terugroepen, noch het vuur, dat hij met den
+blaasbalg had aangewakkerd, met den wil dooven. Naar verdienste ook
+paste het den grooten man met den dichterlauwer te zijn bekroond,
+maar de droeve ellende der tijden, welke de bezitters der tijdelijke
+goederen tot laag winstbejag had gebracht en ook zijn armoede beletten
+dit. Doch de boeken, door hem voortgebracht, waard om te worden
+bekroond, eeren in plaats van mirte en klimop zijn doorluchtige slapen.
+
+De dichter was van eenigszins zwaarlijvig postuur en groot; zijn
+gelaat was glad maar met de neus boven de neusvleugels een weinig
+ingedrukt, met ietwat dikke lippen, niettemin fraai en wel belijnd;
+de kin had een kuil en toonde, als hij lachte, een schoonen vorm. Hij
+had een vroolijk en luchthartig uiterlijk, was aangenaam in al zijn
+gesprekken en schiep tamelijk veel genoegen in het praten. Hij verwierf
+zich door zijn voorkomendheid vele vrienden, echter geen een, die aan
+zijn armoede dacht. Hij stierf in 1375 op den leeftijd van 62 jaar en
+werd in het plaatsje Certaldo in het klooster van Santo Jacopo, ook wel
+genoemd la Canonica, met eerbewijzen begraven onder het grafschrift,
+dat hij voor zich zelf, nog in leven, maakte en dat aldus luidde:
+
+
+    Onder deze steen rust de asch en het gebeente van Giovanni,
+    Zijn geest zetelt bij God, geëerd naar de verdienste van
+                                                        zijn werken:
+    Sterfelijk was die van bestaan, zijn vader was Boccaccio,
+    Zijn vaderstad was Certaldo, zijn lust was de liefelijke
+                                                        Dichtkunst.
+
+
+Er wordt in Florence geloof geslagen aan het gerucht, dat Boccaccio
+tot de familie der Chellini's behoorde, en dat zijn vader van de
+Florentijnsche Republiek als magistraat een inkomen genoot.
+
+
+
+
+
+
+
+
+    _Het Boek, de_ Decamerone [1] _getiteld, bijgenaamd_ Vorst
+    Galeotto [2] _vangt aan, waarin honderd novellen staan,
+    verhaald in tien dagen door zeven jonge dames en drie jonge
+    heeren._
+
+
+Het is menschelijk medelijden te hebben met hen, die bedroefd zijn
+en hoewel dit iedereen goed staat, wordt dit het meest gevraagd
+van hen, die zelf vroeger behoefte hadden aan troost en dien steeds
+vonden. Onder dezen, hetzij het hem aangenaam is of dat hij eertijds
+er behagen in kreeg, als iemand hem daarom vroeg, behoor ook ik. Want
+ik was van af mijn eerste jeugd af tot dezen tijd toe fel ontbrand
+door een verheven en edele liefde [3], misschien veel meer dan het
+naar mijn lagen stand zou schijnen en passen er van te spreken.
+
+Hoewel ik bij hen, die bescheiden waren en tot wier kennis dit kwam,
+er om geprezen zou zijn en nog veel meer bekend zou wezen, had ik er
+niettemin veel last van, zeker niet door de wreedheid van de beminde
+dame maar wel door het te overvloedige vuur, in den geest opgehoopt,
+bij een slecht geregelde eetlust, welke, omdat die mij geen enkel
+oogenblik verzadigd liet, mij verscheidene malen meer belemmering deed
+gevoelen dan mij lief was. In dit soort lijden brachten de opwekkende
+redeneeringen van zekeren vriend en zijn lofwaardige troostgronden
+reeds zooveel verzachting, dat ik de onwrikbare meening in mij omdraag,
+dat ik hieraan het leven te danken heb. Maar alnaar het Hem behaagde,
+die--eeuwig zijnde--aan alle wereldsche zaken door onveranderlijke
+wetten een einde stelde, verminderde mijn liefde, vuriger dan elke
+andere na verloop van tijd van zelf, welke geen kracht van redeneering
+of raad of in het oog loopende belachelijkheid of daaruit volgend,
+mogelijk gevaar kon breken of buigen. Die liefde heeft aldus in mijn
+ziel alleen die vreugde achter gelaten, welke de tijd gewoon is aan
+hem te verschaffen, die niet te veel nadenkt, zoodat, waar het gevoel
+gewoonlijk pijnlijk was, hij alle verdriet wegnam en het aangename
+achter bleef.
+
+Maar zoo de smart ophield, is daardoor de herinnering niet weggevlucht
+van vroeger ontvangen weldaden, mij bewezen door hen, voor wien bij de
+welwillendheid mij toegedragen van hun kant, mijn nooden als ernstig
+golden en die heugenis zal, geloof ik, ook nooit vergaan, tenzij door
+den dood. En omdat de dankbaarheid, naar ik meen, onder de andere
+deugden hoogelijk is aan te bevelen en het tegengestelde laakbaar,
+heb ik, om niet ondankbaar te schijnen, mij zelf voorgenomen met het
+weinige, dat in mijn vermogen is, in ruil voor wat ik ontving, nu ik
+mij vrij kan noemen, verlichting te verschaffen en zoo niet aan hen,
+die mij hielpen--voor wien het door hun verstand of hun fortuin niet
+behoeft--dan ten minste aan diegenen, die het wèl noodig hebben. En
+ofschoon de steun of troost, die ik wil geven, vrij gering kan zijn
+en is, toch schijnt het mij, dat ik die des te eerder moet schenken,
+waar de behoefte grooter schijnt, zoowel omdat die er meer nut zal
+doen als omdat die er meer op prijs zal gesteld worden.
+
+En wie zal ontkennen, wie het ook zij, dat men die niet meer moet
+schenken aan de schoone vrouwen dan aan de mannen? Zij houden in
+hun teedere boezems vreesachtig en vol schroom de liefdevlammen
+verborgen, welke zooveel meer kracht hebben dan de geopenbaarden,
+naar zij weten, die dit hebben ervaren, en bovendien--gebonden door
+de wilsuitingen, de luimen, de bevelen van vaders, moeders, broeders
+en echtgenooten--blijven zij het grootste deel van den tijd in de
+kleine ruimte van hun kamers opgesloten en schijnbaar rustig daar
+zittend, willend en niet willend terzelfder ure, rollen ze in zich
+zelf verschillende gedachten om, die zeker niet altijd vroolijk kunnen
+zijn. En indien door dezen eenigerlei zwaarmoedigheid, ontstaan uit
+de vurige begeerte, in hun hoofden opkomt, waarin deze zich gewoonlijk
+nestelt met hevig verdriet, wordt die er niet uitgedreven door nieuwe
+redeneeringen; buitendien zijn zij veel minder sterk dan de mannen
+om dit te doorstaan. Dit gebeurt bij verliefde mannen niet, gelijk
+wij duidelijk kunnen zien. Wanneer eenige melancholie of ernst van
+gedachten hen bedroeft, hebben zij verschillende manieren om die te
+verlichten of er zich over heen te zetten, omdat, als zij dit willen,
+niets hen belet uit te gaan, veel te hooren en te zien, zich op de
+vogelvangst te begeven, te jagen, te visschen, paard te rijden, te
+spelen en handel te drijven. Op die wijze heeft elk de kracht hetzij
+geheel, hetzij gedeeltelijk den geest tot zich zelf te roepen en hem
+van trieste gedachten af te brengen, althans na eenig tijdsverloop,
+waarna op de een of andere manier of troost verrast of de ontstane
+smart vermindert.
+
+Derhalve wensch ik, opdat door mij het kwaad van het Noodlot verzwakt,
+waar bij minder kracht--gelijk wij bij de teedere donna's zagen--ook
+minder steun bestond, tot hulp en toevlucht van hen, die beminnen
+(hoewel voor de andere vrouwen de naald en de spil en de haspel
+van het spinnewiel voldoende zijn) honderd verhalen te doen of
+fabels of parabels of histories, al naar we die noemen willen. In
+tien dagen werden ze door een eerzaam gezelschap van zeven dames en
+drie jongelieden verteld en verzonnen gedurende den voorbij geganen
+sterftetijd van de pest en ook enkele liederen van gezegde dames,
+toen voor hun vermaak gezongen.
+
+In deze novellen zullen zich komische en treffende liefdegevallen
+voordoen en andere gelukkige gebeurtenissen, zoowel uit de oude
+als uit de nieuwe tijden, waaruit de al genoemde vrouwen, die dezen
+zullen lezen, evenzeer genoegen als nuttige raad kunnen halen door
+de grappige feiten daarin verhaald en leeren wat daaruit dan ook
+vermeden en nagevolgd moet worden, hetgeen ik niet geloof, dat kan
+gebeuren zonder verdrijving van het verdriet.
+
+Laten wij, indien dit geschiedt, (wat God geve) Amor daarvoor danken,
+welke mij uit zijn banden bevrijdend, mij gedwongen heeft die te
+kunnen aanwenden tot hun genoegen.
+
+
+
+
+
+
+
+    _De eerste dag van de_ Decamerone _begint: waar aangetoond
+    wordt, naar de verklaring van den auteur, waarom het gebeurde,
+    dat de personen, die bij elkaar komen, zich moesten vereenigen
+    om zich samen te onderhouden. Onder de leiding van Pampinea
+    verhaalt men van wat het meest aan elk behaagt._
+
+
+Zoo dikwijls als ik, zeer genadige donna's, bij mezelf denkend er op
+let, hoe gij allen natuurlijk ernstig gestemd zijt, zoo vaak ben ik mij
+bewust, dat het tegenwoordige werk, naar uw oordeel, een ernstigen en
+droeven oorsprong moet hebben gelijk de smartelijke herinnering aan de
+voorbijgegane, pest verbreidende sterfte in het algemeen hinderlijk
+is voor ieder, die deze mocht zien of op andere wijze kennen. Het
+boek bevat vooraan deze herinnering. Maar ik wil niet, dat dit u zal
+afschrikken er meer van te lezen, alsof gij altijd onder tranen en
+zuchten met de lectuur zoudt moeten voortgaan. Dat vreeselijke begin
+zal u niet anders aandoen dan een ruwe en steile berg reizigers treft,
+wanneer een zeer schoone, zachte en aangename rustplaats volgt, welke
+hun des te behagelijker zal zijn, naarmate de moeite van het bestijgen
+en afdalen daarvan grooter is geweest. En gelijk het uiterste van
+vreugde smart inhoudt, zoo worden de verdrietelijkheden door daarop
+volgende vreugde beëindigd. Op dit korte verdriet (ik zeg kort, omdat
+dit in weinige woorden vervat is) volgt spoedig het genoegen en het
+genot, dat ik u bij voorbaat had beloofd en dat misschien bij een
+aldus gemaakt begin niet verwacht zou worden, indien ik het niet had
+vermeld. Inderdaad, indien ik op fatsoenlijke manier op een andere
+wijze had kunnen komen tot wat ik verlang dan langs het ruwe pad,
+waarover ik dit doe, dan had ik het graag gedaan, maar daar ik de
+oorzaak, door welke de dingen geschiedden, die later zullen gelezen
+worden, niet kon verklaren zonder die herinnering, breng ik mijzelf,
+als door noodzakelijkheid gedwongen, er toe om dit te beschrijven.
+
+Ik zeg dus, dat de jaren sinds de Onbevlekte Ontvangenis van Gods
+Zoon al gestegen waren tot het getal dertienhonderd achtenveertig,
+toen in de zeer goede stad Florence, schooner dan elke andere
+Italiaansche, de moorddadige pestziekte uitbrak, welke door den
+invloed der hemellichamen of voor onze zondige daden door Gods
+gerechten toorn onder de stervelingen gezonden, eenige jaren te
+voren in het Oosten ontstond, een ontelbaar aantal levenden wegrukte
+en zonder oponthoud van de eene plaats naar de andere voortgaande,
+zich op allertreurigste wijze naar het Westen heeft verbreid. [4]
+En hiertegen hielp geen enkele wetenschap noch menschelijke wijsheid,
+hoe de stad ook gezuiverd werd van veel onreinheid door de beambten,
+behalve van die, waarvan het reeds voorgeschreven was en evenmin baatte
+het, dat het aan elke zieke verboden was de stad binnen te gaan. De
+vele raadgevingen geschonken voor het behoud van de gezondheid, en ook
+de nederige smeekbeden, niet ééns maar vele keeren zoowel in geordende
+processies als op andere wijze tot God gericht door vrome menschen,
+hielpen niets. Omstreeks het begin van de lente van het voornoemde
+jaar begon de pest op vreeselijke wijze en op wonderbaarlijke manier
+haar treurigen invloed te toonen. Zij woedde niet, gelijk zij in het
+Oosten had gedaan, waarbij ieder, dien het bloed uit den neus kwam,
+dit een zeker teeken was van onvermijdelijken dood, maar bij het
+begin der ziekte ontstonden of in de lies of onder de oksels--bij
+mannen als vrouwen op gelijke wijze--zekere gezwellen, van welke
+enkelen groeiden als tot een gewone appel, anderen als tot een ei,
+bij eenigen meer en bij anderen minder, welke de menschen uit het volk
+pestbuilen noemden. Van de twee genoemde lichaamsdeelen uit begon in
+korten tijd de reeds gezegde doodelijke pestbuil, onverschillig waar,
+in een deel er van te ontstaan en op te komen en daarna begon het
+uiterlijk van genoemd ziekteverschijnsel te veranderen in zwarte of
+loodkleurige vlekken, welke onder de armen en op de heupen en op elk
+ander lichaamsdeel verschenen, bij dezen groot en weinig, en bij genen
+klein en veelvuldig. En daar de pestbuil het eerst was geweest en nog
+was het zekere teeken van naderenden dood, zoo waren die vlekken het
+ook bij elk, bij wien zij zich vertoonden. Het scheen, dat tot genezing
+van dit soort ziekte noch raad van een dokter, noch kracht van welk
+medicijn ook waarde had of verlichting bracht, daar of de aard van
+den ramp het niet toeliet, of daar de onwetendheid der geneeskundigen
+(van welke buiten de wetenschappelijke het aantal zoowel van mannen
+als vrouwen, die nooit de medicijnen hadden gestudeerd, enorm was
+geworden) de oorzaak niet kon verklaren. Daar men bij gevolg het
+noodige geneesmiddel er niet voor koos, herstelden er niet slechts
+maar weinigen van, maar ongeveer allen binnen drie dagen sinds de
+verschijning van genoemde teekens, die wat eerder, gene wat later,
+en de meesten zonder koorts of er bij komende omstandigheden, stierven.
+
+En de kracht van die pest was nog grooter, omdat zij van de zieken
+door gemeenschappelijk samenzijn zich op de gezonden wierp, op
+dezelfde wijze als het vuur doet bij droge voorwerpen of gewrevenen,
+als zij het dicht genoeg zijn genaderd. En er was een nog grooter
+kwaad n.l. dat niet alleen het spreken en omgaan met de zieken aan
+gezonden de ziekte bracht of de oorzaak van het gewone sterfgeval werd,
+maar ook het aanraken van de lakens of welk ander voorwerp ook, dat
+door deze zieken beroerd werd of gebruikt, scheen die ziekte op hem,
+die ze betastte, over te brengen.
+
+Het is een wonderlijke zaak om te hooren, die ik vertellen moet en
+die, indien hij niet door vele en door mijn eigen oogen gezien was,
+ik ternauwernood zou durven gelooven en niet den moed zou hebben neer
+te schrijven, zoo ik dit niet van betrouwbare menschen had gehoord. Ik
+beweer, dat de aard van de vermelde pest van zoodanigen invloed was
+bij aanraking van het eene wezen met het andere, dat niet alleen de
+eene mensch den ander, maar wat erger is en duidelijk genoeg bleek,
+dat het goed van iemand, die daardoor ziek was geweest of overleden,
+beroerd door een ander schepsel dan van het menschelijk geslacht, het
+niet alleen daarmee aanstak, maar het in zeer korten tijd doodde. Met
+mijn eigen oogen heb ik waargenomen, (gelijk kort te voren gezegd is)
+dat op een dag onder andere gevallen de lompen van een arm man door
+de ziekte bezweken, op den openbaren weg waren geworpen, toen twee
+zwijnen naderden en naar hun gewoonte die eerst met den snuit en de
+tanden opnamen en om den kop schudden. Kort daarop, na een paar maal
+te hebben rondgewenteld, alsof ze vergift hadden ingenomen, vielen
+beide op de ongelukslompen dood ter aarde.
+
+Hierdoor en door heel wat meer andere gelijksoortige en erger gevallen
+ontstonden verschillende angsten en inbeeldingen bij hen, die gespaard
+bleven en allen kwamen tot een vrij wreede gevolgtrekking, namelijk
+de zieken en hun omgeving te vermijden en te ontvluchten en aldus
+handelend meende elkeen zich gelijkelijk redding te verschaffen. Er
+waren er eenigen, die aanrieden, dat matig leven en zich te onthouden
+van alle overdaad veel weerstand gaf tegen de zich voordoende ramp,
+en na een gezelschap te hebben gevormd leefden zij afgescheiden van
+ieder ander en zij vluchtten in hun huizen en sloten zich op daar,
+waar geen enkele zieke was, en zij gebruikten om beter te leven
+zeer matig de fijnste spijzen en de beste wijnen en vermeden elke
+buitensporigheid zonder te spreken of iemand te laten spreken van
+buiten over dood en zieken, of eenig nieuws te hooren en bleven
+dáár bij muziek en bij alle genoegens, die zij zich verschaffen
+konden. Anderen, van een tegengestelde meening overtuigd, beweerden
+dat goed drinken en genieten en zingend naar buiten te gaan en zich
+te vermaken en te voldoen aan iedere behoefte, waar het kon en te
+lachen en te schertsen om al wat gebeurde, het zekerste middel was
+tegen zulk een kwaad. Gelijk zij zeiden gingen zij dag en nacht naar
+hun vermogen te werk, dan naar deze, dan naar die kroeg loopend, zonder
+overleg en zonder maat drinkend. Zij deden veel meer dan in alle andere
+omstandigheden alleen dat, wat zij meenden, dat voor hun aangenaam en
+plezierig kon zijn. En zij konden dit gemakkelijk doen, omdat ieder
+(alsof hij niet langer had te leven) zijn goederen in den steek had
+gelaten of hij al dood wás, waardoor de meeste huizen gemeengoed waren
+geworden. De vreemdeling gebruikte die, alsof hij er behoorde en gelijk
+de eigen heer er gewoond zou hebben en met die hardvochtige gedachte
+ontvluchtten zij, zooveel ze konden, steeds de zieken. In zulk een rouw
+en ellende van onze stad was het eerbiedwaardig gezag van de wetten,
+zoowel goddelijke als menschelijke, als het ware vervallen en geheel
+losgelaten door de schepenen en de uitvoerders daarvan. Deze waren
+gelijk andere menschen of dood of ziek of zoo van familie beroofd,
+dat geen enkel ambt kon uitgeoefend worden; daardoor stond het aan
+ieder vrij naar zijn welgevallen te handelen.
+
+Velen volgden tusschen de twee gezegde levenswijzen een gemiddelde,
+zich niet onthoudend van spijzen als de eersten, nog zich te buiten
+gaande aan drank en andere losbandigheden gelijk de tweeden, maar
+zij gebruikten naar genoegen volgens hun begeerten de levensmiddelen
+en gingen naar buiten zonder zich op te sluiten en droegen deze,
+bloemen, gene, welriekende kruiden in de handen en andere verschillende
+specerijen, die zij vaak aan den neus brachten, denkend, dat dit een
+uitstekend middel was om met dit soort reuk de hersens te versterken;
+want het was er zoo mee gesteld, dat de lucht geheel van den stank
+der doode lichamen en van de ziekte en van de medicijnen doortrokken
+en onrein was.
+
+Anderen waren van een nog wreeder gevoelen (alsof dat soms veiliger
+zou zijn) en zeiden, dat er geen ander en beter middel tegen de pest
+bestond dan er voor te vluchten en door deze redeneering aangezet, voor
+niets zorgend dan voor zichzelf, verliet een groot aantal zoowel mannen
+als vrouwen hun eigen stad, hun eigen huizen, hun positie en familie
+en goederen en zochten de anderen steden op of althans hun omtrek,
+alsof Gods toorn over de ongerechtigheid der menschen met die pest van
+de plaats, waar zij waren, niet voort kon gaan, maar Hij die alleen
+had verwekt om diegenen te tuchtigen, welke zich binnen de muren der
+stad mochten bevinden; zij raadden niemand er te blijven en beweerden,
+dat zijn laatste uur dan gekomen was. Daar zij, die een andere meening
+hadden, niet allen stierven, vluchtte daardoor niet iedereen; van
+beide partijen werden er echter velen ziek. Zij versmachtten verlaten
+alom, alhoewel zij, toen zij zelf gezond waren, een voorbeeld van
+levenswijze hadden gegeven, aan hen, die gezond bleven. Laten wij
+verzekeren, dat de eene burger den ander vermeed, en daar zoo goed
+als niemand voor een ander zorgde en bloedverwanten elkaar zelden of
+nooit bezochten, was er van verre met den zoo veroorzaakten schrik
+zulk een verbijstering gekomen in de gemoederen der mannen en vrouwen,
+dat de eene broeder den ander verliet en de neef de nicht en de zuster
+den broeder en dikwijls de vrouw haar echtgenoot; en (wat erger is
+en haast ongeloofelijk) de vaders en moeders vermeden hun kinderen,
+of het de hunnen niet waren, te bezoeken en te helpen. Hierdoor bleef
+voor hen, wier aantal niet was te schatten, zoowel mannen als vrouwen,
+die ziek werden, geen andere hulp dan de barmhartigheid van vrienden
+(en van hen waren er maar weinig) of de hebzucht van oppassers,
+die voor hoog salaris en schandelijke overeenkomsten dienden. Hun
+aantal was door dit alles toch niet groot en de mannen zoowel als
+de vrouwen waren dom en in vele gevallen nooit voor dergelijke werk
+gebruikt, terwijl ze voor niets anders dienst deden dan eenige dingen
+aan te reiken door de lijders gevraagd of om ze bij te staan, als zij
+stierven. Wanneer zij die dienst verrichtten, gingen ze dikwijls met
+winst en al dood. Daar de zieken verlaten waren door buren, verwanten
+en vrienden en gebrek hadden aan oppassers, ontstond een gebruik,
+vroeger ongehoord, dat een vrouw, hoe bekoorlijk en schoon en lief ze
+ook was, wanneer zij ziek werd, zorg droeg een man tot haar dienst te
+hebben, wie hij ook mocht zijn, jong of oud, waarvoor zij zonder eenige
+schaamte elk lichaamsdeel ontblootte niet anders dan zij voor een vrouw
+zou gedaan hebben. Want de nood van haar lijden eischte dit, wat bij
+hen, die genazen, misschien de oorzaak was van minder kuischheid in
+den tijd, die volgde. Bovendien overviel de dood velen van hen slechts
+door tegenspoed, die gered zouden zijn, indien ze geholpen waren.
+
+Tengevolge daarvan, zoowel door het gebrek aan de noodige oppassing,
+welke de zieken niet konden krijgen als door de hevigheid van de pest
+was de massa van hen, die dag en nacht stierven zoo groot in de stad,
+dat het schrikbarend was om het te hooren vertellen, als men er slechts
+acht op gaf. Daardoor als van zelf ontstonden naast vroegere gewoonten
+van de burgers zeden in strijd met die, welke in zwang waren gebleven.
+
+Het was gewoonte (gelijk we het nog in gebruik zien), dat de verwanten
+en de buurvrouwen zich in het huis van den doode verzamelden, en
+hier met hen, die hem meer vermaagschapt waren, treurden; en van den
+anderen kant vereenigden zich vóór het huis van den doode de buren
+en een aantal andere burgers met zijn mannelijke familieleden en naar
+den rang van den overledene kwam de geestelijkheid en werd hij op de
+schouders van zijn makkers met begrafenispraal van waskaarsen en zangen
+gedragen naar de kerk, voor zijn overlijden door hem aangewezen. Die
+gebruiken hielden, toen de felheid van de pest begon toe te nemen,
+of geheel of grootendeels op en er kwamen geen andere nieuwen voor
+in de plaats, zoodat niet alleen tal van lieden stierven zonder
+klaagvrouwen, maar er waren er genoeg, die zonder getuige uit dit
+leven scheidden en maar zeer weinigen, wien vrome klaagzangen en de
+bittere tranen van zijn familieleden bleven voorbehouden. Liever in de
+plaats daarvan sleten die hun leven door zooveel mogelijk te lachen en
+te schertsen en gezellig feest te vieren, welke gewoonte de vrouwen,
+die grootendeels de vrouwelijke vroomheid hadden afgelegd, voor hun
+lijfsbehoud zeer goed hadden geleerd. Er waren er maar weinigen,
+wier lichamen door meer dan tien of twaalf van de buren ter kerk
+vergezeld werden, en voor welken de eerzame en achtbare burgers,
+en niet een soort doodgravers, voortgekomen uit den laagsten stand,
+die zich ook aldus lieten noemen en die deze diensten voor geld
+verrichtten, onder de baar traden en haar met haastige passen niet
+naar die kerk brachten, welke zij voor hun dood hadden aangewezen,
+maar naar de meest naburige meestal achter vier of zes geestelijken
+met weinig kaarslicht en menigmaal zonder één priester. Dezen met de
+hulp van die doodgravers zonder zich met een te langen of plechtigen
+lijkdienst te vermoeien, brachten die in de eerste de beste grafstede,
+welke zij open vonden. Van den lageren stand en misschien voor een
+groot deel van de middelklasse was de aanblik der alle ellende nog
+veel erger, omdat die het meest door hoop of door armoe in hun huizen
+werden teruggehouden of in hun buurt bleven en bij duizenden ziek
+werden en noch bediend, noch geholpen met wat ook, zonder eenige
+verzachting stierven. Er waren er genoeg, die op den openbaren weg
+bij dag of nacht omkwamen en velen, die in hun huizen heengingen,
+deden eerst door den stank van hun ontbonden lichamen dan aan de
+buren bemerken, dat zij dood waren; zoowel hiervan als van anderen,
+die overal bezweken, waren er een groot aantal. Er werd door de meeste
+buren een middelweg gebruikt, daartoe niet minder bewogen door vrees,
+opdat de besmetting van de dooden hun geen kwaad deed, als door de
+barmhartigheid, die zij jegens de overledenen hadden.
+
+Zij, zoowel door eigen kracht als met behulp van de dragers, zooveel ze
+er van konden krijgen, sleepten de lichamen der reeds gestorvenen uit
+hun huizen en plaatsten die voor hun deuren, waar vooral 's morgens,
+wie uit was gegaan, er talloos veel had kunnen zien. Zij lieten
+vervolgens baren komen en er waren er, die bij gebrek daaraan, ze op
+een plank legden. Er was geen baar, die niet twee of drie tegelijk
+er van torste, en het kwam misschien maar één keer voor, dat van
+deze niet vrij zeker kon gezegd worden, dat zij de echtgenoote en
+den man, de twee of drie broeders of den vader en den zoon of op die
+wijze de familie droeg. Het gebeurde zeer vaak, dat, wanneer twee
+of drie priesters met een kruis voor één baar afzonderlijk liepen,
+dat drie of vier baren geheven door dragers, zich daarachter voegden;
+en waar de priesters geloofden, dat zij één doode begroeven, deden zij
+er dit zes of acht of nog meer. Zij werden ook niet geëerbiedigd met
+een enkelen traan of kaarslicht of begeleiding; ook werd de toestand
+van dien aard, dat men geen andere zorg droeg voor de menschen, die
+stierven, dan men voor geiten over had. Daardoor bleek het duidelijk
+genoeg, dat, terwijl de natuurlijke loop der dingen bij weinige en
+zeldzame verliezen niet aan wijzen kon leeren die te dragen met
+geduld, de grootste van de rampen zelfs de eenvoudige zielen had
+kunnen maken tot verstandige en ongevoelige lieden. Blijkbaar door
+de groote menigte dooden, die naar elke kerk iederen dag en zoo goed
+als ieder uur, al naar het viel, gedragen werd, maakte men, daar de
+gewijdde aarde voor de begrafenissen niet voldoende was en daar men
+vooral aan ieder volgens de oude gewoonte een eigen plaats wilde
+geven, op de akkers van de kerken, omdat elke plek grond vol was,
+zeer groote kuilen, waarin men de later aangebrachten bij honderd
+neerliet en in deze opgehoopt--gelijk men koopwaren laag op laag
+in schepen legde--bedekte men ze met weinig aarde zoover, dat die
+tot den rand van de kuil kwam. Maar opdat ik niet later aan iedere
+bijzonderheid van de voorbijgegane ellende, onze stad overkomen, nog
+herinner, vermeld ik, dat, toen deze booze tijd die bezocht, zij bij
+haar voortduur evenmin de omliggende streek spaarde, waar (ik laat de
+dorpen ter zijde, die door hun kleinheid bij de stad begrepen waren)
+in de verspreide hofsteden en de velden de ongelukkige boeren en armen
+en hun families zonder eenige hulp van dokter of steun van een oppasser
+op de wegen en op hun akkers en in hun huizen, onverschillig bij dag
+en bij nacht, niet als menschen maar als beesten stierven. Daardoor
+werden zij als de poorters in hun gewoonten bandeloos en zorgden
+niet meer voor hun werk of hun zaken. Allen ook als op den dag,
+wanneer de dood, dien zij verwachten, zou komen, deden hun best op
+allerlei wijze niet hun toekomstige winsten van vee en land en van
+hun gedanen arbeid te vermeerderen maar te verkwisten, wat ze er
+van in voorraad hadden. Aldus gebeurde het, dat de koeien, de ezels,
+de schapen, de geiten, de zwijnen, de kippen en zelfs de honden, het
+trouwst aan de menschen, uit hun eigen verblijfplaatsen verjaagd door
+de velden wegliepen naar willekeur, waar ook het graan verlaten en
+niet binnengehaald maar wel gemaaid was. En velen, die over dag goed
+gevoed waren, dronken zich zonder toezicht van den herder 's nachts in
+hun stal zat, of ze verstand hadden. Hieraan valt nog toe te voegen
+(wanneer ik het platteland ter zijde laat en tot de stad terug ga)
+dat, indien het niet in die mate is en zoozeer was door de wreedheid
+des hemels en misschien ten deele door die der menschen, zoowel door
+de kracht van de pest als doordat vele zieken slecht waren geholpen
+en hunne behoeften verwaarloosd, ook door de vrees, die vele gezonden
+hadden, men het aantal menschen, die zeker binnen de muren van de stad
+Florence stierven, boven de honderdduizend schat. Hoevelen zou men
+misschien vóór den verderfelijken ramp niet gedacht hebben daarbij
+te moeten tellen? O hoeveel groote paleizen, hoeveel fraaie huizen,
+hoeveel trotsche woningen, vroeger vol families, vol heeren en dames,
+bleven tot op den minsten bediende ledig! O hoeveel aanzienlijke
+geslachten, hoeveel groote erfgoederen, hoeveel befaamde rijkdommen
+zag men zonder den wettigen erfgenaam blijven! Hoeveel invloedrijke
+mannen, hoeveel schoone vrouwen, hoeveel lieve kinderen, die door geen
+minderen dan Galienus, Hippocrates of Esculaap gezond zouden geacht
+wezen, ontbeten 's morgens met hun ouders, met gezellen en vrienden,
+die op den invallenden avond in de andere wereld met hun afgestorven
+verwanten het avondmaal hielden!
+
+Ik zelf voelde aandrang om tusschen zooveel ellende te gaan zwerven
+en nu wil ik achterwege laten, wat ik gerust weglaten kan. Ik zeg dan,
+dat, terwijl onze stad in dien toestand was, bijna leeg van bewoners,
+(gelijk ik later van een betrouwbaar persoon vernam) toevallig in de
+eerbiedwaardige kerk van Santa Maria Novella op een Dinsdagmorgen
+zeven jonge dames bijeen kwamen, toen er haast niemand anders was
+en nadat zij den heiligen dienst er gehoord hadden in rouwgewaad,
+gelijk in die omstandigheden vereischt werd. Allen waren aan elkaar
+verbonden door vriendschap, nabuurschap of verwantschap en geen een
+was er ouder dan achtentwintig of jonger dan achttien; elk van hen
+was ontwikkeld, van edel bloed, mooi gevormd, rijk van kleederdracht
+en van fatsoenlijk uiterlijk. Het is mij niet veroorloofd hun ware
+namen te melden, indien de reden althans gegrond is. Ik wil dit niet,
+opdat zij over de dingen, die volgen en die door hen verhaald en
+gehoord zijn, in de toekomst zich niet hoeven te schamen. Want de
+wetten op de vermaken zijn thans wat streng, en waren toen door de
+bovenvermelde oorzaken niet slechts voor hun leeftijd maar ook voor een
+veel rijperen zeer zacht. Ook wil ik aan nijdigaards geen gelegenheid
+geven, die gereed zijn ieder fatsoenlijk leven te bezoedelen, door
+eenigerlei daad de eerbaarheid der waardige dames te verkleinen met
+schadelijke praatjes. En opdat ieder later zonder verwarring kan
+begrijpen, wat elk van hen hun vertelde, ben ik van plan door namen,
+die met hun hoedanigheid of geheel of ten deele overeenkomen, ze aan
+te duiden. Aldus zullen wij niet zonder reden de eerste en de oudste
+Pampinea noemen, en de tweede Fiammetta, de derde Filomena, de vierde
+Emilia, en wij zullen Lauretta als de vijfde aanduiden en de zesde
+zullen wij Neifila en de laatste Elisa noemen. Dezen, die nog geen
+besluit hadden genomen, maar toevallig in een deel der kerk bijeen
+waren gekomen en als in een kring zich geplaatst hadden om te zitten,
+begonnen na heel wat zuchten en nadat zij het prevelen van paternosters
+hadden gestaakt, met elkaar te redeneeren over den aard der vele en
+verschillende tijdsomstandigheden en na eenige oogenblikken, toen de
+anderen zwegen, begon Pampinea aldus te spreken:
+
+Mijn lieve donna's, gij kunt als ik meermalen gehoord hebben, dat
+niemand kwaad doet, die goed zijn verstand gebruikt. Het is natuurlijk
+van iedereen, bij wat er op deze aarde gebeurt, zooveel mogelijk zijn
+leven te sterken en te behouden en te verdedigen. Men geeft dit zelfs
+zoover toe, dat het een enkele maal al is voorgekomen, dat zonder
+eenige schuld menschen om dit te behouden elkaar hebben gedood. En
+indien de wetten dit veroorloven, in wier betrachting het voor ieder
+sterveling goed is te leven, hoeveel te meer zonder iemand te hinderen
+is het voor ons en ieder ander niet zedelijk voor het behoud van
+ons leven die middelen te kiezen, welke in ons vermogen zijn? Ieder
+oogenblik, dat ik onze wijze van doen van dezen morgen beschouw en ook
+die van vroeger en bedenk, hoedanige en welke onze redeneeringen zijn,
+begrijp ik--en gij kunt het eveneens begrijpen,--dat ieder van ons aan
+zich zelf moet twijfelen: en dit nog verwondert mij niet, maar sterk
+verbaast mij (in aanmerking nemend, dat wij alle vrouwelijk gevoel
+hebben), dat wij zelf niet bemerken eigenlijk ieder voorbehoedmiddel
+te vreezen. Wij blijven hier, naar het mij schijnt niet anders dan
+om er de geheel vrijwillige en noodzakelijke getuigen van te zijn
+hoeveel dooden hier ten grave worden gedragen en om te hooren of
+de broeders van hier binnen, van welke het aantal haast tot nul is
+geworden, op de verplichte uren hun dienst afzingen, of om aan ieder,
+die hier verschijnt, onzen rang en de grootte van onze ellende te doen
+zien. Ook: indien wij van hier weggaan, of de lijken of de zieken van
+buiten zien vervoerd worden of hen aanschouwen, die het gezag der
+publieke wetten vroeger tot ballingschap dwong voor hun misdaden,
+en die daar als 't ware mee spotten, dewijl zij gewaar worden,
+dat de uitvoerders daarvan dood of ziek zijn en met weerzinwekkende
+brutaliteit het grondgebied afloopen of het schuim der stad, dat op
+ons bloed verhit is en zich doodgravers noemt en om ons te beleedigen
+paard rijdt en overal rondgaande met gemeene liedjes onzen trots
+kwetst. Wij hooren hier niets anders dan: _die zijn dood_ en _de
+anderen zijn er om te sterven_, en, indien er iemand in staat zou zijn
+om ze te hooren, zouden wij overal droevige klachten vernemen. Indien
+wij naar onze huizen terugkeeren (ik weet niet of u gebeurt, wat mij
+overkomt) ontstel ik bij de gedachte van een groot gezin er niemand
+te vinden dan mijn knecht en ik voel al mijn haren te berge rijzen,
+en het schijnt mij, dat, waar ik er ga of sta, ik er hun schimmen
+zie en zij mij verschrikken en niet met de gewone herinnering, die
+ik van hen pleeg te hebben, maar met een afschuwelijk uiterlijk,
+niet begrijpend, wat hen zoo deed veranderen. Daarom schijnt het mij
+niet goed zoowel hier als hier buiten of thuis te blijven, en het komt
+mij nog meer zoo voor van ons dan van iemand, die geen toevluchtsoord
+heeft en die daarheen niet gaan kàn als wij, die er wel een hebben,
+en die tòch hier gebleven zijn. Ik heb meermaals gezien en gehoord,
+(indien er toch enkelen zoo zijn) dat deze zonder eenig onderscheid
+te maken tusschen fatsoenlijke en onfatsoenlijke dingen, dat doen, wat
+de begeerte hen ingeeft, zoowel alleen als in gezelschap en bij dag
+als bij nacht wat hun het best bevalt. En niet slechts de wereldsche
+lieden maar ook de in kloosters afgezonderden, die zich zelf wijs
+maken, dat goed is, wat hun bevalt en slechts aan de anderen mishaagt,
+denken zich op die wijze te bevrijden, nadat zij de gehoorzaamheid aan
+de regels verbroken hebben, zich aan de lusten des vleesches hebben
+overgegeven; en ze zijn wulpsch geworden en wellustig. Indien (wat
+duidelijk blijkt) dit zoo is, wat zullen wij hier dan doen? Waarop
+wachten wij? Wat denken wij? Waarom zullen wij voor ons heil trager
+en langzamer zijn dan het geheele overig deel van de burgers? Achten
+wij ons minder goed dan al de anderen? Of gelooven wij, dat ons
+leven met een sterker keten aan ons lichaam is gebonden dan dat bij
+anderen zoo is en in die mate, dat wij er in 't geheel geen zorg
+voor behoeven te dragen, die de macht schenkt het te verdedigen? Wij
+dwalen, wij zijn bedrogen: hoe groot is onze overmoed, indien wij dit
+onderstellen? Zooveel keeren als wij ons zouden herinneren hoedanige
+en welke de jongelieden en de meisjes geweest zijn, die door deze
+wreede pest bezweken, zouden wij daarin een zeer overtuigend argument
+vinden. En opdat wij door domheid of traagheid daartoe niet vervallen,
+waaruit wij gelukkig op eenigerlei wijze, als we het maar willen,
+kunnen ontsnappen (ik weet niet of u dit zoo zal voor komen als aan
+mij), zou ik het opperbest gedaan achten, dat wij uit dit gebied
+vertrekken zóó als we hier bij elkaar zijn, gelijk wij vele malen al
+hebben gedaan en plegen te doen. Laten wij als de dood de slechte
+voorbeelden hier ontvluchten en met eere naar onze buitenplaatsen
+in de provincie gaan, met welke ieder van ons rijkelijk bedeeld is,
+om daar te blijven en opdat wij daar die feestelijkheid, die vreugde,
+dat genoegen smaken, wat wij kunnen zonder met eenige daad de grens van
+wat betaamt, te overschrijden. Daar hoort men de vogeltjes zingen; daar
+zullen wij de heuvels en de velden zien groenen en de akkers van graan
+zien golven gelijk de zee en van boomen op wel duizend manieren. En
+de hemel ziet men er ruimer, die, hoewel hij vertoornd is, daarom er
+niet zijn eeuwige schoonheden verbergt, welke daar veel heerlijker
+zijn om te aanschouwen dan de verlaten muren van onze stad. Daar is de
+lucht veel frisscher dan hier en de dingen, thans noodig om te leven
+zijn er in grooter overvloed en het verdriet is er minder. En wel,
+omdat, hoewel daar de boeren sterven als hier de burgers, de rouw er
+minder is, waar de huizen en de bewoners zooveel meer verspreid zijn
+dan in de stad. En anderzijds hier, zoo ik goed zie, verlaten wij
+niemand, zoo, dat zelfs wij eerder kunnen zeggen in waarheid hier
+verlaten te zijn, omdat de onzen hetzij stervend hetzij den dood
+ontvluchtend, alsof wij de hunnen niet waren, ons in al dien rouw
+hebben achtergelaten. Er kan dus geen enkel verwijt op ons vallen,
+indien wij dien raad volgen en zoo niet, dan zou smart en verdriet
+en misschien de dood ons kunnen verrassen. En daarom, wanneer het u
+goed dunkt, geloof ik, dat wij door onze bedienden mee te nemen en
+die met de benoodigdheden te laten volgen heden ginds, morgen elders
+en door die vroolijkheid en feestelijkheid te genieten, die deze tijd
+kan verschaffen, wel doen, wat goed is om gedaan te worden en door
+zoo te blijven handelen, tot wij zien (indien wij niet van te voren
+door den dood worden achterhaald), wat eindelijk de hemel na deze
+omstandigheden voor ons bewaart. Ik herinner U er aan, dat hij ons
+niet zoozeer verbiedt op eerzame wijze heen te gaan, als wel aan de
+anderen om voor een groot deel op schandelijke wijze hier te blijven.
+
+Toen de andere donna's Pampinea gehoord hadden, prezen zij niet
+alleen haar raad, maar verlangend dien te volgen waren zij al begonnen
+onder elkaar afzonderlijk op die wijze te praten, zoodat zij hierop
+van hun zetels zich verheffend als het ware hand in hand op weg
+wilden gaan. Maar Filomena, die de voorzichtigste was, zei: Dames,
+hoewel het betoog door Pampinea op uitstekende wijze is uiteengezet,
+is het toch niet goed heen te gaan gelijk zij beweert, dat gij moet
+doen. Ik herinner u er aan, dat wij alle vrouwen zijn en er is er
+geen hier zulk een kind, dat zij wel kan weten, hoe de vrouwen te
+samen verstandig zijn, en dat zij toch niet zonder het overleg van
+een enkelen man kunnen handelen. Wij zijn bewegelijk, weerbarstig,
+ergdenkend, kleingeestig en bangelijk; daarom betwijfel ik zeer of ons
+gezelschap niet te spoedig, indien wij geen anderen gids dan den onze
+nemen, uiteen gaat en met minder eer dan hier vereischte is. En daarom
+is het goed zich hierbij te bezinnen, voor wij beginnen. Toen sprak
+Elisa: Inderdaad zijn de mannen het hoofd der vrouwen en zonder hun
+leiding komt slechts zelden een werk van ons tot een lofwaardig einde;
+maar hoe kunnen wij ons die mannen verschaffen? Ieder onzer weet,
+dat de meesten dood zijn en dat de anderen, die zijn blijven leven,
+deze hier en gene daar in verschillende groepen--zonder dat wij weten
+waarheen--dat ontvlieden, wat ook wij ontwijken en het uitnoodigen van
+onbekenden zou niet eerbaar zijn. Daarom, als wij tot onze redding
+ze willen volgen, is het noodig een middel te vinden, waardoor wij
+zoo onze zaken regelen, dat ons, waar wij voor ons genoegen of onze
+rust heengaan, geen verdriet of schandaal volgt.
+
+Terwijl de dames onder elkaar zoo redekavelden, kwamen drie jongelieden
+in de kerk, waaronder er geen minder dan vijfentwintig jaar oud was
+als de jongste en onder welken noch de boosheid des tijds, noch het
+verlies van vrienden of ouders, noch vrees voor zich zelf, de liefde
+had kunnen uitblusschen of afkoelen. Een van hen heette Pamfilo, de
+tweede Filostrato en de laatste Dioneo, elk heel aardig en welgemanierd
+en zij gingen tot hun besten troost in zooveel verwarring hun donna's
+zoeken, die toevallig alle drie zich onder de genoemde zeven bevonden,
+terwijl de anderen allen daaraan verwant waren. En dezen vielen de
+anderen nog niet in het oog of genen waren ook door hen opgemerkt,
+zoodat Pampinea toen glimlachend begon: Kijk, de fortuin is voor
+ons begin gunstig en heeft hier bij voorbaat bescheiden en dappere
+jongelieden gebracht, die gaarne zoowel gids als dienaar willen zijn,
+als wij ze voor dien dienst niet zullen ontvluchten. Neifile, toen
+van schaamte over het geheele gelaat vuurrood, omdat elk van hun door
+een der jongelui bemind werd, zei: Pampinea, bij God, let op wat je
+zegt; ik weet zeker, dat men niets dan het beste van elk van hen kan
+zeggen en ik meen evenzeer, dat wij hun gezelschap en de eer daarvan
+moeten hooghouden, die niet voor ons, maar voor veel schooner en hooger
+geplaatste dames dan wij bestemd zijn. Maar omdat het duidelijk is, dat
+zij enkelen van ons, die hier zijn, beminnen, vrees ik, dat schande en
+verwijt hierop volgt buiten onze of hun schuld, indien wij ze meenemen.
+
+Daarop zei Filomena: Dat beduidt niets; daar waar ik eerbaar leef, zal
+het geweten mij over niets kwellen, wie ook het tegendeel wil beweren;
+God en de waarheid zullen dan voor mij de wapens opnemen. Mochten ze
+nu maar gereed zijn om te komen, opdat wij, gelijk Pampinea beweerde,
+waarlijk kunnen zeggen, dat de fortuin voor onzen tocht gunstig is. De
+anderen, welke haar zoo hoorden spreken, zwegen niet slechts maar met
+eenparige toestemming vonden zij goed, dat die zouden geroepen worden,
+dat men hun het plan zou meededen en dat men hun zou vragen of het
+hun mocht behagen bij den aldus voorgestelden tocht ze gezelschap
+te houden. Hiertoe richtte zich zonder een woord meer Pampinea,
+die opgestaan was en die hun allen door haar bloed verwant was, tot
+deze heeren, die haar voortdurend stonden aan te kijken en na hen met
+vriendelijk gelaat te hebben gegroet, maakte zij hun dit plan bekend
+en verzocht hen elk afzonderlijk ze met reine en broederlijke geest
+gezelschap te houden, indien zij zich verplicht voelden zich daartoe
+gereed te maken. Eerst geloofden de jongelui, dat ze voor den mal
+werden gehouden, maar toen zij merkten, dat de donna van plicht sprak,
+antwoordden zij verheugd, dat zij bereid waren en zonder eenig uitstel
+te maken bij het plan--daar zij ook vertrokken--gaven zij orders voor
+wat ze bij hun uittocht te doen hadden. Nadat zij alles ordelijk in
+gereedheid hadden gebracht en wisten, waar zij plan hadden heen te
+gaan, begaven zich den volgenden morgen, namelijk Woensdag, bij het
+krieken van den dag de dames met eenige van hun bedienden en de drie
+jongelieden met drie van hun knechts, uit de stad trekkend, op weg. Zij
+verwijderden zich van haar niet meer dan twee kleine mijlen, tot ze de
+plaats bereikten door hen aangewezen. Die plek bevond zich boven een
+kleinen berg van alle kanten ver van onze wegen, vol van verschillende
+lage boomen en planten, allen met groen gebladerte, bekoorlijk
+om te zien. Op den top daarvan was een paleis met een schoonen en
+grooten hof in het midden en met terrassen en zalen en kamers, allen
+afzonderlijk zoo fraai mogelijk en met aanlokkelijke, merkwaardige
+schilderijen en getooid met weiden daarbuiten en wonderbare tuinen
+en met zeer frissche waterputten en met gewelven vol kostbare wijnen,
+meer geschikt voor belangstellende drinkers dan voor matige en eerbare
+jonkvrouwen. Toen het was gereinigd en de bedden in de kamers waren
+opgemaakt en alles met bloemen, welke men naar het seizoen kon krijgen,
+en net was versierd, genoot de aanstaande club niet weinig. En toen
+zij zich voor de eerste vergadering hadden neergezet, zeide Dioneo,
+die meer dan elke andere jonkman bekoorlijk en welbespraakt was: Dames,
+uw verstand meer dan onze voorzichtigheid heeft ons hierheen geleid;
+ik weet niet welke van uw gedachten gij hier wilt toepassen; ik liet
+de mijnen achter in de poort van de stad, toen ik voor kort met u naar
+buiten ging. Daarom: of gij zijt bereid met mij te samen te schertsen
+en te lachen en te zingen (zooveel, bedoel ik, als aan uwe waardigheid
+past) of gij staat mij toe, dat ik tot mijn gedachten terugkeer en in
+de geteisterde stad blijf. Daarop antwoordde Pampinea op geen andere
+wijze dan de anderen insgelijks uit zich zelf gezegd zouden hebben,
+vriendelijk: Dioneo, gij spreekt zeer goed, men wil vroolijk leven en
+geen andere oorzaak dan verdriet heeft ons doen ontvluchten. Maar omdat
+de dingen, die zonder eenig plan bestaan, niet lang kunnen duren, acht
+ik, die de eerste was bij de gesprekken, waardoor dit goede gezelschap
+is bijeengebracht, het noodig overeen te komen, dat er één hoofd zij,
+dat wij zoowel eeren als gehoorzamen als meerdere en bij wien bovenal
+de gedachte voorstaat, dat men hier er zich op toe moet leggen om
+vroolijk te leven. Opdat ieder het gewicht van deze zorg begrijpt
+naast het genoegen van de heerschappij en diensvolgens van de eene
+zoowel als van de andere zijde beschouwd het niet mogelijk is, dat,
+wie het ook zij, jaloersch wordt, stel ik voor, dat ieder voor één
+dag de verantwoordelijkheid en de eer zelf aanvaardt. Ten eerste is
+voor ons verplichtend: de verkiezing van een onzer uit hen, die nog
+volgen, wanneer het avonduur zal naderen. Namelijk hij of zij, die
+aan Hem of Haar daartoe behagen zal, welke dien dag de heerschappij
+heeft gehad. Deze volgens zijn wil beveelt en bepaalt den tijd, dat
+zijn heerschappij duurt en de plaats en de wijze, waarop wij hebben
+te leven.
+
+Deze woorden bevielen uitermate en eenparig kozen zij haar den eersten
+dag, en Filomena, haastig naar een laurierboom geloopen, maakte haar
+een eervollen en in het oog loopenden krans, opdat, toen zij genoeg
+had hooren spreken over zoodanige eer, die groen loof waard was, zij
+die op haar beurt de éér waard was, naar verdienste daarmee bekroond
+werd; welk sieraad op het hoofd verder in hun gezelschap het duidelijke
+teeken was voor iedereen van koninklijke heerschappij en meerderheid.
+
+Pampinea, tot koningin gemaakt, beval dat elk man zou zwijgen, nadat
+zij de knechts van de drie jongelui en hun bedienden, die vier in
+aantal waren, had voor zich laten roepen en hun stilte gebiedend sprak
+zij: Opdat ik aan u allen het voorbeeld geve, waardoor alles op zijn
+best zal voortgaan en ons gezelschap ordelijk en met genoegen en zonder
+eenige schande zal bestaan en dit zal duren, zoolang het ons behaagt,
+stel ik vóór alles Parmeno, knecht van Dioneo, aan tot mijn hofmeester
+en draag aan hem de zorg op en de verantwoordelijkheid voor ons geheele
+huishouden en wat tot den zaaldienst behoort. Ik wil, dat Sirisco,
+de knecht van Pamfilo, onze betaal- en penningmeester is en de bevelen
+gehoorzaamt van Parmeno. Tindaro, in dienst van Filostrato en van de
+andere twee, moet op hun kamers passen, wanneer de anderen, door hun
+dienst op hun beurt belemmerd, dit niet zouden kunnen doen. Misia,
+mijn bediende en Licisca van Filomena, zullen steeds in de keuken
+bezig zijn en zullen voor u met zorg die spijzen gereed maken, welke
+hun door Parmeno zullen worden opgegeven. Wij wenschen, dat Chimera
+van Lauretta en Stratilia van Fiammetta voor het beheer der kamers
+van de dames gereed zullen staan, en wij hechten aan de reinheid der
+vertrekken en in het algemeen begeeren en bevelen wij, dat ieder,
+die op onze gunst gesteld is, waar hij handelt, ga of sta, wat hij
+hoort of ziet, geen ander dan vroolijk nieuws hier aanbrengt. En toen
+deze bevelen uitdrukkelijk waren gegeven, welke namens allen waren
+uitgevaardigd, zeide zij verheugd recht op staande: Hier zijn tuinen,
+hier zijn velden, hier zijn andere plaatsen bekoorlijk genoeg, waar
+ieder tot zijn genoegen zich ga vermaken en als het drie uur slaat,
+zij ieder hier, opdat men voor het koel wordt, eten zal.
+
+Toen aldus de vroolijke bende door de nieuwe koningin was vrij
+gelaten, gingen de jongelui pratend met de schoone dames over vroolijke
+onderwerpen met langzamen tred door een tuin. Zij vlochten zich schoone
+kransen van verschillend loof en zongen op verliefde wijze. Nadat zij
+hier bleven, zoolang de tijdruimte duurde door de koningin toegestaan,
+vonden zij huiswaarts gekeerd, dat Parmeno ijverig aan zijn personeel
+order had gegeven, zoodat, toen zij in een gelijkvloersche zaal
+traden, zij hier de tafels gedekt zagen met puurwitte lakens en met
+bekers, die van zilver schenen en alles met bloemen van priemkruid
+getooid. Daarna, toen het water voor de handen was uitgereikt, gelijk
+het aan de koningin behaagde, en naar hetgeen Parmeno geschikt had,
+gingen allen zitten. Spijzen, heerlijk toebereid, werden opgedragen
+en de fijnste wijnen waren opgezet en de drie knechts bedienden
+zwijgend. Toen de maaltijd was afgeloopen, beval de koningin (daar
+het er zoo mee gesteld was, dat al de dames konden dansen en ook de
+jongelui en een deel van hen zeer goed kon muziek maken en zingen)
+dat de instrumenten zouden komen, en op haar order nam Dioneo een luit
+en Fiammetta een viool en begonnen zacht een dans te spelen. Hierop
+vormde de koningin met de andere dames te samen en twee jongelui een
+balfiguur en begonnen met langzamen pas, nadat zij de knechts om te
+eten hadden weggezonden, een rondedans. Toen dit geëindigd was, zongen
+zij lieve en blijde liedjes. Dit duurde zoo voort, tot het tijd voor
+de koningin werd om te gaan slapen: hierop, na aan allen de vrijheid
+te hebben gegeven, begaven zich de drie jongelieden naar hun kamers,
+van die der donna's gescheiden, waar zij de bedden opgemaakt en die
+vol met bloemen vonden gelijk de zaal en insgelijks de dames hun
+vertrekken: hierop gingen zij, na zich ontkleed te hebben, te bed.
+
+Het was niet ver van negen uur, toen de koningin ontwaakt, al de
+anderen deed opstaan, ook de jongelui, daar zij beweerde, dat het
+nadeelig was te veel overdag te slapen. Aldus begaven zij zich naar
+een kleine weide, waar het gras groen en hoog was en men nergens de
+zon zag, en toen, terwijl ze een luwe wind voelden komen, plaatsten
+allen gelijk de koningin het verlangde, zich in een cirkel, tot wien
+zij aldus sprak:
+
+Gelijk gij ziet, is de zon hoog en de warmte groot, en toch hoort
+men niets dan den krekel onder de olijfboomen; hierom zou het zonder
+twijfel dwaas zijn zich naar een andere plaats te begeven. Hier is het
+mooi en frisch verblijven en hier gelijk gij ziet, zijn betaalmeesters
+en schatkamers [5] en ieder kan, al naar het hem bevalt, zich genoegen
+verschaffen. Maar als het mij schijnt, dat iets volgt, wat niet behaagt
+en dat aan den geest van de eene partij bevalt wat met niet al te veel
+genoegen den andere dus minder schikt of waarvan het twijfelachtig is,
+zullen we (hoewel het zich kan voordoen, dat een verteller het geheele
+gezelschap, dat toehoort, vermaakt) het verhalen gedurende dit heete
+gedeelte van den dag uitstellen. Gij zult geen historie behoeven te
+eindigen, voordat de zon gedaald is en de warmte verdwenen en wij
+kunnen, wanneer het U aangenamer is, pret gaan maken en wanneer,
+wat ik u zeg, u bevalt, (daar ik bereid ben uw zin te volgen) doet
+dat dan, en wanneer het u mishaagt, zal ieder doen tot het avonduur
+wat hem goeddunkt. De dames en de heeren vonden het alle even goed
+te verhalen. Dan, zeide de koningin, als dat u aanstaat, dan wil ik,
+dat ieder den eersten dag vrij zij om de stof te kiezen, die hem het
+aangenaamst is. En naar Pamfilo gekeerd, die rechts van haar zat,
+zeide zij vriendelijk, dat hij voor de anderen den aanvang maakte
+met een van zijn vertellingen, waarop Pamfilo dadelijk, het bevel
+vernomen hebbend, door allen aangehoord, aldus begon:
+
+
+
+
+Eerste Dag.
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    Sinjeur Ciappelletto [6] bedriegt een vromen monnik met
+    een valsche biecht en sterft en na gedurende zijn leven een
+    slechte kerel geweest te zijn, wordt hij na den dood als een
+    heilige bekend en San Ciappelletto genoemd.
+
+
+Het is een uitgemaakte zaak, liefste donna's, dat de mensch van elk
+ding, dat hij doet, de oorzaak toeschrijft aan den bewonderenswaardigen
+en heiligen naam van Hem, die van alles de Schepper was. Daarom, nu
+ik als de eerste met ons vertellen een begin moet maken, ben ik van
+plan aan te vangen met een van Zijn wonderlijke werken, opdat, wanneer
+gij dit hebt gehoord, de hoop in Hem zich als in een onwrikbaar iets
+versterkt en Zijn naam steeds door ons geprezen zij. Het is duidelijk,
+omdat de wereldsche zaken allen voorbijgaande en eindig zijn, dat ze
+ook in zichzelf en buiten zichzelf vol verdriet en angst en moeite
+zijn en aan eindelooze gevaren blootstellen, welke in geen geval wij,
+die hierin betrokken leven en er een deel van vormen, noch kunnen
+verduren noch overwinnen, indien niet de bijzondere genade Gods en
+diens wijsheid er zich toe leende. Wij kunnen niet gelooven, dat dit
+voor ons en in ons uit eenige verdienste ontstaat, maar dat dit uit
+Zijn eigen goedheid voortkomt, doordrongen van de gebeden van hen,
+die--gelijk wij--stervelingen waren en die bij hun leven Zijn geboden
+volgend, thans met hem onsterfelijk en gelukzalig zijn geworden. Aan
+hen dragen wij zelf, als aan pleitbezorgers door ervaring bekend met
+onze zwakheid, de zaken, die ons geschikt lijken op, misschien omdat
+wij zelf niet moedig genoeg zijn onze gebeden te brengen onder het
+oog van zulk een Rechter. En laten wij nog meer van Hem opmerken,
+die jegens ons vol vrome welwillendheid is, dat het ons misschien
+dan overkomt, daar hij de scherpte van het sterfelijk oog niet in de
+geheimen van den goddelijken geest kan inwijden, dat wij, bedrogen
+door onze meening, Hem van te voren tot pleitbezorger maken van een
+soort gedachte, welke door dien geest met eeuwige ballingschap is
+afgewezen. En toch verhoort hij, voor wien niets verborgen is en die
+meer let op de reinheid der bedoeling van den smeekende dan op zijn
+onwetendheid of op het afkeurenswaardige van zijn verlangen, hen die
+tot Hem bidden, alsof die onder zijn aanblik zalig waren. Dit zal
+duidelijk blijken uit de geschiedenis, die ik ga verhalen; duidelijk
+zeg ik, niet Gods oordeel, maar dat wat de meening der menschen is.
+
+Men vertelt dan, dat toen Musciatto Franzesi [7] van een zeer rijk en
+groot koopman ridder was geworden en met Charles Sansterre, den broeder
+van den koning van Frankrijk naar Toscane moest komen, ontboden en tot
+gaan bewogen door paus Bonifacius, hij zijn gelden, gelijk vaak met die
+der kooplieden het geval is, hier en daar in veel credietbrieven had
+omgezet en ze niet gemakkelijk kon innen; hij dacht dit aan meerdere
+personen op te dragen en vond voor alles een middel; alleen bleef hij
+in twijfel wien hij voldoende kon vertrouwen om die van verschillende
+Bourgondiërs los te krijgen. De reden van dien twijfel was, dat hij
+wist, dat de Bourgondiërs twistzieke lieden van slecht soort en kwade
+trouw waren en er schoot hem niemand te binnen van zoo groote slimheid,
+dat hij er op aan kon, dat die er aan gewaagd was. Toen hij daarover
+lang genoeg had gepeinsd, dacht hij aan een zekeren sinjeur Ciapperello
+uit Prato, die dikwijls in zijn huis te Parijs verscheen. Daar de
+Franschen van hem, omdat hij klein van persoon was en zeer net van
+uiterlijk, niet begrepen, wat Cepparello wou zeggen, en geloofden, dat
+hij zich Chapelet noemde,--dat is krans in hun taal--gaven zij hem,
+daar hij klein was, gelijk wij zeiden, niet den naam van Cappello
+maar Ciappelletto en als Ciappelletto werd hij overal bekend, daar
+weinigen slechts hem als sinjeur Ciapperello kenden.
+
+Die Ciappelletto had de volgende levenswijze: hij was notaris, maar
+hij zou zich geweldig geschaamd hebben, wanneer hij onder zijn acten,
+(waarvan hij er slechts weinig opmaakte) een anders dan valsch zou
+geweest zijn; hiervan maakte hij er zooveel als verlangd werd en hij
+gaf die liever voor niets dan een echte, die goed werd betaald. Hij
+legde met het grootste plezier valsche eeden af, gevraagd of niet
+en daar men in dien tijd in Frankrijk sterk op een eed vertrouwde,
+en hij er niet om gaf ze valsch af te leggen, won hij te kwader
+trouw zooveel processen als waar in hij geroepen werd onder eede de
+waarheid te spreken. Hij had er buitengewoon veel genoegen in en hij
+legde er zich sterk op toe om tusschen vrienden en bloedverwanten en
+welke andere personen ook, haat en vijandschap en schandalen te doen
+ontstaan, en hoe erger kwaad hij er uit zag volgen, hoe meer plezier
+hij er in had. Werd hij gevraagd voor een moord of eenige andere
+misdaad dan, zonder ooit te weigeren, nam hij er gaarne aandeel in;
+hij liet er zich best voor vinden met eigen handen meermalen menschen
+te wonden en te dooden. Hij was een groot lasteraar van God en de
+heiligen en bij de nietigste zaak vloekte hij. Nooit ging hij naar
+de kerk en hij smaadde al haar sacramenten met afschuwelijke taal als
+booze dingen; daarentegen had hij de gewoonte naar kroegen en andere
+slechte plaatsen te gaan. Hij hield net zooveel van de vrouwen als de
+honden van een stok; hij gaf zich meer dan eenig ander treurig soort
+man aan tegennatuurlijke zonde over; hij pleegde roof met hetzelfde
+gevoelen, waarmee een vroom man geofferd zou hebben; hij was een
+vreeselijke vreter en zuiplap telkens, als een of andere keer hem
+iets hinderde, en een speler en een valsche dobbelaar. Waarom ik in
+zooveel woorden over hem uitwijd? Omdat hij de grootste schoelje was,
+die ooit werd geboren. De macht en den rang van messire Musciatto
+steunden zijn boosheid langen tijd, waardoor hij menigmaal zoowel
+ook door particulieren, die hij dikwijls genoeg beleedigde als door
+het hof, hetwelk hij het altijd deed, gevreesd werd.
+
+Toen die sinjeur Cepparello in de gedachten kwam van messire Musciatto,
+die zijn leven uitstekend kende, meende genoemde heer Musciatto,
+dat deze de ware was, welke de slechte gezindheid der Bourgondiërs
+vereischte; daarom liet hij hem roepen en sprak hem aldus toe:
+Sinjeur Ciappelletto, gelijk gij weet, wil ik mij van hier geheel
+terugtrekken en daar ik onder anderen met de Bourgondiërs heb te
+maken, zeer oneerlijke lui, weet ik niemand door wien ik beter het
+mijne kan laten opeischen bij hun dan u en omdat u op het oogenblik
+niets anders doet dan waar ik plan heb u toe te gebruiken, ben ik
+van zins u den gunst van het hof te verschaffen en u dat aandeel te
+geven van wat gij int, wat we overeenkomen. Ser Ciappelletto, die
+niets om handen had en met wereldsch goed slecht bedeeld was en die
+zich zag ontgaan, wat hem lang tot steun en toevlucht was geweest,
+overlegde bij zich zelf zonder eenig uitstel, door nood gedwongen
+en zeide, dat hij heel graag wilde. Hierna, toen ze het samen eens
+werden, sinjeur Ciappelletto de bescherming en gunstige brieven van
+den koning ontving en messire Musciatto vertrokken was, ging hij naar
+Bourgondië, waar haast niemand hem kende. Daar begon hij, tegen zijn
+natuur, op goedaardige en vriendelijke manier die schulden te innen
+en deed, alsof hij gekomen was om tot het uiterste het twisten te
+verhinderen. Terwijl hij zoo handelde en verblijf hield in het huis
+van twee broeders uit Florence, die op woeker leenden en hem uit
+vriendschap voor den heer Musciatto goed ontvingen, wilde het geval,
+dat hij ziek werd, waarop de twee broeders doktoren lieten komen en
+oppassers, die hem zouden bijstaan en alles wat voor zijn gezondheid
+goed was lieten halen. Maar alle hulp was ijdel, omdat de goede man,
+die al oud was en die losbandig had geleefd, naar de doktoren zeiden,
+van dag tot dag van kwaad tot erger verviel als een doodelijk zieke
+en daarover waren de gebroeders zeer treurig. Op een goeden dag,
+dicht genoeg bij de kamer, waar ser Ciappelletto ziek lag, begonnen
+zij aldus met elkaar te spreken: Wat zullen we, zei de een tot den
+ander, met hem doen? Wij hebben van zijn toestand de ongunstigste
+gegevens; daarom zou het schande en een teeken van weinig verstand
+zijn hem zoo ziek uit ons huis te sturen, nadat de menschen zouden
+zien, dat wij hem eerst hebben ontvangen en daarna zoo zorgzaam
+hebben laten bedienen en genezen en dat wij hem nu, zonder dat
+hij iets tot ons ongenoegen deed, opeens uit ons huis en doodziek
+zouden wegzenden. Aan den anderen kant is het zoo'n gemeene kerel
+geweest, dat hij niet zal willen biechten, noch eenig sacrament van
+de Kerk zal willen aannemen, en als hij zonder biecht sterft, zal
+geen enkele kerk zijn lichaam willen opnemen en hij daarna als een
+hond in kuilen worden gegooid. Als hij toch biecht, zijn zijn zonden
+zoo talrijk en zoo erg, dat hetzelfde er van zal komen, omdat noch
+monnik noch priester hem zal willen of kunnen absolutie geven; zoo,
+niet gezuiverd, zal hij toch in een kuil worden geworpen. Indien dit
+gebeurt, zal het volk van deze streek zoowel omdat ons vak hun zeer
+gemeen schijnt en zij er den ganschen dag kwaad van spreken als omdat
+zij lust hebben ons te berooven, dit ziende, zich tot een opstootje
+verheffen en schreeuwen: Die Lombardische [8] honden, die geen een kerk
+wil begraven, mag men hier niet langer dulden, en zij zullen op onze
+huizen toe loopen en wellicht, zullen zij hier niet alleen ons goed
+rooven, maar de personen, bij wien wij in een slecht daglicht staan,
+zullen ons vermoorden, als hij sterft. Ser Ciappelletto, die, gelijk
+wij zeiden, dichtbij lag, waar zij redeneerden, had een fijn gehoor,
+gelijk we dat dikwijls bij zieken zien, en vernam, wat die van hem
+zeiden. Hij liet ze tot zich roepen en zeide hen: Ik wil niet, dat
+gij op eenigerlei manier voor mij angst hebt, noch dat gij vrees hebt
+door mij voor de minste schade; ik heb opgevangen, wat gij over mij
+te zeggen hadt, en ik ben er zeker van, dat dit zou kunnen gebeuren
+gelijk gij zegt, als het noodzakelijk was, wat gij meent; maar het zal
+anders gaan. Ik heb God den Heere zoo zeer beleedigd in mijn leven,
+dat door het bij mijn sterven nog eens te doen, dit niets meer of
+minder zal beteekenen. En daarom doet uw best bij mij een heilige en
+waardige broeder te doen komen, de beste, dien gij kunt krijgen en
+die er te vinden is. Laat mij gaan, die flink uw zaken en de mijnen
+zal in orde brengen, zoodat alles goed afloopt en gij tevreden zult
+zijn. Hoewel de twee broeders er niet veel hoop op hadden, gingen zij
+toch er op uit naar een monniksorde en verzochten om een heiligen
+en wijzen man, die _een Lombardiër_ de biecht wilde afnemen, welke
+in hun huis ziek lag. Hun werd een oude broeder meegegeven, van een
+heilig en goed leven, een groot schriftgeleerde en zeer eerwaardig,
+voor welke de burgers de grootste en bijzondere eerbied hadden; zij
+begeleidden hem. Toen hij in de kamer kwam, waar ser Ciappelletto lag
+en zich naast hem had neergezet, begon hij hem eerst zachtmoedig te
+troosten en daarna vroeg hij hem hoe lang geleden hij eertijds gebiecht
+had. Hierop antwoordde ser Ciappelletto, die nog nooit had gebiecht:
+Mijn vader, ik ben gewoon eens in de week op zijn minst te biechten,
+hoewel er genoeg weken zijn, dat ik het meer doe: het is waar,
+dat ik, sinds ik ziek werd, acht dagen geleden, niet biechtte; zoo
+groot is de stoornis, die de ziekte bij mij heeft veroorzaakt. Toen
+zeide de broeder: "Mijn zoon, gij hebt wel gedaan en zoo moet gij
+voortaan blijven doen. Ik zie wel, daar gij dikwijls biecht, dat ik
+weinig zal te hooren en te vragen hebben." Ser Ciappelletto zeide:
+"Heer broeder, spreek zoo niet, ik biechtte nooit zooveel en zoo
+dikwijls, dat ik ooit in het algemeen al mijn zonden kon biechten,
+die ik mij mocht herinneren van af mijn geboorte tot aan den dag van
+deze biecht, en daarom bid ik, mijn goede vader, dat gij mij alles
+zoo nauwkeurig zult afvragen alsof ik nog nooit gebiecht had en let
+er niet op, dat ik ziek werd, want ik wil liever het vleesch pijnigen
+dan dat ik door dit te bevredigen, schade zou doen aan mijn ziel,
+die mijn Verlosser met zijn dierbaar Bloed redde."
+
+Deze woorden bevielen den heiligen man zeer, en dit scheen hem een
+teeken van een goedgestemde ziel; daar hij die wijze van doen aan
+sinjeur Ciappelletto zeer had aanbevolen, begon hij te vragen of
+hij ooit in wellust met eenige vrouw had gezondigd. Hierop antwoordde
+Ciappelletto zuchtend: "Mijn vader, ik schaam mij u hiervan de waarheid
+te zeggen, vreezend, dat ik zal zondigen door zelfverheffing." Toen
+sprak de heilige broeder: "Zeg gerust wat waar is, want noch in
+de biecht noch bij eenige andere daad zondigt men ooit." Waarop ser
+Ciappelletto antwoordde: "Daar gij mij hieromtrent gerust stelt, zal ik
+het u maar zeggen. Ik ben zoo maagdelijk als toen ik uit het lichaam
+van mijn moeder kwam." "Dat God U zegene!" sprak de broeder. "Dan
+hebt gij wel gehandeld! En gij hebt hierdoor zooveel meer verdienste,
+daar gij, bij dien wil, meer vrijheid hadt het tegengestelde te doen
+dan wij en alle anderen, die aan eenigen regel gebonden zijn." Hierop
+vroeg hij hem, of hij nooit door eenige zonde van vraatzucht Gode zou
+mishaagd hebben; toen antwoordde sinjeur Ciappelletto zuchtend van
+ja en menigmaal: omdat het zoo met hem gesteld was, dat hij behalve
+bij de groote vasten, waaraan zich jaarlijks vrome menschen houden,
+minstens drie maal per week gewoon was dit te doen met water en brood
+en met veel lust en trek water had gedronken. In het bijzonder wanneer
+hij een vermoeienis had doorstaan, gebeden had of een pelgrimstocht
+had gedaan, dronk hij als een groote wijndrinker en menigmaal had
+hij dan evenveel zin in een kruidensalade als de vrouwen, wanneer
+zij naar de stad gaan. En het eten scheen hem meermalen beter,
+dan het schijnen moest aan elk, die uit vroomheid vastte gelijk
+hij deed. Daarop antwoordde de broeder: "Mijn zoon, deze zonden zijn
+natuurlijk en zeer licht; en hiervoor verg ik niet, dat gij uw geweten
+meer bezwaart dan noodig is. Ieder mensch schijnt het na lang vasten,
+hoe heilig hij ook zij, goed te eten en na vermoeienis te drinken."
+
+"O," hernam ser Ciappelletto, "mijn vader, zeg dat niet om mij te
+troosten; weet wel, dat ik mij bewust ben, dat de dingen, die God ten
+gevalle geschieden, allen zeer rein gedaan moeten worden en zonder
+eenigen afkeer des harten en dat wie anders handelt, zondigt." De
+broeder voegde er zeer tevreden bij: "Ik ben zeer tevreden, dat Uw ziel
+U zoo beheerscht, en Uw zuiver en goed geweten bevalt mij zeer. Maar,
+zeg mij, hebt gij wel hebzucht gezondigd door meer te begeeren dan
+geoorloofd was of te behouden, wat U niet toekwam?" Toen sprak ser
+Ciappelletto: "Mijn vader, ik zou niet willen, dat gij mij wantrouwt,
+omdat ik in het huis van die woekeraars ben: ik heb hier niets te
+maken, daar ik hier veeleer gekomen ben om hen te waarschuwen en
+te vermanen en hen van hebzucht af te houden. Ik geloof ook, dat
+ik geslaagd was, als God mij niet aldus had bezocht. Maar gij dient
+te weten, dat mijn vader mij als een rijk man achterliet, maar dat
+ik het meeste, toen hij dood was, aan aalmoezen wegschonk, en toen
+om mijn leven te behouden en om de armen van Christus te helpen,
+heb ik kleine zaken gedreven. Hiermee heb ik geld willen verdienen
+en heb altijd met Gods armen de helft gedeeld, mijn deel gebruikend
+voor mijn behoefte, en ik schonk het andere aan hen. Daarin heeft
+mijn Schepper mij zoo goed geholpen, dat ik mijn zaken steeds beter
+heb gedreven." "Gij hebt goed gehandeld," zei de broeder, "maar hebt
+ge U niet dikwijls boos gemaakt?" "O," zeide de heer Ciappelletto,
+"dit kan ik u zeggen, dat ik dit vaak heb gedaan. En wie zou zich in
+kunnen houden, als hij ziet, dat alle menschen slechte dingen doen,
+de geboden Gods niet volgen en zijn uitspraken niet vreezen? Ik
+heb menigen dag liever willen sterven dan leven, als ik zag hoe de
+jongelingen zich aan ijdelheid overgeven, en als ik ze zag vloeken en
+zweren, kroegloopen, niet naar de kerk gaan en veeleer een wereldsch
+leven lijden dan een naar God gericht." Toen zeide de broeder: "Mijn
+zoon dit is een goed soort toorn, en ik zou u daarvoor geen boete
+kunnen opleggen. Maar heeft de toorn U soms vervoerd een moord te
+doen of iemand te schelden of op eenige wijze te beleedigen?" Waarop
+sinjeur Ciappelletto antwoordde: "Wee mij, heer, gij schijnt mij een
+man Gods, daar gij mij dusdanige woorden zegt! O indien ik toch maar de
+geringste gedachte zou hebben gehad van een der dingen, die gij zegt,
+gelooft gij dan, dat ik meenen zou, dat God mij zoo had beschermd? Dat
+zijn dingen, die moordenaars doen en slechte kerels, tot welke ik
+ieder uur, dat ik er een zag, altijd heb gezegd: 'Ga, opdat God U
+verbetere.'" Toen zeide de broeder: "Mijn zoon, zeg mij nu, opdat God
+U zegene, hebt gij nooit valsche getuigenis afgelegd tegen iemand,
+of kwaad van anderen gesproken of vreemde dingen van anderen gehouden
+zonder dat zij als eigenaars dit goed vonden?" "Nooit, eerwaarde,"
+hernam ser Ciappelletto, "heb ik van anderen kwaad gesproken, al
+had ik vroeger een buurman, die met het grootste onrecht ter wereld
+niets deed dan zijn vrouw slaan, zoodat ik eens kwaad van hem sprak
+tot de verwanten van zijn vrouw; zooveel medelijden kreeg ik met die
+ongelukkige, welke hij, telkens als hij te veel had gedronken, sloeg,
+dat God er wel over zal oordeelen." Dan sprak de broeder: "Goed zoo;
+je zegt mij, dat je handelsman geweest bent? Hebt gij nooit iemand
+bedrogen gelijk kooplui dat doen?" "Bij God, ja, waarde heer, maar ik
+weet niet wie het zou zijn dan een, die mij geld heeft gebracht, mij
+schuldig voor een laken, dat ik aan hem verkocht, en ik deed het in
+een geldkistje zonder het te wisselen, waarop ik na een maand vond,
+dat er vier kleine geldstukken meer in waren dan moest. Daar ik hem
+niet meer terug zag en ik ze wel een jaar lang had bewaard om ze
+hem terug te geven, offerde ik ze als aalmoes." De broeder sprak:
+"Dat was niet erg en je handelde wel door zoo te hebben gedaan." En
+behalve dat vroeg hem de heilige broeder nog vele andere dingen, waarop
+hij op die wijze antwoordde. En toen hij reeds tot de absolutie wilde
+overgaan, zeide sinjeur Ciappelletto: "Mijnheer, ik heb nog één zonde,
+die ik U niet heb verteld." De broeder vroeg welke en hij zei: "Ik
+herinner mij, dat ik eens mijn dienaars Zaterdagsavonds het huis liet
+vegen en aldus den Sabbat niet zoo heiligde als het behoorde." "O,"
+sprak de broeder, "mijn zoon, dat beteekent niet veel." "Neen,"
+zei sinjeur Ciappelletto, "zeg dat niet, dat het goed is om den
+Zondag niet te eeren, omdat op dien dag onze Heer uit den doode tot
+het leven opstond." Toen vroeg de broeder: "Hebt gij ook iets anders
+gedaan?" "Ja heer," antwoordde sinjeur Ciappelletto: "ik heb eenmaal
+per ongeluk in Gods kerk gespuwd." De pater begon te glimlachen en
+zeide: "Mijn zoon, dat is geen zaak om je over te bekommeren; wij, die
+vroom zijn, spuwen er den ganschen dag." Toen zeide ser Ciappelletto:
+"Dan doet gij groot kwaad, omdat niets reiner moet gehouden worden dan
+de tempel, waarin men Gode offert." En in het kort vertelde hij nog
+veel en eindelijk begon hij te zuchten en erg te klagen, als iemand,
+die het maar al te goed kan als hij dit wil. De vrome broeder vroeg:
+"Wat heb je, mijn zoon?" Ser Ciappelletto hernam: "Wee mij, heer, dat
+mij één zonde verbleven is, die ik nooit beken, zoo groote schaamte
+voel ik om die te zeggen, en iedere keer, dat ik er aan denk, klaag
+ik gelijk gij ziet en het schijnt mij zeer zeker, dat God nooit
+zal vergeven, wat ik heb misdreven." Toen vroeg de heilige broeder:
+"Kom, kom mijn zoon, wat zegt ge? Als alle zonden van alle menschen,
+of alle zonden, bedreven zoolang als de wereld zal duren, op een mensch
+rustten en hij zou zoo vol berouw en boetvaardig zijn als ik U zie,
+dan is de goedheid en de barmhartigheid van God zoo groot, dat Hij,
+indien hij Hem biecht, hem vrijelijk zou vergeven; en vertel die daarom
+gerust." Toen zeide sinjeur Ciappelletto steeds erg klagende: "Wee
+mij, mijn vader, het is een te groote zonde, en ik kan ternauwernood
+gelooven, indien uwe gebeden er niet toe medewerken, dat die mij ooit
+door God vergeven wordt." Hierop gaf de broeder tot bescheid: "Zeg
+het gerust, daar ik U beloof God voor U te bidden." Ser Ciappelletto
+klaagde toch nog en zeide het niet, maar de broeder spoorde hem
+aan. Sinjeur Ciappelletto hield den monnik echter zeer langen tijd op;
+hij slaakte een diepe zucht en zei: "Mijn vader, indien gij mij kunt
+beloven tot God te bidden, zal ik het U zeggen. Weet, dat ik eens,
+toen ik zeer klein was, mijn moeder heb uitgescholden." Toen hij dit
+gezegd had, begon hij weer te weenen. De broeder sprak: "Mijn zoon,
+schijnt U dat nu zulk een groote zonde? De menschen beleedigen God den
+ganschen dag en toch vergeeft hij gaarne wien het berouwt Hem te hebben
+beleedigd en gij gelooft niet, dat Hij U dit zal vergeven? Ween niet,
+wees getroost, want zeker, als gij er een waart geweest van hen, die
+Hem aan het kruis sloegen, en dezen Uw wroeging hadden, zou Hij het
+U vergeven." Toen zeide sinjeur Ciappelletto: "Wee mij, mijn vader,
+wat zegt gij? Mijn goede moeder, die mij negen maanden dag en nacht in
+het lichaam droeg en mij honderd maal aan het hart drukte, heb ik te
+veel kwaad gedaan door haar uit te schelden en dat is een te groote
+zonde en als gij niet tot God bidt, zal Hij mij niet vergeven." Toen
+de broeder zag, dat ser Ciappelletto niets anders te vertellen had,
+gaf hij hem absolutie en zijn zegen en hield hem voor een heilig man,
+alsof het waar was, wat ser Ciappelletto gezegd had. En wie zou het
+niet geloofd hebben, die iemand stervende zoo zou hooren spreken? Toen
+na dit alles zeide hij tot hem: "Sinjeur Ciappelletto, met Gods hulp
+zult gij spoedig een heilige zijn; maar indien het mocht gebeuren,
+dat God Uw gezegende en wel gestemde ziel tot zich zou roepen, zou het
+U dan behagen, dat uw lichaam in ons klooster wordt begraven." Hierop
+antwoordde deze: "Zeker, mijnheer, ik zou nergens liever willen zijn,
+daar gij beloofd hebt tot God voor mij te bidden zonder dat ik ooit
+speciale vereering voor Uw orde heb gehad. En daarom bid ik U, dat,
+zoo gij in Uw klooster zult zijn, gij zorgt, dat het ware Lichaam van
+Christus tot mij komt, wat gij 's ochtends op het altaar heiligt:
+omdat ik (hoewel ik het niet waard ben) plan heb met Uw verlof het
+tot mij te nemen en daarna het laatste, heilige oliesel, opdat ik,
+zoo ik als zondaar heb geleefd, althans als christen zal sterven." De
+heilige man zeide, dat het hem zeer beviel en dat hij wel sprak en
+zou maken, dat het hem dan gebracht werd; en zoo geschiedde het. De
+twee broeders, die er sterk aan twijfelden of ser Ciappelletto ze
+niet bedroog, hadden zich opgesteld bij een beschot, welke de kamer,
+waar die lag, scheidde van de andere en al luisterend, hoorden
+en verstonden zij gemakkelijk wat hij tot den broeder zeide. Ja,
+zij hadden elken keer zoo'n lust tot lachen, de dingen hoorend, die
+hij had bekend, dat zij er haast van barstten en tot elkaar zeiden:
+"Wàt een kerel is dat, dien noch ouderdom, noch zwakheid, noch vrees
+voor den dood, waar hij zich nabij ziet, noch voor God voor wiens
+rechterstoel hij verwacht binnen korten tijd te moeten verschijnen,
+kunnen afbrengen van zijn boosheid, en dat hij wil sterven zooals
+hij heeft geleefd." Maar toen zij toch zagen, dat wat hij gezegd had,
+zou gebeuren, dat hij in de kerk zou begraven worden, konden zij hun
+lachen niet houden. Kort daarop hield hij het Heilig Avondmaal en daar
+hij steeds erger werd, kreeg hij het laatste Oliesel; en kort na den
+avond van den dag, waarop hij de goede biecht had afgelegd, stierf
+hij. Daar hij op zijn eigen aandringen op eervolle wijze wou begraven
+worden en bevolen had dit te zeggen aan de monniken in het klooster,
+en dat zij zouden waken volgens gebruik, 's avonds en 's morgens, bij
+zijn lijk beschikten zij alles daartoe op de beste wijze. De heilige
+broeder, die hem de biecht had afgenomen, hoorend dat hij dood was,
+onderhield zich met den prior van het klooster en toonde aan, nadat
+hij de kapittelklok had doen luiden voor de vereenigde priesters, dat
+ser Ciappelletto een heilige was geweest, volgens de biecht, die hij
+hem had afgenomen. En hopend, dat God de Heer door hem vele wonderen
+zou doen, overtuigde hij hen, dat zijn lichaam met den grootsten
+eerbied en wijding moest worden ontvangen, waar de prior en de andere,
+goedgeloovige broeders op ingingen. Toen zij 's avonds allen daarheen
+waren gegaan, waar het lichaam van ser Ciappelletto lag, hielden zij er
+een groote en plechtige nachtwake en 's ochtends alle gekleed in hun
+doophemden en misgewaden, met boeken in de hand en de kruisen voorop,
+gingen zij zingend naar dit lijk en vervoerden het met groote pracht
+en plechtigheid naar hun kerk, terwijl haast de gansche bevolking
+der stad volgde. Zij plaatsten het in de kerk; de heilige broeder,
+die hem had gebiecht, besteeg den kansel en begon van hem en zijn
+leven, van zijn vasten, van zijn maagdelijkheid, van zijn eenvoud en
+onschuld en zijn wonderbare heiligheid te prediken, en verhaalde wat
+onder andere dingen ser Ciappelletto als zijn grootste zonde weenend
+bekend had en hoe hij hem ternauwernood uit het hoofd had gepraat,
+dat God hem zou vergeven en zich hiervan afwendend om zich te keeren
+tot het luisterende volk zeide hij: "En gij, door God vervloekten,
+bij iedere stroohalm, die u tusschen de voeten komt, smaadt gij God en
+de Madonna, en heel het hemelrijk." Bovendien verhaalde hij veel van
+zijn oprechtheid en van zijn reinheid, en in het kort met de woorden,
+waaraan de menschen van die streek sterk geloof hechtten, vervulde
+hij den geest met zooveel eerbied bij allen die daar waren, dat,
+toen de dienst gedaan was, met het grootste gedrang van de wereld
+alles samen liep om hem hoofd en handen te kussen. Al de kleeren
+werden hem van het lijf getrokken, zoodat zich voor gelukkig hield,
+wie er slechts een stukje van kon bemachtigen. Men kwam overeen, dat
+het lijk daar den ganschen dag bewaard bleef, opdat het door allen
+kon gezien en bezocht worden. Daarna werd hij den volgenden nacht in
+een marmeren kist in een kapel eerbiedig bijgezet en dadelijk begonnen
+den volgenden dag de menschen er heen te gaan, kaarsen aan te steken,
+hem te aanbidden en bij gevolg ook aan hem geloften te doen en er
+beelden van was heen te brengen in overeenstemming met hun gedane
+beloften. Zoo groeide de faam van zijn heiligheid aan en de vereering
+voor hem, dat er bijna niemand was in tegenspoed, die aan een anderen
+Heilige dan aan hem geloften deed en zij noemden hem en noemen hem nog
+San Ciappelletto. Men verzekert, dat God door hem vele wonderen heeft
+verricht en nog iedere dag het doet voor elk, die zich devoot bij hem
+aanbeveelt. Zoo leefde en stierf ser Ciappelletto van Prato en werd
+heilig gelijk gij hebt gehoord. Ik wil het niet als mogelijk ontkennen,
+dat hij zalig is geworden in Gods tegenwoordigheid, indien hij, hoewel
+zijn leven gemeen en slecht was, op het uiterste zooveel wroeging
+heeft gehad, dat misschien God zich over hem ontfermd zal hebben en
+hem in zijn rijk zal hebben opgenomen: maar omdat dit onbekend is, naar
+hetgeen recht kan schijnen, denk ik dan ook, dat hij eer in handen van
+den duivel in verdoemenis is geraakt dan in het Paradijs. Is dit zoo,
+dan kan men de zeer groote goedheid van God jegens ons daaruit kennen,
+die niet op onze afdwaling lettend, maar op de reinheid van ons geloof,
+aldus een vijand tot bemiddelaar voor ons maakt, terwijl wij meenen,
+dat het een vriend is, en ons verhoort, alsof hij een echte heilige
+was, als bemiddelaar van zijn genade in de tegenwoordige ellende. En
+laat ons in dit zoo blijmoedig gezelschap gezond zijn en wel bewaard,
+terwijl wij Zijn Naam prijzen, gelijk wij het in het begin deden,
+en Hem eerbiedigen omdat wij Hem onze behoeften toevertrouwen, en er
+zeker van zijn verhoord te worden. Hierop zweeg hij.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _De Jood Abraham [9] reist op aandrang van Jeannot de Sevigny
+    naar het Hof van Rome en als hij daar de verdorvenheid der
+    priesters ziet, gaat hij terug naar Parijs en wordt Christen._
+
+
+Voor een deel lachten de donna's om de vertelling van Pamfilo en
+over het geheel prezen de dames dit verhaal. Toen dit aandachtig was
+aangehoord en ten einde gebracht, zette Neifile zich naast hem. De
+koningin beval haar nu er een te vertellen, opdat zij de orde van
+het aangevangen vermaak zou volgen. Zij, door niet minder hoffelijke
+gewoonten dan door schoonheid uitmuntend antwoordde vriendelijk, dat
+zij gaarne wilde en begon aldus: Pamfilo heeft in zijn vertelling
+aangetoond, hoe Gods goedheid geen acht geeft op onze dwalingen,
+wanneer zij voortvloeien uit iets wat wij niet kennen. Maar ik wil
+in mijn verhaal U toonen, hoe diezelfde goedertierenheid geduldig
+de gebreken verdraagt van hen, die en met daden en met woorden van
+die fouten het ware bewijs geven, omdat zij slecht handelen. En
+die goedheid doet uit zich zelf de kracht van onfeilbare waarheid
+blijken, opdat wij, met des te meer standvastigheid van ziel nakomen,
+wat wij gelooven.
+
+Aldus, genadige donna's heb ik vroeger hooren vertellen, dat er in
+Parijs een groot koopman leefde en een goed mensch, die Jeannot de
+Sevigny werd genoemd, loyaal en rechtschapen en die een groote zaak
+had in goederen. Hij had een bijzondere vriendschap voor een zeer
+rijken jood, Abraham genaamd, die ook koopman was en een zeer eerlijk
+en rondborstig man. Jeannot, die deze rechtschapenheid en eerlijkheid
+zag, begon zeer te vreezen, dat de ziel van zulk een waardig, wijs
+en goed man door gebrek aan Geloof te loor zou gaan. Daarom begon
+hij hem vriendschappelijk te bidden, dat hij de dwalingen van het
+joodsche Geloof zou laten varen en tot de christelijke Waarheid zich
+zou bekeeren, die hij als heilig en echt altijd kon zien bloeien en
+sterk worden; terwijl hij zijn geloof integendeel kon zien verminderen
+en vergaan. De Jood antwoordde, dat hij niets heilig noch goed achtte
+dan het Jodendom, dat hij daarin geboren was, er in wilde leven en
+sterven en dat niets hem er ook van af zou brengen. Jeannot hield
+echter niet op, of na eenige dagen kwam hij er met dergelijke woorden
+weer op terug en toonde hem door redeneeringen zoo bot als kooplui er
+op nahouden, waarom onze godsdienst beter was dan de Joodsche. Hoewel
+de Jood van de israëlitische wet een groot kenner was, begonnen toch,
+hetzij dat de groote vriendschap, die hij voor Jeannot had, hem bewoog
+of dat misschien de woorden, welke de Heilige Geest den onnoozelen
+man op de tong legde, het deden, de redeneeringen van Jeannot hem
+zeer te behagen; maar toch koppig in zijn geloof, liet hij zich
+niet overtuigen. Daar hij hardnekkig bleef en Jeannot nooit ophield
+hem te overreden, zeide eindelijk de Jood door zulk een voortdurend
+aandringen overwonnen: Kijk Jeannot, het bevalt jou, dat ik Christen
+word en ik ben bereid dit te doen zoo waar als ik gereed ben eerst
+naar Rome te reizen en daar hem te zien, dien gij Gods Stedehouder
+op aarde noemt en zijn handelwijzen en gewoonten en eveneens die van
+zijn broeders, de kardinalen. Indien dezen mij zóó schijnen, dat ik
+door Uw woorden en door die dingen kan begrijpen, dat Uw geloof beter
+is dan het mijne, gelijk ge U in het hoofd hebt gesteld te bewijzen,
+dan zal ik doen, wat ik U gezegd heb; maar als het niet zoo mocht zijn,
+zal ik Jood blijven gelijk ik het ben. Toen Jeannot dit had gehoord,
+was hij zeer ontstemd, en zei in zichzelf: Ik heb de moeite verloren,
+die het mij goed scheen aan te wenden in het vertrouwen, dat ik hem
+zou bekeerd hebben, want wanneer deze man op reis gaat naar Rome en
+het slechte en schandelijke leven der geestelijken ziet, zal hij zich
+niet laten doopen, maar wanneer hij al tot het Christendom bekeerd
+was, zou hij weer Jood worden. Tot Abraham gewend zeide hij: Zeg,
+vriend, waarom wilt ge zooveel moeite doen en kosten maken, om van
+hier naar Rome te gaan, daargelaten dat dit voor een rijke man als
+gij zoowel ter zee als te land vol gevaar is. Geloof je soms, dat je
+niemand vindt, die je hier kan doopen? En indien je misschien eenig
+wantrouwen hebt jegens het geloof, dat ik je uiteenzet, zijn er dáár
+dan soms betere meesters en geleerdere mannen dan die U hier kunnen
+verklaren, wat gij zult verlangen of vragen? Daarom schijnt het mij,
+dat Uw tocht overtollig is. Denk, dat de priesters daar dezelfden
+zijn als die gij hier hebt kunnen zien en dat ze hier bovendien nog
+beter zijn dan die in de nabijheid van den Opperherder. En die reis
+zal volgens mijn raad U op een andere keer tot genoegen strekken,
+doordat ik U dan zal gezelschap houden. Hierop antwoordde de Jood:
+Ik wil gelooven, Jeannot, dat alles is, zooals gij mij zegt, maar
+om kort te gaan, ik ben (indien gij wilt, dat ik doe wat gij mij
+zoo hebt gevraagd) bereid er heen te trekken, en anders zal er niets
+van komen. Jeannot, die zijn voornemen gewaar was geworden, hernam:
+Ga dan met goed geluk. Hij dacht in zichzelf, dat die nooit Christen
+zou worden, als hij het Hof van Rome zien zou, maar toch drong hij er
+nu op aan, daar er niets meer bij te verliezen was. De Jood steeg te
+paard en zoo snel hij kon, ging hij naar Rome, waar hij, aangekomen,
+door zijn geloofsgenooten eervol werd ontvangen. Hij bleef daar zonder
+te zeggen met welk doel hij er was en begon aandachtig te letten op
+de zeden van den Paus en van de kardinalen en van de andere prelaten
+en van al de hovelingen. Zoowel wat hij als scherpziend man ondervond
+als wat hij vernam, deed hem begrijpen, dat allen van den hoogsten
+tot den laagsten in het algemeen op de schandelijkste manier zich
+aan wellust overgaven, en niet alleen aan natuurlijke maar ook aan
+tegennatuurlijke, zonder eenige hinder van wroeging of schaamte,
+zoodat de macht van de boeleersters en schandknapen om er een of
+andere belangrijke zaak tot stand te brengen van niet weinig invloed
+was. Behalve dat kende hij ze over het algemeen als veelvraten,
+drinkebroers, onmatigen en het meest na den wellust aan ander zingenot
+verslaafd, gelijk stompzinnige dieren. Hoe meer hij verder oplette,
+hoe meer hij gewaar werd, dat zij alle hebzuchtig en begeerig naar
+geld waren zoo, dat zij menschelijk bloed gelijk dat van Christus
+en de goddelijke dingen, hoe of ze ook heetten en hetzij ze tot de
+offeranden of tot de schenkingen behoorden, voor geld verkochten en
+kochten en beter zaken er mee deden en er meer makelaars voor hadden,
+dan er te Parijs voor den lakenhandel of welke andere ook waren. Ze
+hadden voor openlijke verkoop van kerkelijke ambten den naam:
+"zorg voor aanstelling" en voor hebzucht den naam: "ondersteuning"
+gekozen, alsof God, (de beteekenis van de woorden laten wij daar)
+niet de bedoeling der verdorven gemoederen zou kennen en gelijk de
+menschen zich door de namen der dingen zou kunnen laten bedriegen. Daar
+die feiten met vele andere bij elkaar, waarover wij kunnen zwijgen,
+den Jood mishaagden, omdat hij een matig en bescheiden man was, en het
+hem scheen, dat hij genoeg had gezien, besloot hij naar Parijs terug te
+keeren en deed dit. Daarna, sinds Jeannot wist, dat hij terug gekomen
+was--en er al aan wanhoopte hem tot een Christen te maken, wanneer
+hij daar vandaan terug keeren zou--maakten zij te samen een groot
+feest. En toen hij eenige dagen uitgerust had, vroeg Jeannot hem wie
+van den Paus en de kardinalen en de andere hovelingen hem beviel. De
+Jood antwoordde hierop snel: Ik meen, dat God ze allen niets dan
+kwaad zal doen; en ik zeg U dit, omdat ik, indien ik goed heb opgelet,
+daar hoegenaamd geen heiligheid, vroomheid, goed werk of voorbeeldige
+levenswijze of wat ook bij eenig geestelijke kon ontdekken maar het
+kwam mij voor daar wellust, hebzucht, brasserij, dergelijke en erger
+dingen (als er erger dingen in eenig opzicht kunnen bestaan) in al hun
+glorie te aanschouwen. Ik houd Rome dan ook eerder voor een brandpunt
+van duivelsche dan van goddelijke dingen. Daarom meen ik, dat Uw Herder
+met de meest mogelijke haast, overleg en kunst en zoo ook al de anderen
+er zich voor beijveren den christelijken godsdienst te vernietigen en
+uit de wereld te helpen dáár, waar zij de grondslag en steun er van
+moesten wezen. En omdat ik niet zie gebeuren wat zij najagen, maar
+dat uw godsdienst voortdurend groeit en verlichter en klaarder wordt,
+schijnt het mij dienovereenkomstig, dat ik den Heiligen Geest van
+deze als van een, die waarder en heiliger is dan van eenige andere,
+als grondslag en steun ervan moet beschouwen. Daarom, zoo ik star en
+hard bleef tegenover uw aansporingen en geen Christen wilde worden,
+zeg ik je nu ronduit, dat niets mij thans zou weerhouden Christen te
+worden. Laten wij dus naar de kerk gaan en laat mij daar volgens de
+verplichte gewoonte van Uw heilig Geloof doopen. Jeannot, die lijnrecht
+het tegengestelde als gevolgtrekking hieruit had verwacht, was, toen
+hij hem dit hoorde zeggen, de tevredenste mensch ter wereld. Hij ging
+met hem naar de Notre Dame te Parijs en verzocht de priesters, dat zij
+Abraham zouden doopen. Zij, na gehoord te hebben, wat hij vroeg, deden
+dit bereidwillig en Jeannot hief hem van het heilig doopbekken op en
+noemde hem Johannes. Later liet hij hem door groote en waardige mannen
+in ons Geloof volledig onderrichten, wat hij zeer snel leerde en sedert
+werd hij een goed en rechtschapen man, die een heilig leven leidde.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _De Jood Melchisedek [10] onttrekt zich met een geschiedenis
+    van drie ringen aan een hinderlaag hem door Saladin [11]
+    gelegd._
+
+
+Toen allen de geschiedenis van Neifile geprezen hadden en zij daarop
+zweeg, begon Filomena, gelijk het de koningin behaagde, aldus te
+spreken:
+
+De geschiedenis, door Neifile verhaald, doet mij denken aan het
+gevaarlijke geval, dat een Jood overkomen is. Omdat er al goeds
+genoeg is verhaald van God en van de waarheid van ons Geloof moet
+men het afdalen tot gebeurtenissen en daden van menschen niet gering
+achten. Want men zal zien, als gij dit eenmaal gehoord hebt, dat gij
+misschien slimmer zult worden in antwoorden op vragen, die u zouden
+gesteld worden. Lieve vriendinnen, gij moet weten, dat, zooals de
+dwaasheid vele malen anderen uit een gelukkigen toestand rukt en in
+de grootste ellende brengt, aldus ook de wijsheid den verstandige
+uit zeer groote gevaren helpen kan en hem tot groote en zekere rust
+voert. En dat het waar is, dat de dwaasheid uit geluk in ellende
+stort, ziet men door vele voorbeelden. Ik behoef U die thans niet
+meer te vertellen, als ik er op let hoe dit al uit duizend gevallen
+gebleken is. Maar dat het verstand de oorzaak is van troost, dat zal
+ik, gelijk ik beloofde, door een geschiedenisje kortelijk bewijzen.
+
+Saladin, wiens dapperheid zoo groot was, dat die hem niet slechts van
+een onbeteekenend man tot Sultan van Babylon maakte, maar hem ook vele
+overwinningen op saraceensche en christelijke koningen deed behalen,
+had in verschillende oorlogen en door zijn kolossale praal al zijn
+rijkdom verteerd en toen hij door een toevallig ongeluk een flinke
+hoeveelheid geld noodig had en niet wist vanwaar hij het zeer spoedig
+kon krijgen, dacht hij aan een rijken Jood, Melchisedek genaamd, die
+te Alexandrië op woeker leende. Hij meende zich van dezen te kunnen
+bedienen, wanneer hij wilde.
+
+Maar hij was zóó gierig, dat hij het nooit van zelf zou hebben
+gedaan. De Sultan wilde hem geen geweld aandoen; maar daar de nood
+hem drong, zon hij er op met alle macht, hoe hij zich van den Jood
+zou bedienen en kwam op het idee hem te dwingen onder een masker van
+overreding. Hij liet hem roepen en ontving hem vriendelijk, liet hem
+bij zich plaats nemen en zeide toen tot hem: "Mijn waarde vriend, ik
+heb van verschillende menschen gehoord, dat gij zeer geleerd zijt en
+in godsdienstzaken zeer hoog staat, daarom zou ik van U willen weten,
+welke van de drie godsdiensten gij voor den waarachtigen houdt:
+de joodsche, de mohammedaansche of de christelijke?" De Jood, die
+werkelijk een wijs man was, merkte al te wel, dat Saladin het er op
+toe legde hem in zijn woorden te vangen om hem een ander soort vraag
+te stellen. Hij meende, dat hij geen van de drie godsdiensten meer dan
+de anderen moest prijzen, opdat Saladin zijn doel niet bereikte. Daar
+het hem er op aan scheen te komen een antwoord te geven, waardoor
+hij niet te vangen was, kwam hem na zijn vernuft gescherpt te hebben,
+snel voor den geest, wat hij moest zeggen en antwoordde hij:
+
+"Heer, de vraag, die gij mij doet, is schoon, en om U te zeggen,
+wat ik er van denk, acht ik het goed U een geschiedenis te vertellen,
+die gij moet aanhooren. Als ik mij niet vergis, herinner ik mij vele
+malen te hebben hooren verhalen, dat er eens een groot en rijk man
+leefde, welke onder de duurdere steenen, die hij bij zijn schatten had,
+een zeer schoon en kostbaar juweel bezat, dat hij om zijn waarde en
+zijn schoonheid eer wilde bewijzen en tot in der eeuwigheid aan zijn
+nakomelingen wilde nalaten. Hij beval, dat diegene van zijn zoons,
+bij welke de ring, als hij hem dien had nagelaten, weer werd gevonden,
+zijn erfgenaam zou zijn en dat die door de anderen als meerdere geëerd
+en geëerbiedigd zou worden. Diegene aan wien die werd nagelaten,
+volgde denzelfden weg bij zijn afstammelingen en die deed gelijk
+zijn voorganger had gedaan. Om kort te gaan: zoo ging de ring door
+vele opvolgers van hand tot hand tot hij eindelijk in handen kwam
+van een, die drie knappe en brave zonen had, zeer gehoorzaam aan hun
+vader, zoodat hij van alle drie evenveel hield. En de jongelingen,
+die de traditie van den ring kenden, verlangden elk de meest geëerde
+der drie te zijn, en ieder verzocht den vader, dat die naar zijn
+beste weten, daar hij al oud was, hem den ring zou nalaten, als hij
+kwam te sterven. De brave man, die ze alle drie evenzeer liefhad,
+wist niet te besluiten aan wie hij hem zou nalaten, en dacht er
+over na, daar hij die aan alle drie beloofd had, hoe ze alle drie
+te voldoen. Heimelijk liet hij door een goed kunstenaar twee anderen
+maken, die zoo op den eersten geleken, dat hij zelf, die ze had laten
+vervaardigen, ternauwernood den echten er uit kende. En stervend gaf
+hij in vertrouwen aan elk der drie er een. Ieder van hen wilde zich
+na den dood des vaders de erfenis en de eer toeëigenen; de een wilde
+den ander ongelijk geven en bij de opening van het testament toch
+rechtvaardig handelen. Elk bracht zijn ring te voorschijn. Daar de
+ringen zoo gelijk aan elkaar gevonden werden, dat men den rechten
+niet kon onderkennen, bleef de vraag, wie de ware erfgenaam van
+den vader was hangende en nog is deze onbeslist. En dit zeg ik u,
+o heer, ook van de drie wetten, gegeven door God den Vader aan de
+drie volken betreffende welke gij die vraag hebt gesteld: ieder
+meent, dat zijn erfenis, zijn wet en zijn geboden de waren zijn;
+maar wie ze heeft, is een vraag, die nog onopgelost is als die van
+de drie ringen." Saladin bemerkte, hoe uitstekend Melchisedek aan
+den strik had weten te ontkomen, dien hij hem voor de voeten had
+gehouden. Daarom besloot de Sultan hem zijn nood toe te vertrouwen
+en te zien of hij hem wilde helpen. Zoo deed hij en vertelde hem wat
+hij van plan was geweest te doen, indien Melchisedek hem niet zoo
+verstandig had geantwoord. De Jood leende hem ruimschoots elke som,
+dien Saladin vroeg. Deze betaalde hem dien later geheel terug en
+bovendien gaf hij hem groote geschenken, hield hem steeds tot vriend
+en hij bleef bij hem een hoogen en eervollen rang bekleeden.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Een monnik vervalt tot een zonde, waarop de zwaarste straf
+    staat. Hij bewijst echter, dat zijn abt hetzelfde op zijn
+    geweten heeft en redt zich zoodoende uit zijn verlegenheid._
+
+
+Reeds zweeg Filomena, toen Dioneo, die naast haar zat, zonder eenig
+bevel van de koningin af te wachten, volgens de ingestelde orde aldus
+begon te vertellen:
+
+Lieve dames, indien ik van al het voorgaande de strekking goed heb
+begrepen, zijn wij hier om ons te amuseeren door verhalen te doen. En
+opdat het tegenovergestelde niet gebeurt, meen ik, dat het aan ieder
+vrij moet staan de historie te vertellen, welke hij of zij gelooft,
+dat het meest u zal vermaken. Nu gij gehoord hebt hoe door de goede
+betoogen van Jeannot de Sevigny Abrahams ziel werd gered en hoe
+Melchisedek zijn rijkdommen door zijn wijsheid verdedigde tegen de
+valstrikken van Saladin, ben ik van plan in het kort te vertellen
+door welk een list een monnik aan de zwaarste straf ontkwam, zonder
+dat ik van U afkeuring hoef te verwachten.
+
+Er was in Lunigiana, een landstreek niet ver van Florence een klooster,
+heiliger en talrijker aan monniken dan er thans een bestaat. Daar
+leefde een jonge monnik, wiens kracht en jeugd de vasten noch de
+nachtwaken konden verzwakken. Op een middag om twaalf uur, toen al
+de andere monniken sliepen en hij alleen buiten de kerk was gekomen,
+welke op een eenzame plaats lag, ontmoette hij toevallig een nog al
+mooi meisje, waarschijnlijk de dochter van een der boeren uit den
+omtrek, die door de velden ging om zekere kruiden te zoeken. Hij
+had haar nog niet gezien of hij werd geweldig door vleeschelijke
+lust aangegrepen. Toen hij haar genaderd was, begon hij met haar
+te spreken en kwam zoo van het een op het ander. Hij kon het best
+met haar vinden en voerde haar met zich mede in zijn cel, terwijl
+niemand er iets van merkte. Hij, vervoerd door te veel begeerte,
+minnekoosde onvoorzichtig. Toevallig ontwaakte de abt en bemerkte,
+toen hij langzaam de cel voorbijging, het gerucht dat zij te zamen
+maakten. Om de stemmen beter te onderscheiden naderde hij stil de deur
+van de cel, luisterde en hoorde duidelijk, dat er een vrouwenstem bij
+was. Hij was al beslist van zins om de deur te laten openmaken, toen
+hij opeens bedacht, dat een andere tactiek beter zou zijn. Naar zijn
+kamer teruggekeerd wachtte hij tot de monnik naar buiten zou komen. De
+monnik, die nog met het grootste genoegen en vermaak met het meisje
+bezig was, bleef toch voortdurend op zijn hoede. Het scheen hem,
+dat hij eenig gerucht van voeten in de slaapzaal had gehoord. Hij
+loerde door een kleine spleet en vermoedde, dat de abt het meisje in
+zijn cel bemerkt had. Daar hij wist, dat hieruit groote straf voor hem
+zou kunnen volgen, was hij zeer ontstemd. Maar hij liet het meisje er
+niets van merken. Hij overlegde vlug en haastte zich een redmiddel te
+vinden. Er viel hem een list in en hij ging, na er goed over gedacht te
+hebben, er toe over. Terwijl hij net deed of hij genoeg van haar had,
+zeide hij: Ik moet iets verzinnen om je hier uit te krijgen zonder dat
+iemand het ziet; houdt je daarom, stil tot ik terug ben. Hij ging naar
+buiten, sloot zijn cel, en ging recht op de kamer van den abt af en
+bood hem den sleutel aan, gelijk iedere monnik gewoon was te doen,
+als hij naar bed toe ging. Hij zei met een uitgestreken gezicht:
+Heer, ik kon niet al het hout bij mij laten bezorgen, dat ik liet
+hakken, en met uw verlof wil ik daarom naar het bosch gaan en het
+laten brengen. De abt om beter de zonde te onderzoeken, die de monnik
+had begaan, en meenende, dat hij niet door hem was opgemerkt, dacht
+aan toeval, verheugde zich er over, nam gretig den sleutel aan en
+gaf hem tegelijkertijd verlof. Toen hij hem zag weggaan, begon hij
+na te denken wat hij zou doen; hij kon in tegenwoordigheid van alle
+monniken zijn cel openen en hun zijn misdaad toonen; die hadden dan
+geen reden tegen hem te mopperen, als hij den monnik zou straffen, of
+hij kon eerst van haar hooren hoe de zaak gebeurd was. Hij bedacht:
+het kan wel een vrouw of de dochter van een man zijn, die ik liever
+de schande wil besparen aan alle monniken vertoond te worden. Hij
+nam zich voor eerst te zien wie er was en daarna te beslissen. Stil
+ging hij naar de cel, opende die, trad binnen en sloot de deur. Het
+meisje zag den abt komen, werd zeer beangst en begon vreezend voor
+schande te jammeren. De heer abt, die zijn oogen den kost gaf, en zag,
+dat zij mooi en jong was, gevoelde dadelijk, hoewel hij oud was,
+niet minder de prikkelingen des vleesches dan de jonge monnik, en
+zei tot zich zelf: Wel, waarom zou ik geen plezier hebben, als ik in
+de gelegenheid ben! Altijd heb ik verdriet en onaangenaamheden gehad
+als ik het niet wilde. Dit is een mooi meisje en niemand ter wereld
+weet het; als ik haar er toe kan krijgen, mij genoegen te doen, weet
+ik niet waarom ik het zal laten. Wie zal het weten? Nooit zal iemand
+het merken en verborgen zonde is al half vergeven. Dit geval zal
+misschien nooit meer voorkomen. Ik meen, dat het zeer verstandig is
+van het goede gebruik te maken, wanneer God de Heer het schenkt. Dit
+zeggend, liet hij geheel het voornemen varen, waarmee hij gekomen was,
+en naderde het meisje dichter, troostte haar langzaam aan en verzocht
+haar niet te huilen. Hij kwam van het eene in het andere en deed haar
+zijn begeerte kennen. Het meisje, dat noch van ijzer noch van goud was,
+leende zich gemakkelijk er toe den abt genoegen te doen Hij omhelsde
+en kuste haar herhaaldelijk en sprong in het bed van den monnik; daar
+hij misschien het groote gewicht van zijn waardigheid in aanmerking
+nam en de teedere leeftijd van het meisje en wellicht vreesde haar
+door te veel zwaarte te hinderen, legde hij zich niet op haar boezem,
+maar haar op zijn borst en langen tijd drukte hij haar aan zijn hart.
+
+De monnik, die net had gedaan of hij naar het bosch was gegaan en in
+de slaapzaal verborgen zat, dacht, toen hij den abt in zijn kamer zag,
+en daardoor gerustgesteld, dat zijn list moest geslaagd wezen. En toen
+de cel van binnen werd gesloten, was hij er absoluut zeker van. Hij
+ging heen, liep voorzichtig naar een spleet, waardoor hij hoorde en
+zag, wat de abt deed en sprak. Toen de abt lang genoeg met het meisje
+samen was geweest, en haar in de cel had gesloten, ging hij terug
+naar zijn kamer. Nadat hij de monnik gewaar was geworden en geloofde,
+dat die uit het bosch was teruggekeerd, wou hij hem streng berispen
+en hem laten opsluiten, opdat hij de veroverde buit voor zich alleen
+behield. Nadat hij hem had laten roepen, onderhield hij hem zeer
+ernstig met verontwaardigd gezicht en beval, dat hij naar den kerker
+gebracht werd. De monnik antwoordde gevat: Heer, ik ben nog niet zoo
+lang lid van de Orde van Sint-Benedictus, dat iedere bijzonderheid van
+haar mij bekend is. Gij hebt mij nog niet geleerd, dat de monniken de
+vrouwen niet tot last moeten hebben gelijk de vasten en de nachtwaken,
+maar nadat gij mij dit hebt voorgedaan, beloof ik u, indien gij mij
+dit vergeeft, hierin nooit meer te zondigen, en ik zal altijd doen,
+wat ik u heb zien doen. De abt, die een slimmerd was, begreep dadelijk,
+dat hij meer van hem wist en dat de monnik gezien had, wat die had
+uitgehaald. Daarom spijtig over zijn eigen schuld, schaamde hij zich
+den monnik aan te doen, wat hij zelf had verdiend. Hij vergaf hem en
+legde hem over hetgeen hij gezien had het zwijgen op, en ze brachten
+het meisje netjes naar buiten. En daarna kan men gerust gelooven,
+dat zij haar meermalen lieten terugkomen.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _De dwaze liefde van den koning van Frankrijk voor de markiezin
+    van Montferrat wordt door haar bekoeld met een gastmaal van
+    niets dan kippen en met eenige geestige woorden._ [12]
+
+
+Toen de geschiedenis door Dioneo verteld was, trof hij eerst het hart
+der luisterende donna's, zoodat ze een weinig verlegen werden. Zij
+gaven daarvan het bewijs door den eerzamen blos, die op hun gelaat
+verscheen. Zij zagen elkander aan konden zich toch ter nauwernood
+van lachen onthouden en hoorden glimlachend toe. Nadat het slot
+ervan gekomen was en zij eenige zachte woorden hadden geuit, waarmee
+zij wilden doen blijken, dat zulke histories niet aan dames verteld
+mochten worden, beval de koningin, naar Fiametta gekeerd, die bij
+haar op het gras zat, dat zij den regel zou volgen. Deze begon vol
+gratie en met een vriendelijk gelaat:
+
+Het staat mij aan, dat wij begonnen zijn met de vertellingen te
+bewijzen, hoe groot de kracht van schoone en juiste antwoorden is,
+en omdat de mannen een groote neiging hebben om steeds een donna
+te beminnen van veel hooger afkomst dan zij zelf en ook omdat de
+vrouwen een zeer groote voorzichtigheid kenmerkt om zich te kunnen
+behoeden tegen de liefde van een man hooger geplaatst dan zij, kwam
+ik er toe, schoone dames, in de historie welke ik nu moet vertellen,
+aan te toonen hoe een adellijke dame zoowel met daden als met woorden
+zich daartegen beschermde en er anderen van afhield.
+
+De markies van Montferrat [13], een man van grooten moed, een
+banierdrager der Kerk, was bij een kruistocht der Christenen
+over zee getrokken. Toen men aan het Hof van koning Philippus den
+Eenoogigen, die zich voorbereidde uit Frankrijk denzelfden tocht
+te maken, over zijn moed sprak, werd er door een ridder beweerd,
+dat er onder de sterren geen paar bestond gelijk aan dat van den
+markies en zijn vrouw. Want even als de markies onder de ridders
+om iedere deugd beroemd was, was de markiezin onder alle dames
+der wereld de schoonste en de waardigste. Deze woorden troffen den
+koning van Frankrijk zóó, dat hij zonder haar ooit te hebben gezien,
+haar dadelijk hartstochtelijk begon te beminnen en hij nam zich voor
+bij den kruistocht waar hij aan meedeed, nergens anders in zee te
+steken dan te Genua, opdat hij, door over land te gaan, een eerlijk
+voorwendsel had, om de markiezin noodzakelijk te zien. Hij overlegde
+in stilte, dat, als de markies er niet was, hij aan zijn begeerte
+kon voldoen. Zoo gezegd, zoo gedaan. Hij ging na alle manschappen
+vooruit gestuurd te hebben met weinig volk en edellieden op weg en
+toen hij de landgoederen van den markies naderde, liet hij één dag te
+voren aan de donna berichten, dat zij hem den volgenden morgen aan
+het middagmaal moest verwachten. De edelvrouw, wijs en voorzichtig,
+antwoordde vriendelijk, dat dit een gunst was hooger dan ieder andere
+en dat hij welkom zou wezen. Zij dacht er over na, wat het beteekende,
+dat een koning, van zoo'n karakter, terwijl haar echtgenoot er niet
+was, haar kwam bezoeken. Het idee bedroog haar dan ook niet, dat haar
+schoonheid hem aantrok. Niettemin als een waardige vrouw was zij bereid
+hem te ontvangen. Zij had die goede mannen tot zich laten roepen,
+die achter gebleven waren volgens wier raad zij bij iedere gelegenheid
+orders liet geven, maar zij wilde de bevelen voor het gastmaal en de
+spijzen zelf geven. Zonder verwijl liet zij zooveel kippen als er in
+de streek maar te krijgen waren bijeen brengen en liet uitsluitend
+daarvan door de koks de verschillende gerechten voor het koningsmaal
+bereiden. De koning kwam dan ook op den bepaalden dag en werd met
+groote feestelijkheid en eer door de donna ontvangen. Zij scheen
+hem, terwijl hij haar aanschouwde schooner, waardiger en hoffelijker
+dan hij uit de woorden van de ridders had opgemaakt. Hij bewonderde
+haar uitermate en vleide haar zeer. Het wakkerde des te meer zijn
+begeerte aan, omdat hij vond, dat zij zijn vroegere voorstelling
+nog overtrof. Nadat hij eenige rust had genomen in de kamers, die
+versierd waren gelijk dit behoort om zulk een koning te ontvangen,
+zetten zich de vorst en de markiezin, toen het uur van het middagmaal
+geslagen had, aan een disch en de andere werden naar hun rang aan
+andere tafels onthaald. Daar de koning van vele spijzen bediend werd
+en van zeer goede en kostbare wijnen en hij bovendien telkens de zeer
+schoone markiezin aanzag, genoot hij buitengewoon. Maar toch toen het
+eene gerecht na het andere kwam, begon de koning zich te verbazen,
+toen hij gewaar werd, dat, hoe verscheiden die ook waren, zij toch
+uit niets anders bestonden dan kip.
+
+Daar de koning de plaats kende, waar hij was en wist, dat er overvloed
+van wildbraad moest zijn en hij van zijn komst van te voren de donna
+had verwittigd, had hij haar tijd gegeven om te laten jagen. Hoewel
+hij zich daar zeer over verwonderde, wilde hij haar over niets anders
+laten spreken dan over haar kippen en zich met vriendelijk gezicht
+tot haar wendend, zeide hij: "Worden er in dit land, mevrouw, alleen
+kippen geboren zonder één haan?"
+
+De markiezin, die de vraag maar al te wel verstond, en daar het haar
+scheen, dat God haar volgens haar verlangen nu de gunstige gelegenheid
+had gegeven om haar opzet te doen blijken, antwoordde den koning en
+keerde zich naar hem in trotsche houding: "Neen, Sire, maar de vrouwen,
+hoewel zij als de kippen in tooi en rangorde verschillen, zijn hier
+van nature evenals elders." Toen de koning die woorden begrepen had,
+doorzag hij al te wel de reden van het gastmaal met kippen en de
+beteekenis verborgen in dit antwoord. Hij werd er van overtuigd, dat
+aan zulk een dame alle woorden verspild waren en dat geweld hier niet
+gebruikt kon worden. Daarom vond hij het wijs zijn slecht ontvangen
+hartstocht bij hem te kwader ure ontbrand, tot zijn eigen eer te
+beteugelen. Zonder haar verder met opmerkingen te vervolgen, at hij
+bevreesd voor haar antwoorden, zonder eenige hoop op succes. Toen
+het afgeloopen was, bedankte hij haar voor de bewezen eer en wilde
+met een spoedig vertrek zoo gauw mogelijk zijn trouweloos bedoelde
+komst herstellen. Hij beval haar Gode aan en begaf zich naar Genua.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Een oprechte leek straft door een aardige zet de huichelarij
+    van de monniken._
+
+
+Toen allen de waardigheid van de markiezin en de aardige kastijding
+van den Koning van Frankrijk geprezen hadden, begon Emilia, die
+naast Fiametta zat, en naar het de koningin behaagde, vrijmoedig te
+vertellen: Ik zal op mijn beurt spreken over een geestig en lofwaardig
+woord door een leek gericht tot een gierigen monnik.
+
+Er leefde dan, o waarde jongelieden, nog niet lang geleden in onze
+stad een Minderbroeder [14], Inquisiteur van kettersche misdaden, die
+alles deed om heilig te schijnen en een hechte liefde te koesteren voor
+het christelijk geloof. Maar hij onderzocht even goed wie een volle
+beurs had als wien hij verdacht van ongeloof. Daarnaar strevende trof
+hij toevallig een man aan, die rijker aan geld was dan aan verstand,
+en die, niet door gebrek aan geloof, maar misschien door wijn en
+overgroote vroolijkheid verhit, er toe kwam tot zijn dischgenooten
+botweg te zeggen, dat hij zulk een goeden wijn had als zelfs Christus
+nooit had gedronken. Dit gezegde werd den Inquisiteur overgebracht
+en deze wist, dat het vermogen van den schuldige zeer groot was. Met
+de grootste gestrengheid viel hij daarom op hem aan met het doel
+hem een vreeselijk proces op den hals te schuiven, niet zoozeer
+met het plan om zijn ongeloof bij het verhoor te verminderen als
+wel om diens florijnen in handen te krijgen. Hij liet hem roepen,
+en vroeg hem, of het waar was, wat hem ter ooren was gekomen. De
+goede man bekende en verklaarde zijn bedoeling. Hierop antwoordde
+de zeer heilige en vrome Inquisiteur van Sint Johannes Goudmond:
+Je hebt dus Christus voor een drinker uitgemaakt en een liefhebber
+van de heilige wijnen, alsof hij een Cinciglione [15] was, zoo'n
+soort dronkelap en kroeglooper als jij. En nu wil je met ootmoedig
+praten beweren, dat dit niets beteekent. Het is niet zoo min als het
+jou schijnt, want je hebt er den brandstapel mee verdiend, indien we
+handelden naar onze plicht. Met deze en andere woorden en het gezicht
+van een strijder voor het geloof of die man Epicurus geweest was,
+welke onsterfelijkheid der zielen ontkent, sprak hij hem toe. In
+korten tijd joeg hij hem zulk een vrees aan, dat de brave man hem
+met een goede hoeveelheid der genademiddelen van Johannes Goudmond
+[16] de handen wou zalven. Dit hielp veel voor de ziekte der hebzucht
+van de geestelijken en speciaal voor de Minderbroeders, die geen geld
+mogen aanraken, opdat hij barmhartig jegens hem te werk zou gaan. Die
+zalving, die zeer krachtig werkt, hoewel Galienus er nergens in zijn
+medische werken van spreekt, had zooveel invloed, dat de brandstapel
+door die genade verminderde tot het dragen van een kruisteeken. [17]
+En alsof hij hem tot een kruistocht wilde noodzaken gaf hij hem om
+er mooier uit te zien een geel kruis op zijn zwart goed. Buitendien
+hield hij hem na het geld ontvangen te hebben, enkele dagen bij zich
+gevangen, en legde hem als straf op, dat hij elken morgen een mis in
+Santa Croce moest hooren en 's middags bij hem moest komen. De rest
+van den dag kon hij doen, wat hij wou. Terwijl hij dit stipt deed,
+lette hij op een goeden morgen, bij een mis op een evangeliumtekst,
+waarin de volgende woorden werden gezongen: _U zal honderdvoudig
+vergolden worden, en gij zult het eeuwige leven deelachtig worden_. Dit
+prentte hij stevig in het geheugen en naar het gegeven bevel op het
+uur van het tweede ontbijt bij den Inquisiteur gekomen, vond hij hem
+daar aan het middagmaal. Deze vroeg hem of hij dien morgen de mis
+had gehoord. Hij antwoordde daarop: Ja. Toen hernam de Inquisiteur:
+Hoorde je daarin niets, waaraan je zoudt twijfelen of waarover je iets
+wilde vragen? Heelemaal niet, hernam de brave kerel, aan niets wat
+ik hoorde, twijfel ik, en alles houd ik voor zeker en waar. Maar ik
+heb één ding gehoord, dat mij zeer groot medelijden heeft gegeven en
+zal geven met U en Uw andere broeders, toen ik dacht aan den slechten
+toestand, waarin gij hiernamaals komen zult. Toen sprak de Inquisiteur:
+Wat was het woord, dat Uw medelijden met ons opwekte? De goede man
+antwoordde: Monseigneur, het was dat woord van het Evangelium,
+dat zegt: _U zal honderdvoudig vergolden worden en gij zult het
+eeuwige leven deelachtig worden_. De Inquisiteur zei: Dat is zoo, maar
+waardoor heeft dat woord U geroerd? Monseigneur, hernam de goede man,
+ik zal het U zeggen: sinds ik hier kom, heb ik elken dag buiten aan
+arme lieden, dan een, dan twee groote ketels met soep zien geven,
+welke men voor de broeders van dit klooster en voor U van te voren
+toch als overtollig ter zijde zet. Daarom, indien men voor elkeen er
+honderd hiernamaals U teruggeeft, dan zult gij er zooveel ontvangen,
+dat gij allen zult moeten verdrinken. Terwijl de anderen, die aan de
+tafel van den Inquisiteur zaten, allen moesten lachen, merkte deze,
+dat de soep-huichelarij gehekeld werd en verschoot geheel van kleur
+en als hij zich niet voor zichzelf geschaamd had, had hij hem een
+ander proces op den hals geschoven. Met die grap waren hij en de
+andere schelmen zóó geraakt, dat hij in zijn kwade bui hem beval weg
+te gaan en niet meer terug te komen.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Bergamino straft op een bedekte manier met een verhaal
+    van Primasseau en den abt de Cligny een plotse aanval van
+    gierigheid van monseigneur Cane della Scala._ [18]
+
+
+De bekoorlijkheid van Emilia en haar vertelling bewoog de koningin
+en alle anderen om over het nieuwe bijbelsche inzicht van den man
+met een kruis gebrandmerkt, te lachen en het te prijzen. Maar toen
+de lachbui eindelijk bedaard was, begon Filostrato, aan wien de beurt
+tot verhalen kwam, aldus te spreken: Het is een verdienstelijke zaak,
+waarde dames, met een teeken dat te brandmerken, wat nooit verandert,
+maar ook is het wonderlijk, wanneer iets ongewoons opeens zich
+voordoet en dan dadelijk door een boogschutter wordt geraakt. Het
+verdorven en liederlijke leven van de geestelijken, vaak een vast
+bewijs van voortdurende slechtheid, geeft gemakkelijk genoeg stof
+tot spreken. Die brave man deed goed, omdat hij den Inquisiteur en
+de huichelachtige weldadigheid der broeders geeselde, wien het goed
+dunkte die gift aan de armen te schenken, welke zij net zoo goed aan
+een zwijn hadden kunnen geven of weg smijten. Maar ik acht den man
+nog meer te prijzen, van welke ik moet spreken, wanneer ik hierbij
+aan de voorgaande vertelling denk. Deze heer, Cane della Scala, een
+best man, werd voor een plotseling opwellende gierigheid gestraft
+met een verhaal, dat zoowel op hem als op anderen sloeg, namelijk dit:
+
+Gelijk de faam door de heele wereld het doet hooren, was die
+heer Cane della Scala, die in vele dingen zeer fortuinlijk was,
+een der meest geziene en vrijgevigste lieden, die men sinds Keizer
+Frederik de Tweede in Italië kende. Hij had het plan opgevat voor
+een merkwaardig en wonderbaar feest in Verona. Toen er vele lieden
+uit alle streken waren bijeengekomen en zeer velen van het hof van
+allerlei rang, zag hij (wat de reden er ook van zij) ineens van het
+feest af; ten deele onthaalde hij nog, die gekomen waren en liet
+ze weer heengaan. Slechts een, Bergamino genaamd, een man van wiens
+sierlijkheid en vaardigheid in het spreken men zich geen denkbeeld
+kon vormen zonder hem te hooren, bleef achter zonder iets te krijgen
+of verlof tot heengaan te ontvangen, en hoopte dat het feest nog zou
+plaats hebben en dat hij er nog bij zou noodig zijn. Maar monseigneur
+Cane wist, dat al wat men Bergamino gaf, net zoo goed in het vuur
+kon worden gegooid. Toch liet hij hem er niets van blijken door
+woord of daad. Bergamino, die na eenige dagen bemerkte, dat hij noch
+genoodigd noch gevraagd werd voor de zaak, waartoe hij gekomen was en
+die bovendien in het logement met zijn paarden en zijn knechts zijn
+geld verteerde, begon misnoegd te worden. Maar toch wachtte hij af,
+daar het hem nog niet goed scheen te vertrekken. Hij had drie kostbare
+kleedingstukken meegebracht, die hem door andere heeren gegeven waren
+om met eere op dat feest te verschijnen. Toen zijn waard betaling
+vroeg, gaf hij hem eerst één kleedingstuk, en toen besloot hij,
+indien hij nog langer bij zijn waard zou logeeren, hem het tweede
+te geven. Daarna begon hij op kosten van het derde geld te verteren,
+bereid nòg zoo lang te blijven als dat toereikend was.
+
+Terwijl hij ten koste van het derde kleedingstuk bleef, stond
+Bergamino, terwijl monseigneur Cane middagmaalde, met een vrij misnoegd
+gezicht voor hem. Toen Cane dit zag, zei hij meer uit spotzucht
+dan om het genoegen een geestig woord van hem te hooren: "Wat heb je
+Bergamino? Je ziet er zoo kwaad uit; zeg mij het eens?" Daarop vertelde
+Bergamino zonder een oogenblik zich te bedenken, alsof hij echter lang
+had gepeinsd, naar aanleiding van zijn eigen geval, deze historie:
+"Gij moet weten, mijnheer, dat Primasseau een man was zeer bedreven
+in het Latijn en bovendien een zeer groot en vaardig dichter, wat
+hem zoo geëerd en beroemd maakte, dat, waar nog niet iedereen hem op
+het gezicht kende, door naam en faam elkeen toch wist wie Primasseau
+was. Eens bevond hij zich te Parijs in armelijken toestand, waarin
+hij meestentijds verkeerde, omdat zijn talent weinig gewaardeerd werd
+door lieden, die het wel konden doen. Hij hoorde daar van den abt van
+Cligny en men vertelde, dat hij meende na den Paus de rijkste prelaat
+aan inkomsten te zijn, die Gods Kerk had. Hij hoorde van hem wonderbare
+en zeer goede dingen vertellen, dat hij een hofhouding had en dat hij
+nooit had geweigerd te laten eten en drinken wie er ook om vroeg,
+mits het op zijn etensuur was. Toen Primasseau dat vernam, maakte
+hij plan, daar hij een man was, die gaarne menschen en edellieden van
+beteekenis zag, om de weelde van dien abt in oogenschouw te nemen en
+vroeg hoe ver hij van Parijs woonde. Men antwoordde hem hierop een mijl
+of zes vandaar op zijn landgoed. Primasseau meende er te kunnen zijn
+op het etensuur, als hij 's ochtends vroeg wegging. Nadat hij zich
+dus den weg had laten wijzen, en niemand vond, die hem vergezelde,
+vreesde hij, te verdwalen en op een plaats te komen, waar hij niet zoo
+makkelijk te eten zou krijgen. Daartoe nam hij, om van den honger geen
+last te hebben, drie brooden mee en dacht, dat hij water, hoewel hij
+er niet van hield, wel overal zou vinden. Toen hij de brooden in den
+zak had gestopt, begaf hij zich op weg en de reis ging zoo goed, dat
+hij voor het etensuur kwam dáár, waar de abt woonde. Hij ging binnen
+en zag overal rond. Toen hij de groote menigte gedekte tafels had
+gezien en de kolossale toebereiding in de keuken en de andere dingen
+gereed voor het middagmaal, zei hij tot zichzelf: Dat is werkelijk
+prachtig, zooals beweerd wordt. Terwijl hij op dat alles lette,
+beval de hofmeester van den abt water aan te reiken voor de handen,
+omdat het etenstijd was. Hierna ging iedereen aan tafel. Toevallig
+werd Primasseau juist tegenover de deur geplaatst, waar de abt moest
+doorgaan om in de eetzaal te komen. Het was in dat huis gewoonte,
+dat men nooit aan tafel wijn of brood of iets anders te eten of te
+drinken opdroeg, voor de abt zich aan den disch had neergezet. Toen de
+hofmeester de tafel gedekt had, liet hij den abt zeggen, dat, wanneer
+het hem behaagde, het middagmaal gereed stond. De abt liet zijn kamer
+openen om in de zaal te gaan en zag toevallig onder het binnentreden
+als de eerste, die hem in het oog viel, Primasseau, die er tamelijk
+armelijk uitzag en dien hij van aanzien niet kende Toen de abt hem
+had opgemerkt, kwam hem onverwachts een slechte gedachte in den geest,
+die daarin nog nooit was opgerezen. Hij zei bij zich zelf: Kijk, wat
+voor lui, wien ik geef van het mijne! Hij keerde weer terug, beval,
+dat de kamer gesloten zou worden en vroeg aan hen, die bij hem waren of
+iemand dien vagebond kende, welke tegenover den uitgang van de kamer
+aan tafel zat. Iedereen antwoordde van neen. Primasseau had eetlust
+als iemand, die geloopen heeft en die niet gewoon was te vasten. Hij
+had al eenigen tijd gewacht en zag, dat de abt niet terug kwam. Toen
+haalde hij een der drie brooden uit zijn zak, die hij meegenomen had
+en begon te eten. Nadat de abt eenigen tijd weg was geweest, beval hij
+een van zijn lieden te zien of Primasseau was vertrokken. De bediende
+antwoordde: Neen, monseigneur, en hij eet brood, dat hij zeker mee
+heeft gebracht. De abt hernam: Als hij zijn brood nu eet, zal hij van
+het onze niets krijgen. De abt had gewild, dat Primasseau van zelf zou
+zijn weggegaan, maar wilde hem er niet uit laten gooien, Primasseau
+had al één brood gegeten, maar de abt kwam nog niet. Daarop begon
+hij het tweede te eten; dat werd ook aan den abt verteld, die weer
+had laten kijken of hij vertrokken was. Daar de abt maar niet kwam,
+begon Primasseau het derde brood te eten, wat ook aan den priester
+werd gemeld, die bij zich zelf begon te denken en te zeggen: Kijk,
+wat voor nieuwen inval heb ik gekregen? Wat een gierigheid! Wat een
+onwil! En om wien! Ik gaf het mijne te eten, reeds vele jaren, aan
+ieder, die wilde zonder op te letten of die edelman was of dorper,
+arm of rijk, koopman of afzetter en tal van bandieten heb ik voor mijn
+oogen zien zwelgen zonder dat ooit in mijn ziel de gedachte opkwam,
+die bij dezen man in mij rees. Die gierigheid zou mij zeker niet
+hebben overvallen, als hij geen bijzonder mensch was. Hij lijkt mij een
+bandiet, maar het moet een man van gewicht zijn, waar het mogelijk is,
+dat mijn geest zich zóó verzet hem aldus te ontvangen. Na deze gedachte
+wilde hij weten wie die man was en hoorde, dat hij Primasseau heette,
+daar gekomen om zijn weelde te zien, waarvan hij had vernomen. De abt,
+die hem al lang als een begaafd man had hooren noemen, schaamde zich
+en verlangend alles goed te maken, deed zijn best hem op allerlei
+wijze te onthalen. Na hem te laten eten, deed hij, gelijk het voor
+Primasseau behoorde, hem voornaam kleeden en na hem geld en paarden
+te hebben gegeven, kon hij gaan en staan, waar hij wilde. Primasseau
+hierover tevreden, dankte hem zooveel hij kon en keerde te paard naar
+Parijs terug, waaruit hij te voet was vertrokken." Monseigneur Cane,
+die veel doorzicht had, begreep zonder verdere aanwijzing zeer goed,
+wat Bergamino bedoelde en zeide glimlachend: "Bergamino, je hebt
+mij genoeg je schade, je talent en mijn gierigheid doen kennen en,
+ook wat je van mij begeert en heusch, het is de eerste maal, dat ik een
+opwelling had van gierigheid, maar ik zal haar met den stok verjagen,
+dien jij mij hebt gegeven." Na den waard van Bergamino betaald te
+hebben en hem met een zeer voornaam gewaad te hebben bekleed en hem
+geld en paarden te hebben gegeven, liet hij het aan hem over naar
+welgevallen heen te gaan of te blijven.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Guiglielmo Borstere straft met een grappig woord de gierigheid
+    van monseigneur Ermino de' Grimaldi._
+
+
+Naast Filostrato zat Lauretta, die, nadat zij de handigheid van
+Bergamino had hooren prijzen en merkend, dat aan haar de beurt van
+vertellen was, zonder eenig bevel af te wachten, aldus op bekoorlijke
+wijze begon te spreken:
+
+Waarde metgezellen. De vorige vertelling drijft mij er toe U er mee
+te willen bekend maken hoe een waardig hoveling eveneens niet zonder
+vrucht de hebzucht van een zeer rijk koopman strafte. Mijn vertelling
+lijkt, wat de strekking betreft, op de voorgaande historie. Zij moet
+U er echter niet minder om wezen, als gij bedenkt, dat er ten slotte
+goeds uit voortkomt.
+
+Er leefde dan in Genua lang geleden een ridder, Ermino de'Grimaldi
+genaamd, welke (naar hetgeen door allen geloofd werd) door zeer
+groote rijkdommen en gelden ver de rijkdom van alle andere zeer
+welgestelde burgers overtrof, die men toen in Italië kende. Gelijk
+hij elk overtrof met schatten, die Italiaan was, zoo was hij ook in
+gierigheid en karigheid iederen anderen schraper en vrek, die er op
+de wereld bestond, de baas. Niet alleen voor het onthalen van anderen
+hield hij de beurs gesloten maar bij zaken voordeelig voor hem zelf,
+stelde hij zich, om niets te verteren, aan groote ontberingen bloot
+tegen de gewoonte der Genueezen, die zich voornaam kleedden. Evenzoo
+deed hij met eten en drinken. Hierdoor en terecht was de eigennaam
+der Grimaldi's vervallen en werd hij door ieder monseigneur Ermino
+Avarizia (Gierigheid) genoemd.
+
+Terwijl hij door niets te verteren, het zijne vermenigvuldigde, kwam
+er eens te Genua een waardig, welgemanierd en welsprekend hoveling,
+Guiglielmo Borsiere genaamd, in niets gelijk aan de tegenwoordige
+ridders, die edellieden genoemd willen worden en als zoodanig bekend
+willen zijn zonder groote schaamte over hun verdorven en schandelijk
+leven.
+
+Ze moesten liever ezels genoemd worden, omdat ze veeleer in de laagheid
+en slechtheid der gemeenste lui zijn opgevoed dan aan hoven. Het was
+in die tijden hun streven moeite te doen tot het sluiten van vrede,
+waar strijd of twisten tusschen edellieden waren ontstaan, huwelijken,
+familieverbindingen en vriendschap te doen sluiten, met schoone en
+aardige woorden de zielen der bedroefden te troosten, de hofkringen
+te amuseeren en met ernstige vermaningen vaderlijk de slechte lieden
+te onderhouden en dit belangeloos. Thans leggen zij er zich op toe
+hun tijd zoek te brengen met kwaad van elkaar te spreken, twist te
+zaaien, slechte en treurige dingen te vertellen en wat nog erger is
+ze openlijk te bedrijven en hun booze daden, schandalen en laagheden,
+waar of niet, elkaar voor de voeten te gooien en met drogredenen
+de goede menschen tot gemeene en schelmsche dingen te verleiden. En
+hij wordt het meest gewaardeerd en het meest door die ellendige en
+ontaarde heeren geëerd en met de grootste belooningen begiftigd,
+die de laagste woorden zegt of de gemeenste daden doet, tot groote
+schande en blaam voor de tegenwoordige wereld en als duidelijk bewijs,
+dat de deugden al op dit ondermaansche verdwenen zijn en de schelmsche
+en ellendelige stervelingen in een poel hebben achtergelaten.
+
+Maar opdat ik den draad weer opvat, van welke ik door rechtmatige
+verontwaardiging verder ben afgeweken dan ik wilde, vertel ik U thans,
+dat voornoemde Guiglielmo door alle edellieden in Genua geëerd werd
+en zeer gezien was. Hij was daar eenigen tijd en hoorde veel van de
+schraperigheid en gierigheid van Ermino en was nieuwsgierig om hem te
+ontmoeten. Monseigneur Ermino had al gehoord, dat de heer Borsiere
+een voortreffelijk man was en daar hij bij al zijn gierigheid toch
+een vonkje wellevendheid bezat, ontving hij hem met zeer vriendelijke
+woorden en met een opgeruimd gezicht, liet zich over verschillende
+dingen met hem in en leidde gedurende het gesprek hem en eenige
+Genueezen, die mede waren gekomen, in een fraai, nieuw huis, dat hij
+had laten bouwen en toen hij hem dit alles vertoond had, sprak hij
+tot hem: Monseigneur Guiglielmo, U hebt toch veel gezien en gehoord,
+kunt U mij één ding toonen, dat men nog nooit zag om het in mijn huis
+te laten schilderen?
+
+Guiglielmo antwoordde hem op zijn wonderlijke vraag: Mijnheer, ik
+geloof niet U iets te kunnen noemen, wat men nog nooit heeft gezien
+behalve het niesen of zoo iets; maar ik zou U wat willen noemen,
+dat U zelf (naar ik geloof) nog nooit hebt gezien.
+
+En wat zou dat dan zijn? vroeg Ermino.
+
+Laat de Hoffelijkheid uitschilderen, antwoordde Guiglielmo.
+
+Bij die woorden voelde de heer Ermino zich plotseling bevangen door
+zulk een schaamte, dat die hem bewoog zijn geheele gezindheid te
+veranderen en hij antwoordde: Mijnheer Guiglielmo, ik zal die zoo
+laten schilderen, dat noch U, noch wie ook mij ooit weer zal kunnen
+verwijten, dat ik haar noch gezien, noch gekend heb. En van dien
+dag af werkten de woorden van Guiglielmo zoo sterk op hem, dat hij
+de vrijgevigste en joviaalste edelman werd van de wereld en vreemden
+en medeburgers met meer gastvrijheid ontving dan ieder ander Genuees.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _De Koning van Cyprus, door een Gasconsche dame bestraft,
+    wordt van een traag een werkzaam man._
+
+
+Het laatste bevel van de koningin had betrekking op Elisa, die zonder
+dit af te wachten, zeer opgeruimd begon:
+
+Jonge dames. Het gebeurt dikwijls, dat, wanneer vele berispingen en
+straffen bij iemand niet hielpen, een enkel woord per ongeluk--niet
+eens met opzet--gezegd, baatte. Wat duidelijk bleek uit de vertelling
+van Lauretta, zal ook ik U in het kort aantoonen. Want dit is iets,
+hetwelk goede menschen altijd verheugt, wanneer het door hen aandachtig
+wordt aangehoord, wie het ook vertelt.
+
+In den tijd van den eersten koning van Cyprus, na de verovering van
+het Heilige Land door Godfried van Bouillon [19] toog een edelvrouw
+uit Gascogne ter bedevaart naar het Heilige Graf. Toen zij bij
+haar terugreis op Cyprus kwam, werd zij door eenige gemeene lui
+schandelijk mishandeld. Haar smart daarover was grenzenloos en zij
+wilde zich bij den koning gaan beklagen. Maar men vertelde haar,
+dat zij moeite deed voor niets, want de koning was zulk een traag
+en lui mensch, dat hij op de klachten van anderen niet inging, en
+dat hij zelfs niet den smaad, hem vaak zeer onbeschaamd toegevoegd,
+wilde vervolgen. Daarom liet iedereen, die hem al had beleedigd, zich
+jegens hem met verachting en schimp uit. De dame, die dit hoorde en
+alle hoop opgaf, om voldoening te krijgen, nam zich voor haar toorn
+wat te bekoelen en daartoe den koning zijn laffe luiheid voor de
+voeten te werpen. Met tranen in de oogen trad ze voor hem en zeide:
+"Sire, ik kom niet tot u om wraak te eischen voor den smaad, dien
+men mij heeft aangedaan, maar ik wil u slechts om de gunst bidden,
+dat gij mij leert, hoe gij de vele beleedigingen verdraagt, die men
+(naar ik hoor) u dagelijksch toevoegt, opdat ook ik zal leeren de
+mijnen gelaten te verduren. Ik zou die bij God gaarne aan u overdoen,
+daar gij die zoo goed kunt verdragen."
+
+De koning, die tot nu toe laksch en traag was geweest, leek uit een
+droom te ontwaken. Hij wreekte zich voor de dame op de strengste
+wijze over de haar aangedane beleediging en sinds dien tijd strafte
+hij zoo zwaar mogelijk, ieder die het waagde, de eer van zijn kroon
+aan te randen.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Dokter Alberto van Bologna maakt op bedekte wijze een dame
+    beschaamd, die hem voor den gek wil houden, omdat hij verliefd
+    op haar is._
+
+
+Nu Elisa zweeg, moest alleen de koningin nog vertellen, die met
+vrouwelijke gratie zeide:
+
+Waarde jongelui: Gelijk in de lichtende avonden de sterren het sieraad
+des hemels zijn en in de lente de bloemen dit in de groene velden, zoo
+zijn de geestige woorden het bij lofwaardige manieren en in aangename
+gesprekken. Dezen passen, zoo zij kort zijn, beter aan de vrouwen dan
+aan de mannen, daar veel en lang spreken, indien dit niet noodig is,
+aan de dames meer dan aan de heeren misstaat, ofschoon er thans haast
+geen donna voorkomt, die een aardig woord kent of op een gezegde,
+indien ze het althans begrepen heeft, weet te antwoorden: Het is een
+algemeen gebrek van ons en van alle vrouwen, die thans leven. Die
+deugd, welke vroeger aanwezig was in den geest der voorvaderen hebben
+de nakomelingen op uiterlijken tooi overgebracht; zoo ook gelooft
+zij, die op haar lichaam meer gekleurd en geschakeerd laken en met
+veel strepen heeft, daardoor meer in aanzien en meer geëerd te zijn
+dan andere vrouwen. En zij denkt niet, dat een ezel nog veel meer
+strepen zou dragen, indien er maar iemand was, die ze hem van voren
+en van achteren aan deed, noch dat zij daarom ook niet meer dan een
+ezel geëerd behoeft te worden.
+
+Ik schaam mij dat te zeggen, daar ik niet aan anderen beken, wat ik
+mij zelf verzwijg; die vrouwen zoo bont gekleed, zoo geschakeerd,
+zoo gestreept, staan of als marmeren beelden stom en ongevoelig of
+antwoorden niettemin, indien ze iets gevraagd wordt, zóó, dat het
+beter zou geweest zijn, dat ze hadden gezwegen. Zij maken zich wijs,
+dat het uit de reinheid der ziel voortkomt, wanneer dames en waardige
+mannen niet met elkaar weten te praten, en aan hun stompheid hebben zij
+den naam fatsoen gegeven, alsof slechts een dame fatsoenlijk zou zijn,
+die alleen met haar knecht of werkvrouw of bakkersvrouw praat. Maar
+indien de natuur dat gewild had, gelijk zij zich wijs maken, zou
+deze dit geestig praten wel op andere wijze beletten. Het is waar,
+dat hierbij als bij andere zaken in aanmerking genomen moet worden
+de tijd en de plaats en de persoon met wien men spreekt. Want het
+gebeurt menigmaal, dat een dame of heer gelooft met een geestig woord
+een ander te doen blozen, maar zijn of haar krachten tegenover die van
+een ander heeft overschat en de blos, welken hij bij anderen meende
+op te wekken, bij zich zelf voelde opkomen. Opdat gij u daarvoor weet
+te behoeden en bovendien, opdat men op u niet de volgende zegswijze
+kan toepassen, die men gewoonlijk overal gebruikt, namelijk dat de
+vrouwen in alles altijd het slechtst wegkomen, wil ik, dat gij deze
+laatste vertelling van dezen dag, welke ik moet verhalen, onthoudt,
+en opdat gij, die door zielenadel boven anderen uitmunt, ook door de
+voortreffelijkheid van uwe manieren boven anderen toont uit te steken.
+
+Nog niet vele jaren geleden leefde er in Bologna een zeer groot
+medicus, door een schitterenden naam bekend over de heele wereld
+en die er misschien nog leeft. Hij heette Maëstro Alberto [20],
+was bijna zestig jaar oud en was zoo nobel van geest, dat zoo uit
+het lichaam elke natuurlijke passie al verdwenen was, hij het niet
+ontweek verliefd te worden bij een feest op een zeer schoone weduwe,
+volgens het zeggen van enkelen, mevrouw Malgherida de' Ghisolieri
+genaamd. Zij behaagde hem zeer, alsof hij een jongeling was, welke
+de liefdevlammen in zich opneemt en die 's nachts niet goed scheen
+te slapen, als hij den vorigen dag niet het schoone en teedere
+gelaat van zijn donna had gezien. Dit hield hij vol soms te voet en
+dan weer te paard, alnaar het hem het best leek langs het huis der
+dame. Tengevolge daarvan bemerkten zij en vele andere donna's de reden
+waarom hij telkens voorbij kwam. Meermalen spotten zij er samen over,
+dat ze een man zoo oud en wijs verliefd zagen en dachten, dat die
+hartstochtelijke liefde alleen in de dwaze zielen van jongelieden kon
+post vatten en standvastig kon blijven. Daarom, toen maestro Alberto
+steeds voorbij bleef komen, spraken zij op een zekeren feestdag met
+elkaar, toen die dame met vele andere voor de deur van haar huis zat
+en zij hem van verre zagen naderen af, hem te zamen te ontvangen,
+hem beleefd te behandelen en hem daarna om zijn verliefdheid voor
+den mal te houden. Zoo deden zij; zij stonden allen op en na hem
+te hebben uitgenoodigd, leidden zij hem op een koele binnenplaats,
+waar zij de fijnste wijnen en confituren lieten komen. Eindelijk
+vroegen zij hem met vele schoone en lieve woorden, of hij op die
+schoone dame verliefd was, terwijl hij toch wist, dat vele knappe,
+aardige en geestige jongelui ook op haar verliefd waren. De dokter,
+die zich op bedekte manier zag bespotten, trok een vriendelijk gezicht
+en antwoordde: Dat ik verliefd ben, mevrouw, zal geen verstandig man
+verwonderen en vooral niet, dat ik u bemin, die dit waard zijt. Wanneer
+aan oude heeren door de Natuur de krachten ontnomen zijn, welke men
+voor de liefde noodig heeft, ontbreekt hun daarom toch niet de goede
+wil, noch het besef van wat het zeggen wil verliefd te zijn, maar zij
+zijn zooveel beter kenners, omdat ze zooveel meer ondervinding hebben
+dan jongelui. Nu wil ik u zeggen, waarom ik, oude man, nog hoop heb,
+ofschoon gij door vele jongelieden bemind wordt.
+
+Ik ben dikwijls bij het avondmaal geweest, waar ik de vrouwen
+wolfsboonen en prei zag eten. Hoewel de prei geen goed eten is, maar
+alleen de kop goed en lekker in den mond, houdt gij in het algemeen
+door een verkeerden smaak geleid den kop in de hand en eet gij het
+loof, dat niet alleen niet deugt, maar ook slecht smaakt. Zoo ik me
+niet vergis, doet gij bij het kiezen van Uw minnaars hetzelfde. Indien
+gij het niet doet, zal ik gekozen worden en de anderen zullen worden
+weggeworpen. De edelvrouw schaamde zich en ook de andere dames;
+zij zeide: Maëstro, gij hekelt onze bevooroordeelde denkwijze goed
+en hoffelijk; Uwe liefde is mij zeer dierbaar gelijk die van een
+verstandig en waardig man dit behoort te zijn en daarom kunt gij met
+inachtneming van mijn eer, U elk genoegen gunnen, dat u behaagt. De
+dokter stond met zijn geleide op, bedankte de dames, vertrok lachend
+en nam vergenoegd afscheid. Zoo werd de vrouw, die niet vermeed iemand
+te bespotten en geloofde te overwinnen, overwonnen. Gij, indien gij
+wijs wilt zijn, moet daarvoor waken, dames!
+
+Reeds was de zon ter kim gedaald en werd het zoeler, toen de
+vertellingen van de jonge dames en de drie jonge heeren ten einde
+waren. Daarom zeide de koningin op innemend wijze:
+
+Thans, waarde gezellinnen, is er voor mij niets anders te doen op
+dezen dag dan u een nieuwe koningin te geven, die wat er gebeuren
+moet volgens uw oordeel, haar leven en het onze tot eerbaar vermaak
+regelt, zoolang de dag nog duurt. Want wie niet te voren overlegt,
+kan niet goed voor de toekomst zorgen. Opdat de nieuwe koningin
+kan bedenken wat voor morgen goed is, meen ik, dat op dit uur de
+volgende regeeringsdagen telkens moeten beginnen. En ter eere van
+Hem, waardoor alles leeft en tot ons vermaak zal den volgenden
+dag de zeer bescheiden jonge dame Filomena als koningin het bewind
+voeren. Na dit gezegd te hebben, stond zij op, zette den lauwerkrans
+af en overhandigde dien eerbiedig aan Filomena; zij eerst en daarna
+al de anderen begroetten deze als koningin en onderwierpen zich
+welwillend aan haar heerschappij. Filomena een weinig blozend van
+verlegenheid, toen ze zich gekroond zag voor het bestier en zich de
+woorden herinnerend kort te voren door Pampinea gesproken, vatte moed,
+opdat zij niet dom zou schijnen en nam het gansche bestuur over, haar
+zooeven door Pampinea geschonken. Zij stelde vast welk maal voor den
+volgenden morgen en daarna moest worden gereed gemaakt en waar zij
+den volgenden dag zouden verblijven en begon aldus te spreken:
+
+Zeer waarde gezellinnen, hoewel Pampinea meer door haar hoffelijkheid
+dan door mijn verdienste mij tot uw aller koningin heeft benoemd,
+ben ik daarom toch niet geneigd in de manier van ons leven u mijn
+oordeel op te dringen, maar samen te rade te gaan, en opdat gij weet
+wat mij goed dunkt, en gij bijgevolg naar uw welgevallen er kunt
+bijvoegen of afnemen, zal ik u mijn voornemen met weinig woorden
+uiteenzetten. Indien ik nu wel heb acht gegeven op de regels, waar
+Pampinea zich aan hield, schijnt het mij, dat gij die even lofwaardig
+als aangenaam beschouwt. Voor zoover die regels door den langen duur of
+om een andere reden niet vervelend worden, wil ik ze in stand houden.
+
+Aangenomen dus de orde, waarmee we reeds zijn begonnen, zullen wij,
+nadat we hier opstaan, ons een weinig gaan vermaken. Daar de zon
+zal ondergaan, zullen wij, terwijl het frisch is, avondmalen en na
+eenige gezangen en andere genoegens, zal het goed zijn om te gaan
+slapen. Morgen, als we gedurende de koelte ontwaken, zullen wij ons
+elders gaan vermaken. Naar elk dit verkiest en gelijk wij heden hebben
+gedaan, zullen wij op het afgesproken uur gaan eten en dansen. Als
+we weer opstaan, zullen we weer gaan vertellen. Het komt mij voor,
+dat het grootste deel van het genoegen daarin bestaat en dat het ook
+van nut is. Wat Pampinea niet kon doen, omdat zij te laat voor de
+regeering was verkozen, wil ik vast stellen, namelijk binnen zekeren
+duur elk verhaal te beperken en u dien aan te geven, opdat ieder
+tijd hebbe om over een mooie vertelling naar een gegeven te denken,
+namelijk, als 't U bevalt, dat het ook hierin gaat als bij het begin
+der wereld, toen de menschen door verschillende lotgevallen bewogen
+werden en het ook zullen zijn tot het einde toe en dat ook hier:
+_Wat door verschillende oorzaken zich ook zal voordoen, boven alle
+verwachting tot een goed einde zal voeren._
+
+De dames en heeren prezen allen gelijkelijk dien regel en zeiden
+dien te zullen volgen. Alleen Dioneo zeide, terwijl al de anderen
+zwegen: Mevrouw, gelijk al die anderen hebben gezegd, vind ook ik,
+dat de regel door u gesteld ten hoogste aangenaam en lofwaardig is,
+maar ik vraag u als bijzondere genade een gunst, die mij moet worden
+toegestaan, zoolang ons gezelschap bijeen zal wezen, en dat is deze:
+dat ik niet aan die wet onderworpen word om een verhaal te doen op
+aangegeven tijd, indien ik het niet wil, maar alleen wanneer het mij
+aanstaat er een te vertellen. En opdat niemand geloove, dat ik die
+gunst wil, als iemand, die geen verhalen kent, verzoek ik tot nader
+order steeds de laatste te zijn. De koningin, die hem een aardig en
+prettig man vond en die maar al te wel wist, dat hij dit niet vroeg
+dan alleen om het gezelschap, wanneer het moe was van het spreken,
+met een grappige vertelling op te vroolijken, schonk hem vriendelijk
+met de toestemming der anderen dien gunst. Na te zijn opgestaan,
+begaven zij zich met langzamen tred naar een beek, met rein helder
+water, die van een bergje daalde in een vallei beschaduwd door vele
+boomen tusschen bonte steenen en groene grassprieten. Daarna met
+de schoenen uit en de bloote beenen door het water gaande begonnen
+zij onder elkaar verschillende grappen te maken. Toen het uur van
+het avondmaal naderde, keerden zij naar het paleis terug en aten
+genoegelijk. Nadat zij de instrumenten hadden laten komen, beval de
+koningin, dat een dans werd uitgevoerd en terwijl Lauretta leidde,
+zong Emilia een lied met de mandoline. Lauretta vormde een dans en
+regelde die, terwijl Emilia op verliefde wijze dit lied zong:
+
+
+
+    Ik ben zoo verlangend naar mijn schoonen man,
+    Dat ik nooit aan andere liefde
+    Denken zal, noch ooit er hartstocht voor zal gevoelen.
+    Ik zie in deze, elk uur, dat ik mij spiegel,
+    Het goede, dat mijn ziel bevredigt,
+    En dat noch een nieuwe gebeurtenis, noch een oude gedachte
+    Mij zoo dierbaar genoegen kan ontrooven.
+    Welk ander voorwerp van bekoring
+    Zou ik dan ook ooit kunnen zien,
+    Dat mij nieuw verlangen stortte in het hart?
+    Dit heil, telkens als ik verlang
+    Het weer te zien tot mijn bevrediging,
+    Vlucht niet, maar zweeft mij dan voor
+    Zoo zoet om te gevoelen, dat het met geen woorden
+    Te zeggen is, noch ooit
+    Voor een sterveling te begrijpen,
+    Die niet van zulk een verlangen brandde.
+    En ik, die van uur tot uur meer ontvlam,
+    Hoe meer ik de oogen op hem houd gevestigd,
+    Des te meer geef ik mij over, gansch lever ik mij hem over,
+    Reeds proevend van wat hij mij heeft beloofd;
+    En hooger vreugd voel ik al naderen
+    Bij een hartstocht zooals men
+    Nog nooit hier gevoelde.
+
+
+
+Toen dit danslied uit was, waarop alle vroolijk hadden geantwoord,
+hoewel de woorden ieder toch te denken gaven, behaagde het de koningin,
+nadat eenige andere rondedansen waren gedaan en reeds een deel van
+den korten nacht voorbij was, den eersten dag te eindigen. Zij beval,
+nadat ze toortsen had laten aansteken, dat iedereen ging slapen. Toen
+begaf zich elk naar zijn kamer en deed aldus.
+
+
+
+
+
+
+Tweede Dag.
+
+    _De eerste dag van de_ Decamerone _eindigt; de tweede vangt
+    aan, waarop onder het bewind van_ Filomena _besproken wordt,
+    wie door verschillende oorzaken gekweld is en boven alle
+    verwachting met een heugelijk einde slaagt._
+
+
+Reeds had de zon met zijn licht overal den nieuwen dag aangekondigd
+en zongen de vogels op de groene takken lieve liederen en gaven er
+aan de ooren getuigenis van, toen de donna's en de drie jongelieden
+tegelijk opstonden, in de tuinen traden, waar zij de van dauw volle
+grassprieten met de voeten doorwoelden, voor elkaar schoone kransen
+vlochten en gedurende een lange wandeling zich vermaakten. Gelijk zij
+den vorigen dag hadden gedaan, deden zij ook dezen; gedurende den tocht
+aten zij en gingen zij na een kort bal rusten. Toen zij na den noen
+opgestaan waren, kwamen zij aan een groene weide en zetten zich, gelijk
+het de koningin behaagde, rondom haar in een kring neer. De koningin
+was schoon en van zeer aangenaam uiterlijk. Zij bleef met haar krans
+gekroond een oogenblik staan, zag het gansche gezelschap aan, en beval
+aan Neifile, dat die een begin maken zou met de volgende vertellingen
+en deze, zonder eenigen omhaal begon opgeruimd aldus te spreken:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Martellino doet of hij kreupel geworden is en of hij door den
+    heiligen Erich geneest. Als men zijn bedrog ontdekt, wordt
+    hij geslagen en gevangen genomen. Hij loopt zelfs gevaar te
+    worden opgehangen, maar ontkomt dit._ [21]
+
+
+Liefste dames, het gebeurt menigmaal, dat wie er zich op toe heeft
+gelegd anderen voor den mal te houden en het meest die zaken te
+bespotten, die heilig zijn, zich zelf hiermee bespot ziet en dan met
+schade terugkomt. Hiertoe wil ik, opdat ik aan het bevel der koningin
+gehoorzaam en een begin maak met een vertelling, die van pas is,
+u die verhalen van hetgeen eerst bij ongeluk en daarna boven al zijn
+verwachting toch nog gelukkig, een onzer medeburgers overkwam.
+
+Niet lang geleden was er te Treviso een Duitscher Erich genaamd,
+die arm was en lastdrager van beroep. Men dacht algemeen, dat hij
+een zeer heilig en goed leven leidde. Of dit nu waar was of niet,
+toen hij stierf, beweerden de Trevisanen, begonnen op het uur van
+zijn dood van de hoofdkerk van Treviso, hoewel door niemand geluid,
+de klokken te bommen. Dit leek ieder een wonder en zij hielden allen
+daarom Erich voor een heilige. De gansche bevolking van de stad liep
+naar het huis, waar zijn stoffelijk overschot lag. Ze droegen het
+als het lijk van een heilige naar de hoofdkerk en namen kreupelen,
+lammen en blinden en anderen, door welk soort ziekte of gebrek ook
+getroffen mede, alsof die alle door het aanraken van zijn lichaam
+gezond konden worden. Gedurende dit tumult en dien toeloop, kwamen er
+in Treviso drie van onze medeburgers, van welke de een Stecchi, de
+ander Martellino en de derde Marchese heetten, mannen, die de hoven
+der groote heeren bezochten en die met het nadoen van alle andere
+menschen met gelijksoortige gebaren de toeschouwers vermaakten en
+daarvan leefden. Zij waren daar nog nooit geweest en toen zij alle
+menschen zagen toeloopen, verwonderden zij zich er over en de reden
+vernemend waarom dit gebeurde, wenschten zij dit ook te zien. Nadat
+zij hun bagage in een herberg hadden neergezet, zei Marchese: Wij
+zullen dien heilige gaan kijken, maar ik begrijp nog niet, hoe wij er
+komen kunnen, want ik heb gehoord, dat het plein vol Duitschers en
+andere soldaten is, welke de heer van dit gebied er opstelde, opdat
+er geen woeling plaats heeft en bovendien is de kerk, waarvan hier
+sprake is, zoo vol menschen, dat om zoo te zeggen niemand er binnen
+kan komen. Daarop zeide Martellino, die verlangend was dit te zien:
+Daarvoor blijf ik niet; ik zal toch wel een middel vinden om tot het
+heilige lichaam door te dringen. Marchese vroeg: Hoe? Martellino
+antwoordde: Dat zal ik je vertellen. Ik zal mij voordoen als een
+lamme en gij zult mij aan den eenen en Stecchi aan den anderen kant
+ondersteunen, alsof ik niet loopen kan en jullie zult doen of je
+me daarheen wilt voeren, opdat die heilige mij geneest; er is dan
+niemand, die dit ziende geen plaats maakt en ons doorlaat. Dit beviel
+aan Marchese en Stecchi en zonder verwijl werd uit de herberg gegaan
+en op een eenzame plaats gekomen, verwrong Martellino zoo de handen,
+de vingers, de armen, de beenen en ook het geheele gelaat, dat het
+vreeselijk was om te zien en ieder, die het zou aanschouwd hebben,
+zou gezegd hebben, dat hij werkelijk een geheel en al verloren man en
+verlamd was. Nadat Marchese en Stecchi den zoo misvormden man hadden
+vastgegrepen, begaven zij zich naar de kerk, met een heel vroom en
+ootmoedig gezicht en vroegen om Gods wil aan ieder, die voor hen stond,
+dat hij voor hen plaats zou maken, wat ze ook licht gedaan kregen. Om
+kort te gaan, iedereen was welwillend, en terwijl ze overal riepen:
+maak plaats! maak plaats! kwamen zij daar, waar het lichaam van den
+heiligen Erich neergezet was. Door eenige edellieden die er omheen
+stonden, werd Martellino vlug opgeheven en boven het het lichaam
+gehouden, opdat hij aldus de zegen van de gezondheid verwierf.
+
+Daar ieder nieuwsgierig was om te zien wat hem zou gebeuren, begon
+Martellino na eenigen tijd in die houding gebleven te zijn, te doen
+of hij een van de vingers uitstrekte en toen de hand en daarna den
+arm en eindelijk rekte hij zich zoo geheel uit. Toen de menschen
+dit zagen, ontstond er zoo'n tumult ter eere van den heiligen Erich,
+dat men er den donder niet had kunnen hooren. Toevallig was er een
+Florentijner in de buurt, die Martellino zeer goed kende, maar die
+hem, daar hij zoo veranderd was, niet had herkend, en die, toen hij
+hem weer normaal zag en ontdekte, begon te lachen en opeens zeide:
+Heere, wat een treurig geval; wie zou niet geloofd hebben, die hem
+zag komen, dat hij werkelijk verlamd was! Deze woorden hoorden eenige
+Trevisanen, die terstond vroegen: Wat! Is die kerel niet lam? Waarop
+de Florentijn antwoordde: Neen, God beware hem; hij is altijd recht
+van lijf en leden geweest net als wij, maar hij weet beter dan wie
+ook, zooals jullie hebt kunnen zien, de aardigheid te verkoopen om
+zich in iedere gedaante voor te doen waarin hij dit wil.
+
+Toen zij dit gehoord hadden, was er niets meer noodig om hen met kracht
+naar voren te doen dringen. Zij begonnen te schreeuwen: Die verrader en
+bespotter van God en de heiligen moet gevat worden, die niet lam is,
+maar die zich zoo voordoet en hier kwam om met onzen heilige en ons
+den draak te steken! Bij deze woorden grepen zij hem, trokken hem van
+de plaats waar hij was, namen hem bij de haren, scheurden hem al de
+kleeren stuk en begonnen hem vuistslagen en stompen te geven; er scheen
+niemand te zijn, die daar niet aan meedeed. Martellino schreeuwde: Om
+Godswil genade! en verweerde zich zoo goed hij kon. Maar dit beteekende
+niets, de menigte werd steeds grooter. Stecchi en Marchese zagen dit,
+zeiden elkaar, dat de zaak mis liep en twijfelend aan hun eigen kracht,
+beijverden zij zich niet om hem te helpen; liever schreeuwden zij
+met de anderen mede, dat hij dood was, maar hadden toch plan hem in
+ieder geval uit de handen van het gepeupel te halen, dat hem zeker
+zou hebben gedood, indien er geen middel was geweest, dat Marchese
+dadelijk aangreep. Daar de geheele gewapende macht van het gebied
+buiten stond, ging Marchese zoo snel hij kon naar hem toe, die er het
+bevel voerde, en zeide: Help om Gods wil! Hier is een gemeene kerel,
+die mijn beurs heeft gerold met wel honderd florijnen; ik bid u, dat
+u hem gevangen neemt, opdat ik het mijne terug krijg. Onmiddellijk
+liepen, toen zij dit hoorden, twaalf manschappen daarheen, waar den
+armen Martellino zonder kam toilet werd gemaakt en toen zij met de
+grootste moeite de menigte hadden uiteengedrongen, trokken zij hem lam
+gebeukt en heelemaal plat getrapt uit haar handen en voerden hem naar
+het stadhuis, waarheen velen hem volgden, die zich door hem voor den
+mal gehouden achtten, en dien het dus scheen, toen zij gehoord hadden,
+dat hij gearresteerd was als zakkenroller, dat zij geen beter middel
+hadden hem een ongeluk aan te doen en daarom allen tegelijk begonnen
+te vertellen, dat hij hen allen de beurs had ontroofd. De rechter
+hoorde dit. Hij was een zeer streng man en nam hen snel in afzonderlijk
+verhoor. Maar Martellino antwoordde schertsend, alsof hij niets om de
+arrestatie gaf. De rechter werd hierover boos, liet hem op de pijnbank
+leggen en verscheidene flinke slagen geven om hem te doen bekennen,
+wat die lieden beweerden en hem dan te laten ophangen. Maar toen hij
+weer opstond, vroeg de rechter hem of het waar was, wat zij tegen hem
+inbrachten en dat het ontkennen niets hielp. Hij zeide: Neen, ik ben
+bereid de waarheid te bekennen, maar laat ieder, die mij beschuldigt
+zeggen, wanneer en waar ik hem de beurs stal en ik zal u zeggen,
+wat ik gedaan heb en wat niet. De rechter sprak: Mij goed, en nadat
+hij er enkelen had laten roepen, zeide de een, dat het acht dagen
+geleden was, dat hij hem dien had ontstolen, de ander zes, de ander
+vier en enkelen zeiden op dien dag zelf. Toen Martellino dat hoorde,
+hernam hij: Neen, zij liegen, dat ze zwart zien en dat ik de waarheid
+spreek, daarvan kan ik u het bewijs geven, omdat ik voor het eerst
+hier ben gekomen. Toen ik hier pas aankwam, ging ik tot mijn ongeluk
+dit heilige lichaam bezoeken, waar ik zoo afgeranseld vandaan ben
+gekomen, als gij nu ziet. En dat--wat ik zeg--waar is, kan bewezen
+worden door den beambte, die de paspoorten nakijkt, door zijn boek en
+door mijn waard. Daarom, indien gij bevindt, dat wat ik beweer, zoo is,
+zult gij mij niet dadelijk door die schelmen laten martelen en dooden.
+
+Terwijl de zaken zoo stonden, zeiden Marchese en Stecchi tegen elkaar,
+die gehoord hadden, dat de rechter tegen hem streng te werk ging en hem
+al gepijnigd had, zeer bevreesd: Wij hebben heel verkeerd gehandeld en
+hebben hem van den wal in de sloot geholpen. Derhalve gingen zij in
+allerijl naar huis en toen zij hun waard gevonden hadden, vertelden
+zij hem het gebeurde. Hij lachte over die geschiedenis en bracht hen
+bij een zekeren Sandro Agolante, die in Treviso woonde en die zeer
+in den gunst van den landsheer stond. Toen hem alles naar behooren
+verteld was, verzochten de waard en zij, dat hij zich met het geval
+van Martellino zou bemoeien. Sandro, na erg te hebben gelachen, ging
+naar den landsheer en kreeg gedaan, dat Martellino werd ontboden;
+dit gebeurde. De lieden, die naar hem toe gingen, vonden hem nog in
+zijn hemd als voor den rechter en heel bang, omdat de rechter niets
+tot zijn verontschuldiging wilde hooren. Daar die bovendien nogal haat
+tegen de Florentijnen had, was hij geneigd om hem te laten opknoopen
+en wilde hem volstrekt niet loslaten, voor hij zijns ondanks er toe
+gedwongen werd.
+
+Toen hij voor den heer stond en alles geregeld verteld had, verzocht
+hij hem als hoogste genade hem te laten weggaan, omdat, zoolang hij
+niet in Florence was, het hem zou schijnen, dat hij het touw van de
+galg om zijn hals had. De landsheer barstte het uit van het lachen
+over het gebeurde en na aan elk der drie een kleed te hebben gegeven,
+keerden zij boven hun verwachting en aan een groot gevaar ontsnapt,
+gezond en wel terug naar huis.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Rinaldo d'Asti wordt beroofd, komt te Castel Guiglielmo,
+    wordt daar opgenomen door een weduwe en keert na schadeloos
+    te zijn gesteld, gezond en wel weer terug naar huis._ [22]
+
+
+Over de lotgevallen van Martellino verteld door Neifile lachtten de
+donna's uitermate en het meest onder de jongelui Filostrato, aan wien,
+omdat hij bij Neifile zat, de koningin beval, dat hij het vertellen zou
+vervolgen. Deze begon zonder verwijl: Schoone dames, ik heb lust u een
+verhaal te doen van kerkschelmerij en liefde door elkaar. Het kan niets
+anders dan nut stichten, als gij dit hebt gehoord, in het bijzonder
+onder degenen, die door de onveilige landen der liefde zwerven,
+bij hen, die het paternoster van San Giuliano [23] niet vele malen
+hebben opgezegd, en die een goed bed, maar een slechte herberg vinden.
+
+Er was dan in den tijd van den markies Azzo van Ferrara, een
+koopman, Rinaldo d'Asti genaamd, die voor zijn zaken naar Bologna
+was gegaan. Toen hij klaar was, naar huis ging, Ferrara verliet en te
+paard naar Verona reed, ontmoette hij eenige lieden, welke kooplieden
+schenen, maar straatroovers waren, gemeene kerels, die een slecht
+leven leidden, met welke hij zich onvoorzichtig inliet. Zij, die zagen
+dat hij koopman was en meenden, dat hij geld bij zich droeg, spraken
+onder elkaar af, dat zij hem bij de eerste gelegenheid de beste zouden
+berooven. Opdat hij geen argwaan zou krijgen, liepen zij als bescheiden
+en welopgevoede menschen en spraken met hem over eerlijke en loyale
+zaken en gedroegen zich, zooveel ze maar konden en wisten, aardig en
+welwillend jegens hem. Zoo rekende hij het zich tot een groot geluk
+ze te hebben getroffen, daar hij slechts met een van zijn bedienden
+te paard zat. Aldus pratend over het eene na het ander, gelijk dat
+bij het spreken gebeurt, kwamen ze ook onder meer op de gebeden,
+die de menschen tot God richten en een van de drie bandieten zei tot
+Rinaldo: En gij, edelheer, wat zijt gij gewoon te bidden op reis?
+
+Rinaldo antwoordde hierop: Werkelijk, ik ben in die dingen een
+practisch gewoon mensen, en heb weinig gebeden bij de hand; ik die op
+ouderwetsche wijze zoo leef, ik laat Gods water over Gods akker loopen,
+maar niettemin heb ik altijd de gewoonte gehad op reis en 's ochtends,
+wanneer ik de herberg verlaat een paternoster op te zeggen en een ave
+maria voor de ziel van de vader en moeder van San Giuliano en dan bid
+ik God en hem, dat zij mij den volgenden dag een goede herberg geven.
+
+Ik ben dikwijls genoeg in groote gevaren geweest, waaraan ik alle
+ontkomen ben en toch 's nachts op een goede plaats en goed beherbergd
+geweest; daarom geloof ik vast, dat San Giuliano, tot wiens eere ik
+bid, voor mij die genade heeft afgebeden van God. Het komt mij voor,
+dat ik overdag niet goed zou kunnen voortgaan, noch bij den komenden
+nacht goed aankomen, als ik 's ochtends het paternoster niet had
+opgezegd. Hierop zeide degene, die hem dit had gevraagd: En hebt gij
+het ook vanmorgen opgezegd? Rinaldo antwoordde: Welzeker. Daarna
+zeide de bandiet tot zich zelf, die al wist wat er gebeuren zou:
+Het komt je te pas, want indien er niets in den weg komt, zal je naar
+mijn plan toch leelijk gelogeerd zijn en toen hernam hij: Ook ik heb
+insgelijks veel gereisd en heb het toch nooit opgezegd, hoewel ik
+het van velen al meermalen heb hooren aanprijzen. Toch is het mij
+nog nooit gebeurd, dat ik slecht gehuisvest was en hedenavond zult
+gij toevallig kunnen zien, wie een betere herberg zal hebben, gij,
+die het hebt opgezegd, of ik, die het niet deed. Het is echter goed,
+dat ik in plaats daarvan het "Dirupisti" of de "intemerata" of het
+"Deprofundis" toepas, welke, naar een mijner grootmoeders placht te
+zeggen, van zeer groote kracht zijn.
+
+En zoo over velerlei zaken sprekende en op hun reis voortgaande,
+wachtten zij plaats en tijd voor hun boos plan af. De drie bandieten
+vielen hem aan, bij Castel Guiglielmo bij de doorwaadbare, eenzame
+en afgesloten plek van een stroom, toen het donker was en beroofden
+hem. Zij lieten hem te voet en in zijn hemd staan en zeiden, toen ze
+heengingen: Ga en zie, dat San Giuliano je vannacht een goede herberg
+geeft gelijk onze heilige aan ons zal geven. Zij gingen van die plaats
+weg den stroom over.
+
+De knecht van Rinaldo, toen hij hem zag aanvallen, deed als een
+lafbek niets om hem te helpen, maar het paard gekeerd hebbende,
+waarop hij zat, ging die zoo hard hij kon naar het dorp Guiglielmo
+[24] en daar overnachtte hij, toen het al laat was, zonder zich over
+iets te bekommeren. Rinaldo bleef in zijn hemd en barrevoets staan,
+terwijl het zeer koud was en sterk sneeuwde niet wetende wat te
+doen. Hij zag, dat het al nacht was. Bevend en klappertandend begon
+hij rond te kijken of er ergens in de buurt een schuilplaats was,
+waar hij gedurende den nacht kon blijven, opdat hij niet zou sterven
+van koude. Maar hij zag niets, omdat er kort te voren oorlog was
+gevoerd in de streek, waar alles was platgebrand, en voortgedreven
+door de koude, richtte hij zich haastig naar Castel Guiglielmo,
+hoewel hij niet wist of zijn knecht daar of elders heen gevlucht was
+en dacht, als hij er maar binnen kon komen, dat God hem wel eenige
+hulp zou verschaffen. Maar de donkere nacht verrastte hem op bijna
+een mijl afstand van de vesting, waardoor hij er zoo laat aankwam,
+dat de poorten al gesloten en de bruggen al opgehaald waren en hij
+er niet binnen kon komen. Daarom dwalend en troosteloos keek hij
+klagend rond, waar hij binnen kon gaan, zoodat het tenminste niet
+op hem sneeuwde en gelukkig zag hij een huis op de wallen van het
+kasteel, dat ietwat naar voren sprong, waaronder hij besloot tot den
+dageraad te blijven. Toen hij daarheen was gegaan, vond hij onder
+dien voorsprong een deur, die gesloten was, aan welker voet hij wat
+stroo ontdekte. Treurig en klagend legde hij zich er op neer, keerde
+zich herhaaldelijk bedroefd tot San Giuliano en zeide, dat dit niet
+overeenkwam met het geloof, dat hij in hem had. Maar San Giuliano,
+die op hem lette, bereidde hem zonder dralen een goede schuilplaats.
+
+Er was in dat slot een zeer jonge weduwe, schooner dan eenige andere
+vrouw, die de markies Azzo lief had als zijn leven en die haar op dat
+oogenblik onderhield. Gezegde donna woonde in dat huis onder welks
+voorsprong zich Rinaldo had begeven om te overnachten. Den vorigen
+dag was juist de markies daar gekomen om den nacht bij haar door te
+brengen en had in haar huis stil een bed laten gereed maken en een
+heerlijk avondmaal. Maar toen alles klaar was en zij niets anders
+wachtte dan de komst van den markies aan het avondmaal, kwam er een
+knecht aan de deur, die berichten bracht aan hem, welke hem dadelijk
+dwongen te paard te stijgen. Hierdoor na te laten zeggen aan de donna,
+dat zij niet zou wachten, ging hij haastig weg. Daardoor was de donna
+een weinig mistroostig en niet wetende wat te doen, nam zij zich voor
+in het bad te gaan gemaakt voor den markies, en dan te avondmalen en
+naar bed te gaan. Ze ging dan ook in het bad.
+
+Nu was dit bad dicht bij den uitgang, waar de armzalige Rinaldo buiten
+was, zoodat zij daarin staande het klagen en het klappertanden hoorde
+van Rinaldo, dat het geklepper van een ooievaar scheen. Daarom zeide
+zij na haar meid te hebben geroepen: Ga naar boven en zie over den
+rand van den muur, wie er aan de voet van de deur ligt, en wat hij
+er doet. De meid ging heen en daar de klaarheid van de lucht haar
+te hulp kwam, zag zij hem in zijn hemd en blootsvoets daar zitten,
+gelijk verteld is, en vreeselijk beven. Toen vroeg zij hem, wie
+hij was. Rinaldo was zoo koud, dat hij ternauwernood kon spreken,
+zeide haar hoe en waarom hij daar kwam, zoo kort hij kon en begon
+haar nederig te smeeken, om indien het kon, hem daar niet van koude
+te laten sterven. De meid, die medelijden met hem had, ging naar de
+donna en vertelde haar alles. Ook die was barmhartig en na zich te
+hebben herinnerd, waar de sleutel was van de deur, die telkens dienst
+deed bij de geheime binnenkomst van den markies, zeide zij: Ga en doe
+hem zachtjes open; hier is het avondmaal. Er is niemand om het op te
+eten en er is plaats genoeg om hem te logeeren. De meid prees de dame
+zeer om haar menschlievendheid, ging heen en opende de deur en nadat
+zij hem binnen had gelaten, zei de donna hem haast bevroren ziende: Ga
+bijtijds, goede man, in het bad, dat nog warm is. Hij, zonder verdere
+uitnoodiging af te wachten, deed het van zelf. Toen hij door die warmte
+hersteld was, scheen het hem, dat hij van den dood tot het leven was
+teruggekeerd. De donna leende hem daarna kleeren van haar echtgenoot,
+die kort te voren was overleden en die, toen hij ze had aangetrokken,
+hem naar het lijf gemaakt schenen. Terwijl hij de verdere bevelen der
+dame afwachtte, begon hij God en San Giuliano te danken, die uit zulk
+een boozen nacht, gelijk hij verwachtte, hem hadden verlost en naar
+het hem voorkwam, naar die goede herberg geleid. Toen de donna na
+haar bad een weinig gerust had en een groot vuur had laten aanleggen
+in de kamer, waarin zij kwam, vroeg zij hoe het met den goeden man was.
+
+Hierop antwoordde de meid: Mevrouw, hij heeft zich opnieuw gekleed, is
+een knap man en schijnt zeer welgemanierd. Ga dan heen, zei de donna,
+roep hem en zeg hem, dat hij hier bij het vuur komt en het avondmaal
+gebruikt, want ik weet, dat hij dit nog niet heeft gedaan. Rinaldo
+kwam binnen, zag de donna en daar zij hem van hoogen stand scheen,
+groette hij haar eerbiedig en dankte haar voor de gunsten, die zij
+hem bewees, zoo goed hij kon. Toen de donna hem goed had aangekeken
+en aangehoord, scheen hij haar, wat de meid van hem gezegd had. Ze
+ontving hem vriendelijk, liet hem familiaar naast haar bij het vuur
+zitten en vroeg hem welk ongeluk hem daarheen had gevoerd. Rinaldo
+vertelde alles geregeld achter elkaar. Zij had bij de komst van
+Rinaldo's knecht in het kasteel al iets er van gehoord, zoodat zij,
+wat hij vertelde, volkomen geloofde. Zij zeide hem ook, wat zij van
+zijn knecht al wist en hoe hij dien allicht den volgenden morgen
+kon aantreffen. Toen de tafel gedekt was begon, gelijk de donna het
+wilde, Rinaldo na met haar te samen de handen te hebben gewasschen,
+te eten. Hij was groot van figuur, schoon en aangenaam van gelaat,
+van zeer lofwaardige en sierlijke manieren en een jonge man van
+middelbaren leeftijd. De dame had er meermalen op gelet en hem
+zeer geprezen en reeds, omdat de markies die daar moest komen om
+te slapen, de begeerte tot bijslaap in haar had opgewekt, had zij
+daar zin in. Nadat zij van tafel was opgestaan, vroeg ze haar meid,
+of het die goed scheen nu de markies haar voor den mal had gehouden,
+dat zij gebruik zou maken van de goede gelegenheid, haar door de
+fortuin aangeboden. Daar de meid de begeerte van haar donna kende,
+raadde zij haar ten sterkste aan om dit te doen. Hierop keerde zij
+naar het vuur terug, waar zij Rinaldo alleen had achtergelaten, begon
+hem verliefd aan te zien en zei: Zeg Rinaldo, waarom zit je zoo in
+gedachten! Geloof je niet je te kunnen schadeloos stellen voor een
+paard en een paar kleeren, die je hebt verloren? Troost je en wees op
+je gemak, alsof je thuis waart; ik had je al eerder willen zeggen,
+dat ik je al honderd maal had willen omhelzen en kussen, toen ik
+je in de kleeren van mijn overleden man zag en het mij scheen, of
+hij het was. Als ik niet bang was geweest, dat het je onaangenaam
+zou zijn, had ik het zeker gedaan. Rinaldo, die deze woorden hoorde
+en den gloed in de oogen van de donna zag, daar hij niet gek was,
+zeide met geopende armen tegenover haar: Mevrouw, wanneer ik er aan
+denk, dat ik altijd zal moeten zeggen, dat ik aan u het leven dank,
+als ik er acht op geef, hoe gij mij hebt geholpen, zou het van mij
+een schelmenstreek zijn, als ik niet geneigd was alles te doen,
+wat u aangenaam is. Voldoe dus aan uw begeerte door mij te omhelzen
+en te kussen, want ik zal het u meer dan gaarne doen. Meer woorden
+waren hierbij niet noodig. De donna, die van liefdeverlangen brandde,
+wierp zich spoedig in zijn armen en nadat zij hem wel duizend malen
+verlangend had omhelsd en gekust en van hem gekust was, stonden zij
+op, gingen in de slaapkamer en begaven zich dadelijk ter ruste en ten
+volle en meermalen, tot het dag werd, bevredigden zij hun begeerten.
+
+Toen de dageraad aanbrak en zij opstonden, gaf de donna, opdat niemand
+er erg in zou hebben, hem eenige vrij armelijke kleeren en vulde zijn
+beurs met geld. Zij verzocht hem stilzwijgendheid en na hem eerst den
+weg te hebben gewezen om in het kasteel zijn knecht te vinden, liet
+zij hem door het deurtje, waar hij binnen kwam, weer uit. Hij deed,
+toen het helder dag werd, of hij van verre aankwam, ging, toen de
+poorten geopend waren, in het slot en vond zijn knecht. Daar, toen
+hij zijn eigen kleeren uit het valies had aangedaan en op het paard
+van zijn knecht wilde stijgen, werden als door een hemelsch wonder de
+drie bandieten, die hem den vorigen avond beroofd hadden, wegens een
+ander misdrijf, waarvoor zij kort daarop gevat waren, in het kasteel
+gebracht en hij kreeg na hun bekentenis, het paard, de kleeren en het
+geld terug, zoodat hij er niets bij verloor dan een paar kousebanden,
+waarvan de roovers zelf niets meer wisten. Rinaldo steeg te paard,
+dankte God en San Giuliano, keerde gezond en wel naar huis terug en
+den volgenden dag spartelden de drie bandieten aan de galg.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden, die hun geld op dwaze wijze hebben verkwist,
+    geraken in armoede. Een neef van hen, die wanhopig naar
+    huis terugkeert, ontmoet een abt, die de dochter blijkt te
+    zijn van den koning van Engeland. Na hem te hebben getrouwd,
+    herstelt zij voor haar ooms alle schade en brengt ze weer in
+    goeden doen._ [25]
+
+
+De lotgevallen van Rinaldo d'Asti werden met bewondering door de dames
+aangehoord en zijn vroomheid geprezen en God en San Giuliano door hen
+gedankt, dat zij bij zijn hoogsten nood hem hulp hadden verleend. Maar
+de donna (wat men ook zei van dat middel om het te verbergen) werd
+niet dwaas genoemd, die de goede gelegenheid had weten te gebruiken,
+welke God haar had gegeven. Terwijl men glimlachend sprak over den
+goeden nacht, dien zij had doorgebracht, begon Pampinea, die naast
+Filostrato zat en bedacht, dat aan haar de beurt kwam, te peinzen,
+wat zij zou vertellen. Na het bevel van de koningin ving zij niet
+minder flink dan blijmoedig, spoedig aldus aan te spreken:
+
+Waardige donna's. Hoe meer men spreekt van de lotswisselingen der
+fortuin, des te meer blijft er voor wie de zaken wel wil beschouwen,
+over om te bespreken en dit is niet te verwonderen, indien men
+bescheiden bedenkt, dat alle dingen, die wij hoovaardig de onzen
+noemen, in haar handen zijn en bijgevolg door haar naar haar verborgen
+oordeel van het eene in het andere en van het andere in het een [26]
+achtereenvolgens, zonder eenigen bij ons bekenden stelregel door
+haar kunnen veranderd worden. Wanneer men het te goeder trouw in
+alle en dezen ganschen dag aantoont en het bovendien nog in eenige
+vertellingen is uiteengezet, zal het toch aan onze koningin behagen,
+dat men hierover spreekt. En het zal misschien niet zonder nut zijn
+voor de toehoorders, waarvoor ik een vertelling van mij aan de reeds
+verhaalden zal toevoegen, welks strekking u wel zal behagen.
+
+Er was vroeger in onze stad een ridder, Tedaldo genaamd, die, naar
+enkelen beweren, uit het geslacht der Lamberti's stamde. Anderen houden
+vol, dat hij aan de Agolanti's ontsproot, daar zij misschien hun
+meening meer dan op iets anders grondden op het vak, dat zijn zonen
+later uitoefenden en dat de Agolanti's steeds hadden uitgeoefend en
+nog uitoefenen. Maar daar latend wat hiervan waar zij, vertel ik u,
+dat hij destijds een zeer rijk ridder was en dat hij drie zoons had,
+van welke de eerste Lamberti, de tweede Tedaldo en de derde Agolante
+heette, alle drie knappe en beminnelijke jongelieden. De oudste was
+nog geen achttien jaar, toen de rijke messire Tedaldo kwam te sterven
+en hun, zijn wettigen erven, al zijn roerend en onroerend goed naliet.
+
+Zij voelden zich zeer rijk en aan gelden en aan goederen; zij kenden
+geen perken voor hun eigen welbehagen en begonnen zonder eenigen teugel
+of tucht hun bezittingen te verkwisten, hielden een groot personeel,
+vele en goede paarden, honden, pluimvee, ontvingen voortdurend gasten,
+gaven geschenken, hielden steekspelen en leefden niet slechts gelijk
+het aan edellieden betaamt, maar bovendien al naar het in hun jeugdig
+brein opkwam. Het duurde dan ook niet lang of op die wijze werd de
+schat hun door hun vader nagelaten minder en toen voor hun reeds
+begonnen uitgaven hun inkomsten niet voldoende meer waren, verkochten
+en verpandden ze hun bezittingen. Zij verkochten den eenen dag dit,
+den volgenden wat anders en de armoede opende hun de oogen, welke de
+rijkdom hun gesloten had gehouden. Lamberti, riep daarom de andere twee
+tot zich en zeide hen hoe groot de naam van hun vader was geweest, hoe
+groot de hunne en hoe groot hun rijkdom was en tot welk een armoede
+zij door hun wanordelijke verkwisting gekomen waren. Hij gaf hun den
+raad, voor hun ellende nog meer aan den dag kwam, met hem te samen
+het weinige wat hun nog gebleven was te verkoopen, en weg te gaan en
+zoo deden ze. Zonder afscheid te nemen en zonder opzien te baren,
+trokken zij uit Florence en hielden zich nergens op, totdat zij in
+Engeland waren. Toen huurden zij in Londen een huisje, maakten zeer
+weinig vertering en leenden op woeker zonder genade. Hierbij was de
+fortuin hun zoo gunstig, dat zij binnen enkele jaren een groote som
+gelds overhielden. Aldus keerde de een na den ander naar Florence
+terug, ze kochten hun bezittingen weer op, wisten bovendien nog meer
+te koopen en kozen zich vrouwen. Daar zij nog altijd in Engeland
+op woeker leenden, zonden zij tot het waarnemen van hun zaken een
+jonkman, een neef van hen daarheen, die Alexander heette. Ze hadden
+alle drie te Florence vergeten in welk een toestand de dwaasheid
+der verkwisting hen had gebracht en begonnen, hoewel zij een familie
+hadden gevormd, meer dan ooit overmatig geld te verteren. Zij hadden
+het grootste crediet bij ieder koopman en van elk een groote som gelds
+in handen. Het geld door Alexander gezonden hielp hen eenige jaren lang
+om hun verkwistingen vol te houden. Alexander leende aan baronnen op
+hun kasteel en op andere inkomsten, die er met groote winst hem goed
+borg voor stonden. Terwijl de drie gebroeders rijkelijk verteerden
+en het geld hun ontbrak en zij leenden, daar zij altijd vaste hoop
+op Engeland hadden, brak er daar toevallig tegen de verwachting van
+iedereen een oorlog uit tusschen den koning en een van zijn zoons. Het
+geheele eiland raakte verdeeld, zoodat deze met den een en eene het
+met den ander streed. Hierdoor waren al de kasteelen der baronnen van
+Alexander verpand en alle andere inkomsten geheel onzeker. Daar men van
+dag tot dag nog hoopte op vrede tusschen vader en zoon en dat bijgevolg
+alles aan Alexander zou worden teruggegeven zoowel de rente als het
+kapitaal en Alexander niet van het eiland vertrok, beperkten de drie
+broeders, die te Florence waren hun zeer groote verteringen in niets
+en borgden elken dag meer. Maar toen men na enkele jaren niets van de
+gekoesterde hoop zag komen, verloren de drie gebroeders niet alleen
+hun crediet, maar hun schuldeischers drongen op betaling aan en zij
+werden gevangen genomen. Daar hun bezittingen niet toereikend waren
+om te betalen, bleven zij voor goed in de gevangenis en hun vrouwen
+en kleine kinderen zwierven van dorp tot dorp rond in schamele kleeren
+en zij wisten niet beter dan dat zij eeuwige armoede te wachten hadden.
+
+Alexander, die in Engeland verscheidene jaren vergeefs op den vrede
+gewacht had, zag dat hij niet kwam. Het scheen hem daar twijfelachtig
+voor zijn levensbehoud en voor verdiensten te blijven. Hij nam
+zich voor naar Italië terug te keeren en ging geheel alleen op
+weg. Toen hij Brugge verliet, zag hij, dat toevallig eveneens een
+witte benedictijner-abt de stad uitreed door vele monniken vergezeld
+en met veel dienstpersoneel en bagage vooruit. Daarop volgden een
+paar oude ridders, verwant met den koning, met welke Alexander
+als met bekenden een gesprek begon en in hun gezelschap werd hij
+goed ontvangen. Terwijl hij aldus met hen voorttoog, vroeg hij hun
+stilletjes wie de monniken waren, die met zooveel bedienden te paard
+reisden en waar zij heengingen. Hierop antwoordde een der ridders: Die
+daar vooruit rijdt, is een ons verwant jonkman, die onlangs tot abt is
+gekozen van een der rijkste abdijen van Engeland. En omdat hij volgens
+de wetten te jong is om zulk een waardigheid te erlangen, gaan wij met
+hem naar Rome om van den Heiligen Vader gedaan te krijgen, dat hij hem
+wegens den jeugdigen leeftijd dispensatie verleent en hem dan in die
+waardigheid bevestigt. Maar u moet daarover niet met anderen spreken.
+
+Daar nu de jonge abt dan eens voorop, dan weer achteraan in den stoet
+reed, gelijk wij allen dit van voorname heeren elken dag zien, kwam
+hij op dien tocht dicht bij Alexander, die een zeer knap man was van
+figuur en gelaat en die meer dan iemand het wezen kon, welopgevoed
+en aangenaam en van goede manieren was. Deze beviel hem op het eerste
+gezicht buitengewoon, zooveel als ooit iemand hem behaagd had en hem
+tot zich roepende, begon hij heel gezellig met hem te praten en te
+vragen wie hij was, vanwaar hij kwam en waar hij heenging. Aan hem
+legde Alexander vrijelijk zijn geheelen toestand bloot, voldeed aan
+zijn vragen en bood zich tot elken dienst, hoe weinig het ook zijn
+mocht, aan. De abt hoorde naar zijn aangenaam en geregeld gesprek en
+toen hij aandachtiger zijn manieren beschouwde en er van overtuigd
+werd, dat hij ondanks zijn nederig beroep, edelman moest zijn, werd
+hij met hem nog meer ingenomen. Hij was vol medelijden over zijn
+ongelukken, troostte hem vriendelijk en zeide hem, dat hij goeden moed
+moest houden, omdat, als hij een flink man was, God hem opnieuw zou
+plaatsen, vanwaar hij hem verworpen had en hooger zelfs. Hij verzocht
+hem, omdat hij ook naar Toscane ging, hem gezelschap te houden,
+daar de ander er insgelijks heentoog. Alexander bedankte hem voor
+dien troost en zeide, dat hij gereed was tot elk verzoek van hem.
+
+Terwijl de abt aldus voortging en bij hem nieuwe gedachten opkwamen
+door den geest van Alexander, bereikten zij na eenigen tijd een
+dorp, dat niet al te rijk van herbergen was voorzien. Daar de abt
+er wilde logeeren, liet Alexander hem bij een waard afstijgen, die
+hem nogal toegedaan was, en liet voor hem een kamer in orde maken
+in het geriefelijkste vertrek van het huis. Nu hij als het ware de
+hofmeester van den abt was geworden en hij zeer practisch was, had
+hij het personeel van den abt, deze hier en gene daar, onder dak
+gebracht. Toen de abt het avondmaal had genuttigd en al een goed
+deel van den nacht voorbij was en iedereen was gaan slapen, vroeg
+Alexander, waar hij kon ter ruste gaan. Hierop antwoordde de waard:
+ik weet het werkelijk niet; gij ziet, dat alles vol is en gij kunt
+mij en mijn huishouden zien slapen op banken; evenwel zijn er in de
+kamer van den abt een soort graankisten, waar ik u heen kan brengen
+en u wat beddegoed kan geven en waarop gij op de beste manier als
+het u belieft, dezen nacht kunt liggen. Hierop sprak Alexander: Hoe
+zal ik in de kamer van den abt kunnen komen; gij weet, dat die zoo
+klein is, dat er door haar nauwheid zelfs niet een van zijn monniken
+kon liggen? Had ik dat geweten, toen de gordijnen er opgehangen
+werden, dan had ik op de graankisten zijn monniken laten slapen en
+mij bevonden, waar de monniken nu liggen. De waard hernam: Het is
+nu eenmaal zoo en gij kunt als gij wilt, daar het best logeeren. De
+abt slaapt, de voorhangen zijn dicht, ik zal u er zacht een matras
+toeschuiven en gij legt u er dan ter ruste. Alexander, die zag,
+dat dit kon gebeuren zonder den abt te storen, stemde er in toe en
+zoo stil hij kon, ging hij er liggen. De abt, die niet sliep, maar
+daarentegen hartstochtelijk aan zijn jeugdige begeerten dacht, hoorde,
+dat de waard en Alexander spraken en had ook gemerkt, waar Alexander
+zich had neergelegd. Hierdoor zeide hij in zichzelf zeer welgemoed:
+God heeft mij het geschikte oogenblik voor mijn wenschen gezonden;
+indien ik het niet aangrijp, zal het zoo per toeval in langen tijd
+niet terugkeeren. Nadat de abt over alles had nagedacht om hem bij
+zich te hebben en alles stil scheen in de herberg, riep hij met een
+zeer zachte stem Alexander en verzocht hem zich naast hem te leggen,
+die na vele weigeringen zich ontkleedde en dit deed. De abt, die
+hem de hand op de borst legde, begon die niet anders te beroeren
+dan de mooie meisjes het hun minnaars doen, waarover Alexander zich
+zeer verwonderde en er zeer aan twijfelde of de abt niet bewogen
+werd door ongeoorloofden hartstocht. De abt begreep dadelijk die
+twijfel òf door argwaan, òf door een beweging, die Alexander maakte
+en glimlachte en nadat hij haastig van zijn lichaam het hemd, dat
+hij aanhad, had neergetrokken, nam hij de hand van Alexander die hij
+op zijn borst legde en zei: Alexander, verban die dwaze gedachte
+en eer zoekend kennen, wat ik je hier verberg. Toen Alexander de
+hand op het lichaam van den abt had gelegd, vond hij twee gladde,
+stevige en zachte borsten als van ivoor. Toen hij die gevonden had
+en begrepen, dat dit een vrouw moest wezen, wilde hij zonder een
+verdere uitnoodiging af te wachten en haar snel te hebben omarmd,
+haar kussen en zij zeide: Hoor, voor dat gij mij nadert, wat ik je
+zeggen wil. Gelijk je kunt weten ben ik een vrouw en geen man. Ik
+heb als jonkvrouw mijn huis verlaten en ging naar den Paus, opdat
+die mij zou uithuwelijken. Het is uw geluk of mijn ongeluk, dat,
+toen ik u gisteren zag, mij de liefde ontbrandde als nooit een man
+een vrouw deed. Hierom had ik besloten u boven allen tot echtgenoot
+te verlangen. Zoo gij mij niet tot vrouw wilt, ga dan dadelijk hier
+uit en keer op uw plaats terug. Alexander, hoewel die haar nog niet
+kende, maar op het gezelschap lette, dat zij had, meende, dat zij edel
+en rijk moest zijn, en zag, dat zij zeer schoon was; daarom zonder
+al te lang na te denken antwoordde hij, dat, als het haar beviel,
+het hem zeer aangenaam zou zijn. Zij ging daarop in het bed rechtop
+zitten voor een plaat, waarop God was afgebeeld, gaf hem een ring in
+de hand en huwde hem en na elkaar te hebben omhelsd met groot genoegen
+van weerskanten, waren zij gelukkig zoolang de nacht duurde. Nadat
+zij maatregelen hadden beraamd en orde op hun zaken hadden gesteld,
+stond Alexander bij het krieken van den dag op en ging vervolgens de
+kamer uit, waar hij binnen was gekomen zonder dat iemand wist, waar
+hij had geslapen. Hij was bovenmatig verheugd, ging met den abt en
+diens gezelschap op reis en na vele dagen kwamen zij te Rome. Daarna,
+sinds zij er eenigen tijd hadden vertoefd, kwamen de abt met de twee
+ridders en Alexander bij den Paus en nadat zij hem den verschuldigden
+eerbied hadden betuigd, begon, de abt aldus te spreken:
+
+Heilige Vader, gelijk gij het beter dan iemand kunt weten, moet ieder,
+die goed en fatsoenlijk wil leven zooveel mogelijk alles vermijden,
+wat hem tot iets slechts zou kunnen leiden. Opdat ik, die fatsoenlijk
+wil blijven, dit naar welgevallen kan doen, ben ik in het kleed, waarin
+gij mij ziet, heimelijk gevlucht met het grootste deel der schatten
+van den koning van Engeland, mijn vader (die mij met een oud man,
+den koning van Schotland, wilde laten trouwen, terwijl ik nog een
+jong meisje ben gelijk gij ziet.) Ik kwam hier, opdat Uw Heiligheid
+mij zou uithuwelijken en mij daarbij hielp. Nu deed mij niet zoozeer
+de leeftijd van den koning van Schotland vluchten als de vrees door
+de zwakheid van mijn jeugd iets te doen, wanneer ik eenmaal met hem
+getrouwd zou zijn, wat tegen de goddelijke wetten was en tegen de
+eer van het koninklijk bloed van mijn vader. En terwijl ik met dit
+geloof hier kwam, heeft God, die alleen het best weet, wat ieder
+behoeft,--ik geloof door zijn barmhartigheid--mij dezen toegevoerd,
+die het Hem behaagde, dat mijn echtgenoot zou worden. Dat is deze jonge
+man, die Alexander heet en dien gij thans voor u ziet en wiens zeden
+en moed een of andere groote dame waardig zijn, hoewel misschien de
+adel van zijn bloed niet zoo doorluchtig is als het koninklijke van
+mij. Hem heb ik genomen en hem wil ik dan ook hebben. Nooit wil ik
+een ander bezitten, wat ook mijn vader of anderen er van zeggen. Nu
+is de voornaamste reden, waarom ik op reis ging, vervallen, maar
+het behaagt mij mijn tocht voort te zetten, zoowel om de heilige en
+eerbiedwaardige plaatsen op te zoeken, van welken deze stad vol is
+als om Uwe Heiligheid in persoon te aanschouwen en ook opdat het
+huwelijk door Alexander en mij alleen gesloten voor God, openlijk
+zal worden voltrokken in Uw tegenwoordigheid en zoodoende van alle
+andere menschen. Daarom bid ik U nederig, dat, wat aan God en mij
+behaagde, ook U welgevallig zal zijn en gij Uw zegen geeft, opdat
+wij hiermee als met meer zekerheid omtrent de goedkeuring van hem,
+wiens Stedehouder gij zijt, ter eere van God en van u kunnen leven
+en eindelijk sterven. Alexander verwonderde zich er over, dat zijn
+vrouw de dochter was van den koning van Engeland en was vervuld van
+wonderbaarlijke, geheime vreugde maar de twee ridders verbaasden zich
+nog meer en waren zoo verstoord, dat zij, als ze elders dan bij den
+Paus waren geweest, Alexander en misschien ook de donna een leelijke
+poets hadden gebakken.
+
+Anderzijds verwonderde de Paus zich zeer, zoowel over de vermomming van
+de dame als over haar verkiezing tot abt, maar daar hij zag, dat men
+er niets aan kon veranderen, voldeed hij aan haar bede. Eerst bracht
+hij de ridders, die hij verstoord zag, tot kalmte, verzoende hen weer
+met de donna en Alexander en gaf order tot wat er te doen bleef. Toen
+de dag, door hem bepaald, gekomen was, liet hij in tegenwoordigheid
+van alle kardinalen en van een groot aantal hooggeplaatste personen,
+die waren uitgenoodigd en die waren verschenen om aanwezig te zijn
+bij het prachtige feest, dat hij had laten voorbereiden, de donna
+komen koninklijk getooid, die zoo schoon en bekoorlijk leek, dat zij
+naar waarheid door allen werd geprezen en evenzoo Alexander prachtig
+uitgedost, in uiterlijk en manieren heelemaal niet een jongeling,
+die op woeker had geleend, maar veeleer een prins van koninklijken
+bloede en door de twee ridders zeer geëerd. Daarop liet de Paus opnieuw
+plechtig het huwelijk vieren en na een schoone en weelderige bruiloft,
+liet hij ze gaan met zijn zegen.
+
+Het stond Alexander en ook de donna aan van Rome vertrekkend naar
+Florence te reizen, waar reeds de faam het nieuws had verbreid. Daar
+liet de donna, door de burgers met de hoogste eer ontvangen, de drie
+gebroeders bevrijden, nadat ze eerst iedereen had laten betalen en aan
+hen en hunne vrouwen hun bezittingen teruggaf. Alexander en zijn vrouw
+vertrokken onder de toejuichingen van allen en voerden Agolante met
+zich mede en te Parijs gekomen, werden zij met eerbewijzen door den
+koning verwelkomd. Vervolgens gingen de twee ridders naar Engeland en
+onderhandelden zoo met den koning, dat hij hun genade schonk en met
+een zeer groot feest haar en zijn schoonzoon ontving, dien hij met
+de grootste plechtigheid tot ridder sloeg en wien hij het graafschap
+Cornwales schonk. Alexander was zoo bekwaam en wist zoo te handelen,
+dat hij den zoon met den vader verzoende, waaruit veel goeds voor
+het eiland volgde en waardoor hij de liefde verwierf en de gunst
+van alle bewoners. En Agolante moet ook weer alles ontvangen hebben,
+wat men hem schuldig was en kwam weer buitengewoon rijk te Florence,
+nadat graaf Alexander hem eerst tot ridder had verheven.
+
+De graaf leefde sinds dien tijd roemrijk met zijn vrouw en volgens
+het zeggen van enkelen veroverde hij door zijn verstand en moed en
+met de hulp van zijn schoonvader daarna Schotland en werd daar tot
+koning gekroond.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+
+    _Landolfo Ruffolo wordt arm, en daarna zeeroover. Door de
+    Genueesen gevangen genomen lijdt hij schipbreuk en redt zich
+    op een kist vol kostbare juweelen. Hij wordt op Corfoe door
+    een vrouw opgenomen en keert rijk naar huis terug._
+
+
+Laurette zat naast Pampinea en toen zij die tot het roemvol einde van
+haar vertelling gekomen zag, begon zij zonder langer te wachten aldus
+te spreken: Zeer genadige donna's. Geen daad kan naar mijn oordeel u
+meer er een van de fortuin blijken dan iemand van de diepste ellende
+tot koninklijken rang zich te zien verheffen gelijk de vertelling van
+Pampinea aantoonde, dat Alexander overkomen is. En opdat, wat van de
+voorgestelde stof ook in het vervolg gezegd wordt, zal overeenstemmen
+met hetgeen ik nu van dezelfde strekking verhaal, zal ik mij niet
+weerhouden u een historie te vertellen, die, hoewel zij de grootste
+ellende inhoudt, echter niet zulk een schitterenden uitslag heeft. Ik
+weet wel, als ik daar op let, dat die met minder aandacht zal worden
+aangehoord, maar omdat ik niet anders kan, zal het mij worden vergeven.
+
+Men houdt den zeekant van Reggio tot Gaeta voor het liefelijkste deel
+van Italië. Hier bevindt zich in de nabijheid van Salerno een kust,
+die op de zee uitziet, welke de bewoners la Costa d'Amalfi noemen,
+vol kleine steden, tuinen en beken, bewoond door de rijkste en
+ondernemendste kooplieden. Onder gezegde steden is er een Ravello
+[27] genaamd, waar, zoo er heden al rijke lieden wonen, destijds een
+zeer rijke leefde, Landolfo Ruffolo. Daar hij niet genoeg had aan
+zijn geld en verlangde dit te verdubbelen, liep hij gevaar alles te
+verliezen met zijn leven er bij. Hij dan, gelijk dat gewoonte is bij
+kooplieden, na een plan te hebben gemaakt, kocht een zeer groot schip,
+bevrachtte het voor zijn rekening met verschillende koopwaren en ging
+hiermee naar Cyprus. Na hier te zijn aangekomen, vond hij hier met
+hetzelfde soort koopwaren, die hij had aangebracht, andere schepen,
+zoodat hij niet alleen heel goedkoop moest verkoopen wat hij had
+meegebracht, maar als hij ze kwijt wou raken, ze moest wegsmijten,
+zoodat hij hierover de wanhoop nabij was. Hij had hiervan zeer veel
+verdriet, niet wetend wat te doen, nu hij zag, dat hij van een zeer
+rijk man in korten tijd arm was geworden en hij dacht er over òf
+te sterven òf door roof zijn schade te herstellen, opdat hij, waar
+hij rijk vandaan was gekomen, niet arm zou terugkeeren. Toen hij een
+kooper voor zijn groot schip gevonden had, kocht hij met dit geld en
+met het andere, wat hij voor zijn koopwaar had ontvangen, een licht
+scheepje om te kapen en voorzag dit met al wat hiertoe noodig was,
+rustte het uitstekend uit en begon op alles jacht te maken, vooral
+op de Turken. Bij de kaapvaart was de fortuin hem zeer gunstig, die
+'t hem niet was geweest in den handel. Misschien in één jaar roofde en
+nam hij zooveel schepen van de Turken, dat hij niet alleen herkregen
+had, wat hij in den handel had verloren, maar hij had het meer dan
+verdubbeld. Toen hij van de eerste smart van het verlies hersteld was
+en wist, dat hij genoeg had, nam hij zich voor er geen tweede keer
+in te loopen en dat, wat hij nu had, hem genoeg zou zijn. Hij besloot
+naar huis terug te keeren en beangst voor den handel, wilde hij zijn
+geld niet meer in koopwaar omzetten, maar stak met het scheepje,
+waarmee hij het had gewonnen, in zee.
+
+Toen hij reeds in den Archipel was, verhief zich 's avonds een storm,
+die niet slechts tegen zijn koers in ging, maar die de zee zeer ruw
+maakte, wat zijn scheepje niet goed kon verduren, zoodat hij in een
+zeeboezem, welken een klein eiland gevormd had, voor dien wind beschut,
+zijn toevlucht nam en zich voornam beter weer af te wachten. Hij
+was hier pas kort, toen er twee galjoenen van Genueezen ankerden,
+die van Constantinopel kwamen om hetzelfde weer als Landolfo te
+ontvluchten en met moeite er in slaagden. De manschappen hiervan, die
+het scheepje zagen en hem den weg hadden afgesloten om te vertrekken,
+hoorden, wie hij was en daar zij al bij gerucht wisten, dat hij zeer
+rijk was, besloten zij, gelijk natuurlijk is bij menschen begeerig
+naar geld en roofziek, het te bemachtigen. Toen zij een deel van hun
+volk met den voetboog en wel gewapend hadden aan land gezet, lieten
+zij een gedeelte er van naderen, zoodat niemand van het scheepje,
+als hij niet wilde doorboord worden, er uit kon komen. De anderen,
+die booten hadden laten zakken, naderden, begunstigd door de zee, het
+vaartuig van Landolfo en met weinig moeite hadden ze in korten tijd het
+heele scheepsvolk zonder een man te verliezen in handen. Zij brachten
+Landolfo op een van hun galjoenen, namen alles van zijn scheepje weg,
+deden dat zinken en lieten hem slechts een armzalig wambuis.
+
+Toen den volgenden dag de wind gekeerd was, zeilden de galjoenen naar
+het westen en dien geheelen dag was hun reis gunstig, maar tegen den
+avond stak er een storm op, die hooge zeeën voortjoeg en de twee
+schepen van elkaar scheidde. Door de kracht van den wind stootte
+het schip, waarop de ellendige en arme Landolfo zich bevond, met
+een vreeselijken schok op de hoogte van het eiland Cefalonia op een
+zandbank en op dezelfde wijze als een glas tegen een muur geslagen,
+barstte het geheel uiteen. De arme schipbreukelingen, die er zich op
+bevonden, begonnen, terwijl de zee vol drijvende koopwaren was en vol
+kisten en planken, gelijk dat gewoonlijk geschiedt en terwijl de nacht
+zeer donker was en de zee dreigend en hol, te zwemmen, voor zoover
+dat mogelijk was en zich vast te klampen aan de voorwerpen, die bij
+toeval vóór hen dreven. Onder hen was ook de ellendige Landolfo,
+die nog den vorigen dag herhaaldelijk den dood had aangeroepen,
+dien hij verkozen had, liever dan dat men hem arm naar huis zag
+terugkeeren. Maar hij was toch bevreesd, nu hij dien onder de oogen
+zag. Toen hem ook een plank in handen kwam, ging hij daaraan hangen,
+opdat misschien God hem het verdrinken zou besparen en hem hulp zou
+zenden tot zijn redding. Schrijlings hield hij zich, zoo goed hij
+kon, hieraan vast door de zee en de wind dan hier en dan daarheen
+geslingerd, tot het dag werd. Toen rondziende, ontwaarde hij niets
+dan lucht en water en een kist, die op de golven dreef, welke hem
+telkens tot zijn grooten schrik naderde, daar hij vreesde, dat die
+hem zou stooten, zoodat hij zou verdrinken. Iederen keer als die hem
+nabij kwam, verwijderde hij die, zooveel hij kon, hoewel hij weinig
+kracht over had, met de hand. Maar terwijl dat gebeurde, kwam er uit
+de lucht opeens een windstoot los en gaf de zee aan de kist zoo'n
+schok en aan de plank, waarop Landolfo zat, dat hij omgesmeten onder
+water raakte en zwemmend boven kwam meer door vrees dan door kracht
+en zich ver van de plank verwijderd zag. In angst die niet te kunnen
+bereiken, naderde hij de kist, die vrij dichtbij was en met de borst
+aan het deksel geleund, stuurde hij haar zoo goed hij kon met de armen
+vooruit. Op die manier door de zee dan hier, dan daarheen geslingerd,
+zonder te eten, omdat hij niets had, en meer drinkend dan hem lief was,
+en zonder iets anders dan water te zien, bleef hij den geheelen dag
+en bij den invallenden nacht in dien toestand. Den volgenden dag,
+òf naar Gods wil, òf doordat de kracht van den wind het deed, en
+terwijl hij haast een spons was geworden, en de zijden van de kist
+met de beide handen stevig vasthield (gelijk we het drenkelingen
+zien doen, als ze iets beet pakken), kwam hij aan de kust van het
+eiland Corfoe, waar een arm vrouwtje toevallig haar potten met zand
+en zeewater waschte en schoon maakte. Toen zij hem zag naderen en
+niet wist, wat het was, twijfelde zij en liep schreeuwend weg. Hij
+kon niet spreken en niets zien, maar daar de zee hem toch naar den
+vasten wal voerde, werd de vorm van de kist voor de vrouw duidelijk
+en daarna scherper oplettend en kijkend, ontwaarde zij eerst de armen
+om de kist uitgestrekt. Vervolgens ontdekte zij het menschengezicht en
+begreep wel, wat dat had te beduiden. Daarom bewogen door medelijden,
+ging zij een eind het water in, dat al stil was, trok hem bij de haren
+met de heele kist aan land en maakte met moeite zijn handen daarvan
+los. Terwijl zij de kist op het hoofd van een harer dochters laadde,
+die bij haar was, droeg zij hem als een klein kind op het land, bracht
+hem in een badkamer en wreef en waschte hem zoo met warm water, dat de
+verloren warmte in hem terugkeerde en een deel der verdwenen krachten.
+
+Toen het tijd scheen, liet zij hem uit de badkamer gaan en versterkte
+hem met goeden wijn en beschuit en op een goeden dag had hij welhaast
+zijn krachten herwonnen en wist, waar hij zich bevond. Derhalve achtte
+de goede vrouw zich verplicht hem de kist terug te geven, die zij
+had gered en hem te zeggen, dat hij voortaan zijn geluk verder te
+zoeken had en zoo deed zij. Hij herinnerde zich niets van een kist,
+maar nam die toch aan gelijk de brave vrouw hem die gaf, denkend,
+dat die zoo weinig waard was, dat hij er geen dag vertering van zou
+kunnen betalen. Daar hij die zeer licht vond, ontbrak hem haast
+alle hoop. Niettemin, toen zij niet thuis was, brak hij die open
+om te zien, wat zich daarin bevond en werd daarin vele gezette en
+losse, kostbare steenen gewaar. Hij zag, dat ze van groote waarde
+waren en dankte God, dat die hem niet geheel had verlaten en kwam
+geheel op streek. Maar daar hij in korten tijd tweemaal wreed door
+de fortuin was bedrogen en hij voor den derden keer bang was, dacht
+hij er over na zeer voorzichtig te werk te gaan om die zaken naar
+huis te krijgen. Na ze daarom zoo goed hij kon in oude lompen te
+hebben gewikkeld, zeide hij tot de brave vrouw, dat hij de kist niet
+meer noodig had, maar dat zij hem daarvoor een zak zou geven, en dat
+zij die mocht behouden. De goede vrouw deed dit volgaarne en nadat
+hij haar zooveel mogelijk bedankt had voor de hem bewezen weldaad,
+deed hij zijn zak om den hals, vertrok vandaar en besteeg een bark,
+ging naar Brindisi en vervolgens langs de kust tot Trani, waar hij
+eenige lakenhandelaars vond, die zijn medeburgers waren en bij wien
+hij uit barmhartigheid ontvangen werd, daar zij al zijn ongelukken
+al hadden hooren verhalen behalve van de kist. Bovendien leenden zij
+hem een paard en gaven hem geleide om hem naar Ravello te vergezellen,
+waarheen hij wilde terugkeeren. Toen hij daarna in veiligheid scheen,
+dankte hij God, dat die hem hierheen had gevoerd, opende zijn bundeltje
+en onderzocht nauwkeuriger alles, wat hij eerst niet had gedaan. Hij
+bevond, dat hij zoovele en dure steenen bezat, dat, als hij ze tegen
+schappelijken prijs verkocht en nog minder, hij dubbel zoo rijk zou
+wezen als toen hij vertrok. Nadat hij den weg gevonden had om zijn
+steenen te verkoopen, zond hij naar Corfoe een flinke hoeveelheid
+geld als loon voor de bewezen dienst aan de brave vrouw, die hem uit
+de zee had gesleept en zoo ook behandelde hij te Trani hen, die hem
+hadden geholpen. Het overige behield hij zonder opnieuw handel te
+drijven en leefde er braaf van tot aan zijn stervensuur.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Andreuccio van Perugia gaat naar Napels om paarden te
+    koopen. In een nacht heeft hij drie ongelukken, waaraan hij
+    echter weer ontkomt. Hij gaat met een robijn weer naar huis._
+
+
+De steenen gevonden door Landolfo, begon Fiametta, aan welke de beurt
+van verhalen kwam, hebben mij een vertelling in de gedachte geroepen,
+niet minder vol gevaren dan die door Lauretta medegedeeld, maar in
+zoover daarvan verschillend, dat gene in meerdere jaren, maar deze,
+gelijk gij hier hooren zult, in één nacht plaats vond.
+
+Er was--naar hetgeen ik vroeger gehoord heb--in Perugia een jongeling,
+die Andreuccio di Pietro heette, een paardenkoopman, die, nadat hij
+gehoord had, dat er te Napels goedkoope beesten te krijgen waren,
+honderdvijftig goudguldens in zijn beurs stak. Hij was vroeger nog
+nooit van huis geweest en ging daar nu met andere kooplieden heen. Toen
+hij er op een Zondagavond bij den vesper was binnen gekomen en bij den
+waard inlichtingen had gewonnen, was hij den volgenden morgen op de
+markt, zag er zeer vele paarden die hem bevielen en hij onderhandelde
+wel daarover maar kon over geen enkel tot een accoord komen. Als blijk,
+dat hij er kwam om te koopen, was hij zoo onnoozel en onvoorzichtig,
+dat hij meermalen ten aanschouwe van ieder, die er kwam en ging, zijn
+beurs met florijnen te voorschijn haalde. Terwijl hij zoo onderhandelde
+en zijn beurs had vertoond, ging een zeer schoon Siciliaansch meisje
+voorbij, maar gereed voor een geringen prijs aan elk man ter wille te
+zijn, zonder dat hij haar opmerkte. Zij zag zijn beurs en zei dadelijk
+in zich zelf: Wat zou mij beter te pas komen dan dat dit geld aan mij
+kwam? en ging verder. Bij het meisje bevond zich een oude vrouw, ook
+een Siciliaansche, die, toen zij Andreuccio zag, het meisje vooruit
+liet gaan en hartelijk toeliep om hem te omhelzen. Het meisje zag dit
+en zonder iets te laten blijken, bleef zij op een hoek op haar wachten.
+
+Andreuccio keerde zich naar de oude, herkende haar, en betuigde
+haar hierover zijn genoegen. Zij beloofde hem te komen opzoeken
+in zijn herberg en zonder veel woorden meer te verspillen vertrok
+zij. Andreuccio keerde zich om tot onderhandelen maar kocht dien morgen
+niets. Het meisje, dat eerst zijn beurs en daarna de familiariteit van
+haar oude met hem had gezien, begon om te beproeven of er een middel
+kon gevonden worden dit geld geheel of ten deele te bemachtigen,
+voorzichtig te vragen wie hij was en vanwaar, wat hij daar deed en
+hoe hij haar kende. Hierop vertelde zij haar al de bijzonderheden
+omtrent Andreuccio, gelijk hij zelf haar die met weinige woorden
+verhaald had, want zij had lang met zijn vader op Sicilië en daarna
+in Perugia geleefd en zij meldde haar ook, waar hij logeerde en met
+welk doel hij gekomen was. Het meisje, geheel op de hoogte zoowel
+van zijn familie als van hun namen, maakte hierop het plan door
+een sluw bedrog aan haar begeerte te voldoen. Tehuis gekomen, gaf
+zij de oude den geheelen dag werk, zoodat zij Andreuccio niet zou
+kunnen ontmoeten en koos een meisje uit, dat tot het verrichten van
+zulke diensten goed was uitgestudeerd om dien avond naar de herberg
+te gaan, waar Andreuccio verblijf hield. Zij kwam daar en ontmoette
+bij toeval hem aan de deur en vroeg hem naar zijn naam, waarop die
+antwoordde, dat hij zelf de bedoelde persoon was. Zij sprak, na hem
+ter zijde te hebben gevoerd: Signor, een voorname donna van deze stad
+wil u, wanneer u dit behaagt, gaarne spreken. Toen hij dit hoorde,
+was hij daar geheel van vervuld en daar hij zichzelf een knap man
+toescheen, meende hij, dat die dame op hem verliefd moest wezen,
+omdat hij dacht, dat er geen ander schoon jonkman dan hij toen in
+Napels was, en antwoordde haastig, dat hij zou komen. Hij vroeg, waar
+en wanneer die dame hem wilde spreken. Het dienstmeisje antwoordde:
+Heer, wanneer het u bevalt; zij wacht u tehuis. Andreuccio hernam
+zonder zich in de herberg bekend te maken: Ga dan nu vooruit, ik
+zal na je komen. Toen leidde het meisje hem tot haar woning, die
+in een straat stond Malpertugio (kwaad hol) genaamd, waar al blijkt
+uit den naam zelf, hoe netjes het er was. Maar hij, die niets wist
+noch vermoedde, verbeeldde zich, dat hij naar een fatsoenlijke buurt
+ging en naar een lieve dame en trad onbezorgd met het meisje voorop,
+het huis binnen. Hij vloog de trappen op, terwijl het meisje reeds
+haar meesteres geroepen had en die zeide: Hier is Andreuccio! Hij zag
+haar op den hoek boven aan de trap staan, waar ze hem afwachtte. Zij
+was nog zeer jong, groot van persoon en met een zeer schoon gelaat,
+voornaam gekleed en getooid. Toen Andreuccio haar naderde, ging zij
+hem met geopende armen drie treden tegemoet, omhelsde hem, en stond
+zoo eenigen tijd zonder een woord te spreken als door overvloedige
+teederheid belemmerd. Daarop kustte zij hem weenend het voorhoofd
+en zeide met haast gebroken stem: O, mijn Andreuccio, gij zijt
+welkom. Hij, verwonderd over die zoo teere liefkozingen, antwoordde
+verbaasd: Mevrouw, het doet mij genoegen u hier te ontmoeten. Daarna
+leidde zij hem bij de hand naar boven naar de zaal en trad van deze
+zonder een woord te spreken in haar kamer, welke geheel doorgeurd was
+van rozen, oranjebloesems en andere bloemen. Daar zag hij een prachtig
+bed met gordijnen en vele gewaden op rekken naar de gewoonte aldaar en
+andere fraaie en rijke sieraden. Als jonge man geloofde hij hierdoor,
+dat zij zeker een groote dame moest zijn. Zij zetten zich te samen
+op een kist aan den voet van haar bed en zij begon aldus tot hem te
+spreken: Andreuccio, ik ben er zeker van, dat gij u verwondert zoowel
+over de liefkozingen, die ik u schenk als over mijn tranen, daar gij
+mij niet kent en bij toeval nooit over mij hebt hooren spreken; maar
+gij zult spoedig iets vernemen, wat u misschien nog meer zal verbazen,
+namelijk, dat ik uw zuster ben. En ik zeg u, dat nu God mij zooveel
+genade heeft geschonken, dat ik voor mijn dood één van mijn broeders
+heb aanschouwd (hoewel ik verlangde ze allen te zien), ik op dit uur
+tevreden zal sterven. Indien gij dit wellicht nooit hebt gehoord,
+zal ik het u verklaren. Pietro, mijn vader en de uwe, naar ik geloof,
+dat gij hebt kunnen weten, woonde lang in Palermo en door zijn goedheid
+en vriendelijkheid was hij er en is er nog door hen, die hem kenden,
+zeer bemind. Maar onder de anderen, die veel van hem hielden, was
+mijn moeder, die edelvrouw was en destijds weduwe, degene, die het
+meest van hem hield, zoodat zij ter zijde gesteld hebbend de vrees
+voor haar vader en broeder en haar eer, zoo met hem samen leefde, dat
+ik er uit geboren werd en daardoor ben ik, die gij hier ziet. Sinds
+er een reden kwam voor Pietro om uit Palermo te vertrekken en naar
+Perugia terug te keeren, liet hij mij als klein kind met mijn moeder
+achter, en nooit, voor zoover ik gewaar werd, dacht hij meer aan mij
+of haar. Hierover zou ik, als het mijn vader niet was geweest, hem
+groote verwijten doen, wanneer ik let op zijn ondankbaarheid jegens
+mijn moeder (ik laat daar de liefde, die hij mij als zijn dochter,
+niet afkomstig van een dienstmaagd of een vrouw uit het volk, had
+moeten toedragen) welke gelijkelijk het hare en zich zelf, zonder
+overigens te weten wie hij was, door de trouwste liefde bewogen, in
+zijn handen stelde. Maar wat! De slechte dingen, die lang geleden zijn,
+zijn gemakkelijker af te keuren dan te herstellen. Maar zoo stond het
+dan toch er mee. Hij liet mij als klein kind in Palermo achter, waar,
+toen ik opgroeide tot wat ik nu ben, mijn moeder als rijke donna,
+mij ten huwelijk gaf aan een der Gergenti's, een goed edelman, die
+uit liefde voor mijn moeder en mij in Palermo bleef wonen. Daar hij
+zeer guelfisch [28] gezind was, liet hij zich in tot onderhandelen met
+onzen koning Karel, die, toen koning Frederik dat bespeurde, voordat
+het gevolg kon hebben, daarom de vlucht nam naar Sicilië, waar ik
+verwachtte de eerste edelvrouw te worden, die er ooit op dat eiland
+was. Vandaar vluchtten zij naar dit land, de weinige zaken medenemend,
+die wij medenemen konden (ik zeg weinigen met betrekking tot de velen,
+die wij hadden) en lieten de landgoederen en de paleizen achter. Daar
+vonden wij koning Karel, die zoo goed voor ons was, dat hij ten deele
+onze schade, voor hem geleden, herstelde en er ons bezittingen en
+huizen gaf. En nog geeft hij altijd aan mijn man, die uw zwager is,
+een goed inkomen, gelijk gij nog kunt zien. En zoo ben ik hier als
+gij mij vindt, dank zij God en niet u, lieve broeder. Hierna omhelsde
+zij hem opnieuw en kuste hem nog teeder weenend op het voorhoofd.
+
+Toen Andreuccio haar dat fabeltje, zoo netjes en goed in elkaar
+gezet, hoorde vertellen, die nooit bleef haperen, nooit stotterde
+en toen hij zich herinnerde, dat zijn vader werkelijk in Palermo
+geweest was en daar hij zelf als jongeling de neigingen kende der
+jongelieden, die de jeugd lief hebben en toen hij de teedere tranen
+zag en de omhelzingen en de eerzame kussen, geloofde hij, dat dit
+meer dan waar was. Nadat zij zweeg, antwoordde hij haar: Mevrouw,
+het zal u niet verrassen, dat ik mij verwonder, omdat òf mijn vader,
+die wel wist waarom hij het deed, nooit van uw moeder en van u sprak,
+òf indien hij er wel van sprak, dit niet ter mijner kennis is gekomen
+en ik niets van u wist, alsof gij niet op de wereld bestond. Het is mij
+echter des te aangenamer hier een zuster te hebben gevonden, omdat ik
+hier alleen ben en dit niet had gehoopt en inderdaad ken ik geen man
+van hoe hoogen rang ook, aan wien gij niet dierbaar zoudt zijn zoo
+goed als aan mij, die maar een klein koopman ben. Maar met een zaak,
+bid ik u, doet gij mij een groot genoegen: Hoe wist gij, dat ik hier
+was? Hierop antwoordde zij: Een arme vrouw liet het mij van ochtend
+weten, die dikwijls hier komt, omdat zij met onzen vader (naar wat zij
+mij vertelt) lang zoowel in Palermo als in Perugia leefde en wanneer
+het mij niet fatsoenlijker had geschenen, dat gij in mijn huis kwaamt
+dan ik bij u in dat van anderen, was ik al lang bij u gekomen.
+
+Daarna begon zij hem nauwkeurig en met name naar al zijn verwanten
+te vragen, waarop Andreuccio antwoord gaf en geloofde daardoor nog
+meer, wat hij moest wantrouwen. Daar het praten lang had geduurd en
+de hitte groot was, liet zij grieksche wijn komen en confituren en
+gaf aan Andreuccio te drinken, die hierop wilde vertrekken, omdat het
+het uur was voor het avondmaal. Zij liet dit niet toe, maar deed of
+ze heel kwaad werd en zeide hem omhelzend: O wee mij! Ik zie al te
+wel, hoe weinig ik je waard ben! Wat moet men er van denken, dat je
+met één zuster bent, die je nog nooit zaagt en in haar huis, waar je,
+als je daar komt, wilt weggaan en naar de herberg vertrekken om daar te
+avondmalen! Werkelijk, ge moet bij mij blijven soupeeren en hoewel mijn
+man er niet is, wat mij zeer spijt, zal ik u toch als vrouw wel goed
+weten te ontvangen. Andreuccio, niet wetend wat er op te antwoorden,
+zeide: Ik houd van u als zuster zooveel als het moet, maar als ik
+niet ga, zal ik den geheelen avond ten eten worden verwacht en ik zal
+onbeleefd zijn. Daarop zeide zij: God zij geloofd, dat ik nog hier
+wel iemand heb om te berichten, dat men u niet moet afwachten. Het
+zou nog hoffelijker van u zijn en uw plicht, om aan uw metgezellen te
+laten weten, dat zij hier zouden komen om te avondmalen, en dan, als
+gij toch wilt weggaan, zoudt gij allen met elkaar kunnen vertrekken.
+
+Wat mijn metgezellen betreft, sprak Andreuccio, die verlang ik vanavond
+niet hier, maar als je bepaald wilt, dat ik hier blijf eten, dan zal ik
+dit gaarne doen. Zij deed, alsof ze in zijn herberg liet berichten, dat
+men op hem met het eten niet zou wachten. Toen zij na nog veel gebabbel
+aan tafel waren gezeten en zij met een overvloed van gerechten bediend
+werden, rekte zij slim het maal zoolang, dat het al duister werd en
+nadat zij opgestaan waren van de tafel en Andreuccio van haar vandaan
+wilde gaan, sprak de juffrouw, dat zij dit volstrekt niet veroorloofde,
+omdat Napels geen stad was, waar men bij nacht kan loopen en vooral
+geen vreemdeling. Zij gaf voor evenzoo in de herberg te doen weten,
+dat hij bleef slapen. Andreuccio, die dit al geloofde en zich daarmee
+verblijdde, hoewel hij door lichtvaardig vertrouwen bedrogen was,
+dat hij bij zijn zuster vertoefde, bleef daar ook. Hun gesprek, hun
+gekeuvel duurde zeer lang na den eten en niet zonder reden en toen
+de nacht al voor een groot deel verstreken was, liet zij Andreuccio
+in zijn kamer om te gaan slapen met een klein jongske om hem naar
+believen te helpen, als hij iets begeerde: aldus begaf zij zich ook
+met de andere vrouwen, die zij bij haar had, naar een ander vertrek. Nu
+was het in dien tijd van het jaar zeer heet, zoodat Andreuccio ziende,
+dat hij daar alleen gebleven was, zich haastig van zijn wambuis ontdeed
+en ook zijn broek uittrok, die hij aan het hoofdeinde van zijn bed
+lei. Daar gevoelde hij den nooddrang der natuur om het overvloedig
+gewicht van zijn buik te verminderen en vroeg daarom den jongen naar
+het geheime gemak, die hem een deur wees in een van de hoeken der
+kamer, zeggende, dat hij daar binnen zou treden. Zonder argwaan ging
+Andreuccio daar binnen, waar hij per ongeluk zijn voet op een plank
+zette, die los op een balk lag aan het eene einde, zoodat de plank met
+het andere einde omhoog wipte en hij daarmee van boven neerviel. Maar
+God bewaarde hem, dat hij zich bij het vallen niet meteen kwetste,
+hoewel hij van een tamelijke hoogte neerkwam. Toch werd hij overal
+vuil van de uitwerpselen, waar die plek vol van was. Hoe die plaats
+was, zal ik beschrijven, opdat gij hetgeen ik verteld heb en wat er
+nog te zeggen valt, goed zult begrijpen. Daar waren in een smalle en
+kleine ruimte, zooals men dikwijls tusschen de huizen ziet, enkele
+planken geplaatst op twee balken, die van het eene huis naar het
+andere gelegd waren en die tot zitplaats boven die geul als privaat
+dienden. Andreuccio was met een dier planken neergetuimeld. Hij bevond
+zich plotseling in de straatgeul en was verstoord door dit onvoorziene
+ongeval en riep den jongen toe. Zoodra de knaap hem had hooren vallen,
+ging die het zeggen aan zijn meesteres. Zij liep naar zijn kamer,
+zocht of zijn kleeren er waren, vond die daar en ook het geld, dat
+hij wantrouwend, altijd dwaas bij zich droeg. Daartoe had zij haar
+netten uitgezet. Daartoe had zij--van Palermo afkomstig--geveinsd
+een der dochteren van Perugia te zijn. Derhalve bekommerde zij zich
+verder niet over Andreuccio, maar sloot vlug de deur, waar hij uit
+was gegaan, toen hij van boven neerviel. Andreuccio merkend, dat de
+jongen hem geen antwoord gaf, ging door met nog veel harder te roepen,
+maar het was voor een doovemansdeur. Toen begon hij kwaad te vermoeden
+en al te laat het bedrog te bemerken en klom op een kleinen muur,
+die het uitzicht op de straat in de geul belette.
+
+Toen hij daaruit naar buiten was gesprongen, zocht hij op de straat
+naar de deur van het huis en riep daarvoor langen tijd vergeefs en
+stommelde en stootte er tegen. Toen hij hierover klagend zijn ongeluk
+gewaar werd, begon hij te roepen: O wee, in hoe weinig tijd heb ik
+honderdvijftig florijnen en een zusje verloren! En na vele andere
+woorden begon hij opnieuw op de deur te slaan en te schreeuwen en hij
+deed dit zoo hard, dat de omwonende buren, die dit rumoer niet konden
+verdragen, van hun bed opstonden. Daar was ook een der dienstmaagden
+van de juffrouw, die met nogal slaperig voorkomen naar het venster
+kwam en kwaad tot hem zei: Wie ben jij, die daar beneden klopt? Och,
+sprak Andreuccio, kent u mij niet, ik ben Andreuccio, de broer van uw
+juffrouw Fiordaliso. Hebt gij, vriendlief, wat te veel gedronken? Ga
+dan maar goed slapen en kom morgen weer terug; ik weet van geen
+Andreuccio en weet ook niet wat voor dwaasheden gij vertelt. Ga
+hier dus in 's hemels naam weg en laat ons asjeblieft stilletjes
+slapen. Wat? sprak Andreuccio, weet u dan niet, wat of ik zeg? Zeker
+weet je dat! Is de familie van Sicilië van zulk een soort, dat men die
+in zoo korten tijd vergeet, geef me dan tenminste mijn kleeren terug,
+die ik hier heb gelaten en ik zal met God weggaan. Daarop zeide zij
+lachend: Me dunkt, vriendje, je droomt. Met dit antwoord ging zij
+naar binnen en sloot het venster. Andreuccio reeds zeker van zijn
+schade werd tegelijk door verdriet en toorn haast razend en nam zich
+voor met geweld te bemachtigen, hetgeen hij niet door goede woorden
+wist te verkrijgen. Daarom nam hij een steen en begon met veel luider
+slagen dan te voren weer aan de deur te kloppen. De buren, die van te
+voren ontwaakt en van hun bed opgestaan waren, hoorden dit gedaver en
+dachten, dat hij een of andere rustverstoorder was, die zoo sprak om
+deze goede dame te kwellen; boos door het groote spektakel, dat hij
+maakte, staken zij daarom hun hoofden uit de ramen en begonnen alle
+tegelijk te schreeuwen net als de honden op straat blaffen achter den
+staart van een vreemde hond, die daar loopt: het is een schandaal
+op dit uur zoo aan de deur te komen van fatsoenlijke vrouwen en
+die dwaasheden toe te roepen, ga dus in 's hemelsnaam hier vandaan,
+goeie man en laat ons slapen asjeblieft. Als u met haar iets hebt
+uit te staan, kom dan morgen terug en hinder ons zoo niet den heelen
+nacht. Door die woorden vatte wellicht een knecht van de juffrouw
+moed, dien Andreuccio daar binnenshuis noch gezien noch gehoord had
+en die uit het venster kwam en met een ruwe, vreeselijke en barsche
+stem zeide: Wie is daar beneden? Door die klank hief Andreuccio het
+hoofd op en zag daar een man, welke, naar Andreuccio kon merken,
+een groote vechtersbaas scheen te zijn, met een ruigen, zwaren baard
+om zijn mond en die geeuwend en gapend zijn oogen wreef of hij van
+bed was gekomen uit een zwaren slaap. Hem antwoordde Andreuccio niet
+zonder angst: Ik ben de broeder van de juffrouw van dit huis. Maar
+die hoorde zijn woorden niet tot het einde aan en sprak hem nog
+veel barscher toe dan hij de eerste maal had gedaan, zeggende: Ik
+weet niet waarom ik mij laat weerhouden beneden te komen en je met
+een eind hout zoo te laten rondspringen, dat je je niet meer kunt
+verroeren, daar je hier vannacht niemand laat slapen, stomme ezel
+en dronkelap, die je bent. Hierbij trok hij het hoofd naar binnen
+en sloot het venster. Sommige van de buren, die den aard van dien
+man wel kenden, spraken goedig tot Andreuccio: In 's hemels naam,
+vriend, maak bijtijds, dat je weg komt en laat je niet doorsteken,
+ga veilig weg zooals men je zegt; dat is het beste. Andreuccio,
+ontsteld van de stem van dien man en van zijn gezicht en bewogen door
+den raad der buren, die (gelijk hij meende) te goeder trouw spraken,
+ging als de treurigste man ter wereld en om zijn verlies wanhopig
+weg. Hij begaf zich naar die wijk, waar hij daags te voren het meisje
+gevolgd was en zonder goed den weg te weten, om naar de herberg terug
+te keeren. Bovendien was hij nog boos, omdat hij zoo leelijk rook,
+en begeerde hij aan den zeekant te geraken om zich te wasschen. Hij
+verdwaalde aan den linkerkant en liep door de Catalonische straat
+opwaarts. Zoo het hoogste deel der stad bereikend, ontmoette hij
+toevallig twee mannen, die hem tegen kwamen met een lantaarn in de
+hand. Daar hij vreesde, dat het de wacht of anders kwaad volk mocht
+zijn, verborg hij zich om ze te ontwijken in een oud vervallen huis,
+dat hij daar in de nabijheid vond. Maar daar gingen ook deze lieden
+op af als met opzet, waar de een, die ijzeren gereedschappen op den
+schouder droeg, met den ander begon rond te kijken en over allerlei
+dingen daartusschen door spraken zij. Hierbij zeide een van hen:
+Wat beteekent dat? Ik ruik de leelijkste lucht, die ik ooit van mijn
+leven bespeurd heb. Bij die woorden hief hij den lantaarn omhoog en
+zag den ongelukkigen Andreuccio, zoodat zij verwonderd vroegen: Wie
+is daar? Andreuccio sprak geen woord. Maar zij naderden hem met het
+licht en vroegen hem, wat hij, zoo smerig, daar deed. Toen vertelde
+Andreuccio hun van het begin af aan, wat er met hem gebeurd was. Zij
+vermoedden op den gis af, waar hem dit ongeluk gebeurd kon wezen,
+en zeiden met nadruk: Dat kan zeker nergens anders geweest zijn,
+dan bij Scarabon, den brandstichter. Daarom keerden zij zich tot
+Andreuccio en zeiden hem: Als dat zoo is, vriend, dat jij je geld
+hebt verloren, dan mag je God nog danken voor het geluk van boven
+neer te zijn gevallen en dat je niet meer in dat huis mocht komen,
+want je kunt er van op aan, dat ze je daar vermoord hadden, zoodra je
+in slaap zoudt zijn gevallen en je zoudt dan je leven met je geld zijn
+kwijt geraakt. Maar wat helpt je al dat schreeuwen! Je zoudt eerder
+de sterren van den hemel kunnen halen dan een cent van je geld uit
+hun handen. Ja, je zoudt nog doodgestoken worden, zoodra die kerel
+hoorde, dat je er nog altijd over sprak. Hierna fluisterden zij een
+poosje te samen en spraken hem daarop weer toe. Hoor vriend, we hebben
+medelijden met je en als je in ons gezelschap wilt wezen om iets te
+doen, wat wij ons hebben voorgenomen, meenen wij er haast zeker van
+te zijn, dat jou veel meer ten deel zal vallen dan de waarde van wat
+je verloren hebt. Andreuccio in volslagen wanhoop, antwoordde, dat hij
+daartoe bereid was. Nu was dienzelfden dag de aartsbisschop van Napels
+begraven, Monseigneur Philippus Minutolo, in een rijk gewaad en met een
+robijn aan zijn vinger, die meer dan vijfhonderd goudguldens waard was,
+welken die twee zich hadden voorgenomen te gaan berooven. Zij gaven
+dit aan Andreuccio te kennen. Deze, meer begeerig dan bedachtzaam,
+begaf zich met hen op weg. Toen zij nu naar de groote kerk gingen en
+Andreuccio vreeselijk rook, sprak een van hen: Zouden wij geen middel
+kunnen vinden, opdat deze man zich ergens kan wasschen en dat hij niet
+zoo gruwelijk ruikt? Best, zei de ander, we zijn hier dicht bij een
+put. Daar is gewoonlijk een strik in met een grooten emmer. Laat ons
+daarheen gaan, wij zullen hem flink afspoelen. Daar gekomen vonden
+zij wel het touw, maar de emmer was er afgenomen. Zij overlegden om
+hem in den put te laten zinken, opdat hij zich zelf daar zou wasschen
+en als hij schoon was, zou hij aan het touw schudden, opdat zij hem
+dan terstond weer zouden optrekken. Zij hebben hem zoo daarin laten
+zakken. Maar het toeval wilde, dat, zoodra hij beneden in de put was,
+eenige mannen van de wacht naar de put liepen om te drinken, zoowel
+omdat het zeer warm was als omdat zij iemand nagezeten hadden en
+dorstig werden. Zoodra dit tweetal de wacht zag, gingen zij haastig op
+de vlucht. De mannen van de wacht bemerkten hen niet, maar Andreuccio,
+die beneden in de put gereinigd was, begon het touw te schudden. Boven
+om den put stonden de wachters, die hun schilden, hun wapens en hun
+mantels afgelegd hadden en het touw optrokken. Zij meenden, dat er een
+emmer vol water aan hing. Toen Andreuccio merkte, dat hij de opening
+van de put naderde, liet hij het touw los en sloeg zijn handen op
+den kant; de anderen, die dit zagen, schrikten er zoo geweldig van,
+dat zij uit angst het touw lieten schieten en zoo hard als ze konden,
+weg liepen. Hierover verbaasde Andreuccio zich zeer, welke, indien
+hij zich niet stevig had vastgehouden, weer ruggelings op den bodem
+van den put was gevallen en dat niet zonder groote verwonding of den
+dood. Maar toen hij desondanks er uit gekomen was en er de wapens
+vond liggen, die hij wel wist, dat zijn metgezellen daar niet hadden
+heengebracht, begon hij zich nog meer te verwonderen. In dien angst
+niet wetend wat dat beteekende, beklaagde hij zich over zijn ongeluk
+en besloot daar vandaan te gaan zonder een van die voorwerpen aan
+te roeren. Zoo liep hij er weg zonder te weten waarheen en kwam zijn
+twee kameraden tegemoet, die zich terug begaven om hem uit den put te
+trekken. Toen zij hem zagen, waren ze toch zeer verwonderd en vroegen
+hem wie of hem daaruit had getrokken. Andreuccio antwoordde, dat hij er
+eigenlijk niets van af wist en verhaalde geregeld achter elkaar, hoe
+het in zijn werk ging en ook wat hij rondom den put had gevonden. De
+anderen hoorden toe en vertelden hem lachend, waarom zij daar vandaan
+gevlucht waren en wat voor lui hem daaruit hadden getrokken. Zij
+gingen, toen het middernacht was, zonder verdere afspraak naar de
+groote kerk. Zij kwamen daar zonder moeite binnen en gingen naar
+het graf, een marmeren, buitengewoon groote tombe. Ondanks haar
+geweldige zwaarte werd zij door hen met hun ijzers en gereedschappen
+zoo hoog geheven, dat een man er in kon komen en stutten zij den steen
+op die wijze van onderen. Toen dit gebeurd was, sprak een van hen:
+Wie zal er nu in gaan? De ander zei daarop: Ik niet. En ik evenmin,
+hernam de eerste, maar laat Andreuccio er in afdalen. Ik zal het ook
+niet doen, sprak Andreuccio. Toen keerden zij zich beide tot deze en
+zeiden: Hoe dat? Ga je er niet in? Daal je er niet in af, bij God,
+dan zullen wij jou met deze ijzeren bouten zooveel slagen op je kop
+geven, dat we je er in laten doodvallen. Andreuccio was bang, dat
+zij doen zouden, waarmee zij dreigden en dacht onder het afdalen bij
+zich zelf: die twee laten mij hier in gaan om mij te bedriegen. Want
+als ik hun alles gegeven zal hebben, zullen zij er mee gaan strijken
+en hun kans waarnemen, terwijl ik bezig ben er uit te komen. Zoo zou
+ik hier blijven zonder iets te behouden. Daarom nam hij zich voor,
+eerst voor zich zelf te zorgen, voordat hij er uit geholpen zou
+zijn en denkend aan den prachtigen ring, waarvan hij hen had hooren
+spreken, heeft hij die, zoodra hij daar beneden was, van de hand van
+den Aartsbisschop getrokken en aan de zijne gestoken. Daarna nam hij
+den staf, den mijter, en de handschoenen en toen hij hem tot op het
+hemd beroofd had, reikte hij alles aan zijn metgezellen toe en zei,
+dat er niets meer te vinden was. Die beweerden toen, dat de ring
+er bepaald moest wezen en zeiden, dat hij overal goed moest zoeken,
+maar hij antwoordde, dat hij dien niet vond, deed zich voor, alsof
+hij zocht en liet hen een beetje wachten. Maar zij, die van hun kant
+net zoo sluw waren als hij, hielden nog altijd vol, dat hij goed zou
+kijken en namen, toen het hun goed dacht, de stutten weg, die de zerk
+over de tombe omhoog hielden. Zij vluchtten daarop heen en lieten den
+armen Andreuccio daaronder opgesloten. Iedereen kan licht begrijpen,
+hoe het Andreuccio te moede werd, toen hij dit zag. Hij beproefde
+herhaaldelijk met het hoofd en de schouders om de zerk op te beuren,
+maar zijn moeite was tevergeefs. Tengevolge daarvan werd hij door
+de grootste droefheid overmand en viel op het doode lichaam van den
+Aartsbisschop in zwijm, zoodat, indien op dat oogenblik iemand beide
+had gezien, deze zeer moeilijk had kunnen weten wie van hun tweeën het
+meest dood was, de Aartsbisschop of Andreuccio. Toen hij weer tot zich
+zelf was gekomen, begon hij hierbij bitter te schreien, daar hij zag,
+dat hij zeker moest sterven, wat er bij twee mogelijkheden ook mocht
+gebeuren: omkomen van honger en van den stank onder de wormen van
+het lijk, zoo niemand hem daaruit verloste, of ongetwijfeld als een
+kerkroover opgehangen worden, indien er al enkele menschen zouden
+komen, die hem daar vonden. Met zulke gedachten en zeer treurig,
+hoorde hij lieden langs de kerk gaan en spreken, die daar, gelijk
+hij dacht, heen kwamen om hetzelfde te doen, wat hij nu al met zijn
+metgezellen had verricht, waardoor zijn angst nog vermeerderde. Die
+kwamen naar de tombe, openden deze en zetten die op stutten, maar
+zij begonnen het er over oneens te worden wie van hen naar beneden
+zou gaan, wat niemand doen wilde. Ten slotte, na een langen twist,
+zeide een hunner, een pater: Waarom zijn jullie bang? Vrees je, dat
+hij je op zal eten? De dooden eten nooit menschen, daarom zal ik er
+nu in afdalen. Toen hij dit gezegd had, hield hij zijn borst tegen
+den kant van het graf, stak zijn hoofd naar buiten en liet de beenen
+er in zakken om er in af te dalen.
+
+Andreuccio, die zich al opgericht had, zag dit, en greep den dief
+bij een van zijn beenen en deed net, alsof hij hem naar onderen
+wou trekken. De ander werd dit gewaar, gaf een vreeselijken gil en
+slingerde zich zelf snel op den kant van het graf omhoog. De anderen
+daardoor hevig ontzet, lieten het graf open staan en vluchtten,
+alsof hun honderdduizend duivels tegelijk op de hielen zaten. Toen
+Andreuccio dit merkte, werd hij boven verwachting verheugd; hij
+sprong op den rand van het graf en liep de kerk uit den weg langs,
+dien hij gekomen was. Toen de dageraad nu al rees, is hij al dolende
+met den ring aan de hand toevallig aan de haven gekomen en daarna aan
+zijn herberg. Daar ontwaarde hij zijn gezelschap en den kastelein,
+die allen dien nacht zeer bezorgd over hem geweest waren. Nadat hij
+verteld had, wat hem overkomen was, scheen het hem op raad van den
+herbergier het best meteen uit Napels te vertrekken, wat hij haastig
+deed. Hij kwam weer te Perugia, nadat hij dus zijn geld met een ring
+had verwisseld, waar hij was heengegaan om paarden te koopen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Madonna Beritola wordt op een eiland gevonden met twee
+    geitjes, nadat zij haar twee zoons heeft verloren. Zij gaat
+    naar Lunigiana, waar een van haar zoons bij haar huisheer in
+    dienst trad en met de dochter van hem samen gevonden wordt
+    en in de gevangenis wordt gezet. Bij den opstand van Sicilië
+    tegen koning Karel, als de moeder haar zoon herkent, huwt hij
+    de dochter van zijn heer en nadat zijn broeder is weergevonden,
+    komen zij alle drie weer tot groot aanzien._
+
+
+De dames en ook de jongelieden hadden erg gelachen om de lotgevallen
+van Andreuccio, door Fiammetta verhaald, toen Emilia bemerkend, dat
+de geschiedenis ten einde was, op bevel der koningin aldus begon:
+Ernstig en droevig zijn de verschillende wisselingen der Fortuin, naar
+welke, omdat telkens als men er over spreekt, onze hoofden ontwaken,
+die lichtelijk door zijn listen inslapen, ik meen, dat het luisteren
+nooit nadeel kan doen noch aan de gelukkigen, noch aan de ongelukkigen
+voor zoover het de eersten verstandig maakt en de tweeden troost. En
+daarom, hoewel er al belangrijke dingen hiervoor verteld zijn, wil ik
+u een niet minder ware dan treurige historie verhalen, die, hoewel ze
+een blijmoedig einde had, zoo groot en lang was van smartelijkheid,
+dat ik nauwelijk geloof, dat deze ooit zal worden verzacht door de
+vreugde, die volgde.
+
+Liefste donna's, gij weet, dat na den dood van Keizer Frederik
+den Tweeden er in Sicilië een Koning was gekroond, die Manfredi
+heette. Bij deze bevond zich in groot aanzien en hooge waardigheid een
+napolitaansch edelman Arrighetto Capece; [29] deze had tot echtgenoote
+een schoone en edele vrouw, Beritola Caracciola, ook afkomstig uit
+Napels. Deze Arrighetto had het bewind over het gemelde Koninkrijk
+Sicilië. Toen hij vernomen had, dat Karel de Eerste den slag bij
+Beneventum gewonnen en Koning Manfredi verslagen had, zag hij,
+dat het Rijk oproerig was en hij durfde niet vast vertrouwen op
+de ongewisse wankelmoedigheid der Sicilianen. Om niet de onderdaan
+des vijands van zijn Heer te worden, maakte hij zich gereed tot de
+vlucht. Maar de Sicilianen vernamen dit en leverden hem terstond met
+verscheidene andere vrienden en dienaren van Koning Manfredi over
+aan Koning Karel, wien zij ook dadelijk het bezit van het eiland
+in handen stelden. Madame Beritola wist bij deze groote omkeering
+met dat al niet, waar haar man heen was gegaan en bleef steeds
+bezorgd om hetgeen er gebeurd was. Daarom verliet zij uit vrees
+voor geweld en schennis harer eer al hare goederen en begaf zich
+scheep op een kleine bark met haar zoontje Giusfredi, ongeveer acht
+jaar oud en vluchtte zoo arm en nog van een ander zoontje zwanger,
+naar Lipari, waar zij het knaapje baarde, dat zij Scacciato, (den
+Verjaagden) noemde. Daar nam zij een voedster aan en ging met haar
+twee kinderen en de voedster in een klein scheepje om terug te keeren
+naar Napels bij haar verwanten. Maar het ging haar anders dan zij
+had verwacht. Want het scheepje, dat naar Napels zou zeilen, werd
+gedreven door een sterken tegenwind naar het eiland Ponzo, [30] waar
+zij in een kleinen zeeboezem landden en moesten wachten om hun reis
+voort te zetten. Madame Beritola betrad evenals de anderen het eiland,
+waar zij een eenzame plaats vond ver uit den weg, en zij alleen zijnde
+om haar man begon te treuren en zijn ongeluk te beklagen Terwijl zij
+dit dagelijks deed, kwam in haar droefheid, zonder dat de schipper
+of iemand anders het bemerkte, er toevallig een galei met zeeroovers,
+die het andere zeevolk zonder slag of stoot gevangen namen en dadelijk
+wegvoeren. Toen Madame Beritola haar dagelijksche klachten eindigde,
+keerde zij weer naar het zeestrand terug om bij haar kinderen te
+komen, gelijk zij dat gewoon was. Maar toen zij daar niemand vond,
+verwonderde zij zich sterk. Zij vreesde voor wat er gebeurd kon zijn
+en richtte haar blikken in zee, waar zij de galei zag, die nog niet
+ver van land was en het kleine scheepje voortsleepte.
+
+Klaar besefte zij, dat zij nu haar kinderen verloren had gelijk haar
+man en dat zij zich daar arm, alleen en verlaten bevond zonder eenige
+hoop te hebben ooit weer een van hen te zullen terug zien. Zij begon
+jammerlijk om haar man en haar kinderen te roepen en viel in onmacht
+op het strand neer. Er was niemand, die haar met koud water of met
+eenig ander middel bijstond om haar weer tot zich zelf te brengen,
+zoodat haar geesteskrachten konden gaan, waar ze wilden. Maar toen de
+verdwenen krachten weer met tranen en klachten in haar ellendig lichaam
+terug keerden, begon zij langen tijd om haar kinderen te roepen, die
+zij lang in alle holen liep te zoeken. Ten laatste echter ziende,
+dat alle moeite tevergeefs was, dat de nacht daalde en hopende en
+niet wetend waarom, ging zij op zich zelf letten. Zij verliet daarom
+het strand en keerde terug naar hetzelfde hol, waar zij gewoon was
+te weenen en te treuren.
+
+Toen nu de nacht met ondenkbare angst en droefheid was doorgeleden, de
+dag gekomen en het al negen uur was, is zij daar ze den vorigen avond
+niet gegeten had van honger kruiden gaan nemen; daarmede verzadigde
+zij haar maag zoo goed ze kon en vroeg zich weenend met allerlei
+gedachten hoe het toch met haar gaan zou. Nu zag zij een reegeit komen,
+die daar in de buurt in een hol ging, een poosje daarna er weer uit
+kwam en het bosch in liep. Zij stond op en begaf zich daarheen, waar
+zij het beest uit had zien komen en vond daar twee jonge geitjes,
+die misschien dienzelfden dag geworpen waren. Die schenen zeer lief
+en aardig in haar oogen. En daar haar zog nog niet op was, heeft zij
+die zachtjes opgenomen en aan haar borsten gelegd. Deze weigerden
+die weldaad niet en zogen bij haar, alsof het hun moeder geweest was,
+zoodat zij van af dat oogenblik geen onderscheid meer kenden tusschen
+haar geitenmoeder en Madame Beritola. Daardoor scheen het deze edele
+vrouw, dat zij een soort gezelschap in de eenzaamheid had gevonden,
+en zij leefde op kruiden, dronk water en weende zoo dikwijls zij
+aan haar man, haar kinderen en haar vroeger leven dacht. Zoo was zij
+bereid aldaar te moeten leven en sterven, en door dit verblijf werd
+zij gemeenzaam met de moeder en met de jonge geitjes. In dien toestand
+werd de edele vrouw geheel verwilderd. Een paar maanden later kwam
+daar toevallig een ander scheepje met eenige Pisaners aan, dat daar
+enkele dagen bleef liggen. Daarop bevond zich ook een edelman Currado
+(Coenraad) genaamd, Markgraaf van Malespina, die zijn echtgenoote bij
+zich had, een deugdzame, heilige vrouw. Zij kwamen te samen van een
+bedevaart uit de provincie Pulia, waar zij al de heilige plaatsen
+bezocht hadden, eer zij huiswaarts togen. Deze ging op een goeden
+dag om zich te ontspannen met zijn huisvrouw, een deel van zijn
+bedienden en met zijn honden langs dit eiland wandelen en kwam nabij
+de plaats, waar Madame Beritola zich bevond. De honden begonnen de
+twee geiten te volgen, die nu al wat grooter geworden, daar gingen
+grazen. Deze opgejaagd door die dieren vluchtten maar naar het hol,
+waar Madame Beritola was. Zij zag dat en sprong dadelijk op, greep een
+stok en joeg de honden weg. Zoo kwamen daar ook Messire Currado met
+zijn huisvrouw, die hun honden volgden. Zij verwonderden zich zeer,
+toen zij die dame zagen, die nu al bruin en mager was geworden met
+verwilderde haren en zij was niet minder verbaasd over deze lieden.
+
+Maar toen de edelman naar haar verlangen zijn honden tot zich had
+geroepen, gaf zij na lang vragen toe met te zeggen wie zij was en
+wat zij daar deed en verklaarde hun toen haar toestand, haar ongeluk
+en haar beslist voornemen. De edelman, die haar man zeer goed had
+gekend, hoorde dit alles aan en begon uit medelijden te schreien en
+deed zijn best met zachte woorden haar af te brengen van zulk een
+wreed plan. Hij beloofde haar weer in haar eigen huis te brengen of
+haar bij zich thuis te onderhouden in zulk een aanzien, alsof zij zijn
+eigen zuster was. Daar zou zij mogen blijven tot God haar meer geluk
+zou schenken. Toen zij deze schoone aanbieding niet wilde aannemen,
+heeft Messire Currado zijn huisvrouw tot haar laten gaan met den last
+haar aldaar eten te doen brengen en ook haar met eenige van haar
+kleeren uit het schip te voorzien, daar die van Madame Beritola al
+versleten waren, maar bovenal beval hij zijn ega aan al het mogelijke
+te doen haar mee te brengen. Die goede vrouw bleef daar bij haar,
+weende met haar bitter over haar ongeluk en liet haar kleeren en
+spijzen brengen en bracht haar met de grootste moeite van de wereld
+zoover, dat zij ten laatste nog in het eten daarvan bewilligde. Daar
+Madame Beritola beslist zeide nooit te willen komen op de plaats,
+waar zij bekend was, haalde zij na veel bidden die over, dat zij mede
+zou reizen tot Lunigiana met de twee geitjes en de moeder, die daar
+bij gekomen groote vriendschap bewees aan Madame Beritola en dat niet
+zonder groote verbazing van de edelvrouw. Toen het goed weer werd, is
+Madame Beritola met Messire Currado en zijn echtgenoote scheep gegaan
+en nam de geit met de twee jongen mede. Daar de anderen haar naam
+niet kenden, werd zij de Cavriuola (geitenmoeder) genoemd. Zij zeilden
+met den wind voor snel tot in den mond van de rivier Magra [31]. Daar
+zijn zij aan land gegaan in hun kasteel, waar Madame Beritola bij de
+echtgenoote van Messire Currado bleef wonen in weduw-kleeren als een
+van haar juffrouwen eerbaar, ootmoedig en gehoorzaam. Zij behield
+altijd groote liefde voor haar geitjes, die zij daar deed opvoeden.
+
+De zeeroovers, die het scheepje bemachtigd hadden te Ponzo, waarmede
+Madame Beritola daar was aangekomen en die haar, omdat ze haar niet
+hadden opgemerkt, daar achterlieten, kwamen met de anderen, die zij
+hadden weggevoerd te Genua. Daar deelden de hoofden van de galei den
+buit onderling en is onder meer bij loting de voedster der kinderen
+van Madame Beritola met de twee zoontjes van deze ten deel gevallen
+aan een zekeren Messire Guasparrino d'Oria.
+
+Deze nam de zoogster en de kinderen in zijn huis om ze als lijfeigenen
+voor allerlei diensten te gebruiken. De minne was ontroostbaar over den
+ongelukkigen toestand, waarin zij en de kinderen zich bevonden. Toen
+zij echter bedacht, dat zij met tranen niets uitrichtte en dat zij met
+hen in een en dezelfde dienstbaarheid leefde, nam zij als een wel arme,
+maar verstandige en voorzichtige vrouw ten eerste het besluit zich te
+troosten, zoo goed zij kon en voor het tweede overlegde zij,--omdat
+zij onderzocht, wat er van de kinderen geworden was--dat het licht
+schadelijk voor hen kon worden, wanneer men mocht weten, wie zij
+waren. En daar zij bovendien hoopte, dat wellicht eenmaal de kans
+kon keeren en de kinderen, als zij lang genoeg leefden, zich weer
+tot hun vroegeren staat konden verheffen, was zij van plan niemand
+te vertellen wie zij waren, eer er zich zulk een gunstige gelegenheid
+voordeed. Zij gaf ze derhalve tegenover iedereen, die het vroeg, voor
+haar eigen kinderen uit en noemde den oudsten knaap niet Giusfredi,
+maar Gianotto di Procida. Zij achtte het niet noodig den naam van den
+kleinste te veranderen; daarentegen spaarde zij geen moeite Giusfredi
+(Godfried) begrijpelijk te maken, waarom zij hem een anderen naam
+had gegeven en hoe gevaarlijk het voor hem kon worden, wanneer hij
+herkend zou worden; zij herinnerde hem daaraan niet slechts eens maar
+zeer dikwijls. De knaap, wien het niet aan doorzicht ontbrak, richtte
+zich ook ijverig naar de aanwijzingen van zijn wijze voedster. Beide
+broeders leefden diensvolgens met hun zoogster menig jaar geduldig
+in het huis van Messire Guasparrino, slecht gekleed en nog slechter
+geschoeid en voor allerlei nederige diensten gebruikt. Zoodra echter
+Giannotto zestien was geworden en daar hij meer trots bezat dan
+met zijn dienstbaren staat overeenkwam, versmaadde hij de nederige
+knechtschap, ontvluchtte den dienst van Messire Guasparrino, ging
+op een galei, die naar Alexandrië zeilde en reisde door vele landen
+zonder echter ergens vooruit te komen. Eindelijk ongeveer vier jaar,
+nadat hij van Messire Guasparrino ontvluchtte en welhaast een knappe,
+groote jongeling was, hoorde hij, dat zijn vader nog leefde, dien
+hij steeds dood had gewaand, maar dat Koning Karel hem gevangen en in
+slavernij hield. Daar hij lang haast wanhopig aan zijn fortuin als een
+vagebond had rondgezworven, kwam hij naar Lunigiana. Het toeval wilde,
+dat hij bij Currado Malespina in dienst trad, dien hij zeer trouw
+was en wiens sympathie hij daardoor verwierf. Ofschoon hij vaak zijn
+moeder, die zich bij de echtgenoote van Currado bevond, te zien kreeg,
+kende hij haar toch niet en zij ook hem niet, daar de jaren hun beide,
+sedert zij elkaar het laatst hadden aanschouwd, sterk hadden veranderd.
+
+Gedurende den tijd, dat Giannotto bij Messire Currado in dienst was,
+kwam bij toeval, een dochter van hem, Spina genaamd, de weduwe van
+zekere Niccolo van Grignano weer naar haars vaders huis en liet als een
+mooi, jong en vroolijk wijfje van zestien jaar hare oogen op Giannotto
+rusten en hij de zijnen op haar, zoodat zij beide smoorlijk op elkaar
+verliefd werden. Deze liefde bleef niet lang zonder gevolg en duurde
+verscheidene maanden, voor men het merkte. Daardoor werden echter de
+minnenden te zeker en begonnen hun maatregelen minder voorzichtig te
+nemen dan bij zulke gelegenheden noodig was. Toen zij dan ook een dag
+samen in een schoon en dicht bosch wandelden, scheidden zij zich van
+het overige gezelschap en liepen er ijlings in en toen zij geloofden
+de anderen ver genoeg achter gelaten te hebben, lieten zij zich op
+een aanlokkelijk grasperk neer met bloemen bedekt en door boomen
+verborgen en gaven zich aan de genoegens der liefde over. Daar zij
+zich echter langen tijd (die hun voor hun genoegen te kort scheen)
+te samen ophielden, werden zij eerst door de moeder van de jonge
+vrouw en dadelijk daarop door Currado zelf verrast.
+
+Zeer toornig over het niet vermoedde schouwspel liet deze hen
+beide (zonder te laten blijken met welk doel) door drie van zijn
+bedienden binden en geboeid naar een van zijn kasteelen brengen,
+want tandenknarsend van toorn en woede was hij van plan ze beide een
+smadelijken dood te doen sterven. De moeder der jonge dame, die ook
+zeer vertoornd op haar dochter was en geloofde, dat haar misdrijf
+een zware tuchtiging verdiende, had intusschen uit eenige woorden,
+die haar gemaal ontvallen waren, zijn bloeddorstige voornemens met de
+beide schuldigen vermoed en kon dit niet verdragen; zij ijlde daarom
+den vertoornden man na en bad hem smeekend haar ter wille niet zoo snel
+het besluit te nemen op zijn leeftijd den moordenaar van zijn dochter
+te worden en zijn handen te bezoedelen met het bloed van zijn knecht,
+daar hij toch andere middelen kon vinden om zijn wraak uit te voeren,
+wanneer hij ze in de gevangenis liet zetten en hen daar liet lijden en
+hun misdaad betreuren. Met dergelijke en andere redeneeringen bracht
+de brave vrouw hem er toe, dat hij zijn beslissing veranderde en in
+plaats ze te laten ombrengen, beval hij ze beide op verschillende
+plaatsen in te kerkeren, ze onder streng toezicht te houden, hun
+spaarzaam voedsel te geven en zeer te kort te doen, tot hij anders
+over hen zou vonnissen. Dit gebeurde en men kan zich voorstellen,
+hoe het hun in de gevangenis te moede werd, waar voortdurend weenen
+hun lot was en zij meer vasten moesten dan hun lief was.
+
+Terwijl nu Giannotto en donna Spina onder deze bekommeringen wachtten
+en reeds een paar jaar hadden doorgebracht zonder dat Currado aan
+hen dacht, zette koning Piero di Raona [32] door de medewerking van
+den heer Gian di Procida [33] der Sicilianen tot opstand aan en gaf
+aan koning Karel het eiland, hetwelk Currado als een echte Ghibellijn
+groote vreugde veroorzaakte. Zoodra dit Giannotto door een van zijn
+cipiers werd bericht, riep hij met een zucht: "O wee! Het duurt nu al
+veertien jaar, dat ik mij door de wereld in ellende heb rondgesleept en
+slechts op zulk een omstandigheid heb gewacht en nu, nu die werkelijk
+is ingetreden, moet ik, opdat mij geen hoopvol uitzicht over blijft,
+hier in de gevangenis zitten, waaruit ik nooit durf hopen levend te
+voorschijn te komen."
+
+Hoe zoo? sprak de kerkermeester. Wat gaat het jou aan wat er tusschen
+twee groote koningen gebeurt en wat hadt je dan in Sicilië te doen?
+
+Giannotto antwoordde: Het verscheurt mij het hart, wanneer ik bedenk,
+wat eens mijn vader daar te doen had, van wien ik mij nog wel herinner,
+dat hij ten tijde van koning Manfredi een aanzienlijk man was,
+ofschoon ik nog een kleine knaap was, toen ik moest ontvluchten.
+
+Wie was dan je vader? vroeg de kerkermeester.
+
+Ik mag u gerust zijn naam noemen, antwoordde Giannotto, daar het
+gevaar nu toch voorbij is, wat ik anders had te vreezen, wanneer
+ik dien had bekend gemaakt. Hij noemde zich (en noemt zich nog,
+zoo hij nog leeft) Arrighetto Capece en ik heet niet Giannotto,
+maar mijn naam is Giusfredi en ik ben er zeker van, dat, wanneer
+ik van hier ontvluchten en mij in Sicilië vertoonen kon, ik daar
+tot groot aanzien zou komen. De goede man zonder verder te vragen,
+ging, zoodra hij gelegenheid had, dit vertellen aan Currado. Toen
+die dit hoorde, deed hij wel tegen den kerkermeester of hij er zich
+niet aan stoorde, maar hij ging naar mevrouw Beritola en vroeg haar
+vriendelijk of zij een zoon had gehad bij Arrighetto, die Giusfredi
+heette. Weenend gaf de donna hem ten antwoord, dat, als de oudste
+van de twee nog in leven was, die zoo heette en twee-en-twintig jaar
+oud moest zijn. Na dit te hebben vernomen, meende Currado, dat die
+het moest wezen en het viel hem in, zoo het aldus er mee gesteld was,
+dat hij tegelijk een daad van groote barmhartigheid kon doen en diens
+schande en die van zijn dochter uitwisschen door hem die tot vrouw
+te geven. Hij liet daarom Giannotto in het geheim bij zich komen
+en vroeg in bijzonderheden naar zijn vroeger leven. Hij vond hier
+genoegzaam bewijzen, dat hij werkelijk de zoon van Arrighetto Capece
+was en zeide: Giannotto gij weet, welk een beleediging gij mij in
+de persoon van mijn eigen dochter hebt aangedaan, terwijl ik u goed
+en vriendschappelijk behandeld heb, waarom gij, gelijk het een goed
+dienaar betaamt, mijn eer en mijn voordeel altijd had moeten zoeken
+en bevorderen. Velen, die in mijn plaats geweest waren, hadden om
+hetgeen gij mij hebt gedaan, u een smadelijken dood laten sterven,
+maar mijn lankmoedigheid duldde dit niet. Nu echter de zaken staan
+gelijk gij zegt, dat gij de zoon zijt van een edelman en edelvrouw,
+wil ik aan uw lijden een einde maken en u uit de ellende en de
+gevangenschap verlossen, waarin gij verkeert en meteen uw eer en die
+mijner dochter tot dezelfde hoogte weer verheffen. Gelijk gij weet,
+is donna la Spina, die gij tot liefde bewogen hebt op een voor u en
+haar onbetamelijke wijze weduwe en haar bruidschat is groot en goed;
+gij weet ook hoe haar zeden zijn en wie haar vader en haar moeder;
+van uw tegenwoordigen toestand spreek ik niet.
+
+Daarom, wanneer gij wilt, ben ik er toe bereid, dat zij, die op
+oneerbare wijze uw vriendin was, uw eerbare echtgenoote wordt en zoo,
+dat gij als mijn zoon bij mij en haar, wanneer u dat behaagt, blijft.
+
+De lange gevangenschap had wel de lichaamskrachten van Giannotto
+verminderd maar de edelmoedige geest door afkomst geërfd, had die
+niet in het minst verzwakt en ook niet de innige liefde, die hij voor
+zijn donna had. Hoe vurig hij ook verlangde, wat Currado hem aanbood
+en hoezeer hij het in zijn bereik zag, onderdrukte hij toch geenszins
+wat de grootheid van zijn ziel hem gebood te zeggen en hij antwoordde:
+Currado, noch eerzucht, noch hebzucht, noch eenige andere reden kon
+mij bewegen tegen uw bloed of wat ook aan u behoort, als een verrader
+bedrog te plegen. Ik beminde uw dochter, bemin haar nog en zal haar
+steeds beminnen, omdat ik haar mijn liefde waard acht en indien ik
+niet eerlijk genoeg heb gehandeld en volgens de meening van gewone
+menschen een zonde deed, is dit altijd een gevolg van de jeugd en
+men zou bevinden, dat, indien men die wilde vernietigen, men meteen
+de jeugd zelf zou verdelgen, welke, zoo de ouderen zich herinneren
+wilden jong te zijn geweest en de fouten van anderen met de hunnen
+wilden vergelijken en omgekeerd, ook niet zoo ernstig zou schijnen
+als u en anderen dit voorkomt. Ik heb dan ook als vriend en niet als
+vijand gefaald. Wat gij aanbiedt, heb ik altijd verlangd en als ik
+had geloofd, dat mij zou worden toegestaan, wat gebeurd is, had ik
+het al lang gevraagd en het zal mij nu dus te aangenamer zijn, omdat
+de hoop zooveel te geringer was. Indien gij niet de gezindheid hebt,
+die uit uw woorden doorstraalt, voedt mij dan niet met ijdele hoop,
+laat mij naar de gevangenis terugkeeren en laat mij, als het u bevalt,
+daar treuren, hoewel ik, zoolang ik la Spina bemin, u als haar vader
+zal liefhebben en eeren, hoe gij ook jegens mij handelen zult.
+
+Toen Currado dit gehoord had, verwonderde hij zich en hield hem voor
+een man van een groot karakter, prees zijn liefde en achtte hem er
+des te meer om. Daarom stond hij op, omhelsde en kuste hem en zonder
+de zaak langer te vertragen, beval hij, dat la Spina insgelijks in
+'t geheim tot hem gebracht werd. Zij was in de gevangenis bleek,
+mager en zwak geworden en bijna geheel veranderd gelijk Giannotto
+als man. Zij bedongen met wederzijdsch goedvinden, volgens gewoonte,
+de huwelijksvoorwaarden. Nadat Currado eenige dagen lang zonder dat
+iemand wist, wat er geschiedde, hun beiden alles verschaft had, wat
+voor hen noodig en aangenaam was, scheen het hem tijd te zijn, ook
+hun moeder te verheugen; daarom liet hij zijn vrouw en de Cavriuola
+roepen en zeide tot de laatste: Wat zoudt gij wel zeggen, mevrouw,
+indien ik u uw zoon weer bracht en hem u beide als de man van mijn
+dochter zou voorstellen? Ik zou niet anders kunnen zeggen, antwoordde
+la Cavriuola, dan dat, indien ik u nog meer verplicht kon worden,
+dan ik het u reeds ben, mijn verplichting jegens u des te grooter
+zou wezen als gij mij datgene zoudt teruggeven, wat mij dierbaarder
+is dan mezelve. Wanneer gij mij die zoudt terugschenken, zooals gij
+mij zegt, zoudt gij in mij de verloren hoop weer doen herleven. En
+weenend zweeg zij. Toen zei Currado tot zijn vrouw: En hoe zou het
+jou schijnen, als ik je zoo'n schoonzoon gaf? Hierop antwoordde die:
+Zelfs als het geen edelman was van hun slag maar een mindere man,
+zou het mij ook aanstaan, wanneer het u behaagde. Currado hernam:
+Binnen kort hoop ik aldus twee vrouwen gelukkig te maken. Hij
+vroeg aan de twee jongelieden, die al hun vroeger uiterlijk hadden
+teruggekregen en naar hun stand gekleed waren: Hoe zou het u niet
+aangenaam zijn behalve de vreugde, die gij geniet, bovendien hier
+uwe moeder terug te zien? Giusfredi antwoordde: Ik geloof niet, dat
+de smart over haar ongelukken haar nog in leven heeft gelaten, maar,
+als dat zoo was, dan zou dit mij groote blijdschap schenken als ook,
+dat ik door uw goeden raad weer een groot deel van mijn goederen in
+Sicilië zou terug krijgen. Toen liet Currado daar beide dames binnen
+komen. Zij ontvingen de jonge bruid zeer vriendelijk en vroegen
+zich niet weinig verbaasd af, welke gedachte het geweest kon zijn,
+die Currado tot zulk een welwillendheid had gevoerd, dat Giannotto
+daardoor met haar was verloofd. Mevrouw Beritola, die de woorden
+van Currado gehoord had, begon oplettend te kijken en een geheime
+aandrift verhelderde in haar een vage herinnering aan de kinderlijke
+trekken van het gelaat van haar zoon en zonder eenig verder bewijs af
+te wachten vloog ze hem met open armen om den hals. De overvloeiende
+teederheid en de moedervreugde beletten haar een woord te spreken;
+zelfs alle bewustzijn verliet haar, zoodat ze voor dood in de armen
+van haar zoon lag. Deze verwonderde er zich zeer over, nu hij zich
+herinnerde, dat hij haar vele keeren te voren in hetzelfde kasteel zag
+en haar echter nooit had herkend. Toch herkende hij nu het uiterlijk
+van zijn moeder terstond, deed zich zelf verwijten over zijn vroeger
+onoplettendheid en kuste haar teeder, terwijl hij haar in zijn armen
+hield. Maar toen mevrouw Beritola, vriendelijk geholpen door donna
+Currado en door la Spina zoowel met koud water als met andere middelen,
+in zich zelf de verloren krachten had teruggeroepen, omhelsde zij haar
+zoon onder vele tranen en met veel zoete woorden. En vol moederlijke
+liefde kuste zij hem duizend maal en misschien meer en hij zag haar
+vele malen eerbiedig aan en sprak haar lief toe.
+
+Doch nadat de eerbare en blijde omhelzingen drie of vier keer waren
+herhaald niet zonder groote vreugde en welgevallen van de aanwezigen
+en zij elkaar hun geschiedenis hadden verteld, zeide Giusfredi tot
+Currado, die al aan zijn vrienden tot ieders genoegen de nieuwe
+verbintenis door hem bekend gemaakt en het plan tot een schoon en
+prachtig feest had opgevat: Currado, gij hebt mij met vele dingen
+verheugd en gij hebt mijn moeder langen tijd goed ontvangen, opdat
+nu in geenen deele door u wordt nagelaten wat gij kunt doen, bid ik
+u, dat gij mijn moeder, mijn feestgezelschap en mij verheugen zult
+door de tegenwoordigheid van mijn broeder, die in de gedaante van
+een dienaar in het huis van Guasparrin d'Oria verblijf houdt, welke
+mij en hem, gelijk ik u al vertelde, op reis gevangen nam. En dan:
+dat ge iemand naar Sicilië zendt, die grondig navraag doet naar de
+gesteldheid en den toestand van het land en er zich voor beijvert
+te weten te komen, wat er van mijn vader d'Arrighetto geworden is,
+of die dood is of levend en indien hij leeft in welk een toestand en
+dat die bode van alles goed op de hoogte tot ons terug keert. Het
+verzoek van Giusfredi stond Currado aan en zonder verwijl zond hij
+zeer vertrouwde personen zoowel naar Genua als naar Sicilië. Degeen,
+die naar Genua ging en messire Guasparrino vond, verzocht hem dringend
+namens Currado, dat hij dien Scacciato en zijn voedster moest zenden,
+en vertelde hem geregeld wat door Currado voor Giusfredi en voor
+zijn moeder gedaan was. Toen de heer Guasparrino dit hoorde, was hij
+zeer verwonderd en zeide: Zeker zou ik voor Currado alles doen wat
+ik kon om hem genoegen te verschaffen, ik heb werkelijk al veertien
+jaar den jongen man naar wien gij vraagt in huis en zijn moeder,
+die ik hem gaarne wil sturen; maar zeg hem namens mij, dat hij niet
+te veel aan de verzinsels hecht van dien Giannotto, die zich nu
+Giusfredi laat noemen, omdat die sluwer is dan deze wel denkt. Na
+die woorden liet hij den braven man onthalen, liet in 't geheim de
+voedster roepen en onderzocht met haar dit feit. Toen zij van de
+opstand van Sicilië had gehoord en dat Arrighetto leefde, verjoeg zij
+de vrees, die zij had gekoesterd, vertelde alles achtereenvolgens
+en vertrouwde hem de redenen toe, waarom zij aldus die wijze van
+doen had volgehouden. Messire Guasparrino zag, dat de woorden van
+de zoogster met die van den bode van Currado goed overeenstemden en
+kreeg er vertrouwen in.
+
+Toen hij als een uitgeslapen heerschap nog op verschillende wijzen dit
+had onderzocht en hij telkens meer de zaak moest gelooven, schaamde
+hij zich over de vernederende behandeling van den jongen en als
+vergoeding hiervoor, wetend, dat hij een Arrighetto was en bleef en
+daar hij een mooi meisje had van elf jaar, gaf hij hem die met een
+groote bruidschat tot vrouw. Er werd een groot feest gemaakt en hij
+begaf zich met den jongen, het meisje, den bode van Currado en de
+min op een welgewapende galei naar Lerici. Hij werd er door Currado
+met zijn geheele geslacht ontvangen en ging naar een slot van deze,
+daar niet ver vandaan, waar een groot feest was voorbereid.
+
+Hoe groot de vreugd der moeder was bij het terugzien van haar zoon,
+die van de twee broeders en van alle drie en van de drie jegens de
+trouwe voedster, hoe groot ook die van allen om messire Guasparrino en
+zijn dochter en van hem om allen en van allen te samen met Currado en
+zijn vrouw en zijn zoons en vrienden, kan niet uit woorden blijken;
+en daarom, dames, moet ge u dit maar verbeelden. Opdat de vreugde
+volledig werd, behaagde het God den Heer, den overvloedigsten gever,
+wanneer Hij eenmaal begint te schenken, blijde berichten te doen
+inkomen van het leven en den toestand van Arrighetto Capece. Want
+toen de vreugde groot was en de gasten (dames en heeren) nog aan
+tafel bij het eerste gerecht, kwam de bode terug, die naar Sicilië
+gegaan was en die onder anderen van Arrighetto vertelde, dat, toen
+die gevangen werd gehouden door koning Karel, op het oogenblik, dat
+het oproer tegen den koning op dat eiland begon, het woedende volk
+naar de gevangenis liep, de wachters doodde, hem er uit haalde en hem
+als de voornaamste vijand van koning Karel tot hun kapitein maakte
+en hem volgde om de Franschen te verjagen en te dooden. Hierdoor was
+hij in de hoogste gunst gekomen van koning Pietro, die hem in al zijn
+rijkdom en aanzien had hersteld. Vandaar dat hij weer tot hoogen rang
+en grooten rijkdom was gekomen. Hij voegde er bij, dat Arrighetto hem
+zeer eervol had ontvangen en onbeschrijfelijk verheugd was geweest over
+zijn vrouw en zijn zoon, waarvan hij nooit voor zijn gevangenschap iets
+meer had vernomen. Bovendien zond hij naar hen een jacht met eenige
+edellieden, die den bode op den voet volgden. Currado met eenige
+van zijn vrienden gingen de edellieden, die voor vrouwe Beritola en
+Giusfredi kwamen, haastig tegemoet en hij ontving hen vriendelijk
+ook aan zijn gastmaal, dat nog op het midden was, toen hij ze binnen
+leidde. Daar aanschouwden de donna Giusfredi en bovendien alle anderen
+hem met zulk een vreugde als nooit nog was voorgekomen. Dezen, voor
+ze zich ten maaltijd zetten, groetten, bedankten, zoo goed ze konden,
+namens Arrighetto Currado en zijn vrouw voor de bewezen eer en ook de
+dochter en den zoon. Arrighetto bood zich met al wat hij kon tot hun
+dienst aan. Toen keerden zij zich tot Messire Guasparrino, op wiens
+goedheid niet gerekend was, en zeiden hem, dat zij er zeker van waren,
+dat al wat hij voor Scacciato gedaan had, als Arrighetto het zou weten,
+door deze met gelijke en meerdere gunsten zou worden beloond. Hierop
+zetten zij zich zeer verheugd aan den disch van de twee jonggehuwden.
+
+En niet alleen dien dag gaf Currado een feest voor zijn schoonzoon
+aan zijn andere familielieden, verwanten en vrienden, maar nog vele
+andere dagen. Nadat vrouwe Beritola had uitgerust, scheen het haar
+en Giusfredi en de anderen, tijd om te vertrekken en met vele tranen
+namen zij, op het jacht gestegen, afscheid van Currado en zijn vrouw en
+messire Guasparrino, en namen la Spina mede. Ze hadden voorspoedigen
+wind, kwamen weldra in Sicilië, waar en de zoons en de donna's met
+zooveel vreugde door Arrighetto werden ontvangen in Palermo, dat het
+niet te beschrijven is. Men gelooft, dat zij daar langen tijd volkomen
+gelukkig leefden en dat zij erkentelijk voor de ontvangen weldaad,
+vrienden waren van Messire, den goeden God.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _De sultan van Babylon geeft een zijner dochters ten huwelijk
+    aan den koning van Algarvië, welke door verschillende avonturen
+    binnen den tijd van vier jaar door de handen gaat van negen
+    mannen in verschillende streken. Eindelijk aan den vader
+    als jonkvrouw teruggegeven, gaat zij gelijk vroeger naar den
+    koning van Algarvië als bruid._
+
+
+Indien de vertelling van Emilia langer geduurd had, zou het medelijden
+van de jonge dames met de lotgevallen van vrouwe Beritola ze hebben
+doen schreien. Maar toen hieraan een einde was gemaakt, behaagde
+het de koningin, dat Pamfilo zou volgen om de zijne te vertellen;
+daarom begon hij, die zeer volgzaam was:
+
+Lieve dames! Het is moeilijk door ons te beseffen wat goed voor ons
+is. Zoo heeft men dikwijls kunnen zien, dat vele lieden, die meenden
+zonder zorg en rustig te kunnen leven, wanneer zij rijk werden, tot God
+daarom baden niet alleen, maar geen enkele moeite of gevaar ontzagen
+om dit te worden. Dezen, zoodra ze dat bereikten, vonden menschen,
+die uit begeerte naar een zoo groot vermogen, hen weer vermoorden,
+en welke op hun beurt, voor ze zich verrijkt hadden, weer hun wijze
+van leven wenschten. Anderen van een lage afkomst tot het toppunt van
+staatsmacht gestegen door duizend gevaarlijke veldslagen, door het
+bloed van broeders en vrienden en die geloofden dat dit de hoogste
+toestand van geluk was, zonder de eindelooze zorgen en angsten waarvan
+zij dien ook vol zagen en bespeurden, leerden niet anders dan door
+hun wijze van sterven, dat men in het goud op de koningstafel vergift
+drinkt. Er waren er velen, die de lichaamskracht en de schoonheid en
+ook zekere menschen, die sieraden met de hevigste begeerte verlangden
+en die eveneens als genen niet van te voren gewaar werden naar iets
+verkeerds te hebben gehaakt en dat die verlangens de oorzaak waren van
+hun dood of van een treurig leven. En opdat ik niet afzonderlijk van
+alle menschelijke begeerten spreek, beweer ik alleen, dat er niets
+door een sterveling kan worden uitgekozen, dat met volle zekerheid
+tegen de wisselingen der fortuin, bestand is. Willen wij dus wijs
+handelen, dan moeten wij ons houden aan wat Hij geeft en kan geven,
+die alleen weet, wat goed voor ons is. Maar daar gij, donna's, het
+meest zondigt in één opzicht, gelijk de menschen in verschillende
+dingen door begeerten, namelijk door het verlangen schoon te zijn,
+in zoover dat ge, niet tevreden met de schoonheden u door de natuur
+geschonken, die nog door wonderlijke kunstmiddelen zoekt te verhoogen,
+staat het mij aan u te verhalen, hoe ongelukkig het was voor een
+Saraceensche vrouw om schoon te zijn, die in minder dan vier jaar
+daardoor negenmaal opnieuw bruiloft vierde.
+
+Reeds lang geleden leefde er een Sultan van Babylon [34], die Beminedab
+heette en bij wien zijn leven lang alles naar wensch geschiedde. Deze
+had onder anderen onder zijn vele telgen, mannelijke en vrouwelijke,
+een dochter, Alathiel, die, volgens het zeggen van elk die haar zag,
+de schoonste vrouw ter wereld van dien tijd was. Omdat hij in een
+groote nederlaag, die hij veroorzaakt had aan een menigte Arabieren,
+welke hem van achteren hadden aangevallen, uitstekend was geholpen
+door den koning van Algarvië [35], had hij, toen de koning hem een
+bijzonderen gunst vroeg, hem deze tot vrouw geschonken. Hij deed haar
+een goed bewapend en flink loopend schip bestijgen met een aanzienlijk
+geleide van mannen en vrouwen en met een voorname en rijke uitrusting
+zond haar hem zoo toe en beval haar Gode aan. Toen de zeelui zagen,
+dat het goed weer was, zetten ze volle zeilen bij, vertrokken uit de
+haven van Alexandrië en voeren zoo verscheidene dagen. Reeds waren zij
+Sardinië voorbij en scheen het einde van hun reis hun nabij, toen op
+een dag plotseling verschillende winden opstaken, die elk op andere
+wijze heftig het vaartuig, waarop de donna en de zeelieden waren, zoo
+rammeiden, dat zij zich meermalen voor verloren hielden. Maar toch als
+dappere mannen, alle kunst en alle kracht aanwendend, hielden zij het
+door de eindelooze zee bestreden toch vol. Toen de derde nacht van den
+opgestoken storm naderde en die niet ophield, maar meer en meer toenam,
+wisten zij niet, waar ze waren en konden het noch door zeemanskunst
+noch op het gezicht af weten, omdat de hemel donker bewolkt en zwart
+van duisternis was. Ze waren niet ver van Majolica [36] en voelden
+het schip splijten. Aldus geen middel ziende om te ontvluchten en daar
+ieder aan zich zelf en niet aan anderen dacht, lieten ze een sloep in
+zee en daar ze zich hierin meer vertrouwden dan op het lekke schip,
+wierpen de officieren er zich het eerst in. Daarop volgden de mannen,
+die op het vaartuig waren, de een na den ander, hoewel wie het eerst er
+in waren afgedaald met het mes in de hand wilden beletten, dat allen
+er insprongen, maar geloovend den dood te ontvluchten sprongen zij
+allen er in neer. Daar de boot niet zooveel menschen kon dragen door
+de woeligheid van het weer, ging zij onder en alle, die er in waren,
+verdronken. Het schip, dat door een hevigen wind werd voortgedreven,
+hoewel het lek was en reeds bijna vol water, liep zeer snel en stiet
+op een strand van het eiland Majolica, terwijl er niemand op gebleven
+was dan de donna en haar vrouwen, die allen overwonnen door den storm
+op zee en de angst, voor dood daarop lagen uitgestrekt. De schok was
+zoo hevig, dat alles vastliep in het zand op een steenworp afstand
+zoowat van het strand. Daar bleef het geteisterd door de zee den
+ganschen nacht zonder door den wind te worden vlot gemaakt. Toen het
+helder dag werd en de storm een weinig bedaarde, hief de donna, die
+halfdood was, het hoofd op en zoo zwak als zij was, begon zij dan die,
+dan gene van haar metgezellen aan te roepen; maar zij riep voor niets,
+want de geroepenen waren veel te ver weg.
+
+Daar zij op niets antwoord hoorde geven, noch iemand zag, verwonderde
+zij zich zeer en begon zeer bevreesd te worden. Zij hief zich op zoo
+goed zij kon en zag de donna's die in haar gezelschap waren en al
+de andere vrouwen liggen. Zij onderzocht dan de een, dan de ander,
+maar vond na veel roepen er weinigen bij bewustzijn, alsof zij allen
+dood waren door vreeselijken honger of van angst, waardoor de vrees
+van de donna nog grooter werd. Maar niettemin bedwong zij haar angst
+uit behoefte aan beraad, omdat zij zich geheel alleen daar bevond,
+niet wetend waar ze was en wekte de anderen op, die bij kennis waren,
+en deed die opstaan. Toen zij bemerkte, dat die niet wisten, waar de
+mannen waren heengegaan en toen zij het schip op het strand geloopen
+en vol water zag, begon zij met hen te zamen jammerlijk te klagen. Het
+was reeds middag, voor zij iemand op het strand of elders zagen, aan
+wien zij eenig medelijden konden inboezemen om hen te helpen. Het uur
+van den noen was al voorbij toen toevallig van zijn huis gaande daar
+een edelman voorbij kwam, die Pericon van Visalgo heette, met enkele
+van zijn trawanten te paard, die, het schip ziende, dadelijk begreep
+wat er gebeurde en aan een van zijn knechten beval onmiddellijk er
+op te klimmen en hem te vertellen wat er aan de hand was. Hoewel
+de knecht het met moeite deed, klom hij er toch op en vond er de
+adellijke jonge dame met het weinige geleide, dat zij had, die
+zich zeer verlegen onder de sneb van den voorsteven van het schip
+verborgen hield. Toen die hem zagen, riepen zij klagend meermalen
+zijn barmhartigheid in, maar daar het zoo gesteld was, dat zij niet
+verstaan werden noch dat zij hem verstonden, deden zij hun best met
+gebaren hun ongeluk te beduiden. De knecht beschouwde alles zoo goed
+hij kon en vertelde aan Pericon wat er gaande was. Hij liet de vrouwen
+er spoedig afhalen en de kostbaarste dingen, die er op waren en ging
+met hen naar zijn kasteel. Toen de donna's met levensmiddelen en met
+rust versterkt waren, begreep hij door de rijke gewaden, dat de donna,
+die hij gevonden had een voorname edelvrouw moest wezen en merkte,
+dat ook aan den eerbied, die hij háár alleen door de anderen zag
+bewijzen. En hoewel zij bleek was en geheel ontdaan door de woede der
+zee, schenen haar trekken aan Pericon toch zeer schoon. Hierdoor maakte
+hij dadelijk bij zich zelf het plan, dat, als zij geen echtgenoot had,
+hij haar tot vrouw wilde hebben en als hij haar niet tot echtgenoote
+kon krijgen, dan haar vriendschap te vragen. Pericon was een man
+van fier uiterlijk en heel zwaar gebouwd. Hij had haar steeds
+uitstekend laten bedienen, en toen zij geheel hersteld was en hij
+zag, dat ze boven alle verwachting schoon was, betreurde hij zeer,
+dat hij haar niet kon verstaan noch zij hem en aldus niet weten kon
+wie zij was, maar ontvlamde niettemin bovenmatig door haar schoonheid
+in liefde. Met hoffelijke en verliefde attenties deed hij zijn best
+haar zonder tegenstand tot zijn bevrediging over te halen, maar dat
+hielp niets. Zij wees zijn gedienstigheid beslist af en de hartstocht
+van Pericon werd daardoor nog grooter. De dame bemerkte het, daar ze
+al gedurende verscheidene dagen daar verkeerde en begreep door de
+gewoonten van die lieden, dat zij zich onder Christenen bevond en
+op een plaats, waar, indien zij zich had bekend gemaakt en als men
+het had geweten, het haar weinig had geholpen. Zij bedacht, dat op
+den duur òf met geweld òf door toe te geven, zij Pericon's zin moest
+volgen en besloot met hoogheid van ziel de ellende van haar lot te
+trotseeren. Zij beval aan haar vrouwen, waarvan er niet meer dan drie
+over waren, dat zij aan niemand zouden toonen wie ze waren, behalve
+als ze zich ergens bevonden, waar zij blijkbaar uitkomst voor hun
+bevrijding zagen. Bovendien vermaande zij hen vooral hun kuischheid
+te bewaren, en beweerde, dat zij zich had voorgenomen, dat niemand
+ooit dan alleen haar man van haar zijn zin zou krijgen. Haar vrouwen
+prezen haar daarom en zeiden naar hun vermogen haar raad te zullen
+opvolgen. Pericon ontbrandde van dag tot dag sterker en hoe meer hij
+zich in de nabijheid van het begeerde voorwerp zag en hoe meer hij
+zich verstooten voelde en bemerkte, dat zijn listen hem niets baatten,
+hoe meer hij sluwheid en kunstmiddelen aanwendde om het gebruiken van
+geweld tot het uiterste te bewaren. Hij had een enkele maal bemerkt,
+dat de donna van wijn hield, juist omdat zij niet gewoon was deze te
+drinken, daar haar godsdienst het haar verbood en hij besloot hiermee
+als met een dienaar van Venus haar machtig te worden.
+
+Hij deed, alsof hij zich niet meer bekommerde om hetgeen, waarvan
+de donna zich zoo afkeerig toonde, en gaf op een avond bij wijze
+van een plechtig feest een mooi avondmaal, waarop de donna kwam. Op
+dat feest gaf hij, daar het gastmaal door verschillende oorzaken
+vroolijk was, bevel aan hem, die haar bediende, haar van verschillende
+gemengde wijnen te laten drinken. Dit gelukte zeer goed en zij, die
+er zich niet voor in acht nam, bekoord door het drinken, gebruikte
+meer dan met haar eerbaarheid was overeen te brengen, zoodat zij,
+alle voorbijgaande tegenspoed vergetend, vroolijk werd en toen zij
+eenige vrouwen op de wijze van Majolica zag dansen, begon zij op de
+Alexandrijnsche manier. Pericon zag dit en scheen, wat hij verlangde,
+nabij te zijn. Deze zette met meer overvloed van spijzen en wijnen
+het maal voort en rekte dit tot laat in den nacht. Toen eindelijk
+de gasten vertrokken waren, trad hij alleen de kamer binnen met de
+donna, welke meer verhit door den wijn dan bekoeld door eerzaamheid,
+alsof Pericon een van haar vrouwen was, zonder eenige schaamte zich
+in zijn tegenwoordigheid ontkleedde en zich te bed begaf. Pericon
+stelde het niet uit haar te volgen, maar toen hij het licht had
+uitgedaan, legde hij zich snel naast haar neer en na haar in zijn
+armen te hebben gesloten begon hij zonder eenige tegenspraak van
+haar zich op verliefde wijze te verheugen. Toen zij dit gewaar werd
+berouwde het haar, daar zij nooit van te voren had geweten van welk
+wapen de mannen zich bedienen, dat zij niet dadelijk op de vleierijen
+van Pericon was ingegaan en zonder te wachten, dat zij tot zoo zoeten
+nacht werd uitgenoodigd, verzocht zij er zelf herhaaldelijk om niet met
+woorden, die zij niet verstaanbaar kon maken, maar met gebaren. Bij
+dit groote genoegen van Pericon en haar, bereidde de fortuin niet
+tevreden haar van koningin te hebben gemaakt tot vriendin van een
+kasteelbezitter haar nog treuriger liefdesverhouding. Pericon had
+een broeder van vijfentwintig jaar, knap en frisch als een roos,
+die Marato heette. Toen deze haar gezien had en zij hem zeer beviel,
+scheen het hem, naar de gebaren, die hij van haar kon begrijpen, dat
+hij zeer in haar gunst stond en meenend, dat niets wat hij verlangde,
+hem haar zou ontnemen dan alleen de waakzaamheid van Pericon, kwam
+hij op een wreede gedachte en op dat denkbeeld volgde zonder verwijl
+de booze daad.
+
+Er was toen toevallig in de haven van de stad een vaartuig beladen
+met koopwaren voor Clarentza [37] in Romania, waarvan twee jonge
+Genueezen de meesters waren en reeds was het zeil geheschen om,
+daar de wind gunstig was, te vertrekken. Met hen sloot Marato een
+overeenkomst en beval, hoe door hen de donna den volgenden nacht
+moest worden opgenomen. Toen dit gedaan was en het nacht werd en
+hij met zich zelf had overlegd, wat er gebeuren moest, ging hij
+heimelijk naar het huis van Pericon, die nergens op verdacht was, met
+eenige van zijn betrouwbaarste metgezellen, welke hij had verzameld
+om ze te zeggen wat hij van plan was en verborg zich volgens hun
+afspraak aldaar. Een deel van den nacht ging voorbij; hij deed
+zijn metgezellen open en begaf zich daarheen, waar Pericon met de
+donna sliep. Daar ontsloot hij de kamer; zij vermoordden Pericon in
+den slaap, bedreigden de ontwaakte en klagende vrouw met den dood,
+als zij eenig rumoer maakte en voerden haar mede. Zonder opgemerkt
+te worden begaven zij zich met een groot deel der kostbaarheden van
+Pericon naar de kade. Zonder verwijl gingen Marato en de donna scheep,
+terwijl de metgezellen huiswaarts keerden. De zeelieden spanden met een
+goeden en frisschen wind het zeil voor hun reis. De dame beklaagde zich
+bitter zoowel over het eerste ongeluk als over het tweede, maar Marato
+gebruikt een middel, dat God hem gaf en begon haar zoo te troosten,
+dat zij zich naar hem voegde en Pericon vergat en reeds scheen zij
+gelukkig, toen de fortuin haar een nieuwe smart bereidde of die met
+de voorbijgeganen niet tevreden was. Want daar zij zeer schoon was,
+gelijk wij al meermalen zeiden en van zeer lofwaardige manieren,
+werden de twee heeren van het schip zoo op haar verliefd, dat zij alles
+vergetend en van plan haar het hof te maken, zich steeds in acht namen,
+dat Marato er de oorzaak niet van zag. Ze merkten die liefde echter bij
+elkander op, hadden hierover een geheim onderhoud en kwamen overeen
+den buit van die liefde te deelen, alsof liefde gelijk handelswaar
+of geld wordt behandeld. Zij zagen, dat Marato zeer op haar lette en
+dat zij daardoor in hun plannen werden gedwarsboomd. Daarom zetten ze
+op een goeden dag alle zeilen bij en toen Marato op den achterspiegel
+stond, naar de zee keek en op niets acht gaf, naderden zij tegelijk,
+grepen hem snel van achteren aan en wierpen hem in het water. Eerst
+nadat zij een mijl ver weg waren, kon pas iemand bemerken, dat Marato
+over boord was geraakt. De donna vernam dit en geen middel ziende om
+hem terug te krijgen, begon zij op het schip op nieuw te weeklagen. De
+twee minnaars kwamen haar dadelijk troosten en met zoete woorden en
+groote beloften, hoewel zij er weinig van verstond, wisten zij haar,
+die niet zoozeer den verloren man als wel haar ongeluk betreurde,
+te kalmeeren. Na verschillende malen lange gesprekken met haar te
+hebben gehouden, scheen zij hen als het ware getroost en begonnen
+zij onder elkaar te bepraten, wie het eerst van hen met haar zou
+slapen. Daar elk de eerste wilde zijn en zij het hierover niet eens
+werden, begonnen zij met kwade woorden en onder beleedigingen te
+twisten en toen hun toorn toenam, gingen zij elkaar met de hand aan
+het mes woedend te lijf en gaven elkaar (daar wie op het schip waren,
+ze niet konden redden) verscheidene steken, zoodat er een dood viel
+en de ander op vele plaatsen van zijn lichaam ernstig verwond bleef
+leven. Dit mishaagde de donna zeer, daar zij zich daar alleen zag
+zonder hulp of raad van wien ook. Zij vreesde zeer, dat de toorn van
+de verwanten en vrienden der twee heeren zich tegen haar zou richten,
+maar de gebeden van den gekwetste en de snelle aankomst te Chiarenza,
+bevrijdden haar van het doodsgevaar.
+
+Daar ging zij met den gewonde aan land en terwijl zij met hem in een
+herberg was, verbreidde zich de faam van haar schoonheid door de stad
+en kwam den prins van Morea ter ooren, die zich toen te Chiarenza
+bevond. Daarom wilde die haar zien en toen dit plaats had en zij
+hem toen schooner leek dan de faam meldde, werd hij dadelijk zoo op
+haar verliefd, dat hij aan niets anders kon denken. Toen hij gehoord
+had, hoe zij daar was gekomen, begreep hij, dat hij haar zou kunnen
+bezitten. Terwijl hij middelen zocht en daar de verwanten van den
+gekwetste hem kenden, stuurden zij haar zonder af te wachten aan den
+prins, wat hem zeer aangenaam was en ook aan de dame, omdat zij uit
+een groot gevaar scheen te zijn gered. Nu de prins haar zag, meende
+hij, behalve door haar schoonheid, getooid met koninklijke dracht,
+en daar hij op geen andere wijze kon weten wie zij was, dat zij een
+edelvrouw moest zijn en daardoor nam zijn liefde voor haar nog meer
+toe. Hij onderhield haar eervol niet als vriendin, maar behandelde
+haar als zijn eigen vrouw.
+
+Sinds de donna op de voorbijgegane rampen niet meer terug zag en zij
+daar een zeer goed leven had en geheel herstelde, werd zij opgeruimd
+en haar schoonheden fleurden zoo op, dat men in heel Romania over
+niets anders scheen te kunnen spreken. Aldus kreeg de hertog van
+Athene, een jong en knap man, een vriend en verwant van den prins,
+de begeerte haar eens te zien. Hij kondigde aan een bezoek te
+komen brengen, gelijk hij vaak gewoon was, kwam met een fraai en
+aanzienlijk gezelschap te Chiarenza en werd daar met eer en met een
+groot feest ontvangen. Toen men eenige dagen later over de schoonheden
+van die donna sprak, vroeg de hertog of zij zoo wonderbaar mooi was
+als men zeide. Hierop antwoordde de prins: Veel mooier, maar laat
+niet mijn woorden, doch uwe oogen er u het bewijs van leveren. Op
+het verzoek van den hertog aan den prins, gingen zij naar haar toe;
+zij ontving ze, toen zij van te voren van hun komst verwittigd was,
+zeer hoffelijk en met vriendelijk gelaat en tusschen hen gezeten,
+kon zij zich niet onderhouden in hun gesprekken, omdat zij weinig of
+niets van hun taal verstond. Daarom beschouwde elk haar als een schoon
+voorwerp en het meest de hertog, die ternauwernood kon gelooven,
+dat zij een stervelinge was. Hij werd het liefdegift niet gewaar,
+dat hij bij het aanschouwen met de oogen indronk en geloofde zijn
+genoegen te kunnen voldoen door haar te zien, maar werd ellendig
+onrustig, doordat hij zich vurig in haar verliefde. Toen hij met den
+prins van haar afscheid nam, achtte hij dien boven allen gelukkig,
+dat hij zulk een schoon voorwerp tot zijn welgevallen had en na vele
+en verschillende overwegingen meer lettend op zijn vurige liefde dan op
+zijn eer, overlegde hij of hij den prins niet van dit genot zou kunnen
+berooven en zichzelf er mee gelukkig kon maken. Daar hij geneigd was
+zich te haasten en alle reden en recht van een der partijen ter zijde
+liet, zon hij met zijn gansche ziel op listen.
+
+Op een goeden dag, volgens het booze plan door hem ontworpen met
+een geheimen kamerheer van den prins, die Ciuriaci heette, maakt
+hij zeer in 't geheim al zijn paarden en bagage klaar om te kunnen
+vertrekken. Toen de nacht viel, werd hij met een metgezel, geheel
+gewapend, stil door gezegden man binnen in de kamer van den prins
+gelaten. Deze stond, terwijl de donna sliep, wegens de grootte hitte
+geheel naakt aan een venster naar de haven gekeerd om een koelte op
+te vangen, die vandaar kwam. Daar hij zijn metgezel van te voren had
+gewaarschuwd wat er te doen was, ging hij zachtjes door de kamer naar
+het venster en trof den prins met een mes in de ribben dat het aan de
+anderen kant er uit kwam, pakte hem beet en wierp hem naar buiten. Het
+paleis was boven de zee en zeer hoog en het venster, waaraan de prins
+toen stond, zag uit op een muurwerk, dat het geweld van de zee had
+vernield, op een kade, waar weinig of nooit iemand kwam. Aldus gelijk
+de hertog had voorzien, werd de val van het lichaam van den prins door
+niemand opgemerkt, wat ook niet kon. Toen de metgezel van den hertog
+zag, dat dit gebeurd was, deed hij of hij Ciuriaci wilde omhelzen en
+wierp hem haastig een door hem meegebrachten strik om bij wijze van
+strop en trok zoo, dat Ciuriaci geen geluid kon maken. De hertog kwam
+er ook bij, ze worgden den kamerdienaar en smeten hem er uit evenals
+de prins. Toen dit gebeurd was en dit blijkbaar noch door de donna,
+noch door anderen bespeurd was, nam de hertog een licht in de hand
+en hield dit over het bed en ontwaarde heimelijk de donna, die vast
+sliep. Hij zag haar geheel en bewonderde haar zeer en hoewel hij haar
+reeds gekleed had gezien, beviel zij hem naakt nog meer. Hierdoor
+van nog heeter begeerte ontbrand en niet verschrikt door de misdaad
+pas door hem bedreven, boog hij zich nog met bebloede handen naast
+haar en legde zich nevens haar, die geheel slaapdronken geloofde,
+dat het de prins was. Maar toen hij eenigen tijd met het grootste
+genoegen naast haar had gelegen, liet hij na opgestaan te zijn en
+eenige van zijn dienaren te hebben laten komen, de donna oppakken,
+zoo dat ze geen geluid kon geven en door een geheime deur, waardoor
+hij binnen was gekomen, wegbrengen en zoo stil mogelijk te paard
+zetten. Hij ging met zijn geheele gevolg op reis en weer terug naar
+Athene. Maar omdat hij gehuwd was, ging hij niet naar die stad, maar
+naar een zeer schoon landgoed, dat hij niet ver daar buiten aan zee
+bezat, waar hij de diep bedroefde donna heenvoerde en haar verborgen
+hield en met onderscheiding liet bedienen van wat zij noodig had. De
+hovelingen van den prins hadden den volgenden morgen tot het uur van
+den noen gewacht, dat hij zou opstaan, maar toen zij niets hoorden,
+trapten zij de deuren van zijn kamers open, die niet op slot gedaan
+waren. Daar zij er niemand vonden, dachten zij, dat hij in het geheim
+was weggegaan om eenigen tijd tot zijn genoegen met die schoone dame
+alleen te blijven en maakten er zich niet ongerust meer over. Maar
+terwijl dat geschiedde, kwam een gek den volgenden dag tusschen de
+ruïnes, waar de lichamen van den prins en van Ciuriaci lagen, trok
+Ciuriaci bij den strik te voorschijn, liep er vandaan en sleepte hem
+achter zich voort. Dit werd niet zonder verbazing door velen gemerkt,
+die met listen door den gek zich daarheen lieten leiden, waar hij
+dien vandaan gesleurd had en waar men tot zeer groote smart van de
+heele stad dat van den prins vond. Men begroef hem met eerbewijzen
+en toen men de bedrijvers van zulk een misdaad zocht en zag, dat de
+hertog van Athene er niet meer was, maar heimelijk was vertrokken,
+dacht men, dat hij het moest gedaan hebben en dat hij de donna
+met zich mee had gevoerd. De stedelingen vervingen hun prins door
+een broeder van deze en spoorden dien zooveel ze konden tot wraak
+aan. Hij verzekerde zich, dat het was, gelijk men dacht en vrienden en
+verwanten en dienaars van verschillende plaatsen opgeroepen hebbend,
+verzamelde hij een mooi, groot en machtig leger en toog uit om den
+hertog van Athene te beoorlogen. Toen de hertog dit hoorde, maakte
+hij ook al zijn krachten tot zijn verdediging gereed en vele edelen
+kwamen hem te hulp. Daaronder bevonden zich gezonden door den keizer
+van Constantinopel diens zoon Constantijn en zijn neef Manovello
+met een mooi en groot gevolg, welke door den hertog met eere werden
+ontvangen en nog meer door de hertogin, omdat die hun zuster was.
+
+Daar de zaken van dag tot dag verergerden, liet de hertogin op een
+geschikt oogenblik beide in haar kamer komen en met veel tranen en
+veel woorden verhaalde zij hun daar de heele historie en de oorzaken
+van den oorlog. Zij maakte melding van de beleediging haar door den
+hertog wegens die vrouw aangedaan. Hij geloofde haar in het verborgene
+te onderhouden. Zij beklaagde zich hierover zeer en bad hen voor de
+eer van den hertog en tot haar verlichting herstel aan te brengen,
+wat door hen het best kon gebeuren. De jongelieden wisten, hoe alles
+had plaats gehad en daarom zonder haar veel te vragen, troostten zij de
+hertogin zoo goed ze konden en vervulden haar van goede hoop. Toen ze
+van haar wisten, waar de donna zich bevond, vertrokken zij en daar zij
+de wonderbare schoonheid van de dame dikwijls hadden hooren roemen,
+verlangden zij haar te zien en verzochten den hertog, dat hij haar
+vertoonde. Deze herinnerde zich niet, wat met den prins was gebeurd
+door haar aan hem zelf te doen aanschouwen en beloofde dit. Hij liet in
+een zeer fraaien tuin op de plaats, waar de donna woonde een prachtig
+middagmaal gereed maken en liet hen daar den volgenden morgen met
+weinig anderen metgezellen eten. Terwijl Constantijn met haar aanzat,
+begon hij haar vol bewondering te beschouwen en gaf in zich zelf toe,
+dat hij nooit zoo iets schoons had gezien en dat het de hertog zeker te
+vergeven was en ieder ander, die om zulk een schoonheid te bezitten,
+verraad pleegde of een andere lage daad. Doordat hij haar telkens
+aankeek en haar steeds meer bewonderde, overkwam hem hetzelfde als
+den hertog. Hij vertrok verliefd op haar, liet alle gedachte aan den
+oorlog varen, en peinsde hoe hij haar het best aan den hertog kon
+ontvoeren en zijn liefde voor iedereen zou verbergen. Maar terwijl
+hij van dat vuur brandde, kwam de tijd tot uitrukken tegen den
+prins, die het gebied van den hertog al naderde. Daarom vertrokken
+de hertog en Constantijn en al de anderen volgens het gegeven plan
+uit Athene. Hij ging naar de grenzen om weerstand te bieden en opdat
+de prins niet meer kon voorwaarts rukken. Hier bleef Constantijn en
+had altijd zijn ziel en geest bij die donna, en verbeeldde zich, dat,
+nu de hertog niet in de buurt was, hij aan zijn lust zeker zou kunnen
+voldoen door een reden te hebben naar Athene terug te keeren en deed
+of hij zeer ziek was. Daarom met verlof van den hertog ging hij,
+na al zijn macht aan Manovello te hebben overgedragen naar Athene,
+naar zijn zuster. Na eenige dagen bracht hij haar aan het praten over
+de behandeling, die zij van den hertog scheen te ondergaan, doordat
+deze de donna onderhield. Hij zeide haar, dat hij haar zou helpen
+voor zoover zij het verlangde en dat hij de donna, waar zij zich ook
+bevond, zou laten wegvoeren. De hertogin meende, dat Constantijn
+dit deed om harentwil en niet uit liefde voor de donna, en zeide,
+dat het haar zeer naar den zin was, indien hij het werkelijk zoo
+deed, dat de hertog nooit zou weten, dat zij er in had toegestemd,
+waar Constantijn ten volle voor instond. De hertogin stemde er in toe,
+dat hij deed, wat hij het geschiktst achtte. Constantijn liet stil een
+lichte bark uitrusten en liet die op een avond komen in de buurt van
+den tuin, waar de donna woonde, na aan de zijnen, die er op waren,
+te hebben uiteengezet, wat er te doen was. Daarna ging hij met de
+anderen naar het paleis, waar de donna verblijf hield.
+
+Daar werd hij door hen, die in haar dienst waren, vriendelijk ontvangen
+en ook door de donna, en ging met haar, gevolgd door haar dienaren en
+zijn metgezellen, naar den tuin, zooals hij begeerde. En alsof hij
+de donna namens den hertog alleen wilde spreken, begaf hij zich met
+haar naar een poort, die op de zee uitkwam en welke reeds door een
+van zijn trawanten geopend was. Nadat hij daar volgens het afgesproken
+teeken de bark had gemerkt, liet hij haar snel opnemen en op het schip
+zetten en zeide gekeerd tot haar gevolg: Niemand mag zich verroeren
+of een woord spreken, indien hij niet wil sterven, omdat ik niet van
+plan ben den hertog van zijn vrouw te berooven, maar de schande uit
+te wisschen, die hij mijn zuster aandeed. Niemand durfde hierop te
+antwoorden. Onderwijl besteeg Constantijn met de zijnen het schip,
+naderde de dame, die weeklaagde, beval, dat de riemen in het water
+werden gestoken en in zee te gaan. Eer vliegend dan drijvend kwamen
+zij bij den volgenden dageraad te Egina. Constantijn stapte hier aan
+land, rustte uit en voldeed aan zijn verlangen met de donna, die zich
+over haar noodlottige schoonheid beklaagde. Zij bestegen vervolgens
+weer het schip, kwamen in enkele dagen te Chios en daar uit vrees
+voor een berisping van zijn vader en dat de geroofde dame hem niet
+zou worden toegestaan, behaagde het Constantijn als op een veilige
+plaats te blijven. Daar beweende de schoone donna verscheidene dagen
+haar lot, maar er op nieuw door Constantijn getroost zooals hij het
+den vorigen keer had gedaan, begon zij pleizier te krijgen in wat de
+fortuin haar van te voren had bereid.
+
+Terwijl de zaken aldus voortgingen, kwam Osbech, destijds koning
+der Turken, die in voortdurenden krijg was met den keizer, in dien
+tijd toevallig te Smirna. Hij hoorde er, dat Constantijn zich te
+Chios ophield zonder eenige voorzorg en er een wellustig leven
+leidde met een vrouw, die hij had geroofd. Hij begaf zich op een
+nacht met enkele lichte oorlogschepen er heen, landde er heimelijk
+met zijn manschappen, overviel er velen in den slaap, eer zij konden
+bemerken, dat er vijanden gekomen waren en ten slotte werden enkelen
+gewaarschuwden, die naar de wapens grepen, gedood. Na het heele eiland
+te hebben platgebrand, en den buit en de gevangenen op schip te hebben
+gebracht, keerden zij naar Smirna terug. Daar aangekomen vond Osbech,
+die een jonge man was bij het beschouwen van den buit de schoone donna
+en wetend, dat zij het was, die met Constantijn had geleefd en op bed
+slapend was gevangen genomen, was hij zeer gelukkig haar te zien,
+maakte haar dadelijk tot zijn vrouw, vierde bruiloft en legde zich
+verscheidene maanden lang met haar verheugd ter ruste.
+
+De keizer, die voor dat die dingen gebeurden, een verdrag had aangegaan
+met Basano, koning van Capadocië, opdat die tegen Osbech met zijn
+krachten aan den eenen kant aanviel, en hij van de andere zijde dien
+met de zijnen zou aangrijpen, en die het nog niet had kunnen nakomen,
+omdat enkele zaken, die Basano eischte, hem niet aanstonden als minder
+voordeelig, stond, toen hij vernam wat er met zijn zoon was gebeurd,
+zeer bedroefd, zonder uitstel, toe wat de koning van Capadocië
+verlangde. Hij spoorde hem aan, zooveel hij kon, zich op Osbech te
+werpen en maakte zich gereed hem van de andere zijde te lijf te gaan.
+
+Osbech vernam dit, verzamelde zijn leger, voor hij door de twee
+machtige souvereinen was ingesloten, ging den koning van Capadocië
+tegemoet, liet de schoone dame in Smirna ter bewaking achter aan een
+trouwe dienaar en vriend en na den koning van Capadocië kort daarop
+ontmoet te hebben, streed hij, werd in den slag gedood en zijn leger
+verslagen en verstrooid. Hierdoor rukte Basano zegevierend naar Smirna
+en zag, dat alle hem als overwinnaar gehoorzaamden. De dienaar van
+Osbech, die Antiochus heette, aan wien de schoone donna ter bewaking
+was gebleven, werd, hoewel hij reeds bejaard was, op haar verliefd,
+omdat hij haar zoo schoon vond zonder de trouw aan zijn vriend en heer
+te bewaren. Daar hij haar taal kende (wat haar zeer aangenaam was,
+daar het haar scheen, dat zij gedwongen werd verscheidene jaren als
+doofstomme te leven, omdat zij niemand kon verstaan noch door wie
+ook begrepen kon worden), maakte hij, door de liefde geprikkeld,
+zich in weinige dagen met haar zoo gemeenzaam, dat zij kort daarop,
+niet meer lettend op hun heer, die oorlog voerde, niet alleen vrienden
+werden door intimiteit, maar verliefd werden en elkaar wonderbaarlijk
+genoegen verschaften. Doch toen zij vernamen, dat Osbech overwonnen
+en dood was en dat Basano naderde en alles plunderde, namen zij samen
+het besluit dien niet af te wachten, maar na het grootste deel der
+kostbaarheden, die aan Osbech behoorden te hebben meegenomen, begaven
+zij zich te samen heimelijk naar Rhodes, waar zij niet lang bleven of
+Antiochus werd doodelijk ziek. Hij was er toevallig gelogeerd met een
+koopman van Cyprus, van wien hij veel hield en die zijn vertrouwdste
+vriend was. Toen hij zijn einde voelde naderen, dacht hij er aan hem
+zoowel zijn goederen als zijn dierbare donna na te laten. Reeds den
+dood nabij, riep hij ze beide tot zich en sprak tot hen:
+
+Ik voel mij zonder twijfel verzwakken, wat mij leed doet, daar ik mij
+nooit zoo er in verheugde te leven als ik het nu deed. Het is waar,
+dat ik over één zaak tevreden sterf, omdat ik daartoe gedwongen,
+mij zie heengaan in de armen van de twee personen, die ik meer dan
+eenige anderen, die er op de wereld bestaan, bemin, namelijk in de
+uwe, beste vriend en in die van deze vrouw, die ik meer dan mijzelf
+heb lief gehad, sinds ik haar kennen leerde. Het is waar, dat het
+zorgelijk voor mij is, haar hier te zien blijven als vreemde en
+zonder hulp of raad, terwijl ik sterf, en het zou voor mij nog erger
+zijn, indien ik u niet hier zag, die--geloof ik--voor haar dezelfde
+vriendschap zal hebben als gij voor mij zoudt gehad hebben. Daarom bid
+ik u zooveel ik kan, dat, zoo ik mocht sterven, aan u mijn goederen en
+haar zullen toevertrouwd zijn en dat gij voor de een zoowel als voor
+de anderen doet, wat gij meent, dat mijn ziel rust zal geven. En u,
+liefste vrouw, verzoek ik, dat gij na mijn dood mij niet vergeet,
+opdat ik mij daarop kan beroemen, dat ik op dit ondermaansche bemind
+ben geweest door de schoonste vrouw, die ooit door de natuur was
+voortgebracht. Indien gij beide mij hierop geruststelling kunt geven,
+zal ik zonder twijfel getroost heengaan. De bevriende koopman en de
+donna weenden beide evenzeer bij het hooren van die woorden en toen
+hij dit gezegd had, gaven zij hem moed en beloofden hem op hun woord
+dat te doen, wat hij vroeg, indien hij mocht sterven. Het duurde niet
+lang of hij overleed en zij lieten hem eervol begraven.
+
+Toen eenige dagen later de koopman van Cyprus alles had geregeld,
+wat hij op Rhodes te doen had en naar Cyprus wilde terugkeeren op een
+schip van Catalanen, dat zich daar bevond, vroeg hij aan de donna, wat
+zij wilde doen, daar hij naar Cyprus terug moest. De donna antwoordde
+hem, dat zij, als het hem beviel gaarne met hem mee zou gaan, hopend,
+dat zij uit vriendschap voor Antiochus door hem als een zuster zou
+behandeld worden. De koopman antwoordde, dat hij met al, wat haar
+aanstond, tevreden was, en opdat zij tegen iedere beleediging, die
+kon voorkomen, voor zij in Cyprus waren, beveiligd zou zijn, beweerde
+hij, dat zij zijn vrouw was. En toen zij op het schip gingen, werd
+hun een hut bij den voorsteven gegeven, opdat de daden niet met de
+woorden tegenstrijdig waren en sliep hij met haar in een vrij klein
+bed. Hierdoor gebeurde wat bij het vertrek van Rhodes geen van beide
+van plan was, namelijk dat door de duisternis, de gelegenheid en de
+warmte van het bed, omstandigheden, die niet gering zijn (terwijl
+ze de vriendschap en liefde voor den overleden Antiochus vergaten),
+zij door een gelijke begeerte gedreven, elkaar begonnen te liefkozen,
+zoodat zij eer zij te Baffa aangekomen waren, een verbintenis hadden
+aangegaan. Toen zij te Baffa waren, leefde zij er nog lang met den
+koopman. Toevallig kwam daar voor zaken een edelman Antigono genaamd,
+op hoogen leeftijd, maar van hooger verstand en met weinig geld,
+omdat hem, daar hij zich voor vele dingen in dienst had gesteld van
+den koning van Cyprus, de fortuin ongunstig was geweest. Op een goeden
+dag ging hij langs het huis, waar de schoone donna woonde, toen de
+Cypriaansche koopman met zijn waren zich in Armenië bevond en werd hij
+bij toeval door die dame daar aan een venster opgemerkt. Omdat zij zeer
+schoon was, begon hij haar strak aan te kijken en zich te herinneren,
+dat hij haar vroeger moest gezien hebben, maar hij kon maar niet
+bedenken waar. De schoone dame, die langen tijd de speelbal der fortuin
+geweest was, maar die den tijd naderde, dat haar ongelukken een einde
+moesten nemen, herinnerde zich, zoodra hij Antigono gewaar werd, dat
+zij hem in Alexandrië in dienst van haar vader in niet weinig aanzien
+had gekend Aldus kreeg zij dadelijk hoop, dat zij nog eens door zijn
+raad tot den koninklijken rang kon terugkeeren, en wetend, dat haar
+koopman er niet was, liet zij zoo gauw ze kon Antigono roepen. Toen
+die kwam, vroeg zij verlegen of hij Antigono van Famagosta was gelijk
+zij geloofde. Antigono antwoordde van ja en zeide bovendien: Madonna,
+ik meen u te herkennen, maar ik kan mij op geenerlei wijze herinneren
+vanwaar, en bid u daarom, indien dit u niet hindert dat gij mij in
+het geheugen terugbrengt wie gij zijt. De donna hoorde wie hij was
+en luid weenend wierp ze zich met haar armen om zijn hals en vroeg
+na eenigen tijd aan hem, die zich zeer verbaasde, of hij haar nooit
+in Alexandrië gezien had. Zoodra Antigono de vraag vernam, herkende
+hij haar dadelijk als Alathiel, de dochter van den Sultan, die men in
+zee verdronken waande en wilde haar de verschuldigde eerbied betuigen.
+
+Maar zij dulde het niet en verzocht hem een oogenblik naast haar te
+gaan zitten. Toen Antigono dit deed, vroeg hij haar eerbiedig hoe
+en wanneer en van waar zij hier gekomen was, omdat men het in den
+ganschen lande van Egypte voor zeker hield, dat zij reeds voor vele
+jaren den dood had gevonden in de golven. Daarop antwoordde de donna:
+Ik wou maar, dat het gebeurd was liever dan het leven te leiden wat
+ik gehad heb en ik geloof, dat mijn vader hetzelfde zou wenschen,
+indien hij het ooit te weten kwam en na die woorden begon zij bitter
+te weenen. Toen hernam Antigono: Mevrouw, verlies den moed niet, voor
+het noodig is. Vertel mij, als het u behaagt, uw lotgevallen en hoe
+uw leven geweest is. Misschien kan de zaak door ons nog zoo loopen,
+dat wij met Gods hulp alles in orde maken Antigono, sprak de schoone
+donna, het schijnt, als ik u zie, dat ik mijn vader aanschouw en mij
+bewogen voel door die liefde en door die teederheid, die ik hem moet
+toedragen. Terwijl ik mij voor u kon onbekend houden, heb ik mij aan u
+doen kennen en er zijn weinig menschen, waarover ik door ze toevallig
+te zien, zoo blij had kunnen zijn als ik het ben door u te hebben
+aanschouwd en herkend. Daarom zal ik aan u, wat ik in mijn ongelukkig
+leven steeds verborgen hield, als aan een vader openbaren. Indien
+gij mij op eenigerleiwijze tot mijn vroegeren toestand kunt doen
+terugkeeren, bid ik u het te beproeven. Indien gij het niet kunt,
+verzoek ik u aan niemand ooit te zeggen mij te hebben gezien of
+ooit iets van mij te hebben bespeurd. Bij die woorden schreide zij
+voortdurend over hetgeen haar was overkomen van den dag af, dat zij
+op Majolica schipbreuk leed tot op het oogenblik, dat zij hem verslag
+deed. Hierover begon Antigono medelijdend te weenen en zei na eenig
+nadenken: Mevrouw, daar het geheim is gebleven bij uw ongelukken wie
+gij zijt kan ik u zonder twijfel aan uw vader nog dierbaarder weergeven
+en daarna aan den koning van Algarvië als echtgenoote. Toen zij vroeg
+hoe, zette hij haar planmatig uiteen wat er gedaan moest worden en
+opdat er geen oponthoud zou tusschen komen, ging Antigono dadelijk
+naar Famagosta terug, kwam bij den koning en zeide: Sire, indien het
+u behaagt, kunt gij u zelf op een zelfde oogenblik groote eer aandoen
+en aan mij een grooten dienst bewijzen zonder groote kosten voor u. De
+koning vroeg hoe. Toen sprak Antigono: Te Baffa is de schoone, jonge
+dochter van den Sultan aangekomen, van welke zoo lang het gerucht ging,
+dat zij verdronken was en om haar eer te redden heeft zij lang groote
+ontbering geleden; zij is nu arm en verlangt naar haar vader terug
+te keeren. Indien het u aanstaat haar onder mijn hoede te stellen,
+zal dat voor u een groote eer zijn en voor mij een groot voordeel. Ik
+geloof niet, dat de Sultan dien dienst ooit zal vergeten. De vorst
+door koninklijke edelmoedigheid bewogen, antwoordde dadelijk, dat het
+hem behaagde, liet haar met eerbewijzen halen en te Famagosta komen,
+waar zij door hem en door de koningin met een onbeschrijfelijke vreugde
+en met buitengewoon eerbetoon werd ontvangen. Door den koning en de
+koningin naar haar lotgevallen ondervraagd, antwoordde zij volgens
+de voorlichting haar door Antigono gegeven en verhaalde alles.
+
+Weinige dagen daarna zond de koning haar op haar verzoek met een
+schoon en aanzienlijk geleide van heeren en dames onder de leiding van
+Antigono naar den Sultan, die haar--wat niemand hoeft te vragen--met
+vreugde ontving en ook Antigono met haar geheele gevolg. Toen zij wat
+had uitgerust, wilde de Sultan weten, waardoor ze nog leefde en waar
+zij zoo lang gebleven was zonder ooit iets van haar toestand te laten
+vernemen. De donna, die de voorlichtingen van Antigono zeer goed had
+onthouden, begon tot haar vader aldus te spreken:
+
+Mijn vader, ongeveer den twintigsten dag na mijn afscheid van u werd
+ons schip door een zwaren storm aangegrepen en stiet op een nacht
+op zekere stranden daar in het Westen nabij een plaats Aigues-Mortes
+genaamd. Wat er van de mannen geworden is, die op het schip waren zal
+ik wel nooit te weten komen. Zooveel herinner ik mij wel, dat toen het
+dag werd en ik als uit den doode opstond, het gebarsten schip reeds
+door boeren was opgemerkt. Die waren uit de gansche streek toegeloopen
+om het te plunderen. Ik en twee vrouwen werden op het strand gedragen
+en dadelijk door jonge mannen gegrepen, die deze de eene en gene de
+andere van onze gezellinnen medenamen en vluchtten. Wat er van hen
+geworden is, zal ik ook wel nooit te weten komen. Maar toen ik door
+twee jongelieden werd aangerand, die met elkaar streden om mij te
+bezitten, en die mij bij de haren sleepten, terwijl ik steeds luid
+schreeuwde, kwamen er langs dezen, die mij een eind weegs voortsleurden
+om in een groot bosch te gaan, vier mannen op dat oogenblik te paard
+aanrijden. Zoodra toen de jonge mannen, welke mij voorttrokken, die
+zagen, lieten ze mij dadelijk los en namen de vlucht. De vier mannen,
+die mij van een gezaghebbend uiterlijk schenen, kwamen, dit ziende,
+naar de plaats, waar ik was en vroegen mij vele dingen. Ik antwoordde
+veel maar werd niet door hen verstaan en kon het ook hen niet. Na
+lang beraad zetten zij mij op een van hun paarden, leidden mij naar
+een klooster van vrouwen van hun godsdienst en daar--al weet ik niet,
+wat ze ook zeiden--werd ik zeer welwillend en steeds met onderscheiding
+opgenomen en met groote vroomheid heb ik toen met hen te samen den
+Heiligen Crescentius van Valcreuse gediend, dien de vrouwen van dit
+land zeer lief hebben. Maar toen ik al eenigen tijd bij hen was,
+reeds een weinig hun taal had geleerd en zij mij vroegen wie ik was
+en van waar, begreep ik ook waar ik was en vreesde ik, dat, als ik
+de waarheid zou zeggen, zij mij zouden verjagen als vijandin van hun
+Kerk. Ik antwoordde, dat ik de dochter van een groot edelman op Cyprus
+was, die mij naar Creta had gestuurd om te worden uitgehuwelijkt,
+waar wij bij ongeluk op het strand geloopen waren en schipbreuk leden.
+
+Dikwijls uit vrees voor erger volgde ik hun dienst; eindelijk vroeg
+mij het hoofd van die dames, welke zij abdis noemen, of ik naar Cyprus
+wilde terugkeeren en ik antwoordde, dat ik niets liever wilde, maar
+zij, bezorgd voor mijn eer, had mij aan niemand willen toevertrouwen,
+die naar Cyprus ging. Maar er waren zekere goede lieden met hun
+vrouwen uit Frankrijk gekomen, waarvan er eene een verwante was van
+de abdis en toen zij vernam, dat zij naar Jeruzalem gingen om het
+Heilige Graf te bezoeken, waar zij Hem, dien zij voor God houden,
+werd begraven, nadat Hij door de Joden was gekruisigd, beval zij
+mij hun aan en verzocht hun mij op Cyprus aan mijn vader terug te
+geven. Hoeveel eer die edellieden mij bewezen en hoe vriendelijk zij
+met hun dames mij behandelden, zou een lange geschiedenis wezen om te
+vertellen. Wij kwamen aldus scheep gegaan na enkele dagen te Baffa
+en toen ik mij daar zag aankomen, waar niemand mij kende en ik niet
+wist wat te zeggen aan de edellieden, die mij aan mijn vader wilden
+terugbrengen gelijk hun door de eerbiedwaardige abdis was gelast,
+liet Allah, die zich misschien over mij erbarmde, op de kade Antigono
+voor mij gereed staan op het oogenblik, dat wij te Baffa aan wal
+stapten. Haastig riep ik hem en in onze taal om niet door de edellieden
+noch door hun vrouwen verstaan te worden, en vroeg ik hem mij als zijn
+dochter te ontvangen. Hij begreep mij dadelijk en na mij een groote
+vreugd te hebben betuigd, bewees hij, voor zoover zijn armoede het
+hem veroorloofde, eer aan die heeren en dames en leidde mij naar den
+koning van Cyprus. Deze ontving mij met zulke eerbewijzen en heeft mij
+zoo naar u teruggezonden, dat het niet te vertellen is. Als er aan u
+nog iets moet verhaald worden, zal Antigono, die mijn lotgevallen van
+mij vele malen heeft gehoord, dit doen. Antigono zeide toen zich tot
+den Sultan keerend: Heer, zij heeft gesproken gelijk zij verscheidene
+malen met mij deed en gelijk deze heeren en dames, waarmee zij kwam,
+mij berichtten. Alleen heeft zij nagelaten een ding te zeggen, en ik
+meen, dat zij dit verwaarloosde, omdat het haar niet zou passen het
+u mede te deelen, namelijk hoe vaak die edellieden en die dames,
+waarmee zij kwam, spraken van haar eerbaar leven onder die vrome
+nonnen en van haar deugd en van haar reine zeden en van de tranen
+en de klachten dier dames en heeren, toen zij, nadat die zusters
+haar mij hadden overgegeven, vertrokken. Wanneer ik u hiervan alles
+zou willen vertellen, zou niet alleen deze dag, maar ook de volgende
+nacht niet voldoende zijn; ik wil er alleen dit nog maar van zeggen,
+dat volgens hen en naar wat ik er van heb kunnen zien, gij u er op
+kunt beroemen, dat gij de schoonste, de braafste en de waardigste
+dochter hebt van alle vorsten, die thans een kroon dragen.
+
+De Sultan gaf naar aanleiding hiervan een fabelachtig feest en bad
+Allah meermalen, dat Hij hem de genade verleende aan allen de dure
+diensten te kunnen vergelden, die zijn dochter hadden geëerd en vooral
+aan den koning van Cyprus, door wien zij met zooveel onderscheiding
+was terug gezonden. Eenige dagen later, nadat hij groote geschenken had
+laten gereed maken voor Antigono, gaf hij hem verlof naar Cyprus terug
+te keeren en liet aan den koning per brief en door bijzondere gezanten
+dank betuigen voor wat hij voor zijn dochter had gedaan. Hierna,
+omdat hij wilde ten einde brengen wat hij had begonnen namelijk,
+dat zij de vrouw werd van den koning van Algarvië, liet hij hem dit
+alles uiteen zetten en schreef hem bovendien, dat die, indien het hem
+behaagde haar te bezitten, haar liet halen. De koning van Algarvië
+deed dit zeer verheugd en na met alle eerbewijzen haar te hebben laten
+overkomen, ontving hij haar zeer vriendelijk. En zij die misschien
+door acht mannen tienduizend keer geliefkoosd was, legde zich als een
+maagd aan zijn zijde en deed hem gelooven, dat zij het was en leefde
+zeer gelukkig langen tijd met hem als koningin. En daarom zegt men:
+Een gekuste mond verliest geen geluk, maar vernieuwt zich integendeel
+als de maan.
+
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _De graaf van Angers wordt valsch beschuldigd, vlucht
+    in ballingschap en laat zijn twee kinderen in Engeland
+    achter. Hij keert daar terug uit Ierland onder anderen naam,
+    vindt ze in een goeden toestand, gaat als stalknecht naar het
+    leger van den koning van Frankrijk en wordt na onschuldig te
+    zijn bevonden, in zijn vroegeren rang hersteld._
+
+
+De dames zuchtten vaak over de verschillende lotgevallen van de schoone
+donna, maar wie weet welke reden hen deed zuchten? Misschien waren er
+onder hen, die niet minder van verlangen naar een zoo vaak herhaalde
+bruiloft dit deden dan uit medelijden met Alathiel. Doch dit zullen
+we voor het oogenblik ter zijde laten. Toen de laatste woorden van
+Pamfilo ze hadden doen lachen en de koningin daardoor zag, dat de
+vertelling geëindigd was, keerde zij zich tot Elisa en beval haar,
+dat die met een van haar histories de orde zou vervolgen. Deze met
+een blijmoedig gelaat zeide: Het is een zeer ruim terrein, waarop wij
+ons heden begeven en ieder kan er niet een, maar al licht wel tien
+tochten op ondernemen. Zoo heeft de fortuin dit gebied voorzien van
+vreemde en ernstige gevallen en om er een te gaan verhalen van dit
+oneindig aantal, zeg ik dan:
+
+Sinds de heerschappij over Rome van het Frankische Huis was overgegaan
+van de afstammelingen van Karel den Grooten op de Duitschers,
+ontstond er tusschen de Franken en eerstgenoemde natie een zeer
+groote vijandschap en een felle en voortdurende oorlog, waarvoor
+zoowel ten behoeve van de verdediging van zijn land als voor de
+ontvangen beleediging de koning van Frankrijk en een zijner zonen
+met alle macht uit hun gebied met bijna alle vrienden en verwanten,
+die zij bijeen konden brengen, een groot leger verzamelden om tegen
+de vijanden op te rukken. Voordat zij vertrokken, maakten zij om
+hun rijk niet zonder bestuur te laten Gautier d'Angers in hun plaats
+tot vicaris-generaal van het geheele fransche Koninkrijk en begaven
+zich op weg, want zij meenden, dat die een edel en wijs man en een
+getrouw vriend en dienaar was en hoewel vrij bedreven in de kunst van
+oorlogvoeren, scheen hij het hun nog meer voor die moeilijkheden dan
+voor dit werk. Gautier begon aldus, toen hij het ambt eenmaal aanvaard
+had, met verstand en orde over alles te spreken met de koningin en
+haar schoondochter en hoewel zij onder zijn hoede en jurisdictie
+[38] waren gesteld, eerde hij ze toch steeds als zijn gebiedsters
+en meerderen. Deze Gautier was zeer schoon van gestalte, misschien
+veertig jaar oud en zoo beminnelijk en hoffelijk als eenig ander
+edelman maar zijn kon en bovendien was hij de aardigste en de meest
+kiesche ridder, die men toen kende en die het meeste zorg besteedde aan
+zijn uiterlijk. Toen de koning van Frankrijk en zijn zoon al naar den
+oorlog waren, waarvan ik gesproken heb, en de vrouw van Gautier stierf,
+die hem zonder meer slechts een jongen en een meisje, nog zeer jong
+naliet, liet de vrouw van den zoon des konings, terwijl hij het hof
+van die vorstinnen bezocht en met hem vaak over de staatszaken sprak,
+de oogen op hem rusten, beschouwde met groote genegenheid zijn persoon
+en zijn manieren en ontbrandde voor hem in felle, verborgen liefde.
+
+Daar zij zich jong en frisch voelde en wist, dat hij zonder vrouw
+was, dacht zij licht haar begeerte te kunnen voldoen en dat haar
+niets verhinderde dan haar verlegenheid. Zij besloot hem die liefde
+te toonen en die verlegenheid te verjagen. Toen ze eens alleen was en
+het oogenblik gekomen scheen, liet zij hem halen, alsof ze over andere
+zaken met hem wilde spreken. De graaf, wiens gedachte ver van die dame
+was, ging dadelijk naar haar toe en nadat hij zich met haar, gelijk
+zij wilde, op een sofa had neergezet heel alleen in een kamer, en de
+graaf reeds twee keer gevraagd had, waarom zij hem had ontboden en
+zij zweeg, begon zij eindelijk door liefde bewogen en geheel vuurrood
+van schaamte, klagend en bevend te stamelen: Mijn zeer lieve en zoete
+vriend en heer, gij kunt als wijs man licht beseffen hoe groot de
+zwakheid der mannen en vrouwen is en om verschillende redenen grooter
+bij den een dan bij den ander. Daarom moet volgens een rechtvaardig
+rechter dezelfde zonde door het verschillende karakter der bedrijvers
+niet dezelfde straf ontvangen. En wie zou zeggen, dat men niet veel
+meer een armen man en een arme vrouw moet brandmerken, die met arbeid
+hun brood moeten verdienen, als zij door liefde worden geprikkeld
+en daaraan zouden toegeven dan een rijke en niets doende dame en aan
+wien niets, wat aan haar begeerten behaagt, zou ontbreken? Ik geloof
+bepaald niemand. Daarom meen ik, dat gezegde dingen een groote reden
+tot verontschuldiging moeten zijn ten gunste van haar, die ze kan
+aanvoeren, indien zij aan haar liefde toegeeft. En het overige moet
+het feit doen, dat zij een wijs en waardig minnaar heeft gekozen,
+indien dit de oorzaak is, dat zij bemint. Deze oorzaken, schijnt
+het mij, zijn bij mij aanwezig en bovendien meer anderen moeten mij
+tot liefhebben dwingen, als mijn jeugd en de afwezigheid van mijn
+echtgenoot, die thans mij ten dienste staan tot verdediging van mijn
+vurige liefde tot U. Indien die zaken op U denzelfden invloed hebben
+als op wijze mannen, bid ik u om mij raad en steun te geven bij wat ik
+u zal vragen. Het is waar, dat door de afwezigheid van mijn echtgenoot
+ik geen weerstand kon bieden aan mijne begeerten noch aan de kracht
+der liefde, welke van zooveel invloed zijn, dat die de sterkste mannen
+en niet slechts de teedere vrouwen reeds meermalen hebben overwonnen
+en ze nog elken dag overwinnen en dat ik in de rijkdom en ledigheid,
+waarin gij mij ziet, mij heb laten verleiden aan de genoegens der
+liefde toe te geven en verliefd te worden. Daar ik weet, dat, indien
+dit bekend werd, het niet eerbaar zou genoemd worden, vind ik het
+niettemin, mits het verborgen is en blijft, volstrekt niet erg. Want
+toch is Amor zoo gunstig voor mij geweest, dat hij mij niet alleen
+de noodige kennis heeft gegeven voor het kiezen van mijn minnaar,
+maar dat hij mij er zeer bij geholpen heeft, daar hij u aan mij
+waardig heeft getoond om door een edelvrouw gelijk ik ben, bemind
+te worden, u, die, als mijn oordeel mij niet bedriegt, de schoonste,
+beminnelijkste, aangenaamste en wijste ridder zijt, dien men in het
+fransche koninkrijk vinden kan. En indien ik zeggen kan zonder man
+te zijn, kunt gij ook beweren gij zonder vrouw te wezen; daarom bid
+ik u in naam van een liefde zoo groot als die ik u toedraag, dat gij
+mij de uwe niet weigert en dat gij medelijden hebt met mijn jeugd,
+die werkelijk als het ijs in het vuur door u verteert.
+
+Bij die woorden kwamen de tranen in zulk een overvloed, dat zij,
+die nog meer tot hem smeeken wilde, er niet verder over kon spreken,
+maar het gelaat buigend en als overwonnen, liet zij schreiend het
+hoofd op de borst van de graaf vallen. De graaf, die een zeer loyaal
+ridder was, begon met de ernstigste verwijten die zoo dwaze liefde
+te berispen en haar terug te stooten, die hem al om den hals wilde
+vliegen. Hij begon haar te bezweren, dat hij liever wilde gevierendeeld
+worden dan zoo iets toe te staan tegen de eer van zijn heer hetzij
+door hem, hetzij door iemand anders. Toen zij dit hoorde, vergat de
+donna opeens de liefde en in wilde woede ontbrand zeide zij: Aldus
+zou ik door u, een gewonen ridder, op die wijze met mijn verlangen
+versmaad worden! Maar God beware u, nu gij mij wilt doen sterven,
+dat ik u niet uit de wereld help. Bij die woorden greep zij plots met
+de handen in de haren en terwijl ze die verwarde en alle uitrukte en
+zich bijna de kleeren van de borst scheurde, begon zij met luider
+stem te schreeuwen: Help, help! De graaf van Angers wil mij geweld
+aandoen! De graaf dit ziende en meer wantrouwend jegens den nijd van
+de hovelingen dan jegens van zijn geweten en bevreesd, dat er meer
+geloof zou worden geschonken aan de kwaadwilligheid van die vrouw
+dan aan zijn onschuld, stond zoo spoedig mogelijk op, snelde uit het
+vertrek en het paleis en vluchtte naar zijn huis, waar hij zonder
+anderen raad af te wachten zijn twee kinderen te paard zette en zelf
+op een ander gestegen zich zoo spoedig mogelijk naar Calais begaf.
+
+Bij het gerucht van de donna liepen velen toe, die, toen zij haar
+zagen en de oorzaken van haar kreten hadden gehoord, niet alleen
+aan haar woorden geloof hechtten, maar er bij voegden, dat het
+knappe uiterlijk en de galante manieren van den graaf lang door hem
+waren aangewend om dat te bereiken. Ze liepen dan ook woest naar de
+huizen van den ridder om hem in hechtenis te nemen, maar toen zij
+hem er niet vonden, begonnen zij die alle te plunderen en men brak
+ze daarop tot op den grond toe af. De tijding, zoo ongunstig als
+men die verbreidde, bereikte in het leger den koning en zijn zoon,
+die zeer vertoornd hem en zijn afstammelingen veroordeelden tot een
+eeuwige ballingschap en rijke geschenken beloofden aan wien ze levend
+of dood bij hen bracht. De graaf, die het betreurde dat hij door
+te vluchten van onschuldig zich schuldig deed schijnen, kwam zonder
+herkend te worden of zich te doen kennen met zijn twee kinderen te
+Calais, stak snel naar Engeland over en ging armelijk gekleed naar
+Londen, waar hij voor er binnen te gaan uitvoerig zijn twee kleine
+kinderen raad gaf en voornamelijk betreffende twee zaken: ten eerste,
+dat zij met geduld hun armoe droegen, waarin buiten hun schuld de
+fortuin hun met hem had gebracht en verder, dat zij met de meeste
+voorzichtigheid zich er voor zouden hoeden nooit aan iemand te toonen,
+waar zij vandaan kwamen noch wiens zonen zij waren, als ze hun leven
+liefhadden. De zoon, Louis genaamd, was negen jaar oud en de dochter,
+die Violante heette, misschien zeven. Gelijk met hun jeugdigen leeftijd
+overeenkwam, begrepen ze beide de les van hun vader volkomen en toonden
+dit ook later door hun daden. Om te slagen scheen het hem beter hun
+namen te veranderen en zoo deed hij; hij noemde den jongen Perot en
+het meisje Jeannette en armelijk gekleed te Londen aangekomen, gelijk
+wij dat van Fransche vagebonden zien, begonnen zij daar te bedelen.
+
+Toen zij bij toeval hierdoor op een morgen bij een kerk stonden, kwam
+daaruit een voorname dame, die de vrouw was van een der hofmaarschalken
+van den koning van Engeland. Zij zag den graaf en zijn twee kindertjes,
+die om een aalmoes baden en vroeg, waar zij vandaan kwamen en of
+het zijn kinderen waren. Hierop antwoordde hij, dat hij uit Picardië
+kwam en dat hij door een vergrijp van zijn oudsten zoon, een schelm,
+met die twee gedwongen was te vertrekken. De dame, die medelijdend
+was, liet de oogen op het meisje rusten, dat haar zeer beviel,
+omdat zij schoon, lief en innemend er uit zag en zeide: Beste man,
+als gij er vrede mee hebt, dat ik uw dochtertje tot mij neem, omdat
+zij zoo'n gunstig uiterlijk heeft, zal ik haar gaarne huisvesten en
+indien zij een brave vrouw wil worden, zal ik haar uithuwen op het
+gunstig oogenblik zoo, dat het haar wel zal gaan. Dit verzoek beviel
+den graaf zeer; hij stemde haastig toe en gaf haar onder tranen aan
+haar over en beval haar zeer aan. Toen hij zoo zijn dochter geplaatst
+had en wel wist bij wien, besloot hij niet langer daar te blijven;
+bedelend trok hij het eiland door en kwam met Perot in Wales niet
+zonder groote vermoeidheid, daar hij niet gewoon was te voet te
+gaan. Daar was een andere maarschalk des konings, die in grooten staat
+met een talrijk personeel leefde, in welks hof telkens de graaf en
+zijn zoon verschenen om te eten. In dien hof, waar een der zoons van
+den maarschalk en andere adellijke kinderen waren en er knapenspelen
+uitvoerden als hardloopen en springen, begon Perot zich met hen te
+vermengen en even vlug of vlugger dan eenig ander dit te doen. Toen
+de maarschalk dit eens zag en hem de manier en de wijze van doen van
+den jongen bevielen, vroeg hij wie dit was. Hem werd verteld, dat hij
+de zoon was van een arm man, die dikwijls om een aalmoes daar kwam,
+waarop de maarschalk dien liet ontbieden. De graaf, die God om niets
+anders bad, stond hem vrijelijk af, hoezeer het hem verdriet deed van
+hem te moeten scheiden. Toen hij aldus zijn zoon en dochter geborgen
+zag, wilde hij niet langer in Engeland blijven, maar zoo goed hij kon
+ging hij naar Ierland en te Stanford gekomen verhuurde hij zich aan
+een vazal van den graaf van dat land als knecht en deed alles wat een
+bediende of stalknecht behoort te doen en daar bleef hij langen tijd
+zonder herkend te worden onder veel moeite en lasten.
+
+Violante, Jeannette genaamd, die met de edelvrouw in Londen gebleven
+was, groeide in jaren, in kracht en in schoonheid en kwam zoo in
+de gunst zoowel van de dame als van haar man en van ieder ander in
+het huis en van elkeen, die haar kende, dat het een wonder was om
+te zien. Er was dan ook niemand, die op haar gewoonte en manieren
+lette, die niet beweerde, dat zij de grootste rijkdom en eer waardig
+was. Hierdoor had de donna, die haar van haar vader ontvangen had,
+zonder ooit te kunnen weten wie Violante was dan door wat ze van
+hem gehoord had, zich voorgesteld haar op eervolle wijze naar
+den stand, waartoe de edelvrouw haar rekende te behooren, uit te
+huwelijken. Maar God, de rechtvaardige kenner van de hoedanigheden,
+kende haar als adellijke jonkvrouw en wist, dat zij zonder schuld voor
+de zonde van anderen leed en beschikte het anders. Men moet gelooven,
+dat hetgeen gebeurde, opdat zij niet in de hand van een minderen
+man kwam, door Zijn goedheid werd bewerkstelligd. De edelvrouw,
+bij welke Jeannette woonde, had van haar man een eenigen zoon,
+dien deze en zij ten zeerste lief hadden, zoowel omdat het een
+jongen was als omdat hij het door zijn deugd en zijn hoedanigheden
+verdiende, daar hij meer dan een ander welopgevoed was, waardig,
+dapper en schoon van gestalte. Hij was misschien zes jaar ouder dan
+Jeannette en daar hij haar zeer schoon en vol gratie vond, werd hij
+zoo hevig op haar verliefd, dat hij buiten haar niets meer zag. En
+daar hij zich verbeeldde, dat zij van lage afkomst was, waagde hij
+het niet alleen haar aan zijn vader en moeder tot vrouw te vragen,
+maar vreezend dat hij berispt zou worden, omdat hij begonnen was als
+een poorter verliefd te worden, hield hij zijn liefde zoo goed hij
+kon verborgen. Daardoor martelde die liefde hem nog meer dan wanneer
+hij haar had geopenbaard. Hiervan werd hij door overmaat van smart
+ernstig ziek. Verscheidene doctoren werden tot zijn genezing ontboden
+en nadat zij elk teeken van zijn ziekte hadden beschouwd en geen die
+kon begrijpen, wanhoopten zij allen aan zijn genezing. De vader en de
+moeder van den jonkman werden hierover zoo bedroefd en neerslachtig,
+dat er niets ergers voor hen bestond om te dragen en meermalen
+smeekte zij met medelijdende vragen wat de oorzaak van zijn lijden
+was, waarop hij zuchtend als antwoord gaf, dat hij zich geheel voelde
+verteren. Eens was een heel jonge maar zeer geleerde dokter bij hem
+en hield hem bij den arm, waar men den pols pleegt te voelen, toen
+Jeannette, die uit eerbied voor zijn moeder hem met zorg bediende,
+om eenige reden in de kamer kwam, waar de jonge man lag. Zoodra de
+jongeling haar zag, voelde hij zonder een woord te spreken of een
+gebaar te maken met meer kracht het liefdevuur in het hart, waardoor
+zijn pols sterker dan gewoonlijk begon te kloppen, wat de medicus
+dadelijk merkte. Hij verwonderde zich en bleef zwijgen om te zien,
+hoe lang dat kloppen zou duren. Zoodra Jeannette de kamer uitging,
+hield het kloppen op; daardoor scheen het den arts, dat hij voor een
+deel de oorzaak van zijn ziekte had geraden en een oogenblik later,
+alsof hij aan Jeannette iets wilde vragen en de zieke steeds bij den
+arm houdend, liet hij haar roepen. Ze kwam onmiddellijk en ze was nog
+niet in de kamer of het kloppen van de pols kwam bij den jonkman terug
+en toen ze weg was, hield het op. Toen de dokter daardoor voldoende
+zekerheid dacht te hebben, stond hij op en na den vader en de moeder
+ter zijde te hebben geroepen zeide hij tot hen: De gezondheid van uw
+zoon is niet in de macht der doktoren maar berust in de handen van
+Jeannette, welke, gelijk ik duidelijk uit zekere teekenen heb begrepen,
+den jongeling vurig lief heeft, hoewel zij er niets van merkt naar
+ik meen te zien. Weet thans wat u te doen staat, als zijn leven u
+lief is. De edelman en zijn vrouw waren verheugd, toen zij hoorden,
+dat er toch een middel was tot zijn herstel, hoewel het hun speet,
+dat waar was, waaraan zij twijfelden, namelijk dat zij Jeannette aan
+hun zoon tot vrouw moesten geven. Zij gingen dan ook toen de dokter was
+vertrokken naar den zieke en de donna sprak tot hem aldus: Mijn zoon,
+ik had nooit geloofd, dat gij mij een van uwe verlangens zoudt hebben
+verborgen en dat ik u zou zien verzwakken door hieraan niet te voldoen,
+omdat gij er zeker van kunt en moet zijn, dat ik alles, wat ik tot
+uw bevrediging zou kunnen aanwenden, al was het minder dan eerlijk,
+van zelf zou doen. Maar nu gij zoo hebt gehandeld is God barmhartiger
+voor u geweest dan gij zelf en opdat gij aan die ziekte niet sterft,
+heeft Hij mij de oorzaak van uwe ziekte geopenbaard, die niets anders
+is dan een hartstochtelijke liefde, die gij voor een jong meisje hebt,
+wie het dan ook zij. Gij hoeft u er werkelijk niet over te schamen,
+omdat uw leeftijd het eischt en als gij niet verliefd zoudt zijn, zou
+ik u er minder om achten. Aldus mijn zoon, wees voor mij niet op uw
+hoede maar beken mij al uw verlangens en werp de zwaarmoedigheid en
+de gedachte, die gij hebt en waaruit die ziekte voortkomt, weg; vat
+moed en wees er zeker van, dat er niets bestaat tot uw bevrediging,
+wat ik zoo mogelijk niet zal doen voor u, die ik meer lief heb dan
+mijn leven. Verjaag de verlegenheid en de vrees en zeg mij vrij of ik
+voor uw liefde iets kan doen. En als gij meent, dat ik mij er niet
+om bekommer en dit tot een goed einde voert, houdt mij dan voor de
+wreedste moeder, die ooit een zoon baarde.
+
+Toen de jongeling de woorden van de moeder hoorde, bloosde hij
+eerst; hij bedacht, dat niemand meer aan zijn verlangen kon voldoen,
+verjoeg zijn verlegenheid en zeide: Mevrouw, niets anders heeft
+mij mijn liefde doen verbergen dan dat ik bemerkt heb bij de meeste
+lieden dat zij, als zij oud zijn, zich hun jeugd niet meer willen
+herinneren. Maar omdat ik u daartoe wel bereid zie, zal ik niet alleen
+bekennen, wat gij hebt gemerkt, maar ik zal u toevertrouwen op wie ik
+verliefd ben op voorwaarde, dat binnen uw vermogen zoodanig gevolg
+uit uw belofte voortkomt, dat gij mij weer gezond zult zien. De
+donna--te veel vertrouwend, dat het gebeuren zou op de wijze,
+waarnaar zij zich het voorstelde--antwoordde gulweg, dat hij gerust
+elk verlangen zou openbaren, want dadelijk zou zij beproeven wat hem
+zou bevredigen. Mevrouw, zei toen de jonkman, de groote schoonheid en
+de lofwaardige manieren van onze Jeannette en de onmogelijkheid haar
+mijn liefde te doen bemerken, hoewel zij medelijdend is en het gemis
+aan moed die liefde aan wie ook toe te vertrouwen, hebben mij in den
+toestand gebracht waarin gij mij ziet. Indien gij, wat gij mij hebt
+beloofd op de een of andere wijze niet nakomt, wees er dan zeker van,
+dat mijn leven kort zal zijn. De donna, die het meer tijd achtte voor
+bemoediging dan voor berisping, zeide glimlachend: Ah, mijn zoon,
+woudt gij daarvoor ziek worden? Bedaar en laat mij begaan tot gij
+eenmaal beter zult zijn. De jonkman vol goede hoop toonde in den
+kortst mogelijken tijd teekens van de grootste verbetering, waarover
+de donna zeer verblijd begon met na te komen, wat zij had beloofd.
+
+Ze liet op een goeden dag Jeannette roepen en vroeg haar
+schertsenderwijze zeer hoffelijk of ze een of anderen minnaar
+had. Jeannette werd zeer rood en antwoordde: Mevrouw, een arm meisje
+en uit haar huis verjaagd gelijk ik ben en die in dienst van anderen
+verkeert gelijk ik doe, vraagt men niet en past het niet liefde te
+verwachten. Hierop sprak de donna: Indien gij er geen hebt, willen
+wij er u een geven, met wien gij zeer gelukkig zult zijn en meer
+behagen zult hebben in uw schoonheid, want het zou niet betamen aan een
+meisje zoo mooi als gij, dat gij zonder minnaar zoudt blijven. Hierop
+antwoordde Jeannette: Mevrouw, gij hebt mij uit de armoede van mijn
+vader gescheiden en mij als uw dochter opgevoed en daarom zal ik
+alles tot uw genoegen doen maar hierin niet, daar ik geloof er goed
+mee te handelen. Indien het u behaagt mij een man te geven zal ik dien
+trachten lief te hebben, maar geen ander, want van de erfenis mijner
+voorvaderen is mij niets overgebleven behalve de eer, welke ik hoop te
+bewaren en te dienen, zoolang ik leef. Dit woord scheen zeer nadeelig
+aan de donna voor haar plan om de belofte aan haar zoon te houden,
+hoewel zij als verstandige vrouw in stilte het meisje zeer prees en
+zeide: Maar Jeannette, als Zijne Majesteit de koning, die een jong
+man is gelijk gij een mooi meisje, van u liefde begeerde, zoudt gij
+hem die weigeren? Zij antwoordde daarop dadelijk: De koning zou mij
+geweld aan kunnen doen, maar hij zou mij nooit anders kunnen krijgen
+dan op eerlijke wijze. De dame begreep hoe ze dacht, liet alle woorden
+verder ter zijde en besloot haar op de proef te stellen. Aldus gaf zij
+haar zoon het plan te kennen om als hij genezen zou zijn, haar met hem
+in een kamer te laten en dat hij zijn best zou doen met haar zich zijn
+genoegen te verschaffen. Zij zeide, dat het haar schandelijk leek voor
+haar zoon op te komen als een koppelaarster en het meisje te bidden. De
+jongeling was hierover in 't geheel niet tevreden en werd opeens veel
+erger ziek. Toen de donna dit zag, openbaarde zij haar bedoeling aan
+Jeannette. Maar zij vond haar standvastiger dan ooit. Zij vertelde
+aan haar echtgenoot, wat zij met het meisje had besproken en hoewel
+het hun pijnlijk scheen, overlegden zij met wederzijdsch goedvinden
+haar aan hem tot gemalin te geven, daar ze liever haar zoon levend
+zag dan met een echtgenoote zijner niet waardig dan dood en zonder
+eenige vrouw, en zoo deden zij na vele gesprekken.
+
+Jeannette was hierover zeer verheugd en dankte God met vroom gemoed,
+dat Hij haar niet had vergeten, maar toch noemde zij zich nooit
+anders dan de dochter van een Picardiër. De jonge man genas, vierde
+gelukkiger dan ieder ander man bruiloft en wijdde veel tijd aan haar.
+
+Perot, die met den maarschalk van den koning van Engeland in Wales
+was gebleven, steeg ook in den gunst van zijn heer en werd een
+knapper en dapperder man dan wie ook op het eiland, zoodat noch
+bij de steekspelen, noch bij het worstelen, noch bij eenige andere
+wapenoefening er iemand was, die hem evenaarde. Daarom was hij onder
+den naam Perot, de Picardiër, bij allen bekend en beroemd. En gelijk
+God zijn zuster niet had vergeten, zoo toonde Hij ook aan hem te
+denken, want toen er in die streek een pestziekte kwam, nam die de
+helft der bewoners weg zonder te rekenen, dat het grootste deel van
+de rest uit vrees naar andere streken vluchtte, zoodat het geheele
+land verlaten scheen. Door die ziekte stierven de maarschalk, zijn
+heer, diens vrouw, een zijner zoons en vele anderen zoowel broeders
+als neven en verwanten, en er bleef geen ander over dan een reeds
+huwbaar meisje en met eenige andere dienaren: Perot. Toen de pest een
+weinig ophield, nam ze hem, die een rechtschapen en goed man was tot
+echtgenoot, tot genoegen en op raad van een klein aantal vasallen,
+die in het leven waren gebleven en maakte hem tot heer van alles,
+wat aan haar vervallen was. Het duurde niet lang of toen de koning
+van Engeland hoorde, dat de maarschalk dood was en daar hij de kracht
+van Perot, den Picardiër, kende, zette hij hem in de plaats van den
+overledene en gaf hem diens waardigheid. Dat gebeurde in korten tijd
+met de twee onschuldige kinderen van den graaf van Angers, door hem
+als verloren achtergelaten.
+
+Het was al achttien jaar geleden, dat de graaf van Angers vluchtend
+Parijs had verlaten en sinds woonde hij in Ierland. Hij had een vrij
+ellendig leven, had veel moeten verduren en toen hij al oud werd,
+kreeg hij zin om te weten, zoo hij kon, wat er van zijn twee kinderen
+geworden was. Daar hij zich geheel van uiterlijk veranderd zag en hij
+zich sterker voelde door lange arbeid dan toen hij als jonkman niets
+uitvoerde, bleef hij niet, waar hij lang was geweest maar vertrok arm
+en slecht uitgerust, kwam in Engeland en ging daarheen, waar hij Perot
+had achtergelaten. Hij vond hem als maarschalk en als een groot heer
+en zag hem gezond, sterk en knap terug; dit beviel hem zeer, maar hij
+wilde zich niet laten herkennen voor hij wist, wat er van Jeannette
+geworden was. Daarom begaf hij zich op weg en maakte geen halt, voor
+hij in Londen kwam en daar, na voorzichtig naar de donna te hebben
+gevraagd aan wien hij het meisje had overgelaten, vond hij Jeannette
+als vrouw van haar zoon. Dit viel hem zeer mee en hij achtte al zijn
+vroegere tegenspoed gering, nu hij zijn kinderen levend en in goeden
+staat had terug gevonden en verlangend haar te zien, begon hij als
+arm man zich op te stellen in de buurt van haar huis. Toen Jacquet
+Lamiens--zoo heette de echtgenoot van Jeannette--hem daar eens zag,
+arm en oud, kreeg hij medelijden en beval aan een van zijn bedienden,
+dat hij hem in zijn huis voerde en dat hij hem uit barmhartigheid
+te eten gaf, wat de knecht gaarne deed. Jeannette had reeds van
+Jacquet verscheidene zoons gekregen, waarvan de oudste niet ouder dan
+acht jaar was. Het waren de mooiste en de aanvalligste kinderen ter
+wereld. Zoodra zij den graaf zagen eten, gingen zij om hem heen staan
+en begonnen hem vreugde te betuigen alsof zij zich door geheime kracht
+bewogen voelden, dat hij hun grootvader was. De graaf herkende zijn
+kleinkinderen en begon ze liefde te toonen en te streelen; daardoor
+wilden de kinderen niet meer van hem weg, hoezeer de man belast met
+het toezicht op hen ze ook riep. Jeannette bemerkte dit, ging de kamer
+uit, kwam, waar de graaf zich bevond en dreigde ze te kastijden,
+als ze niet deden, wat hun meester wilde. De kinderen begonnen te
+schreien en te zeggen, dat zij bij dien braven man wilden blijven,
+dien zij meer lief hadden dan hun meester. De dame en de graaf lachten
+daarom. De graaf was opgestaan niet op de wijze van een vader, maar
+als een arm man om zijn dochter eerbied te betuigen als edelvrouw en
+voelde, toen hij haar zag, in het hart een wonderbare vreugde.
+
+Maar noch toen, noch later herkende zij hem, omdat hij zeer was
+verouderd bij wat hij placht te zijn, daar hij oud en kaal was en
+een langen baard had en mager en bruin was geworden en eer een ander
+man scheen dan de graaf. Toen de donna zag, dat de kinderen niet
+van hem wilden scheiden en huilden, toen zij ze wilde doen heengaan,
+zeide zij tot den meester, dat hij ze toch daar maar een weinig liet
+blijven. Terwijl dit gebeurde, kwam de vader van Jacquet terug en
+hoorde dit van hun meester. Daarom zeide hij, die Jeannette minachtte:
+Laat ze aan het slechte avontuur over dat God hen bezorgt, want zij
+keeren terug, vanwaar ze afkomstig zijn. Zij stammen door hun moeder
+af van bedelaars en het is dus niet te verwonderen, dat zij gaarne
+met bedelaars verkeeren. De graaf hoorde deze woorden en was er zeer
+bedroefd over, maar toch het hoofd gebogen duldde hij die beleediging
+gelijk hij vele anderen gedragen had. Jacquet, die de ontvangst had
+gezien, welke de kinderen den goeden man bereidden, namelijk aan den
+graaf, hoezeer het hem ook mishaagde, hield toch zooveel van hen,
+dat hij liever dan ze te zien schreien beval, dat, indien de goede
+man daar in eenigen dienst wilde treden, hij er welkom zou zijn. Hij
+antwoordde, dat hij daar gaarne bleef, maar dat hij niet anders kon
+dan de paarden oppassen, wat hij zijn heele leven gedaan had. Men
+vertrouwde hem derhalve een paard toe en hij begon, zoodra hij dit
+verzorgd had, met de kinderen te spelen.
+
+Terwijl de fortuin op die wijze als hier beschreven den graaf van
+Angers en de kinderen leidde, stierf de koning van Frankrijk na vele
+wapenstilstanden met de Duitschers en in zijn plaats werd zijn zoon
+gekroond, wiens vrouw den graaf had verjaagd. Toen die den laatsten
+wapenstilstand met de Duitschers had geëindigd, begon hij op nieuw
+een zeer fellen krijg, waarbij om hem als nieuwe verwant te helpen
+de koning van Engeland een groot aantal soldaten zond onder bevel
+van Perot, zijn maarschalk en van Jacquet Lamiens, den zoon van den
+anderen maarschalk, waarmee de brave man, te weten de graaf, heen ging
+en zonder door iemand herkend te worden langen tijd in het kamp bleef
+als stalknecht. Daar gedroeg hij zich als een flink man, zoowel door
+raadgevingen als door daden meer dan men van hem vergde. Gedurende
+den oorlog werd de koningin van Frankrijk ernstig ziek en toen zij
+haar einde zag naderen, biechtte zij, gedreven door haar zonde,
+vroom aan den aartsbisschop van Rouaan, die door allen als een zeer
+heilig en goed mensch werd beschouwd en onder andere zonden verhaalde
+zij hem, dat door haar aan den graaf van Angers groot onrecht was
+gedaan. Ze had er geen vrede mee het hem slechts te vertellen, maar
+zij verhaalde in tegenwoordigheid van vele andere waardige mannen
+alles, wat er gebeurd was en verzocht hen bij den koning te bewerken,
+dat de graaf, indien hij leefde, in zijn rang zou worden hersteld en
+zoo niet dan een van zijn zoons. Niet lang daarna werd zij, uit dit
+leven verscheiden, begraven.
+
+Toen die bekentenis aan den koning was verteld, bewoog hem dit na
+eenige zuchten over het onrecht den braven man aangedaan door het
+gansche leger en bovendien op vele andere plaatsen een oproep te
+doen, opdat, wie hem inlichtingen zou verstrekken over den graaf
+van Angers of althans over zijn zoons, ruimschoots door hem beloond
+zou worden, daar hij hem voor onschuldig hield aan hetgeen waarvoor
+hij in ballingschap was gegaan volgens de bekentenis gedaan door de
+koningin en plan had hem tot zijn vroegeren rang en een meerderen
+te doen terugkeeren. Toen de graaf in de gedaante van een stalknecht
+dit hoorde en merkte, dat dit waar was, begaf hij zich dadelijk naar
+Jacquet en verzocht hem samen te komen met Perot, omdat hij hun wilde
+aanwijzen wie de koning zocht. Toen alle drie aldus vereenigd waren,
+zeide de graaf tot Perot, die er al aan dacht zich bekend te maken:
+Perot, hier is Jacquet, die uw zuster tot vrouw heeft, maar die nooit
+een bruidschat heeft gehad en opdat uw zuster niet zonder bruidschat
+blijft, wil ik, dat hij en geen ander de belooning krijgt, die de
+koning zoo groot voor u belooft en ik zeg u als zoon van den graaf van
+Angers en voor Violante, uw zuster en uw vrouw en voor mij, dat ik zelf
+de graaf van Angers en uw vader ben. Perot hoorde dit, keek hem strak
+aan, herkende hem spoedig, omhelsde hem en viel schreiend aan zijn
+voeten. Jacquet hoorde eerst, wat de graaf gezegd had en toen ziende
+wat Perot deed, werd hij op eens zoo overstelpt door verwondering en
+blijdschap, dat hij nauwelijks wist wat te doen. Maar toch sloeg hij
+geloof aan zijn woorden en schaamde zich zeer over de beleedigende
+woorden, die hij jegens den graaf als stalknecht had gebruikt,
+viel hem schreiend te voet en vroeg voor elke vroegere beleediging
+vergeving, welke de graaf, na hem welwillend te hebben opgeheven,
+hem schonk. Nadat zij alle drie over hun verschillende lotgevallen
+hadden gesproken en zich te samen zeer hadden beklaagd en verheugd,
+wilde Perot en Jacquet den graaf van kleeding laten verwisselen, maar
+hij stond dit niet toe en wilde dat eerst Jacquet de zekerheid had
+de beloofde belooning te ontvangen en dat hij, als dit gebeurd was,
+hem aan den koning zou voorstellen in zijn dracht van palfrenier om
+hem meer beschaamd te maken. Jacquet verscheen dus met den graaf en
+Perot voor den koning en bood aan hem den graaf en diens kinderen
+voor te stellen, waardoor deze hem volgens den gedanen oproep moest
+beloonen. De koning liet spoedig in aller tegenwoordigheid de belooning
+brengen, die wonderbaar scheen in de oogen van Jacquet. Hij beval hem
+die mee te nemen, indien hij werkelijk den graaf en zijn kinderen
+bracht, gelijk hij het beloofde. Toen keerde Jacquet zich om en na
+den graaf-stalknecht en Perot voor zich te hebben geplaatst zeide
+hij: Sire, zie hier vader en zoon; de dochter, die mijn vrouw is
+en niet hier, zult gij met Gods hulp spoedig zien. De koning, dit
+hoorend, zag den graaf aan en hoewel hij veel was verouderd bij wat
+hij vroeger was, herkende hij hem toch na hem eenigen tijd te hebben
+aangezien en met tranen in de oogen hief hij hem die geknield bleef,
+op, kuste en omarmde hem, sprak met Perot vriendelijk en beval, dat
+de graaf dadelijk van kleederen, bedienden, paarden en wapenrusting
+voorzien zou worden, gelijk dat zijn adeldom eischte, wat spoedig
+gebeurde. Bovendien behandelde de koning Jacquet met veel eer en
+wilde alles weten van zijn vroegere lotgevallen. En toen Jacquet de
+hooge belooningen aanvaardde, omdat hij hem den graaf en de kinderen
+had aangewezen, zeide de graaf tot hem: Neem dit van de schatten van
+Zijne Majesteit den koning en denk er aan tot uw vader te zeggen, dat
+uw zonen, zijn kleinkinderen en de mijnen niet van moederskant van
+een bedelaar afstammen. Jacquet nam de geschenken aan en liet zijn
+vrouw en schoondochter te Parijs komen. De vrouw van Perot kwam ook
+mee en daar maakte zij allen met den graaf een groot feest, dien de
+koning in al zijn rechten had hersteld en meer had gemaakt dan hij
+ooit was geweest. Toen ging elk met 's konings verlof huiswaarts en
+de graaf leefde te Parijs tot aan zijn dood roemrijker dan ooit.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Bernabo van Genua wordt door Ambrogiuolo bedrogen, verliest
+    zijn geld en beveelt daarom zijn onschuldige vrouw te
+    laten dooden. Zij ontvlucht en in mansgewaad dient zij den
+    Sultan, vindt den bedrieger en laat haar man naar Alexandrië
+    komen, waar deze gestraft wordt. Zij doet daarop weer haar
+    vrouwenkleeren aan en keert met haar man, rijk geworden,
+    naar Genua terug._
+
+
+Nadat Elisa met haar aandoenlijke geschiedenis haar plicht had
+vervuld, zeide koningin Philomena, die schoon en groot was van
+gestalte en meer dan een andere een innemend en lachend gelaat had:
+Men moet zich houden aan de overeenkomst aangegaan met Dioneo en daar
+er geen anderen overblijven dan hij en ik om te verhalen, zal ik het
+eerst mijn historie vertellen en hij, die dit als een gunst verkreeg,
+zal als laatste spreken. Na die woorden begon zij aldus:
+
+Men pleegt onder het volk dikwijls het spreekwoord te gebruiken dat
+de bedrieger de slaaf wordt van den bedrogene, waarvan men op geen
+enkelen grond de waarheid zou kunnen aantoonen, indien de feiten
+het niet bewezen. Om ons voornemen te volgen en omdat dit alles,
+lieve donna's, waar is, gelijk men beweert, heb ik lust gekregen
+het u aan te toonen. Het zal u niet onaangenaam zijn dit te hooren,
+opdat gij u voor bedriegers kunt in acht nemen.
+
+Er waren in een herberg in Parijs eenige zeer groote Italiaansche
+kooplieden, volgens hun gewoonte de een voor deze, de ander voor
+gene zaak. Nadat zij op een avond onder elkaar allen gezellig hadden
+gegeten, begonnen zij over verschillende dingen te spreken en van het
+eene onderwerp op het andere komend, begonnen zij te praten over hun
+vrouwen, die ze thuis hadden gelaten en schertsend begon er een te
+zeggen: Ik weet niet, hoe de mijne doet, maar dit weet ik wel, dat,
+wanneer een meisje mij in handen komt dat mij bevalt, ik de liefde
+ter zijde laat, die ik voor mijn vrouw voel en hiervan profiteer
+zooveel ik kan. De ander antwoordde: En ik handel zoo insgelijks,
+want als ik geloof, dat mijn vrouw er haar plezier van neemt, dan doet
+zij het, en als ik het niet geloof, doet ze het ook en dus doen we
+wederkeerig hetzelfde, leer om leer. De derde kwam, het woord nemend,
+tot dezelfde meening en om kort te gaan scheen het allen, dat ze het
+hierover eens werden, dat zij door het achterlaten van hun vrouwen
+hun tijd niet verloren. Slechts een, die den naam droeg van Bernabo
+Leomellin van Genua, beweerde het tegendeel en hield vol, dat hij
+door bijzondere genade van God een vrouw tot echtgenoote had, die
+meer begaafd was met alle deugden dan in het algemeen een edelvrouw,
+een ridder of een page, die er misschien in Italië zijn. Want zij
+was schoon van vorm en nog zeer jong, handig en sterk en er was
+niets van vrouwelijke bedrevenheid, als het borduren van zijden
+handwerken en dergelijke dingen meer, wat zij niet beter deed dan wie
+ook. Behalve dat, zeide hij, was er geen schildknaap of bediende, die
+beter en vlugger aan de tafel van een heer diende en die hoffelijker,
+wijzer en meer bescheiden was. Daarna prees hij haar nog meer, omdat
+ze paard kon rijden, een valk dragen, lezen, schrijven en rekenen
+alsof ze een koopman was en toen na vele loftuitingen kwam hij, die
+daarover sprak, er toe plechtig te beweren, dat er geen eerbaarder
+en kuischer vrouw was te vinden dan zij. Daarom geloofde hij zeker,
+dat, indien hij tien jaar of zelfs altijd buitenshuis bleef, zij zich
+nooit zou afgeven met een anderen man. Bij die kooplieden, die zoo
+spraken was een jonge man, Ambrogiuolo genaamd van Piacenza, die met
+de laatste loftuiting, welke Bernabo gegeven had aan zijn vrouw, den
+grootsten spot der wereld begon te drijven en schertsend vroeg hij
+of de keizer hem dit voorrecht boven alle andere mannen geschonken
+had. Bernabo zeide een weinig onthutst, dat niet de keizer maar God,
+die wat meer vermocht dan de keizer, hem die genade had verleend. Toen
+zeide Ambrogiuolo: Bernabo, ik twijfel er niet aan, dat gij in deze
+zaken gelooft de waarheid te zeggen, maar naar het mij schijnt,
+hebt gij op hun aard weinig acht gegeven; want indien gij dit had
+gedaan zou ik niet denken, dat gij in deze bekende dingen zoo dom
+waart en gij hierover niet kalmer zoudt spreken. En omdat gij niet
+gelooft, dat wij, die zeer vrij over onze vrouwen gesproken hebben,
+ons verbeelden andere vrouwen te hebben of anders gemaakt dan de uwe,
+maar dat wij aldus gesproken hebben gelijk wij meenen, wil ik met u
+een weinig over die zaak praten. Ik heb altijd gehoord, dat de man
+het edelste dier is onder de andere schepsels door God geschapen
+en daarna de vrouw, maar de man gelijk men algemeen gelooft en ziet
+door zijn werken is de volmaaktste en daar hij volmaakter is, heeft
+hij zonder twijfel meer vastberadenheid en standvastigheid, daar de
+vrouwen in het algemeen veel bewegelijker zijn en waarom, dat zou
+men om vele natuurlijke redenen kunnen aantoonen, welke ik nu wil ter
+zijde laten. Indien de man dus van grooter vastberadenheid is en zich
+niet kan weerhouden, laat staan tegenover een, die het hem vraagt,
+zelfs tegenover het ontberen van een vrouw, die hem bevalt en bij die
+begeerte nog alles wil doen om zich met haar te verstaan en dit niet
+eens in de maand maar duizend keer per dag, wat kunt gij dan hopen,
+dat een veranderlijke vrouw doen kan tegen de beden, de listen, de
+geschenken en de duizend andere middelen, die een slim man heeft,
+welke haar bemint? Denkt gij, dat zij weerstand kan bieden? Zeker,
+hoezeer gij het ook zoudt volhouden, ik zou niet gelooven, dat gij
+het zelf denkt. En gij zegt, dat u echtgenoote een vrouw is en dat
+zij van vleesch en been is als de anderen. Als dit zoo is, moeten
+haar begeerten ook dezelfden zijn en haar krachten geen anderen om
+die natuurlijke lusten te weerstaan. Daarom is het mogelijk, hoe
+eerbaar zij ook mag wezen, dat zij als een andere handelt en geen
+enkele mogelijkheid kan zoo sterk ontkend worden gelijk gij doet als
+het tegengestelde bevestigd kan worden. Hierop antwoordde Bernabo:
+Ik ben koopman en geen wijsgeer en zal dus als koopman antwoorden. Ik
+zeg u, dat wat ik weet, kan gebeuren aan gekkinnen, die geen eergevoel
+hebben, maar zij, die verstandig zijn waken zoo voor hun eer, dat
+zij veel sterker daarin worden dan de mannen, die er zich niet om
+bekommeren. En zoo is het met de mijne gesteld. Ambrogiuolo zeide:
+Waarlijk, indien elken keer, dat zij zich tot zulke histories laten
+overhalen hun een hoorn op het voorhoofd groeide, die getuigenis gaf
+van wat zij hadden gedaan, dan zou ik gelooven, dat weinigen er toe
+zouden overgaan, maar in plaats, dat er een hoorn groeit, blijft er bij
+hen, die wijs zijn spoor noch indruk achter en de schande en de blaam
+bestaan slechts bij bekend geworden zaken; daarom, als zij het kunnen,
+doen zij het, of wel ze laten het uit domheid. En houdt dit voor zeker,
+dat die alleen kuisch is, die nooit gevraagd is door iemand of zoo
+zij het zelf vroeg, niet werd verhoord. En hoewel ik weet, dat dit om
+natuurlijke en ware redenen zoo moet zijn, zou ik er niet van spreken
+zoo overtuigd als ik het doe, indien ik niet herhaalde malen en met
+vele gevallen het bewijs had gehad. Ik zeg u dit namelijk, dat ik,
+indien ik bij uw heilige donna was, ik geloof haar in korten tijd over
+te halen tot wat ik bij anderen gedaan heb gekregen. Bernabo antwoordde
+verlegen: Ons twistgesprek zou met woorden te lang kunnen duren; gij
+zoudt dit zeggen en ik dat en eindelijk zou er niets uit volgen. Maar
+omdat gij zegt, dat allen zoo buigzaam zijn en gij zoo zijt aangelegd,
+ben ik bereid, opdat gij u van de eerbaarheid van mijn donna verzekert,
+mij het hoofd te laten afslaan, indien gij haar ooit kunt voeren tot
+wat u behaagt. Indien gij het niet kunt, wil ik, dat gij mij minstens
+duizend goudguldens betaalt. Ambrogiuolo, al door dit gesprek verhit,
+zeide: Bernabo, ik weet niet, wat ik met uw bloed zou doen, indien ik
+zou overwinnen, maar indien gij er lust in hebt het bewijs te zien van
+wat ik al gezegd heb, zet gij er dan vijfduizend goudguldens tegen,
+die u minder dierbaar moeten zijn dan uw hoofd. En daar gij nog geen
+enkelen termijn hebt vastgesteld, wil ik mij verplichten naar Genua te
+gaan en binnen drie maanden van af den dag, dat ik van hier vertrek,
+zal ik uw vrouw naar mijn wil hebben geleid en tot bewijs er van een
+van haar dierbaarste zaken met mij terug brengen om u zoodanige en zoo
+groote bewijzen te geven, dat gij zelf zult bekennen, dat het waar
+is, op voorwaarde, dat gij mij belooft op uw woord niet binnen dien
+bepaalden termijn naar Genua te gaan, noch haar iets over die zaak
+te schrijven. Bernabo zeide, dat het hem zeer aanstond en hoewel de
+andere kooplieden, die tegenwoordig waren, hun best deden hem hiervan
+af te brengen, wetend dat er groot kwaad uit kon geboren worden,
+waren toch de geesten der twee kooplieden er zoo door verhit, dat
+ondanks den wil van de anderen door mooie contracten zij tegenover
+elkaar wat dat betreft verplichtingen aangingen.
+
+Toen die geteekend waren, bleef Bernabo achter en Ambrogiuolo kwam
+zoo gauw mogelijk te Genua. Na er eenige dagen gebleven te zijn en met
+veel voorzorg zich te hebben op de hoogte gesteld van de straatnaam,
+waaronder de donna woonde en van haar manier van leven, had hij er
+weer van gehoord, wat hij al van Bernabo vernomen had. Daarom scheen
+het hem, dat hij een dollen streek had gedaan. Maar toch na een arme
+vrouw te hebben gesproken, die veel in haar huis kwam en aan wien de
+donna welgezind was kocht hij, daar hij geen ander middel wist, haar
+met geld om en liet zich door haar in een opzettelijk gemaakte kist
+er heen dragen, en niet alleen in huis, maar zelfs in de kamer der
+donna en daar, alsof de goede vrouw wilde weggaan voor eenige dagen,
+verzocht zij volgens de les, die Ambrogiuolo haar had gegeven, dat men
+de kist er gedurende eenige dagen bewaarde. Toen de kist daar bleef
+en de nacht inviel, maakte Ambrogiuolo op het uur, dat hij dacht,
+dat de dame sliep, de kist open, en kwam stil in de kamer, waar een
+licht brandde. Hij begon de ligging van de kamer te onderzoeken,
+de schilderijen en alle andere merkwaardige zaken, die er in waren,
+om ze in het geheugen te prenten. Daarop naderde hij het bed en zag,
+dat de donna en een klein kind bij haar vast sliepen. Hij deed haar
+geheel naakt liggen en zag, dat zij even schoon was als gekleed, maar
+dat hij geen enkel teeken kon medenemen behalve een, dat zij op de
+linkerborst had en dat bestond uit een kleine uitwas, waarom eenige
+goudblonde haren groeiden. Dit ziende, dekte hij haar weer stil toe,
+hoewel hij, terwijl hij haar zoo schoon zag, begeerde zijn leven te
+wagen om bij haar te liggen. Maar daar hij gehoord had, dat zij zoo
+onverzettelijk was in die dingen, durfde hij het niet. Hij bleef het
+grootste deel van den nacht op zijn gemak in de kamer, trok een beurs
+en een vest zonder mouwen uit een van haar koffers, een ring en een
+gordel en deed alles in zijn kist. Hij ging er ook in en sloot die als
+te voren en zoo bracht hij twee nachten door zonder dat de donna er
+iets van merkte. Op den derden dag volgens het afgesproken plan kwam
+de goede vrouw haar kist halen en bracht die terug, vanwaar ze haar
+gehaald had. Ambrogiuolo kwam er uit en nadat hij de vrouw volgens
+de gedane belofte had tevredengesteld, keerde hij zoo gauw hij kon,
+vóór den bepaalden termijn met die zaken naar Parijs terug.
+
+Toen hij daar de kooplieden had bijeen geroepen, die tegenwoordig
+waren geweest bij het gesprek en het doen van de weddenschap, zeide
+hij in tegenwoordigheid van Bernabo, dat hij de weddenschap tusschen
+hen aangegaan, had gewonnen, omdat hij volvoerd had, waar hij zich
+op had beroemd. En om te bewijzen, dat dit waar was, beschreef hij
+eerst den vorm van de kamer en de schilderijen, toonde daarna de
+voorwerpen, die hij mee had gebracht en beweerde die van haar te
+hebben gekregen. Bernabo gaf toe, dat de kamer was zooals hij die
+beschreef en bovendien erkende hij ook, dat die voorwerpen aan zijn
+donna hadden behoord. Maar hij beweerde, dat hij van een der bedienden
+des huizes het voorkomen van de kamer kon weten en op gelijke wijze
+die voorwerpen kon hebben gekregen. Daarom, indien hij daartegen niets
+had in te brengen, scheen dit hem niet voldoende om zich overwonnen
+te verklaren. Daarom zeide Ambrogiuolo: Dit moet wel degelijk
+voldoende zijn, maar, daar gij wilt, dat ik nog meer zeg, zal ik dan
+ook meer zeggen. Ik weet, dat mevrouw Ginevra onder de linkerborst
+een tamelijk groote vlek heeft met misschien zes goudblonde haren
+er om heen. Toen Bernabo dit hoorde, leek het hem of hij een smart
+voelde als van een messteek in het hart, en daar hij geheel van kleur
+veranderde, hoewel hij geen woord had gesproken, gaf hij duidelijk
+genoeg blijk, dat het waar was, wat Ambrogiuolo vertelde en zeide:
+Heeren, wat Ambrogiuolo zegt, is waar, en omdat hij gewonnen heeft,
+mag hij om het geld komen, wanneer hij wil. Aldus werd Ambrogiuolo
+den volgenden dag volkomen bevredigd. Bernabo, van Parijs vertrokken,
+ging met zeer verbitterden geest naar de donna te Genua. Toen hij het
+naderde, wilde hij er niet binnen gaan maar bleef er wel twintig mijlen
+vandaan op een van zijn landgoederen en hij zond een knecht, waarin
+hij veel vertrouwen stelde, met twee paarden en met zijn brieven naar
+Genua, schreef aan de donna, dat hij was teruggekeerd en dat zij met
+den bediende tot hem zou komen. Hij gaf bovendien in het geheim aan
+den knecht last, dat die op een plaats, waar deze het het geschikst
+achtte zonder genade de donna moest vermoorden en dat hij dan naar
+hem moest terugkeeren. Toen de knecht te Genua aankwam en de brieven
+waren overhandigd en de boodschap was overgebracht, werd hij door de
+vrouw met groote vreugde ontvangen, welke den volgenden morgen met den
+knecht te paard steeg en den weg naar zijn landgoed insloeg. Terwijl
+zij samen voortreden en over allerlei dingen spraken, kwamen zij in een
+zeer diepe en eenzame vallei, afgesloten door hooge rotsen en boomen,
+die aan den knecht de plaats leek om veilig het bevel van zijn meester
+te volvoeren. Hij trok het mes, nam de donna bij den arm en zeide:
+Mevrouw, beveel uw ziel eerst aan God, daar gij zonder verder voort te
+reizen moet sterven. De donna zag het mes, hoorde de woorden en zeide
+geheel ontsteld: Bij God genade! Voor gij mij doodt, zeg mij, waarmee
+ik u kwaad heb gedaan, dat gij mij moet dooden? Mevrouw, zei de knecht,
+gij hebt mij met niets kwaad gedaan en waarmee ge het uw echtgenoot
+deed, weet ik niet, alleen dat hij mij beval zonder medelijden met
+u te hebben, u op dezen weg te dooden en als ik het niet zou doen,
+dreigde hij mij te laten ophangen. Gij weet wel, hoe ik gebonden ben
+en hoe ik, wat hij mij gelast, niet kan weigeren. God weet, hoe ik met
+u begaan ben, maar ik kan niet anders. Daarop hernam de donna weenend:
+In Gods naam wordt niet om anderen te dienen de moordenaar van iemand,
+die u nooit iets kwaads toevoegde. Aan God, die alles weet, is bekend,
+dat ik nooit iets deed waardoor ik van mijn man zulk een loon moest
+ontvangen. Maar laat ons dit nu ter zijde stellen: gij kunt wanneer
+gij wilt, tegelijkertijd aan God, aan mijn man en aan mij een dienst
+doen, doordat gij mijn kleederen aantrekt en gij mij alleen uw wambuis
+en een overrok geeft. Keer hiermee naar mijn en uw heer terug en zeg
+hem, dat gij mij hebt gedood en ik zweer u bij het leven, dat ik u
+schuldig ben, dat ik mij zal verwijderen en dat noch hij, noch gij,
+noch iemand in deze streken iets van mij zal hooren. De knecht,
+die haar ongaarne doodde, kreeg spoedig medelijden. Hij nam haar
+kleeren en na haar zijn wambuis en overrok te hebben gegeven en haar
+het weinige geld achter gelaten te hebben, dat zij bij zich had,
+verzocht hij haar, dat zij uit die streek wegging, liet haar in de
+vallei met een paard alleen en begaf zich naar haar heer, tot wien
+hij zeide, dat zijn bevel niet slechts was volvoerd, maar dat haar
+lichaam door de wolven was verslonden.
+
+Bernabo ging na eenigen tijd naar Genua terug, waar hij, toen het
+feit bekend werd, zeer werd geminacht. De donna, alleen en troosteloos
+achter gelaten, ging, zoodra de nacht gekomen was en zoo goed mogelijk
+vermomd, naar een dorp daar in de buurt en hier kocht zij van een oude
+vrouw al wat ze noodig had, bracht het wambuis naar haar lichaamsmaat
+in orde door het te verkorten en maakte zich uit haar overrok een
+paar broeken. Zij knipte zich de haren en geheel vervormd in de
+gedaante van een zeeman ging zij naar de zeekant. Daar vond zij bij
+toeval een Catalonisch edelman, segnor Encararch genaamd, die van
+zijn schip, dat niet ver vandaar lag, te Alba was afgestapt om zich
+aan een fontein te verfrisschen. Zij trad met hem in onderhandeling,
+bood zich hem als dienaar aan, ging er scheep en liet zich Sicurano
+van Finale noemen. Hier trok hij betere kleeding aan in de liverei van
+den edelman en begon dien zoo goed en met zooveel toewijding te dienen,
+dat hij zeer in zijn gunst kwam. Niet lang daarna voer die Catalonieër
+met een lading naar Alexandrië, bracht eenige pelgrimsvalken aan den
+Sultan en bood hem die aan. De Sultan onthaalde hem een paar maal
+en nadat hij de manieren van Sicurano gezien had, die hem steeds
+bediende en welke hem behaagden, vroeg hij dien van den Catalonieër
+over te nemen. Hoewel het dien verdroot, stond hij hem dezen toch af.
+
+Sicurano verwierf in korten tijd niet minder de genade en de liefde
+van den Sultan door zijn goede wijze van werken als hij het bij
+den Cataloniër had gedaan. Na verloop van tijd gebeurde het, dat
+er op zekeren datum van het jaar, bij wijze van kermis, een groote
+verzameling moest bijeenkomen van kooplieden zoowel Christenen
+als Mahomedanen te Acre, dat onder de heerschappij van den Sultan
+stond. Opdat de kooplieden er veilig waren, was de Sultan gewoon er
+behalve andere beambten, een van zijn grootwaardigheids-bekleeders heen
+te zenden met lieden, die als wacht dienst deden. Toen dat tijdstip
+naderde, had hij plan om er Sicurano heen te sturen, die uitstekend
+de taal kende en zoo deed hij. Toen Sicurano in Acre kwam als heer en
+kapitein van de garde der kooplieden en van den handel en daar goed
+en ijverig deed, wat tot den dienst behoorde en allen om zich heen
+beschouwde, zag hij er veel Siciliaansche, Pisaansche, Genueesche,
+Venetiaansche en andere Italiaansche kooplieden en onderhield zich
+met hen gaarne tot herinnering aan zijn land. Toen hij eens onder
+andere keeren was gekomen in een winkel van Venetiaansche kooplieden,
+zag hij onder meer kostbaarheden een beurs en een gordel, welke hij
+wel als de zijnen herkende en was daarover verwonderd, maar zonder
+een ander gezicht te trekken, vroeg hij vriendelijk van wie ze waren
+en of ze hem die wilden verkoopen. Nu was Ambrogiuolo van Piacenza
+hierheen gekomen met veel koopwaar op een Venetiaansch schip,
+dat hem behoorde. Hij vernam, dat de kapitein van de garde vroeg
+van wie ze waren, kwam naar voren en zei lachend: Heer, het zijn
+voorwerpen van mij en ik verkoop ze niet, maar als zij u bevallen,
+zal ik ze u gaarne schenken. Sicurano, die hem zag lachen, vermoedde,
+dat de koopman door een of ander gebaar hem had herkend, maar toch
+hield hij zich goed en zeide: Gij lacht misschien, omdat gij mij als
+krijgsman ziet vragen naar zulke vrouwenzaken. Ambrogiuolo zeide:
+Neen, daar lach ik niet om, maar ik lach om de manier, waarop ik ze
+verkreeg. Sicurano antwoordde hem: Kijk, als God U goed geluk geeft,
+en dit geen geheim is, zeg mij dan, hoe gij ze hebt gekregen. Neen,
+hernam Ambrogiuolo, dezen werden mij met iets anders geschonken door
+een edelvrouw van Genua, mevrouw Ginevra genaamd, echtgenoote van
+Bernabo Leomellin, een nacht, dat ik met haar sliep en zij mij vroeg,
+of ik ze van haar liefde wilde behouden. Nu lach ik, omdat ik mij de
+dwaasheid van Bernabo herinner, die gek genoeg was om vijfduizend
+goudguldens tegen duizend te verwedden, dat ik zijn vrouw niet zou
+kunnen verleiden naar mijn wil, wat ik deed, zoodat ik de weddenschap
+won. Hij, om haar zoo gauw mogelijk te straffen voor het misdrijf,
+dat alle vrouwen begaan, keerde van Parijs naar Genua terug, en liet
+haar, naar wat ik sinds gehoord heb, dooden. Toen Sicurano dit hoorde,
+begreep hij snel wat de reden was van den toorn van Bernabo jegens hem
+en begreep volkomen, dat dit de oorzaak was van zijn lijden en hij
+besloot in stilte ze hem niet ongestraft te laten houden. Sicurano
+deed dus of de geschiedenis hem zeer ter harte ging en verbond zich
+listig met hem tot een nauwe vriendschap, zoo, dat toen de jaarmarkt
+afgeloopen was, Ambrogiuolo door zijn aanmoediging met hem en met
+al wat hij had, zich naar Alexandrië begaf, waar Sicurano voor
+hem een winkel liet inrichten en hem daarvoor geld genoeg ter hand
+stelde. Deze ziende, dat er groot voordeel voor hem was te behalen,
+bleef er gaarne. Sicurano begeerig zijn onschuld te bewijzen aan
+Bernabo, rustte niet, eer hij door middel van eenige groote Genueesche
+kooplieden, die in Alexandrië waren, nieuwe listen vond om hem te
+doen overkomen. Bernabo kwam in armzalige omstandigheden aan en hij
+werd heimelijk door een van Sicurano's vrienden ontvangen, tot het
+hem tijd scheen zijn plan uit te voeren.
+
+Reeds had Sicurano de historie door Ambrogiuolo aan den Sultan doen
+vertellen, die er behagen in schepte. Maar toen hij Bernabo daar zag,
+dacht hij, dat uitstel niet goed was, koos het geschikte oogenblik,
+en verzocht den Sultan, dat die Ambrogiuolo en Bernabo voor zich
+deed verschijnen. Hij zou in tegenwoordigheid van Bernabo, indien
+het niet met zachtheid bij Ambrogiuolo kon gebeuren, met gestrengheid
+aan den dag brengen, hoe de zaak naar waarheid geschied was, waarop
+hij zich betreffende de vrouw van Bernabo beroemde. De Sultan beval,
+toen Ambrogiuolo en Bernabo verschenen waren in tegenwoordigheid
+van velen, met strengen blik, dat de eerste naar waarheid vertelde,
+hoe hij van Bernabo vijfduizend goudguldens had gewonnen. En hier
+was Sicurano bij, in welken Ambrogiuolo meer vertrouwen had en die
+met een nog boosaardiger gelaat hem met de vreeselijkste folteringen
+bedreigde, als hij het niet bekende. Ambrogiuolo dubbel verschrikt
+en zeer gedwongen verklaarde, daar hij geen andere straf er voor
+verwachtte dan de teruggaaf van de vijfduizend goudguldens en van
+de voorwerpen, in tegenwoordigheid van Bernabo en van vele anderen,
+duidelijk hoe het feit was gebeurd en verhaalde alles. Toen Ambrogiuolo
+gesproken had, zeide Sicurano als uitvoerder van des Sultans bevelen
+tot Bernabo gekeerd: En wat deedt gij uw vrouw naar aanleiding van dat
+bedrog? Hierop antwoordde Bernabo: Ik, overmand door den toorn over
+het verlies van mijn geld en over de blaam en de schande, die ik om
+mijn vrouw op mij scheen te hebben geworpen, deed haar door een van
+mijn knechts dooden en naar wat die mededeelde, is zij spoedig door
+de wolven verslonden.
+
+Toen dat alles in tegenwoordigheid van den Sultan gezegd was en door
+hem gehoord en begrepen, zonder dat hij nog inzag, wat Sicurano,
+die zelf de vragen gesteld had, er mee voorhad, zeide deze: Heer,
+gij kunt wel begrijpen, hoezeer die goede dame zich kan beroemen op
+haar minnaar en haar echtgenoot, want de minnaar ontrooft haar de eer
+en tegelijk vernietigt hij haar goede naam met bedrog en maakt haar
+echtgenoot ongelukkig en de echtgenoot eerder geloovend aan de leugens
+van anderen dan aan de waarheid, die een langdurige ervaring hem had
+doen kennen, laat haar dooden en verslinden door de wolven. En behalve
+dit gaat de liefde zoowel van den minnaar als van den echtgenoot voor
+haar zoover, dat, terwijl beide lang met haar leven, geen van beide
+haar leert kennen. Maar opdat gij volkomen zult inzien, wat elk van
+hen heeft verdiend, waar gij mij de bijzondere gunst wilt toestaan
+den bedrieger te straffen en den bedrogene te vergeven, zal ik haar
+hier zoowel in Uw tegenwoordigheid als in de hunne doen verschijnen.
+
+De Sultan geneigd om in deze zaak in alles Sicurano ter wille te
+zijn, zeide, dat hij het goed vond en dat hij de donna zou doen
+komen. Bernabo verwonderde zich hierover zeer, daar hij vast geloofde,
+dat zij dood was en Ambrogiuolo, die zijn ongeluk al vermoedde, had
+nu vrees voor erger dan alleen zijn geld terug te betalen en wist
+niet of hij meer te hopen dan te vreezen had, omdat de donna daar
+kwam en verwachtte met groote verwondering haar komst.
+
+Toen de Sultan aan Sicurano dit had toegestaan, wierp die zich weenend
+aan de voeten van den vorst, liet tegelijk haar mannenstem varen en
+haar mannelijk voorkomen en zeide: Heer, ik ben de ongelukkige Ginevra;
+ik heb zes jaar in mansvermomming door de wereld gezworven door dien
+verrader van een Ambrogiuolo valsch en oneerlijk beschuldigd en door
+dezen wreeden en onrechtvaardigen man aan een knecht overgeleverd om
+te worden gedood en om verslonden te worden door de wolven. Zij rukte
+haar kleeren vaneen en toonde door haar boezem een vrouw te wezen
+en maakte dit aan den Sultan en ieder ander duidelijk en zich toen
+tot Ambrogiuolo wendend vroeg zij hem honend of hij ooit, gelijk hij
+blufte, met haar had geslapen. Deze herkende haar reeds en als door
+schaamte verstomd, zeide hij niets. De Sultan, die haar altijd voor
+een man had gehouden was, toen hij dit zag en hoorde, zoo verwonderd,
+dat, hoe meer hij er van vernam, hij des te meer geloofde, dat het
+eer een droom was dan werkelijkheid.
+
+Maar toch, toen de verbazing ophield en hij de waarheid kende,
+prees hij met den grootsten lof het leven, de standvastigheid, het
+gedrag en de deugdzaamheid van Ginevra, die tot nu toe Sicurano was
+genoemd. Hij liet eerbare vrouwenkleederen voor haar komen en vrouwen,
+die haar gezelschap zouden houden op haar verzoek en schold Bernabo de
+verdiende doodstraf kwijt. Toen deze haar herkend had wierp hij zich
+schreiend aan haar voeten, en vroeg vergiffenis, die zij, hoe weinig
+hij het ook waard was, hem welwillend schonk, hief hem op en omhelsde
+hem innig als echtgenoot. Daarna beval de Sultan, dat Ambrogiuolo op
+een of andere plaats van de stad aan een paal zou worden gebonden en
+met honig zou worden ingewreven en er niet van zou worden losgemaakt,
+eer hij er van zelf afviel. Dit geschiedde. Daarna gaf hij last, dat,
+wat aan Ambrogiuolo behoord had, aan de donna zou worden gegeven,
+wat niet zoo weinig was, want het was een geldswaarde van meer dan
+tienduizend pistolen. Daarna gaf hij een prachtig feest, waarbij
+hij Bernabo als echtgenoot van mevrouw Ginevra en mevrouw Ginevra
+als zeer waardige vrouw eerde en schonk ze aan juweelen en gouden
+en zilveren vaatwerk en geld nogmaals voor een waarde van meer dan
+tienduizend pistolen. Na hem een schip te hebben geleend, gaf hij
+hun na het feest verlof, wanneer het hun aanstond, naar Genua terug
+te keeren, waar zij zeer rijk en met groote vreugde aankwamen en met
+groote eer werden ontvangen vooral mevrouw Ginevra, die door allen
+dood gewaand werd en die steeds bekend was geweest om haar groote
+eerbaarheid en hare vele deugden. Ambrogiuolo werd denzelfden dag
+aan den paal gebonden en met honing ingewreven en tot vreeselijke
+straf door muggen, wespen en horzels, waarvan dit land vol is, niet
+alleen gedood maar eindelijk tot op het gebeente verslonden. Zijn
+gebleekte beenderen, nog slechts samenhangend door pezen, gaven nog
+lang, zonder te worden weggenomen, aan iedereen getuigenis van zijn
+boosheid. Zoo bleef de bedrieger de slaaf van den bedrogene.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Paganino van Monaco rooft de vrouw van signor Ricciardo van
+    Chinzica. Deze, wetend, waar zij zich bevindt, reist weg,
+    wordt de vriend van Paganino en eischt haar weer op. Hij
+    staat haar, als zij het wenscht, aan hem af, maar zij wil
+    niet met hem terugkeeren en als de heer Ricciardo sterft,
+    wordt zij de echtgenoote van Paganino_.
+
+
+Ieder in het eerzaam gezelschap vond de geschiedenis door hun koningin
+verhaald schoon, en vooral Dioneo, die alleen nog dien dag moest
+vertellen. Hij zeide, nadat er vele loftuitingen waren uitgesproken:
+Schoone donna's. Een deel der geschiedenis van de koningin heeft mij
+van besluit doen veranderen om in plaats van de geschiedenis, die ik in
+het hoofd had, U een andere te vertellen, dan die over de stompheid van
+Bernabo,--wat voor goeds er ook voor hem uit voortkwam--en van allen,
+die zich wijs maken, wat zij voor anderen veinzen te gelooven namelijk,
+dat, terwijl ze de wereld doortrekken en zich verheugen zoowel met
+deze als gene vrouw, op dit uur met die en op dat uur met een andere,
+zij zich verbeelden, dat de thuis gebleven echtgenooten de handen
+aan den gordel houden, alsof wij niet weten, die met hen geboren en
+getogen zijn, wat die begeeren. Wanneer ik U die historie vertel,
+zal ik U meteen bewijzen hoedanig de dwaasheid is van degenen, die zoo
+denken en hoe die nog grooter is van hen, die zich machtiger geloovend
+dan de Natuur, meenen door fabelachtige proefnemingen te vermogen wat
+dezen niet kunnen en zich inspannen daartoe aan anderen hun aard te
+ontnemen, terwijl het karakter van dezen er niet naar is aangelegd.
+
+Er leefde dan eens te Pisa een rechter, meer geestelijk dan lichamelijk
+begaafd, die messire Ricciardo di Chinzica heette [39], welke geloofde
+met dezelfde middelen de vrouwen te kunnen voldoen, die hij gebruikte
+voor zijn studie en die als zeer rijk man, daarom niet minder zich
+beijverde een schoone en jonge vrouw tot echtgenoote te verkrijgen,
+hoewel hij het een als het ander had moeten vermijden, indien hij
+zich zelf raad had kunnen geven gelijk hij het anderen deed. De heer
+Lotto Gualandi [40] gaf hem een zijner dochters tot vrouw, Bartolomea
+genaamd, een der mooiste en begeerenswaardigste meisjes van Pisa,
+waar er maar heel weinig leven, die niet slimmer als de geschakeerde
+hagedissen zijn. Toen de rechter haar met zeer groote vreugde naar zijn
+woning had geleid en een schoone en schitterende bruiloft had gevierd,
+waagde hij het toch maar een keer gedurende den eersten nacht haar
+geheel te bezitten om het huwelijksteest te besluiten en het scheelde
+maar weinig of hij had de partij niet kunnen uitspelen. Daarom als
+een mager, droog en zwak man moest hij den volgenden morgen goeden
+wijn, versterkend voedsel en andere middelen gebruiken om in het
+leven terug te keeren. Nu begon die mijnheer de rechter, beter kenner
+van zijn krachten dan te voren, aan haar een kalender te verklaren
+goed voor kinderen om te leeren lezen en die misschien eertijds
+te Ravenna [41] was gemaakt, zoodat, naar wat hij haar aantoonde,
+er geen dag was, die niet één of zelfs méér dan een feestdag was,
+ter eere van welke hij aantoonde, dat man en vrouw zich moesten
+onthouden om verschillende redenen van echtelijke verbindingen,
+waarbij nog kwamen de vasten, de quatertempers, en de vigiliën der
+apostelen en van duizend andere heiligen, en dan zoowel de Vrijdag
+als de Zaterdag en de Zondag, de geheele vasten, zekere maanstanden
+en nog vele andere uitzonderingen. Hij dacht misschien, dat hij met de
+vrouwen kon doen wat hij dikwijls deed bij het bepleiten van een zaak.
+
+Hij hield zich lang aan die gewoonte (niet zonder groote droefheid van
+de donna, van wie hij ternauwernood eens in de maand genoot), terwijl
+hij wel oppaste, dat een ander haar de werkdagen niet leerde gelijk
+hij haar de rustdagen had onderwezen. Toen het eens zeer warm was,
+kreeg messire Ricciardo lust om zich te gaan verpoozen op een mooie
+villa van hem, dicht bij Monte Nero, en daar eenigen tijd te blijven
+om met zijn schoone donna de buitenlucht te genieten. Terwijl hij daar
+verblijf hield, wilde hij, om haar eenig genoegen te verschaffen,
+haar eens laten visschen en in twee booten, waarvan hij in een was
+met de visschers en zij in een andere met andere donna's, gingen
+zij toekijken. Het genoegen sleepte ze voort, zoodat ze zonder het
+te merken, verscheidene mijlen ver in zee dreven. Ze bleven daar
+aandachtiger toezien, tot opeens een galei opdaagde van Paganino Da
+Mare [42], een beroemd zeeroover uit dien tijd, welke, toen deze de
+booten had bespeurd, zich daarheen richtte. Dezen konden zoo spoedig
+niet vluchten als Paganino die bereikte, waarin de vrouwen waren. Toen
+hij daarin de schoone donna zag, begeerde hij niets anders meer en
+bracht haar op zijn schip over onder de oogen van messire Ricciardo,
+die al op het land was en ging weer heen.
+
+Messire de rechter, die jaloersch was en bang als een haas, was--wat
+men niet behoeft te vragen--treurig. Zonder gevolg beklaagde hij
+zich zoowel te Pisa als elders over de boosheid der zeeroovers. En
+hij wist niet, wie hem zijn vrouw had ontroofd of waar zij heen was
+gevoerd. Paganino vond haar zeer mooi; zij stond hem aan en daar hij
+geen vrouw had, wilde hij die altijd bij zich houden en zij, die eerst
+zeer schreide, begon zoetjes aan te bedaren. Toen de nacht aanbrak,
+viel de kalender uit haar gordel; al de feest- en rustdagen gingen
+haar uit het geheugen en hij begon haar met daden te troosten, omdat
+woorden hem dien dag weinig schenen te hebben geholpen. En hij verdreef
+haar smart zoo, dat zij, zoodra zij te Monaco waren aangekomen, den
+rechter en zijn wetten vergat en zij op de aangenaamste manier ter
+wereld met Paganino leefde. Nadat deze haar naar Monaco gebracht had,
+leefde hij, behalve dat hij haar dag en nacht troostte, met haar eervol
+als zijn echtgenoote. Toen het op zekeren dag messire Ricciardo ter
+ooren gekomen was, waar zijn vrouw zich bevond, overlegde, dat hij
+nooit beter doen kon dan naar haar toe gaan en met brandend verlangen
+besloot hij daartoe over te gaan, bereid elke som gelds te geven om
+haar terug te krijgen. Hij ging scheep, begaf zich naar Monaco en zag
+daar haar en zij ook hem. Zij vertelde het 's avonds aan Paganino en
+onderrichtte dien van zijn plan. Den volgenden morgen zag messire
+Ricciardo Paganino, sprak hem aan en toonde hem in korten tijd een
+groote welwillendheid en vriendschap, terwijl Paganino veinsde hem
+niet te kennen en afwachtte, wat hij zou willen doen. Toen het messire
+Ricciardo den tijd scheen naar zijn beste weten en het meest geschikt,
+bekende hij hem de reden, waarom hij was gekomen en verzocht hem,
+dat hij zou eischen wat hem beviel, maar dat hij de donna terug
+gaf. Hierop antwoordde Paganino met een leuk gezicht: Messire, gij
+zijt welkom en om U in het kort te antwoorden, zal ik U dit zeggen:
+het is waar, dat ik een jonge vrouw in huis heb, waarvan ik niet weet
+of ze van U of van een ander is, omdat ik noch U ken noch haar dan voor
+zoover zij korten tijd bij mij heeft gewoond. Indien gij haar man zijt,
+gelijk gij zegt, zal ik, omdat gij mij een beminnelijk edelman schijnt,
+U bij haar brengen en ik ben er zeker van, dat zij, indien zij U goed
+kent en hetgeen gij zegt, waar is, met U wil meegaan, terwille van
+Uw beminnelijkheid, en dat gij mij als schadevergoeding wilt geven,
+wat gij zelf wilt. Mocht het niet zoo zijn, dan zoudt gij mij een
+schurkenstreek leveren door haar mij te ontnemen, daar ik een jonge
+man ben, die als ieder ander een vrouw kan bezitten en vooral deze,
+die de liefste is, welke ik ooit heb gezien. Daarop hernam messire
+Ricciardo: Zij is wel degelijk mijn vrouw en als gij mij brengt, waar
+zij is, zult gij het zien; zij zal mij dadelijk om den hals vallen
+en daarom vraag ik niet anders dan dat dit gebeurt, gelijk gij het
+zelf hebt voorgesteld. Laat ons dan gaan, zeide Paganino. Zij gingen
+dus naar het huis van Paganino en wachtend in een zijner zalen, liet
+Paganino haar roepen en zij gekleed en getooid kwam uit haar kamer
+en ging daarheen, waar messire Ricciardo met Paganino zich bevond,
+maar sprak dien niet anders toe dan zij een anderen vreemde zou hebben
+gedaan, die in Paganino's huis zou zijn gekomen. Toen de rechter dit
+zag, die verwacht had, dat hij door haar met de grootste vreugde zou
+zijn ontvangen, verwonderde hij zich zeer en begon tot zich zelf te
+zeggen: Misschien hebben de neerslachtigheid en de langdurige smart,
+die ik heb doorstaan sinds ik haar verloor, mij zoo verouderd, dat zij
+mij niet herkent. Daarom zeide hij: Vrouw, het heeft mij duur gekost U
+ter vischvangst te hebben geleid, omdat ik nooit een smart heb gevoeld
+gelijk aan die ik heb verduurd, sinds ik U verloor en het schijnt,
+dat gij mij niet herkent, zoo koel ontvangt gij mij. Ziet gij niet,
+dat ik uw messire Ricciardo ben, hier gekomen om te betalen, wat deze
+edele heer wil en in wiens huis wij zijn, om U terug te hebben en U van
+hier te voeren; hij wil zoo goed wel zijn, omdat ik het wil, U aan mij
+terug te geven! De dame keerde zich tot hem en zeide met een lichte
+glimlach: Messire, spreekt U tot mij! Pas op, dat gij mij niet voor
+een ander houdt, daar ik, wat mij betreft, mij niet herinner U ooit
+te hebben gezien. Messire Ricciardo antwoordde: Let op wat gij zegt;
+zie mij goed aan, indien gij 't U wel zult willen herinneren, zult
+gij wel zien, dat ik Uw Ricciardo van Chinzica ben. De donna zeide:
+Mijnheer, gij zult mij vergeven, misschien omdat het niet eerbaar
+voor mij is, gelijk gij denkt, om U lang aan te zien, maar ik heb U
+niettemin zoo goed beschouwd, dat ik wel weet U nooit te hebben gezien.
+
+Messire Ricciardo verbeeldde zich, dat zij zoo deed uit vrees voor
+Paganino om niet in diens tegenwoordigheid te bekennen, dat zij hem
+kende, daarom vroeg hij na eenige oogenblikken als gunst van Paganino,
+dat hij haar alleen een oogenblik in de kamer mocht spreken. Paganino
+zeide, dat het hem beviel, op voorwaarde, dat hij haar niet tegen
+haar wil zou kussen en hij beval aan de donna, dat zij met hem in een
+kamer zou gaan aanhooren, wat hij haar wilde zeggen en antwoorden,
+wat zij verkoos. De donna en messire Ricciardo gingen dus alleen in
+een kamer en toen zij gezeten waren, zeide Ricciardo: Kijk, hart van
+mijn lichaam, mijn zoete ziel, mijn hoop, herkent gij uw Ricciardo
+niet, die u meer bemint dan zichzelf? Hoe kan dat zoo zijn? Ben ik
+zoo veranderd? Kijk, mijn mooi-oogje, beschouw mij nog een weinig. De
+donna begon te lachen en zonder hem te laten uitspreken, zeide zij:
+Gij weet wel, dat ik niet zoo kort van geheugen ben. Ik weet wel, dat
+gij messire Ricciardo van Chinzica zijt, mijn echtgenoot, maar gij,
+terwijl ik met u was, hebt getoond mij al zeer slecht te kennen, want
+als gij wijs waart geweest of zijt, waarvoor gij wilt gehouden worden,
+hadt gij wel zooveel besef gehad, dat gij hadt moeten begrijpen,
+dat ik jong en frisch en ondeugend was en bijgevolg moeten weten,
+wat voor jonge vrouwen behalve gekleed worden en eten, al schamen zij
+zich het te zeggen, vereischt wordt; hoe gij dat deed, weet gij. En
+als de studie der wetten u liever is dan de vrouw, hadt gij haar niet
+moeten nemen, hoewel het aan mij nooit scheen, dat gij een rechter
+waart, maar veeleer een stadsomroeper van heilige dagen en feesten,
+zoo goed kende gij die evenals de vastendagen en de vigiliëen. En
+ik zeg u, dat, indien gij zooveel feestdagen hadt laten vieren door
+de boeren, die uw velden bearbeiden, als gij aan hem hebt laten doen,
+die mijn klein veld had te bewerken, gij geen korrel graan zoudt hebben
+geoogst. Ik heb hem getroffen, welken God, die welwillend mijn jeugd
+behoedde, heeft uitgekozen en met wien ik deze kamer bewoon, waarin
+geen sprake is van zulke feestdagen (ik meen van zulke feesten als
+gij, meer devoot voor God dan voor vrouwenvereering, zoo dikwijls hebt
+gevierd,) en nooit komt door dezen uitgang de Zaterdag of de Vrijdag
+of de vigiliëen of de quatertempers of de vastentijd, die zoo lang is,
+maar dag en nacht wordt hier gewerkt en het linnen geslagen en van af,
+dat dien nacht de vroegmetten klonken, weet ik wel, hoe het bovendien
+van af den eersten keer gaat. En daarom wil ik bij hem blijven en
+werken zoolang ik jong ben. En de feesten, de boetedagen en de vasten
+zullen wij dienen, wanneer ik oud zal zijn. En maakt jij op goed geluk,
+zoo gauw je kunt, dat je weg komt en doe zonder mij, wat je bevalt.
+
+Toen messire Ricciardo die woorden hoorde, ondervond hij een onduldbare
+smart en zeide, toen hij haar zag zwijgen: Kijk, mijn zoete ziel,
+wat spreekt gij daar voor taal! Let gij dan niet op de eer van uw
+ouders en de uwe? Wilt gij liever hier blijven als bijzit van deze
+en in doodzonde dan te Pisa als mijn vrouw? Hij zal u, zoodra gij hem
+zult vervelen, met groote schande door uw eigen schuld wegjagen; ik zal
+u altijd liefhebben en altijd zelfs als ik het niet zou willen, zult
+gij mijn huisvrouw zijn. Moet gij voor die bandelooze en schandelijke
+begeerte uw eer achter stellen en die van mij, die u meer bemin dan
+mijn leven? Kom, mijn schat, spreek zoo niet meer, maar ga met mij
+mee; van af heden, nu ik uw verlangen ken, zal ik mijn best doen dit
+te bevredigen en daarom, mijn zoetelief, verander Uw besluit en ga
+met mij mee, want ik heb mij nooit wel gevoeld, sinds gij mij zijt
+ontnomen. Hierop antwoordde de donna: Wat mijn eer betreft wil ik,
+dat, nu er niets aan te doen is, niemand anders dan ik er zorg voor
+draagt; jammer, dat mijn ouders er zich niet om bekommerd hebben,
+toen zij mij aan U afstonden. Maar daar ze op de mijne niet gelet
+hebben, ben ik nu niet van plan op de hunne acht te slaan. En als ik
+nu zondig met een vijzel, zal ik hier nog liever blijven, wanneer
+ik er zondig met een stamper er bij; geeft gij daarom niet meer om
+mij. Dit zeg ik U: hier--schijnt het mij--ben ik de vrouw van Paganino,
+terwijl het mij scheen, dat ik te Pisa Uw bijzit was, daar ik dacht,
+dat slechts door de standen van de maan en meetkundige berekeningen
+de planeten tusschen U en mij samen kwamen, terwijl hier Paganino mij
+den ganschen nacht in de armen sluit en mij omhelst en innig kust en
+hoe hij met mij omgaat, mag God U in mijn plaats zeggen. Gij belooft
+ook, dat gij Uw best zult doen. Met wat dan? Door het in drieën te
+doen en door je zelf er met stokslagen toe te drijven? Ik zie, dat
+gij een dappere held zijt geworden, sinds ik van U af ben. Ga heen en
+tracht te leven, hoewel het mij eerder schijnt, dat gij op deze wereld
+slechts als huurder van je leven en niet als eigenaar er van bestaat,
+zoo aamborstig en uitgemergeld ziet gij er uit. En dit zeg ik U nog
+bovendien: dat, als hij mij in den steek zou laten--wat hij mij niet
+van zins schijnt, zoolang ik bij hem wil blijven--, ik niet van plan
+ben bij U terug te keeren, want als men je heelemaal zou uitpersen
+als de druiven, zou je nog geen schoteltje vocht opleveren. Daar
+ik tot mijn groote schade en teleurstelling eens bij U geweest ben,
+zal ik mijn voordeel dan elders zoeken. En hierom zeg ik U nogmaals,
+dat er hier geen feesten zijn noch vigilieën; daarom wil ik hier ook
+blijven en gaat gij dus maar heen met God, anders zal ik schreeuwen,
+dat gij mij geweld wilt aandoen.
+
+De heer Ricciardo zag zich in een kwaad parket en erkende nu de
+dwaasheid, een jonge vrouw te hebben genomen, ging treurig en
+neergeslagen de kamer uit en zei nog veel tot Paganino, wat hem
+voor niets hielp. Ten slotte zonder iets te hebben uitgericht, en de
+donna te hebben achtergelaten, ging hij naar Pisa terug en verviel
+door smart tot zulk een stompzinnigheid, dat hij, wanneer hij door
+die stad liep, aan ieder, die hem groette of hem iets vroeg, niets
+anders antwoordde dan: de gemeene dief verlangt geen rustdag en
+kort daarop stierf hij. Daar Paganino de liefde wist en kende, die
+de donna hem toedroeg, nam hij haar tot echtgenoote en zonder ooit
+feesten of vigilieën of vasten te houden, hielden zij elkaar bezig zoo
+veel ze konden en besteedden goed hun tijd. Daarom schijnt het mij,
+lieve donna's, dat de heer Bernabo in twist met Ambrogiuolo de zaken
+averechts behandeld heeft.
+
+Die geschiedenis liet het heele gezelschap zoo lachen, dat er geen een
+was, wien er de kaken niet pijn van deden en eenstemmig wisten al de
+donna's, dat Dioneo de waarheid had gezegd en dat Bernabo een domoor
+was geweest. Maar toen de historie uit was en het lachen ophield,
+zag de koningin, dat het al laat was. Daar allen gesproken hadden en
+het einde van haar heerschappij was gekomen volgens den ingestelden
+regel, nam zij den krans van het hoofd, plaatste dien op het kopje
+van Neifile met blij gelaat en sprak: Voortaan, waarde gezellin,
+zal aan u de regeering zijn over dit kleine volk en zij ging zitten
+om te rusten. Neifile bloosde door de ontvangen hulde een weinig
+en op haar gelaat verscheen de rozige gloed van April of Mei, die
+zich toont bij den dageraad en de schoone oogen schitterend als de
+morgenster hield ze een weinig neergeslagen. Maar toen het jolige
+rumoer van de aanwezigen, waarmee zij vroolijk hun gezindheid jegens
+de koningin betuigden, ophield, kreeg zij weer moed, zette zich wat
+hooger dan gewoonlijk, en zeide:
+
+Daar ik uw koningin ben en niet wil afwijken van de orde gevolgd
+door hen, die voor mij geweest zijn en waarvan gij door uwe
+gehoorzaamheid het gezag hebt goedgekeurd, zal ik u in weinig woorden
+mijn meening doen kennen en als die met u raad is goedgevonden,
+zullen wij die nakomen. Gelijk gij weet, is het morgen Vrijdag
+en overmorgen Zaterdag, vervelende dagen voor de meeste menschen,
+wegens de spijzen, die men dan pleegt te eten, zonder te rekenen,
+dat de Vrijdag onze eerbied waard is, omdat het de dag is, waarop Hij
+stierf, die voor ons leed. Daarom denk ik is het juist en geschikt tot
+Gods eere, dat wij ons dien dag eer met gebeden dan met vertellingen
+bezighouden. Bovendien hebben de dames op Zaterdag de gewoonte zich het
+hoofd te wasschen en zich van het stof te ontdoen en van de onreinheid,
+die zij hebben opgedaan door hun bezigheden in de afgeloopen week. Zij
+hebben insgelijks de gewoonte te vasten ter eere van de Moedermaagd
+van Gods Zoon en den geheelen volgenden Zondag geenerlei arbeid te
+verrichten. Daar wij dien dag onzen leefregel niet geheel kunnen
+volgen, acht ik het voegzamer ons dien dag van het verhalen van
+histories te onthouden. Daarna, omdat wij hier vier dagen gebleven
+zijn, geloof ik, indien wij willen vermijden, dat nieuwe gasten
+komen, dat het goed zal zijn van plaats te veranderen en elders heen
+te gaan en ik heb al bedacht en voorzien, waarheen wij ons zullen
+begeven. Wanneer wij ons dus op die nieuwe plaats zullen vereenigd
+hebben op Zondag na de siësta--daar wij heden genoeg gelegenheid
+gehad hebben om te spreken en van gedachten te wisselen--vermeen
+ik, zoowel omdat gij meer tijd zult hebben om na te denken als
+omdat het nog mooier zal zijn een weinig de ongebondenheid van de
+geschiedenissen te beperken, dat men zal moeten spreken _van hen, die
+door hun ijver gekregen hebben, wat zij lang hadden begeerd, of die
+hebben weergevonden, wat zij hadden verloren_. Dat hierover elkeen
+nadenke om iets te zeggen wat nuttig of althans aangenaam kan zijn
+voor het gezelschap, terwijl het voorrecht van Dioneo behouden blijft.
+
+Ieder prees de taal der koningin en de door haar voorgestelde orde
+en zij beslisten, dat het zoo zou wezen. Nadat de koningin haar
+hofmeester had laten komen, wees zij hem nauwkeurig aan, waar hij 's
+avonds de tafels moest zetten en wat hij daarna moest doen gedurende
+den geheelen tijd van haar bewind. Toen dit gedaan was, stond zij met
+het gansche gezelschap op en gaf aan ieder verlof te doen, wat hem het
+meest beviel. De dames en heeren begaven zich dientengevolge naar een
+kleinen tuin, en daar, nadat zij een weinig hadden gewandeld, hielden
+zij op het aangewezen uur het avondmaal met vreugd en genoegen. Nadat
+zij hiervan waren opgestaan, leidde, naar het de koningin behaagde,
+Emilia den dans en werd het volgende lied gezongen, waarop de ander
+antwoordde:
+
+
+
+    Welke donna zal zingen, als ik het niet doe,
+    Die voldaan ben in al mijn begeerten!
+
+
+
+    Kom dan, Amor, oorzaak van al mijn vreugde
+    Van al mijn hoop, van al mijn blij geluk;
+    Laat ons samen wat zingen
+    Niet van zuchten, noch van bittere pijnen,
+    Die mij thans Uw vreugde zoeter maken
+    Maar alleen van het heldere vuur,
+    Waarvan ik brandend in blijdschap leef en mij verheug
+    U aanbiddend als mijn god.
+
+
+
+    Gij hebt mij voor de oogen gesteld, o Amor,
+    Den eersten dag, dat Uw vuur in mij gloeide
+    Zulk een jongeling,
+    Dat er aan schoonheid, aan hartstocht noch moed
+    Ooit een betere zal zijn te vinden
+    Noch aan hem gelijk.
+    Ik ben zoo voor hem ontvlamd, dat ik
+    Blij met U zing, o mijn heer.
+
+
+
+
+    En wat mij hierin het meest verheugt,
+    Is, dat ik hem evenveel behaag als hij mij,
+    Dank zij U, Amor.
+    Ik hoop in deze wereld mijn verlangen
+    Te bevredigen en in de andere vrede te vinden
+    Door het volkomen vertrouwen,
+    Dat ik hem toedroeg. God, die dit ziet,
+    Zal er zich in zijn hemelrijk nog over erbarmen.
+
+
+Hierna zong men er nog vele anderen, deed men nog verscheidene dansen
+en bespeelde men verschillende instrumenten. Maar toen de koningin het
+tijd achtte om te gaan rusten, ging elk, voorafgegaan door toortsen,
+naar zijn kamer en de twee volgende dagen vrij van de taak, waarvan
+de koningin had gesproken, verwachtten zij met verlangen den Zondag.
+
+
+
+
+
+
+
+Derde Dag.
+
+    _De tweede dag van de Decamerone_ eindigt; de derde vangt aan,
+    waarop men spreekt onder het bewind van Neifile van degenen,
+    die een zaak, door hen zeer verlangd, weten te verkrijgen of
+    een verlorene weten te herwinnen.
+
+
+Reeds begon de dageraad bij het naderen van de zon van rozenrood oranje
+    te worden, toen de koningin op Zondag opgestaan, haar heele
+    gezelschap deed oprijzen. Reeds had de hofmeester een groote
+    hoeveelheid der benoodigdheden vooruit gezonden naar de plaats,
+    waar zij moesten heengaan en de bedienden, die er moesten
+    gereed maken, wat men gebruiken zou, toen hij de koningin op
+    weg zag en er al het andere haastig heen liet dragen, nu men
+    het verblijf daar had opgeheven en er met de bagage heentoog
+    gezamenlijk met het dienstpersoneel achter de donna's en de
+    heeren. De koningin met langzamen tred vergezeld en gevolgd
+    door haar donna's en de drie jongelingen en begeleid door
+    den zang van misschien twintig nachtegalen en andere vogels,
+    ging door een niet te veel gebruikt pad, maar vol groene
+    kruiden en bloemen, welke zich bij het opgaan der zon allen
+    begonnen te openen, nam den weg naar het westen en sprekend,
+    schertsend en lachend met haar gezelschap, zonder meer dan
+    tweeduizend schreden te hebben gedaan, leidde zij dat ruim,
+    voor de zon anderhalf uur op was, [43] naar een zeer schoon en
+    rijk verblijf, dat een weinig verheven uit de vlakte op een
+    heuvel stond. Toen zij daar binnen waren getreden en overal
+    rond waren gegaan, roemden zij het daar het een groote zaal
+    had en geboende en versierde kamers, die vol waren van al wat
+    in een vertrek noodig is, hoogelijk en beschouwden den bezitter
+    als een groot heer. Toen zij naar beneden gegaan de zeer ruime
+    en vroolijke binnenplaats er van hadden gezien, de gewelven
+    vol van de beste wijnen en het zeer frissche water, dat er
+    in groote massa opwelde, prezen zij het nog meer. Vervolgens
+    verlangend een weinig te rusten, gingen zij op een galerij
+    zitten, die den ganschen hof beheerschte en geheel gevuld
+    was met bloemen, welke de tijd opleverde en met groen. Toen
+    kwam de bescheiden hofmeester en ontving en versterkte hen
+    met heerlijke meelspijzen en uitstekende wijnen. Hierna
+    lieten zij zich een tuin openen naast het paleis, die rondom
+    ommuurd was en waar zij binnen traden en daar die hen bij de
+    eerste binnenkomst allen van een wonderbare schoonheid scheen,
+    begonnen zij aandachtiger alle deelen er van te beschouwen. De
+    tuin had rondom en in het midden vrij breede paden, allen
+    recht als pijlen en bedekt met houtwerk voor wingerdranken,
+    welke een grootschen aanblik vertoonden van veel druiven voor
+    dat jaar. En de bloemen verspreidden door den tuin zulk een
+    sterken geur, vermengd met die van vele andere planten, die
+    in deze gaarde welriekendheid verbreidden, dat het hen toe
+    scheen of zij zich daardoor bevonden tusschen alle specerijen,
+    die ooit in het Oosten groeiden. De zoomen van die paden waren
+    allen vol van witte en roode rozen en van jasmijnbloemen,
+    zoodat men niet alleen in den morgen, maar wanneer de zon
+    hooger was in geurige en aangename schaduw zonder door deze
+    gehinderd te worden, overal kon rondgaan. Het zou lang duren
+    om te vertellen hoeveel en hoedanige planten er waren en hoe
+    men ze had gerangschikt; maar geen is er prijzenswaardig,
+    welke ons klimaat verdraagt, van welke daar geen overvloed
+    was. In het midden daarvan (wat niet minder maar nog meer
+    prijzenswaardig is dan de voorafgaande dingen) was een weide
+    met zeer kort gras en zoo groen, dat het haast zwart leek,
+    geheel bezaaid met wel duizend soorten bloemen, rondom omsloten
+    van zeer groene en krachtige oranjeboomen en ceders, die rijpe
+    vruchten droegen en ook onrijpe en nog bloemen en die niet
+    alleen heerlijke schaduw gaven voor de oogen maar ook den reuk
+    streelden. In het midden van den tuin was een fontein van het
+    blankste marmer en met wonderbaar beeldhouwwerk. Daar binnen
+    wierp die--ik weet niet of het door een kunstmatige of een
+    natuurlijke ader was--door een beeld heen, dat op een zuil
+    in het midden daarvan overeind stond, zooveel water en zoo
+    hoog ten hemel, dat het steeds met heerlijk gedruisch in den
+    helderen spiegel terugviel en er zelfs minder van noodig zou
+    zijn om een molen mee te bewegen. Dit water--dat de fontein
+    deed overstroomen, als die vol was--verdween langs geheimen
+    weg van de weide en ging door zeer schoone en kunstig gemaakte
+    kanaaltjes. Eenmaal daarbuiten, in het daglicht gekomen,
+    omringde het dien geheel en het liep vandaar in dezen door
+    elk deel van den tuin heen en verzamelde zich eindelijk
+    op een plek, waar de mooie tuin zijn uitgang had en daar
+    stroomde het helder naar de vlakte neer, waar het, voor het
+    daar neerstortte, met zeer groote kracht en tot niet weinig
+    nut voor den heer twee molens deed draaien. Het gezicht van
+    dien tuin, zijn schoone orde, de planten en de fontein met
+    de kleine beken, die er uit neervloeiden, behaagde zoo aan
+    elke donna en aan de drie jongelingen, dat alle begonnen te
+    beweren, dat, indien er op aarde een Paradijs te maken was, zij
+    geen andere gedaante er voor wisten te vinden, dan deze tuin
+    geven kon, en dat zij ook niet dachten, dat zij buiten dezen
+    een dergelijke schoonheid zouden aantreffen. Terwijl zij er
+    zeer vergenoegd rondgingen en zich van verschillende bladeren
+    zeer schoone kransen maakten, hoorden zij van alle kanten
+    op wel twintig manieren vogels, die als om strijd zongen,
+    en bespeurden zij een bekoorlijke schoonheid, welke zij,
+verrast door de andere, nog niet hadden opgemerkt. Zij zagen namelijk
+den tuin vol van wel honderd soorten schoone dieren, die zij elkaar
+aanwezen. Van den eenen kant kwamen konijnen te voorschijn, van de
+anderen liepen hazen voorbij; daar zagen zij geiten liggen en ginds
+jonge herten weiden. Bovendien gingen er verscheidene onschadelijke
+beesten gelijk huisdieren heen en weer. Al die dingen schonken hun
+na de andere bekoringen een nog veel grooter genoegen. Toen zij het
+een en het ander voldoende gezien hadden en naar hun verlangen hadden
+gewandeld, lieten zij rondom de schoone fontein de tafels zetten en
+nadat zij hier eerst zes liederen hadden gezongen en eenige dansen
+hadden gedaan, naar het de koningin beviel, begonnen zij te eten en
+werden zij in de grootste en schoonste en rustigste orde bediend. Door
+de goede en heerlijke spijzen vroolijker geworden stonden zij op en
+gaven zich weer over aan muziek, zang en dans, tot het de koningin
+bij de opkomende hitte tijd scheen, om aan wien het behaagde, te
+gaan slapen. Dezen gingen er toe over, genen door de schoonheid van
+dit oord overmeesterd, wilden niet heengaan maar bleven daar de een
+bezig was met het lezen van romans, de ander met schaakspelen of met
+dammen, terwijl de anderen siësta hielden. Maar toen de noen voorbij
+was, stond men op, waschte het hoofd met frisch water en kwam men op
+de weide, gelijk het de koningin behaagde, bijeen. Nadat men zich
+aldaar volgens gewoonte had neergezet, wachtte men het oogenblik
+af om geschiedenissen te gaan vertellen over het onderwerp door de
+koningin voorgesteld. De eerste onder hen, aan wien de koningin dien
+last opdroeg was Filostrato, die aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Masetto van Lamporecchio laat zich voor een doofstomme
+    doorgaan, wordt tuinman van een nonnenklooster en allen
+    eindigen met met hem te slapen._ [44]
+
+
+Zeer schoone donna's. Er zijn heel wat mannen en vrouwen, die, dwaas
+genoeg gelooven, dat, als aan een jong meisje de witte kap op het
+hoofd is geplaatst en om haar lichaam de zwarte rok is gehangen, zij
+dan geen vrouw meer is en niet meer de vrouwelijke begeerten gevoelt,
+alsof door haar tot non te maken, men haar in steen veranderde. En
+als zij misschien iets hooren tegen hun geloof, worden zij zoo kwaad,
+dat het is of er een zeer groote en schelmsche misdaad tegen de Natuur
+is bedreven, en ze bedenken niet, en willen er ook niet op letten,
+dat zij zich zelf niet kunnen bevredigen, hoewel zij volle vrijheid
+hebben en evenmin op den grooten invloed van het niets doen en van
+de eenzaamheid. Zoo zijn er ook genoeg, die al te licht gelooven,
+dat het houweel, de spade, het slechte voedsel en de vermoeienissen
+geheel aan de landbouwers den lust tot den bijslaap ontnemen en
+hun verstand en oordeel zeer verstompen. Maar hoe bedriegen zich al
+diegenen, welke dit gelooven. Het behaagt mij, omdat de koningin het
+mij gelast, en omdat het niet van het door haar voorgestelde afwijkt,
+u dit duidelijk te maken met een kleine historie. In onze streek was
+en is nog een nonnenklooster genoegzaam bekend wegens zijn heiligheid
+(wat ik niet zal noemen om in geenen deele zijn roem te verminderen),
+waarin niet lang geleden, daar er niet meer dan acht vrouwen waren
+met een abdis en allen jong, een goed manneke was, gaardenier van hun
+zeer schoonen tuin, die niet tevreden met zijn loon, zijn rekening
+vereffende met den beheerder der donna's en naar Lamporecchio, waar hij
+woonde, terug ging. Hier, onder de anderen, die hem blijde ontvingen,
+was een jonge, sterke en forsche boer en voor een dorper was hij een
+knappe kerel, die Masetto heette. Hij vroeg hem, hoe lang hij daar was
+geweest. De goede man, Nuto genaamd, vertelde het hem. Masetto vroeg
+hem, wat hij in het klooster uitvoerde. Nuto antwoordde: Ik bewerkte
+den mooien en grooten tuin en bovendien ging ik soms naar het bosch
+om hout te halen, putte water en verrichtte meer zulke diensten;
+maar de donna's gaven mij zoo weinig loon, dat ik er ternauwernood
+mijn schoenen van betalen kon. Bovendien zijn ze allen jong en het
+schijnt mij, dat zij den duivel in het lijf hebben, omdat men ze
+niets naar den zin kan maken; integendeel, wanneer ik op een keer
+in den tuin werkte, zei de een: Breng dat hier en de ander: Breng
+dat daar; en een ander nam mij de spade uit de handen en zeide: Dat
+is niet goed. En zij gaven mij zooveel last, dat ik het werk er bij
+neer legde en uit den tuin wegging, zoodat ik zoowel door het een als
+het ander er niet langer wilde blijven en er vandaan ben gegaan. De
+beheerder vroeg mij, toen ik vertrok, of ik, als ik iemand wist,
+die dat werk kon doen, hem dien zou sturen en dat beloofde ik hem,
+maar God make hem sterk van ribben, als ik er iemand heenzend of ik
+stuur er niemand naar toe. Bij Masetto kwam, toen hij de woorden van
+Nuto hoorde zulk een groote begeerte op om bij die nonnen te wezen,
+dat hij er geheel van brandde en begreep door de woorden van Nuto,
+dat hij door hem moest bereiken, wat hij verlangde. Maar hij overlegde,
+dat hij niet zou slagen, als hij er Nuto niet van sprak, en zeide: Wel,
+daar hebt gij goed aan gedaan om hier te komen! Hoe kan een man bij
+vrouwen blijven. Hij zou beter met duivels kunnen samen zijn. Van de
+zeven keer weten ze zes maal niet, wat ze zelf willen. Maar toen hun
+gesprek ophield, begon Masetto er over te denken zich een middel te
+verschaffen om bij hen te kunnen zijn en daar hij wist, dat hij wel
+de diensten kon bewijzen, waarvan Nuto sprak, was hij er niet bang
+voor daarom niet te worden aangenomen, maar hij vreesde niet te worden
+ontvangen, omdat hij te jong en van te goed voorkomen was. Daarom na
+vele dingen in zich zelf te hebben overpeinsd, dacht hij: De plaats
+is hier vrij ver vandaan en niemand kent mij daar; indien ik net zal
+doen of ik stom ben, zal ik zeker welkom zijn.
+
+En aan die list zich houdend, begaf hij zich met zijn bijl op den nek
+zonder aan iemand te zeggen, waar hij heen ging, naar het klooster als
+een arm man. Daar aangekomen trad hij binnen en vond bij toeval den
+beheerder in den hof. Tegenover hem maakte hij gebaren als een stomme
+en zette hem zoo uiteen, dat hij om eten vroeg uit barmhartigheid en
+dat hij, als het noodig was, hout voor hem zou kloven. De beheerder
+gaf hem gaarne te eten en gaf hem daarna zekere stammen, die Nuto
+niet had kunnen kloven, welke hij, die heel sterk was in korten tijd
+geheel had klein gehakt. De opzichter, die naar het bosch moest gaan,
+nam hem met zich mede en liet hem daar hout hakken; toen, nadat hij
+den ezel voor hem had gezet, beduidde hij hem door teekens, die naar
+zijn stal te brengen. Dat deed hij heel goed, en omdat de opzichter
+hem verschillende dingen wou laten verrichten, die hem te pas kwamen,
+hield hij hem nog verscheidene dagen. Aldus zag hem de abdis en vroeg
+aan den opzichter wie hij was. Hij zeide: Madonna, het is een arme,
+stomme man, die hier op een goeden dag om een aalmoes kwam, zoo dat
+ik hem goed heb gedaan en ik hem wat dingen heb laten verrichten, die
+noodig waren. Als hij den tuin kan bewerken en hier wil blijven, geloof
+ik, dat wij goeden dienst van hem kunnen hebben, omdat hij hier noodig
+is. Hij is sterk en men kan hem laten doen, wat verlangd wordt en
+bovendien gij behoeft niet te denken, dat hij tot Uw jonge nonnen zal
+spreken. Hierop antwoordde de abdis: Bij mijn geloof in God, ge spreekt
+juist. Onderzoek of hij kan werken en beproef hem hier te houden;
+geef hem een paar schoenen, een oude pij, spreek hem vriendelijk toe,
+verzorg hem en geef hem goed te eten. De opzichter zeide, dat hij het
+zou doen. Masetto was niet ver af, maar deed of hij den hof schoon
+veegde, terwiji hij dit alles hoorde en zeide verheugd tot zich zelf:
+Indien je mij daar binnen brengt, zal ik den tuin voor je bewerken,
+zooals het nog nooit gebeurd is. Toen nu de opzichter gezien had,
+dat hij heel goed kon arbeiden, en hem door teekens had gevraagd of
+hij daar wou blijven en deze aldus had geantwoord, dat hij zou doen,
+wat de ander verlangde, nam hij hem aan, gelastte hem den tuin te
+onderhouden, gaf hem nog meer in het klooster te doen en liet hem
+toen alleen. Terwijl hij het eene na het andere deed, begonnen de
+nonnen het hem lastig te maken en hem te bespotten gelijk anderen
+dikwijls doofstommen doen en ze voegden hem de gemeenste woorden
+toe, daar zij geloofden, dat hij het niet verstond. En de abdis, die
+misschien dacht, dat hij evenzeer zonder bloed als zonder woord was,
+bekommerde zich daar weinig om. Nu gebeurde het op een goeden dag,
+dat hij na hard gewerkt te hebben uitrustte en dat twee jonge nonnen,
+die door den tuin gingen, naderden, waar hij lag en welke hem,
+die deed of hij sliep, begonnen te bekijken. Daardoor zei er een,
+die brutaler was dan de andere: Als ik mag gelooven, dat gij het
+geheim houdt, had ik u meermalen al een gedachte toevertrouwd, die
+u ook misschien genoegen zou doen. De ander antwoordde: Zeg het maar
+gerust aan mij, die het zeker nooit aan een ander zal vertellen. Toen
+begon de stoutmoedige: Ik weet niet of gij er over hebt nagedacht,
+hoe wij opgesloten zijn en dat nooit een man hier durft binnen treden
+dan alleen die opzichter, die oud is en die doofstomme, en ik heb
+dikwijls door vele vrouwen, die tot ons kwamen, hooren zeggen, dat
+alle andere genietingen der wereld kinderspel zijn bij die, welke
+de vrouw bij den man heeft. Daarom heb ik mij dikwijls voorgenomen,
+omdat ik het met anderen niet kan, met dezen doofstomme te beproeven,
+of dat zoo is. Hij is er de geschikste ter wereld voor, want al zou
+hij het willen, hij zou het niet weten of kunnen over vertellen. Gij
+ziet, dat het een jonge dwaas is veeleer sterk dan verstandig;
+ik zou graag willen hooren, hoe u dat lijkt. Helaas! zei de ander,
+wat zegt gij daar? Weet gij niet, dat wij onze maagdelijkheid aan God
+hebben beloofd? O, hernam deze, men belooft den ganschen dag zooveel,
+dat men niet houdt. Als wij het Hem beloofd hebben, vindt men wel de
+een of de ander, die er zich aan zal houden. Daarop zeide de gezellin:
+En als wij zwanger worden, hoe zal het dan gaan! Toen voegde de ander
+er aan toe: Gij begint al gedachten te hebben over het kwaad, eer het
+u bereikt. Mocht dit voorkomen, dan zullen we er aan gaan denken. Er
+zijn duizend middelen om te maken, dat men het nooit zal weten, mits
+wij het zelf niet vertellen. Toen gene dit hoorde, die nog meer lust
+had om te ondervinden hoe dierlijk de mensch is, zeide zij: Welnu,
+hoe zullen wij doen? Waarop de ander antwoordde: Gij ziet, dat het het
+uur is van den noen, ik geloof, dat alle zusters goed slapen behalve
+wij; laten wij door den tuin kijken of er niemand is en zoo ja, dan
+hebben wij niets anders te doen dan hem bij de hand te nemen en hem
+in gindsche hut te brengen, waar hij voor den regen schuilt en daar
+zal de eene met hem zijn en de andere de wacht houden. Hij is zoo
+dwaas dat hij wel goed zal vinden, wat wij willen.
+
+Masetto hoorde dit heele gesprek en tot gehoorzamen bereid, verwachtte
+hij niets anders dan door een van hen meegenomen te worden. Toen dezen
+goed overal hadden opgelet en ziende, dat zij nergens opgemerkt konden
+worden, naderde zij, die het woord had genomen, Masetto, riep hem
+op en deze hief zich dadelijk van den grond. Daarop nam zij hem met
+vleiende gebaren bij de hand; hij zette een dwaas lachend gezicht en
+zij leidde hem naar de hut, waar Masetto zonder zich te veel te laten
+uitnoodigen, dat deed, wat zij wilde. Deze, toen zij haar zin had, gaf
+als eerlijke vriendin aan de ander gelegenheid en Masetto nog altijd
+den onnoozele spelend, voldeed aan haar begeerte. Daarom eer zij er
+uit gingen, wilden zij elk nog eens ondervinden, wat de doofstomme
+kon. Daarna spraken zij er dikwijls over, en zeiden, dat het zulk
+een heerlijk genot was en grooter dan zij gehoord hadden. Zij namen
+er voortaan op het geschikte uur den tijd voor om met den doofstomme
+zich te verheugen.
+
+Eens gebeurde het, dat een van hun gezellinnen, die het gemerkt had
+door het raam van haar cel, het aan twee anderen vertelde. Alle drie
+hadden eerst een onderhoud om het aan de abdis te gaan overbrengen,
+maar daarop veranderden zij van meening, werden het onder elkaar eens
+en werden deelgenooten van de kracht van Masetto. Door verschillende
+toevallen werden ook de andere drie op verschillende tijden
+gezellinnen. Ten slotte vond de abdis, die het nog niet gemerkt
+had, door den tuin alleen gaande, toen het zeer warm was, Masetto
+(die van weinig werk overdag maar te veel ruiterdienst bij nacht,
+vermoeid was) geheel in den schaduw uitgestrekt van een amandelboom en
+slapende en daar de wind de slip van zijn hemd naar voren oplichtte,
+lag hij geheel naakt. Toen de donna dit zag en zich alleen bespeurde,
+verviel zij tot dezelfde begeerte als hare kloosterlingen en na
+Masetto te hebben opgewekt, leidde zij hem naar haar kamer, waar
+zij hem verscheidene dagen tot groote teleurstelling van de nonnen,
+die den tuinman niet meer in den tuin zagen werken, hield en waar
+zij die zaligheid genoot en weer genoot, welke zij vroeger bij
+anderen gewoon was te misprijzen. Daar zij hem eindelijk van haar
+kamer dikwijls uit zijn vertrek riep en hem vaak weer zag en meer
+voor zich vroeg, dan Masetto bij zooveel anderen kon geven, dacht
+hij er over, of zijn doofstomheid hem van dienst kon zijn, als bij
+langer verblijf die hem te veel zou verzwakken. Daarom verbrak hij
+op een nacht met de abdis alleen het zwijgen en zeide: Madonna, ik
+heb gehoord, dat een haan voldoet voor tien kippen, maar dat tien
+mannen slecht en met moeite een vrouw kunnen voldoen, zoodat ik er
+geen negen kan bedienen, wat ik om alles ter wereld niet uithouden,
+kan. Integendeel ben ik door hetgeen ik tot nu toe heb gedaan, tot een
+toestand gekomen, waarin ik nog weinig nog veel meer verrichten kan,
+en daarom laat mij weg gaan met God of verzin er een ander middel
+op. Toen de donna hem hoorde spreken, dien zij voor doofstom hield,
+was zij geheel verbluft en zeide: Wat is dat? Ik dacht dat je doofstom
+was? Madonna, zei Masetto, ik ben dat, geweest maar niet van nature,
+slechts door een ziekte is mij de spraak ontnomen en pas hedennacht
+voel ik mij die voor het eerst terug gegeven, waarvoor ik God prijs
+zooveel ik kan. De abdis geloofde hem en vroeg hem wat hij met die
+negen vrouwen bedoelde, die hij had te bedienen. Masetto vertelde
+haar de geschiedenis. Toen de abdis die hoorde, en dat er geen non
+was wijzer dan zij, besloot zij daarom als stilzwijgende vrouw zonder
+Masetto te laten vertrekken zich met haar nonnen te verstaan over
+die gebeurtenissen, opdat het klooster niet door Masetto zou worden
+geschandvlekt. Daar een dier dagen de opzichter stierf, kwamen de
+nonnen wederkeerig dit overeen, nadat onderling ontdekt was, wat zij
+gedaan hadden: zij spraken met toestemming van Masetto af, opdat de
+omwonende lieden het zouden gelooven, dat door hun gebeden en dank
+zij den heilige, waarnaar het klooster was genoemd, aan Masetto,
+die lang stom was geweest, de spraak was terug geschonken en hem
+opzichter te maken. En zij verdeelden zijn taak zoo, dat hij die
+kon dragen. Hoewel hij heel wat nonnetjes had voortgebracht, bleef
+de zaak in 't geheim bij hen voortgaan, zoodat niemand er iets van
+merkte behalve na den dood van de abdis, toen Masetto al oud was en
+verlangde rijk naar huis terug te keeren. Toen dit bekend werd, viel
+dit hem te lichter. Aldus kwam Masetto oud terug, rijk en als vader
+zonder de moeite te hebben zijn kinderen te voeden en ze te onderhouden
+en nadat hij door zijn overleg zijn jeugd wel had weten te besteden,
+waar hij heen was gegaan met een bijl op den schouder, beweerde hij,
+dat Christus aldus behandelde wie Hem Zijn bruiden ontnam.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Een stalknecht slaapt met de vrouw van koning Agilulf,
+    wat deze in stilte bemerkt. Hij vindt hem en knipt hem een
+    lok haar af; de geknipte doet het alle andere bedienden en
+    ontkomt daardoor aan een boos lot._ [45]
+
+
+Toen het einde der geschiedenis van Filostrato gekomen was, welke de
+dames soms een weinig had doen blozen en die ze soms had doen lachen,
+behaagde het aan de koningin, dat Pampinea met verhalen voortging. Deze
+begon met lachend gelaat en zeide: Er zijn enkele menschen, die niet
+bescheiden genoeg zijn om te verbergen wat zij weten en kennen, en
+wat niet goed voor hen is te weten en dikwijls meenen zij, door de
+fouten te berispen, die zij bij anderen hebben opgemerkt, de hunnen
+te verminderen, waardoor zij die juist eindeloos vermeerderen. En dat
+dit waar is, zal ik tot tegenstelling, verliefde dames, u bewijzen
+door u in den geest van een dapper koning een sluwheid te toonen,
+die misschien voor minder moet worden gehouden dan die van Masetto.
+
+Agilulf, koning der Longobarden [46] gelijk zijn voorgangers plaatste
+te Pavia, de hoofdstad van Lombardije, den zetel van zijn regeering
+na Teudelinga [47] tot vrouw te hebben genomen, welke als weduwe was
+achtergebleven van Autarius, insgelijks vroeger koning der Longobarden,
+die een zeer schoone, wijze en eerlijke vrouw was maar ongelukkig in
+de liefde. De zaken der Longobarden gingen dank zij de deugd en de
+wijsheid van dien koning Agilulf eenigen tijd goed en voorspoedig,
+tot een stalknecht van genoemde koningin, een man wat zijn afkomst
+betreft van gemeenen oorsprong, maar overigens veel slimmer dan zijn
+laag baantje eischte en even groot en knap als de koning, mateloos
+op de koningin verliefd werd. En daar zijn lagen rang hem niet had
+belet te begrijpen, dat zijn liefde zeer onwelvoegelijk was, bekende
+hij, dit wetend, die aan niemand noch had hij den moed die met zijn
+blikken aan de koningin te doen bemerken.
+
+Hoewel hij zonder eenige hoop leefde haar ooit te kunnen behagen,
+beroemde hij er zich in zich zelf op zijn gedachten zoo hoogte hebben
+verheven en gelijk iemand, die geheel van liefdevuur gloeide, deed
+hij ijverig behalve bij zijn geleide, al wat aan de koningin behagen
+kon. Als de koningin moest paardrijden, ging zij liever door dien
+palfrenier bewaakt uit dan met eenig ander, wat hij, wanneer het
+gebeurde, als een zeer groote gunst beschouwde en nooit liet hij
+de teugels los, gelukkig als hij soms toch maar haar kleederen
+kon aanraken. Maar gelijk wij dikwijls elders zien, wanneer het
+verminderen van de hoop de liefde grooter doet worden, geschiedde
+het ook bij dien armen palfrenier, waarbij het voor hem zeer moeilijk
+was dit groote verlangen zoo verborgen te houden, daar hij door geen
+enkele hoop gesterkt werd. En meermalen besloot hij in stilte, daar
+hij zich van die liefde niet kon genezen, om te sterven. Terwijl hij
+dacht aan het middel, nam hij het besluit dien dood zoo te doen plaats
+hebben, dat men zou bemerken, dat hij gestorven was door de liefde,
+die hij de koningin had toegedragen en toedroeg. Hij stelde zich voor
+het zoo te doen, dat hij hiermee zijn fortuin beproefde om geheel
+of half zijn verlangen te bevredigen. Hij wilde er de koningin geen
+woord van zeggen noch door een brief zijn liefde doen gevoelen, daar
+hij wist dat het vergeefs was haar dit te zeggen of te schrijven,
+maar hij wilde door list beproeven met de koningin te slapen. Er
+was geen andere list noch een andere weg, als middel dan de persoon
+des konings zelf, van wien hij wist, dat die steeds bij haar sliep,
+om tot haar door te dringen en haar kamer binnen te treden. Daartoe,
+opdat hij zou zien op welke wijze en in welk kleed de koning liep,
+als hij zich tot haar begaf, verborg hij zich meermalen 's nachts in
+een groote zaal van het paleis, welke in het midden was tusschen de
+kamer des konings en die van de koningin. En onder anderen zag hij
+op een nacht den koning uit zijn kamer komen gewikkeld in een grooten
+mantel, in de hand een aangestoken toorts houdend en in de andere een
+ring en naar het vertrek van de koningin gaan. Daar klopte hij zonder
+een woord te spreken een of twee keer aan de kamerdeur met dien ring en
+dadelijk werd hem open gedaan en de toorts uit de hand genomen. Toen
+hij dit gezien had en hij hem op dezelfde wijze had zien terugkeeren,
+dacht hij insgelijks zoo te moeten handelen. Nadat hij een middel
+had gevonden om een mantel te krijgen gelijk hij bij den koning had
+gezien en een toorts en een kleinen ring en na zich eerst in een warm
+bad goed te hebben gewasschen, opdat de reuk van den stal misschien
+de koningin niet zou hinderen of haar de list zou doen gewaar worden,
+verborg hij zich hiermee, gelijk hij gewoon was, in de groote zaal. En
+toen hij gewaar werd, dat men overal sliep en het hem tijd scheen aan
+zijn begeerte te voldoen, of stoutmoedig om die reden den weg te banen
+naar den verlangden dood, maakte hij met een steen en met een zwam,
+die hij bij zich droeg, wat vuur, stak zijn toorts aan en gehuld in
+en omwikkeld van zijn mantel, begaf hij zich naar de kamerdeur en
+klopte tweemaal met den ring. De kamer werd door een zeer slaperige
+kamenier geopend en hem het licht uit de handen genomen en gedoofd,
+waarop hij zonder een woord te spreken door het gordijn ging, den
+mantel aflegde en in het bed kwam, waar de koningin sliep. Hij sloot
+haar verlangend in zijn armen en deed of hij een kwade bui had (omdat
+hij de gewoonte des konings kende, die, als hij boos was, geen woord
+sprak) zonder een woord te uiten en zonder zich iets te laten zeggen en
+leerde meermalen de koningin kennen. Daar het heengaan hem zwaar viel,
+maar hij toch vreesde, dat een lang verblijf de oorzaak zou zijn, dat
+het ondervonden genoegen in verdriet zou veranderen, stond hij op en na
+zijn mantel te hebben opgezocht en het licht, ging hij zonder eenige
+reden weg en zoo gauw hij kon, sloop hij naar zijn bed terug. Hij kon
+er ternauwernood wezen, toen de koning opstond en naar de kamer der
+koningin ging, waarover zij zich zeer verwonderde. Toen hij in het
+bed was gekomen en haar blijmoedig had gegroet, vatte zij door zijn
+opgeruimdheid moed om hem te zeggen: Mijn heer, wat is dat vannacht
+voor nieuwigheid? Gij hebt mij ternauwernood verlaten en buiten Uw
+gewoonte hebt gij van mij genoten en gij komt zoo gauw terug? Let
+op wat gij doet. Toen de koning die woorden hoorde, vermoedde hij
+dadelijk, dat de koningin door gelijkenis van gewoonte en persoon
+bedrogen was geworden, maar als verstandig man vatte hij dadelijk
+het plan op, daar hij zag, dat de koningin er niets van gemerkt
+had, om haar niets daarvan te doen bespeuren. Vele dwazen zouden
+dit niet hebben gedaan, maar zouden gezegd hebben: Ik, ik was niet
+hier! Wie was het, die hier kwam? Hoe kwam hij? Wie is het? Waaruit
+verschillende dingen zouden ontstaan zijn, waardoor hij nutteloos de
+koningin verdriet zou hebben gedaan, en haar ten tweeden male zou
+hebben doen verlangen, wat zij al ondervonden had. Als hij er over
+zweeg, kon dit geen schande over hem brengen, maar als hij sprak,
+zou hij er oneer mee hebben behaald. De koning antwoordde haar dan
+ook meer innerlijk dan door gelaat en met woorden vertoornd: Vrouw,
+schijn ik U niet een man, die hier kan geweest zijn en die weer kort
+daarop kan terugkeeren? Daarop antwoordde de donna: Ja, mijn heer;
+maar in ieder geval bid ik U op Uw gezondheid te letten. Toen sprak
+de koning: Het behaagt mij Uw raad te volgen en ditmaal wil ik zonder
+U verder te verontrusten terugkeeren. Het hart vol toorn en van
+ongenoegen over hetgeen hem was aangedaan, nam hij zijn mantel weer
+op, ging de kamer uit, dacht, dat hij wel stil zou vinden, wie dat
+misdreven had en meende, dat die tot het paleis moest behooren. Wie
+het ook was, hij zou er niet levend uit komen. Hij zette een klein
+lichtje in een lantarentje en begaf zich in een zeer lange slaapzaal
+in zijn paleis boven de paardenstallen, waarin bijna zijn geheele
+personeel in verschillende bedden sliep. Hij dacht, dat bij wien dat
+gedaan had, wat de donna zeide, noch de pols noch het hart door de
+verduurde onrust alweer rustig kon slaan, en stil beginnend bij een
+der uiteinden van het logies begon hij bij allen de borst aan te raken,
+om te zien hoe die klopte. Hoewel ieder ander vast sliep, was dit niet
+het geval bij dengeen, die bij de koningin was geweest. Toen hij den
+koning zag naderen, en dacht, dat die aan het zoeken was, begon hij
+evenzeer te vreezen voor zijn hartslag als voor de doorgestane angst,
+zoodat hierdoor bij de benauwdheid een nog grootere kwam en hij meende
+beslist, dat, als de koning het zou gewaar worden, hij hem dadelijk zou
+doen sterven. Daar hem verschillende gedachten door het hoofd gingen
+van wat hij moest doen, maar hij den koning zonder wapens zag, had
+hij plan net te doen of hij sliep en af te wachten, wat de koning zou
+aanvangen. Nadat de vorst zeer had gezocht en niet dengeen vond, dien
+hij meende, dat de dader was, kwam hij bij dezen en daar hij voelde,
+dat diens hart sterk sloeg, zei hij tot zich zelf: Die is het. Maar
+omdat hij iemand was, die niets wilde doen wat men zou kunnen merken,
+deed hij hem niets anders dan hem met een schaar, die hij hij zich had,
+aan eenen kant de haren afsnijden, welke men destijds zeer lang droeg,
+opdat hij door dit merk hem den volgenden morgen zou herkennen. Toen
+dit gedaan was, ging hij heen en keerde naar zijn kamer terug.
+
+Hij, die dit had gemerkt, en die slim was, begreep al te wel, dat
+hij daarmee geteekend was. Daarom stond hij zonder verwijl op, vond
+toevallig een andere schaar, die in den stal diende voor de paarden,
+ging zacht langs allen, die in het logies sliepen en knipte ze allen
+boven de ooren het haar af op dezelfde manier en toen dit gedaan was,
+ging hij, zonder te worden opgemerkt, slapen. Toen de koning 's morgens
+opstond, beval hij, dat, voor de poorten van het paleis opengingen,
+al zijn bedienden voor hem kwamen en dat gebeurde. Daar deze allen
+blootshoofds voor hem stonden, begon hij te kijken of hij den door
+hem geknipten zou herkennen en toen hij het meerendeel van hen op
+dezelfde wijze geknipt zag, verwonderde hij zich en zei in zich zelf:
+Hij, die ik zoek, toont hoe laag zijn stand ook is, van groot verstand
+te zijn. Daar hij toen zag, dat hij zonder gerucht niet dengeen kon
+vinden, dien hij zocht, en hij niet van plan was voor een kleine wraak
+een groote schande op te loopen, beperkte hij zich den schuldige met
+een enkel bedekt woord te waarschuwen en hem te doen gewaar worden,
+dat hij het gemerkt had. Hij keerde zich tot allen en sprak: Dat hij,
+die het deed, het nooit meer doet, en gaat gij allen met God. Een ander
+zou hem hebben laten blozen, pijnigen, onderzoeken en ondervragen,
+en dit doende, zou hij ruchtbaar hebben gemaakt, wat elk getracht
+zou hebben te verbergen. En als hij het geopenbaard had, had hij, al
+zou hij ook volledige wraak hebben genomen, niet zijn schande hebben
+verminderd maar vermeerderd en de eer van zijn vrouw geschonden. Zij,
+die deze woorden hoorden, waren verwonderd, en onderzochten lang
+onder elkaar, wat de koning hiermee had willen zeggen, maar niemand
+begreep dit, behalve hij op wien dit sloeg. Deze als een wijs man,
+sprak er nooit over zoolang de koning leefde en stelde nooit meer
+zijn leven door zulk een daad aan gevaar bloot.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Een donna, verliefd op een jonge man, brengt onder den schijn
+    van vroomheid en van een zeer rein geweten, een eerzamen
+    monnik er toe, zonder dat die het merkt, haar de gelegenheid
+    te geven haar begeerte geheel te bevredigen._ [48]
+
+
+Reeds zweeg Pampinea en werden de vermetelheid en de sluwheid van den
+stalknecht door het meerendeel van hun geprezen en evenzoo het verstand
+van den koning toen de koningin, die zich naar Filomena gekeerd had,
+haar gebood te vervolgen. Aldus begon Filomena vol gratie te spreken:
+Ik ben van plan u een grap te vertellen, die werkelijk is uitgehaald
+door een schoone dame met een ernstigen geestelijke, welke des te meer
+aan elken leek moet bevallen, omdat de geestelijken meestal zeer dwaas
+zijn en menschen van vreemde manieren en gewoonten, zich in alles
+van veel meer waarde achten en van alles veel meer meenen te weten,
+terwijl zij veel minder zijn dan de anderen. Want het zijn lieden,
+die door lafheid van ziel geen middel hebben als de anderen om zich
+te onderhouden en daar hun toevlucht zoeken, waar zij als het varken
+maar te eten kunnen krijgen. Ik zal die geschiedenis vertellen, o
+bekoorlijke dames, niet alleen om de ingestelde orde, maar ook om u
+te doen opmerken, dat ook de geestelijken, welke wij, veel te licht
+geloovig te veel vertrouwen verleenen, aardig voor den mal gehouden
+kunnen worden en soms ook misleid zijn, niet alleen door ons mannen,
+maar ook door een of andere vrouw uit ons midden.
+
+In onze stad, waar meer misleiding voorkomt dan liefde en vertrouwen,
+leefde, nog niet lang geleden, een edelvrouw, die zich onderscheidde
+door haar bekoorlijkheden en manieren en die door de natuur met een
+hoogen geest en een fijne opmerkingsgave was bedeeld, wier naam ik
+niet wil openbaren als die van ieder ander, welke in deze vertelling
+voorkomt, daar ik weet, dat er nog menschen leven, die zich daarover
+zouden verontwaardigen, hoewel men er slechts met een lach zou moeten
+over heengaan. Die dame, die haar hooge afkomst kende en gehuwd was
+met een wolwever, kon evenwel het denkbeeld niet van zich afzetten,
+dat een man van lagen stand, hoe rijk ook, een edelvrouw waardig
+was. En daar zij zag, dat haar man met al zijn geld tot niets anders
+kon komen dan tot het afhaspelen van een streng of het spannen
+van een doek of met een weefster ruzie te maken over een weefsel,
+nam zij zich voor zich geheel aan zijn omhelzingen te ontrukken,
+zoover zij die kon weigeren en zij wilde om zich zelf te voldoen,
+iemand vinden, die meer dan de wolwever haar dit waardig scheen. Zij
+werd verliefd op een flink man van middelbaren leeftijd, zoodat,
+als zij hem zag, zij den volgenden nacht niet zonder smart door kon
+brengen. Maar de waardige man bemerkte het niet en bekommerde er
+zich dus niet om en zij, die zeer slim was, liet het haar minnaar
+noch door een vrouwelijke gezant, noch door een stoutmoedigen brief
+bemerken, vreezend voor mogelijke gevaren. Toen zij bemerkt had,
+dat die minnaar veel omging met een geestelijke, die, hoezeer hij
+ook kaalhoofdig en dom was, niettemin, daar hij zeer heilig leefde,
+door ieder voor een zeer eerwaardig man werd gehouden, dacht zij,
+dat die uitstekend tot bemiddelaar kon dienen tusschen haar en dezen.
+
+Na wel het middel overdacht te hebben, dat zij moest gebruiken,
+begaf zij zich op het geschikte uur naar de kerk, waar hij woonde,
+liet hem roepen en zei, dat ze, als het hem beviel, bij hem wilde
+biechten. De broeder zag haar en daar hij meende, dat zij een
+edelvrouw was, hoorde hij haar gaarne aan. Zij sprak tot hem na
+de biecht: Mijn vader, ik moet tot U mijn toevlucht nemen en raad
+vragen voor hetgeen gij zult hooren. Daar gij weet, omdat ik het
+U zelf gezegd heb, wie ik ben en gij dus ook mijn ouders en mijn
+echtgenoot kent, die mij meer dan zijn leven lief heeft, verlang ook
+ik niets van hem, die een rijk man is en het wel doen kan, of ik heb
+het dadelijk, zoodat ik ook hem meer dan mij zelf lief heb. Ik laat
+ter zijde wat ik doen zou, maar, ik beweer, dat, als ik alleen maar
+zou denken aan iets wat tegen zijn eer of geluk was, geen slechter
+vrouw meer dan ik het vuur zou verdienen. Nu is er iemand, van wien
+ik den naam niet weet, maar die mij een goed mensch schijnt en die,
+als ik mij niet bedrieg, veel met U omgaat, knap en groot van stuk,
+zeer fatsoenlijk in 't bruin gekleed, en die misschien niet denkt,
+dat ik zoo standvastig ben en mij schijnt te willen belagen, want ik
+kan mij niet aan deur of venster vertoonen, noch het huis verlaten
+of hij verschijnt dadelijk voor mij. En ik verwonder mij, dat hij
+thans niet hier is, waarover ik mij verheug, omdat die soort dingen,
+vaak zonder de minste schuld gebeurd, een blaam werpen op fatsoenlijke
+vrouwen. Ik heb mij eens voorgenomen het aan mijn broeders te zeggen,
+maar later heb ik bedacht, dat de mannen dikwijls een boodschap doen,
+zoo dat de antwoorden ongunstig zijn, waaruit twisten geboren worden
+en uit twisten ontstaat strijd. Daarom, opdat er geen kwaad en geen
+schandaal uit voortkomt, heb ik gezwegen en heb ik besloten het liever
+aan U te zeggen dan aan anderen, zoowel omdat gij zijn vriend schijnt
+te wezen als omdat het U past niet slechts vrienden maar zelfs vreemden
+over zulke zaken te berispen. Daarom bid ik U bij den eenigen God,
+dat gij hem hierover zult onderhouden en verzoeken, dat hij verder
+niet meer zoo handelt. Er zijn genoeg andere vrouwen, die gelukkig
+daartoe bereid zijn en het zal hun behagen door hem bespied en begeerd
+te worden, terwijl het voor mij een zeer hinderlijke last is, daar
+ik op geenerlei wijze in zoo iets zin heb. Nadat zij dit gezegd had,
+deed ze of zij wilde huilen en boog zij het hoofd.
+
+De heilige broeder dacht dadelijk, dat, wat zij zeide, waar was en
+nadat hij de donna zeer over haar goed karakter had geprezen en hij
+vast geloofde, dat zij oprecht sprak, beloofde hij haar, dat hij
+zoo zou handelen, dat zij van hem geen last meer zou hebben. Daar
+hij wist, dat zij zeer rijk was, prees hij haar zeer voor haar daden
+van barmhartigheid en aalmoezen en vertelde haar zijn nooden. Hierop
+antwoordde de donna: Ik bid U er God voor, indien hij zou ontkennen,
+zeg hem dan bepaald, dat ik het geweest ben, die het U verteld heb
+en mij er over heb beklaagd. Toen zij daarna gebiecht had en boete
+had gedaan en zich de vertroostingen herinnerde haar door den broeder
+geschonken wegens haar liefdadige werkzaamheid, vulde zij hem stil de
+hand met geldstukken en verzocht hem missen te lezen voor de ziel en
+van haar overleden familie. Zij stond op en begaf zich naar huis. Kort
+daarop kwam de brave man als gewoonlijk bij den heiligen broeder,
+met wien hij over een en ander sprak, tot deze hem ter zijde nam en
+hem op zeer beleefde manier er over onderhield, dat hij de donna het
+hof maakte en bespiedde, gelijk hij ook geloofde, en zooals zij hem
+had te verstaan gegeven. De brave man verwonderde zich, daar hij haar
+nooit nageloopen was en gewoon was zelden haar huis voorbij te gaan en
+begon zich te verdedigen, doch de monnik liet hem niet uitspreken,
+maar zeide hem: Doe nu niet of gij u verwondert en verlies geen
+woorden door het te ontkennen, omdat gij het niet kunt; ik ben dat
+niet van buren te weten gekomen, maar zij zelf heeft het mij verteld
+en zich zeer beklaagd. Zoo weinig als die dingen u ooit passen, zoo
+zeker zeg ik u, dat, als er eenige vrouw wars is van die dwaasheden,
+dan is het deze. Daarom voor haar eer en om harentwil verzoek ik u,
+houdt op en laat haar gaan in vrede. De brave man, slimmer dan de
+heilige broeder, begreep zonder veel moeite de sluwheid van de donna,
+veinsde zich te schamen en zeide zich voortaan niet meer met haar bezig
+te zullen houden. Hij ging van den broeder weg en begaf zich naar het
+huis van de donna, die stond op te letten aan een klein raampje om
+hem te zien, als hij voorbijging. Toen zij hem zag aankomen, toonde
+zij zich zoo vroolijk en lief, dat hij maar al te wel besefte, dat
+hij het ware van de woorden des broeders gevat had. Van af dien dag
+placht hij voortaan zeer voorzichtig met genoegen en tot zeer groot
+welgevallen en troost van de donna, terwijl hij net deed of daar een
+andere reden voor was, door die buurt te gaan. Maar toen de donna
+bemerkt had na eenigen tijd, dat zij aan hem evenzeer behaagde als hij
+aan haar en zij verlangde hem nog meer te ontvlammen en zich van de
+liefde te verzekeren, die zij hem toedroeg, koos zij plaats en tijd,
+begaf zich naar den heiligen broeder en na zich in de kerk aan zijn
+voeten te hebben geplaatst, begon zij zich te beklagen. De broeder
+zag dit en vroeg haar medelijdend, welk nieuws zij had. De donna
+antwoordde: Mijn vader, de tijdingen die ik heb, zijn geen anderen dan
+van dien door God vervloekten vriend van U, waarover ik mij vroeger
+heb beklaagd, zoodat ik geloof, dat hij tot een zeer groote plaag
+voor mij geboren is en om mij iets aan te doen, waardoor ik nooit
+meer rust zal hebben en waardoor ik mij nooit meer aan uw voeten zal
+kunnen werpen. Hoe! sprak de monnik, heeft hij niet opgehouden u nog
+meer verdriet te doen? Zeker niet, antwoordde de donna, integendeel;
+nadat ik mij er bij u over had beklaagd, is hij, alsof hij er een
+hekel aan had, daar hij mij zeker kwalijk nam, dat ik mij er over
+uitte, tegen vroeger een, thans--geloof ik--wel zeven keer voorbij
+gekomen. En dat het Gode maar behaagde, dat het voorbijgaan en mij
+beloeren hem voldoende was, maar hij is zoo brutaal en onbeschaamd
+geweest om mij niet later dan gisteren een vrouw te sturen om mij
+bericht van hem te zenden en praatjes te verkoopen en alsof ik geen
+beurzen en geen gordels had, zond hij mij een beurs en een gordel,
+wat ik hem zoo kwalijk nam en nog neem, dat ik geloof, zoo ik niet
+vreesde te zondigen, en dan nog uit genegenheid voor u, dat ik voor
+den duivel zou hebben gespeeld. Maar ik heb mij toch ingehouden
+en ik heb niets willen doen of aan iemand iets zeggen, voordat ik
+het u liet weten. Bovendien heb ik de beurs en den gordel al terug
+gegeven aan de vrouw, die dezen bracht, opdat ze die hem weerom gaf
+en ik heb haar barsch weg gesnauwd, maar vreezend, dat zij die voor
+zich hield en hem zou vertellen, dat ik die zou hebben aangenomen,
+gelijk ik meen, dat ze wel eens doen, heb ik haar terug geroepen en ze
+die vol minachting uit de handen gerukt en ze hier naar U gebracht,
+opdat gij ze hem terug brengt en hem zeggen zult, dat ik zijn zaken
+niet noodig heb, omdat, dank zij God en mijn man, ik zooveel beurzen
+en gordels heb, dat ik er in zou kunnen wegzinken. Hierna vraag ik
+U als aan een vader mij te vergeven, dat, als hij nu niet ophoud,
+ik het aan mijn man zal zeggen en aan mijn broeders, er mag dan van
+komen wat wil. Want ik zie hem liever beleedigd, als het moet, dan
+dat ik door hem wordt geschandvlekt. Vaarwel, vader! Na deze woorden
+en zeer schreiend trok zij uit haar gewaad een zeer schoone en rijke
+beurs met een fraaien en duren gordel en wierp die den broeder in den
+schoot. Deze geloofde ten volle, wat de donna zeide, nam haar hevig
+vertoornd ter zeide en sprak: Mijn dochter, als gij U daarover kwelt,
+verwondert het mij niet en zou ik U er niet over kunnen misprijzen,
+maar ik vind het zeer goed van U, dat gij hierin mijn raad volgt. Ik
+nam hem voor kort onder handen en hij heeft slecht gehouden, wat hij
+mij heeft beloofd, daarom om het een en het ander, dat hij op nieuw
+heeft uitgehaald, ben ik van plan hem nu zoo de ooren te wasschen,
+dat hij U geen hinder meer zal veroorzaken en laat U met Gods zegen
+niet door toorn vervoeren over hetgeen hij U gezegd heeft, waaruit
+slechts al te veel kwaad voor hem zou volgen. Vrees ook niet, dat
+er voor U schande uit zal voortkomen, want ik zal altijd voor God en
+alle menschen de zekerste getuige zijn van Uw eerbaarheid.
+
+De donna wendde voor eenigzins gerust te zijn gesteld en na dit
+onderwerp te hebben losgelaten, daar zij zijn hebzucht en die der
+andere monniken kende, zeide zij: Heer, in de laatste nachten zijn mij
+verscheidene van mijn verwanten verschenen en het schijnt mij, dat zij
+in den grootsten nood zijn en niets anders dan aalmoezen vragen en in
+het bijzonder mijn moeder, die mij zoo bedroefd en ongelukkig voorkomt,
+dat het jammerlijk is om te zien. Ik geloof, dat zij zeer gepijnigd
+wordt mij in die ongelegenheid te zien met dien vijand des Heeren en
+daarom wensch ik, dat gij voor hun zielen de veertig missen van den
+heiligen Gregorius [49] leest en eenige van Uw gebeden, opdat God ze
+voert uit dit martelvuur en bij die woorden stopte zij hem een florijn
+in de hand. De heilige broeder nam die opgeruimd aan, en versterkte
+met goede woorden en met vele goede voorbeelden haar vroomheid en liet
+haar gaan na haar zijn zegen te hebben gegeven. De donna ging heen,
+maar hij merkte niet, dat hij voor den gek was gehouden en ontbood
+zijn vriend. Toen die gekomen was en die hem boos vond, begreep hij
+dadelijk, wat voor nieuws hem de donna verteld had en wachtte hij af,
+wat de broeder zou zeggen. Hij herhaalde zijn vroegere woorden en sprak
+hem opnieuw scherp en bitter toe, berispte hem zeer over hetgeen hem
+de donna gezegd had, dat deze zou hebben misdreven. De brave man,
+die nog niet zag, waartoe de broeder wilde komen, ontkende vrij
+zwakjes, dat hij een beurs en een gordel gestuurd had, opdat hij den
+broeder het geloof niet zou ontnemen, als de donna hem dit geschonken
+had. Maar de broeder zeide zeer vertoornd: Hoe kan je dat ontkennen,
+booswicht? Daar zijn ze, die zij mij zelf huilend heeft gebracht;
+zie of je ze kent? De brave man, die veinsde zich zeer te schamen,
+zeide: Wel zeker, ken ik ze; ik biecht u op, dat ik kwaad heb gedaan
+en ik zweer u, dat gij, daar ik haar van zulk een karakter zie, er
+nooit meer een woord over zult hooren. Zij spraken daarop veel, ten
+slotte gaf de malle broeder aan zijn vriend de beurs en den gordel
+en na hem duchtig te hebben onder handen genomen en verzocht, dat
+hij aan zoo iets niet meer zou toegeven en deze hem dit had beloofd,
+liet hij hem gaan.
+
+De brave man, zeer verheugd zoowel over de zekerheid, die hij meende
+te hebben omtrent de liefde van de donna als over de schoone gift,
+ging, zoodra hij den monnik verlaten had, naar een plaats, waar hij
+voorzichtig aan zijn donna liet zien, dat hij zoowel het eene als het
+andere voorwerp ontvangen had. Hierover was de donna zeer tevreden en
+nog meer, omdat het haar scheen, dat haar list hoe langer hoe beter
+slaagde. Zij wachtte op niets anders om haar werk te voltooien dan
+dat haar echtgenoot elders heenging en om een of andere reden moest
+kort daarop haar man zich naar Genua begeven. Denzelfden ochtend,
+dat hij te paard steeg en vertrok, ging de donna naar den heiligen
+broeder en na veel krokodillentranen te hebben geweend zeide zij:
+Mijn vader, ik zeg U nu eens en vooral, dat ik het niet meer kan
+uithouden, maar omdat ik vroeger U beloofd heb niets te doen zonder
+het U te hebben gezegd, ben ik gekomen om mij te verontschuldigen
+en opdat gij gelooft, dat ik reden heb om te schreien en te klagen,
+deel ik U mede, wat Uw vriend of liever die duivel uit de hel mij
+vanmorgen leverde. Ik weet niet welk noodlottig ongeval hem deed
+hooren, dat mijn man gisterochtend naar Genua ging; in ieder geval,
+vanmorgen, op het uur, dat ik U zeide, kwam hij in mijn tuin en klom
+hij langs een boom tot het venster van mijn kamer, dat boven den
+tuin is en reeds had hij dit geopend en wilde hij er binnen treden,
+toen ik ontwaakte en dadelijk opstond en begon te schreeuwen en zou
+geroepen hebben, als hij, die nog niet binnen was, mij niet om Gods
+wil en de Uwe genade gesmeekt had en mij zeide, wie hij was. Daarop,
+toen ik hem hoorde, zweeg ik om Uwentwil en zoo naakt, als ik geboren
+werd, liep ik naar het venster en sloot het voor hem en ik geloof, dat
+hij met den Satan weer wegging, want ik hoorde niets meer van hem. Nu,
+als dat behoorlijk is en uit te houden, probeer het dan zelf maar eens;
+ik voor mij ben niet van plan het langer te dulden, ik heb er veeleer
+terwille van U te veel door uitgestaan. Toen de broeder dit hoorde,
+was hij de vertoorndste man ter wereld en wist niet wat te zeggen;
+alleen vroeg hij haar meermalen of ze wel gezien had, dat het geen
+ander was dan hij. Ik zeg U, dat hij het is en als hij het ontkent,
+moet gij hem niet gelooven. Toen zeide de broeder: Mijn dochter, hier
+is niets anders te zeggen dan dat dit een al te groote vermetelheid
+en een al te groot kwaad is, en gij deed Uw plicht door hem weg te
+sturen. Maar ik wil U verzoeken, opdat God U voor schande behoedt,
+dat gij, daar gij twee keer mijn raad hebt gevolgd, het ook ditmaal
+nog eens doet, namelijk door mij te laten begaan zonder U er over te
+beklagen bij een bloedverwant, opdat ik zie of ik dien losgebroken
+duivel kan vast leggen, dien ik voor een heiligen hield. En als ik
+zooveel kan doen, dat ik hem dien dierlijken lust kan ontnemen, zal
+het goed zijn en als ik het niet zou kunnen, geef ik U nu tegelijk
+met mijn zegen mijn woord, dat gij zult kunnen doen, wat Uw ziel U
+zegt, dat welgedaan zal zijn. Nu, ziedaar--zei de donna,--ditmaal wil
+ik U niet boos maken noch U ongehoorzaam zijn, maar handelt U zoo,
+dat hij zich er voor in acht neemt mij voortaan te kwellen, want ik
+verzeker U, dat ik verder om die reden niet meer bij U kom. Zonder
+een woord meer te spreken ging zij van den broeder weg of zij boos was.
+
+De donna was nog niet buiten de kerk, of de brave man kwam aan en
+werd door den broeder geroepen, wien deze, na hem terzijde te hebben
+gevoerd, de grootste beleediging toevoegde, die ooit iemand was
+toegeslingerd, en hem oneerlijk en meineedig en verrader noemde. De
+ander, die al twee keer had ondervonden wat de verwijten van dien
+monnik beteekenden, lette wel op en met verbaasde antwoorden zette
+hij hem aan tot spreken en zeide voor alles: Waarom zoo boos, waarde
+heer? Heb ik Christus gekruisigd? De broeder antwoordde: Wat een
+schaamtelooze kerel! Hoort me eens aan, wat die durft te zeggen! Hij
+spreekt niet meer of minder, alsof er al twee, drie jaar waren
+verloopen en door lengte van den tijd zijn misdaden en oneerlijkheid
+vergeten waren. Is het je dan van af van morgen pas uit het geheugen
+gegaan, dat ge anderen beleedigd hebt? Waar was je gisterenmorgen
+vroeg voor zonsopgang? De brave man antwoordde: Ik weet niet, waar
+ik was, maar de boodschap is U wel heel vroeg gebracht. Het is waar,
+zeide de broeder, dat het mij is bericht; ik denk, dat gij geloofde,
+nu de echtgenoot er niet was, dat de edelvrouw u dadelijk met open
+armen zou ontvangen. Ach, onschuldig lam, ach eerlijke vriend! Hij
+is nachtelijk zwerver, tuin-inbreker en boomklimmer geworden. Dacht
+gij door uw brutaliteit de eerbaarheid van die donna te overwinnen,
+omdat gij bij nacht door de boomen tot haar vensters klimt? Er is
+niets ter wereld wat haar meer mishaagt dan gij en toch beproeft
+gij het opnieuw. Waarlijk, laten wij ter zijde, dat zij het u in
+vele opzichten getoond heeft, maar gij zijt wel gebeterd door mijn
+vermaningen. Dit wil ik u echter zeggen: tot hiertoe heeft zij niet
+om de liefde, die zij u toedraagt maar op mijn aandringen verzwegen,
+wat gij haar gedaan hebt, maar zij zal niet langer zwijgen. Ik heb
+haar de vrijheid gegeven om, indien gij haar in wat ook nog mishaagt,
+te handelen naar haar goeddunken. Wat zult gij doen, als zij het aan
+haar broeders zegt?
+
+De brave man, die voldoende begrepen had, wat hij noodig had te weten,
+deed den monnik, zoo goed hij wist en kon, bedaren. Toen hij vertrokken
+was, ging hij den morgen na den volgenden nacht den tuin in, klom
+op den boom, vond het venster open en wierp zich zoo gauw hij kon
+in de armen van zijn schoone donna. Daar deze hem met het grootste
+verlangen had gewacht, ontving zij hem verheugd en zei: Ik ben veel
+dank schuldig aan den heer broeder, die u zoo goed den weg wees
+om hierheen te komen. Vervolgens na van elkander te hebben genoten,
+spraken en lachten ze veel over de onnoozelheid van den dommen monnik,
+versmaadden de spinrokkens, de kammen en de koorden en verheugden
+zich met groot welbehagen. Nadat hun plannen geregeld waren, zonder
+den heer monnik meer noodig te hebben, vonden zij elkaar met gelijk
+genoegen vele volgende nachten terug. En ik bid God, dat Hij door zijn
+heilige genade mij spoedig hetzelfde schenkt en alle christenzielen,
+die het begeeren.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Don Felice leert aan broeder Puccio [50], hoe die gelukzalig
+    kan worden door een zeker soort boete. Terwijl broeder
+    Puccio [51] dit doet, maakt don Felice met diens vrouw van
+    de gelegenheid gebruik._
+
+
+Toen Filomena na haar verhaal geëindigd te hebben, zweeg en Dioneo
+met zoete woorden de slimheid van de donna geprezen had en vooral
+het gebed aan het slot door Filomena gedaan, keerde de koningin
+zich lachend tot Pamfilo en zeide: Welnu Pamfilo, zet met een of
+ander aardig verhaal ons vermaak voort. Pamfilo antwoordde haastig,
+dat hij het gaarne deed en begon: Madonna er zijn genoeg menschen,
+die, terwijl ze zich beijveren in het Paradijs te komen, zonder het
+te merken er anderen heen sturen, wat een onzer buurvrouwen nog niet
+lang geleden overkwam, gelijk gij zult kunnen vernemen.
+
+Naar wat ik heb hooren zeggen, leefde er vroeger bij San Brancazio
+[52] een goed en rijk man, die Puccio de Rinieri heette, en, geheel
+opgegaan in het geestelijke, een leekebroeder werd van de orde
+van Sint Franciscus en broeder Puccio genoemd werd. Daar hij dit
+geestelijk leven volgde en geen andere familie had dan een vrouw
+en een dienstmaagd, en bijgevolg niet noodig had een beroep uit te
+oefenen, ging hij veel naar de kerk. Omdat hij een onnoozel man was
+en van grof maaksel, prevelde hij zijn paternoster, liep naar de
+preeken, woonde de missen bij en ontbrak nooit bij de lofzangen,
+die de leekebroeders zongen en hij vastte, geeselde zich zelf en
+trompette, daar hij tot de flagellanten [53] behoorde. De ega, die
+vrouw Isabella heette, nog jeugdig, tusschen de twintig en dertig jaar,
+frisch, mooi en rond als een granaatappel, moest veel te lang door de
+heiligheid en misschien door den leeftijd van haar man zich veel meer
+genietingen ontzeggen dan haar lief was. Wanneer zij had willen slagen
+of misschien zich met hem had willen verheugen, vertelde hij haar het
+leven van Christus, en de preeken van broeder Nastagio of de klacht
+van Magdalena en zoo meer. In dien tijd kwam er van Parijs een monnik,
+sinjeur Félix genaamd, een kloosterbroeder van San Brancazio, jong en
+knap, met een scherpe kop en van groote geleerdheid, die met broeder
+Puccio een enge vriendschap sloot. En omdat deze hem elken twijfel
+ophelderde en bovendien met zijn toestand bekend, zich als een zeer
+heilig man voordeed, nam broeder Puccio de gewoonte aan, hem dikwijls
+thuis te brengen en hem voor het avondeten te verzoeken, zoodra hij
+er gelegenheid toe had en de donna van haar kant uit liefde voor
+broeder Puccio was zijn vriendin geworden en deed hem gaarne eer aan.
+
+Daar de monnik voortging het huis van fra Puccio te bezoeken en hij
+zag, dat de vrouw zoo frisch en rond was, begreep hij, waaraan zij
+het grootste gebrek had en hij had plan, indien hij kon om broeder
+Puccio van die moeite te ontslaan door hem te vervangen. Hij wierp haar
+meermalen een heimelijken lonk toe en deed dit, tot hij in haar geest
+hetzelfde verlangen had opgewekt. Toen de monnik dit had gezien, sprak
+hij bij de eerste gelegenheid met haar over zijn genegenheid. Maar
+hoewel hij haar geneigd vond om de zaak tot een goed einde te voeren,
+wist hij geen middel te vinden, omdat zij op geen plaats ter wereld
+zich aan den monnik wilde toevertrouwen dan in haar huis en daar
+kon het niet, omdat fra Puccio nooit uit de stad ging, waarover de
+monnik zeer bedroefd was. En na veel gepeins kwam hij op een middel
+om met de donna in haar huis te zijn zonder argwaan, hoewel broeder
+Puccio er ook was. Op een dag was hij bij deze en sprak aldus: Ik heb
+al meermalen begrepen, broeder Puccio, dat Uw geheele verlangen is
+een heilige te worden, en mij schijnt het, dat gij dit zult bereiken
+langs een langen weg, terwijl er een zeer korte bestaat, welken de
+Paus en de andere hooge prelaten kennen. Maar zij maken er gebruik
+van en houden dien geheim, omdat de geestelijkheid, die vooral van
+aalmoezen leeft, dadelijk zou geruïneerd zijn, wanneer de leeken ze
+niet meer met aalmoezen of met iets anders hielpen. Maar daar gij mijn
+vriend zijt en mij dikwijls goed hebt ontvangen en ik daarom geloof,
+dat gij het aan geen mensch ter wereld zult vertellen en dien weg wilt
+volgen, zal ik U dien wijzen. Broeder Puccio verlangend dit te weten,
+begon eerst met de grootste standvastigheid te bidden, dat hij hem
+dien leerde en hem te zweren, dat hij, tenzij de ander het wilde,
+nooit het aan iemand zou zeggen en beweerde, dat, als hij dien kon
+volgen, hij het zou doen. Nu gij mij dat belooft, zeide de monnik,
+zal ik U dien ook wijzen. Gij moet weten, dat de heilige Kerkvaders
+volhouden, dat het noodig is voor wie zalig wil worden om de boete te
+doen, die gij zult vernemen, maar luister wel: ik zeg niet, dat gij
+na de boete geen zondaar zult zijn als thans, maar de zonden, die gij
+hebt bedreven tot op het oogenblik der boete, zullen allen uitgewischt
+worden en zullen U daardoor vergeven worden en die, welke gij later
+zult bedrijven, zullen niet opgeschreven worden tot Uw verderf,
+maar zullen daarentegen met wijwater verdwijnen als licht kwaad. Men
+moet dus vooral met grooten ijver beginnen zijn zonden te bekennen,
+wanneer men de boete begint en daarna vasten en zich zeer onthouden,
+wat veertig dagen moet duren, waarin gij niet slechts geen andere
+vrouw, maar ook Uw eigen vrouw niet moogt aanraken. Bovendien moet
+gij in Uw eigen huis een plaats kiezen, waar gij 's nachts den hemel
+kunt zien, op het uur van de lofzangen na den vesper daarheen gaan
+en gij moet daar een zeer breede tafel plaatsen, zoo gezet, dat gij,
+als gij overeind staat, er de ribben op kunt steunen en de voeten
+uitstrekkend naar de aarde de armen kunt uitbreiden in de gedaante
+van een kruis. Als gij de handen aan een paar palen wilt vasthouden,
+kunt gij dit ook doen. Op die manier moet gij naar den hemel staren
+en stil blijven zonder u te bewegen tot aan den morgen. Indien gij
+geletterd waart, zou het goed zijn, dat gij onderwijl zekere woorden
+zoudt spreken, die ik u zou opgeven, maar daar dit niet zoo is,
+past het u driehonderd paternosters te prevelen met drie honderd ave
+maria's ter eere van de Drie-Eenheid, en terwijl gij naar den hemel
+ziet, moet gij er steeds aan denken, dat God de schepper was van
+hemel en aarde en aan het lijden van Christus, zoo staande als hij
+aan het kruis. Dan als de vroegmetten luiden, kunt gij als gij wilt,
+gaan en u zoo gekleed te bed werpen en slapen en den ochtend daarna
+moet gij naar de kerk gaan en daar op zijn minst drie missen hooren,
+vijftig paternosters opzeggen en evenveel ave's. Daarna kunt gij in
+eenvoud des harten zaken doen, indien gij dezen hebt, dan middagmalen
+en vervolgens tijdens den vesper in de kerk zijn Dan zult gij eenige
+gebeden opzeggen, die ik u geschreven zal geven, zonder welke het
+anders niet lukt en eindelijk weer op dezelfde wijze voortgaan. Als gij
+zoo zult handelen gelijk ik reeds vroeger, hoop ik, dat gij, voor het
+einde van uwe boete komt, de wonderbaarlijke gewaarwording der eeuwige
+zaligheid zult gevoelen, indien gij die boete vroom hebt gedaan.
+
+Broeder Puccio zeide toen: Dat is zoo moeilijk niet en niet zoo erg
+langdurig en is best uit te voeren. Daartoe wil ik in Gods naam Zondag
+beginnen. Hij vertrok, ging naar huis en vertelde met zijn verlof
+alles stipt aan zijn vrouw. De echtgenoote begreep maar al te wel,
+wat de monnik er mee voor had, dat hij tot den morgen zonder zich te
+verroeren op een plaats zou blijven. Zij zeide, dat het middel haar
+zeer goed scheen, dat zij tevreden was, als hij op alle manieren
+zijn zin zou volgen en dat, opdat God zijn boete voordeelig zou
+maken, zij met hem zou vasten, maar meer niet. Zij werden het dus
+eens en toen het Zondag was, begon broeder Puccio zijn boete en de
+heer monnik kwam met de donna samen, op een uur, dat hij niet kon
+gezien worden, gebruikte meestentijds 's avonds met haar het maal,
+zorgde er steeds voor goed te eten en te drinken en legde zich dan
+met haar te slapen, waarna hij, als hij was opgestaan, heenging en
+broeder Puccio zich te bed begaf. De plaats, die broeder Puccio voor
+zijn boete had uitgekozen, terzijde van die, waar de donna sliep, was
+hiervan slechts door een dunnen muur gescheiden. Terwijl nu de monnik
+bij zijn geestelijke oefeningen met de donna en zij met hem wat al te
+heftig te werk ging, scheen het broeder Puccio, dat de planken vloer
+van het huis door beweging schudde. Derhalve, nadat hij honderd van
+zijn paternosters had opgezegd, hield hij op, riep de donna zonder
+zich te bewegen en vroeg haar, wat zij deed. De donna, die vroolijk
+geluimd was en misschien het paard van San Benedetto bereed of dat van
+San Giovanni Gualberto, antwoordde: Bij God, man, ik beweeg mij zoo
+hard ik kan. Toen zeide broeder Puccio: Waarom beweegt gij u? Wat wil
+dat bewegen bij u beduiden? De donna lachend en in vroolijke stemming,
+daar zij een schelmsche vrouw was en ze zeker reden had om te lachen,
+hernam: Waarom weet gij niet, wat ik wil zeggen? Ik heb het al duizend
+keer van u gehoord: Wie 's avonds niet eet, woelt den ganschen nacht.
+
+Broeder Puccio geloofde, dat het vasten de reden was, dat zij niet kon
+slapen; daarom zeide hij goedgeloovig: Vrouw, ik heb het U wel gezegd,
+_niet vasten_; maar daar gij het toch hebt willen doen, denk daar dan
+niet aan, maar tracht rust te nemen. Gij geeft zulke schokken aan het
+bed, dat gij alles doet schudden. De donna antwoordde: Maak U niet
+ongerust; ik weet wel wat ik doe. Gaat gij Uw gang maar, ik zal wel
+goed doen, wat ik kan. Broeder Puccio hield zich stil en begon weer
+met zijn paternosters. Vanaf dien nacht lieten de donna en mijnheer
+de monnik in een ander deel van het huis een bed opmaken, waarin,
+zoolang de boete van broeder Puccio duurde, zij met het grootste
+genoegen samen waren. Op een bepaald uur ging de monnik weg en keerde
+de donna naar haar eigen bed terug en kort daarop kwam broeder Puccio
+van de boete daarheen. Terwijl aldus de broeder de boete volhield en
+de donna met den monnik haar genoegen voortzette, zeide zij meermalen
+schertsend tot hem: Gij laat broeder Puccio een boete doen, waardoor
+wij het paradijs hebben gewonnen. En daar dit heel goed scheen te
+bevallen aan de vrouw, raakte zij zoo gewend aan de verboden vrucht
+van den monnik, terwijl zij door haar echtgenoot lang op dieet was
+gehouden, dat, toen eenmaal de boete van broeder Puccio eindigde,
+zij een middel zocht om aldus met dezen daarvan te eten en zij maakte
+er in stilte nog veel gebruik van.
+
+Daarom, opdat mijn laatste woorden niet in strijd zijn met de eerste,
+meende broeder Puccio, dat hij zich het paradijs zou winnen en bracht
+den monnik er in, die hem daarheen den weg had gewezen en aan zijn
+vrouw, die met hem in groot gebrek leefde aan datgene, waarvan de
+monnik haar barmhartig voorzag.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Il Zima geeft aan messire Francesco Vergellesi een paard
+    voor het verlof met zijn vrouw te mogen spreken. Daar zij
+    echter zwijgt, geeft hij zelf in haar naam antwoord en alles
+    geschiedt volgens zijn woorden._ [54]
+
+
+Pamfilo had niet zonder gelach van de donna, de geschiedenis van
+broeder Puccio geëindigd, toen de koningin met vrouwelijke gratie
+Elisa gelastte om te volgen. Deze op hooger toon dan gewoonlijk--niet
+uit kwaadwilligheid maar oudergewoonte,--begon aldus te spreken:
+
+Vele gelooven, doordat zij veel weten, dat anderen niets weten, zoodat
+zij zeer dikwijls, terwijl ze anderen meenen voor den mal te houden,
+zich later door anderen misleid zien. Daarom noem ik het een groote
+dwaasheid van ieder noodeloos de slimheid van een ander op de proef te
+stellen. Maar, omdat wellicht niet elkeen van mijn meening zal zijn,
+heb ik lust u te vertellen wat een pistojaansch ridder overkwam,
+terwijl ik den vastgestelden regel nakom.
+
+Er leefde in Pistoja uit de familie der Vergellesi een ridder, messire
+Francesco genaamd, een zeer rijk en wijs man, in alles behoedzaam,
+maar buitengewoon gierig. Hij moest als gevolmachtigde naar Milaan
+gaan en had zich van al het noodige voorzien om voornaam op reis
+te gaan behalve van een paard, dat hij mooi vond. Daar hij er geen
+machtig werd, dat hem beviel, bleef hij er over nadenken. Er was toen
+in Pistoja een jonkman, die Ricciardo heette, van nederige afkomst
+maar zeer rijk, die zoo netjes en verfijnd was, dat hij gewoonlijk
+door iedereen il Zima (de fat) werd genoemd. Hij begeerde lang
+hopeloos diens vrouw, welke zeer schoon en eerbaar was. Nu had hij
+een van de mooiste sierpaarden van Toscane en hield er zeer veel van
+om zijn schoonheid. Daar iedereen wist, dat hij de vrouw van messire
+Francesco beminde, zeide iemand deze, dat, indien hij het hem vroeg,
+hij het zou krijgen door de liefde, die il Zima zijn vrouw toedroeg.
+
+Messire Francesco door gierigheid geprikkeld liet il Zima bij zich
+roepen, en vroeg hem zijn paard te koop, opdat il Zima het hem ten
+geschenke zou geven. Il Zima, die dit hoorde, beviel dit en antwoordde
+den ridder: Heer, indien gij mij alles ter wereld gaaft, wat gij
+hebt, zoudt gij door aankoop mijn paard niet kunnen verkrijgen,
+maar gij kunt het ten geschenke ontvangen, wanneer het u belieft,
+onder deze voorwaarde: dat ik, vóór gij het neemt, met uw goedvinden
+en in uw tegenwoordigheid eenige woorden mag spreken met uw vrouw,
+maar zoo van iedereen afgezonderd, dat ik door niemand dan door haar
+verstaan wordt. De ridder aangespoord door hebzucht en die hoopte
+hem voor den gek te houden, antwoordde, dat het hem aanstond. Wanneer
+hij zou willen, mocht hij, toen hij hem in de zaal van zijn paleis had
+gelaten, naar de kamer van zijn vrouw gaan en na haar gezegd te hebben,
+dat hij gemakkelijk het sierpaard kon winnen, gebood hij haar il Zima
+aan te hooren, maar dat zij wel moest oppassen, dat zij op niets,
+wat hij zeide, weinig of veel zou antwoorden. De donna misprees dit
+zeer, maar daar zij zich er in schikte den zin van haar echtgenoot te
+volgen, zeide zij het toch te zullen doen. Daarop ging de man naar de
+zaal om te hooren, wat il Zima zou zeggen. Daar deze met den ridder
+de overeenkomst hernieuwd had, ging hij op een plaats in de zaal,
+ver genoeg verwijderd van elk ander mensch met de donna zitten en
+begon aldus te spreken:
+
+Waarde donna, het schijnt mij zeker, dat gij zoo wijs zijt, dat gij
+reeds langen tijd wel hebt kunnen begrijpen, tot welk een liefde
+mij uw schoonheid heeft kunnen voeren, welke zonder twijfel die van
+ieder andere vrouw overtreft, die mij ooit verscheen. Ik laat nu de
+lofwaardige manieren en de bijzondere deugden terzijde, die gij bezit,
+en die de kracht hebben het trotsche hart van elk man te stelen en
+daarom is het niet noodig, dat ik u met woorden bewijs, dat mijn liefde
+de grootste en de hevigste is, die ooit een man een vrouw toedroeg. En
+zonder twijfel zal ik dit doen, zoolang mijn ellendig leven deze
+ledematen zal dragen en nog langer, want als men daarboven lief heeft
+als hier, zal ik u eeuwig beminnen. Daarom kunt gij er zeker van zijn,
+dat gij niets hebt, hetzij het kostbaar is of gewoon, dat gij zóó als
+het uwe kunt beschouwen en waarop gij in alles zóó kunt rekenen als
+op mij en evenzoo op al wat ik bezit. Opdat gij hiervan een zeker
+bewijs hebt, zeg ik u, dat ik het mijn grootste gunst zou noemen,
+als gij mij iets zoudt gelasten, dat ik om u te behagen, zou mogen
+doen en ik zou daar meer op gesteld zijn dan dat de geheele wereld
+mij zou gehoorzamen, als ik te bevelen had. En nu ik zóó de uwe ben
+als gij gehoord hebt, zal ik mij niet zonder reden beijveren mijn
+beden naar uw heerlijkheid te richten, waar alleen al mijn vrede,
+al mijn geluk en al mijn heil van kan komen en niet van elders. En
+wanneer ik u als uw nederigste dienaar smeek, mijn dierbaarst goed
+en eenige hoop van mijn ziel, die leeft voor het liefdevuur, waarin
+hij op u vertrouwt, laat dan uw welwillendheid zoodanig zijn en
+de hardheid, die gij jegens mij getoond hebt, zoo verzacht worden,
+dat ik door uw medelijden gesterkt kan zeggen, aan uw schoonheid,
+waardoor ik verliefd ben, het leven te danken te hebben, zoodat ik,
+als uw trotsche geest zich niet voor mij buigt, zonder twijfel zal
+verzwakken en sterven en dat gij dan mijn moordenaarster kunt genoemd
+worden. Daar latend, dat mijn dood u geen eer zou verschaffen, geloof
+ik niettemin, dat uw geweten u soms zou kwellen, omdat gij dit niet
+hadt moeten doen en gij zoudt soms, beter gestemd, tot u zelf zeggen:
+Helaas, wat een kwaad heb ik gedaan, doordat ik geen medelijden had
+met mijn il Zima en daar dit berouw u niet zou baten, zou het voor
+u de oorzaak zijn van nog grooter verdriet. Opdat dit niet gebeurt,
+nu gij aan mij denken kunt, denk er daarom nu aan, en wordt, voor
+ik sterf, door medelijden bewogen, omdat het van u alleen afhangt
+mij den gelukkigsten zoowel als den ongelukkigsten man te maken, die
+er leeft. Ik hoop, dat uw welwillendheid zoo groot zal zijn niet te
+zullen dulden, dat ik door zulk een en door zoodanige liefde den dood
+als loon ontvang, maar dat gij met een blijmoedig antwoord en vol
+gratie mijn geest zult versterken, welke geheel verschrikt siddert
+bij uw aanblik. En toen zwijgend kwamen hem na zeer diepe zuchten
+eenige tranen in de oogen en begon hij te wachten op wat de donna
+hem zou antwoorden.
+
+De donna, die het lange zuchten, zijn wapenspelen, zijn aubaden,
+en andere gelijksoortige liefdebetuigingen van il Zima niet hadden
+kunnen bewegen, roerden de liefdevolle woorden van den zeer vurigen
+minnaar en zij begon te gevoelen, wat zij nooit van te voren had
+gevoeld namelijk, wat liefde is. En hoewel zij, om het bevel van den
+echtgenoot te volgen, zweeg, kon daarom echter niet een zucht dat
+verbergen, wat zij, als zij il Zima had kunnen antwoorden, getoond
+had. Il Zima, die een wijle gewacht had en die zag, dat geen antwoord
+volgde, verbaasde zich en begon daarna de list te bemerken door den
+cavaliere gebruikt, maar toch zag hij haar aan en merkte, dat zij
+hem soms blikken toewierp en bespeurde bovendien, dat zij zuchten
+slaakte, welke zij haar best deed niet met al hun kracht uit haar
+borst te doen ontsnappen. Hij vatte toen goeden moed en met behulp
+daarvan vormde hij een nieuw plan en begon, of hij de donna was,
+en zij naar hem hoorde, zich zelf op deze wijze te antwoorden:
+
+Mijn Zima, zonder twijfel heb ik al lang gemerkt, dat Uw liefde
+jegens mij zeer groot en volmaakt was en ik ken haar nu nog beter
+door Uw woorden en ben hier gelukkig mee gelijk ik moet. Evenwel,
+zoo ik U hard heb moeten schijnen en wreed, wil ik niet, dat gij
+gelooft, dat ik in mijn ziel geweest ben, wat ik met het gelaat
+heb geveinsd; integendeel, heb ik U steeds lief gehad en zijt gij
+mij boven ieder ander man dierbaar geweest, maar zoo moest ik doen
+zoowel uit vrees voor anderen als om den naam van mijn eerbaarheid
+te dienen. Maar thans komt de tijd, waarin ik U klaar kan toonen,
+dat ik U lief heb en U als loon van die liefde wat kan terug geven,
+die gij mij toe hebt gedragen en nog toedraagt. Houdt daarom moed en
+blijf hopen, daar messire Francesco binnen enkele dagen naar Milaan
+moet gaan als gezant, gelijk gij weet, omdat gij uit liefde tot mij
+hem het sierpaard hebt geschonken. Zoodra hij heen zal zijn gegaan,
+beloof ik U zonder twijfel bij mijn geloof in God en bij de goede
+liefde, die ik U toedraag, dat gij in enkele dagen bij mij zult zijn
+en dan zullen wij onze liefde heerlijk en geheel bevredigen. En opdat
+ik U niet weer noodig heb hierover te spreken, zult gij binnen weinige
+dagen twee mutsen aan het venster van mijn kamer zien hangen, welke
+zich boven onzen tuin bevindt, en de avond van dien nacht moet gij
+oppassen, dat gij niet gezien wordt, opdat gij mij bij de tuindeur
+komt zoeken. Daar zult gij mij vinden, waar ik U zal wachten en
+wij zullen den ganschen nacht verheugd zijn en van elkaar genieten,
+gelijk wij verlangen.
+
+Toen il Zima aldus had gesproken in plaats van de donna, begon hij weer
+voor zich te spreken en antwoordde: Zeer geliefde donna, de overmatige
+vreugde, die uw antwoord mij veroorzaakte, heeft mijn kracht zoo in
+beslag genomen, dat ik ternauwernood een antwoord kan schenken om
+de door u gegeven gunsten te vergelden. Als ik kon spreken gelijk ik
+wensch, zou ik geen lang genoeg antwoord kunnen vinden, dat mij voldoen
+zou om u ganschelijk te bedanken en gelijk mij past te doen. Daarvoor
+laat ik het aan uw kiesche zienswijze over te erkennen, wat ik, hoewel
+ik het verlang, niet met woorden u kan zeggen. Alleen zeg ik u, dat
+ik stellig denk niet anders te handelen dan op uw bevel en misschien
+meer verzekerd van het zoo groote geschenk, dat gij mij hebt toegestaan
+zal ik mijn best doen u mijn dank te toonen, zooveel mij dit mogelijk
+is. Er blijft ons niets anders te zeggen voor het oogenblik en daarom
+mijn allerliefste donna, geve God u die, blijmoedigheid en dat heil,
+dat gij het meest verlangt en beveel ik u Gode aan.
+
+De donna sprak bij dit alles geen woord, daarop stond il Zima op
+en begon zich naar den ridder te wenden, die dit zag, hem tegemoet
+kwam en lachend zeide: Hoe bevalt het je? Heb ik mijn belofte niet
+goed aan je gehouden? Neen, heer, antwoordde il Zima, want gij hebt
+mij beloofd mij met uw vrouw te laten spreken en gij hebt mij laten
+praten tegen een marmer beeld. Dit woord beviel zeer aan den ridder,
+die daarbij een goede meening over de vrouw had en een nog betere
+kreeg en zeide: Nu behoort toch het sierpaard wel aan mij, dat het
+uwe was? Hierop antwoordde il Zima: Ja, heer, maar als ik van die
+gunst het gevolg had kunnen verkrijgen, dat ik er van verkregen heb,
+had ik het U gegeven zonder het te vragen en had het God nu maar
+behaagd, dat gij het paard van mij gekocht had voor geld, dan zou ik
+het U op die manier niet verkocht hebben. De ridder lachte hierom en
+voorzien van het sierpaard ging hij een paar dagen daarna op reis
+en begaf zich belast met de volmacht naar Milaan. De donna, vrij
+achtergebleven in haar huis, herinnerde zich de woorden van il Zima,
+dacht aan de liefde, die hij haar toedroeg en zag hem dikwijls haar
+huis voorbijgaan. Ze zeide toen tot zich zelf: Wat doe ik? Waarom
+verlies ik mijn jeugd? Hij is naar Milaan gegaan en zal er in geen
+zes maanden vandaan komen en wanneer zal ik mijn schade ooit kunnen
+inhalen? Wanneer ik oud ben? En bovendien, wanneer zal ik ooit zulk
+een minnaar als il Zima terugvinden? Ik ben alleen en ik heb angst
+voor niemand. Ik weet niet, waarom ik van de goede gelegenheid geen
+gebruik zou maken, als ik kan. Ik zal niet steeds tijd hebben gelijk
+nu en niemand zal dit ooit weten. En als hij het later mocht weten,
+is het beter het te doen en er berouw over te hebben dan er alleen
+berouw over te gevoelen en het te hebben gelaten. En na aldus met
+zich zelf te hebben overlegd, plaatste zij op een goeden dag twee
+mutsen aan het venster van den tuin, gelijk il Zima gezegd had. Toen
+deze dit zag, ging hij, toen het nacht was geworden, zeer verheugd
+heimelijk en alleen naar den uitgang van den tuin van de donna en vond
+dien open en vervolgens trad hij door een andere deur het huis in,
+waar hij de edelvrouw vond, die hem wachtte. Zij zag hem komen, stond
+voor hem op en ontving hem met de grootste vreugde, en hij omhelsde
+en kuste haar honderdduizend maal en volgde haar de trap op. Zonder
+verwijl gingen zij naar bed en kenden zij de hoogste genietingen der
+liefde. Evenwel was die eerste keer de laatste niet, omdat, terwijl
+de ridder te Milaan was en nog na zijn terugkeer il Zima er vele van
+de andere malen terugkwam tot groot genoegen van alle partijen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Ricciardo Minutolo bemint de vrouw van Filipello
+    Fighinolfi. Daar hij bemerkt, dat zij jaloersch is, doet hij
+    haar gelooven, dat Filipello zijn eigen vrouw bij zich in
+    een badhuis wil laten komen en haalt haar over daarheen te
+    gaan. Als zij echter meent, dat zij haar man betrapt heeft,
+    ontdekt zij, dat ze er met Minutolo geweest is._
+
+
+Er bleef voor Elisa niets meer over om te vertellen, toen de koningin,
+nadat zij de slimheid van il Zima geprezen had, aan Fiammetta beval,
+dat die met een verhaal voortging. Deze antwoordde nog lachende:
+Gaarne, Madonna, en begon:
+
+Wij moeten een oogenblik onze stad verlaten, die in alle opzichten
+overvloed heeft en vol is van voorbeelden voor ieder onderwerp en
+gelijk Elisa gedaan heeft, iets vertellen van de dingen, die in een
+ander deel der wereld gebeurd zijn. Daarom zal ik naar Napels mij
+verplaatsend verhalen, hoe een van die huichelaarsters, die veinzen
+van de liefde niets te willen weten, er door de slimheid van haar
+minnaar toe gebracht werd de vrucht der liefde te kennen voor haar
+bloemen, wat u tevens voorzichtig zal maken voor die dingen, die
+kunnen gebeuren en u genoegen zullen geven over hetgeen gebeurd is.
+
+In Napels, die aloude stad, en misschien even bekoorlijk, zoo niet
+meer dan iedere andere van Italië, leefde vroeger een jonge man,
+bekend door den adel van zijn bloed en befaamd om zijn rijkdommen,
+die Ricciardo Minutolo heette. [55] Deze, hoewel hij tot vrouw een
+zeer schoone en zeer begeerenswaardige jonge donna had, werd op een
+ander verliefd, die volgens de meening van allen verre in schoonheid
+alle andere schoone napolitaanschen overtrof en die Catella heette,
+de vrouw van een jonge man insgelijks van adel, Fillipello Fighinolfi
+genaamd, die hij als zeer eerbare vrouw beminde en liefhad boven alles.
+
+Daar nu Ricciardo Minutolo deze Catella beminde en alles in het werk
+stelde om de gunst en de liefde van die donna deelachtig te worden
+en hij door dit alles zijn begeerte niet kon voldoen, was hij bijna
+wanhopig. Omdat hij zich van die liefde niet wist noch kon losmaken,
+wou hij noch sterven noch leven. En in dien toestand werd hem door
+dames, die met hem verwant waren, op een goeden dag geraden, dat
+hij van die liefde afstand zou doen, omdat hij vergeefs moeite deed,
+want Catella kende geen ander geluk dan haar Filippello met wien zij
+zoo jaloersch leefde, dat zij geloofde, dat iedere vogel, welke door
+de lucht vloog, dien aan haar zou ontrooven. Ricciardo, die van de
+jaloerschheid van Catella had gehoord, maakte opeens een plan voor zijn
+begeerten en deed of hij aan de liefde voor Catella wanhoopte en zijn
+genegenheid naar een andere donna richtte en uit liefde tot haar begon
+hij wapenspelen en tournooien te vertoonen en al die dingen te doen,
+welke hij voor Catella pleegde te verrichten. Het duurde niet lang of
+zoo goed als alle Napolitanen en ook Catella geloofden, dat hij niet
+meer Catella maar die andere donna het meest lief had. Hij hield zoo
+vol zich voor ieder gesloten te houden, dat niet de anderen slechts
+maar ook Catella de terughoudendheid liet varen, die zij jegens hem
+toonde om de liefde, die hij haar placht toe te dragen en zij begon
+hem ais buurman vriendelijk te groeten en aan te zien, gelijk zij het
+anderen deed. Toen het warm weer was en vele groepjes van dames en
+heeren volgens Napolitaansche gewoonte aan den zeekant gingen verblijf
+houden en daar ontbeten en avondmaalden, ging Ricciardo, die wist,
+dat ook Catella daar met haar gezelschap heen gegaan was, er met het
+zijne heen en werd in dat der donna's van Catella ontvangen na zich
+eerst lang te hebben laten bidden, alsof hij niet zeer verlangend was
+er in te verblijven. Hier begonnen de donna's en met hen Catella met
+hem te schertsen over zijn nieuwe liefde, waardoor hij veinsde zeer
+ontbrand te zijn en gaf hun ruim stof er over te babbelen. Toen op
+den langen duur de donna's, deze hier en gene daarheen waren gegaan,
+gelijk men op die plaatsen doet, en Catella met weinigen achter
+gebleven was, waar Ricciardo zich bevond, wierp Ricciardo haar een
+woord toe over een zekere liefde van Filipello, haar man, waardoor zij
+plotseling zeer jaloersch werd en innerlijk gansch van verlangen begon
+te branden te weten, wat Ricciardo bedoelde. Na zich eenigen tijd te
+hebben ingehouden, kon zij het niet langer verduren en vroeg Ricciardo,
+dat hij bij de liefde van de donna, die hij het meest beminde, haar een
+genoegen kon doen te verklaren, wat hij van Filippello gezegd had. Deze
+zeide: Gij hebt mij bezworen in naam van iemand, wien ik niet durf te
+weigeren, wat gij mij vraagt en daarom haast ik mij het u te zeggen,
+mits gij mij belooft, dat gij er nooit over zult spreken noch met
+hem noch met anderen, voor gij er het bewijs van hebt, dat, wat ik
+zal zeggen, waar is; dus, wanneer gij wilt, zal ik u onderrichten,
+hoe gij het kunt te weten komen. Wat hij vroeg, stond de donna aan
+en deed haar te meer gelooven, dat het waar was. Zij zwoer hem het
+nooit te zeggen. Nadat hij haar dus ter zijde had genomen, opdat
+zij niet door anderen zouden gehoord worden, begon Ricciardo aldus
+te spreken: Madonna, indien ik u zou beminnen, zooals ik u vroeger
+lief had, zou ik iets durven zeggen, wat ik geloof, dat u verdriet
+zou doen, maar omdat die liefde voorbij is, zal ik mij minder hoeden
+u de waarheid van alles te openbaren. Ik weet niet of Filipello ooit
+zich boos heeft gemaakt over de liefde, die ik u toedroeg of dat hij
+heeft geloofd, dat ik ooit door U werd bemind. Maar of dit zoo zij
+of niet, ik toonde het nooit uit mezelve, maar thans, misschien den
+tijd afwachtend, wanneer hij geloofde, dat ik er minder argwaan in
+zou hebben, schijnt hij mij dat te willen doen, wat ik vermoed, dat
+hij vreest door mij aan hem te zijn gedaan, namelijk zijn genoegen er
+van te nemen met mijn vrouw en naar wat ik bespeurde, heeft hij haar
+sinds korten tijd heimelijk met meerdere boodschappen vervolgd, welke
+ik allen van haar heb vernomen en zij heeft de antwoorden gezonden,
+gelijk ik haar beval. Maar toch van morgen, voor ik hier kwam, heb ik
+in huis met mijn vrouw een andere in druk gesprek gevonden, welke ik
+dadelijk beoordeeld heb naar wat zij is, waarom ik de mijne riep en
+haar vroeg wat die verlangde. Zij zei mij: Zij is de handlangster van
+Filippello, dien gij, door het geven van antwoorden en van hoop, mij
+op den hals hebt geschoven en zij zegt, dat hij, voor alles wil weten,
+wat ik van plan ben en dat hij, wanneer ik mocht willen, zou maken,
+dat ik heimelijk hier in de stad in een badhuis zou komen. Daarom
+bidt en smeekt hij mij. En was het niet, dat gij mij er toe bracht,
+ik weet niet waarom, deze onderhandelingen vol te houden, dan zou ik
+mij er op de een of andere manier aan onttrokken hebben, zoo, dat
+hij nooit zou nagespoord hebben, waar ik was. Toen scheen het mij,
+dat dit te ver ging en dat het niet meer was uit de houden en ik het
+U moest zeggen, opdat gij zult weten, welk loon Uw gansche vertrouwen
+kreeg en waardoor ik als op het punt was te sterven. En opdat gij niet
+gelooft, dat dit woorden zijn en verzinsels, maar gij het, wanneer
+de begeerte er U toe drijft, duidelijk zoowel kunt zien als tasten,
+heb ik mijn vrouw voor de persoon, die haar wachtte, als antwoord
+laten opstellen, dat zij bereid zou zijn morgen op het uur van den
+noen, als iedereen slaapt, in dat badhuis te zijn. De vrouw vertrok
+van haar hierover zeer voldaan. Nu meen ik niet, dat gij gelooft,
+dat ik haar er heen zal zenden, maar als ik in Uw plaats was, zou
+ik maken, dat hij mij vond in plaats van haar, die hij er gelooft te
+zullen vinden en als ik eenigen tijd met hem samen zou geweest zijn,
+zou ik hem laten bemerken, met wien hij geweest was en ik zou hem
+dan de eer aandoen, die hem toe kwam. Als gij aldus handelt, zou hij
+zich zoo schamen, dat tegelijkertijd de beleediging, die hij U wil
+aandoen en mij, gewroken zal zijn. Toen Catella dit hoorde, begon zij
+zonder eenigzins acht te geven wie het was, die het haar vertelde
+of op zijn bedriegerijen naar de gewoonte der jaloersche menschen,
+dadelijk aan zijn woorden geloof te slaan en zekere dingen, voor dien
+tijd gebeurd, hiermede in verband te brengen. En in plotselingen toorn
+ontbrand antwoordde zij, dat ze het dadelijk doen zou, dat het niet
+zoo moeilijk was uit te voeren en dat zij zeker, als hij er kwam,
+hem zoo zou beschamen elken keer, dat zij hem met een vrouw zag,
+dat zijn hoofd er van zou draaien. Ricciardo was hierover tevreden,
+het scheen hem, dat zijn overleg goed was geweest en gevolg had,
+hij versterkte haar daarin nog met vele andere woorden en deed het
+haar nog meer gelooven, terwijl hij haar verzocht het aan niemand
+te vertellen, dat zij het van hem had gehoord, wat zij hem bij haar
+geloof in God toezegde.
+
+Den volgenden morgen ging Ricciardo naar een goede vrouw, die het
+badhuis, dat hij naar Catella genoemd had, hield, vertelde haar,
+wat hij van plan was te doen en verzocht haar hem hierin zooveel zij
+kon ter wille te zijn.
+
+De goede vrouw, die hem zeer verplicht was, zeide hem, dat zij dit
+gaarne deed en beschikte met hem, wat er noodig was om te doen of
+te zeggen. Zij had in het huis, waar de badinrichting was, een zeer
+donkere kamer, omdat er in deze geen enkel venster was, dat licht
+gaf. Deze maakte de goede vrouw volgens de aanwijzingen van Ricciardo
+in orde en plaatste er zoo goed zij kon een bad in, waarin Ricciardo
+gelijk hij het had voorgeschreven zich neerlegde en Catella begon af
+te wachten. De donna ging na de woorden van Ricciardo, waaraan zij
+meer geloof hechtte dan noodig was, vol gramschap 's avonds naar huis,
+waarheen toevallig Filippello insgelijks vol andere gedachten thuis
+kwam en haar misschien niet zooveel aandacht schonk als hij gewoon
+was te doen. Toen zij dit zag, kreeg zij nog meer argwaan dan zij had
+en sprak in zich zelf: Hij is zeker met zijn geest bij die donna, met
+welke hij morgen gelooft genoegen en bevrediging te hebben, maar dat
+zal bepaald niet gebeuren en met die gedachte en met het voornemen,
+hoe zij het hem moest zeggen, als zij daar met hem geweest was, bleef
+zij den ganschen nacht bezig. Maar wat er meer van te zeggen? Bij het
+begin van den noen, nam Catella haar kamenier met zich mede en zonder
+haar plan te veranderen, ging zij naar het badhuis, dat Ricciardo
+haar had aangewezen en na hier de goede vrouw gevonden te hebben,
+vroeg zij haar of Filippello er dien dag geweest was. Zij antwoordde
+daarop voorgelicht door Ricciardo: Is u die donna, die hem moet komen
+spreken? Catella antwoordde: Dat ben ik. Gaat u, zeide de goede vrouw,
+hem dan opzoeken. Catella, die hem ging zoeken, welke zij niet had
+willen vinden, liet zich naar de kamer leiden, waar Ricciardo was, kwam
+met het hoofd gesluierd daar binnen en sloot er zich in op. Ricciardo
+zag haar komen, stond verheugd op en na haar in zijn armen te hebben
+gesloten, zeide hij langzaam: Wees welkom, mijn ziel. Catella om goed
+te veinzen, dat zij een andere was dan zij voorgaf, omhelsde en kuste
+hem en ontving hem blijde, zonder een woord te spreken, vreezend,
+als zij sprak door hem herkend te worden. De kamer was zeer donker,
+waarover elk der beide partijen tevreden was. Alleen door er lang te
+blijven kregen de oogen er meer macht.
+
+Ricciardo bracht haar naar het bed zonder te spreken uit zeer groote
+vrees, dat zij anders zijn stem zou herkennen en zij bleven daar tot
+groot genoegen en voldoening van beide partijen. Maar toen het aan
+Catella den tijd scheen haar opgevatte verontwaardiging te openbaren,
+begon zij van hevigen toorn ontbrand aldus te spreken: Wat is het
+geluk der vrouwen gering en hoe slecht wordt de liefde van velen door
+hun echtgenooten beloond! Ik, ongelukkige, die ik ben, heb U al meer
+dan acht jaar lief gehad, ik heb U meer dan mijn leven bemind en gij,
+gelijk ik bemerkt heb, brandt en verteert U geheel door de liefde
+voor een vreemde vrouw, schuldige en slechte man, die gij zijt. Met
+wie denkt gij nu te zijn geweest? Gij zijt samen met degene, die gij
+al genoeg met valsche liefkoozingen hebt bedrogen, en dien gij liefde
+voorspiegelde, terwijl gij op een ander verliefd waart. Ik ben Catella
+en niet de vrouw van Ricciardo, oneerlijke bedrieger, die je bent. Hoor
+of je mijn stem herkent; ik ben het wel en het schijnt mij, dat wij wel
+duizend jaar moeten leven, eer ik U kan beschaamd maken zooals gij het
+verdient, gemeene, schandelijke hond, die je bent. Helaas! ongelukkige,
+die ik ben, voor wien heb ik zooveel jaren liefde gekoesterd? Voor
+dien bedriegelijken hond, die, meenend een vreemde vrouw in de armen te
+hebben, mij meer liefkoozingen en liefdesbetuigingen heeft gegeven in
+dien korten tijd, dat ik met hem geweest ben dan in al den anderen,
+dat ik overigens met hem leefde. Gij zijt nu, verraderlijk beest,
+wel goed geweest, die tehuis U zoo zwak, overwonnen en machteloos
+placht te toonen. Maar geloofd zij God, dat gij Uw veld en niet dat
+van een ander hebt bewerkt, gelijk gij geloofde. Ik verwonder mij er
+niet over, dat gij mij vannacht niet zijt genaderd; gij dacht elders
+te zijn om Uw last af te werpen en wilde als een kersversch ridder den
+veldslag beginnen, maar dank zij God en mijn slimheid is het water
+toch daarheen geloopen, waar het moest. Waarom antwoordt gij niet,
+trouwelooze kerel? Waarom spreekt gij hier niet over? Ben je door mij
+te hooren stom geworden? Bij God, ik weet niet wat mij weerhoudt,
+dat ik je niet de handen in de oogen zet en ze uitruk. Je dacht,
+dat verraad heelemaal in het geheim te kunnen doen. Bij God! De een
+weet er net zooveel als de ander van; het is niet gelukt. Ik heb je
+beter speurhonden achter de hielen gezet dan je geloofde.
+
+Ricciardo moest in zich zelf om die woorden lachen en zonder iets
+te antwoorden omhelsde en kuste hij haar en meer dan ooit gaf hij
+haar hartstochtelijke liefkoozingen. Daarop ging zij door: Ja, dacht
+je mij nog met je geveinsde liefkoozingen te bedriegen, vervelende
+kerel, die je bent en mij te verzoenen en tevreden te stellen? Ge hebt
+gedwaald. Ik zal er nooit over getroost worden, voordat ik je er over
+geschandvlekt heb in tegenwoordigheid van al de familie en buren en
+vrienden, die wij hebben. Of ben ik, gemeene vent, niet net zoo mooi
+als die vrouw van Ricciardo Minutolo? Ben ik ook niet edelvrouw? Waarom
+antwoordt je niet, vervloekte hond? Wat heeft zij meer dan ik? Ga weg,
+raak mij niet aan, want je hebt nu al te veel wapenfeiten verricht. Ik
+weet wel, dat thans, nu ge weet wie ik ben, je met geweld kunt doen,
+wat je hebt gedaan, maar als God mij Zijn genade geeft, zal ik je de
+begeerte er naar doen gevoelen. En ik weet niet, wat mij weerhoudt,
+dat ik dien Ricciardo laat komen, die mij meer dan zich zelf heeft
+lief gehad en die er zich nooit op kon beroemen, dat ik hem ook maar
+één keer heb aangekeken en ik weet niet of het kwaad zou zijn het
+te doen. Gij hebt geloofd uwe vrouw hier te hebben en het is of gij
+haar gehad hebt: in zoover dat het niet van u afhing; zoo ook ik,
+als ik hem had gehad, zou jij het mij niet met recht kunnen verwijten.
+
+Nu was het genoeg en de verwijten van de donna waren groot; toch
+besloot Ricciardo denkend, dat, als hij haar in dat geloof liet,
+er veel kwaad uit zou volgen zich aan haar bekend te maken en haar
+uit den waan te verlossen, waarin zij was. Nadat hij haar in zijn
+armen had gesloten en zoo goed had beetgepakt, dat zij zich niet kon
+wegrukken, zeide hij: Mijn zoete ziel, wat ik niet door eerlijk te
+beminnen vermocht, heeft Amor mij geleerd met bedrog te verkrijgen, ik
+ben uw Ricciardo. Toen Catella dit hoorde en zijn stem herkende, wilde
+zij zich dadelijk uit het bed werpen maar kon niet; daarom wilde zij
+schreeuwen, maar Ricciardo sloot haar met een hand den mond en zeide:
+Madonna, het is niet mogelijk, dat wat geschiedde, toch niet heeft
+plaats gehad, al zoudt u je heele leven blijven doorschreeuwen. En
+indien gij het toch zoudt doen of iets zoudt uitrichten, waardoor
+iemand dit ooit merkt, zullen er twee zaken uit voortkomen. De eene
+zal wezen, (waarom gij niet weinig moet geven) dat uw eer en uw goede
+naam verdwenen zullen zijn, omdat, zoodra gij zegt, dat ik het hier
+tot bedrog heb laten komen, ik zal zeggen, dat het niet waar is, maar u
+hier heb doen komen voor geld en voor geschenken, die ik u had beloofd,
+waarover gij, omdat ik ze u niet zoo mild gegeven heb, als gij hoopte,
+kwaad zijt en die woorden spreekt en dit rumoer maakt. En gij weet,
+dat de wereld meer geneigd is het kwade dan het goede te gelooven
+en daarom zal men mij eerder gelooven dan u. Daaruit zal tusschen Uw
+man en mij doodelijke vijandschap volgen en het zou kunnen gebeuren,
+dat ik hem eerder zou dooden dan hij mij. En daarom, hart van mijn
+lichaam, schandvlek mij niet en breng niet gelijktijdig Uw man en mij
+in strijd. Gij zijt de eerste niet en zult de laatste niet zijn, die
+bedrogen is en ik heb dit ook niet gedaan om U Uw man te ontnemen,
+maar door de overmatige liefde, die ik U toedraag en die ik bereid
+ben U steeds toe te dragen om Uw nederigste dienaar te zijn. En
+daar het al lang geleden is, dat ik en mijn goederen en al wat ik
+kan en begeer, de Uwen zouden geweest zijn en tot Uw dienst, ben ik
+van plan, dat ze het van nu af aan meer dan ooit zullen wezen. Nu
+zijt gij onderricht in de andere zaken en ik ben er zeker van,
+dat gij het ook hierin zult zijn. Catella weende bitter, terwijl
+Ricciardo die woorden sprak, en daar zij zeer boos was en hem zeer
+sterke verwijten deed, gaf zij niettemin zooveel toe aan de waarheid
+van Ricciardo's woorden, dat zij het mogelijk dacht te gebeuren, wat
+Ricciardo beweerde en daarom zeide zij: Ricciardo, ik weet niet of God
+de Heer mij zal toestaan de beleediging en het bedrog te verduren,
+die gij mij hebt aangedaan; ik wil hier niet schreeuwen, waar mijn
+onnoozelheid en mijn bovenmatige jaloerschheid mij gebracht hebben;
+maar wees van één ding zeker, dat ik nooit weer blijmoedig zou zijn,
+eer ik mij op een of andere wijze zal hebben gewroken over hetgeen
+gij mij hebt gedaan. En laat mij daarom los, houdt mij niet langer
+vast. Gij hebt gehad, wat gij verlangd hebt en gij hebt mij bedrogen
+gelijk U beviel. Het is nu tijd om te eindigen. Laat mij los, bid ik U.
+
+Ricciardo, die zag, dat haar geest nog veel te vertoornd was, had zich
+voorgenomen haar nooit los te laten, voor hij van haar den vrede had
+verkregen. Daarom begon hij haar met zeer zachte woorden te verzoenen
+en zei haar zooveel en bad en bezwoer haar zoo, dat zij, overwonnen,
+goed met hem werd. En met wederzijdsch goedvinden bleven zij langen
+tijd daarna met het grootste genoegen bijeen. En toen de donna bevond,
+hoeveel zoeter de kussen waren van den minnaar dan van den echtgenoot,
+verkeerde haar hardheid jegens Ricciardo in teedere liefde en zij
+beminde hem vanaf dien dag zeer innig en daar zij heel slim te werk
+gingen, hadden zij menigmaal genoegen van hun liefde. God late ons
+van de onze genieten.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Tedaldo in twist met zijn geliefde verlaat Florence. Hij
+    komt na eenigen tijd vermomd als pelgrim terug, spreekt met
+    de donna, doet haar haar dwaling kennen en bevrijdt haar
+    echtgenoot van den dood, dien men beschuldigt hem te hebben
+    vermoord, verzoent hem met zijn broeders en verheugt zich
+    daarna listig met diens vrouw._
+
+
+Reeds zweeg Fiammetta door allen geprezen, toen de koningin om geen
+tijd te verliezen haastig aan Emilia opdroeg te spreken. Deze begon:
+Het behaagt mij in onze stad terug te keeren, waaruit mijn twee
+voorgangers wilden vertrekken om u te toonen, hoe een onzer burgers
+zijn verloren donna herwon.
+
+Er leefde dan eens in Florence een jonkman van adel, die Tedaldo
+degli Elisei [56] heette en die vreeselijk verliefd was op een dame
+Monna Ermellina genaamd en de vrouw van Aldobrandino Palermini en
+die voor zijn lofwaardige manieren wel verdiende zijn verlangen te
+bevredigen. Hiertegen verzette zich het Noodlot als de vijandin der
+gelukkigen; wat de oorzaak er ook van zij, nadat de donna een tijd
+lang behagen had gehad in Tedaldo, wilde zij hem in 't geheel niet
+meer bekoren en niet alleen geen boodschappen meer van hem ontvangen
+maar hem in 't geheel niet meer zien, zoodat hij zeer neerslachtig
+en ontstemd werd, doch zijn liefde was zoo verborgen, dat niemand
+geloofde, dat dit de oorzaak was van zijn droefheid. En sinds hij
+op verschillende wijzen zijn uiterste best had gedaan de liefde te
+heroveren, die hij buiten zijn schuld scheen verloren te hebben en hij
+alle moeite vergeefsch zag, besloot hij zich uit de wereld terug te
+trekken om niet door het aanschouwen van zijn dood háár te verheugen,
+die de oorzaak was van zijn lijden. Nadat hij het geld medegenomen had,
+dat hij krijgen kon, ging hij heimelijk zonder er een woord over te
+spreken met een vriend of verwant weg, alleen wel met één metgezel,
+die alles wist en kwam te Ancona, waar hij zich Filippo di Santodeccio
+liet noemen. Na daar met een rijk koopman kennis te hebben gemaakt,
+trad hij bij hem in dienst en ging met hem op een schip van deze naar
+Cyprus. Zijn gewoonten en manieren bevielen den koopman zoo, dat hij
+hem niet alleen een goed salaris gaf, maar hem ten deele tot zijn
+compagnon maakte en hem bovendien een groot deel van zijn zaken in
+handen liet, welke hij zoo goed en met zulk een ijver dreef, dat hij
+in enkele jaren een goed, rijk en beroemd koopman werd. Zoo doende,
+hoewel hij zich dikwijls zijn wreede donna herinnerde, hevig door
+de liefde was gekwetst en zeer verlangde haar terug te zien, was hij
+zoo standvastig, dat hij zeven jaren lang in dien strijd meester bleef.
+
+Maar eens, toen hij op een goeden dag op Cyprus een lied hoorde
+zingen, dat door hem zelf was gemaakt en waarin gesproken werd van
+de liefde, die hij zijn donna toedroeg en zij hem, en hoe hij door
+haar was bekoord en hij dacht, dat het niet kon zijn, dat zij hem had
+vergeten, ontbrandde hij van zulk een verlangen haar weer te zien,
+dat hij het niet langer kon uithouden en zich gereed maakte naar
+Florence terug te keeren. Toen hij al zijn zaken in orde had gemaakt,
+kwam hij alleen met een knecht te Ancona en toen daar zijn bagage
+was aangekomen, zond hij die te Florence naar een vriend van zijn
+Ancoonschen compagnon en hij kwam zelf daarna vermomd als pelgrim,
+die van het Heilige Graf terugkeerde, met zijn knecht. In Florence
+aangekomen, begaf hij zich naar een herberg van twee gebroeders,
+die dicht bij het huis was van zijn donna. Hij ging het eerst naar
+haar huis om als het kon haar te zien. Maar hij zag de ramen en de
+deuren en alles gesloten, zoodat hij zeer twijfelde of ze niet dood
+was of vandaar was verhuisd. Hierover zeer nadenkend begaf hij zich
+naar het huis van haar broeders, waarvan hij vier van dezen alle in
+het zwart gekleed zag, en was daarover zeer verwonderd. Daar hij wist,
+dat hij zóó was veranderd van kleed als van de persoon, die hij was,
+toen hij vertrok, dat hij niet licht kon herkend worden, sprak hij
+flinkweg een schoenmaker aan en vroeg hem, waarom die lieden in het
+zwart gekleed waren. De schoenmaker antwoordde: Die zijn in het zwart
+gekleed omdat nog geen veertien dagen geleden een broeder van hen,
+die sinds lang niet hier was en Tedaldo heette, vermoord werd en ik
+begrijp wel, dat zij voor het gerecht hebben bewezen, dat een zekere
+Aldobrandino Palermini, die gevangen is genomen, hem vermoord heeft,
+omdat hij diens vrouw welgezind was en niet herkend was teruggekomen
+om met haar te zijn.
+
+Tedaldo was er zeer over verbaasd, dat iemand zoo op hem leek, dat men
+dien voor hem aanzag en het ongeluk van Aldobrandini hinderde hem. Toen
+hij gemerkt had, dat de donna leefde en gezond was en het reeds nacht
+werd, keerde hij vol verschillende gedachten naar de herberg terug
+en nadat hij het avondmaal had gebruikt met zijn knecht, werd hij
+naar de hoogste verdieping van het huis gezonden om te slapen en daar
+zoowel door de vele gedachten, die hem kwelden als door de slechtheid
+van het bed en misschien door het schrale avondeten, was de helft
+van de nacht al voorbij, toen Tedaldo nog niet kon insluimeren. Het
+scheen hem in het midden van den nacht, dat hij iemand van het dak
+van het huis daarin hoorde afdalen [57] en daarna zag hij door de
+spleten van de kamerdeur een licht naderen. Daarom stilletjes tegen
+een spleet geleund, begon hij af te loeren, wat dat beteekende en hij
+zag een zeer schoon, jong meisje het licht vasthouden en drie mannen
+naar haar toe komen, die van het dak daar waren afgedaald. Nadat zij
+elkaar hadden verwelkomd, zeide een van hen tot het jonge meisje:
+Wij kunnen, God zij geloofd, voortaan gerust zijn, omdat wij zeker
+weten, dat de dood van Tedaldo Elisei is bewezen door zijn broeders
+ten laste van Aldobrandino Palermini. Deze heeft het bekend en het
+doodvonnis is al geschreven. Maar men moet niettemin goed zwijgen,
+omdat, wanneer men toch zou te weten komen, dat wij het gedaan hebben,
+wij aan hetzelfde gevaar zouden zijn blootgesteld, waarin Aldobrandino
+nu verkeert. Toen dit met de donna besproken was, die zich hierover
+zeer verheugd toonde, gingen zij naar beneden om te slapen.
+
+Tedaldo hoorde dit en begon er over na te denken, hoevele en hoedanig
+de dwalingen waren, welke de geesten der menschen kunnen bevangen,
+ten eerste peinzend over de broeders, die een vreemde hadden beweend
+en in zijn plaats begraven en die daarna den onschuldige door valsche
+verdenking hadden beticht, die hem met onware getuigenissen hadden
+gedoemd te sterven en behalve dat de blinde strengheid der wetten en
+der rechters, die dikwijls genoeg als zoogenaamd ijverige zoekers
+naar de waarheid door martelingen het valsche doen bewijzen en die
+zich handlangers noemen der gerechtigheid en van God, terwijl zij de
+helpers zijn van het onrecht en van den duivel. [58] Daarna keerde
+hij zijn gedachte naar de redding van Aldobrandino en stelde vast,
+wat hij te doen had. Toen hij 's ochtends opstond, liet hij zijn
+knecht achter en toen het hem tijd scheen, ging hij alleen naar het
+huis van zijn donna. Toevallig vond hij de deur open, trad binnen en
+zag haar op den grond zitten in een klein, gelijkvloersch zaaltje,
+dat daar was, vol tranen en verdriet, waardoor hij uit medelijden
+schreide, haar naderde en sprak: Madonna, kwel U zelve niet; Uw vrede
+is nabij. De donna, dit hoorend, hief het hoofd op en zei weenend:
+Mijn goede man, gij schijnt mij een buitenlandsch pelgrim, wat weet gij
+van vrede of van mijn verdriet? Toen antwoordde de pelgrim: Madonna,
+ik ben van Constantinopel en ik ben sinds kort hier gezonden door
+God om Uw tranen in een lach te veranderen en Uw echtgenoot van den
+dood te bevrijden. Hoe, zeide de dame, als gij van Constantinopel
+zijt en sinds kort toch maar hier, weet gij wie mijn echtgenoot
+en ik zijn? De pelgrim, beginnend bij het begin, vertelde de heele
+geschiedenis van het ongeluk van Aldobrandino, zeide haar wie zij
+was, hoelang zij gehuwd was en meer andere dingen, die hij zeer
+goed uit zijn zaken kende. De donna was daarover zeer verwonderd,
+hield hem voor een profeet, knielde voor hem en verzocht hem bij God,
+als hij voor het heil van Aldobrandino was gekomen, voort te maken,
+daar de tijd kort was. De pelgrim, die voorgaf een zeer heilig man
+te zijn, zeide: Mevrouw, sta op, ween niet, let wel op hetgeen ik U
+zeggen zal en neemt U in acht dit nooit aan een ander te vertellen:
+Door hetgeen God mij heeft geopenbaard, is de kwelling, die gij thans
+ondervindt, het gevolg van een zonde, vroeger door U bedreven, welke
+God ten deele heeft willen uitwisschen met dit verdriet en Hij wil,
+dat gij U er geheel van bevrijdt, daar gij anders tot een grooter
+leed zult vervallen.
+
+Toen antwoordde de donna: Messire, ik heb genoeg gezondigd, maar
+ik weet niet, waarom God de Heer wil, dat ik mij meer van de eene
+dan van de andere zonde bevrijdt. Als gij het wel weet, zeg het mij
+dan en ik zal doen, wat ik kan om mij er van te verlossen. Madonna,
+zei toen de pelgrim, ik weet wel, welke zonde dat is en ik zal u
+niet ondervragen om het nog beter te weten, maar opdat gij door
+het zelf te bekennen er meer berouw over zult hebben. Doch laat ons
+tot het feit zelf komen. Zeg mij: herinnert gij U ooit een minnaar
+gehad te hebben? Toen de donna dit hoorde, slaakte zij een diepe
+zucht en verwonderde zich zeer, dat ooit iemand dit wist, behalve
+hij die gedood was en welke, voor Tedaldo gehouden, begraven werd,
+tenzij men er iets van verraden had met zekere woorden onvoorzichtig
+geuit door den metgezel van Tedaldo, die dit wist en zij antwoordde:
+Ik zie, dat God U al de geheimen der menschen openbaart en daarom
+ben ik bereid U de mijnen te bekennen. Het is waar, dat ik in mijn
+jeugd een ongelukkig jonkman zeer lief had, wiens dood aan mijn man
+wordt toegeschreven, hetgeen ik evenzeer betreur als dit mij verdriet
+deed, omdat, hoewel ik mij hard en barsch jegens hem getoond heb
+voor zijn vertrek, noch zijn lange afwezigheid, noch zijn treurige
+dood hem uit mijn hart konden rukken. Hierop antwoordde de pelgrim:
+De ongelukkige jongeling, die gedood is, heeft U nooit bemind,
+maar wel Tedaldo Elisei. Maar zeg mij: Wat was de reden waarom gij
+boos op hem waart? Heeft hij U ooit beleedigd? Hierop antwoordde de
+donna: Neen, dat bepaald nooit, maar de reden van mijn toorn waren de
+woorden van een vervloekten monnik, waaraan ik eens biechtte, omdat,
+toen ik hem eens sprak van de liefde, dien ik dezen toedroeg en de
+vriendschap, die ik voor hem had, hij mij zulk een spektakel maakte,
+dat ik er nog bang van ben, en hij beweerde, dat, als ik niet ophield,
+ik in het diepst van de hel in den muil van den duivel zou terecht
+komen en dat ik geworpen zou worden in het eeuwige vuur. Hierdoor
+werd ik zoo bevreesd, dat ik besloot heelemaal geen vriendschap met
+hem te onderhouden en om er geen aanleiding toe te geven, wilde ik
+boodschap noch brief meer van hem ontvangen. Ik geloof, dat als hij
+meer had doorgezet--maar naar ik vermoed, ging hij wanhopig weg--ik,
+daar ik hem zag verteren als sneeuw voor de zon, mijn hard voornemen
+had laten varen, omdat ik geen grooter verlangen had dan naar hem.
+
+Toen sprak de pelgrim: Madonna, dit is de eenige zonde, die U thans
+kwelt. Ik weet zeker, dat die Tedaldo U geen geweld zou hebben
+aangedaan; want toen gij verliefd op hem werd, hebt gij dit uit
+eigen beweging gedaan, daar hij U beviel en omdat gij het zelf wilde,
+kwam hij tot U en maakte van Uw vriendschap gebruik, waarin gij met
+woorden en daden hem zooveel lieftalligheid toonde, dat gij, indien
+hij ook al het eerst verliefd werd, zijn liefde wel duizend maal deed
+verdubbelen. Indien dit zoo was (en ik weet, dat het zoo was), welke
+reden hadt gij dan om U zoo streng van hem te vervreemden? Hieraan hadt
+gij eerst moeten denken en indien gij meent er berouw over te moeten
+hebben als van iets slechts, hadt gij het niet moeten doen. Gelijk
+hij de Uwe is geworden, zijt gij het de zijne. Gij kondt voorgeven
+naar verkiezing te doen of hij de Uwe niet was; maar U zelf aan hem
+te onttrekken, die de Uwe was, dit was een diefstal en onbehoorlijk,
+daar dit tegen zijn wil geschiedde. Nu moet gij weten, dat ik monnik
+ben en dus al hun gewoonten ken en als ik wat vrij in Uw voordeel
+er van spreek, is mij dat niet verboden gelijk aan een ander en het
+bevalt mij dit te doen, opdat gij ze voortaan beter zult kennen dan
+gij tot nu toe schijnt te hebben gedaan. Vroeger waren de monniken
+zeer heilige en eerbare mannen maar wie zich thans broeders noemen
+en er voor willen worden gehouden, hebben van het monnikschap niets
+anders dan de kap en zelfs die niet, omdat, terwijl de stichters der
+orden bevalen, dat die nauw, armoedig en van grof goed zouden zijn en
+van den geest getuigden, die de wereldsche zaken minachtte, wanneer zij
+het lichaam in zulk een simpel gewaad staken, zij thans rijk en dubbel
+en schitterend en van fijne stof zijn en ze die in een sierlijken en
+priesterlijken vorm hebben gebracht, zoodat zij zich niet schamen in
+de kerken en op de wandelplaatsen, gelijk de leeken met hun gewaden
+doen, er als pauwen mee te pronken. En gelijk de visscher met het
+net met één ruk in de rivier veel visschen tracht te vangen, zoo in
+hun wijde dracht rondgaande, doen zij hun best vele huichelaarsters,
+vele weduwen en tal van andere dwaze vrouwen en mannen te vatten, wat
+meer dan eenige andere godsdienstoefening hun voornaamste bezigheid
+is. Daarom, om U oprechter toe te spreken, dragen zij niet de kap der
+monniken maar alleen hun kleuren. En terwijl de vroegeren het heil der
+menschen zochten, begeeren zij tegenwoordig de vrouwen en het geld en
+zij hebben er al hun zinnen op gezet en zetten die er op met spektakel
+en hun bangmakerij de geesten der dwazen te ontstellen en voor te
+geven, dat zij met aalmoezen en missen hun zonden kunnen uitwisschen,
+opdat hun, die uit luiheid en niet uit vroomheid monnik worden en
+om niet te werken, deze brood geve, gene wijn verschaft en een ander
+zielemissen voor zijn voorvaderen betaalt. En het is wel zeker, dat
+de aalmoezen en de gebeden van zonden reinigen, maar indien zij, die
+de aalmoezen geven, zagen aan wie zij dit doen, of ze zouden kennen,
+zouden zij die even graag houden of ze liever voor evenveel andere
+zwijnen werpen. Naarmate anderen minder grooten rijkdom bezitten,
+zijn zij daarentegen meer tevreden en doen zij hun best met hun
+geschreeuw en hun bedreigingen anderen geld te ontrooven, dat hun
+eenig verlangen uitmaakt. Zij bulderen tegen de wellust der mannen,
+opdat zij, die aldus overschreeuwd zijn, afstand doen van de vrouwen
+en de vrouwen naar de bulderaars komen; zij vervloeken den woeker en
+de oneerlijke winsten, opdat zij aangewezen om die terug te geven,
+hun kappen rijker kunnen maken bij hun jacht op bisschopstitels en
+andere, hoogere priester-waardigheden met dezelfde winsten, waarmee
+zij hebben beweerd, dat die tot het verderf leidden van wie ze maakten.
+
+Wanneer zij over deze dingen en vele andere schanddaden, die zij
+bedrijven, onderhouden worden, hebben zij als antwoord klaar: _Doe,
+wat wij zeggen en niet wat wij doen_ en meenen, dat dit een waardige
+verontschuldiging is voor elke zware zonde, alsof het eerder aan de
+schapen mogelijk is om standvastig te zijn en van ijzer dan aan hun
+zieleherders. En hoevelen er niet zijn aan wien zij zulk een antwoord
+geven, dat die het niet begrijpen door de manier, waarop zij dit geven,
+dat weet een groot deel van hen. De hedendaagsche monniken willen,
+dat gij doet, wat zij zeggen, namelijk dat gij hun beurs vult met
+geld, dat gij hun uwe geheimen toevertrouwt, dat gij de kuischheid
+bewaart, geduldig zijt, de beleedigingen vergeeft, u er voor hoedt
+kwaad te spreken, allemaal goede, eerlijke en heilige dingen. Maar
+waarom dit? Opdat zij dat kunnen doen, wat, als de leeken het deden,
+zij niet zouden kunnen. Wie weet niet, dat zonder geld hun luiheid
+niet kan voortduren? Indien gij er geen plezier meer in hebt aan
+hen uw geld te verkwisten, kan de broeder in de orde niet meer
+luieren. Indien men buitenshuis niet naar de vrouwen gaat, zijn de
+broeders binnenshuis hun plaats kwijt. Indien gij geduldig zijt en
+beleedigingen vergeeft, zal de broeder niet in uw huis durven komen
+om uw huisgezin te schandvlekken. Maar waarom zal ik mij bij alles
+ophouden? Zij beschuldigen zich elken keer, dat zij in tegenwoordigheid
+van wie hen hooren deze verontschuldigiging aanvoeren. Waarom blijven
+zij zelf niet thuis, als zij niet gelooven kuisch en heilig te kunnen
+zijn? Of als zij dit toch willen nakomen, waarom volgen zij dan niet
+dit andere heilige woord van het Evangelium: _Christus begon te doen,
+daarna te spreken?_ Laten zij ook eerst handelen en dan de anderen
+les lezen. Ik heb er onder de mijnen duizenden gezien, verliefd,
+minnaars, bezoekers, niet alleen van de wereldlijke vrouwen maar ook
+van de nonnen en juist onder degenen, die het meeste drukte maken op
+hun kansels. Waarom zullen wij zulke lieden naloopen? Die het doet,
+doet wat hij wil, maar God weet of hij wijs doet. Maar aangenomen,
+dat men toch moet toegeven, wat de monnik, die U berispt, zegt,
+namelijk dat het een zeer ernstig misdrijf is de echtelijke trouw
+te verbreken, is het dan niet erger een mensch te bestelen? Is het
+niet veel erger hem te dooden of hem in ballingschap te sturen om de
+wereld door te zwerven? Dat zal ieder erkennen. Dat een vrouw van
+de genegenheid van een man gebruik maakt is een natuurlijke zonde,
+maar hem te berooven, te verwonden of te verjagen komt voort uit
+laagheid van aard. Dat gij Tedaldo bestolen hebt door U aan hem te
+onttrekken, die uit eigen beweging de zijne zoudt geworden zijn,
+heb ik U al vroeger aangetoond. Ik beweer ook, dat, in zooverre het
+van U afhing, gij hem hebt getoond, omdat het van U niet afhing, die
+steeds meer wreedheid voorgaaft, dat hij zich niet eigenhandig van
+kant maakte en de wet zegt, dat hij, die de oorzaak is van het kwaad,
+dat geschiedt, even schuldig is als hij, die het kwaad doet. En dat
+gij van zijn ballingschap en van zijn zwerven door de wereld gedurende
+zeven jaren de oorzaak zijt, kan men ook niet ontkennen. Zoodat gij
+een veel grooter zonde hebt bedreven door een der drie gezegde dingen
+dan door Uwe betrekking tot hem. Maar laat ons zien. Verdiende Tedaldo
+dit misschien? Zeker niet; gij hebt het zelf al erkend, ook zonder dat
+ik weet, dat hij U meer bemint dan gij hem. Niemand was zoo geëerd,
+zoo verheven, zoo verheerlijkt als gij boven iedere andere donna
+door hem, indien hij zich bevond op een plaats, waar hij eerlijk en
+zonder argwaan op te wekken, van U kon spreken. Al zijn rijkdom, al
+zijn eer, al zijn vrijheid, alles van hem gaf hij U in handen. Was
+hij niet van adel en jong? Was hij niet schoon vergeleken bij zijn
+andere medeburgers? Was hij niet uitmuntend in die dingen, die aan de
+jongelingen eigen zijn? Was hij niet bemind? Werd hij niet op prijs
+gesteld? Werd hij niet gaarne door iedereen gezien? Gij zult hierop
+toch niet neen antwoorden? Dus, hoe hebt gij naar het woord van een
+mallen, dommen en jaloerschen broeder zulk een wreed besluit tegen
+hem kunnen nemen? Ik begrijp niet wat die dwaling is van de vrouwen,
+die de mannen ontwijken en ze weinig achten, wanneer zij bedenken wat
+zij zelf zijn en hoe groot en hoedanig de adel is, die God aan den
+man boven elk ander wezen heeft geschonken en zij er zich op moesten
+beroemen, wanneer zij door een van hen bemind worden en hem boven
+alles moesten liefhebben en alles moesten doen om hem te behagen,
+opdat hij nooit zou ophouden hen te beminnen. Wat gij gedaan hebt,
+bewogen door het woord van een monnik, die zeker een of andere vraat
+is, een liefhebber van taarten, dat weet gij. En misschien zou hij
+verlangen zich op dezelfde plaats te stellen, waaruit hij zijn best
+doet anderen te verdrijven. Dit is de zonde, welke de goddelijke
+gerechtigheid, die met juiste balans al haar werken ten uitvoer brengt,
+niet ongestraft heeft willen laten en gelijk gij U zelf aan Tedaldo
+hebt willen onttrekken, zoo was en is nog Uw man zonder reden door
+Tedaldo in gevaar en gij in tegenspoed. Wanneer gij daarvan bevrijd
+wilt worden, dan is wat U past te beloven en het best om te doen, dat
+gij, indien ooit Tedaldo uit zijn lange ballingschap hier terug komt,
+hem Uw gunst, Uw liefde, Uw welwillendheid en vriendschap terug geeft
+en in dien toestand hem terug brengt, waarin hij was, voordat gij,
+dwaas genoeg, den mallen broeder geloofde.
+
+Toen de pelgrim zijn woorden geëindigd had, zeide de donna, die
+zeer aandachtig ze opving, omdat die redeneeringen haar zeer waar
+schenen en omdat zij zich werkelijk om die zonde, hiernaar hoorend,
+bezocht achtte: Vriend van God, ik weet genoeg, dat de dingen die gij
+zegt, waar zijn en ik erken voor een groot deel door Uwe verklaring
+wat de monniken waard zijn, die ik tot nu toe allen voor heiligen
+heb gehouden en zonder twijfel beaam ik, dat mijn misstap groot is
+geweest in hetgeen ik tegen Tedaldo deed en als het mij mogelijk is,
+zal ik het gaarne vergoeden op de wijze door U gezegd. Maar hoe kan
+dit! Tedaldo zal nooit kunnen terugkeeren; hij is dood en omdat het
+dus niet kan, weet ik niet waarom ik noodig heb het te beloven. Hierop
+antwoordde de pelgrim: Madonna, Tedaldo is heelemaal niet dood naar
+hetgeen God mij bewijst, maar levend, gezond en wel, mits hij Uwe
+gunst heeft. Toen zeide de donna: Pas op hetgeen gij zegt; ik zag hem
+dood voor mijn deur getroffen door verscheidene messteken, ik hield
+hem in mijn armen en heb zijn dood gelaat met vele tranen besproeid,
+welke misschien de oorzaak waren, dat men er zooveel over sprak, als
+men er op lasterlijke wijze over gepraat heeft. Toen zeide de pelgrim:
+Madonna, wat gij ook beweert, ik verzeker U, dat Tedaldo leeft en als
+gij wilt beloven hem te behandelen, gelijk ik gezegd heb, hoop ik,
+dat gij hem spoedig zult zien. Toen hernam de donna: Dat doe ik gaarne
+en zal ik gaarne doen en niets zou mij zoo tot vreugde kunnen strekken
+dan mijn man vrij te zien buiten gevaar en Tedaldo levend. Nu scheen
+het Tedaldo tijd zich bekend te maken en de donna met de zekerste hoop
+omtrent haar echtgenoot te sterken en sprak hij: Mevrouw, opdat ik U
+betreffende Uw man gerust stel, moet ik U een geheim openbaren, dat gij
+moet bewaren zonder ooit in Uw gansche leven er iets van te verraden.
+
+Zij waren op een vrij afgezonderde plaats en alleen en de donna had het
+grootste vertrouwen gekregen in de heiligheid, welke de pelgrim scheen
+te vertoonen. Daarom trok Tedaldo een ring, dien hij zorgvuldig bewaard
+had en welke de donna hem den laatsten nacht had gegeven, dat zij samen
+geweest waren, te voorschijn en zeide, terwijl hij dien vertoonde:
+Madonna, kent gij dien? Toen de donna dien zag, herkende zij dien en
+antwoordde: Zeker, heer, ik gaf dien aan Tedaldo. Daarop verhief zich
+de pelgrim en de kap terugwerpend en den hoed van het hoofd, sprak
+hij in het florentijnsch: En kent gij mij? Toen de donna hem zag en
+begreep dat hij Tedaldo was en geheel ontzet, bevreesd voor hem als
+voor dooden, die men als levenden ziet loopen, verschrikte zij en zij
+ontving hem niet als Tedaldo teruggekeerd van Cyprus maar als Tedaldo
+teruggekeerd uit het graf en wilde in angst vluchten. Tedaldo sprak
+tot haar: Madonna, vrees niet, ik ben uw Tedaldo levend en gezond en
+ik stierf niet, noch was ik dood, hoewel gij en mijn broeders het
+gelooven. De vrouw een weinig gerust gesteld, met ontzag voor zijn
+stem en hem wat langer beschouwend, werd er zekerder van, dat hij
+Tedaldo was, wierp zich weenend om zijn hals, kuste hem en sprak:
+Mijn lieve Tedaldo, gij zijt gelukkig teruggekeerd. Tedaldo omarmde
+en kuste haar en zeide: Madonna het is nu nog geen tijd voor een
+inniger ontvangst, ik wil te werk gaan, opdat Aldobrandino U gezond
+en veilig zal worden teruggegeven. Wat dat betreft hoop ik, dat gij
+voor morgen tijdingen zult vernemen, die u zullen bevallen. Indien
+ik werkelijk, gelijk ik geloof, goede hoop heb omtrent zijn behoud,
+zal ik vannacht bij U kunnen komen en het U meer op mijn gemak kunnen
+vertellen dan thans. Hij wierp opnieuw de kap terug en den hoed,
+kuste de donna nog eens, versterkte haar met goede hoop, nam afscheid
+van haar en ging daarheen, waar Aldobrandino in de gevangenis zat en
+dacht meer aan de vrees voor den naderenden dood dan aan de hoop op
+toekomstig behoud. Alsof hij er heen was gegaan om hem te troosten,
+kwam hij er binnen met toestemming van de bewaarders, zette zich
+naast hem en zeide: Aldobrandino, ik ben een vriend van U door God
+tot U gezonden om U te verlossen, die wegens Uw onschuld medelijden
+met U had. Daarom, indien gij uit eerbied voor Hem mij een kleine
+gunst wilt toestaan, dien ik U zal vragen, zult gij zonder twijfel
+voor morgenavond in plaats van het doodvonnis, dat U wacht, dat van
+Uwe bevrijding vernemen. Aldobrandino antwoordde hem: Beste man, daar
+gij U voor mijn behoud beijvert en ik U niet ken noch mij herinner U
+ooit gezien te hebben, moet gij een vriend zijn gelijk gij zegt. En
+werkelijk de zonde, waarvoor men zegt, dat ik ter dood veroordeeld
+moet worden, heb ik nooit bedreven; ik heb genoeg anderen gedaan, die
+mij er misschien toe gebracht hebben. Maar dit zeg ik U tot Gods eere,
+indien Hij thans met mij erbarming heeft, zal ik gaarne een groote daad
+doen liever dan een kleine en die liever doen dan beloven. Daarom:
+vraag wat U behaagt, daar ik die belofte zonder twijfel, als ik
+er aan ontsnap, zal nakomen. Toen zeide de pelgrim: Wat ik wil,
+is niets anders dan dat gij de vier broeders van Tedaldo vergeeft,
+die U zoover gebracht hebben, daar zij geloofden, dat gij aan diens
+dood schuldig waart en dat gij hen als broeders en vrienden aanneemt,
+als zij U hiervoor vergeving vragen. Aldobrandino antwoordde: Niemand
+weet, hoe zoet de wraak is, noch hoezeer men die verlangt, behalve
+hij, die de beleediging ontvangen heeft, maar ik zal ze gaarne, opdat
+God mijn bevrijding wenscht, vergeven en vergeef hen thans en als ik
+hier levend en ongedeerd uitkom, zal ik mij er aan houden zoo hierin
+te handelen, dat het U aangenaam zal zijn.
+
+Dit beviel den pelgrim en zonder hem iets anders te zeggen, vroeg hij
+hem vooral goeden moed te houden, daar hij zeker, voor de volgende
+dag zou eindigen, beslissende tijdingen zou hooren omtrent zijn
+bevrijding. Hij nam afscheid van hem, ging naar het gerechtshof en
+sprak in het geheim tot een ridder, die er zich bevond: Mijnheer,
+elkeen moet er zich voor beijveren, dat de waarheid der dingen
+bekend wordt en het meest diegenen, welke de plaats bekleeden, die
+gij inneemt, opdat niet zij de straf dragen, welke de zonde niet
+hebben bedreven en opdat de ware zondaars gestraft worden. Opdat
+dit geschiedt, ben ik tot Uw eer en tot straf van degenen, die dit
+heeft verdiend, hier gekomen. Gelijk gij weet, zijt gij streng tegen
+Aldobrandino Palermini te werk gegaan en het schijnt als waar te zijn
+bevonden, dat hij het is, die Tedaldo Elisei heeft vermoord en gij
+zijt op het punt hem ter dood te laten brengen. Dit is zeker verkeerd,
+daar ik hoop, eer het middernacht is, de moordenaars van den jongen
+man U in handen te stellen. De brave man, dien het lot van Aldobrandino
+verontwaardigde, leende gaarne het oor aan de woorden van den pelgrim
+en nadat hij verschillende dingen hierover met hem besproken had,
+liet hij op diens aandringen in hun eersten slaap de twee gebroeders
+herbergiers en hun knecht zonder weerstand gevangen nemen. Toen hij
+hun om te weten, hoe de dingen gebeurd waren, wou laten pijnigen,
+lieten zij dit niet toe, maar ieder voor zich en daarna allen te
+zamen bekenden openlijk, dat zij het geweest waren, die Tedaldo
+Elisei hadden gedood, terwijl zij hem niet kenden. Men vroeg hen de
+reden en zij antwoordden: Omdat hij aan een van hun vrouwen, terwijl
+zij niet in de herberg waren, veel last had veroorzaakt en haar had
+willen dwingen zijn wil te doen. De pelgrim ging, na dit te hebben
+vernomen met verlof van den edelman heen en in stilte begaf hij zich
+naar het huis van madonna Ermellina en vond haar, terwijl elk daar
+ter ruste was gegaan, hem alleen wachtend en eveneens verlangend
+goede tijdingen van haar man te hooren en bereid zich geheel met
+haar Tedaldo te verzoenen. Toen hij tot haar kwam, zeide hij met
+een verheugd gelaat: Mijn zeer geliefde donna, verblijdt U, daar
+gij zeker Uw Aldobrandino morgen gezond en ongedeerd hier zult terug
+hebben. En om haar meer geloof te schenken verhaalde hij haar alles,
+wat hij gedaan had. De donna door die zoo onverwachte gebeurtenissen,
+namelijk Tedaldo levend te zien, dien zij werkelijk als dood had
+beweend en Aldobrandino vrij van gevaar, dien zij voor enkele dagen
+als overleden meende te moeten beweenen, zoo blijde als zij nog nooit
+was, omhelsde en kuste haar Tedaldo innig en nadat zij samen naar bed
+waren gegaan, hadden zij met goeden wil een heerlijke en aangename
+rust en genoten ten zeerste van elkaar. Toen de dag naderde, stond
+Tedaldo op na al voor de donna te hebben uiteengezet, wat hij doen
+wilde en na haar opnieuw te hebben verzocht dit zeer stil te houden,
+ging hij weer in pelgrimskleed uit haar huis om als het tijd was,
+zich met de zaken van Aldobrandino bezig te houden.
+
+De rechtbank, die, toen het dag werd, volkomen op de hoogte scheen
+gesteld van de zaak, liet Aldobrandino spoedig vrij en liet een
+paar dagen later de boosdoeners, die den moord hadden begaan, het
+hoofd afslaan. Toen Aldobrandino aldus vrij was tot groote vreugde
+van hem en zijn vrouw en al zijn vrienden en kennissen en daar hij
+zeker wist, dat het door de bemoeiing van den pelgrim kwam, hielden
+zij hem in huis, zoolang hij in de stad wou blijven. Daar konden
+zij niet genoeg te zijner eere en vreugde doen en vooral de donna,
+die wel wist, voor wien zij dit deed. Maar na eenigen tijd, toen
+hij meende, dat hij de broeders moest verzoenen met Aldobrandino,
+en hij niet alleen wist, dat zij door diens vrijspraak gekwetst
+waren maar uit vrees ook gewapend herinnerde Aldobrandino aan de
+belofte dit in orde te maken. Aldobrandino antwoordde edelmoedig,
+dat hij bereid was. De pelgrim liet hem den volgenden dag een fraai
+gastmaal gereed maken, waarop hij zeide, dat hij zijn verwanten en
+hun vrouwen, de vier broeders en hun donna's zou ontvangen en voegde
+er aan toe, dat hij zelf dadelijk ze van zijn kant tot een feestmaal
+zou uitnoodigen ten teeken van vrede. Daar Aldobrandino, over al wat
+den pelgrim behaagde, tevreden was, ging deze dadelijk naar de vier
+broeders en na met hen genoeg woorden te hebben gewisseld, die met
+betrekking tot de zaak vereischt werden, wist hij hen ten slotte
+met onweerlegbare redenen vrij gemakkelijk er toe over te halen
+de vriendschap van Aldobrandino te herwinnen door hem vergeving te
+vragen. Toen dit geschied was, noodigde hij ze den volgenden morgen
+met hun donna's tot een middagmaal uit en zij van zijn goede trouw
+verzekerd namen de uitnoodiging aan. Den volgenden morgen op het
+etensuur kwamen de vier broeders van Tedaldo, nog gekleed in het
+zwart, met eenigen van hun vrienden naar het huis, waar Aldobrandino
+ze wachtte. Daar, voor allen, die door Aldobrandino verzocht waren
+om hen gezelschap te houden, wierpen zij de wapens ter aarde en
+stelden zich ter beschikking van hem, dien zij vergeving vroegen,
+voor hetgeen zij hem hadden gedaan. Aldobrandino ontving ze weenend
+met erbarmen en na ze allen op den mond gekust te hebben en de zaak
+met weinig woorden te hebben afgehandeld, vergaf hij elke ondergane
+beleediging. Daarna kwamen al hun zusters en hun vrouwen, allen in het
+bruin gekleed naderbij en zij werden door madonna Ermellina en door
+de andere dames vriendelijk ontvangen. Toen de heeren zoowel als de
+dames bij het feestmaal uitstekend bediend waren en daar niets bij was,
+wat men kon misprijzen, behalve een stilzwijgen veroorzaakt door de
+pas geleden smart, uitgedrukt in de donkere kleeren van de verwanten
+van Tedaldo, (waardoor het denkbeeld en het gastmaal zelf van den
+pelgrim door enkelen werd gelaakt, wat hij wel gemerkt had), stond hij,
+toen hij het oogenblik gekomen achtte om dit te doen eindigen op en
+zeide, terwijl men nog vruchten zat te eten: Niets heeft ontbroken
+om dit gastmaal vroolijk te maken dan Tedaldo, dien ik, daar gij hem
+voortdurend bij U hadt zonder hem te kennen, U wil toonen. Hij wierp
+de kap en het heele pelgrimsgewaad achterwaarts, bleef in een rok
+van groene zijde staan en werd niet zonder aller grootste verbazing
+beschouwd en lang duurde het voor hij herkend was en voordat men het
+waagde te gelooven, dat hij het was. Toen Tedaldo dit zag, begon hij
+veel gebeurtenissen te vertellen die op hun verwantschap betrekking
+hadden. Hierdoor kwamen de broeders en de andere mannen, alle de oogen
+vol vreugdetranen, tot hem om hem te omhelzen en daarna deden zoo
+ook de donna's, de vreemde zoowel als de verwante, behalve mevrouw
+Ermellina. Toen Aldobrandino dit zag, zeide hij: Wat beteekent dat,
+Ermellina? Waarom betuigt gij geen vreugde aan Tedaldo als de andere
+donna's? Waarop, terwijl allen het hoorden, de donna antwoordde:
+Niets zou ik hem liever hebben betuigd en niemand wil dit meer dan ik,
+die hem meer verplicht ben dan ieder ander, in aanmerking genomen,
+dat ik U door zijn daden heb terug gekregen. Maar de laster over mij
+gesproken op den dag, dat wij hem beklaagden, dien wij geloofden,
+dat Tedaldo was, weerhouden mij. Hierop antwoordde Aldobrandino:
+Ga Uw gang, gelooft gij, dat ik hecht aan de lasteraars? Door naar
+mijn geluk te streven, heeft hij voldoende getoond, dat dit onwaar is,
+zoodat ik het ook nooit gelooven zal. Sta gauw op, ga en omhels hem. De
+donna, die niet anders wenschte, was niet langzaam in het gehoorzamen
+van haar echtgenoot; daarom verhief zij zich gelijk de anderen hadden
+gedaan en deed hem, door hem te omhelzen, groot genoegen.
+
+Deze edelmoedigheid van Aldobrandino beviel aan de broeders van
+Tedaldo en aan elk man en vrouw, die er was en elke wrok, die had
+kunnen ontstaan in de geest van enkelen door de gesproken woorden,
+werd gebluscht. Toen aldus elk Tedaldo gevierd had, rukte hij zelf de
+zwarte kleeren der broeders van het lijf en de bruinen van de zusters
+en de schoonzusters en hij wenschte, dat men er andere kleeren liet
+komen. Toen zij op nieuw gekleed waren, gaf men veel zangen en dansen
+en andere genoegens ten beste. Hierdoor had het gastmaal, dat zoo stil
+begon, een rumoerig einde. En zij gingen allen, zooals zij waren,
+naar het huis van Tedaldo en daar hielden zij het avondmaal. En
+meerdere dagen daarna zetten zij op die manier volhoudend het feest
+door. De Florentijnen beschouwden Tedaldo langen tijd als een weder
+opgestaan mensch en als een wonder, en bij velen, ook bij de broeders
+bleef er nog een zwakke twijfel in de ziel of hij het was of niet,
+en zij wilden het nog niet vast gelooven en zij hadden het misschien
+nooit geheel geloofd, als er niet een feit gebeurd was, waardoor het
+hun klaar werd wie gedood was en wie dit was geweest. Eens kwamen
+voetknechten van Lunigiana langs hun huis en toen die Tedaldo zagen,
+gingen zij hem tegemoet met de woorden: Goeden dag, Faziuolo! Hierop
+antwoordde Tedaldo in tegenwoordigheid van de broeders: Gij hebt mij
+voor een ander gehouden. Toen dezen dit hoorden, schaamden zij zich,
+vroegen hem vergeving en zeiden: In waarheid gelijkt gij meer op onzen
+metgezel, die zich Faziuolo van Pontremoli noemt dan wien wij ooit
+op iemand zagen gelijken en die hier misschien voor veertien dagen
+of iets meer kwam en waarvan wij nooit konden weten, wat er van hem
+geworden was. Het is wel waar, dat wij verwonderd waren over het pak,
+dat gij draagt, daar deze soldaat was als wij. De oudste broeder
+van Tedaldo kwam bij die woorden nader en vroeg, hoe die Faziuolo
+gekleed was. Zij zeiden dit en men vond, dat het juist was geweest
+gelijk zij beweerden. Hierdoor, behalve door deze en andere teekens,
+werd herkend, dat wie vermoord was geworden, Faziuolo was geweest en
+niet Tedaldo, zoodat vandaar de argwaan bij de broeders en bij allen
+verdween. Tedaldo nu, die zeer rijk was geworden, volhardde in zijn
+liefde en zonder dat de donna zich weer vertoornde, ging hij stil te
+werk en genoten zij hiervan langen tijd. God late ons genieten van
+de onze.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Ferondo, door het slikken van zekere poeders, wordt voor dood
+    begraven. Door den abt, die met zijn vrouw zich verheugt,
+    wordt hij uit de kist gehaald en in een gewelf gezet, waar
+    men hem doet gelooven, dat hij in het vagevuur is. Daarna
+    weder opgestaan neemt hij een zoon van den abt, waarvan zijn
+    vrouw beviel, als den zijne aan._
+
+
+Toen het lange verhaal van Emilia ten einde was, dat evenwel door zijn
+lengte niemand verveelde, maar door alle erkend werd kort te zijn
+verteld, daar men acht gaf op de hoeveelheid en de verscheidenheid
+der daarin vermelde gebeurtenissen, schonk de koningin, die door
+een enkel teeken aan Lauretta haar verlangen had te kennen gegeven,
+haar gelegenheid om te beginnen: Zeer geliefde donna's. Ik geloof,
+dat ik U een waarheid moet zeggen, die veel meer dan op wat zij was,
+op een leugen geleek en die ik mij herinnerde, toen ik hoorde, dat
+iemand in plaats van een ander beweend en begraven werd. Ik zal U
+dan vertellen, hoe een levende als doode begraven werd en hoe daarna
+hij zelf en vele anderen geloofden, dat hij als een geest weer was
+opgestaan en door hen als heilige vereerd werd, ofschoon hij veeleer
+verdiende als schuldige te worden veroordeeld.
+
+Er was dan en er is nog in Toscane een abdij gelegen, gelijk wij er
+velen zien, op een plaats weinig door de menschen bezocht, waarin
+een monnik abt werd gemaakt, die in alles zeer heilig was, behalve
+in den omgang met vrouwen en hij wist dit zoo sluw aan te leggen,
+dat niemand het vermoedde en men er ver van was het te weten, omdat
+hij in ieder opzicht voor zeer heilig en eerlijk werd gehouden. Nu
+was de abt bevriend met een zeer rijken boer, die Ferondo heette, een
+zeer zinnelijk en grof man zonder opvoeding (wiens sympathie om geen
+andere reden aan den abt beviel dan omdat hij er zich mee vermaakte
+hem met zijn onnoozelheid vaak voor den mal te houden). Hierbij
+bemerkte de abt, dat Ferondo een zeer schoone vrouw tot echtgenoote
+had, waarop hij zoo vurig verliefd werd, dat hij dag en nacht aan
+niets anders meer dacht. Maar daar hij hoorde, dat Ferondo--hoezeer
+in andere opzichten onnoozel en dwaas--in het beminnen en bewaken van
+zijn vrouw zeer wijs was, werd hij haast wanhopig. Maar toch, hoewel
+Ferondo zeer slim was, slaagde hij er in hem met zijn vrouw soms een
+luchtje te laten scheppen in den tuin van het klooster en hier sprak
+hij met hen bescheiden over de zaligheid van het eeuwige leven en van
+de zeer heilige werken van vele vroegere mannen en vrouwen, zoodat
+bij de donna de begeerte opkwam bij hem te biechten. Zij vroeg en
+verkreeg daarvoor het verlof van Ferondo. Toen de donna bij den abt
+kwam biechten tot zijn groot genoegen en zij zich aan zijn voeten
+had gezet, begon zij voor iets anders dit te zeggen: Mijn heer,
+als God mij den waren echtgenoot had gegeven of niet, misschien zou
+het mij dan licht vallen op Uw aansporingen den weg te betreden,
+waarvan gij mij hebt gesproken en die naar het eeuwige leven leidt;
+maar wanneer ik Ferondo beschouw en zijn dwaasheid, kan ik mij weduwe
+noemen en toch ben ik in zoover getrouwd, dat ik, zoolang ik leef,
+geen ander tot echtgenoot mag hebben. En hij, zoo dwaas als hij is, is
+zonder eenige reden zoo vreeselijk jaloersch op mij, dat ik hierdoor
+niet anders dan in verdriet en ongeluk met hem kan leven. Hierom,
+de eerste keer dat ik U weer biecht, bid ik nederig zooveel ik kan,
+dat gij, wat dit aangaat, eenige raad zult geven, omdat het biechten,
+als ik van af dien keer niet goed begin te handelen, mij overigens
+weinig zal helpen.
+
+Die redeneering trof den abt met groot genoegen; het scheen hem,
+dat de fortuin hem den weg naar zijn grootste verlangen geopenbaard
+had en hij zeide: Mijn dochter, ik geloof, dat het een groote smart
+is voor een mooie en teergevoelige vrouw als gij zijt tot man een
+gek te hebben, maar ik geloof, dat het nog erger is, een jaloersche
+te hebben. Daarom, daar gij allebei in hem bezit, geloof ik gaarne,
+wat gij van Uw verdriet zegt. Maar om kort te gaan, ik zie er raad
+noch baat voor behalve dit eene, dat Ferondo zich van dien naijver
+geneest. Het middel om hem te verbeteren zou ik al te goed weten
+te bereiden, mits gij den moed hebt geheim te houden, wat ik U zal
+zeggen. De donna zeide: Mijn vader, twijfel daar niet aan, omdat ik
+liever zou sterven dan dat ik aan anderen vertelde, wat gij mij zegt
+voor anderen te moeten verzwijgen. Maar hoe kan dat gebeuren? De abt
+antwoordde: Indien wij willen, dat hij beter wordt, is het noodig dat
+hij in het vagevuur gaat. En hoe, vroeg de donna, zal hij daar levend
+in kunnen gaan. De abt hernam: Hij moet sterven en zoo zal hij er in
+gaan, en wanneer hij zooveel pijn zal doorstaan hebben, dat hij van
+zijn jaloerschheid zal zijn genezen zullen wij met zekere gebeden God
+smeeken, dat hij in dit leven terugkeert en Hij zal het doen. Dus,
+zei de donna, zal ik weduwe moeten blijven? Ja, antwoordde de abt,
+gedurende een zekeren tijd, waarin gij wel zult moeten oppassen
+niet met een ander te huwen, omdat God het U kwalijk zou nemen, en
+als Ferondo hier terugkeert, zoudt gij naar hem toe moeten gaan en
+hij jaloerscher zijn dan ooit. De donna zeide: Mits hij geneest van
+die ziekte, zal ik tevreden zijn, daar het mij niet behaagt altijd
+als in een gevangenis te leven; doe wat gij wilt. Toen zeide de abt:
+Goed, ik zal het doen, maar welke belooning zal ik krijgen voor dien
+dienst? Mijn vader, zeide de donna, dat wat gij verkiest, mits ik
+het kan; maar wat kan een vrouw als ik doen voor een man als gij,
+dat hem bevalt. Toen zeide de abt: Madonna, gij kunt niet minder voor
+mij doen dan ik voor u, omdat, wanneer ik er toe bereid ben te doen,
+wat uw welzijn en troost moet zijn, gij evenzoo dat kunt doen, wat
+tot heil en geluk van mijn leven kan strekken. Toen zeide de donna:
+Indien dit zoo is, ben ik bereid. Dan, zei de abt, zult gij mij uw
+liefde geven en gij zult mij met u te goed doen, waarnaar ik zoo vurig
+verlang en wat mij verteert. De donna antwoordde bij die woorden geheel
+verschrikt: Wee mij, mijn vader, wat vraagt gij? Ik geloofde, dat gij
+een heilige waart en gaat het nu voor heilige mannen aan degenen, die
+tot hen komen om raad, zulke dingen te vragen? Hierop hernam de abt:
+Mijn schoone ziel, verwonder u niet, omdat hierdoor de heiligheid
+niet minder wordt, daar die in de ziel zetelt en wat ik u vraag een
+zonde des lichaams is. Maar hoe dit ook zij, uw begeerlijke schoonheid
+heeft zooveel geweld over mij gehad, dat de liefde mij dwingt aldus te
+handelen. En ik zeg u, dat gij meer dan andere donna's op uw schoonheid
+u kunt beroemen, daar ik meen, dat zij aan de heiligen behaagt, die
+gewoon zijn die des hemels te zien en bovendien hoewel ik abt ben, ben
+ik een man als de anderen en gelijk gij ziet, ben ik nog niet oud. Dat
+moet voor u niet moeilijk zijn om te doen; gij moet het integendeel
+verlangen, omdat, terwijl Ferondo in het vagevuur zal blijven, ik u,
+die u bij nacht gezelschap houdt, dien troost zal geven, dien hij u
+moest schenken. Nooit zal iemand er iets van merken, daar ieder van
+mij dit gelooft en meer dan wat gij kort geleden geloofde. Weiger
+de genade niet, die God u schenkt, want de vrouwen zijn talrijk,
+die zouden begeeren wat gij hebben kunt en zult hebben, indien gij
+wijs naar mijn raad luistert. Behalve dat heb ik mooie juweelen en
+kostbare steenen, die ik niet wil, dat aan een ander zullen behooren
+dan aan u. Doe dus, mijn zoete hoop, voor mij, wat ik voor u gaarne
+doe. De donna hield het gelaat omlaag en wist niet hoe hem te weigeren
+en het hem toe te staan scheen haar ook niet goed; daardoor scheen
+de abt, die zag, hoe zij had geluisterd en niet dadelijk antwoordde,
+dat hij haar al half had overreed en ging met vele andere woorden na
+de laatsten voort, eer hij ophield en omdat hij zich ingepraat had,
+dat dit wèl gedaan was. Daardoor zeide zij heel verlegen, dat zij
+tot elk verzoek van hem bereid was, maar niet te kunnen voor Ferondo
+in het vagevuur was gegaan. Hierop antwoordde de abt zeer tevreden:
+Wel, wij zullen maken, dat hij er dadelijk naar toegaat, zorg maar,
+dat hij morgen of overmorgen mij komt opzoeken.
+
+Na deze woorden en na haar heimelijk een zeer fraaien ring in handen te
+hebben gegeven, liet hij haar gaan. De donna verheugd over het geschenk
+en in afwachting van de anderen, keerde tot haar gezellinnen terug om
+bijna wonderbare dingen te vertellen over de heiligheid van den abt
+en ging met hen naar huis. Een paar dagen daarna ging Ferondo naar de
+abdij, waar, zoodra de abt hem zag, deze zich voornam hem naar het
+vagevuur te sturen en zocht naar een poeder van wonderbare kracht,
+dat hij van een machtig Vorst had gekregen uit de streken van den
+Levant, die beweerde, dat de Oude van den Berg [59] het gewoon was te
+gebruiken, wanneer hij iemand slapend naar het paradijs wou sturen, of
+hem er uit voeren, en dat het in meerdere of mindere dosis gegeven,
+zonder eenige hindernis meer of minder hem deed slagen, die het
+nam, en dat zoolang zijn kracht duurde, het voor drie dagen slapen
+voldoende was. Hij gaf het in een beker wijn, die nog troebel was,
+aan Ferondo in zijn cel te drinken zonder dat die het merkte en voerde
+hem vervolgens in het klooster, waar hij met verschillende anderen
+van zijn monniken zich over zijn dwaasheden begon te vermaken. Het
+duurde niet lang of het poeder begon te werken en Ferondo werd door
+zulk een plotselingen en zwaren slaap bevangen, dat hij nog staande
+insluimerde en zoo neerviel. De abt, die net deed of hij ongerust
+werd over dit ongeval, liet hem ontkleeden, koud water halen, het in
+zijn gezicht werpen en vele andere middelen beproeven om hem tot het
+leven terug te voeren en het bewustzijn te hergeven, alsof hij door
+een of andere maagaandoening of iets anders was aangetast. Toen de
+abt en de monniken zagen, dat hij van dit alles niets gewaar werd,
+men hem den pols voelde en geen gevoel bespeurde, geloofden allen als
+zeker, dat hij dood was. Daarom lieten zij aan zijn vrouw en aan zijn
+bloedverwanten zeggen, dat zij er allen haastig heen zouden komen
+en toen de vrouw met haar familie hem eenigen tijd hadden beweend,
+werd hij, gekleed als hij was, door den abt in een doodkist gelegd.
+
+De donna keerde naar huis terug en zeide, dat zij nooit van een klein
+kind wilde scheiden, dat zij van hem had en aldus achtergebleven
+begon zij het kind en den rijkdom te beheeren, die aan Ferondo
+behoord hadden.
+
+Gedurende den nacht stond de abt met een bologneeschen monnik in wien
+hij veel vertrouwen stelde en welke dien dag van Bologna gekomen was,
+heimelijk op; zij haalden Ferondo uit de kist en droegen hem in een
+gewelf, waarin men in 't geheel geen licht zag en dat tot gevangenis
+was ingericht voor monniken, die iets misdreven hadden. Nadat zij
+hem als monnik hadden aangekleed, zetten zij hem op een bos stroo en
+lieten hem daar blijven, tot hij tot zich zelf zou komen. Ondertusschen
+begon de bologneesche monnik, door den abt onderricht van wat hij
+te doen had, zonder dat anderen er iets van wisten, op te letten,
+tot Ferondo ontwaakte. De abt ging den volgenden dag met eenigen van
+zijn monniken bij wijze van bezoek naar het huis van de donna, welke
+hij in het zwart gekleed vond en bedroefd, en na haar wat getroost
+te hebben herinnerde hij haar de belofte. De donna zag zich vrij en
+zonder belemmering van Ferondo of anderen en bespeurde bovendien aan
+den vinger van den abt een anderen schoonen ring, zeide, dat zij bereid
+was en stelde met hem vast, dat hij den volgenden nacht kwam. Zoo
+ging de abt, toen de nacht inviel, gekleed in het gewaad van Ferondo
+en door zijn monnik vergezeld, sliep met haar tot den morgen met
+het grootste genot en welbehagen en keerde toen naar de abdij terug,
+welken weg hij voor denzelfden dienst vaak aflegde en ieder, zoowel bij
+het komen als bij het gaan, als hij een keer ontmoet werd, geloofde,
+dat het Ferondo was, die door die streek liep om een boete te doen
+en er werden heel wat praatjes over verteld onder het grootste deel
+der dorpers en ook aan de vrouw zelf, die wel wist, wat het beteekende.
+
+Toen Ferondo ontwaakte en zich daar bevond zonder te weten waar hij
+was, kwam de bologneesche monnik binnen met een vreeselijke stem en
+met een roede in de hand, pakte hem beet en gaf hem een flink pak
+slaag. Ferondo, klagend en schreeuwend deed niets dan vragen: Waar ben
+ik? waarop de monnik antwoordde: Je bent in het vagevuur. Wat! zei
+Ferondo: dus ik ben dood? De monnik hernam: Welzeker. Hierop begon
+Ferondo over zich zelf te huilen en over zijn vrouw en zijn zoon
+en vertelde de ongehoordste dingen van de wereld. Toen bracht de
+monnik hem te eten en te drinken. Ferondo dit ziende zeide: O, eten de
+dooden? Ja, zei de monnik, en wat ik u breng, is datgene, wat uw vrouw
+vanmorgen naar de kerk bracht om missen te laten lezen voor uw ziel en
+God de Heer wil, dat dit u hier wordt aangeboden. Toen sprak Ferondo:
+Heere, geef haar een goed jaar, ik wenschte haar zeer veel goeds, voor
+ik stierf, zóó dat ik haar den ganschen nacht in mijn armen hield en
+niets deed dan haar kussen en meer, wanneer ik er lust in had. Daarop,
+omdat hij er groote behoefte aan had, begon hij te eten en te drinken
+en zeide, omdat de wijn hem niet goed genoeg scheen: God zal haar
+straffen, omdat zij aan den priester geen wijn gaf uit het vat tegen
+den muur. Maar toen hij had gegeten, pakte de monnik hem opnieuw beet
+en gaf hem met dezelfde roede een groot pak ransel. Ferondo zei tot
+hem, na te hebben geschreeuwd: Zeg, waarom doe jij mij dat? De monnik
+sprak: Omdat God de Heer mij bevolen heeft, dat het u twee keer per
+dag gebeurt. En waarom? vroeg Ferondo. De monnik voegde er bij: Omdat
+jij jaloersch bent geweest, terwijl je de beste donna had, die er in
+jou streken als echtgenoote te vinden was. Wee mij, klaagde Ferondo,
+gij zegt de waarheid en zij was de zachtzinnigste, zij was zoeter dan
+suiker; maar ik wist niet dat God het den man kwalijk nam jaloersch
+te wezen; anders zou ik het niet geweest zijn. De monnik sprak: Gij
+had dit moeten bemerken, toen gij daarboven leefde en er u van moeten
+zuiveren en als het ooit gebeurt, dat gij er terug keert, zorg dan in
+gedachten te houden, wat ik nu bij u maken zal, dat gij daar nooit meer
+jaloersch zult zijn. Ferondo zeide: Och, keert daar wel iemand terug,
+die sterft? Zeker, zei de monnik, als God het wil. O, antwoordde
+Ferondo, als ik er ooit terugkeer, zal ik de beste echtgenoot ter
+wereld zijn, ik zal haar nooit slaan, ik zal haar nooit beleedigen,
+behalve over den wijn, dien zij mij vandaag heeft gestuurd, en ook
+omdat zij mij geen kandelaar heeft gezonden en ik in het duister
+heb moeten eten. De monnik sprak: Dat deed ze wel, maar zij branden
+bij de missen. O, zei Ferondo, gij zegt de waarheid, en voorzeker,
+indien ik er terugkeer, zal ik haar laten doen, wat zij wil. Maar
+zeg mij, wie zijt gij, dat gij mij dat doet? De monnik antwoordde:
+Ik ben ook dood en kom van Sardinië en omdat ik het vroeger zeer
+prees in mijn heer jaloersch te zijn, ben ik door God tot dezelfde
+straf gedoemd, die ik u moet geven tot eten en drinken en slaag, tot
+God over u en mij anders zal beschikken. Ferondo vroeg: Zijn er geen
+anderen dan wij met ons beide? De monnik hervatte: Zeker, duizenden,
+maar gij kunt ze zien noch hooren evenmin als zij u. Ferondo vroeg:
+hoever zijn wij van onze landen? Hojo, antwoordde de monnik: heel
+wat verder dan wij kunnen rijden. Duivels, dat is ver! riep Ferondo
+en naar het mij schijnt, moeten wij buiten de wereld zijn, zoo'n
+afstand als dat is. Aldus met zulke en gelijksoortige gesprekken,
+met eten en slaag werd Ferondo tien maanden lang gevangen gehouden,
+in welke de abt dikwijls genoeg zeer gelukkig de schoone donna bezocht
+en vaak met haar de mooiste gelegenheid van de wereld had.
+
+Maar zooals de ongelukken gebeuren, werd de donna zwanger en daar zij
+het spoedig had bemerkt, zeide zij het aan den abt; daarom scheen het
+beide goed, dat Ferondo dadelijk uit het vagevuur tot het leven zou
+worden teruggeroepen en dat hij tot haar terugkeerde en zij vertelde,
+dat ze van hem zwanger was.
+
+De abt liet aldus den volgenden nacht met een nagemaakte stem
+Ferondo in de gevangenis roepen en hem zeggen: Ferondo, troost u,
+want het behaagt God, dat gij ter wereld terugkeert; daar opgestegen
+zult gij van uw vrouw een zoon krijgen, dien gij den naam moet geven
+van Benedetto, omdat u die genade geschonken is door de gebeden van
+uw heiligen abt en van uw vrouw en door de liefde van den heiligen
+Benedictus. Toen Ferondo dit hoorde, was hij zeer blijde en zeide:
+Dat bevalt mij zeer. Onze Lieve Heer geve aan mijnheer den goeden
+God een goed jaar en aan den abt en aan Sint Benedictus en aan mijn
+goede, zoete, lieve vrouw. De abt liet hem in den wijn, dien hij hem
+stuurde, zooveel van het poeder sturen, dat hij hem misschien vier
+uur deed slapen, hem zijn kleeren terug gaf en hem met zijn monnik
+samen stil weer in de kist legde, waarin hij opgesloten was geweest,
+'s Ochtends bij het krieken van den dag kwam Ferondo bij zinnen,
+en zag door een spleet van de kist licht, wat hij wel in geen tien
+maanden gezien had: daarom, nu hij meende weer levend te worden,
+begon hij te roepen: _Doe mij open! doe mij open!_ en hij begon
+zelf hard met het hoofd tegen den deksel van de kist te bonzen,
+zoo sterk, dat hij dien, omdat ze niet zwaar was, ophief en bijna
+weg schoof. Toen de monniken de vroegmetten hadden opgezegd, liepen
+zij daarheen, herkenden de stem van Ferondo en zagen hem al uit de
+kist komen; zij door de vreemdheid van dit feit ontzet, vluchtten en
+gingen naar den abt. Deze, die deed, alsof hij uit het gebed zich
+verhief, zeide: Mijn zonen, weest niet bevreesd, neem het kruis en
+het wijwater en kom bij mij, en laat ons dat aanschouwen wat Gods
+macht wil openbaren, en zoo deed hij. Ferondo was geheel wit als een
+man, die langen tijd den hemel niet had kunnen zien, uit de kist te
+voorschijn gekomen. Toen hij den abt zag, viel hij dien te voet en
+zeide: Mijn vader, uw gebeden, naar wat mij werd geopenbaard, en die
+van Sint Benedictus en van mijn vrouw hebben mij uit de pijnen van
+het vagevuur bevrijd en mij in het leven doen terugkeeren waarom ik
+God bid, dat hij u een goed jaar zal geven en goede dagen, nu en het
+geheele leven door. De abt zeide: Geprezen zij Gods macht, ga dan,
+mijn zoon, nadat Hij u hier heeft teruggezonden en troost uw vrouw,
+die steeds, sinds gij uit dit leven zijt gegaan, in tranen is gebleven,
+en wees van nu af aan Gods vriend en dienaar. Ferondo zeide: Mijn heer,
+dit is mij goed gezegd, laat mij maar gaan, want, zoodra ik haar zal
+vinden, zal ik haar zoo kussen als ik haar liefheb. De abt, die met
+zijn monniken was achtergebleven, veinsde over die gebeurtenis een
+groote verbazing en liet er vroom het _Miserere_ om zingen.
+
+Ferondo keerde naar zijn dorp terug, waar ieder hem schuw aanzag,
+gelijk men het vreeselijke schouwspelen pleegt te doen, maar hij
+riep de menschen terug en hield vol, dat hij weer uit den doode was
+opgestaan. Ook zijn vrouw was evenzeer bang voor hem. Maar toen men
+wat meer gerust gesteld was, en men zag, dat hij levend was, en men
+hem heel wat vroeg, die veilig uit het vagevuur was weer gekomen,
+antwoordde hij allen en bracht hun tijdingen van de zielen van hun
+verwanten en verzon uit zichzelf de schoonste fabels van de wereld
+over de dingen uit het vagevuur en vertelde ook in aller aanwezigheid
+van de openbaring hem gedaan bij monde van Ragnolo Braghiello [60],
+voor hij weer opstond. Hierop naar zijn vrouw teruggekeerd, en weer in
+het bezit gekomen van zijn goederen maakte hij haar zwanger, naar hij
+meende, en toevallig gebeurd het, dat op den gewenschten tijd volgens
+de meening van dwazen, die gelooven, dat de vrouw de kinderen negen
+maanden dragen--de donna een zoon baarde, die Benedicto Ferondo werd
+genoemd. De reis van Ferondo en zijn woorden, daar iedereen geloofde,
+dat hij weer was opgestaan, deden de faam der heiligheid van den abt
+zonder einde toenemen.
+
+Ferondo, die wegens zijn minnenijd veel slaag had gehad, was er zoo
+van genezen, dat hij volgens de belofte, voor den abt aan de donna
+gedaan, voortaan nooit meer jaloersch was. De donna leefde hierdoor
+tevreden en eerbaar met hem als vroeger, zoo eerbaar, dat, wanneer
+zij kans zag zij gaarne met den heiligen abt samen kwam, die haar
+goed en ijverig in haar grootste behoeften had gediend.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Gilette de Narbonne geneest den koning van Frankrijk van
+    een zweer. Zij vraagt tot echtgenoot Bertram de Roussillon,
+    die haar tegen zijn zin huwt en naar Florence gaat uit
+    baloorigheid. Hij wordt er verliefd op een jong meisje, onder
+    wier naam Giletta met hem slaapt en van hem een tweeling
+    krijgt. Hierna begint hij haar te beminnen en behoudt haar
+    tot vrouw._
+
+
+Daar de koningin het voorrecht van Dioneo niet wilde vernietigen,
+bleef alleen aan haar te spreken over, toen hiermee de geschiedenis
+van Lauretta ten einde was. Daarom begon deze, zonder te wachten, dat
+de haren het haar verzochten en zeer verlangend te vertellen, aldus:
+
+Wie zal een verhaal doen, dat mooi schijnt, na dit van Lauretta te
+hebben gehoord? Zeker is het een voordeel voor ons geweest, dat zij
+niet de eerste was, want alsdan zouden die van de anderen weinig
+hebben bekoord, maar toch hoop ik, dat het nog zal gebeuren met die,
+welke nog dezen dag verteld moeten worden. Maar hoe het ook zij,
+wat mij nu over het voorgestelde onderwerp invalt, zal ik u verhalen.
+
+Er leefde in het koninkrijk Frankrijk een edelman, dien men Isnard,
+graaf de Roussillon noemde, die, omdat hij niet zeer gezond was,
+altijd een dokter bij zich hield, meester Gérard de Narbonne
+genaamd. Genoemde graaf had een eenigen, kleinen zoon Beltram [61]
+genaamd, die heel mooi en aardig was en dien men met andere kinderen
+van zijn leeftijd opvoedde, onder welken een kind was van dien dokter,
+dat Giletta heette. Dit meisje voelde voor dien Beltram een eindelooze
+liefde en heviger dan gewoonlijk op dien teederen leeftijd het geval
+is. Toen de graaf dood was en hij in handen des konings werd gesteld,
+moest hij naar Parijs gaan, waarover het jonge meisje ontroostbaar
+bleef. Toen haar vader kort daarop insgelijks stierf, was zij, als zij
+maar een gunstige gelegenheid had kunnen vinden, graag daarheen getogen
+om Beltram te zien. Maar daar zij streng bewaakt werd, omdat zij rijk
+en alleen was achtergebleven, zag zij er geen eerlijk middel toe. Daar
+zij al op huwbaren leeftijd kwam en Beltram nooit had kunnen vergeten,
+had zij al velen, aan wie haar verwanten haar wilden doen trouwen,
+geweigerd zonder de reden te verklaren. Terwijl zij meer dan ooit
+van liefde voor Beltram brandde, daar zij gehoord had, dat hij een
+zeer schoon jonkman was geworden, kwam de tijding tot haar, dat de
+koning van Frankrijk door een gezwel, dat hij op de borst had en dat
+slecht was genezen, een zweer had overgehouden, die hem zeer veel pijn
+en angst veroorzaakte. Er was nog geen geneesheer te vinden, hoewel
+velen het beproefd hadden, die hem hiervan hadden kunnen bevrijden,
+maar allen hadden het verergerd. Hierdoor wilde de koning daarover
+wanhopig van geen enkele verdere raad of hulp weten. Maar ook was de
+jonge dame nu zeer tevreden en dacht zij niet alleen een gewettigde
+reden te hebben om naar Parijs te gaan, maar als het de kwaal was,
+welke zij onderstelde, kon zij het licht gedaan krijgen om Beltram
+tot echtgenoot te bezitten. Vandaar, dewijl zij vroeger van haar
+vader heel wat had geleerd, dat zij haar poeder van zekere heilzame
+kruiden klaarmaakte, voor de ziekte, welke zij het meende te zijn,
+te paard steeg en naar Parijs ging.
+
+Zij hield zich eerst met niets anders bezig dan Beltram te zien en
+daarna voor den koning verschenen, vroeg zij hem als gunst haar zijn
+kwaal te toonen. De koning, die haar een schoon en voorkomend jong
+meisje vond, kon haar niet weigeren en toonde haar die. Zoodra zij
+die zweer gezien had, maakte zij zich dadelijk sterk die te kunnen
+genezen en zeide: Majesteit, als het u behaagt, heb ik hoop op God u
+zonder eenige pijn of lijden in acht dagen van dit ongemak te hebben
+verlost. De koning spotte in zich zelf eerst om haar woorden en zeide:
+Wat de beste doktoren van de wereld niet hebben gekund of geweten,
+zou een jonge vrouw dat vermogen? Hij bedankte haar dus voor haar
+goeden wil en antwoordde, dat hij zich had voorgenomen niet meer den
+raad van een dokter te volgen. Het meisje sprak: Heer, gij minacht
+mijn kunde, omdat ik jong en vrouw ben, maar ik herinner u er aan, dat
+ik niet met mijn wetenschap genees, maar met Gods hulp en de kennis
+van meester Gerard de Narbonnees, die mijn vader was en een zeer
+beroemd arts, toen hij leefde. Toen dacht de koning bij zich zelf:
+Misschien is zij mij van God gezonden; waarom beproef ik niet, wat
+zij kan doen, daar zij zegt mij in korten tijd te zullen genezen? En
+na besloten te hebben het te beproeven, zeide hij: En als u mij niet
+geneest, mejuffrouw, na mij van mijn besluit te hebben afgebracht,
+wat wilt gij, dat er uit volgt? Heer, antwoordde de jonge dame,
+laat mij bewaken en als ik u in acht dagen niet genees, laat mij dan
+verbranden; maar als ik u wel herstel, wat zal ik dan voor belooning
+krijgen? De koning hernam: Gij schijnt mij nog ongetrouwd; indien gij
+dit doet, zullen wij u goed en voornaam uithuwen, Het jonge meisje
+zeide: Neen, het doet mij waarlijk genoegen, dat gij mij uithuwt,
+maar ik wil een echtgenoot gelijk ik u zal vragen zonder een van uw
+zonen of een prins van het vorstelijk Huis te verlangen. De koning
+beloofde haar dadelijk dit te doen. Het meisje begon onverwijld haar
+kuur en voor den vastgestelden termijn maakte zij hem beter. Hierdoor
+zeide de koning, toen hij zich genezen gevoelde: Mejuffrouw, u hebt
+uw echtgenoot gewonnen. Zij antwoordde: Dan, heer, heb ik Beltram de
+Roussillon gewonnen, welke ik van af mijn kindsheid begon te beminnen
+en die ik altijd zeer lief heb gehad. Het scheen den koning een lastig
+ding om haar dien te schenken, maar omdat hij het beloofd had en
+zijn woord niet wilde breken, liet hij hem tot zich roepen en zeide
+tot hem: Beltram gij zijt nu een groot, volwassen man; wij willen,
+dat gij terugkeert om uw graafschap te besturen en gij zult een jonge
+dame met u mede voeren, die wij u tot echtgenoote hebben gegeven.
+
+Beltram vroeg: En wie is die jonge dame, heer? De koning antwoordde:
+Het is degene, die mij met haar geneesmiddelen de gezondheid heeft
+terug geschonken. Beltram, die haar kende en gezien had, zeide, hoewel
+zij hem zeer schoon leek maar wist, dat zij niet van een afkomst was,
+die met zijn adel overeenstemde, zeer verontwaardigd: Heer, waarom wilt
+gij mij een doktores tot vrouw geven? God verhoede, dat ik ooit zoo'n
+vrouw neem. De koning antwoordde: Wilt gij dan, dat wij ons woord niet
+nakomen, wat wij om onze gezondheid te herwinnen aan die jonge dame
+gaven, die u als loon hiervoor tot man vroeg? Heer, hernam Beltram,
+gij kunt mij alles ontnemen, wat ik bezit en mij geven als uw onderdaan
+aan wien het u behaagt. Maar wees er zeker van, dat ik nooit over dit
+huwelijk tevreden zal wezen. Toch--sprak de koning--zult gij het zijn,
+omdat de jonge dame mooi en wijs is en veel van u houdt; daarom hopen
+wij, dat gij een veel aangenamer leven met haar zult hebben dan met
+een edelvrouw van hooger geboorte. Beltram zweeg en de koning liet
+groote toebereidselen maken voor het bruiloftsfeest. Toen de hiervoor
+bestemde dag gekomen was, huwde Beltram, hoe ongaarne hij het ook deed,
+de juffrouw, die hem meer dan zichzelf liefhad. Hierop als iemand, die
+reeds bij zichzelf heeft bedacht, wat hem te doen staat, zeide hij,
+dat hij naar zijn graafschap wilde terugkeeren en er het huwelijk
+wilde voltrekken en vroeg verlof aan den koning. Hij steeg te paard
+en ging niet naar zijn graafschap, maar begaf zich naar Toscane. Hij
+wist, dat de Florentijnen oorlog voerden met de Sienneezen en hij koos
+voor de eersten partij. Hij werd bij hen met vreugde en eer ontvangen
+en tot kapitein gemaakt van een zeker aantal manschappen. Toen hij
+van hen goeden voorraad had ontvangen, bleef hij een langen tijd in
+hun dienst. De jonge vrouw weinig tevreden met dit voorval, hoopte
+door goed te werk te gaan hem in zijn graafschap terug te roepen
+en ging naar Roussillon, waar zij door allen als hun gebiedster werd
+ontvangen. Daar vond zij, gedurende den langen tijd, dat zij zonder den
+graaf was, alles verwaarloosd en in verwarring en als een verstandige
+vrouw bracht zij alles weer in orde. Haar onderhoorigen waren hierover
+zeer tevreden, stelden haar zeer hoog, droegen haar groote liefde toe
+en laakten den graaf zeer, dat hij met haar niet tevreden was. Toen
+de dame in het land alles in orde had gebracht, deed zij dit aan den
+graaf door twee ridders weten en verzocht hem, indien het om haar was,
+dat hij niet in het graafschap kwam, het haar te berichten en dat
+zij dan om hem genoegen te doen, zou vertrekken. Hierop antwoordde
+deze zeer hard: Laat zij daarin haar zin volgen, ik voor mij zal bij
+haar komen, wanneer zij dezen ring aan den vinger heeft en een zoon
+van mij gewonnen op den arm. Hij stelde dien ring zoo op prijs, dat
+hij er nooit van scheidde wegens de kracht, die men hem had verteld,
+dat deze bezat. De twee ridders begrepen de hardheid van de voorwaarde
+gesteld in die bijna onmogelijke dingen en ziende, dat zij door hun
+woorden hem niet van zijn plan konden afbrengen, keerden zij naar
+de donna terug en verhaalden haar zijn antwoord. Deze zeer bedroefd,
+overlegde na lang nadenken of die twee dingen mogelijk konden worden,
+omdat zij dan haar echtgenoot terug kreeg.
+
+En na gedaan te hebben wat zij plicht dacht, verzamelde zij een deel
+der grootste en voornaamste vazallen van haar graafschap, vertelde hun
+geregeld en met zachte woorden, wat zij al gedaan had uit liefde voor
+den graaf en toonde, wat er uit was voortgekomen. Ten slotte zeide
+zij, dat haar plan niet was door haar verblijf aldaar den graaf in
+eeuwige ballingschap te houden, maar dat zij integendeel de rest van
+haar leven met pelgrimstochten wilde doorbrengen en met diensten van
+barmhartigheid tot heil van haar ziel. Zij verzocht hun, dat zij de
+bewaking en de regeering van het graafschap overnamen en aan den graaf
+zouden berichten, dat zij het gebied vrij en verzorgd gelaten en er
+zich uit verwijderd had om nooit meer in Roussillon terug te keeren.
+
+Toen zij zoo sprak, werden er heel wat tranen door de goede vazallen
+geschreid en veel beden tot haar gericht, opdat het haar zou behagen
+van plan te veranderen en te blijven, maar zij bereikten niets. Zij,
+na hen aan God te hebben aanbevolen, ging vergezeld van een neef en
+een kamervrouw in pelgrimskleederen, goed voorzien van geld en dure
+edelsteenen op weg zonder te weten, waar zij heen ging en zij hield
+geen rust voor zij binnen Florence was. Bij toeval daar aangekomen,
+trok zij zich terug in eene kleine herberg, welke een goede weduwe
+hield en bleef daar geheel als een arme pelgrimsvrouw verlangend iets
+van haar heer te hooren. Toevallig zag zij aldus den volgenden dag
+Beltram te paard met zijn compagnie de herberg voorbijgaan en zij
+vroeg, hoe goed zij hem ook kende, wie hij was. De herbergierster
+antwoordde: Dat is een aardig en hoffelijk, vreemd edelman, die
+graaf Beltram heet en die in deze stad zeer bemind is. Het is de
+verliefdste man ter wereld op een van onze buren, een edelvrouw maar
+arm. Ze is zeer fatsoenlijk en huwt nog niet uit armoede, maar blijft
+bij haar moeder, een zeer wijze en goede donna. En misschien, als die
+haar moeder niet was, had zij al gedaan wat aan den graaf zou hebben
+behaagd. Toen de gravin die woorden hoorde, onthield ze die goed en na
+alles nauwkeurig te hebben onderzocht en elke bijzonderheid te hebben
+gezien, vormde zij haar plan. Nadat haar het huis was aangewezen en
+de naam van de donna en van haar dochter, bemind door den graaf, ging
+zij er op een dag in pelgrimskleed stil heen. Zij vond de donna en
+haar dochter in armoede, groette hen en zeide aan de donna, dat zij,
+wanneer het haar schikte, haar wilde spreken. Nadat de edelvrouw
+was opgestaan, zeide zij bereid te zijn haar aan te hooren en toen
+zij alleen in een kamer getreden waren en zich neerzetten, begon de
+gravin: Madonna, het schijnt mij, dat de fortuin u als mij vijandig
+is, maar als gij wilt, zult gij toevallig ons beiden, u en mij,
+tevreden kunnen stellen. De donna antwoordde, dat zij niets anders
+verlangde dan zich op eerzame wijze te troosten. De gravin vervolgde:
+Ik heb uw woord noodig, maar als ik er op vertrouw en gij bedriegt
+mij, zult gij uw eigen zaken en de mijnen bederven. Zeker, zei de
+edelvrouw, zeg mij al, wat u bevalt, want nooit zult gij u door mij
+bedrogen vinden. Toen vertelde haar de gravin, die begon over haar
+eerste liefde, wie zij was, en wat er geschied was tot op dien dag
+van haar bezoek zóó, dat de edelvrouw vertrouwde op haar woorden, ook
+omdat zij die al ten deele van anderen gehoord had en kreeg medelijden
+met haar. De gravin vertelde haar lotgevallen en ging voort: Gij hebt
+bij mijn andere ongelukken die twee dingen gehoord, die ik noodig heb
+om mijn man terug te krijgen. Ik ken niemand anders, die ze mij kan
+verschaffen dan gij, indien het waar is, wat ik verneem, dat de graaf,
+mijn echtgenoot, ten zeerste uw dochter bemint.
+
+De edelvrouw antwoordde: Madonna, of de graaf mijn dochter bemint,
+weet ik niet, maar hij geeft er zich zeer den schijn van. Maar wat
+kan ik hierbij doen, dat gij verlangt? Madonna, antwoordde de gravin,
+ik zal het u zeggen. Doch ten eerste wil ik u dat uiteenzetten, wat ik
+wil, dat er voor u uit volgt, indien gij mij van dienst zijt. Ik zie,
+dat uw dochter schoon en groot genoeg is voor een huwelijk en naar
+wat ik vernomen heb en meen te begrijpen, is het gebrek aan geld om
+haar uit te huwen, dat u haar thuis doet houden. Ik ben van plan tot
+loon voor den dienst die gij mij zult bewijzen, haar van mijn geld
+spoedig een bruidschat te schenken, die gij zelf voornaam genoeg
+zult achten en voldoende om haar te laten trouwen. De donna, die
+het noodig had, beviel dit, maar daar zij een adellijken geest had,
+zeide zij: Mevrouw, zeg mij wat ik voor u kan verrichten en als dat
+mij fatsoenlijk schijnt, zal ik het gaarne doen en gij zult daarna
+handelen gelijk gij verkiest. De gravin zeide: Ik heb noodig, dat gij
+door iemand, dien gij vertrouwt, aan den graaf mijn echtgenoot, laat
+zeggen, dat uw dochter bereid is hem elk genoegen te doen, mits zij
+er zeker van kan zijn, dat hij haar zoo bemint gelijk hij voorgeeft en
+dat zij het nooit moet gelooven, indien hij haar niet den ring geeft,
+dien hij aan de hand draagt en van welken zij gehoord heeft, dat hij
+daaraan zoo gehecht is. Als hij u dien geeft, zult gij dien aan mij
+schenken en daarna zult gij uw dochter opdragen te zeggen, dat zij
+gereed is zijn genoegen te doen. Gij zult hem in 't geheim hier laten
+komen en gij zult mij in plaats van uw dochter aan zijn zijde doen
+liggen. Misschien zal God mij de genade schenken zwanger te worden
+en zoo met zijn ring aan den vinger en een kind door hem verwekt op
+den arm, zal ik hem heroveren en ik zal bij hem blijven gelijk een
+vrouw met haar man leven moet, en daarvan zult gij dan de oorzaak
+zijn. Dit scheen aan de edelvrouw een heel ding, daar zij vreesde,
+dat er misschien voor haar dochter schande uit volgen zou; maar daar
+zij toch vond, dat het een eerlijke zaak was, dat de goede dame haar
+man terugkreeg en dat zij tot een eerbaar doel zich er toe zetten om
+dit te doen, vertrouwde zij op haar goede en fatsoenlijke gezindheid
+en beloofde het niet alleen aan de gravin maar binnen weinige dagen
+met geheime voorzorg, volgens den last haar opgedragen, had zij
+dien ring (hoe bezwaarlijk dit den graaf ook scheen) en liet haar in
+plaats van de dochter op meesterlijke wijze met hem samenslapen. Na
+de eerste samenkomsten zeer hartstochtelijk door den graaf verlangd,
+werd de gravin naar het Gode behaagde zwanger van twee knapen gelijk
+de tijdige bevalling deed blijken. En de edelvrouw bevredigde niet
+slechts eens de gravin met omhelzingen van haar echtgenoot maar
+vele malen, zoo heimelijk te werk gaande, dat hij er nooit een woord
+van wist. De graaf geloofde altijd, dat hij niet bij zijn vrouw was
+geweest maar bij degene, die hij beminde. Hij gaf haar, toen hij 's
+ochtends heenging, verscheidene schoone en dure geschenken, welke de
+gravin alle met zorg bewaarde.
+
+Toen zij zwanger was, wilde zij de edelvrouw niet langer lastig vallen
+met dien dienst, maar zij sprak tot haar: Mevrouw, God en u zij dank,
+heb ik nu, wat ik verlangde, en daarom is het tijd, dat ik doe wat u
+aangenaam zal zijn, opdat ik daarna vertrek. De edelvrouw zei haar,
+dat, indien zij had, wat zij begeerde, dit haar genoegen deed, maar
+dat zij het niet had gedaan met eenige hoop op belooning, doch omdat
+het haar scheen, dat zij dit moest doen om goed te handelen. De gravin
+ging voort: Madonna, dit bevalt mij zeer en van mijn kant ben ik niet
+van plan u iets te geven als belooning, maar om goed te doen, wat mij
+plicht schijnt. De edelvrouw toen door noodzakelijkheid gedwongen,
+vroeg haar met groote verlegenheid honderd lire om haar dochter te
+doen trouwen. De gravin, die haar verlegenheid zag en haar bescheiden
+vraag hoorde, gaf er haar honderd vijftig en zooveel schoone en dure
+juweelen, dat die evenveel waard waren, waarover de edelvrouw meer
+dan tevreden zoo goed zij kon de gravin bedankte, welke afscheid
+van haar nam en naar de herberg terugkeerde. De edelvrouw om aan
+Beltram elke reden te ontnemen iets meer te gelasten of om verder
+in haar huis te komen, ging met haar dochter te zamen in haar land
+naar de woning van haar verwanten. Wat Beltram betreft, hij ging
+naar zijn verblijf daar terug, toen hij eenigen tijd later door zijn
+vazallen werd geroepen en hoorde, dat de gravin zich had verwijderd. De
+gravin wetend, dat hij Florence had verlaten en naar zijn gebied was
+teruggekeerd, was zeer tevreden en bleef zoolang in die stad, tot het
+oogenblik der bevalling kwam en baarde twee jongens, die zeer op hun
+vader geleken en die zij met zorg liet zoogen. Toen het tijd werd,
+begaf zij zich op weg zonder door iemand gekend te worden, kwam te
+Montpellier en na eenige dagen te hebben uitgerust en omtrent den
+graaf inlichtingen te hebben gekregen en waar hij zich bevond en zij
+wist, dat hij op Allerheiligen te Roussillon een groot feest moest
+geven van edelvrouwen en ridders, ging zij weer in pelgrimskleed,
+gelijk zij gewoon was, daarheen. Zij vernam, dat de dames en heeren in
+het paleis van den graaf bijeen waren om aan tafel te gaan en zonder
+van kleederen te verwisselen klom zij met die knaapjes op haar armen
+naar de zaal en ging van gast tot gast, tot waar zij den graaf zag,
+wierp zich aan zijn voeten en zeide: Mijnheer, ik ben uw ongelukkige
+echtgenoote, welke om u in huis te laten terugkeeren en blijven,
+langen tijd rondgezworven heeft. Ik herwin u door God, zoo gij u
+aan de voorwaarden houdt mij gesteld door de twee ridders, die ik u
+toezond. Ziedaar op mijn armen niet slechts één zoon van u, maar twee
+en ziehier uw ring. Het is dus tijd, dat ik door u ontvangen word
+als uw vrouw volgens uw belofte. De graaf dit hoorende was geheel
+buiten zichzelf en herkende den ring en ook de kinderen, die zoo
+op hem leken, maar hij zeide: Hoe kan dit gebeurd zijn? De gravin
+tot groote verbazing van den graaf en van alle aanwezigen vertelde
+achtereenvolgens, wat er gebeurd was en hoe. De graaf, die zag, dat
+zij de waarheid sprak en haar volharding en haar scherpzinnigheid
+bewonderde en ook die zoo schoone knaapjes, wierp zoowel wegens de
+belofte, die hij had gedaan als om aan al zijn vazallen en edelvrouwen
+genoegen te doen, zijn wreede koppigheid van zich af, daar zij allen
+hem vroegen haar als zijn wettige echtgenoote voortaan te ontvangen
+en te eeren en deed de gravin opstaan. Hij omhelsde en kuste haar,
+herkende haar als zijn wettige vrouw en de kinderen als de zijnen. Hij
+liet haar met gewaden overeenkomstig haar rang kleeden en tot groote
+blijdschap van allen, die er waren en van al zijn andere vazallen,
+die dit vernamen, maakte hij niet alleen dien dag, maar vele anderen
+een zeer groot feest en van af dien tijd eerde hij haar steeds als
+zijn echtgenoote en vrouw, beminde haar en stelde haar zeer hoog.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Alibek wordt kluizenaarster. De monnik Rustico leert haar
+    den duivel naar de hel te sturen; dan vandaar geroofd, wordt
+    zij de vrouw van Neerbal._ [62]
+
+
+Dioneo, die ijverig bij het verhaal van de koningin had toegeluisterd,
+zag, dat het geëindigd was en dat aan hem alleen de beurt bleef om
+te vertellen. Zonder bevel af te wachten begon hij lachend: Genadige
+donna's. Gij hebt misschien nooit gehoord, hoe men den duivel terug
+jaagt naar de hel en daarom zonder af te wijken van het onderwerp,
+waarover gij allen gesproken hebt, ga ik u dit verhalen. Misschien kunt
+gij, als gij het verneemt, er de ziel bij winnen en erkennen, dat,
+hoezeer Amor veel liever de vreugdevolle paleizen en de fluweelige
+salons bewoont dan de armelijke hutten, hij niettemin tusschen de
+dichte bosschen, de wilde bergen en de verlaten spelonken zijn kracht
+doet gevoelen, waaruit men kan begrijpen, dat alles aan zijn macht
+onderworpen is.
+
+Dus om tot het feit te komen, zeg ik, dat in de stad Capsa [63]
+in Barbarije vroeger een zeer rijk man leefde, die behalve eenige
+zoons een schoone en lieve dochter had, die Alibek heette. Deze was
+geen Christin en daar zij van vele Christenen, die in de stad waren,
+het christelijk geloof en het dienen van God hoorde roemen, vroeg
+zij op een goeden dag aan een er van op welke wijze en hoe men het
+gemakkelijkst God kon dienen. Deze antwoordde haar, dat diegenen God
+het best dienden, die vooral de wereldsche zaken ontvluchtten gelijk
+zij deden, welke zich in de eenzaamheid der woestijnen van Thebaïda
+hadden terug getrokken. Het meisje, dat hoogst eenvoudig was en
+misschien veertien jaar oud, ging niet door een zelfbewust maar door
+een kinderlijk verlangen zonder er iemand iets van te laten merken,
+den volgenden morgen naar de woestijn van Thebaïda [64] geheel alleen
+in 't geheim en met groote inspanning den honger verdurend bereikte
+zij na eenige dagen die eenzame oorden. Zij zag van verre een huisje,
+ging er heen en vond op den drempel een heiligen man, die verwonderd
+haar te zien haar vroeg wat zij daar kwam zoeken. Zij antwoordde, dat
+zij door een ingeving van God in Zijn dienst zocht te komen en dat
+hij haar zou leeren, hoe het haar paste Hem te dienen. De waardige
+man, die haar jong en zeer schoon vond en vreesde, dat hij, als hij
+haar hield, door den duivel zou worden verleid, prees haar goede
+gezindheid en nadat hij haar eenige wortels had te eten gegeven en
+wilde appels en dadels en wat water om te drinken, zeide hij: Mijn
+dochter, niet ver van hier woont een heilig man, die in de dingen,
+welke gij zoekt meer meester is dan ik; gaat gij naar hem toe. Zij
+begaf zich op weg. Zij kwam bij hem en nadat zij dezelfde woorden
+vernam en verder ging, kwam zij aan de cel van een jongen kluizenaar,
+een zeer vroom en goed man, die Rustico heette en zij vroeg hem,
+wat zij ook de anderen gevraagd had.
+
+Deze om zijn standvastigheid op een groote proef te stellen, stuurde
+haar niet als de anderen weg, maar hield haar in zijn cel en toen
+de nacht kwam, maakte hij haar een bed van palmtakken en op dezen
+vroeg hij haar zich uit te strekken. Toen dit gedaan was, kon hij
+de verleiding niet langer weerstand bieden om slag te leveren. Hij
+weldra hierdoor bedrogen, boog zonder te veel verzet het hoofd en gaf
+zich als overwonnene over. En de heilige gedachten, de gebeden en de
+oefeningen ter zijde latend, begon hij in zijn herinnering de jeugd
+en de schoonheid van het jonge meisje terug te roepen en behalve dat
+te peinzen over den weg en de manier, die hij moest volgen bij haar,
+opdat zij niet bemerkte, hij als een besluiteloos man wilde bereiken,
+wat hij van haar verlangde.
+
+Na eerst eenige vragen gesteld te hebben als proef, bemerkte hij
+spoedig, dat zij nooit een man gekend had en dat zij even eenvoudig
+was, als zij er uit zag. Daarom maakte hij het plan om onder het
+voorwendsel van God te dienen haar tot zijn bevrediging over te
+halen. Voor alles toonde hij haar met vele woorden aan, hoezeer
+de duivel een vijand is van God den Heer en daarna gaf hij haar te
+verstaan, dat men hiermee den grootsten dienst deed aan God den duivel
+naar de hel terug te jagen, waartoe God hem verdoemd had. Het meisje
+vroeg hem, hoe hij dit deed. Rustico antwoordde hierop: Gij zult
+het spoedig weten en daartoe zult gij doen, wat gij mij ook zult
+zien verrichten. Hij begon zich van de weinige kleeren te ontdoen,
+die hij aanhad en bleef geheel naakt en zoo deed ook het kind; hij
+deed haar op de knieën liggen, alsof zij wilde bidden en plaatste
+haar recht tegenover hem. In die houding, toen Rustico meer dan
+ooit in begeerte ontbrand was door haar zoo schoon te zien, kwam
+de prikkel des vleesches, wat Alibek zag en verwonderd deed zeggen:
+Rustico, wat is dat, wat ik bij u zie, dat bij u zoo uitsteekt en wat
+ik niet heb? O mijn dochter, zeide Rustico, dat is de duivel, waarvan
+ik je gesproken heb. En ziet gij: hij kwelt mij nu in de hoogste mate,
+zoodat ik het ternauwernood kan uithouden. Toen zeide het jonge meisje:
+O God zij geloofd, dat ik beter af ben dan gij, omdat ik dien duivel
+niet heb. Rustico antwoordde: Gij zegt de waarheid, maar gij bezit iets
+anders wat ik niet heb en dat hebt gij daarvoor in ruil. Alibek hernam:
+Wat dan? Hierop antwoordde Rustico: Gij hebt de hel en ik verzeker u,
+dat ik geloof, dat God u hierheen heeft gezonden voor het heil van
+mijn ziel, opdat, terwijl die duivel mij zooveel kwelling veroorzaakt,
+gij zooveel medelijden moet hebben om toe te staan, dat ik hem in
+die hel breng, waardoor gij mij een zeer groote verlichting zult
+schenken en aan God een zeer groot welgevallen en dienst bewijzen,
+indien gij hier gekomen zijt om te doen, wat gij zegt. Het meisje
+antwoordde te goeder trouw: Mijn vader, daar ik die hel heb, mag dit
+gebeuren, wanneer het u zal behagen. Rustico sprak: Mijn dochter,
+wees gezegend, laten wij dan beginnen en laten wij hem er brengen,
+opdat hij mij dan met rust laat. Na die woorden legde hij het meisje
+op een van hun twee bedden en toonde haar, hoe zij zich moest houden
+om dien door God vervloekte gevangen te houden. Het meisje, dat nog
+nooit een duivel naar de hel had gestuurd, voelde eerst een weinig
+pijn, waarom zij tot Rustico zeide: Zeker, mijn vader, die duivel moet
+een kwade wezen, en werkelijk een vijand des Heeren, want zelfs in de
+hel doet hij anderen lijden, als hij er in is gestuurd. Rustico ging
+voort: Mijn dochter, hij zal er niet altijd zoo blijven. En om te
+zorgen, dat dit niet gebeurde, stuurden zij zes keer achter elkaar,
+voor zij van het bed opstonden den duivel naar de hel, zoodat zij
+hem eindelijk het hoofd deden buigen en hij zich stil hield. Maar
+daarna toen zij hem meermalen deden terugkeeren en het gehoorzame,
+jonge meisje zich er steeds toe leende, begon het spelletje haar te
+behagen en zeide zij tot Rustico: Ik zie wel, dat de waarde mannen
+in Capsa waarheid spraken, dat den Heer te dienen zulk een aangename
+zaak was. En zeker herinner ik mij niet, dat ik ooit iets anders
+deed, wat mij zooveel genoegen en behagen verschafte als den duivel
+naar de hel te jagen. Daarom meen ik, dat ieder, die zich met iets
+anders bezighoudt dan God te dienen een beest is. Hierdoor ging zij
+dikwijls Rustico opzoeken en zeide tot hem: Mijn vader, ik ben hier
+gekomen om God te dienen en niet om rust te houden; laten wij weer
+den duivel in de hel doen. Bij zoo'n gelegenheid zeide zij eens:
+Rustico, ik weet niet, waarom de duivel uit de hel vlucht, want als
+hij er zoo graag bleef, wanneer de hel hem ontvangt en gevangen houdt,
+zou hij er nooit uit komen.
+
+Doordat het meisje dikwijls Rustico uitnoodigde en tot den dienst des
+Heeren hem opwekte, trok zij hem zoo het katoen uit het hemd, dat
+hij zich koud voelde, wanneer een ander zou hebben gezweet. Daarom
+begon hij aan het meisje te zeggen, dat de duivel niet gekastijd
+en naar de hel gestuurd moest worden dan, wanneer hij trotsch het
+hoofd ophief. En wij hebben hem, Goddank, zoo getuchtigd dat hij den
+hemel bidt om rustig te blijven, en zoo legde hij aan het meisje het
+zwijgen op. Deze, toen zij zag, dat Rustico haar niet terug riep om den
+duivel naar de hel te sturen, zeide hem eens: Rustico, als uw duivel
+geranseld is en u geen last meer veroorzaakt, laat mijn hel mij geen
+rust, daarom zult gij goed doen, dat gij met uw duivel helpt om de
+razernij in mijn hel te stillen, gelijk ik u geholpen heb om met mijn
+hel den trots van uw duivel te buigen. Rustico, die van kruidwortelen
+en water leefde, kon moeilijk op de uitnoodigingen ingaan en zeide
+haar, dat er te veel duivels noodig zouden zijn om de hel tot bedaren
+te brengen, maar dat hij zou doen, wat hij kon. Zoo voldeed hij haar
+enkele malen maar zoo weinig, dat dit niet meer was dan een boon te
+werpen in den muil van een leeuw. Hierover was het jonge meisje zeer
+ontstemd wien hij God niet zoo scheen te dienen, als zij wilde.
+
+Terwijl tusschen den duivel van Rustico en de hel van Alibek dit door
+te veel begeerte en te weinig macht gaande was, brak er in Capsa
+een brand uit, die in het eigen huis den vader van Alibek, al zijn
+kinderen en dienaars verbrandde, zoodat Alibek de erfgename werd van
+al diens goederen. Dadelijk begon een jonkman Neerbal genaamd, die in
+bandeloosheid al zijn bezittingen verkwist had en vernam, dat zij nog
+leefde, haar te zoeken en vond haar terug, eer het gerecht beslag had
+gelegd op de goederen van haar vader als van een man gestorven zonder
+erfgenaam. Tot groot genoegen van Rustico en tegen den wil van haar
+bracht hij haar terug naar Capsa en nam haar tot vrouw en werd met
+haar te samen erfgenaam van het groote, ouderlijke goed. Doch toen
+haar gevraagd werd door de vrouwen, voor zij met Neerbal had geslapen,
+met wat zij God in de woestijn had gediend, antwoordde zij, dat zij
+Hem diende door den duivel naar de hel te jagen en dat Neerbal een
+groote zonde had bedreven door haar aan dien dienst te onttrekken. De
+vrouwen vroegen: Hoe jaagt men den duivel daarin? Het meisje toonde
+het hun met woorden en met gebaren. Zij moesten daar zoo om lachen,
+dat zij het nog doen en zeiden: Wordt maar niet neerslachtig kind,
+neen, want men doet dat hier ook en Neerbal zal God den Heer ook
+goed met u dienen. Toen daarna de een na de ander het door de stad
+verspreidden, werd het daar een algemeen gezegde, dat men God geen
+meer welgevalligen dienst kon bewijzen dan door de duivel in de hel
+te doen. Dit gezegde vandaar over zee gekomen bestaat nog. Daarom,
+jonge dames, die Gods genade noodig hebt, leer den duivel in de hel
+sturen, omdat dit den Heere welgevallig is en aan hen, die het doen
+en omdat er veel goeds uit kan geboren worden en volgen.
+
+Wel duizend malen had het verhaal van Dioneo de eerbare donna's doen
+lachen, zoo komiek schenen hun zijn woorden. Toen de historie ten
+einde was, en de koningin zag, dat de termijn van haar heerschappij was
+verstreken, hief zij daarom den lauwer van het hoofd, welke zij zeer
+lieftallig zette op dat van Filostrato en zeide: Wij zullen spoedig
+zien of de wolf beter de schapen weet te leiden dan de schapen het
+de wolven deden. Toen Filostrato dit hoorde zeide hij lachend: Als
+ik dat geloofd had, zouden de wolven aan de schapen geleerd hebben
+den duivel in de hel te jagen niet erger dan Rustico bij Alibek deed
+en spreekt daarom niet van de wolven, waar gij nog geen schapen zijt
+geweest. In ieder geval naar het mij gegeven zal zijn, zal ik de mij
+opgedragen regeering aanvaarden. Hierop antwoordde Neifile: Luister,
+Filostrato, gij hadt, terwijl gij ons wilde onderrichten, wijsheid
+kunnen opdoen, gelijk Masetto van Lamporecchio van de nonnen en zoo
+dikwijls hebben te spreken, dat uw beenderen zonder meester geleerd
+hadden te toeteren. [65]
+
+Filostrato ziende, dat zij net zooveel schichten hadden als hij pijlen,
+hield op met schertsen en begon zich te wijden aan het bestuur des
+rijks. Hij liet den hofmeester roepen, van wien hij wilde weten hoe de
+zaken stonden en behalve aan deze, gaf hij naar hetgeen hij meende,
+dat goed was en het gezelschap zou voldoen, in stilte bevelen, voor
+zoolang zijn heerschappij zou duren. Daarna keerde hij zich tot de
+donna's en zeide: Verliefde donna's. Sinds mijn ongeluk, weet ik
+wel uit mijn lijden, dat ik steeds door de schoonheid van een uwer
+ben onderworpen geweest aan Amor en noch mijn nederigheid, noch mijn
+gehoorzaamheid, noch hem te volgen daarin, wat mij bekend is tot hulp
+bij al zijn gewoonten hebben mij iets geholpen, daar ik eerst voor een
+ander verlaten en daarna steeds van kwaad tot erger ben vervallen, en
+zoo geloof ik, dat ik van hier den dood tegemoet ga. Daarom wil ik, dat
+men morgen van niets anders spreekt dan van wat met mijn lotgevallen
+overeenstemt, namelijk _van hem, wier liefde een ongelukkig einde
+had_, omdat ik op den duur verwacht, dat het mij zeer ongelukkig
+zal gaan, ware het slechts door den naam, waarmee gij mij noemt,
+vanwege haar, die wel weet, dat ik gedwongen werd mij zoo te noemen
+[66]. En bij die woorden stond hij op om aan elk tot het avondmaal
+vrij te geven. De tuin was zoo schoon en bekoorlijk, dat niemand er
+uit wilde gaan om elders grooter genoegen te scheppen. Integendeel,
+daar de hitte al zoo was afgenomen, dat men niet vermoeid werd door
+de geiten, de konijnen en de andere dieren te volgen, die zich daar
+bevonden en die, terwijl men gezeten was, meer dan honderd maal de
+aanwezigen in de war brachten door tusschen hen in te springen, gingen
+zij die na. Dioneo en la Fiammetta begonnen te zingen van Messire
+Guiglielmo en van de Dame del Vergiù; Philomena en Pamfilo gingen
+zitten schaken, en zoo, deze dit en gene dat doende, vloog de tijd om
+en verraste het ternauwernood verwachte uur van het avondmaal. Toen
+de tafels bij de schoone fontein waren geplaatst, aten zij met het
+grootste genoegen. Filostrato om niet af te wijken van den weg, die
+de koninginnen voor hem gegaan waren, beval, toen de tafels werden
+weggezet, dat Lauretta een dans zou vormen en een lied zou zingen. Zij
+zeide: Mijnheer, ik weet niets van de zorgen der anderen, maar ik heb
+er geen onder de mijnen, dat geschikt is voor den geest van een zoo
+blijmoedig gezelschap. Indien gij er, van die ik heb, een wilt hooren,
+zal ik U dit gaarne voordragen. Daarop zei de koning: Al wat van U
+komt, kan niet anders dan schoon en bekoorlijk zijn, daarom zing het
+gelijk gij het hebt. Lauretta met een zeer liefelijke stem maar op een
+ietwat klagelijke wijze begon aldus, terwijl de anderen antwoordden:
+
+
+
+    Geen troostelooze
+    Heeft zich zoo te beklagen als ik,
+    Want, helaas, ik zucht vergeefs in liefde.
+
+
+
+    Hij, die den hemel beweegt en elke ster
+    Maakte mij naar zijn welbehagen
+    Lief, bekoorlijk, gracieus en schoon
+    Om hier omlaag aan elk hoog verstand
+    Eenig teeken te geven
+    Van de schoonheid, die Hem altijd voor oogen staat,
+    En de menschelijke onvolmaaktheid,
+    Die mij slecht heeft gekend,
+    Viert mij niet maar heelt mij zelfs geminacht.
+
+
+
+    Vroeger was er een, die mij lief had en die gaarne
+    Als jong meisje mij nam
+    In zijn armen en daarna in al zijn gedachten
+    En voor mijn oogen geheel ontvlamde.
+    En de tijd, die licht voorbij vliegt
+    Verkwiste hij geheel met mij te beminnen,
+    En ik, die hoffelijk ben,
+    Maakte hem mijner waardig,
+    Maar nu tot mijn droefenis mis ik hem.
+
+
+
+    Toen kwam tot mij een trotsche
+    En fiere jonkman,
+    Die zich edel roemde en dapper
+    En mij nam en hield en met valsche gedachte
+    Jaloersch is geworden.
+    Daarover, helaas, ben ik wanhopig,
+    In waarheid wetend
+    Dat ik, voor het heil van velen ter wereld
+    Gekomen, door één geheel ben vermeesterd.
+
+
+
+    Ik verfoei mijn ongeluk,
+    Toen ik om vrouw te worden
+    Het ja! ooit uitsprak; zoo schoon en blijde
+    Zag ik mij vroeger in het donker onheil, waarin ik nu
+    Een hard leven leid,
+    Terwijl ik minder dan vroeger als eerbaar bekend ben.
+    O smartbrengende vreugde!
+    Waarom ben ik niet gestorven,
+    Voor ik dit en zoo heb beleefd!
+
+
+
+    O dierbare minnaar, waarover ik eerst
+    Meer dan over ieder ander blijmoedig was,
+    En die thans in den hemel is bij Hem,
+    Die ons schiep, zie heb medelijden
+    Met mij, die voor anderen
+    U niet kan vergeten: doe mij gevoelen,
+    Dat de vlam niet is uitgebluscht,
+    Die voor mij U verteerde,
+    En erlang daar voor mij het wederzien.
+
+
+
+Hier eindigde Lauretta het lied, dat door allen geprezen op
+verschillende wijze werd begrepen. Er waren er, die het op zijn
+Milaneesch wilden verstaan en volhielden dat een goed varken beter is
+dan een mooi meisje. Anderen waren van een meer verheven en beter en
+waarder gedachte, maar het voegt niet er nu over uit te weiden. Hierna
+liet de koning, die op het gras en tusschen de bloemen vele fakkels
+had doen aansteken, verscheidene andere liederen zingen, tot elke
+ster begon te dalen, die was opgegaan. Daarom beval hij, toen het
+hem tijd scheen om te slapen, dat elk tot een goeden nacht naar zijn
+kamer terugkeerde.
+
+
+
+
+
+
+
+Vierde Dag.
+
+    _De derde Dag van de _Decamerone_ eindigt; de vierde vangt aan,
+    waarop onder het bewind van Filostrato gesproken wordt van hen,
+    wier liefde een ongelukkig einde had._
+
+
+Zeer geliefde donna's. Zoowel door de woorden van wijze mannen, die ik
+hoorde als door de vele dingen meermalen door mij gezien en gelezen,
+meende ik, dat de hevige en brandende wind van de afgunst slechts de
+hooge torens of de verhevenste toppen der boomen kon schudden, maar
+ik vond mij in mijn meening bedrogen; daarom vluchtend en altijd mijn
+best doende de wreede kracht van dien wind te ontvluchten, was ik er
+steeds op uit niet alleen door de vlakten, maar ook door de diepste
+valleien te gaan. Wat duidelijk genoeg kan blijken aan wien de hier
+gegeven geschiedenissen beschouwt, welke door mij niet alleen zijn
+geschreven in de florentijnsche volkstaal en in proza en zonder titel,
+[67] maar ook in den meest gewonen en sobersten stijl, zooveel als
+maar mogelijk is. Toch heb ik daardoor niet kunnen beletten, dat ik
+geheel door zulk een wind wreed werd geschud en ook bijna ontworteld
+en geheel verscheurd door de beten van den nijd. Daarom kan ik best
+begrijpen, dat het waar is, wat de wijzen plegen te zeggen, dat alleen
+de ellende in de tegenwoordige wereld zonder afgunst is.
+
+Er zijn dan, bescheiden dames, enkele lieden geweest, die deze
+novellen lezende, hebben gezegd, dat gij mij te veel behaagt en
+dat het geen eerlijke zaak is, dat ik er zooveel behagen in schep u
+te willen bekoren en u te troosten en anderen hebben het nog erger
+genoemd u te prijzen gelijk ik deed. Anderen, die wilden voorgeven,
+bedachtzamer te spreken, hebben gezegd, dat het op mijn leeftijd [68]
+niet past mij voortaan met die dingen bezig te houden, namelijk met de
+donna's te spreken of hen te behagen. En velen zeggen, zeer twijfelend
+aan mijn goeden naam, dat ik beter deed bij de Muzen op den Parnassus
+te blijven dan mij met die dwaasheden onder u te mengen. En er zijn
+er ook, die meer met teleurstelling dan met wijsheid spreken, en die
+gezegd hebben, dat ik bescheidener deed er aan te denken, vanwaar
+ik brood kon krijgen dan die fratsen voort te zetten en wind te
+happen. En zekere anderen doen hun best aan te toonen, dat de dingen
+anders zijn gebeurd door mij verhaald dan ik ze voorstel, tot nadeel
+van mijn arbeid. Aldus, waarde dames, terwijl ik tot uw dienst strijd,
+is het door zulke vlagen van nijd, door zulke wreede tanden, door
+zulke woorden, dat ik word geslagen, beleedigd en levend doorboord,
+welke dingen ik met kalm gemoed--God weet het--hoor en verneem. En voor
+zoover uw verdediging op mij in dit alles rust, ben ik niet van plan
+mijn krachten te sparen; integendeel zonder zooveel te antwoorden als
+noodig is, wil ik met een kort antwoord mij er de ooren van bevrijden
+en dit zonder uitstel doen, zoodat, terwijl ik nog niet tot het derde
+deel van mijn werk gekomen ben, en zij al talrijk zijn en zich heel
+wat aanmatigen, ik meen, voor ik aan het einde kom, dat zij zoo zich
+kunnen vermenigvuldigen, dat--zij in het begin niet beantwoord--mij
+met weinig moeite er onder kunnen werken, en dat uw krachten, hoe
+groot die ook zijn, er ook niet voldoende tegen zouden wezen.
+
+Maar eer ik aan ieder ga antwoorden, staat het mij aan ten mijnen
+gunste niet een heele novelle te verhalen, opdat het niet schijnt,
+dat ik mijn verhalen met die van een zoo lofwaardig gezelschap wil
+vermengen als dit was, waarvan ik u hier sprak, maar een deel er van,
+opdat uit zijn gebrekkigheid zelf blijkt, dat het niet van u is en
+nu aan mijn vijanden het verhalende, zeg ik: [69]
+
+In onze stad leefde al lang geleden een burger, die Filippo Balducci
+heette, een man van zeer nederige afkomst, maar rijk en zeer benijd
+en ervaren in de zaken betreffende zijn beroep. Hij had een vrouw,
+die hij zeer beminde en zij hem; zij leidden samen een rustig leven
+en deden voor niets meer hun best dan om elkaar geheel te behagen. Nu
+gebeurde het als met elkeen, dat de goede donna kwam te sterven en
+aan Filippo niets anders van haar naliet dan een zoon door haar ter
+wereld gebracht, die misschien twee jaar oud was. Hij bleef over den
+dood van zijn donna zoo troosteloos als ooit iemand, wanneer die een
+geliefd wezen verloor. En ziende, dat hij alleen was gebleven zonder
+de gezellin, die hij het meest beminde, nam hij zich voor niet meer
+van deze wereld te zijn maar zich te wijden aan den dienst van God en
+hetzelfde te doen met zijn kleinen zoon. Nadat hij daarom alles aan
+de armen gegeven had, ging hij zonder verwijl naar den berg Asinajo
+[70] en daar trok hij zich met zijn zoon in een kleine hut terug,
+waarin zij beide van aalmoezen in vasten en bidden leefden en hij zich
+ten sterkste er voor hoedde met zijn zoon van eenige wereldlijke zaak
+te spreken of hem er iets van te laten zien, opdat dit hem niet van
+dezen dienst afleiden zouden, maar altijd van de glorie van het eeuwige
+leven en van God en van de heiligen en leerde hem niets anders dan de
+heilige gebeden en hij liet hem vele jaren zoo leven, en nooit uit de
+hut gaan of hem ooit iets anders aanschouwen. De eerwaarde man placht
+soms naar Florence te gaan en vandaar, geholpen naar zijn behoeften,
+keerde hij naar zijn hut terug. Toen de jongen al achttien jaar was
+en Filippo al oud, vroeg hij hem eens, waar hij heenging. Filippo
+zeide het hem. De jongen antwoordde: Vader, gij zijt nu oud en kunt
+slecht vermoeienis verdragen; waarom brengt gij mij niet een keer
+naar Florence, opdat, wanneer gij mij de vrienden en vromen van God
+en van u doet kennen, ik die jong ben en mij beter kan inspannen,
+voor onze behoeften later naar Florence kan gaan, wanneer het u
+bevalt? En gij kunt dan hier blijven.
+
+De eerwaarde man, die bedacht, dat zijn zoon al groot was en zoo
+gewoon was aan den dienst van God, dat de dingen der wereld hem
+moeilijk voortaan daaraan konden onttrekken, zeide tot zich zelf:
+Hij redeneert goed. Daarom, toen hij er heen moest gaan, nam hij hem
+mee. Toen de jonkman daar de paleizen zag, de huizen, de kerken en al
+de andere zaken, waarvan de heele stad vol was, begon hij, omdat hem
+nooit uit zijn herinnering zoo iets voorstond, zich zeer te verbazen
+en vroeg van velen aan zijn vader, wat dat waren en hoe zij heetten. De
+vader vertelde hem dit. En hij, die dit vernam, bleef voldaan en vroeg
+nu iets anders. Terwijl de zoon zoo vroeg en de vader zoo antwoordde,
+ontmoetten zij toevallig een gezelschap schoone en getooide jonge
+meisjes, die van een bruiloft kwamen. Toen de jongeling die zag, vroeg
+hij ook wat dat voor een ding was. De vader sprak dan: Mijn zoon, sla
+de oogen ter aarde neder; kijk er niet naar, dat is een kwaad ding. De
+zoon ging voort: O hoe heeten die? De vader, om niet in den zinnelijken
+geest des jongelings een schadelijke, zondige begeerte op te wekken,
+wilde ze niet bij hun eigen naam noemen, maar zeide: Het zijn ganzen.
+
+Het is wonderbaar om te hooren! Hij, die er nooit een gezien
+had, bekommerde zich niet meer om de paleizen, om os, paard noch
+ezel, noch om geld, noch om wat hij ook had aanschouwd, maar zei
+onmiddellijk: Vader, ik bid u, dat gij zorgt, dat ik zulk een
+gans krijg. Wee mij, mijn zoon, sprak de vader, zwijg, zij zijn
+een boos ding. De zoon vroeg hem toen: Ik weet niet, wat gij zegt,
+noch waarom die wezens slecht zijn; wat mij betreft, mij heeft nog
+nooit iets zoo schoon of bekoorlijk geschenen als dezen zijn. Zij zijn
+schooner dan de geschilderde engelen, die gij mij meermalen hebt doen
+aanschouwen. Kijk, als gij om mij geeft, zorg dan dat wij een van die
+ganzen naar boven medenemen en ik zal die voeren. De vader sprak: Ik
+wil het niet; gij weet niet, waarmee zij zich voeden. En hij bemerkte
+dadelijk, dat de natuurdrift machtiger was dan zijn geest en had er
+berouw van zijn zoon naar Florence te hebben gevoerd.
+
+Maar dit is tot hiertoe van deze geschiedenis voldoende verteld en ik
+wil mij weer wenden tot hen, die ik deze verhaald heb. Eenige van mijn
+verbeteraars zeggen, dat ik kwaad doe, o jonge dames, doordat ik mij er
+te veel op toeleg u te behagen en dat ge mij te veel bekoort. Dit beken
+ik openlijk, namelijk, dat gij mij bekoort en dat ik mijn best doe u te
+bevallen. En ik vraag hen, waarom zij er zich over verwonderen als zij
+niet eens in aanmerking nemen, dat ik de verliefde kussen gekend heb en
+de heerlijke omhelzingen en de zalige samenkomsten, welke men van u,
+allerzoetste donna's, dikwijls geniet. Zij schijnen er alleen op te
+letten, dat ik gezien heb en voortdurend zie uw sierlijke manieren
+en uw begeerenswaardige schoonheid en uw schoonen tooi en behalve
+dat uw aristocratische eerbaarheid. Zou dan iemand die gevoed,
+opgegroeid en volwassen is op een wilden en eenzamen berg binnen
+de muren van een enge hut zonder ander gezelschap, dan zijn vader,
+zoodra hij u ziet, niet u alleen begeeren, niet u alleen verlangen,
+niet u alleen met hartstocht volgen? Laten zij, die mij misprijzen,
+mij maar bijten, mij verscheuren, als ik, wiens lichaam de hemel
+geheel heeft geschapen om u te beminnen en die van af mijn kindsheid
+u mijn ziel heb gegeven, de kracht maar heb van het licht uwer oogen,
+de zachtheid van uwe honingzoete woorden te gevoelen en ik ontbrand
+door uw medelijdende zuchten, terwijl gij mij bekoort of als ik mijn
+best doe u te behagen en zeker indien ik er op let, dat gij ook aan een
+kleinen kluizenaar, aan een jonkman zonder gevoel, haast aan een wild
+beest hebt bekoord? Voorzeker wie u niet bemint, en niet verlangt door
+u bemind te worden als iemand, die noch de genoegens noch de kracht
+der natuurlijke aandrift voelt noch kent, laat die mij maar hekelen;
+daar geef ik weinig om. En zij, die tegen mijn leeftijd gaan spreken,
+toonen, dat zij slecht weten, dat de prei, die een witten kop heeft,
+een groenen staart bezit. Aan hen, scherts ter zijde latend, antwoord
+ik, dat ik tot de uiterste grens van mijn leven mij niet zal schamen
+daarin genoegen te vinden, waarin Guido Cavalcanti en Dante Alighieri
+al bejaard en messire Cino van Pistoja al zeer oud een eer stelden,
+en het hoog schatten hierin behagen te scheppen. En als het niet gaan
+was buiten de gewone manier van vertellen, zou ik geschiedenissen
+ter verdediging aanvoeren en ik zou toonen, dat die allen vol zijn
+met voorbeelden van antieke en waardige mannen, die in hun rijpste
+jaren hun best hebben gedaan aan de donna's te behagen. En als die
+het niet weten, laten zij dan maar gaan en het leeren.
+
+Dat ik mij met de Muzen op den Parnassus moet bezighouden, ik beken,
+dat dit een goede raad is, maar ik kan niet mijn heele leven bij de
+Muzen blijven, noch zij bij mij, en wanneer de man van hen scheidt
+en zich vermeit hen te aanschouwen, die op dezen gelijken, valt
+dat niet te laken. De Muzen zijn donna's en hoewel de donna's niet
+verlangen, wat de Muzen begeeren, hebben zij er op het eerste gezicht
+overeenkomst mee, zoodat, als die mij om niets anders bekoorden, zij
+het daarom moesten doen zonder te rekenen, dat vroeger voor mij de
+dames de oorzaak waren, dat ik duizend verzen dichtte, wat de Muzen
+nooit van mij verkregen. Wel hielpen zij mij en wezen mij, hoe die
+duizend te maken en misschien, dat zij, bij het schrijven van deze
+geschiedenissen, hoewel die zeer onbeduidend zijn, verscheidene malen
+tot mij gekomen zijn om bij mij te blijven misschien ten dienste en
+ter eere van de gelijkenis, die de donna's met hen hebben. En daarom
+als ik ze samen stel, verwijder ik mij noch van den berg Parnassus,
+noch van de Muzen, wat ongelukkig velen meenen.
+
+Maar wat zullen wij zeggen tot hen, die zooveel bezorgdheid over mijn
+honger hebben, dat zij mij raden mij brood te verschaffen? Zeker,
+ik weet het niet, wanneer ik er over denk, wat hun antwoord zou zijn;
+als ik uit nood het hun zou vragen, dan meen ik, dat zij zouden zeggen:
+Ja, zoek het met verdere vertelsels te verdienen. En vroeger hebben
+de dichters er meer met hun fantasiën bij gevonden dan vele rijken
+onder hun schatten. Velen zelfs door hun verhalen te verbeelden, deden
+hun leven bloeien, terwijl integendeel velen bij het zoeken naar meer
+brood dan ze noodig hadden, jong te gronde gingen. Wat meer? Dat zij
+mij wegjagen, wanneer ik er hun om vraag? Neen, Goddank, heb ik het
+nog niet noodig en mocht de nood toch nog komen, dan weet ik volgens
+den Apostel, den overvloed te verdragen en de armoede en daarom dat
+niemand zich meer met mij bemoeit dan ik het doe met een ander.
+
+Voor hen, die zeggen, dat ik de dingen niet vertel zooals ze gebeurd
+zijn, zou ik zeer op prijs stellen, dat zij de bronnen voor den dag
+haalden, en dan, als ze met wat ik schrijf in strijd waren, zou ik
+zeggen, dat hun aanmerkingen juist waren en ik zou mijn best doen
+ze zelf te verbeteren. Maar zoolang mij niets anders voor de oogen
+komt dan praatjes, zal ik ze in hun meening laten, de mijne volgen
+en van de hunne zeggen, wat zij van de mijne beweren. En denkend,
+dat ik er voor ditmaal genoeg op heb geantwoord, zeg ik, dat ik met
+Gods hulp en de uwe, liefste donna's, waarop ik hoop, gewapend en
+met veel geduld hiermee zal voortgaan en het hoofd keer tegen dien
+wind in, welke ik laat blazen. Omdat ik niet zie, dat er voor mij
+iets anders uit kan voortvloeien dan wat er met het stof gebeurt,
+dat, wanneer een wind blaast, of niet van de aarde opstuift of als
+het wordt opgeheven, omhoog wordt gedragen en dikwijls op de hoofden
+der menschen, op de kronen der koningen en keizers en dikwijls op
+de trotsche paleizen en de verheven torens neerkomt, waarvan het,
+als het weer neerslaat, niet lager kan dalen dan het reeds opgejaagd
+is. En als ik mij er ooit op toelegde met al mijn kracht u te behagen,
+zou ik mij er nu meer dan ooit aan wijden, want ik weet, dat men
+met recht niets anders zal kunnen zeggen dan dat de anderen en ik,
+die u liefhebben, zeer natuurlijk handelen. Tegen die wetten in te
+gaan, namelijk tegen de natuurwetten, gebeurt niet alleen dikwijls
+tevergeefs, maar tot groote schade van de daders. Ik beken, dat ik
+die krachten niet heb en dat ik ze hiervoor niet begeer; en als ik ze
+had, zou ik ze liever anderen leeren dan ze zelf te gebruiken. Laten
+daarom mijn vijanden zwijgen en als zij niet kunnen in vuur raken,
+doordat zij zoo verstompt leven in hun genoegens, of liever in hun
+verdorven begeerten, laten zij mij in het korte leven mij gesteld,
+de mijnen gunnen. Maar om terug te keeren tot hetgeen, waarvan wij
+zeer zijn afgeweken, o schoone donna's, laten wij daarvan weer uitgaan
+en de ingestelde orde volgen.
+
+De zon had van den hemel elke ster en van de aarde den vochtigen
+nevel van den nacht verdreven, toen Filostrato opstond, zijn geheele
+gezelschap deed herrijzen en nadat zij zich in den schoonen tuin hadden
+begeven, gingen zij daarin wandelen. Toen het etensuur gekomen was,
+ontbeten zij daar, waar zij den vorigen avond gegeten hadden. En
+na geslapen te hebben, toen de zon op zijn hoogste punt stond,
+verhieven zij zich en volgens gewoonte zetten zij zich neer bij de
+schoone fontein. Daar beval Filostrato aan Fiammetta, dat die met
+de vertellingen zou beginnen, welke zonder verder te wachten, wat er
+gelast werd, vol gratie aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Tancredi, prins van Salerno doodt den minnaar van zijn dochter
+    en zendt haar zijn hart in een gouden beker. Het jonge meisje
+    neemt vergift in en sterft._
+
+
+Onze koning heeft ons heden een moeilijk onderwerp opgegeven om te
+behandelen als wij bedenken, dat wij, bijeen gekomen om elkaar op te
+vroolijken, moeten verhalen van de tranen van anderen, waarvan men
+niet kan spreken zonder dat zij, die er van vertellen of die er van
+hooren, geroerd worden. Misschien heeft hij het bevolen om een weinig
+het genoegen gedurende de voorafgaande dagen gesmaakt, te temperen,
+maar wat hem er ook toe mag hebben bewogen, ik zal, daar het aan
+mij niet past zijn wil te veranderen, een betreurenswaardig voorval
+vertellen of veeleer ongelukkig en uw tranen waard.
+
+Tancredi, prins van Salerno, was een zeer menschlievend en welwillend
+heer, (als hij niet op zijn ouden dag de handen bezoedeld had met
+het bloed van verliefden), die in zijn heele leven niet meer dan een
+dochter had en die veel gelukkiger zou geweest zijn, als hij die niet
+bezeten had. Deze werd door haar vader even teer bemind als ooit
+een andere dochter, en juist door die teedere genegenheid, hoewel
+zij sinds vele jaren den leeftijd te boven was om te trouwen, omdat
+hij van haar niet wilde scheiden, huwde hij haar niet uit. Nadat hij
+haar eenigen tijd had gegeven aan een zoon van den hertog van Capua,
+bleef zij korten tijd bij hem, werd weduwe en keerde weer naar haar
+vader terug. Zij was zeer schoon van lichaam en van gelaat zooals
+ooit een vrouw het was, jong, schelmsch en slimmer dan het in sommige
+omstandigheden van een donna geeischt wordt. Zij leefde met haar vader
+teeder als een groote donna, verzorgd met vele kiesche oplettendheden,
+maar daar zij bemerkte, dat haar vader door de liefde, die hij haar
+toedroeg, er weinig aan dacht om haar uit te huwen en het haar geen
+eerbare zaak scheen het hem te vragen, dacht zij zoo mogelijk in stilte
+een minnaar haar waardig te krijgen. Zij zag, dat vele heeren het hof
+van haar vader bezochten, edelen en uit het volk, gelijk wij dit aan
+hoven aanschouwen en nadat zij op de manieren en de gewoonten van velen
+had acht gegeven, behaagde haar onder de anderen een jonge knecht van
+haar vader, die Guiscardo heette, een man van zeer nederige afkomst,
+maar door deugd en nobele manieren beter dan wie ook en op hem werd
+zij in stilte, hem vaak ziende, zeer verliefd, en prees steeds meer
+zijn gedrag. En de jonkman, die van zijn kant ook niet dom was,
+had het van haar opgemerkt en droeg haar zoo in het hart, dat hij
+aan niets anders dacht dan haar te beminnen. Terwijl zij zoo elkaar
+in stilte lief hadden en het meisje niets anders verlangde dan met
+hem samen te komen en zij die liefde aan niemand wilde toevertrouwen,
+dacht zij een nieuw middel uit om hem die te bekennen. Zij schreef een
+brief, legde hem daarin uit, wat hij den volgenden dag moest doen na
+dien in een hollen stok te hebben gestoken en gaf dien schertsend aan
+Guiscardo met de woorden: Maak er voor uwe dienares een blaasbalg van,
+opdat zij er het vuur mee zal doen opvlammen. Guiscardo nam hem aan en
+denkend, dat zij niet zonder reden hem dien gaf en zoo sprak, ging heen
+en begaf zich daarmee naar huis. Toen hij de stok onderzocht en vond,
+dat die hol was, opende hij dien en vond er haar brief in, las deze
+en wel begrijpend, wat hem te doen stond, was hij de gelukkigste man,
+die ooit heeft bestaan en maakte zich gereed om naar de jonge vrouw
+te gaan door het middel, hem door haar aangewezen.
+
+Er was ter zijde van het paleis van den prins een grot in den berg
+uitgehold, zeer lang geleden daar gemaakt, waarin een gat met geweld
+daarin geboord eenig licht in die spelonk gaf. De opening was verlaten
+en met struiken en kruiden begroeid, verborgen. Men kon in die grot
+komen langs een geheime trap in een der gelijkvloersche kamers van het
+paleis, waarin de donna verblijf hield, hoewel die door een stevige
+deur gesloten was. En die trap was geheel aan allen uit het geheugen
+gegaan, daar die in lange tijden niet was gebruikt, zoodat bijna
+niemand zich meer herinnerde, waar die was. Maar Amor, voor wiens
+oogen niets geheim is, of hij ziet het, had het de verliefde donna
+doen onthouden. Deze, opdat niemand er iets van zou merken, had vele
+dagen om een middel geworsteld om dien uitgang open te krijgen. Toen
+dit gelukt was en zij in de grot was afgedaald en het gat had gezien,
+waardoor zij Guiscardo bevolen had te trachten bij haar te komen,
+had zij hem de hoogte aangegeven, die dit van den grond verwijderd
+was. Om hierin te voorzien had Guiscardo haastig een koord met knoopen
+en strikken klaar gemaakt om daarlangs te kunnen afdalen en weer
+opklimmen en gekleed in leer, dat hem tegen de struiken beschermde,
+ging hij zonder dat hij het iemand zeide den volgenden nacht naar
+het gat en na een der einden van het koord aan een sterken stam te
+hebben vastgemaakt, die in de holte van het gat was ontstaan, liet
+hij zich daardoor in de grot glijden en wachtte de donna af. Deze
+deed den volgenden dag of zij wilde slapen, zond haar kameniers weg
+en na zich alleen in haar kamer te hebben opgesloten, maakte zij de
+deur open en daalde in de grot af, waar zij Guiscardo vond en zij zich
+samen zeer verheugden. Zij gingen samen naar haar kamer en bleven er
+een groot deel van den dag met het grootste genoegen. Nadat zij alles
+zeer voorzichtig hadden geregeld, opdat hun liefde geheim zou blijven,
+keerde Guiscardo naar de grot terug, sloot zij de deur en ging zij tot
+haar kameniers naar buiten. Daarop ging Guiscardo bij het invallen van
+den nacht langs het touw klimmend door het gat, waarin hij binnen was
+gekomen, weer heen en begaf zich naar huis. Nu hij den weg had geleerd,
+keerde hij meermalen in verloop van tijd er terug. Maar de fortuin,
+afgunstig op zulk een lang en een zoo groot genoegen, veranderde de
+vreugde der beide minnenden door een treurig voorval in droeve klacht.
+
+Tancredi was gewoon soms geheel alleen in de kamer van zijn dochter
+te komen en daar bij haar te blijven, wat met haar te praten en dan
+heen te gaan. Deze was op een dag na den eten daar gekomen, terwijl de
+donna, die Ghismonda heette, in een van haar tuinen was gegaan met al
+haar jonkvrouwen, zonder dat hij er door iemand was gezien of opgemerkt
+en daar hij haar niet in haar vermaak wilde storen en de vensters van
+de kamer gesloten vond en de gordijnen van het bed omlaag, zette hij
+zich aan de voeten daarvan neer op een verhooging en met het hoofd op
+het bed geleund en de gordijnen om zich heen getrokken, alsof hij zich
+daar met zorg had verborgen, sliep hij in. Terwijl hij aldus sluimerde
+kwam Ghismonda, die per ongeluk dien dag Guiscardo had ontboden en haar
+vrouwen in den tuin had achtergelaten, stilletjes binnen in de kamer
+en na die gesloten te hebben en zonder te merken, dat er iemand was,
+maakte zij de deur open, waarachter Guiscardo haar wachtte en toen zij
+naar het bed gingen, gelijk zij gewoon waren, en samen schertsten en
+grappen maakten, werd Tancredi wakker en merkte en zag wat Guiscardo en
+zijn dochter deden. Hierover zeer treurig, wilde hij eerst schreeuwen,
+maar besloot toen te zwijgen en verborgen te blijven, indien hij kon,
+om voorzichtiger te doen--en met minder schande voor hem zelf--wat
+hem daartoe reeds inviel. De twee minnenden bleven lang te samen,
+gelijk zij gewoon waren, zonder Tancredi te zien en toen het hun tijd
+scheen, verlieten zij het bed; Guiscardo keerde in de grot terug en
+zij ging de kamer uit. Hieruit sprong Tancredi zoo oud als hij was
+door een venster in den tuin en zonder door iemand gezien te zijn,
+keerde hij doodelijk bedroefd naar zijn kamer terug. Op zijn bevel
+werd bij den uitgang van het gat den volgenden nacht Guiscardo in
+zijn eersten slaap, in leer gekleed van het paartje gevangen nemen
+en in 't geheim werd hij voor Tancredi gebracht. Toen deze hem zag,
+zeide hij klagend: Guiscardo, mijn welwillendheid jegens U had de
+beleediging en de schande niet verdiend, die gij mij hebt aangedaan,
+gelijk ik nu met eigen oogen heb gezien. Hierop antwoordde Guiscardo
+niet anders dan dit: Amor vermag dikwijls meer dan wij. Tancredi beval
+toen, dat hij heimelijk in een kamer van het kasteel werd bewaakt en
+zoo geschiedde het. Den volgenden dag, terwijl Ghismonda hier niets van
+wist en Tancredi in zich zelf verschillende en onderscheidene nieuwe
+dingen daarover had bedacht, kwam hij na den eten volgens zijn gewoonte
+in de kamer van zijn dochter, liet haar daar roepen en na zich daarin
+met haar te hebben opgesloten begon hij klagend te spreken: Ghismonda,
+het scheen mij, dat ik uwe deugd en uwe eerbaarheid kende, maar ik
+zou het nooit geloofd hebben, wanneer het mij gezegd was, indien
+ik het niet met eigen oogen gezien had, dat gij u zoudt overleveren
+aan een man, die uw echtgenoot niet was. Hierover zal ik het weinige
+van mijn leven, dat mij als ouden dag dient, altijd treurig blijven,
+als ik het mij herinner. En had het God maar behaagd, omdat gij u tot
+zulk een oneerbaarheid liet verleiden, dat gij een man hadt genomen
+van U passenden adel, maar onder de velen, die mijn hof bezoeken, hebt
+gij Guiscardo uitgekozen, een jonkman van zeer lage afkomst, aan ons
+hof uit barmhartigheid van kindsbeen af tot heden opgevoed. Hierdoor
+hebt gij mij in groote verlegenheid gebracht, daar ik niet weet, hoe
+ik met u moet handelen. Wat Guiscardo betreft, dien ik van nacht heb
+laten gevangen nemen, toen hij uit het gat kwam en in de gevangenis
+liet zetten, weet ik wat mij te doen staat, maar God weet, hoe ik met
+u moet te werk gaan. Aan den eenen kant trekt mij de liefde, die ik
+u meer heb toegedragen dan ooit een vader zijn dochter deed en aan
+den anderen kant de zeer rechtmatige verontwaardiging, die mij beving
+wegens uw groote dwaasheid. Gene wil, dat ik u vergeef en deze dat ik
+tegen mijn wil wreed tegen u ben. Maar voor ik beslis, wensch ik dat
+te hooren, wat gij hierop hebt te zeggen. Bij die woorden boog hij
+het gelaat voorover en weende zoo bitter als een hevig geslagen kind.
+
+Toen Ghismonda haar vader had aangehoord en wist, dat niet alleen
+haar geheime liefde ontdekt was, maar ook Guiscardo was gevangen
+genomen, gevoelde zij een onuitsprekelijke smart en stond op het punt
+met geschrei en tranen gelijk de vrouwen meestal doen die te toonen,
+maar toch, zij overwon in haar trotsche ziel die zwakheid, hield haar
+gelaat met bewonderenswaardige kracht onbewegelijk en besloot liever
+dan te smeeken niet langer te blijven leven, daar zij dacht, dat haar
+Guiscardo al dood was. Daarom zeide zij niet als een klagende vrouw of
+een, die berispt wordt over haar fout, maar zorgeloos en dapper, met
+strak en open gelaat en geenszins verontrust tot haar vader: Tancredi,
+ik ben noch bereid tot ontkennen noch tot smeeken, omdat noch het een
+mij tot iets dienen zou, noch het andere mij iets waard is en behalve
+dat ben ik niet van plan door eenige daad uw zachtmoedigheid en liefde
+te winnen, maar de waarheid te zeggen en ik wil eerst met ware redenen
+mijn eer verdedigen en dan met feiten ten sterkste de grootheid van
+mijn ziel toonen. Het is waar, dat ik Guiscardo bemind heb en nog bemin
+en als men hiernamaals lief heeft, zal ik niet ophouden dit te doen,
+maar de vrouwelijke zwakheid heeft mij niet zoozeer daartoe gebracht
+als uw weinige zorg om mij weer uit te huwen en zijn deugd. Het moet
+u duidelijk zijn, Tancredi, daar gij van vleesch zijt, dat gij een
+dochter van vleesch hebt voortgebracht en niet van steen of van ijzer
+en gij moet u ook herinneren hoewel gij nu oud zijt, hoe en hoedanig
+en met welk een kracht de wetten der jeugd zich doen gelden. En hoewel
+gij u als man in uw beste jaren in den wapenhandel heb geoefend, moet
+gij even goed weten wat ledigheid en de zoetheid van het leven vermag
+bij de ouden niet minder dan bij de jongen. Ik ben uit u van vleesch
+geboren en ik heb zoo weinig geleefd, dat ik nog jong ben en door
+het een en ander was ik vol begeerte naar bijslaap, waar het huwelijk
+bij is gekomen, als wonderbare kracht en het kennen van dit genot dit
+verhoogde. Daar ik aan die krachten geen weerstand kon bieden, was ik
+geneigd die te volgen, welke mij aantrokken als een jonge vrouw en ik
+werd verliefd. Voorzeker, ik verzette mij er tegen met al mijn deugd,
+te willen dat, waartoe deze natuurlijke zonde mij aantrok, noch aan
+u noch aan mij schande zou veroorzaken. Hiertoe hadden voor mij de
+barmhartige Amor en de welwillende fortuin een weg gevonden en mij die
+aangewezen, waardoor ik zonder dat iemand het merkte, mijn verlangen
+kon voldoen. En dat wat gij hebt bewezen en weet, ontken ik niet. Ik
+heb Guiscardo genomen niet bij toeval gelijk velen doen, maar na rijp
+beraad heb ik hem boven elkeen uitgekozen en heb hem met overleg bij
+mij binnen gevoerd en met een wijze volharding van mij en van hem
+heb ik mij lang in mijn begeerte verheugd. Het schijnt dus, dat gij,
+behalve dat ik uit liefde heb gezondigd mij met nog meer bitterheid
+verwijt,--daar gij meer de gewone meening volgt dan de waarheid--dat ik
+(alsof gij niet ontroerd moest zijn als ik een edelman had uitgekozen
+boven hem) mij met een man van lage afkomst heb opgehouden. Gij bemerkt
+niet, dat gij hierin niet mijn zonde, maar die der fortuin afkeurt,
+die dikwijls genoeg de onwaardigen hoog verheft en de waardigsten doet
+zinken. Maar dit ter zijde latend, let een weinig op de beginselen
+der dingen: gij zult dan bemerken, dat ons aller vleesch gemaakt is
+uit een massa vleesch en dat de schepper elke ziel geschapen heeft
+met gelijke krachten en met gelijke deugd. De deugd onderscheidde
+ons eerst, die allen gelijk geboren werden en worden; en die deze
+bezaten en er het grootste deel van hadden, werden edelen genoemd en
+de rest bleef volk. En hoewel een tegengestelde gewoonte die wet heeft
+verkracht, is die nog niet verdwenen, noch vernietigd door de natuur
+of door goede zeden. Dus wie zich goed gedraagt, toont daardoor van
+adel te zijn, en als iemand hen anders noemt, is het niet hij, die
+genoemd wordt, maar hij die noemt, welke een fout begaat. Zie onder
+al uwe edellieden en onderzoek hun deugd, hun zeden en hun manieren
+en beschouw van den anderen kant die van Guiscardo; indien gij zonder
+vijandigheid wilt oordeelen, zult gij hem zeer edel noemen en al die
+edellieden dorpers. Over de deugd en de waarde van Guiscardo heb ik
+niet geoordeeld naar de meening van iemand anders maar naar uwe woorden
+en met mijn oogen. Wie prees hem ooit zoo aan als gij, toen gij hem
+hebt aanbevolen in al die lofwaardige dingen, in welke een waardig
+man moet geprezen worden? En zeker niet ten onrechte, want als mijn
+oogen mij niet hebben bedrogen, werd hem door u geen lof verstrekt,
+welke hij niet verdiende, maar heel veel meer dan uwe woorden het
+konden uitdrukken. Indien ik mij hierin toch eenigszins bedrogen heb,
+dan ben ik het door u. Zult gij dan nu zeggen, dat ik met een man
+van lage afkomst heb omgegaan? Dan zult gij geen waarheid spreken,
+maar indien gij zult zeggen met een arm man, zal men u tot uwe schande
+kunnen na geven, dat gij een waardig man als uw dienaar niet in goeden
+stand hebt kunnen verheffen. De armoede ontneemt aan niemand zijn adel,
+maar wel zijn bezittingen. Vele koningen, vele groote vorsten waren
+vroeger arm en velen van hen, die de aarde spitten en het vee hoedden,
+waren eenmaal zeer rijk en zoo is het nog heden. De laatste twijfel,
+dien gij bij u zelf verwekt, namelijk wat gij met mij hebt te doen,
+verjaag dien geheel, indien gij in uwen hoogsten ouderdom geneigd
+zijt te doen, wat gij als jonkman niet gewoon waart namelijk wreed
+te worden; oefen jegens mij uwe wreedheid uit, die niet van zins ben
+eenige smeekbede tot u te richten, als gij daartoe de eerste aanleiding
+vindt in de zonde, indien er gezondigd is. Want ik verzeker u, dat,
+wat gij van Guiscardo zult gemaakt hebben of maken zult, zal ik met
+mijn eigen handen van mij maken als gij het niet doet. Welnu, ga als
+de vrouwen huilen en breng door wreed te worden met een zelfden dood
+hem en mij om, als wij het aan u verdiend hebben.
+
+De vorst leerde aldus de grootheid van ziel van zijn dochter kennen,
+maar hij geloofde niet, dat zij zoo sterk geneigd was tot datgene,
+wat zij zeide en waarop haar woorden zinspeelden. Hij ging van haar
+weg en nadat hij de gedachte verwijderd had, dat zij er zelf onder zou
+lijden, bedacht hij een middel om zijn brandende liefde in het leed van
+anderen te verkoelen en beval aan twee man, die Guiscardo bewaakten,
+dat zij hem zonder gedruisch den volgenden nacht zouden worgen en hem
+zijn hart zouden brengen, na hem dit te hebben uitgerukt. Zij deden
+dit gelijk hun bevolen was. Daarop liet de prins den volgenden dag
+een grooten en schoonen gouden beker komen, liet daarin het hart van
+Guiscardo  doen, zond zijn meest vertrouwden bediende naar zijn dochter
+en gelastte hem haar het volgende te zeggen bij het overreiken van
+dezen: Uw vader zendt u dit om u te troosten over hetgeen gij het meest
+bemind hebt gelijk gij hem troostte over wat hij het meest lief had.
+
+Ghismonda niet afgebracht van haar beslist plan, liet toen haar
+vader haar had verlaten, kruiden komen en vergiftige wortels, die zij
+afkookte en in water oploste om ze gereed te hebben, als gebeuren zou,
+wat zij vreesde. Toen de knecht gekomen was zoowel met de aanbieding
+als met de woorden van den vader, nam zij den beker met een strak
+gelaat aan, deed dien open, zag het hart en hoorde de woorden en
+hield het voorzeker, dat dit het hart was van Guiscardo. Daarom het
+aangezicht heffend naar den bediende, zeide zij: Er past geen minder
+waardige bewaarplaats dan van goud aan een hart, als dit is: hierin
+heeft mijn vader passend gehandeld. Bij die woorden naderde zij den
+beker, kuste het en zei: In alles, altijd en tot het einde van zijn
+leven heb ik bij mijn vader teedere liefde voor mij gevonden, maar
+thans meer dan ooit en daarom zult gij hem van mijn kant voor een
+zoo groot geschenk de laatste liefdebetuigingen teruggeven, die ik
+hem ooit vergelden kan.
+
+Bij die woorden boog zij zich over den beker, dien zij omklemde,
+en sprak het hart aanschouwend: O zeer teedere schuilplaats van al
+mijn vreugden, vervloekt zij de wreedheid van hem, die mij dwingt u
+met stoffelijke oogen te zien! Het was mij genoeg u steeds met die
+des geestes te aanschouwen. Gij hebt uw loopbaan volbracht: gij zijt
+gekomen tot het eind, dat ieder bereikt; gij hebt de ellenden en
+de zorgen der wereld achtergelaten en gij hebt van uw vijand zelf
+het graf, dat gij hebt verdiend. Niets ontbrak u om een volkomen
+begrafenis te hebben dan de tranen van haar, die u bij uw leven
+zoozeer heeft bemind en opdat gij die zoudt ontvangen, gaf God het
+mijn onvermurwbaren vader in u aan mij toe te zenden en ik zal ze u
+wijden, hoewel ik besloten had met droge oogen te sterven en met een
+door niets ontzet gelaat. En wanneer ik u die zal hebben geschonken,
+zal ik zonder verwijl maken, dat mijn ziel u dienend bij die komt,
+welke gij zoo zorgvuldig hebt bewaard. En met welk ander geleide
+dan dit zou ik tevredener of geruster kunnen vertrekken naar de
+onbekende gewesten? Ik ben er zeker van, dat zij nog hierin is en
+dat zij de plaatsen van uwe en mijn vreugden aanschouwt. En deze,
+waarvan ik zeker ben, dat hij mij bemint, verwacht mij, die hem het
+meest lief had. Daarna alsof zij een bron in het hoofd had, zonder
+kreten te uiten gelijk de vrouwen gewoon zijn, boog zij zich over
+den beker en zuchtend begon zij zooveel tranen te storten, dat het
+vreeselijk was om te zien en kuste tallooze malen het doode hart.
+
+Haar jonkvrouwen, die om haar heen stonden, begrepen niet wat
+dat hart beteekende of wat die woorden zeggen wilden, maar door
+medelijden overwonnen, weenden zij allen en vroegen haar tevergeefs
+met een uitdrukking van erbarming naar de oorzaak van haar tranen en
+trachtten haar, zoo goed ze wisten en konden, te troosten. Toen zij
+genoeg scheen geschreid te hebben, hief zij het hoofd op, wischte
+haar oogen af en sprak: O teer bemind hart, elke plicht jegens u heb
+ik volbracht, mij rest niets anders om te doen dan om u met mijn ziel
+te begeleiden. En bij die woorden liet zij zich het fleschje geven,
+waarin het water was, dat zij den vorigen flag had klaar gezet,
+wat zij in den beker deed, waarin het hart met haar tranen was
+gewasschen en zonder eenige vrees hief zij het aan den mond en dronk
+het geheel leeg. Daarna legde zij zich met den beker in de hand te
+bed en zich zoo eerbaar mogelijk in haar kleeren wikkelend, strekte
+zij haar lichaam daarop uit; dicht bij haar hart bracht zij dat van
+den vermoorden minnaar en wachtte zonder iets meer te zeggen op den
+dood. Haar kamervrouwen, die deze dingen hadden gezien en gehoord,
+maar die niet wisten, wat voor water het was, dat zij had gedronken,
+lieten alles aan Tancredi melden. Deze bevreesd voor wat zou gebeuren,
+daalde ijlings naar de kamer van zijn dochter af, waar hij juist
+kwam, toen zij op het bed lag. En toen hij te laat zich had opgeheven
+om haar met zoete woorden te troosten en zag in welk een toestand
+zij was, begon hij smartelijk te schreien. Hierop sprak de donna:
+Tancredi, laat die tranen dienen voor een voorval minder gewenscht
+dan dit en wijdt ze niet aan mij, die ze niet verlang. Wie zag ooit
+iemand, behalve u weenen over wat hij zelf heeft gewild! Maar toch,
+indien er iets van de liefde, die gij mij vroeger hebt toegedragen
+nog in u leeft, sta mij als laatste geschenk dan toe, daar het niet
+naar uw zin was, dat ik zwijgend en in stilte met Guiscardo leefde,
+dat mijn lichaam met het zijne, waar gij het hebt doen neerwerpen,
+openlijk begraven wordt. De beklemming van zijn tranen belette den
+vorst te antwoorden. Toen voelde de jonge vrouw haar einde naderen,
+drukte het doode hart aan haar borst en sprak: Blijf achter met God,
+want ik ga heen. En de oogen sluitend en zonder bewustzijn verscheidde
+zij uit dit smartelijk leven. Zulk een treurig einde, als gij nu hebt
+gehoord, had de liefde van Guiscardo en Ghismonda. Nadat Tancredi
+hen zeer had beklaagd en te laat berouw had over zijn wreedheid,
+liet hij hen onder de algemeene droefenis van alle Salerners beide
+eervol in een zelfde tombe begraven.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Broeder Alberto laat aan een dame gelooven, dat de engel
+    Gabriël verliefd op haar is en laat zich voor dien engel
+    doorgaan om verscheidene malen met haar samen te zijn. Uit
+    vrees voor haar verwanten ontvlucht hij haar huis en verschuilt
+    zich bij een armen man, die hem den volgenden dag op het
+    plein brengt vermomd als wildeman. Daar wordt hij herkend
+    door haar zwagers en naar den kerker gevoerd._
+
+
+De geschiedenis door Fiammetta verhaald had het gezelschap reeds
+meermalen de tranen in de oogen doen staan, maar toen deze geëindigd
+was, zeide de koning met een somber gelaat: Het leven schijnt mij van
+weinig waarde, als ik dit moest geven voor de helft van het genot,
+dat Ghismonda met Guiscardo had en niemand van u moet er zich over
+verwonderen, daar het hiermee zoo gesteld is, dat ik levend mij
+steeds duizend dooden voel sterven zonder dat mij gedurende al dien
+tijd het minste beetje genot wordt geschonken. Maar wanneer ik voor
+het oogenblik mijn lotgevallen in hun eigen kring besloten laat,
+wil ik toch, dat Pampinea met treurige verhalen en ten deele aan mijn
+avonturen gelijk, met spreken vervolgt; indien zij voortgaat gelijk
+Fiammetta is begonnen, zal ik zonder eenigen twijfel een verkoeling
+voelen dalen op mijn vuur. Toen Pampinea zag, dat het haar beurt was,
+begreep zij veeleer door haar welgezindheid van haar gezelschap het
+verlangen daarnaar dan dat des konings door diens woorden derhalve
+meer geneigd het een weinig op te vroolijken dan alleen aan het bevel
+des konings te voldoen, en daardoor gedwongen te zijn een vertelling
+te verhalen om te lachen zonder van het voorgestelde onderwerp af te
+wijken, maakte zij zich gereed en begon aldus:
+
+De menschen uit het volk gebruiken dit spreekwoord: Die slecht
+is en voor goed wordt gehouden, kan kwaad doen zonder dat men het
+gelooft. Dit verschaft mij overvloed van stof om over hetgeen mij
+is voorgesteld te spreken en bovendien om aan te toonen, hoe groot
+en hoedanig de huichelarij is der monniken. Met hun breede en lange
+gewaden en hun kunstmatig verbleekte gezichten en met hun nederige en
+zachte stem als zij anderen vragen en trotsch en barsch om in anderen
+hun eigen ondeugden te misprijzen, verklaren zij, dat zij door te
+nemen en anderen door te geven, tot verlossing komen. Bovendien niet
+als menschen, die het Paradijs moeten winnen evenals wij, maar als
+bezitters en heeren daarvan geven zij aan ieder, die sterft naar de
+hoeveelheid geld door hem nagelaten een meer of minder goede plaats en
+trachten hiermee eerst zich zelf, indien zij dit gelooven en vervolgens
+anderen, die in hun woorden vertrouwen stellen, te bedriegen. Als
+het mij geoorloofd was dit aan te toonen, gelijk ik wenschte, zou
+ik naar aanleiding hiervan spoedig uiteen zetten, hoeveel zij onder
+hun wijde kappen verborgen houden. Maar mocht het Gode behagen, dat
+aan allen in hun kunstenmakerij overkwam, wat aan een Minderbroeder
+geschiedde, geen onbeduidend jonkman maar een, die voor een van de
+beste casuisten [71] werd gehouden te Venetië. Dat wil ik heel graag
+vertellen om hierdoor een weinig uw zielen vol medelijden met den
+dood van Ghismonda, misschien met gelach en plezier op te beuren.
+
+Er leefde dan, zeer waarde dames, te Imola een man van een boos en
+verdorven gedrag, die Berto della Massa heette, waarvan de slechte
+daden bij de bewoners van die stad zeer bekend waren en hem zoo
+brandmerkten, dat er niemand meer in Imola was, die niet alleen niet
+aan de leugens, maar ook niet aan de waarheden, die hij vertelde,
+geloofde. Daarom, toen hij gewaar werd, dat zijn bedriegerijen er
+niet meer hielpen, ging hij wanhopig naar Venetië, een vergaarbak
+van allerlei onzedelijkheid en dacht daar op andere wijze naar zijn
+boosheid te werk te gaan, wat hij aldaar niet had kunnen doen. En alsof
+hij door zijn geweten gekweld werd wegens de valschheden vroeger door
+hem gedaan, toonde hij zich van een uiterste nederigheid en bovendien
+beter katholiek dan ieder ander en werd Minderbroeder. Hij liet zich
+broeder Alberto van Imola noemen en in hun gewaad begon hij voor den
+schijn een leven van ontbering te leiden en de boete en het vasten
+te prijzen en hij at geen vleesch en dronk geen wijn, wanneer hij er
+geen had, die hem beviel. Men had ternauwernood gemerkt, dat hij van
+een dief een wellusteling, een falsaris, een moordenaar, een groot
+prediker was geworden zonder daarom de genoemde ondeugden te hebben
+verbeterd, die hij als hij kon, in 't geheim bot vierde. Bovendien,
+daar hij priester was geworden, weende hij altijd bij het altaar,
+wanneer hij de mis bediende en velen zagen hem schreien over het
+lijden van den Verlosser, als iemand wien de tranen weinig kostten,
+als hij het wilde. En in korten tijd door zijn prediken en tranen wist
+hij op zoo'n wijze de Venetianen te misleiden, dat hij tot vertrouwde
+en bewaarder van elk testament werd gemaakt, dat er opgesteld werd
+en kassier van de gelden van velen en biechtvader en vertrooster van
+vele mannen en vrouwen. Zoo was hij van wolf herder geworden en zijn
+roep van heiligheid was daar veel grooter dan ooit die van Franciscus
+van Assisi. Nu kwam een onnoozele en dwaze jonge dame, die madonna
+Lisetta van het huis Quirino heette en de vrouw van een groot koopman,
+die met de galeischepen naar Vlaanderen was gegaan met andere dames
+bij dien broeder biechten. Deze dame zat aan zijn voeten en nadat zij
+hem als Venetiaansche--en die zijn allen dwaas--een deel van haar
+zonden gebiecht had, nam broeder Alberto haar in verhoor en vroeg
+haar of ze niet een of anderen minnaar had. Daarop antwoordde zij
+met een verontwaardigd gezicht: Och, messire de monnik, hebt u geen
+oogen in uw hoofd? Schijnen mijn schoonheden u geschapen als die der
+anderen? Ik zou te veel minnaars hebben, als ik wilde; maar de mijnen
+zijn er niet op gemaakt om door deze of gene bemind te worden. Hoevelen
+ziet u er, waarvan de schoonheden gevormd zijn als de mijnen, van mij,
+die nog in het paradijs schoon zou zijn? En bovendien vertelde zij
+zooveel over haar eigen schoonheid, dat het vervelend was om aan te
+hooren. Broeder Alberto begreep dadelijk, dat zij verwaand was en daar
+dit hem een terrein scheen voor zijn plannen, werd hij dadelijk zeer
+op haar verliefd. Maar hij hield zijn valstrikken voor een geschikter
+oogenblik verborgen en om zich voor een heilige uit te geven, begon hij
+haar voor ditmaal te berispen en haar te zeggen, dat dit een ijdele
+roem was en meer van die dingen. Daarom zei de donna hem, dat hij
+een ezel was en dat hij de eene schoonheid niet van de andere wist te
+onderscheiden. Broeder Alberto, die haar niet al te boos wilde maken,
+liet haar, nadat zij gebiecht had, heengaan met de andere vrouwen.
+
+Eenige dagen later ging hij vergezeld van een zijner getrouwen naar
+het huis van madonna Lisetta en nadat hij zich met haar alleen in
+een zaal had begeven en door geen anderen kon gezien worden, wierp
+hij zich voor haar op de knieën en sprak: Madonna, ik bid God, dat
+gij mij vergeeft, wat ik u Zondag, toen ik over uw schoonheid sprak,
+gezegd heb, daar ik er den volgenden nacht zoo wreed voor gekastijd
+ben, dat ik daarna mij niet meer kon oprichten voor heden. Toen
+vroeg de malle donna: En wie kastijdde u aldus? Alberto ging voort:
+Dat zal ik u vertellen. Toen ik 's nachts bezig was te bidden gelijk
+ik steeds gewoon ben, zag ik opeens in mijn cel een groote glans
+en eer ik mij had kunnen omwenden om te zien, wat dat beteekende,
+zag ik boven mij een schoonen jongeling met een grooten stok in de
+hand, die mij bij de kap greep, mij neerdrukte en mij zoo ranselde,
+dat hij mij geheel radbraakte. Ik vroeg hem daarna, waarom hij zoo te
+werk was gegaan en hij antwoordde: Omdat gij heden u verstout hebt
+de hemelsche schoonheid van madonna Lisetta te misprijzen, welke
+ik, God uitgezonderd, boven alles lief heb. Toen vroeg ik: Wie is
+u! Hierop antwoordde hij, dat hij de engel Gabriël was. O mijn heer,
+zei ik, ik bid u mij te vergeven. Toen voegde hij er bij: Welnu, ik
+zal u vergeven, mits gij naar haar toe gaat, zoo spoedig gij kunt en
+u doet vergeven door haar. Maar als zij het niet doet, zal ik hier
+terugkeeren en ik zal je zooveel slaag geven, dat ik jou je heele
+leven zal vergallen, zoolang als je op deze wereld blijft. Wat hij
+mij daarop vertelde, durf ik u niet mede te deelen, indien gij mij
+niet eerst genade schenkt. Donna Leeghoofd, die niet erg galachtig
+was uitgevallen, werd zeer blijde, toen zij die woorden hoorde en
+geloofde, dat alles waar was en zeide kort daarop: Ik zei het wel,
+broeder Alberto, dat mijn schoonheden hemelsch waren, maar als God mij
+helpt, heb ik medelijden met u en opdat u geen kwaad meer overkomt,
+vergeef ik u, indien gij mij naar waarheid verhaalt, wat de engel
+u daarna zeide. Fra Alberto ging voort: Madonna, omdat gij mij hebt
+vergeven, zal ik het u gaarne zeggen, maar denk aan een ding, dit zeg
+ik u, dat gij er u voor wacht aan wien ook ter wereld te vertellen,
+wat de engel Gabriël mij meldde, dat ik u moest berichten en dat gij
+hem zoo bekoorde, dat hij meermalen 's nachts bij u zou zijn gekomen,
+als het niet was geweest om u niet te verschrikken. Nu bericht hij
+u door mijn mond, dat hij een nacht bij u wil komen en een heelen
+tijd bij u wil blijven en omdat hij engel is en gij hem niet in de
+gedaante daarvan, als hij komt, kunt aanraken, zegt hij, dat hij om
+u een plezier te doen in de gestalte van een man wil komen en daartoe
+vraagt hij of gij hem wilt laten weten, wanneer hij kan komen en in de
+gedaante van wien en dat hij zich hierheen zal begeven. Hierom moogt
+gij u meer dan eenige andere donna, die leeft, gelukkig achten. Madonna
+de Zottin antwoordde toen, dat het haar zeer zou bevallen, indien de
+engel Gabriël haar lief had, daar zij hem zeer beminde en dat zij nooit
+faalde op de plaatsen, waar zij zijn beeld zag, een kaars te branden,
+die niet minstens een mattapan [72] waard was en dat hij op welk uur
+hij verkoos mocht komen; dat hij haar heel alleen in de haar kamer zou
+vinden, maar op voorwaarde dat hij haar niet voor de Heilige Maagd in
+den steek zou laten, waarvan men haar verteld had, dat die deze zeer
+welgezind was en dat scheen haar ook zoo te zijn, want overal waar
+zij hem slechts zag, lag hij voor deze op de knieën. Bovendien stond
+het aan hem te komen in welken vorm hij maar wilde, mits zij er maar
+niet bang voor behoefde te zijn. Toen zeide fra Alberto: Madonna,
+gij spreekt verstandig en ik zal alles op zijn best met hem in orde
+brengen gelijk gij zegt. Maar gij kunt mij een groote gunst bewijzen,
+die aan u niets zal kosten en dat is deze, dat gij verlangt, dat hij in
+mijn gedaante komt. En hoor, waardoor gij mij aldus een gunst bewijst,
+hij zal mij den geest uit het lichaam trekken en dien in het paradijs
+voeren. Hij zal in mijn lichaam wezen, zoolang hij met u zal zijn en
+ik zal zoolang in het paradijs zijn. De domme juffrouw antwoordde:
+Dat bevalt mij zeer. Ik wil, dat in plaats van de slagen, die hij u
+om mijnentwil gaf, gij dien troost zult deelachtig worden. Toen sprak
+broeder Alberto: Zorg dan, dat hij vannacht de deur van uw huis open
+vindt om binnen te kunnen treden, omdat, wanneer hij in menschelijk
+gedaante komt, gelijk hij zal doen, hij alleen door deze binnen kan
+gaan. De donna antwoordde, dat het zou gebeuren. Broeder Alberto
+ging heen en zij bleef zoo verheugd achter, dat zij geen oogenblik
+meer stil kon blijven zitten en dat het haar duizend jaar scheen
+te duren, eer de engel Gabriël kwam. Broeder Alberto die bedacht,
+dat hij dien nacht ruiter en geen engel moest wezen, begon zich met
+meelspijzen en ander goed voedsel te versterken, opdat hij niet licht
+van het paard zou worden geworpen. En nadat hij verlof had gekregen,
+begaf hij zich met een metgezel, toen het nacht was, naar het huis
+van een zijner vriendinnen, waar hij meermalen van was uitgegaan,
+wanneer hij merries moest berijden. Vandaar, toen het oogenblik hem
+gekomen scheen, begaf hij zich verkleed naar de woning van de donna en
+toen hij daar binnen was gekomen, veranderde hij zich met de kleeren,
+die hij bij zich droeg, in den engel en klom naar boven en trad de
+kamer van de donna in. Toen deze hem zoo in het wit zag, knielde zij
+voor hem neer, de engel zegende haar, deed haar opstaan en gaf haar een
+teeken, dat zij naar bed moest gaan. Zij geneigd om te gehoorzamen,
+deed dit spoedig en de engel ging naast de hem toegewijdde donna
+liggen. Broeder Alberto was een knap man en forsch van lichaam en hij
+stond maar al te goed op zijn beenen. Daar hij bij donna Lisetta lag,
+die frisch was en teeder en hij haar heel wat beteren bijslaap gaf
+dan haar man, vloog zij menigen nacht zonder vleugels, waarover zij
+zeer tevreden was. Bovendien sprak hij haar veel van de hemelsche
+glorie. Toen de dag naderde en hij zijn terugkeer had geregeld, ging
+hij met zijn gewone kleeren naar buiten en ging naar zijn metgezel,
+welke, opdat hij niet bang hoefde te wezen om alleen te slapen, de
+huishoudster vriendelijk gezelschap had gehouden. Nadat de donna
+had ontbeten, ging zij met haar gezellin naar broeder Alberto en
+vertelde hem nieuws van den engel Gabriël en wat zij gehoord had van
+de glorie van het eeuwige leven en wat hij gedaan had en voegde er
+nog wonderlijke verzinsels bij. Hierop antwoordde broeder Alberto:
+Madonna, ik weet niet, hoe gij u met hem bevonden hebt. Wel weet ik,
+dat van nacht, toen hij bij mij kwam en ik uw boodschap aan hem had
+gebracht, hij mijn ziel dadelijk tusschen zooveel bloemen en rozen
+voerde, als men er ooit van aanschouwde en ik bleef tot vanmorgen bij
+de vroegmetten in een van de bekoorlijkste oorden, die er bestond. Wat
+er met mijn lichaam gebeurd is, weet ik niet. Zeide ik het u niet
+sprak de donna.--Uw lichaam bleef den geheelen nacht in mijn armen
+met den engel Gabriël en als gij mij niet gelooft, zie dan onder de
+linkerborst, waar ik een sterke kus aan den engel gaf, zoodat het spoor
+er van verscheidene dagen zal blijven. Vervolgens ging broeder Alberto
+voort: Ik zal heden wel iets doen, wat ik sinds lang niet gedaan heb:
+ik zal mij ontkleeden om te zien of gij de waarheid spreekt. En na
+veel onzin te hebben verteld, ging de donna naar huis terug, waarheen
+sedert broeder Alberto zich meermalen begaf in de gedaante van een
+engel zonder op eenige hindernis te stuiten.
+
+Eens echter, toen madonna Lisetta bij een van haar buurvrouwen was
+en zij met haar over de schoonheid sprak, zeide zij om die van haar
+zelf boven elke andere te stellen als een vrouw, die weinig goeds
+in haar hoofd had: Als gij wist aan wien mijn schoonheid bevalt,
+zoudt gij werkelijk over de anderen zwijgen. De buurvrouw begeerig
+om dit te hooren, daar zij haar wel kende, zeide: Madonna, gij kunt
+de waarheid zeggen, maar toch, daar ik niet weet wie het is, zouden
+anderen het niet zoo licht gelooven. Toen antwoordde de donna, die
+zeer onnoozel was:--Buurvrouw, dat mag men niet zeggen, maar mijn
+minnaar is de engel Gabriël, die mij meer dan zichzelf lief heeft
+als de schoonste donna gelijk hij zegt, die er is op de wereld of
+aan de zeekust. [73] De buurvrouw wilde er om lachen maar zij hield
+zich goed om haar meer te doen praten en zeide: Bij God, madonna,
+als de engel Gabriël uw minnaar is en hij heeft dit gezegd, moet
+dit wel zoo zijn, maar ik geloofde niet, dat de engelen die dingen
+deden. De donna zeide: Buurvrouw, gij vergist u, bij Christus' wonden,
+hij behandelt mij beter dan mijn echtgenoot en hij zegt mij, dat dit
+hierboven ook gebeurt, maar omdat ik hem mooier schijn dan wie ook
+in den hemel, is hij verliefd op mij geworden en komt hier om heel
+dikwijls met mij samen te zijn. Begrijpt gij het nu?
+
+Toen de buurvrouw van madonna Lisetta was weggegaan, scheen het haar
+duizend jaar lang te duren eer zij ergens was, waar zij dit weer kon
+vertellen en toen zij op een feest was in een groot gezelschap van
+donna's, verhaalde zij die historie achtereenvolgens. Deze dames
+vertelden het aan hun echtgenooten en aan andere donna's en dezen
+aan weer anderen en aldus was in minder dan twee dagen Venetië er
+vol van. Maar onder degenen, dien dit ter oore kwam, waren ook haar
+schoonbroeders, die zonder iets te zeggen, zich vast hadden voorgenomen
+dien engel te vinden en om te weten te komen of hij vliegen kon en
+zij stonden verscheidene nachten op den loer. Toevallig kwam broeder
+Alberto hiervan niets ter ooren, die om weer de donna te zien een
+nacht daar heen was gegaan. Ternauwernood had hij zich ontkleed of haar
+schoonbroeders, die hem hadden zien komen, waren aan den uitgang van de
+kamer om hem open te doen. Toen broeder Alberto merkte, wat er aan de
+hand was en geen andere schuilplaats vond, opende hij een venster, dat
+op het Groote Kanaal uitzag en wierp zich daarna te water. De diepte
+was er zeer groot, maar hij kon goed zwemmen, zoodat hem niets kwaads
+gebeurde. Na naar een ander deel van het Kanaal te zijn gezwommen
+trad hij haastig in een geopend huis en bad een man, die daar binnen
+was, dat die hem om Gods wil het leven zou sparen en verzon maar wat
+waarom hij op dat uur zich daar zoo naakt bevond. De goede man tot
+medelijden bewogen en die naar zijn werk moest gaan, liet hem op zijn
+bed, liggen en zeide hem, dat hij er tot zijn terugkeer moest blijven
+en na hem binnen te hebben gesloten, ging hij aan den arbeid.
+
+De schoonbroeders van de donna vonden in de kamer gekomen,
+dat de engel Gabriël, die er de vleugels had achtergelaten, was
+weggevlogen. Hierover teleurgesteld beleedigden zij de donna zeer,
+lieten haar ten slotte mistroostig achter en keerden naar huis terug
+met de pij van den engel Gabriël. Ondertusschen, terwijl het licht was
+geworden, hoorde de goede man, terwijl hij op den Rialto was, dat de
+engel Gabriël bij nacht had geslapen bij madonna Lisetta en door de
+schoonbroeders gevonden, uit angst zich in het Kanaal had geworpen
+en men wist niet, wat er van hem geworden was. Daarom dacht hij,
+dat die bij hem in huis het moest wezen. Toen hij daar gekomen was
+en hem had herkend en over veel met hem gesproken had, kwam hij met
+hem overeen, dat, als hij niet door hem wilde aan de schoonbroeders
+overgeleverd worden, hij hem vijftig ducaten moest laten bezorgen en
+dit gebeurde. Daarna, toen broeder Alberto verlangde er uit te gaan,
+zeide hem de goede man: Daar is geen middel voor, tenzij gij dit niet
+wilt. Wij zullen heden een feest maken, waarop ieder een man leidt
+als een beer gekleed of als een wilde of in een andere vermomming en
+zoo zullen wij een jacht maken op het plein van San Marco en als dat
+gedaan is, eindigt het feest en dan gaat ieder met dengeen, dien hij
+geleid heeft, waar hij wil. Indien gij wilt, dat men niet zal weten
+wie gij zijt, zal ik u in een van die vermommingen daar brengen en ik
+zal u vervolgens kunnen leiden, waar gij verkiest. Anders zie ik niet,
+hoe gij hieruit zult kunnen gaan zonder herkend te worden, want de
+zwagers van de dame van meening, dat gij op eenige plaats in den omtrek
+verborgen zijt, hebben overal schildwachten uitgezet om u te krijgen.
+
+Hoewel het hard scheen aan broeder Alberto zoo vermomd te vertrekken
+bracht de vrees hem er toch toe, die hij voor de verwanten van de
+donna had en zeide hij aan hem, waar hij heen gebracht wilde worden en
+dat hij tevreden zou zijn, mits men hem er heen leidde. Nadat hij hem
+heelemaal met honing had ingewreven, bestoken had met kleine veeren
+en hem een keten in den mond had gedaan, een masker voor het gelaat
+en in de eene hand een groote stok had gegeven en in de andere twee
+groote honden, die hij van de slagerij had gebracht, zond hij iemand
+naar den Rialto, die bekend maakte, dat wie de engel Gabriël zien
+wilde naar het San Marco-plein moest gaan. En dit is de Venetiaansche
+betrouwbaarheid! [74] Toen dit gedaan was, liet hij hem er uitgaan,
+hield hem van achteren vast aan een keten, niet zonder groot rumoer
+van de menigte, die om strijd riepen: Wat is dat? Wat is dat? en
+leidde hem het plein op, waar degenen, die hem achterna gegaan waren
+en ook degenen, die de bekendmaking op den Rialto hadden gehoord,
+een eindelooze massa menschen vormden. Toen zij daar waren aangekomen
+op een verheven en hooge plaats, bond hij den wildeman aan een zuil,
+en deed of hij de jacht afwachtte, terwijl aan dien laatste de muggen
+en de paardenvliegen, omdat hij met honing was ingewreven, zeer grooten
+last veroorzaakten. Maar toen de ander het plein zeer vol zag en deed
+of hij zijn wildeman wilde ontketenen, trok hij broeder Alberto het
+masker af en zeide: Heeren, daar het wilde zwijn niet ter jacht komt
+en die anders niet doorgaat, wil ik, opdat gij niet voor niets zijt
+gekomen, dat gij den engel Gabriël ziet, die 's nachts van den hemel
+ter aarde daalt om de Venetiaansche donna's te troosten. Zoodra het
+masker was afgerukt, werd Fra Alberto dadelijk door allen herkend,
+tegen wien zich een algemeen gejouw verhief, terwijl men hem de
+grofste scheldwoorden en de grootste beleedigingen toevoegde, die
+men ooit een schurk nagaf en behalve dat wierp elk, deze hem eene,
+gene hem een andere hoop vuil in het gezicht. Zoo hielden zij hem een
+heelen tijd vast, totdat toevallig het nieuws tot zijn ordebroeders was
+doorgedrongen en zes van hen er heen kwamen, hem een kap op den rug
+gooiden en hem geketend niet zonder zeer groot rumoer naar hun huis
+voerden, waar hij werd gevangen gezet en men gelooft, dat hij na een
+ellendig leven stierf. Aldus durfde hij, die voor goed werd gehouden
+en die kwaad deed, hoewel men het niet geloofde, den engel Gabriël
+spelen en vermomd als wilde man, werd hij op den langen duur, gelijk
+hij verdiend had, geschandvlekt en beklaagde vergeefsch de bedreven
+zonden. Zoo behage het aan God, dat het aan alle anderen zal gaan.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden worden op drie zusters verliefd en vluchten
+    met hen naar Creta. De oudste doodt haar minnaar uit jaloezie,
+    de tweede redt de oudste zuster het leven door te slapen met
+    den hertog van dit eiland, wier minnaar haar doodt en met de
+    oudste vlucht. De derde minnaar en de derde zuster worden
+    beschuldigd van den moord; zij bekennen dit na gevangen
+    genomen te zijn en uit vrees voor den dood koopen zij den
+    bewaarder om en vluchtten arm naar Rhodes, waar zij in ellende
+    sterven. [75]_
+
+
+Toen Filostrato het einde der geschiedenis van Pampinea gehoord had,
+bleef hij eenigen tijd stil en zeide toen naar haar gekeerd: Er was
+wel wat goeds--en dat beviel mij--in het slot van uw verhaal, maar
+er was in den aanvang te veel in om te lachen, wat ik liever niet
+had gewild. Daarop sprak hij naar Lauretta gewend: Donna, volgt u
+nu met een beter verhaal, indien dit kan. Lauretta zeide lachend:
+Gij zijt te wreed jegens de minnenden, indien gij toch maar voor
+hen een ongelukkig einde wenscht. En ik om u te gehoorzamen zal u er
+een vertellen van hen, die eveneens er slecht bij voeren en weinig
+pleizier van hun liefde beleefden en na die woorden begon zij:
+
+Jonge dames. Gelijk gij zeer goed kunt begrijpen, kan elke ondeugd in
+het grootste nadeel verkeeren voor hem, die er misbruik van maakt en
+dikwijls ook voor anderen. En onder de gebreken, die ons met losse
+teugels in het verderf voeren, schijnt mij de drift te behooren,
+welke geen andere is dan een plotselinge en ondoordachte beweging,
+ontstaan door een gevoel van treurigheid, dat alle rede verdrijft en
+onze geestesoogen met duisternis verblindend in de ziel een hevige
+woede doet ontvlammen. Daar dit dikwijls bij de mannen gebeurt en
+bij den een meer dan bij den ander, ziet men die ondeugd met nog
+grooter nadeel bij de vrouwen, omdat die in hen lichter ontbrandt, met
+helderder vlam ontstoken wordt en minder zelfbedwang ze weerhoudt. Daar
+is niets wonderlijks in, omdat wij het vuur, als wij willen opletten,
+van nature eerder lichte en zwakke dingen zullen zien aantasten dan
+harde en zwaardere. Toch--en de mannen nemen het niet als een kwaad
+op--zijn wij veel gevoeliger dan zij zijn en veel bewegelijker. Daarom
+in aanmerking nemend, dat wij hiertoe van nature geneigd zijn en als
+we daarna beschouwen, hoe onze zachtmoedigheid en welwillendheid aan
+de mannen een groote rust en genot schenken, met welken wij moeten
+leven en dat aldus de drift en de woede een groot nadeel en gevaar
+zijn en dat wij hierdoor een sterker karakter bewaren, wil ik met
+mijn geschiedenis aantoonen, waarin de liefde van drie jongelieden
+en even zooveel donna's gelijk ik hierboven zeide, door den toorn
+van een hunner van gelukkig zeer ongelukkig is geworden.
+
+Marseille is gelijk gij weet gelegen in Provence aan den oever der
+zee, een antieke en zeer voorname stad en die vroeger vol was van
+rijke lieden en van grooter kooplui dan men heden ziet. Onder deze was
+er een Arnaud Claude genaamd, een man van geringe geboorte, maar van
+goede trouw en eerlijke koopmanschap grenzeloos rijk aan bezittingen en
+geld, die van zijn vrouw meerdere dochters had, van welke drie meisjes
+waren ouder dan de zonen. Van de eerste waren er twee tweelingen van
+vijftien jaar en de derde was veertien. De ouders verwachtten niets
+anders om ze te huwen dan de terugkeer van Arnaud, die met zijn waren
+naar Spanje was gegaan. Van de twee eersten waren achtereenvolgens
+de namen Ninetta en Madeleine, de derde heette Berthole. Op Ninetta
+was een jong edelman, die helaas arm was en Restagnon heette, vurig
+verliefd en het meisje op hem. Zij hadden zoo te werk weten te gaan,
+dat, zonder dat iemand ter wereld het wist, zij in hun liefde zich
+verheugden en reeds hadden zij zich er een heelen tijd in verblijd,
+toen twee jonge metgezellen, waarvan de een Fouques heette en de ander
+Hugues en waarvan de vaders dood waren en die zeer rijk achter bleven,
+de een op Madeleine en de ander op Berthole verliefd werden. Restagnon
+bemerkte dit, daar Ninetta hem er op gewezen had en dacht zijn eigen
+geldgebrek te kunnen overwinnen door hun liefde. Hij verbond zich
+met hen en vergezelde dan den een en dan den ander en soms beide om
+hun donna's en de zijne te zien en toen hij genoeg met hen bekend
+en bevriend was, riep hij ze eens bij zich thuis en zeide tot hen:
+Zeer waarde jongelui, onze omgang kan u verzekerd hebben, hoe groot
+de vriendschap is, die ik u toedraag en dat ik voor u zou doen,
+wat ik voor mij zelf zou verrichten en omdat ik u zeer mag lijden,
+wil ik u uiteenzetten wat mij is te binnen gevallen en daarna zult
+gij met mij samen die partij kiezen, welke u het voordeeligst zal
+schijnen. Gij, als uwe woorden niet liegen en ook door wat ik uit
+uw daden bij dag en nacht meen te begrijpen, brandt van zeer groote
+liefde voor de twee jonge dames door u bemind en ik voor de derde,
+hun zuster voor welken gloed, als gij het eens kunt worden, het hart
+mij een zeer zacht en aangenaam geneesmiddel wijst, namelijk dit: Gij
+zijt zeer rijke jongelieden, wat ik niet ben; indien gij uw bezittingen
+tot een wilt verbinden en mij tot den derden bezitter met u te samen
+er van wilt maken en overleggen naar welk deel der wereld wij willen
+gaan om een heerlijk bestaan met hen te hebben, geeft mijn hart mij
+zonder twijfel mij in het volgende te doen: dat de drie zusters met
+een groot deel der goederen van hun vader met ons mede zullen gaan,
+waarheen wij willen en daar kan ieder met de zijne en wij dus als drie
+broeders, leven als de tevredenste menschen, die er op de wereld zijn
+te vinden. Aan u staat het verder partij te kiezen door u hiermee
+te vereenigen of het na te laten. De twee jongelieden, die zeer
+ontgloeiden, toen zij hoorden, dat zij hun meisjes zouden krijgen,
+vermoeiden zich niet te veel met beraadslagen, maar zeiden, dat men
+dit moest navolgen, wat zij bereid waren te doen. Toen Restagnon dit
+antwoord van de jongelieden ontvangen had, ontmoette hij een paar dagen
+later Ninette, bij wien hij niet zonder groote moeite kon komen en
+nadat hij eenigen tijd met haar samen was geweest, vertelde hij haar
+wat hij met de jongelui afgesproken had en deed zijn best met vele
+redeneeringen haar dit voornemen te doen bevallen. Maar dit beviel
+haar zeer, omdat zij nog meer dan hij verlangde hem zonder argwaan
+te zien. Daarom antwoordde zij vrijmoedig, dat zij het goed vond en
+dat de zusters en het meest hierin, dat zouden doen wat zij wilde,
+en zeide hem, dat hij elk gunstig middel hiertoe zoo gauw hij kon,
+moest aanwenden. Restagnon keerde tot de jongelieden terug, die hem
+sterk aanspoorden tot wat hij besproken had en hun zeide, dat van den
+kant van hun donna's het werk op den goeden weg was, Zij beraadslaagden
+onder elkaar om naar Creta te gaan, verkochten enkele bezittingen die
+zij hadden onder voorwendsel baar geld te krijgen voor den handel,
+maakten al het andere te gelde, kochten een fregat en bewapenden dit
+heimelijk geheel, en wachtten den gegeven termijn af. Anderzijds
+zette Ninette, die genoeg van de begeerte van haar zusters wist,
+met mooie woorden hen tot zooveel verlangen hiernaar aan, dat zij
+zich verbeeldden niet meer te kunnen leven, eer dit gebeurd was. Toen
+de nacht aanbrak, waarin zij het fregat moesten bestijgen, haalden
+de drie zusters na een groote kist van hun vader geopend te hebben,
+daaruit een zeer groote hoeveelheid geld en juweelen, gingen hiermee
+alle drie volgens de afspraak stil uit het huis en vonden de drie
+minnaars, die hen wachten. Met hen bestegen zij dadelijk het schip,
+staken de riemen in het water en gingen weg. Zonder zich ergens op te
+houden kwamen zij den volgenden avond te Genua, waar de jonge minnenden
+voor het eerst weer vreugde en genoegen hadden van hun liefde. Nadat
+zij zich voorzien hadden van al wat zij noodig hadden, gingen zij weg
+en van haven tot haven kwamen zij, voor acht dagen om waren, zonder
+hindernis op Creta, waar zij zeer groote en schoone gronden kochten en
+zij vrij dicht bij Candia [76] zeer fraaie en aangename woningen deden
+bouwen. Daar begonnen zij met veel bedienden, met honden en vogels en
+paarden, bij gastmalen en feesten en in vreugde met hun donna's als de
+tevredenste menschen ter wereld bij wijze van baronnen te leven. Aldus
+gelijk wij iederen dag zien, dat de aangenaamste dingen vervelen,
+wanneer men er te grooten overvloed van heeft, begon Restagnon, die
+veel van Ninette gehouden had en die haar tot zijn behagen hebben
+kon _en zonder eenige vrees genoeg van haar te krijgen_ en bijgevolg
+zijn liefde te verflauwen. Toen hij zich op een feest bevond, had
+een jong meisje van dit eiland hem zeer behaagd. Het was een schoone
+en lieve donna, die hij met den grootsten ijver volgde en hij begon
+haar wonderlijk te vieren en te eeren. Ninette merkte dit, werd zeer
+jaloersch op hem, zoodat hij geen pas kon verzetten of ze wist het
+en kwelde hem daarna met woorden en schimp. Maar gelijk de overvloed
+der dingen hinderlijk wordt, zoo vergroot de onthouding van begeerten
+het verlangen en zoo vermeerderden de scheldwoorden van Ninette de
+vlammen der nieuwe liefde van Restagnon. Door verloop van tijd--hetzij
+Restagnon de gunsten van de donna verkreeg of niet--verviel Ninette,
+die het van wie ze het ook hoorde, voor waar hield, tot zulk een
+droefheid, toen tot zulk een toorn en daarna tot zulk een woede, dat
+de liefde voor hem omsloeg in fellen haat, en zij besloot, verteerd
+door gramschap door den dood van Restagnon de beleediging te wreken,
+die zij meende, dat haar was aangedaan.
+
+Zij ging naar een oude Griekin, zeer ervaren in het samenstellen
+van vergiften en haalde haar door beloften en geschenken over een
+doodelijke drank te bereiden, die zij zonder verder te aarzelen op een
+avond aan Restagnon te drinken gaf, die het warm had en er niet op
+lette. De kracht daarvan was zoo groot, dat die hem vóór den morgen
+gedood had. Toen Fouques en Hugues en hun vrouwen diens dood hoorden
+zonder te weten, dat hij door vergift was vermoord, beweenden zij hem
+bitter met Ninetta te samen en deden hem eervol begraven. Maar weinige
+dagen later werd de oude vrouw, die voor Ninette het venijnige vocht
+had klaar gemaakt, voor een andere misdaad gevangen genomen, die bij
+haar andere misdrijven op de pijnbank dit bekende en ten volle aangaf,
+waardoor dit was geschied. Hierdoor kwam de hertog van Creta zonder er
+iets van te zeggen, een nacht stil in het paleis van Fouques en zonder
+eenig rumoer of tegenspraak, voerde hij Ninette, die in hechtenis werd
+genomen, weg. Fouques en Hugues hadden van den hertog gehoord--en hun
+donna's weer van hen--waarom Ninette was gevangen genomen, wat hun
+zeer onaangenaam was en zij deden alles om Ninette aan den brandstapel
+te ontrukken, waartoe zij dachten, dat zij zou worden veroordeeld,
+als een, die het wel had verdiend. Maar het scheen niets te helpen,
+omdat de hertog vast besloten was recht te doen. Madeleine, die een
+mooi, jong meisje was en lang den hertog had begeerd zonder ooit
+iets te hebben willen doen, dat hem zou behagen, verbeeldde zich,
+dat zij hierdoor haar zuster van den vuurdood zou kunnen redden en
+gaf hem door een voorzichtigen bode te kennen, dat zij tot elk bevel
+van hem gereed was, waaruit twee zaken moesten volgen: ten eerste,
+dat zij haar zuster veilig en vrij zou terug krijgen, ten tweede, dat
+dit een geheim zou blijven. De hertog hoorde de boodschap, deze beviel
+hem en hij dacht lang na, wat hij zou doen. Eindelijk stemde hij toe
+en zeide, dat hij bereid was. Alsof hij inlichtingen van hen wilde
+hebben, liet hij Fouques en Hugues een nacht gevangen nemen en sliep
+met toestemming van Madeleine in 't geheim met haar. Nadat hij eerst
+deed of hij Ninette in een zak had laten doen en dienzelfden nacht in
+zee werpen met een steen om den hals, voerde hij haar met zich mede
+naar haar zuster terug en gaf haar deze als loon. Hij verzocht haar,
+dat zij 's morgens zou vertrekken en dat die nacht, welke de eerste van
+hun liefde was geweest niet de laatste zou zijn. Bovendien gelastte
+hij haar, dat zij de schuldige donna wegzond, opdat zij hem niet zou
+schandvlekken en hem niet zou noodzaken haar opnieuw te vervolgen. Den
+volgenden morgen werden Fouques en Hugues vrijgelaten, nadat zij hadden
+hooren vertellen, dat Ninette dien nacht verdronken was geworden en
+zij geloofden dit en keerden terug naar hun huis om hun vrouwen over
+de dood van hun zuster te troosten, hoewel Madeleine haar best deed
+haar goed verborgen te houden, maar toch bemerkte Fouques, dat zij er
+was. Hierover was hij zeer verwonderd en kreeg dadelijk argwaan (daar
+hij al bemerkt had, dat de hertog Madeleine had bemind) en vroeg haar,
+hoe het mogelijk was, dat Ninette zich daar bevond. Madeleine spon een
+lang verzinsel uit om het hem te willen verklaren, die haar, omdat hij
+slim was, weinig geloofde en die haar dwong de waarheid te zeggen, wat
+zij na weinig praten dan ook maar deed. Fouques door smart overwonnen
+en in woede ontbrand trok een degen en terwijl zij tevergeefs genade
+vroeg, doodde hij haar. Hij vreesde den toorn en de vervolging van
+den hertog, liet haar dood in de kamer achter en begaf zich daarheen,
+waar Ninette was en zeide haar met een geveinsd vroolijk gelaat: Laten
+wij dadelijk heengaan, waar het door uw zuster afgesproken is, waarbij
+ik u zal leiden, opdat gij niet meer in handen van den hertog valt.
+
+Ninette geloofde dit en daar zij bang was en daardoor verlangde te
+vertrekken, begaf zij zich met Fouques zonder verder afscheid van
+haar zuster te nemen op weg. En met dat weinige geld, waarop Fouques
+de hand kon leggen, gingen zij naar de haven, bestegen een bark en
+nooit kwam men te weten, waar zij landden. Den volgenden dag, toen
+Madeleine vermoord gevonden werd, waren er eenigen, die door nijd en
+haat jegens Hugues het dadelijk aan den hertog berichtten. De hertog,
+die Madeleine zeer beminde, liep hierdoor in groote woede naar het
+huis, nam Hugues gevangen en zijn vrouw en dwong hen, die van de zaak
+nog niets wisten namelijk van het vertrek van Fouques en Ninette, te
+bekennen gezamenlijk schuldig te zijn met Fouques aan den dood van
+Madeleine. Daar zij door die bekentenis terecht den dood vreesden,
+kochten zij met groote list degenen, die hen bewaakten, om, door
+hun een zekere hoeveelheid geld te geven, die zij in hun huis voor
+mogelijke gelegenheden verborgen hadden gehouden en met de wachters
+zelf, zonder tijd te hebben iets vandaar te kunnen medenemen, bestegen
+zij een bark en vluchtten 's nachts naar Rhodes, waar zij in armoede
+en ellende niet lang leefden. Zoo voerden hen en anderen de dwaze
+liefde van Restagnon en de woede van Ninette tot zulk een einde.
+
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Gerbino, ondanks het gegeven woord van koning Guiglielmo,
+    zijn grootvader, valt een schip aan van den koning van Tunis
+    om een dochter van dezen te schaken. Zij wordt gedood door
+    hen, die op het schip waren. Gerbino doodt ze allen en op
+    zijn beurt wordt hem later het hoofd afgeslagen._
+
+
+Toen Lauretta haar verhaal geëindigd had, zweeg zij en elk in het
+gezelschap pratend deze met gene en die met een ander, treurde over
+het ongeluk der minnenden en de een laakte de toorn van Ninette en
+de ander zei dit en een derde dat, toen de koning van een diepe
+gedachte bevrijd, het gelaat ophief en aan Elisa een teeken gaf,
+dat zij zou voortgaan, welke nederig begon: Bekoorlijke donna's. Er
+zijn genoeg menschen, die gelooven, dat Amor alleen zijn pijlen werpt,
+nadat men door het gezicht ontbrand is, en spotten met hen, die willen
+staande houden, dat men van hooren zeggen verliefd kan worden. Dat
+dezen bedrogen uitkomen, zal duidelijk blijken uit een novelle,
+welke ik wil vertellen. Gij zult er uit zien, dat niet alleen de
+faam prikkelt zonder dat de minnenden elkaar ooit hebben aanschouwd,
+maar het zal duidelijk worden, dat die allen hier tot een ellendigen
+dood heeft gevoerd.
+
+Guiglielmo, de tweede koning van Sicilië [77], gelijk de Sicilianen
+willen, had twee kinderen, een zoon Ruggieri en een dochter
+Gostanza. Deze Ruggieri [78] stierf voor zijn vader en liet een zoon na
+Gerbino genaamd, die door zijn grootvader met zorg werd opgevoed, een
+schoone jongeling werd en beroemd door dapperheid en hoffelijkheid. En
+zijn faam bleef niet alleen beperkt binnen de grenzen van Sicilië, maar
+klinkend in verschillende deelen der wereld, was zij zeer verbreid in
+Barbarije, dat in dien tijd aan den koning van Sicilië schatplichtig
+was. En onder velen, wier ooren de groote faam van de kracht en de
+hoffelijkheid van Gerbino bereikte, was een dochter van den koning
+van Tunis, die, volgens elk, die haar had gezien, een der schoonste
+schepsels was, welke ooit door de natuur werd gevormd en met een groote
+en edele ziel. Deze, die gaarne van dappere mannen hoorde spreken,
+ontving met zooveel welwillendheid de moedige daden door Gerbino
+verricht door den een en den ander verteld, dat zij, in zich zelf
+zich verbeeldend hoe hij moest wezen, hevig op hem verliefd werd en
+liefst van hem sprak en luisterde naar wie dit deed. Van den anderen
+kant had de groote naam van haar schoonheid en waardigheid op gelijke
+wijze Sicilië bereikt en kwam niet zonder groote bekoring noch vergeefs
+Gerbino ter oore, zoo dat hij niet minder op haar ontvlamde dan zij op
+hem. Hierdoor tot hij een eerlijke reden van zijn grootvader verkreeg
+tot verlof om naar Tunis te gaan, gelastte hij aan elken vriend van
+hem, die daar heenging aan haar zooveel mogelijk zijn geheim en groote
+liefde op de meest geschikte manier toe te vertrouwen en hem nieuws van
+haar te melden. Een van hen deed dit op zeer schrandere wijze, onder
+voorwendsel juweelen voor dames te brengen gelijk de kooplieden en te
+laten zien. Hij openbaarde haar geheel de hartstocht van Gerbino en
+bood zich aan om voor haar en haar zaken te zorgen. Zij ontving met een
+blij gelaat den bode en de boodschap en nadat zij hem had geantwoord,
+dat zij van gelijke liefde brandde, zond ze hem een van haar duurste
+juweelen als getuigenis. Gerbino ontving dit met zooveel vreugde,
+als hij eenige kostbaarheid maar ontvangen kon, schreef door diens
+bemiddeling haar meermalen, zond zeer dure geschenken en maakte met
+haar bepaalde afspraken om elkaar, indien de fortuin het zou toestaan,
+te zien en met haar te spreken.
+
+Doch toen de zaken aldus voortgingen en wat langer duurden dan noodig
+was en het jonge meisje en Gerbino wederkeerig van liefde brandden,
+huwde de koning van Tunis haar uit aan den koning van Granada. [79]
+Zij was hierover zeer bedroefd denkend, dat zij niet alleen door
+den afstand verder van haar gelietde verwijderd was, maar dat zij hem
+geheel werd ontvoerd. En als zij een middel had geweten, opdat dit niet
+zou gebeuren, zou zij van haar vader gevlucht zijn en naar Gerbino
+zijn gekomen. Evenzoo was Gerbino, toen hij van dit huwelijk hoorde,
+zeer bedroefd en dacht er dikwijls over of er een middel zou zijn om
+haar met geweld te schaken, indien zij over zee naar haar echtgenoot
+zou gaan. De koning van Tunis, die iets van die liefde vernomen had en
+van het voorstel van Gerbino en die bevreesd was voor zijn moed en zijn
+kracht, verzocht, toen de tijd gekomen was om haar weg te sturen, aan
+koning Guglielmo hem te verklaren, wat die voornemens was en wat hij
+van plan was te doen om verzekerd te zijn, dat hij noch door Gerbino
+noch door wie ook hierin belemmerd zou worden. Koning Guglielmo, die
+een oud man was, die niets van de verliefdheid van Gerbino had bespeurd
+en zelfs niet vermoedde, dat hem daartoe die zekerheid gevraagd werd,
+stond die gaarne toe en ten teeken hiervan zond hij aan den koning van
+Tunis zijn handschoen. Toen hij die waarborg had ontvangen, liet hij
+een zeer groot en schoon schip in de haven van Carthago uitrusten en
+het voorzien van al wat noodig was voor wie er op moest gaan en het
+wapenen en inrichten om daarop de dochter naar Granada te zenden. Hij
+wachtte niet anders af dan gunstig weer. De jonge dame, die alles
+wist en zag, zond in stilte een van haar dienaren naar Palermo en
+gelastte hem, dat hij Gerbino in haar naam liet groeten en hem zeggen,
+dat zij binnen enkele dagen naar Granada zou gaan, waardoor men dan
+nu zou zien of hij zulk een dapper man was, als men zeide en of hij
+haar zoozeer beminde, als hij haar meermalen had te kennen gegeven.
+
+Hij, aan wien de boodschap was opgedragen, verrichtte deze zeer goed en
+keerde naar Tunis terug. Toen Gerbino dit hoorde en wist, dat koning
+Guglielmo, zijn grootvader de geruststelling had gegeven aan den
+koning van Tunis, wist hij niet wat te doen, maar toch werd hij door
+liefde aangespoord, en had hij de woorden der donna begrepen. Om niet
+laf te schijnen ging hij naar Messina, waar hij ijlings twee lichte
+galeien deed bewapenen; nadat hij er dappere mannen op geplaatst had,
+begaf hij zich met die schepen naar Sardinië, omdat hij meende,
+dat daar het vaartuig van de donna moest voorbijgaan. Het gevolg
+van zijn plan bleef niet lang uit, daar weinige dagen later het
+schip met weinig wind niet ver van de plaats, waar hij het in stilte
+verwachtte, aankwam. Gerbino zag dit en zeide tot zijn metgezellen:
+Heeren, wanneer gij zoo dapper zijt als ik denk, geloof ik niet,
+dat een van u nooit liefde zal gevoeld hebben of nog gevoelt, zonder
+welke, naar ik zelf meen, geen sterveling eenige deugd of iets goeds
+in zich kan dragen en als gij verliefd geweest zijt of nog zijt,
+zal het voor u gemakkelijk zijn te begrijpen wat ik verlang. Ik heb
+lief en de liefde drijft mij u deze inspanning te veroorzaken en wie
+ik lief heb, bevindt zich op het schip, dat gij daar voor u ziet,
+hetwelk met dat wat ik het meeste begeer vol groote rijkdommen is,
+die wij, als gij dappere kerels zijt, met weinig moeite door flink te
+vechten, kunnen veroveren. Van deze zegepraal zoek ik niets anders
+als aandeel voor mij dan een vrouw; uit liefde tot haar voer ik de
+wapenen; al het andere behoore u volop. Laat ons dus gaan en met goed
+geluk het schip aanvallen. God, gunstig gestemd voor onze onderneming,
+houdt het hier vast zonder het wind te verte verleenen. De knappe
+Gerbino had zooveel woorden niet noodig, omdat de Messineezen, die hem
+vergezelden, begeerig waren naar buit en reeds geneigd waren dat te
+doen, waartoe Gerbino ze met woorden aanzette. Daarom hieven zij bij
+het slot van zijn woorden een luid geschreeuw aan van: Zoo zij het! en
+de trompetten klonken, zij grepen de wapens, staken de riemen in het
+water en bereikten het schip. Zij, die er op waren, zagen de galeien
+van verre komen en daar zij niet konden vertrekken, maakten zij zich
+gereed tot verdediging. De schoone Gerbino, toen hij het naderde,
+beval, dat de heeren van het schip op de galeien zouden komen, indien
+zij geen gevecht wenschten. De Saracenen, wetend wie zij waren en wat
+zij wenschten, zeiden, dat dit tegen de verzekering was hun gegeven
+door den koning van hun aanvallers en tot teeken daarvan toonden zij
+den handschoen van koning Guiglielmo en weigerden volstrekt ooit,
+tenzij door een strijd, zich over te geven of iets wat zich op hun
+schip bevond af te staan. Gerbino, die op den achtersteven van het
+schip de donna gezien had, veel schooner, dan hij in zich zelf had
+gedacht, nog meer dan vroeger ontvlamd, antwoordde bij het toonen van
+den handschoen, dat er geen valken waren, zoodat er geen handschoen
+noodig was [80] en zich, daar ze de donna niet wilden overgeven, gereed
+te maken den slag te beginnen, welke zonder uitstel plaats had. Zij
+begonnen elkaar duchtig met pijlen te beschieten en met steenen te
+gooien en lang tot schade van beide vochten zij op die wijze. Ten
+slotte zag Gerbino, dat het weinig hielp, nam een klein scheepje,
+dat hij van Sardinië had meegevoerd, stak het in brand en naderde
+met de twee galeien vlak bij het vaartuig. De Saracenen ontwaarden
+dit en begrepen, dat zij zich moesten overgeven of sterven, lieten de
+koningsdochter op het dek komen, die in het ruim weende en leidden die
+naar den voorsteven van het schip. Zij riepen Gerbino en doodden haar,
+terwijl zij voor zijn oogen genade en hulp smeekte, wierpen haar in
+zee en zeiden: Neem haar, wij geven haar gelijk wij kunnen en gelijk uw
+trouw het heeft verdiend. Gerbino, die hun wreedheid zag, verlangend te
+sterven, liet zich niet lettend op pijl of steen tot het schip naderen
+en daarop geklommen, ondanks zij, die zich daar bevonden, doodde hij
+vele Saracenen evenzoo als een hongerige leeuw onder een kudde kalven
+gekomen, die dan deze, dan gene ombrengt, en eerst zijn woede, welke
+de honger is, met zijn tanden en nagels verzadigt. Zoo deed hij het
+met een degen in de hand dan deze dan gene vermoordend. Reeds wies het
+vuur op het aangestoken schip en had hij er door zijn matrozen laten
+afhalen, wat de vijanden tot betaling kon dienen, toen hij er afdaalde
+met een niet zeer blijde overwinning op zijn tegenstanders behaald.
+
+Vervolgens liet hij het lichaam van de schoone donna uit zee ophalen
+en beweende het langen tijd met vele tranen. Hij keerde naar Sicilië
+terug en liet haar in Ustica, een klein eilandje zoo goed als
+tegenover Trapani, eervol begraven en keerde bedroefder dan wie ook
+terug naar huis. Toen de koning van Tunis het nieuws hoorde, zond hij
+zijn gezanten in het zwart gekleed naar koning Guglielmo, beklaagde
+zich over de belofte, die zoo slecht was gehouden en vertelde hem hoe
+alles gebeurd was. Hierover was koning Guglielmo zeer vertoornd en
+daar hij geen weg zag om de gerechtigheid te weigeren, (die zij van
+hem eischten) liet hij Gerbino gevangen nemen en hij zelf, zonder dat
+de beden van een zijner baronnen hem konden vermurwen, veroordeelde
+hem tot onthoofding en liet hem het hoofd in zijn tegenwoordigheid
+afhakken, daar hij liever zonder kleinzoon wilde blijven dan gehouden
+worden voor een vorst zonder trouw. Zoo stierven dus binnen weinige
+dagen de twee minnenden zonder eenige vrucht van hun liefde te hebben
+genoten een kwaden dood, gelijk ik gezegd heb.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _De broeders van Isabella dooden haar minnaar; hij verschijnt
+    haar in een droom en wijst haar de plaats aan, waar hij
+    begraven is. Zij graaft in stilte het hoofd op en plaatst dit
+    in een pot van basiliek. [81] Daarbij blijft zij iederen dag
+    langen tijd weenen, de broeders nemen haar dien af en zij
+    sterft kort daarop van smart._
+
+
+Toen het verhaal van Elisa geëindigd was en door den koning nogal werd
+geprezen, werd aan Filomena opgedragen te spreken; deze vol medelijden
+met den ongelukkigen Gerbino en zijn donna, begon na een teedere zucht:
+Gracieuse donna's, mijn novelle zal niet handelen over menschen van zoo
+hoogen stand als die waren, van welke Elisa heeft gesproken, maar zij
+zal daarom niet minder roerend zijn. En het zal mij dat herinneren, wat
+Messina mij voor kort in 't geheugen riep, waar het voorval plaats had.
+
+Er waren dan in Messina drie jonge broeders en kooplieden en vrij
+rijk gebleven na den dood van hun vader, die van San Grimignano [82]
+was, en zij hadden een zuster, een jong, zeer schoon meisje van goede
+manieren, welke zij, wat er ook de reden van ware, nog niet hadden
+uitgehuwelijkt. Behalve dat hadden die drie broeders in een van
+hun winkels een Pisaansch jonkman Lorenzo genaamd, die al hun zaken
+leidde en deed. Deze was zeer knap van persoon en heel aardig en had
+meermalen Lisabetta gezien, zoodat hij aan haar ten zeerste begon te
+behagen, wat Lorenzo bemerkte en een en ander maal op dezelfde wijze
+liet hij zijn andere verliefdheden ter zijde en begon zijn geest naar
+haar alleen te richten. En het ging zoo, daar de een de ander gelijk
+beviel, dat het niet lang duurde of, toen zij zeker van elkaar waren,
+zij deden, wat elk het meest verlangde. Daar zij hiermee voortgingen
+en te samen genoeg plezierigen tijd en voldoening hadden, wisten zij
+het niet zoo geheim te doen of op een nacht, toen Lisabetta daarheen
+ging, waar Lorenzo sliep, bemerkte het de oudste van de broeders,
+zonder dat zij het gewaar werd.
+
+De broeder, die een verstandig jongmensch was, hoezeer de zaak hem
+ook hinderde, die hij kende, toch tot een eervoller besluit geleid,
+overwoog zonder een woord te spreken of te zeggen, verschillende dingen
+en wachtte tot den volgenden morgen. Toen de dag was aangebroken
+vertelde hij aan zijn broeders, wat hij in den afgeloopen nacht van
+Isabetta en Lorenzo gezien had en met hen te samen na lang beraad,
+kwam hij tot de beslissing, opdat noch voor hen, noch voor de zuster
+er eenige schande uit zou volgen, er stil over heen te gaan en te
+veinzen, dat zij er niets van hadden gezien of geweten tot de tijd
+kwam, waarop zij zonder schade en gevaar voor hen, die blaam, voor
+dit verder ging, aan het gezicht konden onttrekken. Zoo bleven zij
+schertsen en lachen met Lorenzo, gelijk zij gewoon waren en toen zij
+eens deden of zij alle drie uit de stad gingen voor hun uitspanning,
+namen zij Lorenzo mede. Op een eenzame en afgelegen plaats gekomen,
+zagen zij de kans schoon en doodden Lorenzo, die er in 't geheel
+niet voor gewaakt had en begroeven hem, zoodat niemand het merkte. In
+Messina teruggekeerd vertelden zij, dat zij hem voor hun zaken ergens
+heen hadden gestuurd, wat licht werd geloofd, omdat zij gewoon waren
+hem dikwijls naar buiten te zenden. Toen Lorenzo niet terug keerde en
+Isabella het meermalen en dringend aan de broeders vroeg als iemand,
+wien die lange afwezigheid kwelde, zeiden zij eens, toen zij het
+zeer met nadruk herhaalde: Wat wil dat zeggen? Wat hebt gij met
+Lorenzo te maken, dat gij zoo vaak naar hem vraagt? Als gij het niet
+meer zult vragen, zullen wij U een antwoord geven, dat U aangenaam
+is. Daardoor bleef het jonge meisje droef en treurig, vreezend en
+niet wetend, zonder dat zij er meer om vroeg en meermalen riep en
+bad zij 's nachts, dat hij zou komen en dikwijls beklaagde zij zich
+met vele tranen over zijn lange afwezigheid en zonder een oogenblik
+zich op te vroolijken bleef zij altijd wachten. Op een nacht, toen
+zij lang over Lorenzo had geklaagd, die niet terugkeerde en zij ten
+slotte schreiend was ingeslapen, verscheen haar Lorenzo in den droom,
+bleek en geheel ontdaan met verscheurde en bebloedde kleederen en het
+scheen haar, dat hij zeide: O Lisabetta, gij doet niets dan mij roepen
+en treurt over mijne lange afwezigheid en gij beschuldigt mij wreed
+met uw tranen. Weet daarom, dat ik niet meer hier kan terugkeeren,
+omdat op den laatsten dag, dat gij mij hebt gezien, uw broeders
+mij doodden en de plaats aanwijzend, waar zij hem hadden begraven,
+zeide hij haar, dat zij hem niet meer moest roepen of verwachten en
+hij verdween. Het meisje werd wakker, had vertrouwen in den droom en
+weende bitter. Toen het morgen werd, durfde zij niets aan de broeders
+zeggen, nam zich voor naar de aangewezen plaats te gaan en te zien,
+of het waar was, wat er in haar droom was geopenbaard. Nadat zij
+verlof had gekregen wat buiten de stad te gaan voor haar genoegen,
+ging zij in gezelschap van een dienstmeid, die vroeger bij hen was
+en die alles van haar wist, er zoo spoedig mogelijk heen.
+
+Zij veegde de droge bladeren weg, die er lagen, en waar de aarde minder
+hard scheen begon zij te graven. Zij had nog niet lang gezocht of
+zij vond het lichaam van haar ongelukkigen minnaar nog in geen enkel
+opzicht misvormd of bedorven, waardoor zij duidelijk begreep, dat
+haar visioen waar was geweest. Hierover treuriger dan eenige andere
+vrouw zag zij in, dat het daar de plaats niet was om te jammeren en
+had zij, als ze had gekund, gaarne het heele lichaam weggedragen om
+het een eervolle begrafenis te geven, maar ziende, dat dit niet kon,
+sneed zij, zoo goed ze kon, met een mes het hoofd van den romp en na
+dit gewikkeld te hebben in een doek en over de rest van het lichaam
+de aarde te hebben geworpen, stopte zij 't in het schort van de
+dienstmaagd zonder door iemand te zijn opgemerkt, ging vandaar heen
+en keerde naar huis terug. Daar sloot zij zich met het hoofd in de
+kamer op, klaagde lang en bitter, baadde het geheel met haar tranen
+en gaf het overal duizend kussen. Toen nam zij een groote en schoone
+pot van het soort, waarin men de majoleine of basiliek plant en deed
+dit er in, gewikkeld  in een laken. Daarna bedekte zij die met aarde
+en plantte er verscheidene stammen van den basiliek op en besproeide
+die met niets anders dan rozen- of oranjebloesem-water of met haar
+eigen tranen. En zij had de gewoonte aangenomen altijd bij dat hoofd
+te gaan zitten en het met al haar liefde te beschouwen, omdat die haar
+Lorenzo verborgen hield en als zij het lang bestaard had, boog zij
+zich er over en begon lang te schreien, totdat de basiliek doorweekt
+was van tranen. Die plant, zoowel door de lange en voortdurende
+zorg als door de vetheid der aarde, welke uit het ontbonden hoofd
+voortkwam, dat er in was, werd zeer schoon en geurde sterk. Toen
+het jonge meisje voortging zoo te treuren, werd het meermalen door
+de buren gezien. Dezen, terwijl de broeders zich verwonderden, omdat
+haar schoonheid verwelkte en dat haar oogen hol in het hoofd stonden,
+zeiden tot hen: Wij hebben gemerkt, wat zij elken dag doet.
+
+De broeders hoorden dit, werden het gewaar en nadat zij haar dit
+eenige malen verweten hadden en het niet hielp, lieten zij dien pot
+in 't geheim weghalen. Toen zij dien niet terug vond, vroeg zij hem
+met den grootsten aandrang weer velen malen terug en toen men dien
+haar niet gaf, hield zij niet op met klagen en weenen, werd ziek en
+vroeg in haar lijden niets anders dan haar bloempot. De jongelieden
+verwonderden zich zeer over haar vraag en wilden ten slotte zien,
+wat die pot inhield. Zij wierpen de aarde er uit, zagen het laken
+en daarin het hoofd, nog niet zoo verteerd, of zij herkenden aan het
+gegolfde haar, dat het dat van Lorenzo was. Zij verbaasden zich zeer
+sterk en vreesden, dat men dit te weten zou komen. Nadat zij dit hadden
+begraven, gingen zij zonder het de ouders te zeggen, voorzichtig uit
+Messina weg en na alles voor hun vertrek te hebben in orde gebracht,
+togen zij naar Napels. Het meisje hield niet op met weenen en altijd
+om haar bloempot roepend, stierf zij en zoo eindigde die ongelukkige
+liefde. Maar toen de geschiedenis aan velen na zekeren tijd bekend
+werd, was er iemand, die er het volgende lied op dichtte, wat men
+nog zingt:
+
+
+
+    Wie was de slechte Christen,
+    Die mij mijn bloempot heeft afgenomen,
+    Waarin mijn basiliek was van Salerno!
+    Hij was met kracht gegroeid.
+    Ik plantte hem met eigen hand
+    Den dag zelf van mijn geboorte,
+    Die het goed van anderen steelt, begaat een lafheid.
+
+
+
+    Die het goed van anderen steelt, begaat een lafheid
+    En de zonde is zeer groot.
+    O ongelukkige, die mij
+    Een pot met bloemen had gezaaid.
+    Hij was zoo schoon, dat ik in zijn schaduw sliep,
+    Benijd door de menschen.
+    Hij is mij ontroofd en voor mijn deur.
+
+
+
+    Hij is mij ontroofd en voor mijn deur.
+    Ik was daarover zeer bedroefd.
+    Ongelukkige, hoe ben ik niet gestorven,
+    Ik, die er zoozeer aan was gehecht!
+    Toch den vorigen dag, dat ik slecht waakte
+    Voor den heer, die ik zoo beminde.
+    Ik had hem gansch omringd van majoleine.
+
+
+
+    Ik had hem gansch omringd van majoleine
+    Gedurende de schoone maand van Mei;
+    Ik besproeide hem elke week drie malen;
+    Ook zag ik, hoe hij goed wortel vatte.
+    Nu is het klaar, dat hij mij is ontroofd.
+
+
+
+    Nu is het klaar, dat hij mij is ontroofd.
+    Ik kan hem niet meer verbergen,
+    Maar als ik van te voren had geweten,
+    Dat dit mij zou gebeuren,
+    Zou ik voor de deur hebben geslapen
+    Om mijn bloempot te bewaren:
+    De groote God moge mij helpen.
+
+
+
+    De groote God moge mij helpen,
+    Indien het Hem behaagt
+    Tegen den man, die zoo schuldig jegens mij is,
+    Die mij in pijn en kwelling heeft gebracht,
+    Die mijn basiliek heeft gestolen,
+    Welke vol was van zooveel geur,
+    Zijn balsem streelde mij zoo zeer.
+
+
+
+    Zijn balsem streelde mij zoo zeer,
+    Zoo frisch geurde hij
+    En 's ochtends, als ik hem besproeide
+    Bij het rijzen van de zon,
+    Was iedereen verwonderd:
+    Waar komt zooveel geur vandaan?
+    En ik uit liefde voor hem zal sterven van verdriet.
+
+
+
+    En ik uit liefde voor hem zal sterven van verdriet.
+    uit liefde voor mijn pot met bloemen.
+    Als iemand mij zou willen wijzen, waar die is,
+    Zou ik die graag terugkoopen;
+    Ik heb in mijn beurs wel honderd onsen goud
+    Die ik hem gaarne zal geven,
+    En een kus, als hij het zou verlangen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Andreuola bemint Gabriotto; zij verhaalt hem een droomgezicht
+    en hij haar een ander. Vlak daarop sterft hij in haar armen;
+    terwijl ze hem met een meid van haar naar huis dragen, worden
+    zij door de wacht aangehouden en vertelt zij, wat er gebeurd
+    is. De schout wil haar geweld aandoen, maar zij weigert. Haar
+    vader herkent haar en nadat zij onschuldig is bevonden,
+    wordt zij in vrijheid gesteld. Zij weigert volstrekt in de
+    wereld te leven en wordt non. [83]_
+
+
+Deze novelle door Filomena verhaald, trok de dames zeer aan, omdat zij
+dat lied dikwijls genoeg hadden hooren zingen, maar zij hadden nooit
+kunnen weten, zelfs als zij het vroegen, welke de reden was, waarom
+dat was gemaakt. Maar toen de koning het slot er van had gehoord,
+beval hij aan Pamfilo de ingestelde orde te volgen. Pamfilo zeide toen:
+De droom in het voorafgaande verhaal vermeld geeft mij stof U er een te
+vertellen, waarin van twee droomen sprake is, welke betreffen de eene,
+wat gebeurd was, de andere wat gebeuren zou en ternauwernood waren die
+droomen verteld door hen, die ze hadden gehad of het gevolg van beide
+kwam. En toch, verliefde donna's, moet gij weten, dat het een algemeene
+neiging is van elk levend wezen verschillende dingen in een droom
+te zien, welke, hoewel zij aan hem, die droomt zeer waar schijnen,
+wanneer hij ontwaakt sommigen hem waar, anderen waarschijnlijk
+voorkomen en voor een deel met elke waarheid tegenstrijdig zijn; toch
+bevindt men, dat velen zijn uitgekomen. Daardoor hechten velen aan
+elke droom zooveel geloof, als zij zouden verleenen aan de dingen,
+die zij wakend zien en zij bedroeven of verheugen zich naar wat zij
+volgens dezen of vreezen of hopen. En er zijn er integendeel ook,
+die er niets van gelooven, voor zij zich in het reeds voorspelde
+gevaar zien. Ik vind noch de eenen noch de anderen te loven, omdat
+droomen noch altijd waar, noch altijd valsch zijn. Dat ze niet
+altijd waar zijn, kan elk van ons een voldoend aantal keeren hebben
+waargenomen, en dat zij niet altijd valsch zijn, is hiervoor reeds
+in de geschiedenis van Filomena aangetoond en in de mijne wil ik,
+gelijk ik het van te voren zeide, ook bewijzen. Daarom meen ik, dat
+men door geen tegenstrijdigen droom moet nalaten deugdzaam te leven
+en te handelen noch daarvoor de goede waarschuwingen verwaarloozen;
+wat tegennatuurlijke en slechte dingen betreft, moet men er niets van
+gelooven, hoezeer droomen daarvoor gunstig schijnen en met gunstige
+uitleggingen versterken zouden, wie ze heeft en ook in het in het
+tegenovergestelde moet men geen volkomen vertrouwen schenken.
+
+In de stad Brescia was een edelman, messer Negro van Ponte Carraro
+genaamd, die onder meerdere zonen een dochter had, welke Andreuola
+heette, een mooi, jong meisje en zonder man, welke toevallig op een
+buurman van haar, Gabriotto, verliefd werd, een man van lage afkomst,
+maar vol lofwaardige manieren en van persoon knap en bekoorlijk en
+met de samenwerking en de hulp van de meid, handelde het meisje zoo,
+dat Gabriotto niet alleen wist, dat hij door Andreuolo bemind werd,
+maar meermalen in een schoonen tuin van haar vader tot genoegen van
+beide partijen werd geleid. En opdat niets anders dan alleen de dood
+hen in hun zalige liefde zou scheiden, werden zij in 't geheim man
+en vrouw. Terwijl aldus tersluiks hun bijeenkomsten voortgingen,
+scheen het meisje op een nacht ingeslapen in een droom te zien, dat
+zij met Gabriotto was, dien zij tot groot genoegen van beide in haar
+armen hield en terwijl zij zoo bij elkaar bleven, leek het haar,
+dat uit zijn lichaam een donker en vreeselijk ding te voorschijn
+kwam, welks vorm zij niet kon herkennen en dat het ding Gabriotto
+beetpakte en ondanks haar met wonderlijke kracht hem uit haar armen
+nam en met hem onder den grond verdween; de een kon den ander nooit
+meer terugzien, waarover zij onnoemelijk veel smart voelde en daarop
+ontwaakte zij. Hoewel zij ontwaakt blij was door te zien, dat zij
+het slechts had gedroomd, kreeg zij van het droomgezicht angst. Toen
+Gabriotto den volgenden nacht bij haar wilde komen, deed zij zooveel
+zij kon haar best, dat hij dien avond daar niet kwam. Maar daar zij
+toch zijn wil zag, ontving zij, opdat zij niets anders vermoedde,
+hem den volgenden nacht in haar tuin, waar zij na vele witte en
+roode rozen geplukt te hebben, omdat 't het seizoen er voor was,
+met hem aan de voeten van een schoone en klare fontein in den tuin
+ging zitten. Nadat zij elkaar een goede en lange ontvangst hadden
+bereid, vroeg Gabriotto wat de reden was, waarom zij zijn komst den
+vorigen dag had ontweken. Het meisje verhaalde hem den droom, dien
+zij den vorigen nacht had gehad en de argwaan, die haar daardoor had
+aangegrepen. Gabriotte hoorde dit, lachte er om en zeide, dat het
+een groote dwaasheid was aan eenigen droom geloof te slaan, omdat
+die voortkomen uit overlading van de maag of gebrek aan voedsel en
+dat men elken dag ziet, dat ze ijdel zijn. Daarop zeide hij: Indien
+ik acht had willen geven op droomen niet op een van u, maar op een,
+die ik den vorigen nacht heb gehad, zou ik niet hier gekomen zijn,
+waarbij ik in een schoon en heerlijk woud scheen te wezen. Daar ving ik
+op jacht een ree zoo mooi en bekoorlijk, als men er nooit een zag. En
+het scheen mij, dat zij witter was dan sneeuw en in korten tijd zoo
+eigen met mij werd, dat zij mij in 't geheel niet meer verliet. Van
+mijn kant scheen zij mij zoo dierbaar, naar het mij voorkwam, dat
+ik, om door haar niet te worden verlaten haar een halsband van goud
+om den hals deed, en dat ik haar met een gouden keten in de hand
+hield. Daarna leek het mij, dat die ree een oogenblik rustte en de
+kop op mijn borst houdend daaruit een panter, zwart als kool--ik weet
+niet van waar--voortkwam, uitgehongerd en vreeselijk van aanblik en
+dat die op mij toekwam. Alle weerstand scheen mij onmogelijk; het
+was of die zijn muil in mijn linkerborst zette en zoover door beet,
+dat hij tot mijn hart kwam, mij dit ontroofde en het wegdroeg. Ik
+voelde hierdoor zulk een pijn, dat mijn droom ophield en ik zocht
+ontwaakt met de hand dadelijk of er niets aan de borst mankeerde,
+maar daar ik geen letsel vond, spotte ik zelf er mee, dat ik gezocht
+had. Maar wat wil dat zeggen? Ik heb van zulke en erger dingen er
+genoeg gezien en van niets ter wereld is mij daardoor meer of minder
+overkomen. Laat ze daarom varen en laten wij ons den tijd aangenaam
+maken. Het meisje, zeer ontsteld door haar droom, hoorde het en
+dit werd haar te veel, maar om Gabriotto geen reden tot ongenoegen
+te geven, verborg zij haar angst zooveel mogelijk. En terwijl zij
+zich bevredigde door hem meermalen te omhelzen en te kussen en door
+zich van hem te laten omhelzen en kussen, vreezend en niet wetend,
+staarde zij meer dan gewoonlijk rond en keek door den tuin of zij
+niets zwarts van eenige zijde zag aankomen. Toen dit zoo voortduurde,
+slaakte Gabriotto een groote zucht, omarmde haar en zij zeide: Wee,
+mijn ziel, help mij, ik sterf!--en bij die woorden viel hij op het
+gras van het perk op de aarde. Het jonge meisje zag dit, en hief hem
+op, trok hem op haar borst en sprak klagend: O mijn lieve heer, o wat
+voelt gij? Gabriotto antwoordde niet, maar hevig sidderend en bedekt
+met zweet ging hij na korten tijd uit dit leven. Hoe vreeselijk en
+treurig dit voor het meisje was, kan ieder zich denken. Zij klaagde
+zeer en riep hem meermalen vergeefs. Maar daar zij toch merkte, dat
+hij dood was, nadat zij elk deel van zijn lichaam onderzocht had en
+hem geheel koud vond en niet wetend wat te doen of te zeggen, ging
+zij betraand als zij was en vol angst haar meid roepen, welke van die
+liefde kennis droeg en toonde deze haar ellende en haar smart. Toen
+zij samen droevig eenigen tijd hadden geklaagd over het doode gelaat
+van Gabriotto, zei het meisje tot de dienstmaagd: Omdat God mij deze
+heeft ontnomen, wil ik niet langer leven. Maar voor ik mij van kant
+maak, zou ik willen, dat wij een middel zochten om behoorlijk mijn
+eer te dienen en de geheime liefde, die er tusschen ons was en dat
+het lichaam, waaruit de genadige ziel verdwenen is, begraven wordt.
+
+Hierop antwoordde de meid: Mijn kind, zeg niet u zelf te willen
+dooden, omdat gij, indien gij hem hier verloren hebt, hierdoor hem in
+de andere wereld ook zult verliezen, want gij zult naar de hel gaan,
+waar ik zeker ben, dat zijn ziel niet is neergedaald, omdat hij een
+goed jonkman was, maar het is veel beter u te sterken en er aan te
+denken en met gebeden en andere goede dingen zijn ziel te helpen;
+indien deze het voor eenige, begane zonde noodig heeft. Er is een
+middel om hem spoedig in dezen tuin te begraven, wat nooit iemand
+zal weten, omdat niemand bekend is, dat hij er ooit kwam en als gij
+dit niet wilt, laten wij hem dan buiten den tuin brengen en hem daar
+laten. Dan zal hij morgen gevonden worden en naar zijn huis gedragen en
+begraven door zijn familie. Het meisje, hoezeer het ook vol droefenis
+was en voortdurend weende, luisterde toch naar den raad van haar meid;
+en nadat zij het eerste niet goed had gevonden, antwoordde zij op het
+tweede: God wil zeker mij niet toestaan, dat een zoo lieve jonkman,
+zoo door mij bemind en mijn man, als een hond zou begraven worden
+of op straat zou worden achter gelaten. Hij heeft mijn tranen gehad
+en zooveel ik zal kunnen, zal hij die van zijn familie hebben en het
+schiet mij nog te binnen, wat wij hiervoor moeten doen.
+
+Snel zond zij haar weg om een stuk zijden doek te halen, dat zij in
+haar koffer had en toen zij terugkwam, spreidden zij het op de aarde
+uit en plaatsten daarop het lichaam van Gabriotto na hem het hoofd op
+een kussen te hebben gelegd. Met vele tranen sloten zij hem de oogen
+en den mond, vlochten hem een krans van rozen en na hem geheel bedekt
+te hebben met rozen, die zij hadden geplukt, sprak zij tot de meid:
+Van hier tot aan de deur van zijn huis is de afstand klein, daarom
+zullen gij en ik, gelijk wij van plan waren, hem daarheen dragen
+en hem van hier daarheen voeren. Het zal niet lang duren, dat het
+dag wordt en hij zal opgenomen worden en hoewel dit geen troost zal
+wezen voor de zijnen, zal dit toch een voldoening zijn voor mij, in
+wiens armen hij stierf. Bij die woorden wierp zij zich op nieuw met
+overvloedige tranen op zijn gelaat en weende langen tijd. Eindelijk
+sterk aangespoord door haar meid, omdat het dag werd, stond zij op,
+trok denzelfden ring, waarmee zij zich met Gabriotto had verbonden,
+van haar vinger, deed dien aan den zijne en zeide schreiend:
+Mijn lieve heer, indien Uw ziel mijn tranen ziet of indien eenige
+kennis of gevoel na het heengaan daarvan in het lichaam overblijft,
+ontvang dan welwillend van deze de laatste gift, die U bij Uw leven zoo
+beminde. Bij die woorden viel zij bewusteloos op hem neer en na weer te
+zijn bijgekomen en opgestaan, nam zij met de meid samen het doek op,
+waarover het lijk lag, gingen er mee den tuin uit en gingen naar zijn
+huis. Terwijl zij zich daarheen begaven, werden zij toevallig opgemerkt
+door de wachters van den schout, die door een of andere oorzaak daar
+juist langs kwamen en zij werden met den doode aangehouden.
+
+Andreuola, die meer begeerde te sterven dan te leven en die de knechten
+van de overheid kende, zeide vrijmoedig: Ik weet wie gij zijt en dat
+het vluchten mij niet zou baten; ik ben bereid met U voor de rechters
+te verschijnen en die te zeggen, wat er gebeurd is, maar laat niemand
+van U begeeren mij aan te raken, indien ik U gehoorzaam ben, noch
+dit lichaam te naderen, opdat ik hem niet beschuldig. Aldus, zonder
+te worden aangeraakt, ging zij met het heele lichaam van Gabriotto
+naar het paleis. Toen de baljuw dit hoorde, stond hij op, liet haar
+in zijn kamer komen en onderzocht wat er plaats had gegrepen. Nadat
+hij door een paar doktoren had laten schouwen of de goede man door
+vergift of iets anders was omgebracht, bevestigden allen van niet,
+maar dat er een gezwel bij het hart was doorgebroken, dat hem had doen
+stikken. Toen hij dit hoorde en begreep, dat zij er weinig schuld aan
+had, deed hij zijn best haar te doen blijken, dat hij haar wilde geven,
+wat hij niet kon verkoopen en zeide, dat, als zij zijn genoegen wilde
+bevredigen, hij haar zou loslaten, maar als zijn woorden niet hielpen,
+dat hij haar naar willekeur door geweld zou krijgen. Maar Andreuola
+door verontwaardiging ontvlamd en zeer sterk geworden, verdedigde
+zich moedig, en stiet hem met beleedigende en fiere woorden terug.
+
+Doch toen het dag werd en dit verteld was aan messire Negro, ging
+deze doodelijk bedroefd met vele van zijn vrienden naar het paleis
+en toen hij door den schout van alles op de hoogte was gesteld,
+vroeg hij schreiend of zijn dochter hem werd teruggegeven. De schout,
+die zich eerst wilde verontschuldigen wegens het geweld, dat hij de
+jonge vrouw had willen aandoen, voor hij door haar beschuldigd werd,
+begon haar standvastigheid te prijzen en zeide, dat hij, wat hij
+gepoogd had, deed om haar op de proef te stellen. Daarom bij het
+zien van haar vasten wil, had hij groote liefde voor haar opgevat
+en indien dit behaagde aan hem, die haar vader was evenals aan haar,
+zou hij, hoewel zij een man had gehad van lagen afkomst, haar gaarne
+huwen. Terwijl hij zoo sprak, werd Andreuola voor haar vader geleid en,
+wierp zich weenend aan zijn voeten en zeide: Vader, ik geloof niet,
+dat het noodig is U de geschiedenis te vertellen van mijn liefde en
+mijn ongeluk, want ik ben er zeker van, dat gij, die gehoord hebt
+en weet; en daarom vraag ik zooveel ik kan, vergiffenis voor mijn
+misslag, namelijk zonder uw voorkennis den man te hebben gekozen,
+die mij het meest beviel. En ik vraag dat niet, opdat mij het leven
+zal geschonken worden, maar om als uw dochter en niet als uw vijandin
+te sterven. En schreiend viel zij aan zijn voeten.
+
+Messire Negro, die al oud was en van goedmoedigen en beminnelijken
+aard, begon bij die woorden, te huilen, hief zijn dochter teerhartig
+op en zeide: Kind, het zou mij aangenamer zijn geweest, als gij er
+een gekozen had, die mij voor u geschikter had geschenen en als gij er
+een hebt genomen gelijk U beviel, zou ook dat mij nog genoegen hebben
+gedaan, maar dat gij hem verborgen hebt door uw weinig vertrouwen,
+dat doet mij verdriet en meer nog, dat ik het niet heb geweten. Maar
+toch, omdat het zoo is, wil ik, wat ik gedaan zou hebben om u te
+bevredigen, als hij nog leefde, namelijk hem eeren als mijn schoonzoon,
+hem nu doen na den dood. Hij keerde zich daarop tot de zonen en zijn
+verwanten en gelaste hun, dat de begrafenis, die zij voor Gabriotto
+in orde brachten, grootsch en eervol zou zijn. Intusschen waren de
+mannelijke en vrouwelijke familie-leden van het meisje toegeloopen,
+die het nieuws hadden vernomen en alle donna's en mannen, die er in
+de stad waren. Toen het lichaam in het midden van den hof geplaatst
+was op de doek van Andreuola met al haar rozen, werd hij niet alleen
+door haar en haar familie, maar in het openbaar door alle vrouwen
+van de stad en door vele mannen beweend. En hij werd niet bij wijze
+van een plebejer, maar van een ridder uit de openbare binnenplaats
+met de grootste eer op de schouders van de edelste burgers naar het
+graf gedragen. Eenige dagen later, toen de schout volhardde bij wat
+hij gevraagd had en messire Negro er zijn dochter over gesproken had,
+wilde zij er niets van hooren. Toen haar vader haar hierin haar zin
+gaf, werden zij en haar dienstmaagd in een klooster, dat wel bekend
+was om zijn heiligheid, non, waarin beide langen tijd eerbaar leefden.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Simona bemint Pasquino; zij komen in een tuin samen,
+    waar Pasquino zich met een salie-blad de tanden wrijft en
+    sterft. Simona wordt gevangen genomen en om aan den rechter
+    te toonen, hoe hij gestorven is, doet zij het ook en sterft
+    op haar beurt._ [84]
+
+
+Pamfilo had zich van zijn taak gekweten, toen de koning, die niet
+het minste medelijden toonde met Andreuola, Emilia aanzag en haar
+vertrouwelijk te kennen gaf, dat het hem aangenaam zou zijn, indien
+zij hun, die gesproken hadden, zou navolgen. Deze zonder eenig uitstel
+begon: Waarde gezellinnen. De novelle, verteld door Pamfilo, drijft
+mij er toe u er een te verhalen geheel aan de zijne gelijk. Zoo ook van
+Simona gezegd moet worden, dat zij als Andreuola haar minnaar verloor
+en als deze werd gevangen genomen, bevrijdde zij zich niet door kracht
+en deugd, maar door een plotselingen dood van haar rechters.
+
+En gelijk het al onder ons gezegd is, dat, hoewel Amor graag de huizen
+der edelen bewoont, hij niet weigert in die der armen te verblijven,
+maar integendeel er soms zijn krachten toont, doet hij zich als de
+machtigste meester bij de rijksten vreezen. Dit zal zoo niet geheel
+dan toch voor een groot deel uit mijn vertelling blijken, waarbij het
+mij behaagt in onze stad terug te keeren, waarvan wij heden door over
+zooveel dingen te spreken en door verschillende deelen der wereld te
+doorreizen, ons zoo ver hebben verwijderd.
+
+Er leefde dan niet lang geleden in Florence een schoon en lief jong
+meisje, wanneer men haar karakter beschouwde en de dochter van een
+armen vader, die Simona heette, en hoe gaarne zij ook met eigen handen
+haar brood wilde verdienen en haar bestaan onderhouden met het spinnen
+van wol, was zij toch niet zoo arm van ziel, dat zij niet brandde om
+Amor in haar hart te ontvangen, die onder de trekken en de aangename
+woorden van een jonkman van niet hooger stand dan zij en belast was
+door zijn meester, een wolhandelaar, haar de wol te brengen, een
+grooten lust toonde om er plaats in te vinden. Na hem dus te hebben
+ontvangen in den vorm van den bekoorlijken jongeling, die haar beminde
+en die Pasquino heette, brandde zij zeer van verlangen en durfde niet
+verder gaan met spinnen en bij iedere streng gesponnen wol, die zij
+om den spil draaide, stiet zij duizend zuchten uit heeter dan vuur,
+en dacht aan hem, die haar deze te spinnen had gegeven. Hij van den
+anderen kant, die er zich voor beijverde, dat de wol van zijn meester
+goed gesponnen werd, lette alleen op die, welke Simona spon en op geen
+andere of zij alleen het heele weefsel moest maken. Daar de een waakte
+en de ander blij was bewaakt te worden, en de een meer begeerte had en
+de andere meer vrees en schaamte verjoeg dan gewoonlijk, vereenigden
+zij zich tot gemeenschappelijke genoegen. Deze genoegens bevielen
+hun zoo, dat zij niet alleen niet wachtten tot de een door den ander
+werd uitgenoodigd, maar dat beide genoodzaakt werden het elkaar te
+vragen. Terwijl zoo hun heerlijkheid van den eenen dag op den anderen
+voortging en bij het voortgaan steeds vermeerderde, zeide Pasquino
+tot Simona, dat hij wilde, dat zij een middel zocht om in den tuin
+te komen, waar hij haar heen wilde leiden, opdat zij dit meer op hun
+gemak en met minder argwaan konden verkrijgen. Simona zeide, dat het
+haar beviel en nadat zij op een zondag na den eten aan haar vader te
+verstaan had gegeven, dat zij plan had naar den aflaat van San Gallo
+te gaan, begaf zij zich met een van haar gezellinnen, Lagina genaamd,
+naar den tuin, die Pasquino haar had aangewezen. Daar vond zij hem
+met een van zijn vrienden, die Puccino heette, maar die lo Stramba
+(de Krombeen) werd genoemd en nadat er een nieuwen liefdebond was
+gesloten tusschen Stramba en Lagina, namen zij hun genoegen waar in
+het eene deel van den tuin en lieten Stramba en Lagina in een ander
+deel hun gang gaan.
+
+Er was in dat deel van de gaarde, waar Pasquino en Simona zich hadden
+begeven, een zeer groote en schoone salie-struik. Zij zetten zich
+aan diens voet neer en na zich langen tijd te hebben verheugd en
+veel te hebben gesproken over een avondmaal, dat zij in dien tuin
+rustig wilden houden, keerde Pasquino zich tot dien grooten plant,
+plukte daarvan een blad en begon zich daarmede de tanden en het
+tandvleesch te wrijven, zeggende, dat de salie zeer goed reinigde van
+alles wat er in achter bleef, wanneer men gegeten had. En nadat hij
+zich een weinig had gewreven, keerde hij met zijn praten terug tot
+het avondmaal, waarvan hij eerst sprak. Hij ging daar nog niet lang
+mede voort, toen hij geheel van uiterlijk begon te veranderen en na
+dien omkeer duurde het maar kort, dat hij het gezicht en de spraak
+verloor en weldra stierf hij. Simona dit ziende, begon te schreien
+en te jammeren en Stramba en Lagina te roepen. Zij kwamen haastig
+aanloopen en daar zij Pasquino  niet alleen dood zagen, maar geheel
+gezwollen en vol donkere vlekken op het gelaat en het lichaam, riep
+Stramba opeens: O, slecht schepsel, jij hebt hem vergiftigd. Hij maakte
+veel alarm, zoodat het door velen, die vlak bij den tuin woonden,
+werd vernomen. Deze kwamen op het geschreeuw aanzetten. Toen zij
+hem dood vonden en opgezwollen en Stramba hoorden klagen en Simona
+hoorden beschuldigen, dat zij hem verraderlijk had vergiftigd en zij,
+door de smart over het onverwachte ongeluk, dat haar haar minnaar
+had ontnomen, buiten zich zelve zich niet wist te verdedigen, werd
+door allen beweerd, dat het was gelijk Stramba zeide. Zij werd daarom
+gevangen genomen, terwijl ze steeds bitter weende en naar het paleis
+van den schout gebracht. Daar, op aandringen van Stramba, l'Atticciato
+(de Sterke) en Malagevole (de Lastige), gezellen van Pasquino, die
+er bij waren gekomen, begon een rechter zonder uitstel aan de zaak te
+geven, het feit te onderzoeken. Daar hij niet kon begrijpen, dat zij
+bij deze gebeurtenis kwaadwillig of schuldig was geweest, wilde hij
+in haar tegenwoordigheid het lijk zien en de plaats en het middel,
+door haar aan hem verteld, omdat hij het door haar woorden niet goed
+genoeg begreep. Hij liet haar dus zonder gedruisch naar de plek voeren,
+waar het lichaam van Pasquino nog lag, gezwollen als een vat, en nadat
+hij er later heen was gegaan en zich over den doode had verwonderd,
+vroeg hij haar, hoe het gebeurd was. Zij ging naar de saliestruik
+en na elk voorafgaand voorval verteld te hebben, deed zij om het
+gebeurde geheel te doen begrijpen, juist gelijk Pasquino had gedaan
+door zich met een van de bladen de tanden te wrijven. Ondertusschen
+werd dit door Stramba en l'Atticciato en door de andere vrienden en
+metgezellen van Pasquino in tegenwoordigheid van den rechter nietig
+en ijdel verklaard en zij met meer nadruk van misdaad beschuldigd
+en eischten zij niet anders dan dat de brandstapel de straf voor
+zulk een boosheid zou zijn. De ongelukkige was door smart over den
+verloren minnaar en door vrees voor de straf, geeischt door Stramba,
+ontzet en doordat zij zich met het blad de tanden gewreven had, viel
+zij in den toestand, waarin eerst Pasquino verkeerd had, tot groote
+verbazing van de aanwezigen, neer.
+
+O gelukkige zielen, wien het op één dag ten deel valt de hevige
+liefde en het vergankelijke leven te eindigen! En gelukkiger nog,
+indien gij te samen op een plaats heengaat! En het gelukkigst, indien
+gij elkaar hiernamaals lief hebt en zooals gij het hier deed! Maar
+gelukkig boven allen de ziel van Simona--naar ons oordeel,--waarvan
+de fortuin niet duldde, dat de onschuld onder de getuigenis leed van
+Stramba en l'Atticciato en Malagevole, misschien wolkaarders of nog
+minder soort lieden, en die het voor zich een eervoller weg vond om
+met hetzelfde stervenslot van haar minnaar zich aan hun schurkerij
+te onttrekken en de ziel van haar Pasquino door haar zoo bemind, te
+volgen. De rechter geheel ontsteld evenals allen, die er bij waren,
+wist niet wat te zeggen en bleef langen tijd onbewegelijk. Toen
+tot meerder nadenken gekomen, zeide hij: Dit bewijst, dat die salie
+vergiftig is, wat gewoonlijk niet met die plant het geval is. Maar
+opdat deze geen ander op die wijze schade kan doen, moet men die
+tot de wortels afhakken en in het vuur smijten. Toen dit door den
+tuinwachter in tegenwoordigheid van den rechter was gebeurd, had
+men den grooten struik nog niet neer gehouwen of de oorzaak van den
+dood der arme minnenden bleek. Er was onder den struik van die salie
+een pad van wonderlijke grootte, waarvan zij bevestigden, dat het
+venijn de plant moést hebben vergiftigd. Daar niemand de pad durfde
+naderen, legden zij rondom een zeer grooten hoop van droog hout
+en verbrandden hem met de salie-struik. Dat was het einde van het
+proces van den heer rechter bij den dood van den armen Pasquino. Hij
+met zijn Simona werden zoo opgezwollen door Stramba en 1'Atticciato
+en Guccio Imbratta en Malagevole in de kerk van San Paolo begraven,
+waarvan zij parochianen waren.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Girolamo bemint Salvestra; toegevend aan de beden van zijn
+    moeder, gaat hij naar Parijs, keert terug en vindt haar
+    gehuwd. Hij treedt heimelijk in haar huis en sterft aan haar
+    zijde. Men draagt hem in een kerk, waar Salvestra aan zijn
+    zijde sterft._
+
+
+Het verhaal van Emilia vond haar einde, toen op bevel des konings,
+Neifile aldus begon: Waardige donna's. Naar mijn meening zijn er
+lieden, die meenen meer te weten dan anderen en die minder weten en
+daarom zijn ze niet alleen verwaten genoeg tegen den raad der menschen
+maar ook tegen de natuur der dingen hun denkwijze te stellen, uit
+welke aanmatiging reeds zeer groote kwalen zijn voortgekomen, terwijl
+men er nooit iets goeds uit zag volgen. En omdat onder de andere,
+natuurlijke dingen, zij, die het minst raadgevingen of tegenspraken
+duldt, de liefde behoort, wier aard het is, dat zij eer zich zelf
+verteert dan dat zij zich ophoudt bij een ontvangen waarschuwing,
+is het mij te binnengevallen U een vertelling te doen van een donna,
+die trachtend wijzer te zijn dan zij behoorde te wezen en was en die
+de zaak niet gedoogde, waarin zij haar verstand wou toonen en gelooft
+de liefde uit het hart te kunnen rukken van een minnaar, welke de
+sterren wellicht er in geplaatst hadden, er toe kwam tegelijkertijd
+de liefde en de ziel uit het lichaam van haar zoon te verdrijven.
+
+Er was dan in onze stad, naar hetgeen de ouden verhalen, een zeer
+groot en rijk koopman, wiens naam Leonardo Sighieri [85] luidde, die
+van zijn donna een zoon Girolamo had en na diens geboorte, nadat hij
+zijn zaken met zorg had geregeld, uit dit leven scheidde. De voogden
+van het kind met zijn moeder te samen leidden goed en eerlijk zijn
+zaken. Het kind groeide op met de anderen van de buren en sloot met
+meer dan eenig ander uit den omtrek vriendschap met een meisje van
+zijn leeftijd, de dochter van een kleermaker. Toen de ouderdom toenam,
+veranderde de vriendschap in liefde en zoo vurig, dat Girolamo zich
+niet goed voelde, als hij haar soms niet zag en zeker had zij hem
+niet minder lief dan hij haar.
+
+De moeder van den jongen, die dit gezien had, schold hem verscheidene
+malen en sloeg hem. Daarna, daar Girolamo zich niet weerhouden kon,
+beklaagde zijn moeder zich er over bij zijn voogden en daar zij
+geloofde, door den grooten rijkdom van haar zoon, van den pruimenboom
+een oranje-appel te kunnen plukken, zeide zij tot hen: Die jongen van
+ons, die nauwelijks veertien jaar is, is zoo verliefd op de dochter
+van onzen buurman, den kleermaker, die Salestra heet, dat, indien wij
+haar niet uit zijn oogen weg halen, hij haar tot zijn ongeluk op een
+goeden dag tot vrouw zal nemen, zonder dat iemand het weet en ik zal
+daarna nooit meer vroolijk zijn of hij zal verteren, als hij haar met
+een ander zal zien trouwen en daarom schijnt het mij, dat gij om het te
+ontwijken hem ergens ver hier vandaan moet sturen om in een winkel te
+dienen, opdat zij op die manier van hem verwijderd, hem niet zien kan
+en daar uit de gedachte zal gaan en wij hem later een welgeboren donna
+tot vrouw kunnen geven. De voogden zeiden, dat de donna gelijk had en
+dat zij naar hun vermogen zouden handelen. Nadat zij het kind in den
+winkel hadden laten roepen, begon er een te zeggen op beminnelijken
+toon: Mijn jongen, je wordt nu groot; het is goed, dat gij zelf uw
+zaken leert behartigen; daarom zouden wij er zeer mee ingenomen zijn;
+als gij eenigen tijd in Parijs zoudt vertoeven, waar gij zult zien,
+hoe een groot deel van uw geld verhandeld wordt zonder te rekenen,
+dat gij er veel beter en meer opgevoed en rijker zult worden,
+wat hier niet gebeuren kan, daar gij er vele ridders en baronnen
+en edellieden zult zien, en als gij hun zeden hebt leeren kennen,
+kunt gij hier later terugkeeren. De jongen luisterde ingespannen en
+antwoordde kort, dat hij er niets van wilde weten, omdat hij even
+goed als een ander meende in Florence te kunnen blijven. De waarde
+heeren hoorden dit en berispten hem nog meer, maar daar zij uit hem
+geen ander antwoord konden krijgen, vertelden zij het aan de moeder.
+
+Deze fel vertoornd, niet wegens zijn weigering naar Parijs te gaan
+maar om zijn liefde, beleedigde hem zwaar en toen om het te verzoeten
+met lieve woordjes begon zij hem te vleien en hem zacht te vragen,
+of hij wou doen, wat zijn voogden wenschten en zij wist hem zoo te
+bepraten, dat hij toestemde er een jaar en langer te blijven en dat
+gebeurde. Girolamo ging dus zeer verliefd naar Parijs en werd er met
+uitstel op uitstel twee jaar gehouden. Vandaar keerde hij meer dan
+ooit ontvlamd terug, vond zijn Salvestra gehuwd met een goed jonkman,
+tentenmaker van beroep en was daarover uiterst bedroefd. Maar toen
+ziende, dat het niet anders kon, deed hij zijn best zich rust te
+verschaffen en na ontdekt te hebben, waar zij woonde, begon hij volgens
+de gewoonte der verliefde jongelieden daar langs te gaan in het geloof,
+dat zij hem niet vergeten had, gelijk hij haar niet. Maar de zaak nam
+een anderen keer; zij dacht niet meer aan hem, alsof zij hem nooit
+had gezien en als zij er zich nog iets van herinnerde, toonde zij het
+tegendeel, wat de jongeling in korten tijd gewaar werd en niet zonder
+zeer groote smart. Maar niettemin deed hij, al wat hij kon om dit in
+zijn ziel te verbergen; daar echter niets scheen te helpen, besloot
+hij om niet weg te kwijnen haar te spreken. Nadat hij door een buurman
+ingelicht was, hoe het huis van zijn vriendin was gebouwd, trad hij
+er op een avond, toen zij en haar man waren gaan waken bij buren, in
+'t geheim binnen en verborg zich in haar kamer achter tentendoeken,
+die er waren uitgespannen en wachtte, totdat zij huiswaarts gekeerd en
+te bed waren en hij zag, dat de man sliep en ging toen naar die zijde,
+waar hij gemerkt had, dat Salvestra was gaan liggen, legde zijn hand
+op haar borst en zeide zachtjes: O mijn ziel, slaapt gij al! De vrouw,
+die niet sliep, wilde schreeuwen, maar de jonkman sprak haastig: Bij
+God, schreeuw niet, want ik ben uw Girolamo. Toen zij dit hoorde,
+zeide zij sidderend: Zeg, bij God, Girolamo, ga heen; de tijd is
+voorbij, dat het in onze kindsheid niet verboden was verliefd te zijn;
+ik ben, gelijk gij ziet gehuwd; daarom past het niet meer, dat ik op
+een anderen man acht geef dan op mijn echtgenoot en nu bid ik u bij
+den eenigen God, dat gij heengaat. Want als mijn man u zou bespeuren,
+kunnen wij onderstellen, dat, zoo er geen ander kwaad uit voortkomt,
+er toch uit zou volgen, dat ik noch in vrede noch in rust meer met hem
+zou kunnen leven, waar ik door hem bemind in rust met hem leef. De
+jonkman hoorde die woorden en voelde diepe smart en toen hij aan
+den vroegeren tijd dacht en aan zijn liefde nooit door den afstand
+verminderd en er de vele beden en beloften van vroeger bijvoegde,
+bezat hij er niets meer van. Daarom met het verlangen te sterven,
+bad hij haar ten slotte, dat zij, als loon voor zooveel liefde, zou
+toestaan, dat hij naast haar ging liggen, zoodat hij zich een weinig
+kon verwarmen, want hij was door het wachten als ijs geworden. Hij
+beloofde haar, dat hij er niets van zou zeggen, noch haar zou aanraken
+en dat hij heen zou gaan, als hij een weinig verwarmd was.
+
+Salvestra, die medelijden met hem had, stond hem dit onder die
+voorwaarden toe. Aldus strekte hij zich naast haar uit zonder
+haar aan te raken en in een opwelling herdenkend de langdurige
+liefde, haar toegedragen, en haar tegenwoordige hardheid en de
+verloren hoop, besloot hij niet langer te leven en zijn geest
+in zich zelf vernietigend, sloot hij de vuist en stierf aan haar
+zijde. Na eenigen tijd verwonderde zich de jonge vrouw over zijn
+standvastigheid, vreesde, dat haar man zou wakker worden en begon
+te zeggen: Wel, Girolamo, waarom ga je niet weg? Maar daar zij hem
+niet hoorde antwoorden, dacht zij, dat hij was ingeslapen. Daarom
+de hand uitstrekkend om hem te wekken, begon zij hem te betasten
+en hem aanrakend, voelde zij een ijzige koude, waarover zij zich
+zeer verbaasde. Toen zij hem met meer kracht beroerde en voelde,
+dat hij niet bewoog, zag zij na dit meermalen te hebben herhaald,
+dat hij dood was. Hierover was zij zeer bedroefd en bleef in groote
+verlegenheid niet wetend wat te doen. Ten slotte bedacht zij te zien,
+wat haar echtgenoot zou zeggen alsof het een ander persoon betrof en na
+hem te hebben gewekt, vertelde zij wat haar overkomen was, alsof het
+met een ander gebeurd was en vroeg hem daarop, wat, indien het haar
+gebeurde, te doen stond. De goede man antwoordde, dat het hem scheen,
+dat men hem, die dood was in stilte naar zijn huis moest voeren en hem
+daar laten, zonder eenige kwaadwilligheid jegens de vrouw te hebben,
+welke hem niet voorkwam te hebben gefaald. Toen zeide de jonge vrouw:
+Wel, dat moeten wij dan doen, en zijn hand nemend liet zij hem den
+dooden jonkman aanraken. Hij, zeer ontsteld, stond op, stak een licht
+aan en zonder met de vrouw verder te spreken, trok hij het lijk zijn
+eigen kleeren aan, en zonder uitstel, overtuigd van de onschuld zijner
+vrouw, tilde hij dit op zijn schouders, droeg het naar de deur van
+diens huis, legde het neer en liet het daar achter.
+
+Bij het aanbreken van den dag, toen men den man dood voor de deur zag,
+ontstond er een groot rumoer, vooral door de moeder en nadat men overal
+gezocht had en gekeken en noch wond noch stoot ontdekte, geloofden de
+doktoren algemeen, dat hij van verdriet was dood gebleven, zooals hij
+daar lag. Het lichaam werd dan ook in een kerk gebracht en hier kwam de
+moeder met vele andere verwante donna's en buurvrouwen en zij begonnen
+over hem zeer heftig te weenen en te treuren. Terwijl het geklaag zeer
+groot werd, zeide de goede man, in wiens huis hij gestorven was, tot
+Salvestra: Zeg, doe een mantel over je hoofd, ga naar de kerk, waar
+Girolamo is heen gevoerd, begeef je tusschen de vrouwen en luister,
+naar wat men u vertelt. Ik zal hetzelfde doen onder de mannen, opdat
+wij vernemen of men iets kwaads van ons zegt. Dit beviel aan de jonge
+vrouw, die door een laat medelijden was aangegrepen, want zij verlangde
+hem te zien, aan wien zij bij zijn leven met niet één kus genoegen
+had willen doen en ging er heen. Maar het is wonderlijk te denken,
+hoe moeilijk de krachten der liefde zijn te verklaren. Het ongeluk
+opende dat hart, dat de blijde fortuin van Girolamo niet had kunnen
+doordringen en al de oude vlammen laaiden weer omhoog en veranderden
+dit tot zooveel erbarmen, toen zij het gelaat van den doode zag, dat
+zij verborgen onder haar mantel en gemengd tusschen de andere donna's
+geen stand hield, voor zij tot het lijk was genaderd. Daar stiet zij
+een schrillen kreet uit, wierp zich op het gelaat van den jonkman en
+had den tijd niet zijn gelaat met tranen te baden, want ternauwernood
+had zij hem aangeraakt of, gelijk het Girolamo gebeurd was, ontnam
+de smart haar het leven. De andere vrouwen wilden haar bemoedigen,
+zeiden, dat zij wat op zou staan en herkenden haar nog niet. Toen zij
+zich nog niet verhief en men haar wilde doen oprijzen en onbewegelijk
+vond en haar toch zich deed verheffen, zag men dat zij Salvestra was
+en tegelijk bespeurde men, dat zij was gestorven. Daarop begonnen de
+vrouwen, door dubbel medelijden bewogen, nog meer te weeklagen. De
+tijding verspreidde zich buiten de kerk onder de mannen, en bereikte
+ook haar echtgenoot, die tusschen hen stond en die zonder te hooren
+naar troost of steun van wie ook, langen tijd weende. En toen hij
+de geschiedenis, die dien nacht gebeurd was van dien jonkman en
+zijn vrouw aan een genoegzaam aantal van hen had verteld, deed die
+elkeen leed. Toen de overleden jonge vrouw was opgenomen en versierd
+gelijk men dit gewoon is met de dooden te doen, legde men haar op
+dezelfde baar naast den jongen man en nadat daar lang was getreurd,
+werden beide in eenzelfde graf begraven en hen, die de liefde niet
+als levenden had kunnen vereenigen, verbond onafscheidelijk de dood.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Seigneur Guillaume Roussillon geeft zijn gemalin het hart te
+    eten van seigneur Guillaume Gardestagne, dien hij doodde en
+    dien zij beminde. Als zij dit te weten komt, werpt zij zich
+    uit een hoog venster op de aarde, sterft en wordt met haar
+    minnaar begraven._ [86]
+
+
+Toen de geschiedenis van Neifile geëindigd was, niet zonder het geheele
+gezelschap tot groot medelijden te hebben bewogen, begon de koning,
+die het voorrecht van Dioneo niet wilde schenden, daar er geen ander
+te spreken had: Medelijdende donna's. Ik heb thans een vertelling
+gereed, welke, omdat de ongelukken der liefde u zoo ontroeren,
+u niet minder tot erbarming zal bewegen dan de voorafgaande, omdat
+dezen, die ik u ga vertellen met menschen van hooger hoedanigheid
+geschied is en nog van treuriger verwikkeling dan die in de vorigen
+verhaald. Gij moet dan weten, dat, naar wat de Provençalen verhalen,
+er in Provence twee edele ridders leefden, die elk een kasteel en
+vazallen beheerschten en waarvan de een Guillaume Roussillon en
+de ander Guillaume Gardestagne heette. Daar zij beide mannen waren
+bedreven in den wapenhandel, hielden ze veel van elkaar en hadden de
+gewoonte altijd samen te gaan tournooien of ten steekspel te gaan, of
+naar iedere andere wapenoefening en gekleed in dezelfde kleuren. Hoewel
+elk op zijn kasteel woonde en het een van het andere wel tien mijl
+verwijderd was, werd toch, daar seigneur Guillaume Roussillon een zeer
+schoone en begeerlijke vrouw tot echtgenoote had, seigneur Guillaume
+Gardestagne ten zeerste ondanks de vriendschap en den omgang tusschen
+hen, op haar verliefd en zoo, dat hij door een en andere daad het de
+donna deed bemerken. Daar zij hem als een zeer dapper ridder kende,
+beviel haar dit en begon zij hem liefde toe te dragen, zóó dat zij
+niets anders dan hem verlangde en beminde, en zij verwachtte ook niets
+anders dan door hem te worden veroverd. Het duurde ook niet lang of
+dit gebeurde en zij waren te samen en meermalen beminden zij elkaar
+zeer. Toen zij het minder verborgen deed, werd de echtgenoot dit
+gewaar en was zeer verontwaardigd, waardoor de groote vriendschap,
+die hij voor Gardestagne koesterde, overging in een doodelijken
+haat. Maar hij wist dit beter te verbergen dan de twee minnenden
+hun liefde en overlegde, hoe ze te dooden. Toen Roussillon in dien
+toestand was en er een groot tournooi in Frankrijk werd aangekondigd,
+berichtte hij dit dadelijk aan Gardestagne en gelastte hem te zeggen,
+of hij, indien het hem behaagde, bij hem kwam en te samen zouden zij
+overleggen of zij er heen zouden gaan en hoe, Gardestagne antwoordde
+verheugd, dat hij zonder dralen den volgenden dag bij hem zou komen
+avondmalen. Roussillon vernam dit en dacht, dat de tijd was gekomen om
+hem te kunnen dooden en den volgenden dag steeg hij gewapend met een
+van zijn knechten te paard en stelde zich een mijl van het kasteel in
+een bosch in hinderlaag, waar Gardestagne voorbij moest komen. Na een
+geruime poos op hem te hebben gewacht, zag hij hem met twee bedienden
+bijna ongewapend naderen als iemand, die nergens op verdacht is en toen
+hij hem daar zag, waar hij het wenschte, doodde hij hem verraderlijk
+en vol boozen toeleg met een lans in de vuist en riep hem na: _jij
+bent des doods!_ Dit te zeggen en hem die lans door de borst te
+stooten, was het werk van een zelfde oogenblik. Gardestagne zonder
+zich eenigszins te kunnen verdedigen of een woord te kunnen spreken,
+viel van die lans doorboord en stierf kort daarop. Zijn knechten,
+zonder herkend te hebben wie het had gedaan, keerden de koppen der
+paarden en vluchtten zoo snel zij konden naar het kasteel van hun heer.
+
+Roussillon steeg af, opende met een mes de borst van Gardestagne
+en rukte er met eigen handen het hart uit, liet dit in een pennoen
+(lans-wimpel) wikkelen en beval aan een van zijn knechten, dat die
+het daarin zou dragen. En nadat hij aan elk had gezegd, dat ze den
+moed niet moesten hebben er over te spreken, steeg hij weer te paard
+en toen het al nacht was, ging hij weer naar zijn kasteel terug. De
+donna, die gehoord had, dat Gardestagne dien avond ten eten zou komen
+en met het grootste verlangen hem verwachtte, verwonderde zich zeer,
+dat zij hem niet zag naderen en zei tot haar man: Hoe komt het, heer,
+dat Gardestagne niet gekomen is? Hierop zeide de echtgenoot: Madame,
+ik heb van hem gehoord, dat hij eerst morgen hier kan zijn, waarover
+de donna een weinig verstoord was. Toen Roussillon was afgestegen
+liet hij den kok roepen en zeide tot hem: Gij zult dit hart van een
+wild zwijn nemen en er een gerecht van maken zoo goed en lekker om
+te eten als gij het maar weet, en wanneer ik aan tafel zal zijn,
+zult gij het mij opdragen in een zilveren schotel.
+
+De kok nam het aan, wijdde er al zijn kunst aan en al zijn ijver,
+hakte het, deed er goede kruiden bij en maakte er een uitstekenden
+ragout van. Toen het tijd was, zette seigneur Guillaume zich met zijn
+vrouw aan tafel. Het maal kwam, maar hij door de begane misdaad in
+gedachte gestoord, at weinig. De kok bracht hem den ragout, welke
+hij voor de donna liet neerzetten, hield zich dien avond verzadigd
+en prees dien zeer. De donna, die trek had, begon er van te eten en
+die scheen haar goed; daarom at zij dien geheel op. Toen de ridder
+gezien had, dat zij hem geheel had opgegeten, zeide hij: Mevrouw, hoe
+is u die spijs bevallen? De donna antwoordde: Mijn heer, werkelijk,
+hij beviel mij goed. God helpe mij, ik geloof u--zei de ridder--en
+het verwondert mij niet, als dood u bevallen heeft, wat levend meer
+dan iets anders u aanstond.
+
+De vrouw hoorde dit en bleef een oogenblik onbewegelijk. Toen zei ze:
+Hoe! Wat hebt gij mij laten eten? De ridder antwoordde: Dat, wat gij
+gegeten hebt, is werkelijk het hart geweest van den heer Guillaume
+Gardestagne, dien gij als oneerlijke vrouw hebt bemind en weet wel,
+dat hij het is geweest, omdat ik hem dit met deze handen uit de borst
+heb gerukt, kort voor ik hier kwam. Men behoeft niet te vragen of de
+donna dit hoorende van hem, dien zij boven alles beminde, bedroefd was
+en na eenige oogenblikken antwoordde zij: Gij deed wat een oneerlijk
+en slecht ridder moest doen; want indien ik, terwijl hij mij niet er
+toe dwong, hem tot den heer van mijn liefde heb gemaakt en u hiermee
+had beleedigd, had niet hij maar ik de straf moeten dragen. Maar dat
+het aan God behage, dat nooit andere spijs op een zoo nobel voedsel
+volgt als op het hart van dien dapperen en hoffelijken ridder,
+gelijk Guillaume Gardestagne was. Zij stond op en wierp zich zonder
+verder bedenken uit een venster achter haar. Het raam was zeer hoog
+boven den grond, zoodat de vrouw niet alleen stierf, maar geheel werd
+verpletterd. Toen seigneur Guillaume dit zag, was hij geheel verbluft
+en het scheen hem, dat hij kwaad had gedaan en daar hij bevreesd was
+voor de boeren en voor den graaf van Provence, deed hij de paarden
+zadelen en ging heen. Den volgenden morgen was het door de geheele
+streek bekend, wat er gebeurd was; daarom werden door de lieden van
+het kasteel van Guillaume Gardestagne en ook van die uit het slot van
+de donna met de grootste droefenis en weedom de twee lijken afgehaald
+en in de slotkapel van de vrouwe in een zelfde grafgewelf geplaatst
+en daarop verzen geschreven, die uitdrukten wie zij waren, die er in
+begraven lagen en de wijze en de oorzaak van hun dood.
+
+
+
+
+Tiende Vertellingen.
+
+    _De vrouw van een dokter doet haar voor dood gehouden,
+    bedwelmden minnaar in een koffer, welke twee woekeraars met
+    hem er in naar hun huis dragen. Zij worden hem gewaar en hij
+    wordt voor een dief gehouden. De dienstmaagd van de donna
+    verhaalt voor het gerecht, dat zij het was, die hem in den
+    koffer der woekeraars deed, waardoor hij de galg ontloopt
+    en de woekeraars worden wegens diefstal van den koffer tot
+    geldboete veroordeeld._
+
+
+Daar de koning zijn verhaal geëindigd had, bleef alleen Dioneo zijn
+taak over, die dit wetend en al daartoe aangespoord door den koning,
+begon: De verhaalde ellenden der ongelukkige liefden hebben niet
+slechts aan u, donna's, maar ook mij de oogen en het hart bedroefd,
+waardoor ik zeer heb verlangd, dat er een einde aan kwam. Nu, God
+zij geloofd, zijn zij geëindigd, tenzij ik nog aan die kwade waar
+een slechte zou willen toevoegen, waarvoor de hemel mij behoede. Want
+zonder te blijven bij zulk een triestig onderwerp, zal ik over iets
+vroolijkers en beters beginnen, waardoor ik misschien een aanwijzing
+geef tot wat morgen moet verteld worden.
+
+Gij moet dan weten, zeer schoone jonge dames, dat er nog niet
+lang geleden in Salerno een groot medicus in de chirurgie leefde,
+die maestro Mazzeo delle Montagna [87] heette, die tot den hoogsten
+ouderdom gekomen, een schoone en lieve donna uit zijn stad tot vrouw
+had genomen in het bezit van voorname en rijke gewaden en van andere
+kostbaarheden en van al wat aan een donna kan behagen meer dan eenige
+anderen van die plaats; het is waar, dat zij het meestal koud in bed
+had, omdat zij door den maëstro slecht werd toegedekt. Deze, gelijk
+messer Ricciardo di Chinzica, van wien wij spraken, die aan de zijne
+de rustdagen leerde waarnemen, beweerde tegenover haar, dat slapen met
+een vrouw, ik weet niet hoeveel dagen kostte, om zich te herstellen
+en dergelijke onzin meer, waar ze maar heel slecht tevreden mee was;
+evenwel verstandig en van grooten geest, besloot zij om het geld voor
+het huis te sparen, de eerste gelegenheid de beste waar te nemen en te
+genieten met een ander en nadat zij hoe langer hoe meer jongelingen
+had beschouwd, hield zij er eindelijk een in het hart, waaraan zij
+met al haar hoop hechtte, met haar geheele ziel en haar geheele
+vermogen. De jonkman bemerkte dit en haar zeer beklagend, keerde
+ook hij al zijn liefde tot haar. Deze heette Ruggieri van Jeroli,
+van edele geboorte, maar van een slecht leven en een laakbaar gedrag,
+zóó dat hij verwant noch vriend had, die hem goed wilde doen of hem
+zien wilde en door heel Salerno werd hij beschuldigd van diefstallen
+en andere laagheden, waarom de donna weinig gaf, daar hij haar om een
+andere reden beviel en zij regelde alles zoo met een dienstmaagd, dat
+zij samen konden komen. En nadat zij eenig genoegen hadden gesmaakt,
+begon de donna hem te laken wegens zijn schandelijk leven en hem
+te verzoeken uit liefde tot haar hiermee op te houden en om hem de
+gelegenheid te geven dit te doen, begon zij hem dan met eene, dan
+met een andere som geld te steunen.
+
+Terwijl zij dit intusschen samen zeer heimelijk volhielden, werd den
+dokter een zieke toevertrouwd, die een kwaal aan het been had. De
+medicus zag dit en zeide tot zijn ouders, dat, als hij er een rottend
+gebeente uithaalde, hij het dan heelemaal moest laten afzetten of hij
+zou sterven. Door hem het been er uit te snijden, kon hij genezen, maar
+hij zou het niet ondernemen zonder hem als ten doode opgeschreven te
+beschouwen. Toen zijn ouders hierin hadden toegestemd, gaven zij hem
+met dit doel aan hem over. De arts, die meende, dat de zieke zonder
+bedwelming de pijn niet zou verduren, noch zich zou laten helpen,
+moest tot na den vesper wachten, om dat te doen en liet voor hem
+'s morgens een soort drank bereiden, welke opgedronken hem even lang
+zou doen slapen als hij tijd noodig had om hem pijn te doen met de
+bewerking. Hij liet dien drank bij zich thuis brengen en zette dien
+neer in een hoek van zijn kamer zonder aan iemand te zeggen wat
+dit was.
+
+Het uur van den vesper brak aan en de maestro moest tot hem gaan. Toen
+kwam er een bode tot hem van een zijner grootste vrienden van Amalfi
+[88], welke hij om niets ter wereld anders dan dadelijk zou moeten
+bezoeken, omdat die in een groot gevecht was geweest, waarbij velen
+gekwetst waren geworden. De dokter stelde het genezen van het been
+tot den volgenden morgen uit, besteeg zijn kleine bark en begaf zich
+naar Amalfi. Daar de donna wist, dat hij dien nacht niet naar huis
+zou komen als gewoonlijk, liet zij in stilte Ruggieri komen, liet hem
+in haar kamer en sloot hem daarin op tot andere lieden uit het huis
+zouden gegaan zijn om te slapen. Ruggieri bleef dus in de kamer op de
+donna wachten en had, hetzij door de vermoeienis op den dag verduurd
+of door zout eten te hebben genuttigd of misschien uit gewoonte een
+vreeselijken dorst en zag in het venster dien drank, welken de dokter
+voor den zieke had bereid, en denkend water te drinken, bracht hij
+dien aan den mond en dronk dien geheel op. Het duurde niet lang of
+een zware slaap beving hem en hij sluimerde in. De donna, zoo gauw
+ze kon, kwam in de kamer, vond Ruggieri ingeslapen, begon hem te
+betasten en met gedempte stem te zeggen, dat hij zou opstaan, maar
+het hielp niets; hij antwoordde, noch bewoog. Daardoor een weinig
+vertoornd stiet de donna hem met meer kracht aan en sprak: Sta op,
+slaapkop; want als je wilt slapen, moet je naar huis gaan en niet hier
+komen. Ruggieri, aldus geschud, viel van een stoel, waarop hij lag,
+ter aarde en toonde niet meer gevoel dan een doode. Hierover nog al
+ontsteld, wilde de donna hem optillen en hem nog sterker schudden,
+hem bij den neus nemen en aan den baard trekken; maar het was alles
+ijdel, hij had zijn ezel goed vastgebonden [89]. Daarom begon de
+donna te vreezen, dat hij dood was, maar toch begon zij hem vinnig
+in de huid te prikken en die te schroeien met een aangestoken kaars,
+maar niets baatte. Daarom geloofde zij, die geen geneeskundige was
+als haar man, dat hij zonder twijfel dood was. Men behoeft dus niet
+te vragen, daar zij hem boven alles beminde, of zij treurig was. Daar
+zij geen leven durfde maken, begon zij zacht over hem te klagen en
+te weenen over dit ongeluk. Maar na eenigen tijd uit vrees bij haar
+schade schande op te loopen bedacht zij, dat zij dadelijk een middel
+moest vinden om hem als doode het huis uit te krijgen en daar zij geen
+raad wist, riep zij stilletjes haar meid, toonde haar het ongeval
+en vroeg haar meening. De meid, die zich zeer verwonderde, hem nog
+trok en kneep en zonder gevoel zag, beweerde, gelijk de donna zeide,
+dat hij heusch dood was en gaf den raad, dat hij buitenshuis moest
+gebracht worden. De donna antwoordde haar: En waar zullen wij hem
+heen dragen, opdat men er geen erg in krijgt, dat men hem van hier
+heeft weggebracht wanneer het morgen zal gezien worden? De meid ging
+voort: Mevrouw, ik zag van avond heel laat voor den winkel van dien
+timmerman onzen buurman, een niet al te groote kist, die als de baas
+hem niet in huis heeft gezet, al te goed voor ons plan te pas komt,
+omdat wij hem daarin kunnen doen en hem twee of drie messteken kunnen
+geven en hem daar laten. Wie hem er in zal vinden, weet niet of hij
+van hier of elders er in is gestopt; bovendien zal men gelooven,
+omdat hij een gemeene jongen is geweest, dat hij uitgegaan voor iets
+kwaads, door een vijand van hem gedood is en daarna in de kist geduwd.
+
+De raad van de meid beviel aan de donna, maar niet hem een por te geven
+en zij zeide, dat om niets ter wereld haar ziel zou dulden, dat dit
+gebeurde en gelastte haar te kijken of de kist daar nog stond, die zij
+had gezien. Zij keerde terug en zeide van ja. De meid nu, die jong en
+sterk was, geholpen door de donna, tilde Ruggieri op haar schouders
+en terwijl de donna vooruit ging om te zien of er niemand aankwam,
+liepen zij naar de kist, deden hem er in, sloten die en lieten haar
+staan. Eenige dagen te voren hadden een paar huizen verder twee jonge
+mannen hun intrek genomen, die op woeker leenden en die begeerig veel
+te verdienen en weinig te verteren, behoefte hadden aan meubelen en
+den vorigen dag de kist gezien hadden en samen hadden afgesproken,
+als die er 's nachts bleef staan, die in huis te dragen. Toen het
+middernacht werd, gingen zij het huis uit, vonden die en zonder verder
+te kijken droegen zij die haastig, hoewel ze hun zwaar scheen, naar
+binnen en zetten haar in een kamer neer, waar hun vrouwen sliepen,
+zonder zich er om te bekommeren haar behoorlijk te plaatsen en na
+haar dus te hebben laten staan, gingen zij slapen.
+
+Ruggieri, die een aardig dutje gedaan had, den drank al had verteerd
+en de kracht er van verwerkt, werd bij het naderen van den morgen
+wakker en daar hij door de bedwelming als geradbraakt was en zijn
+zinnen hun kracht hadden teruggekregen, bleef bij hem toch in de
+hersens een verbazing achter, welke niet alleen dien nacht, maar daarna
+verscheidene dagen hem buiten westen hield. Toen hij de oogen opende
+en niets zag en de handen hier en ginds uitstrekte en zich in die kist
+bevond, begon hij zijn herinneringen te verzamelen en tot zich zelf te
+zeggen: Wat is dat? Waar ben ik? Slaap ik of waak ik? Ik herinner mij
+toch, dat ik van avond in de kamer van mijn donna kwam en nu schijn ik
+in een kist te liggen. Wat wil dat zeggen? Zou de dokter zijn thuis
+gekomen of er een ander ding zijn gebeurd, waardoor de donna mij,
+die sliep, hier zou hebben verborgen? Ik geloof het en het zal zeker
+zoo zijn. Daarom begon hij zich stil te houden en te luisteren of hij
+iets gewaar werd. Toen hij dit lang had gedaan en hij het in de kist,
+die klein was, erg benauwd kreeg en zich geheel gekneusd voelde aan
+de zijde, waarop hij lag, wilde hij zich op de andere draaien, maar
+deed dit zoo bijdehand, dat hij met een der ribben tegen de kanten
+van de kist stootte, die niet op een gelijken vloer was geplaatst,
+en haar deed tuimelen en daarna vallen en met dien val maakte zij
+een groot geraas, zoodat de vrouwen, die naast elkaar sliepen,
+wakker werden, bang werden en uit angst zich stil hielden. Ruggieri
+wist niet wat te denken van den val van de kist, maar daar hij haar
+door dit voorval open zag, dacht hij het beter, dat er iets anders
+gebeurde dan er in te blijven. En daar hij niet wist, waar hij was en
+dan het eene, dan het andere zich verbeeldde, begon hij op den tast
+af door het huis te gaan om te weten of hij een trap of deur vond,
+waardoor hij weg kon komen. Toen de vrouwen, die wakker waren, hem
+hoorden stommelen, begonnen zij te roepen: _Wie is daar?_ Ruggieri,
+die de stemmen niet kende, antwoordde niet; daarom begonnen de vrouwen
+de twee jonge mannen te roepen, die, omdat zij lang hadden gewaakt,
+vast sliepen en die van dit alles niets hadden bemerkt. Daarop stonden
+de vrouwen nog meer bevreesd geworden op, gingen naar de vensters en
+begonnen te schreeuwen: _Houdt den dief! Houdt den dief!_ Toen liepen
+van verschillende plaatsen tal van buren, deze over het dak en gene
+van de eene en een derde van een andere zijde samen en traden het
+huis binnen en ook de jongelieden, ontwaakt door dit rumoer, stonden
+op. Ruggieri (die dit zag en door verbazing buiten zich zelve naar
+geen kant wou of kon vluchten) gaven zij gevangen in handen van de
+wachters van den baljuw dier gemeente, die daar op het leven waren
+toe geloopen. Voor den schout gebracht, omdat hij door allen voor
+een grooten schurk werd gehouden, werd hij dadelijk op de pijnbank
+gelegd en bekende in het huis van den woekeraar te zijn getreden om te
+stelen; daarom wilde de baljuw hem zonder uitstel laten opknoopen. Het
+nieuwtje werd 's ochtends door heel Salerno verbreid, dat Ruggieri
+gevat was om te stelen in het huis der woekeraars. Toen de donna en
+de meid dit hoorden, waren zij zoo vol verbazing over dit nieuws,
+dat zij haast geloofden, dat, wat zij den afgeloopen nacht gedaan
+hadden, niet gebeurd was, doch slechts een droom geweest was. Maar
+bovendien voelde de donna over het gevaar, waarin Ruggieri verkeerde,
+zulk een smart, dat ze haast niet tot bedaren was te krijgen. Kort
+na drie uur, toen de medicus van Malfi teruggekeerd was, vroeg hij,
+waar de drank was gebleven, omdat hij zijn zieke wilde genezen en
+toen hij vond, dat de flesch leeg was, maakte hij een groot rumoer,
+dat er niets in het huis op zijn plaats bleef. De donna, die door
+erger smart gepijnigd werd, antwoordde woedend: Wat zoudt gij zeggen,
+meester, bij een gewichtige zaak, als gij voor zoo'n omgevallen flesch
+met drank al zoo'n spektakel maakt! Is er niet meer van te krijgen
+op de wereld? Hierop ging de maëstro voort: Vrouw, gij dacht, dat het
+klaar water was; het is het niet, maar een drank om te doen slapen. En
+hij vertelde haar, waarom hij die had bereid. Toen de donna dit had
+gehoord, meende zij, dat Ruggieri die gedronken had en hem daarom
+dood had geschenen en zeide: Maestro, dat wisten wij niet en maakt
+u daarom een anderen. Kort daarop keerde de meid, die op bevel van
+mevrouw uit was gegaan om te weten, wat men van Ruggieri vertelde,
+terug en zeide: Madonna, men zegt van Ruggieri, dat hij een slechte
+kerel is en dat, naar wat ik kon vernemen, vriend noch verwant is
+opgestaan of het wil om hem te helpen, en men houdt het voor zeker,
+dat de Stadico [90] hem morgen laat ophangen.
+
+En behalve dat zal ik u een andere nieuwe zaak vertellen, die ik
+meen te begrijpen, namelijk hoe hij in het huis der woekeraars is
+geraakt en hoort u wel: u kent wel de timmerman, waar tegenover de
+kist stond, waar wij hem in stopten; hij was juist met iemand, die
+beweerde, dat het zijn kist was, in den grootsten twist ter wereld,
+want hij vroeg er een prijs voor en de meester antwoordde, dat hij
+de kist niet had verkocht, maar dat die hem van nacht was ontstolen.
+
+Hierop antwoordde deze: Het is niet waar, gij hebt hem integendeel
+verkocht aan de twee woekeraars, gelijk die mij van nacht vertelden,
+toen ik in hun huis was op het oogenblik, dat Ruggieri er gevangen
+werd genomen. De timmerman antwoordde: Dat liegen ze, want ik verkocht
+hun die nooit, maar ze hebben die van nacht gestolen; laten wij naar
+hen toe gaan. En dadelijk gingen zij eensgezind naar het huis der
+woekeraars en ik ben hier gekomen. En gelijk gij kunt zien, begrijp ik,
+dat op die manier Ruggieri, waar hij gevonden werd, heen is gevoerd,
+maar ik weet niet, hoe hij er uit is gekomen. De donna begreep toen
+best, hoe het met de zaak stond, vertelde aan de meid, wat zij van den
+dokter gehoord had en verzocht haar tot de bevrijding van Ruggieri hulp
+te verleenen, daar zij tegelijkertijd, als ze wilde, Ruggieri kon doen
+ontkomen en haar eer kon dienen. De meid sprak: Madonna, onderricht
+mij het en ik zal gaarne alles doen. De donna, die het benauwd had
+en met onmiddellijk beraad overlegd had, wat er moest gedaan worden,
+stelde de meid geregeld op de hoogte. Deze ging eerst naar den dokter
+en begon klagend te zeggen: Messer, ik moet u vergeving vragen voor
+een groote domheid, die ik jegens u heb begaan. De dokter zei: Hoe
+zoo? En de meid, die niet ophield met schreien, ging voort: Mijnheer,
+gij weet, wat met den jongen Ruggieri van Jeroli het geval is, met wien
+ik, terwijl ik hem beviel, zoowel door vrees als door liefde dit jaar
+heb geleefd. Daar hij wist, dat u gisteravond niet hier waart, drong
+hij zoo bij mij aan, dat ik hem in uw huis in mijn kamer meenam om
+te slapen en daar hij dorst had en ik geen toevlucht had tot water of
+wijn en ik niet wilde, dat mevrouw, die in de zaal was, mij zou zien,
+herinnerde ik mij, dat ik in uw kamer een flesch met water gezien
+had. Ik liep daar heen, gaf hem dit te drinken en zette de flesch
+weer neer, waar ik haar vandaan had gehaald, waarover ik hoorde,
+dat u in huis groote ruzie hebt gemaakt. En zeker beken ik, dat ik
+kwaad deed, maar wie doet dit wel eens niet? Het spijt mij erg, dat
+ik het gedaan heb, niet zoozeer daarom als om wat er uit zal volgen,
+dat Ruggieri op het punt staat het leven te verliezen. Daarom bid ik
+u zooveel ik kan, dat u mij vergeeft en dat u mij toestaat, dat ik
+Ruggieri ga helpen, waarin ik het kan.
+
+Toen de medicus dit hoorde, antwoordde hij, hoe kwaad hij ook geweest
+was, schertsend: Gij hebt u zelf geschonken, omdat gij, waar gij
+geloofde van nacht een jonge man te hebben, die u zeer goed de peluw
+zou schudden, je een slaapkop naast je hadt. Ga daarom en zorg voor
+de redding van uw minnaar en pas voortaan op hem niet meer in huis te
+brengen, want dan zal ik je die keer en deze betaald zetten. De meid,
+dien het scheen, dat zij voor den eersten stap goed te werk was gegaan,
+ging zoo gauw zij kon naar de gevangenis, waar Ruggieri zich bevond
+en vleide den bewaarder zoo, dat hij haar Ruggieri liet spreken. Zij,
+na hem te hebben verteld, wat hij voor den Stadico moest antwoorden,
+indien hij wilde vrij worden, deed zoo haar best, dat zij voor den
+rechter kwam. Deze, voor hij naar haar wilde luisteren, omdat zij
+flink en sterk was, wilde eerst eens zijn haak slaan in die dwaze
+meid van Onzen Lieven Heer [91] en zij om gehoord te worden, had er
+niet op tegen en toen zij van die omhelzing was opgestaan, zeide zij:
+Heer, gij hebt Ruggieri van Jeroli als dief gevangen genomen, maar
+dat is niet waar. En met den aanvang beginnend vertelde zij hem de
+geschiedenis van stukje tot beetje, hoe zij als zijn minnares hem in
+het huis van den dokter had gebracht en hem er drank had te drinken
+gegeven in onwetendheid en hoe zij hem als een doode in de kist had
+gestopt; daarna vertelde zij, wat zij tusschen den meester-timmerman
+en den eigenaar van de kist had hooren praten en verklaarde zoo, hoe
+Ruggieri in het huis van de woekeraars kwam. De Stadico, die begreep,
+dat het gemakkelijk viel om te weten of het waar was, vroeg eerst
+aan den dokter of dat van dien drank een feit was. Toen liet hij den
+timmerman komen en hem aan wien de kist had behoord en de woekeraars
+en bevond na veel gepraat, dat de woekeraars de kist dien nacht hadden
+gestolen en in huis hadden gevoerd.
+
+Ten slotte ontbood hij Ruggieri en na hem te hebben gevraagd, waar
+hij den vorigen avond zijn onderkomen had gevonden, antwoordde hij,
+dat hij dit niet wist, maar dat hij zich wel herinnerde, dat hij zijn
+logies zou gaan zoeken bij de meid van maestro Mazzeo, in wiens kamer
+hij den drank had gedronken, omdat hij zoo'n dorst had, maar dat hij
+niet wist, hoe het gebeurde, dat hij in de kist der woekeraars was
+gevonden. De rechter, die dit alles hoorde, en er groot pleizier van
+had, liet het de meid en Ruggieri en den timmerman en de woekeraars
+meermalen opnieuw vertellen. Toen hij ten slotte zag, dat Ruggieri
+onschuldig was, veroordeelde hij de woekeraars, die de kist hadden
+gestolen tot een geldboete van tien oncen [92] en liet Ruggieri
+vrij. Hoezeer haar dit ten harte ging, hoeft men niet te vragen en de
+donna was er ten zeerste blij mee. Deze lachte er dikwijls om met hem
+en met de goede meid, die hem messteken had willen geven en beleefde
+er pleizier van, terwijl hun liefde en genoegen steeds van goed tot
+beter ging. En ik zou willen, dat het mij ook zoo ging, maar niet,
+dat ik in de kist wordt gestopt.
+
+Zoo de eerste verhalen de harten der begeerenswaardige donna's zeer
+hadden bedroefd, deed dit laatste van Dioneo ze lachen en vooral
+toen hij vertelde, dat de rechter zijn haak had ingeslagen, dat zij
+zich konden herstellen van de meewarigheid met de anderen. Maar toen
+de koning zag, dat de zon geel begon te worden en dat het einde van
+zijn heerschappij gekomen was, verontschuligde hij zich met aardige
+woorden over hetgeen hij had gedaan, namelijk over zoo treurige stof
+te hebben laten spreken en over die van den rampspoed der minnenden en
+toen dit geschied was, stond hij op, hief den lauwerkrans van het hoofd
+en terwijl de donna's afwachtten, wie hem zou dragen, plaatste hij dien
+bekoorlijk op het geheel blonde hoofd van Fiammetta met de woorden: Ik
+draag aan u deze kroon over, als degene, die het best voor den zwaren
+dag van heden ons met dien van morgen zal kunnen troosten. Fiammetta,
+wier haren gekruld waren, lang en van goud en bij wien ze over blanke
+en ranke schouders vielen en waarvan het gelaat eenigzins dik was,
+had een glanzende, natuurlijke kleur als van blanke leliën vermengd met
+roode rozen, met twee oogen in het hoofd als van een pelgrims-valk en
+met een allerliefst klein mondje, waarvan de lipjes robijnrood waren
+en antwoordde lachend: Filostrato, ik neem haar gaarne aan en opdat
+gij beter bemerkt, wat gij hebt gedaan, wil en beveel ik, dat van
+nu af aan ieder zich voorbereidt om morgen te spreken van _wat aan
+een of ander minnaar, na enkele wreede en ongelukkige voorvallen,
+gelukkig ten deel werd._ Dit voorstel beviel aan allen. En zij, na
+den hofmeester te hebben geroepen en over de zaken, die te pas kwamen,
+met hem te hebben beschikt, gaf, nadat het heele gezelschap van zijn
+zetels was opgestaan, tot aan het uur van het avondmaal blijmoedig aan
+ieder de vrijheid. Dezen derhalve, begonnen ten deele door den tuin,
+welks schoonheid niet zoo spoedig ging vervelen en ten deele naar
+den molen, die buiten deze werkte en dezen hier en gene daar, naar
+hun verschillenden smaak zich onderscheidene genoegens te verschaffen
+tot aan het uur van het avondmaal. Toen dit was aangebroken en allen
+bijeen waren als naar gewoonte, aten zij bij de schoone fontein met
+zeer groot genoegen en wel bediend. En daarvan opgestaan, gaven zij
+zich, gelijk bij hen gebruik was, over aan dans en zang en terwijl
+Filomena den dans leidde, zei de koningin: Filostrato, ik wil niet
+afwijken van mijn voorgangers, maar gelijk die hebben gedaan, wil ik,
+dat men op mijn bevel een zang zal zingen en omdat ik er zeker van ben,
+dat uw liederen zoodanig zijn als uwe verhalen, willen wij, opdat geen
+andere dan deze dag gestoord zij door de ongelukkige liefden, dat gij
+er een opzegt, dat u het meest zal behagen. Filostrato antwoordde, dat
+hij gaarne wilde en zonder verwijl begon hij op deze wijze te zingen:
+
+
+    Weenend toon ik,
+    Hoe een hart zich met recht beklaagt,
+    Omdat Amor in zijn geloof is bedrogen.
+
+    Amor, die eerst
+    In mijn hart haar heeft gesteld voor wie ik zucht,
+    Zonder op heil te hopen,
+    Gij hebt haar zoo vol deugd getoond.
+    Dat ik elke marteling licht achtte,
+    Die in mijn geest,
+    Droef gebleven,
+    Mij was overkomen; maar mijn dwaling
+    Ken ik thans en niet zonder smart.
+
+    Wat mij mijn dwaling heeft doen kennen,
+    Is mij van haar verlaten te zien,
+    In wien ik alleen hoopte;
+    Want toen dacht ik het meest te zijn
+    In haar gratie en haar dienaar.
+    Zonder de schade vooruit te zien
+    Van mijn toekomstig leed
+    Bemerkte ik, dat zij van anderen de waarde
+    Daarin had opgenomen en mij er uit had verjaagd.
+
+    Toen ik mij daaruit verjaagd zag,
+    Ontstond er in het hart een droeve klacht.
+    Die er nog in klinkt.
+    En dikwijls vervloek ik den dag en het uur,
+    Dat mij het eerst haar verliefd gelaat verscheen
+    Door hooge schoonheid gesierd
+    En meer dan ooit ontvlamd,
+    Vergaat mijn geloof, mijn hoop en mijn moed,
+    Mijn ziel, die versmachtend dit alles verfoeit.
+
+    Hoezeer mijn smart zonder troost is,
+    Heer, dat kunt gij gevoelen, zoo vaak ik u roep
+    Met trieste stemme,
+    En ik zeg u, dat ik zóó brand,
+    Dat ik om minder foltering den dood verlang.
+    Kom dan en maak
+    Aan mijn wreed en ongelukkig leven
+    Met één slag een einde en aan mijn razernij;
+    Want waar ik ook zal gaan, zal ik die minder gevoelen.
+
+    Geen ander leven, geen andere troost
+    Redt mij meer dan de dood van mijn smart,
+    Dat men mij dien voortaan schenke.
+    Maak een einde, Amor, door dezen aan mijn pijnen
+    En dat men mijn hart van zulk een ellendig leven ontrooft.
+    Ach, doe dit, omdat ten onrechte.
+    Mij alle vreugd en genoegen ontnomen is,
+    Maak haar gelukkig, door mij te doen sterven, o Heer,
+    Gelijk gij haar gelukkig hebt gemaakt met een nieuwen minnaar.
+
+    O mijn lied, indien niemand u leert,
+    Kan het mij niet schelen, omdat niemand
+    Dan ik u kan zingen,
+    En moeite alleen wil ik u geven,
+    Dat gij Amor terug vindt en dat gij aan hem alleen
+    Toont ten volle, hoe onverschillig
+    Het trieste, bittere leven,
+    Mij is, hem biddend, dat hij in beter
+    Haven mij brengt door zijn waarde.
+
+    Weenend toon ik, enz.
+
+
+De woorden van dit lied toonden duidelijk genoeg, hoe de zielstoestand
+was van Filostrato en de oorzaak daarvan en misschien had nog beter
+het gelaat van de dame het getoond, die aan den dans deelnam, indien de
+schaduwen van den komenden nacht den blos op haar gezicht niet zouden
+hebben verduisterd. Maar toen hij dit ten einde had gebracht, werden er
+verscheidene anderen gezongen, totdat het uur van slapen gekomen was:
+daarom op bevel van de koningin, trok ieder zich in zijn kamer terug.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Dag.
+
+    _De vierde dag van de_ Decamerone _eindigt: de vijfde vangt
+    aan. Onder het bewind van Fiammetta spreekt men van wat
+    met een of anderen minnaar na eenige wreede en noodlottige
+    voorvallen gelukkig gebeurt._
+
+
+Reeds was het Oosten geheel wit en hadden de rijzende stralen klaarheid
+verbreid door ons gansche halfrond, toen Fiammetta ontwaakt door de
+zoete zangen der vogelen, die van af de eerste stonde van den dag
+vroolijk op de jonge boomen zongen, opstond en al de andere donna's en
+de drie jongelieden deed roepen. Met langzamen tred ging zij naar de
+velden, door de ruime vlakte met het bedauwde gras, tot de zon hoog was
+gestegen en wandelde met haar gezelschap in gesprek over verschillende
+dingen. Maar toen zij voelde, dat de zonnestralen warmer werden,
+richtte zij hun schreden naar hun verblijfplaats, waar zij gekomen
+en na zich hersteld te hebben van hun lichte vermoeidheid met beste
+wijnen en meelspijs, zich in den aangenamen tuin vermeiden tot aan
+het etensuur. Toen dat oogenblik aangebroken was en alles door den
+zeer bescheiden hofmeester was in orde gebracht en een lied en een
+of twee dansliederen waren gezongen, begonnen zij vroolijk gestemd,
+naar het de koningin behaagde, te eten. En toen dit ordelijk en
+blijmoedig was geschied en omdat zij den ingestelden regel van te
+dansen niet vergeten waren, voerden zij met de instrumenten en de
+zangen eenige dansen uit. Hierna gaf de koningin tot na het uur der
+siësta vrij; eenigen van hen gingen sluimeren en anderen bleven tot
+hun genoegen in den tuin. Maar allen verzamelden zich, toen het uur
+van den noen even voorbij was, daar, waar het de koningin beviel,
+volgens de gewoonte bij de fontein. Daar zag de koningin gezeten,
+alsof zij bij een rechtbank voorzitter was, naar Pamfilo en glimlachend
+beval zij hem de eerste te zijn, die met de verhalen van geluk zou
+beginnen. Hij deed dit gaarne en sprak aldus:
+
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Cimon wordt verstandig door lief te hebben en schaakt in zee
+    zijn vrouw Ephigenie. Hij wordt op Rhodes in de gevangenis
+    gezet. Lysimachos bevrijdt hem en opnieuw rooft hij met hem
+    Ephigenia en Cassandra, als die bruiloft vieren. Zij vluchten
+    met hen naar Creta en vervolgens, als zij hun echtgenooten
+    zijn geworden, roept men ze naar hun huis terug._ [93]
+
+
+Lieve donna's. Om een zoo blijden dag te beginnen als deze zal zijn,
+staan mij vele novellen voor den geest om te verhalen, waarvan er
+een mij het meest behaagt, omdat gij daardoor zult kunnen begrijpen,
+niet het heugelijke doel, waarvoor wij beginnen te spreken, maar
+ook hoe heilig, hoe machtig en hoe weldadig de krachten der Liefde
+zijn, welke velen, zonder te weten, wat zij zeggen, zeer ten onrechte
+veroordeelen en schandvlekken, wat, indien ik mij niet bedrieg--daar
+ik geloof, dat gij verliefd zijt--U zeer aan 't hart moet gaan.
+
+Aldus, (gelijk wij het al gelezen hebben in de antieke geschiedenissen
+der Cyprioten) leefde er op het eiland Cyprus een zeer edel man,
+die Aristippos heette, meer dan eenig ander bewoner daarvan zeer rijk
+aan alle aardsche goederen en als de fortuin hem niet over een zaak
+treurig gemaakt had, had hij meer dan wie ook tevreden kunnen zijn. En
+dat was deze, dat hij onder zijn overige zonen er een had, die alle
+andere jongelingen in grootheid en schoonheid van lichaam overtrof,
+maar die bijna en haast hopeloos idioot was, Galeso genaamd. Maar
+daar nooit de lessen van meesters, de vaderlijke liefkozingen of de
+kastijdingen hem iets in het hoofd hadden kunnen brengen of hem de
+minste welgemanierdheid hadden  geleerd en hij daarentegen sterk en
+grof in de volkstaal sprak en zijn handelwijzen meer met die van een
+dier overeenstemden dan met die van een mensch, werd hij ironisch Cimon
+genoemd, wat in hun taal hetzelfde beteekent als in de onze: Groot
+Beest. De vader verdroeg zijn verloren bestaan met zwaar verdriet en
+reeds was hem alle hoop ontvloden niet steeds de oorzaak van zijn smart
+voor zich te zien, toen hij hem gelastte naar een dorp te gaan en en er
+bij de landbouwers te blijven. Dit was voor Cimon zeer aangenaam, omdat
+hem de gewoonten en de gebruiken dier ruwe menschen beter bevielen dan
+die der stedelingen. Toen Cimon zich dan naar het dorp begeven had en
+daar zich bezig hield met den veldarbeid, trad hij eens, na den middag,
+terwijl hij van het eene veld naar het andere ging met een stok op
+den nek, in een boschje, dat zeer schoon was in deze streek en dat,
+daar het Meimaand was, geheel was doorlooverd. Hij ging hier doorheen
+en alsof de fortuin hem gevoerd had, kwam hij in een kleine weide,
+omringd door zeer hooge boomen; in een van de hoeken was een zeer
+schoone en koele fontein; ter zijde van deze zag hij op het groene
+veld een zeer schoon jong meisje slapen in een zoo licht kleed, dat
+het haast niets van het blanke vleesch verborg en alleen van af den
+gordel naar beneden bedekt was met een wit en licht gewaad. Aan haar
+voeten sliepen eveneens twee vrouwen en een man, haar dienaren.
+
+Toen Cimon haar aanzag, alsof hij nog nooit een vrouwelijke figuur had
+aanschouwd, leunde hij op zijn stok en zonder een woord te spreken,
+begon hij haar met de grootste bewondering aan te staren. En in zijn
+ruwe borst, waar meer dan duizend lessen niet den minsten indruk
+had kunnen doen doordringen van een heerlijk genot, voelde hij een
+aandrang ontwaken, die hem in zijn botten en groven geest zeide, dat
+dit jonge meisje het schoonste was wat ooit door eenig sterveling
+was aanschouwd. Dadelijk begon hij in iedere bijzonderheid alle
+deelen van haar lichaam te onderzoeken en bewonderde de haren, die
+hij van goud waande, het voorhoofd, den neus en den mond, de hals en
+de armen en vooral den weinig opwelvenden boezem en van boer opeens
+schoonheidsrechter geworden, verlangde hij vurig haar schoone oogen
+te zien, die zij gesloten hield in haar diepen slaap en om ze aan te
+staren had hij ineens den lust om haar te wekken. Maar daar zij hem
+schooner scheen dan ooit eenige vrouw, die hij eertijds had gezien,
+twijfelde hij er aan of zij geen godin was en toch had hij wel zooveel
+gevoel, dat hij de goddelijke dingen waardiger vond om geëerd te
+worden dan de menschelijke en hield zich daarom in, afwachtend tot
+zij van zelf zou ontwaken en hoewel het tijdverlies hem te groot
+scheen, kon hij toch door het genoten welbehagen niet heengaan. Na
+een lange poos werd het meisje wakker, die Ephigenia heette, en vóór
+dat de anderen ontwaakten; ze hief het hoofd op, opende de oogen en
+zag Cimon op zijn stok geleund voor haar staan, waarover zij zich
+zeer verwonderde en zeide: Cimon, wat zoekt gij op dit uur in dit
+bosch? (Cimon was door zijn manier van doen en ook door zijn grofheid
+zoowel als door den adel en den rijkdom van zijn vader aan iedereen
+in het land bekend.) Hij antwoordde niets op de woorden van Ephigenia,
+maar toen hij haar oogen geopend zag, begon hij vast daarin te staren
+en het scheen hem, dat hem daaruit een zachtheid tegenstraalde, die
+hem vervulde van een zaligheid nog nooit door hem gevoeld. Het meisje
+zag dit en begon te vreezen, dat door haar zoo star aan te zien, zijn
+boerschheid hem tot een daad zou drijven, die haar kon schandvlekken,
+daarom riep zij haar vrouwen, stond op en zeide: Cimon, ga met Zeus.
+
+Cimon antwoordde: Ik zal met u gaan. En hoewel het meisje steeds voor
+hem bevreesd, zijn gezelschap weigerde, kon zij zich niet van hem
+bevrijden, voor hij haar had begeleid tot aan haar huis. Vandaar ging
+hij naar de woning van zijn vader en hield vol, dat hij niet meer naar
+het dorp wilde terugkeeren, wat zijn vader en de zijnen goed vonden,
+hoewel het hem hinderde en zij de reden trachtten te ontdekken, die hem
+van besluit had doen veranderen. Zoo was dan het hart van Cimon, waarin
+geen enkele les had kunnen binnen dringen, dank zij de schoonheid van
+Ephigenia door de pijl van Amor doorboord en in zeer korten tijd door
+van de eene gedachte tot de andere op te klimmen verwonderde hij zijn
+vader en al de zijnen en elkeen door wat hij begreep. Eerst vroeg hij
+zijn vader hem gekleed en getooid te doen gaan gelijk zijn broeders,
+wat deze zeer welgemoed deed. Sedert in omgang met begaafde jonge
+mannen volgde hij de manieren en de gewoonte der edellieden na en
+vooral die der verliefden en leerde niet alleen tot elks verbazing in
+zeer korten tijd de eerste letters, maar werd van beteekenis onder de
+geleerden. Daarna (en dit alles was de oorzaak der liefde, die hij
+Ephigenia toedroeg) legde hij niet alleen de grove en boersche taal
+af voor fatsoenlijke en steedsche, maar hij werd een meester in zang
+en muziek, in het paard rijden en den wapenhandel zoowel ter zee als
+te land en zeer ervaren en dapper. In het kort (opdat ik niet elke
+bijzonderheid van zijn deugden hoef te vertellen) eindigde hij nog
+niet het vierde jaar van zijn eerste liefde of hij herrees als de
+aardigste en de hoffelijkste jonkman en van meer uitnemenden moed dan
+eenig ander, die er op Cyprus was. Wat zullen wij, bekoorlijke dames,
+dan van Cimon zeggen? Zeker niets anders dan dat de jaloersche fortuin
+de groote gaven, die de hemel in zijn dappere ziel had neergelegd,
+gebonden had en verborgen in een zeer klein hoekje van zijn hart met
+de sterkste banden, welke Amor--machtiger dan deze alle--losmaakte en
+brak. Hij als wekker van de ingeslapen geesten, rukte door zijn kracht
+de deugden van Cimon uit de wreede schaduwen, die ze verduisterden
+in het heldere licht en toonde duidelijk, vanwaar hij de geesten aan
+hem onderworpen kan opheffen en waarheen hij ze met zijn stralen leidt.
+
+Hoewel Cimon dan, door Ephigenia te beminnen gelijk verliefde
+jongelieden dikwijls doen, in enkele opzichten buitensporigheden
+beging, verdroeg Aristippos, deze in aanmerking nemend, dat Amor hem
+van een idioot tot een mensch had gemaakt, en bemoedigde hem in het
+volgen van al zijn genoegen. Maar Cimon, die weigerde Galeso genoemd
+te worden, daar hij zich herinnerde, dat hij zoo door Ephigenia
+genoemd was, wilde aan zijn verlangens een eerbaar doel geven en
+wilde herhaaldelijk Cypseos, den vader van Ephigenia, verzoeken hem
+haar tot vrouw te geven, maar Cypseos antwoordde steeds, dat hij haar
+toegezegd had aan Pasimundos, een edel jonkman van Rhodes, wien hij
+niet te kort wilde doen. Toen de tijd, vastgesteld voor de bruiloft
+van Ephigenia, gekomen was en de echtgenoot haar had laten halen,
+zeide Cimon in zich zelf: Nu is het tijd te toonen, o Ephigenia,
+hoe gij door mij wordt bemind. Door U ben ik man geworden en indien
+ik U kan bezitten, twijfel ik er niet aan roemrijker te worden dan
+eenig god en ik zal U zeker krijgen of sterven. Na die woorden riep
+hij de hulp in van eenige edele jongelieden, die zijn vrienden waren
+en na in het geheim een schip te hebben uitgerust met al wat noodig
+was voor een zeegevecht, stak hij in zee, in afwachting van het
+vaartuig, waarop Ephigenia naar haar echtgenoot op Rhodes zou worden
+vervoerd. Ephigenia ging in zee, nadat haar vader aan de vrienden van
+haar man alle eer had bewezen en men begaf zich op weg en richtte den
+steven naar Rhodes. Cimon, die niet sliep, volgde het den dag daarna
+met zijn schip en riep met kracht op den voorsteven van zijn schip
+tot hen, die op Ephigenia's vaartuig waren: Maak halt, doe de zeilen
+dalen of reken er op overwonnen te worden en in zee geworpen. De
+tegenstanders van Cimon hadden hun wapens getrokken op de brug en
+maakten zich ter verdediging gereed, waarop Cimon na die woorden een
+ijzeren harpoen nam en die wierp op den voorsteven van de Rhodiërs,
+die snel wilden vluchten en dezen met geweld naar dien van zijn schip
+trok en verwoed als een leeuw, zonder door iemand gevolgd te worden,
+sprong hij daarop of hij ze allen voor niets rekende. Daar aangespoord
+door Amor, stortte hij zich met een wonderbare kracht tusschen de
+vijanden met een mes in de hand en dan deze dan gene verwondend,
+sloeg hij ze neer als schapen. Toen de Rhodiërs dat zagen, wierpen
+zij de wapens op het dek en gaven zich eenstemmig over.
+
+Cimon sprak tot hen: Jonge mannen, noch begeerte naar buit, noch haat,
+die ik tegen Ü zou hebben deed mij van Cyprus vertrekken om in volle
+zee gewapenderhand U aan te vallen. Wat mij bewoog is voor mij iets
+te verkrijgen wat mij zeer dierbaar is en het is voor U gemakkelijk
+genoeg om mij dit in vrede toe te staan en dit is Ephigenia, door
+mij boven alles bemind, welke ik van haar vader niet krijgen kon als
+vriend en goedschiks, zoodat Amor mij dreef die op U kwaadschiks en
+gewapend te veroveren. Daarom wil ik voor haar zijn, wat Uw Pasimundos
+voor haar moest wezen; geef haar mij en ga met de gunst van Zeus. De
+jongelieden, die meer het geweld dan de vrijgevigheid dwong, stonden
+klagend Ephigenia aan Cimon af. Hij zag haar schreien en zeide: Edele
+donna, wees niet mistroostig, ik ben Uw Cimon, die door langdurige
+liefde veel meer verdiend heeft U te bezitten dan Pasimundos door
+gegeven belofte. Daarna keerde Cimon zich tot zijn gezellen (nadat
+hij haar reeds op zijn schip had doen springen zonder iets anders
+van de Rhodiërs aan te raken) en liet hen gaan. Cimon was toen meer
+dan wie ook tevreden over den zoo dierbaren verworven buit. Nadat
+hij eenigen tijd had genomen om haar, die weende, weer te troosten,
+overlegde hij met zijn makkers naar Cyprus terug te keeren. Daarom
+met gelijke gedachte van allen, richtte hij den steven van hun schip
+naar Creta, waar iedereen en het meest Cimon door oude en nieuwe
+verbintenissen en door veel vrienden geloofde, dat men met Ephigenia
+veiliger zou zijn. Maar de fortuin, die zeer blijmoedig de verovering
+van de donna aan Cimon had toegestaan, niet standvastig, veranderde
+opeens de onbeschrijfelijke vreugde van den verliefden jonkman in
+treurige en bittere klacht.
+
+Er waren nog geen vier uur verloopen, dat Cimon de Rhodiërs had
+achtergelaten toen bij het vallen van den nacht, welke Cimon blijder
+dan eenigen anderen ooit verwachtte, een zeer bar en stormachtig
+weer begon, dat den hemel met wolken vulde en de zee met woedende
+winden. Daardoor kon hij niet zien wat hij moest doen of waar hij heen
+moest gaan, noch zich op het schip staande houden om eenigen dienst
+te doen. Hoe dat aan Cimon verdroot, behoeft men niet te vragen. Het
+scheen, dat Zeus hem zijn verlangen had toegestaan om hem van meer
+teleurstelling te doen sterven, waarom hij zich eerst als dat niet was
+gebeurd, weinig bekommerd zou hebben. Ook zijn metgezellen beklaagden
+zich, maar vooral Ephigenia en zij vreesden elke golfslag en in haar
+geschrei vervloekte zij ruw de liefde van Cimon en laakte zijn moed en
+beweerde, dat die vreeselijke storm door niets anders was ontstaan,
+dan omdat de goden niet wilden, dat hij, die tegen hun wil haar tot
+echtgenoot had begeerd, van zijn aanmatigend verlangen zou genieten
+maar dat hij haar eerst zou zien sterven en daarna zelf ellendig zou
+omkomen. Bij zulke klachten en nog meer anderen wisten de zeelieden
+niet wat te doen en terwijl de wind steeds sterker werd, wisten of
+beseften zij niet, waar zij heen gingen en kwamen nabij het eiland
+Rhodes, maar zij herkenden dit niet en deden al hun best om te landen,
+zoo het mogelijk was ten einde hun leven te redden. De fortuin was hun
+daarin gunstig en stond hen toe te landen in een kleinen zeeboezem,
+waarin kort voor hen, de Rhodiërs gekomen waren, die Cimon had
+verlaten. Zij bemerkten pas, dat ze op het eiland Rhodes gekomen
+waren, toen de dageraad aanbrak en de hemel helderder werd en zij
+zich ternauwernood op een pijlschot afstand ontwaarden van het schip
+den vorigen dag door hen verlaten. Hierover was Cimon zeer treurig,
+vreezend, dat gebeuren zou, wat hem ook werkelijk geschiedde. Hij
+beval, dat men alle kracht zou aanwenden om vandaar weg te gaan en
+dan daarheen, waar de fortuin het behaagde ze heen te voeren, want
+het kon op geen andere plaats erger zijn dan daar. Zij spanden zich
+zeer in om daar uit te komen, maar vergeefs: de machtige wind blies in
+tegengestelde richting, zoodat zij uit de kleine golf niet weg konden
+komen, maar of ze wilden of niet, hield die hen aan het strand vast.
+
+Toen zij het strand bereikten, werden zij door de Rhodische matrozen,
+die van hun vaartuig waren afgedaald, herkend. Snel liep er een van
+hen naar een dorp, waar in de buurt de edele Rhodische jonge mannen
+waren gegaan en vertelde hun, dat toevallig Cimon met Ephigenia op hun
+schip evenals zij daar waren aangekomen. Toen die dit hoorden, namen
+zij zeer verheugd velen van hun mannen mede en waren spoedig aan zee
+en Cimon, die al van zijn vaartuig gestegen, het plan had opgevat in
+een naburig woud te vluchten werd met allen en met Ephigenia gevangen
+genomen en naar het dorp gebracht. En vandaar, toen Lysimachos van
+de stad kwam, in welks nabijheid hij dat jaar de opperrechter der
+Rhodiërs was, voerde die met een zeer groot aantal gewapende mannen,
+Cimon en zijn makkers allen naar de gevangenis, gelijk Pasimundos,
+wien het nieuws bereikte, woedend met den senaat van Rhodes, bevolen
+had. Zoo verloor de ellendige en verliefde Cimon zijn Ephigenia
+pas door hem gewonnen zonder iets meer van haar te hebben gekregen
+dan eenige kussen. Ephigenia werd door vele edele vrouwen van Rhodes
+ontvangen en herstelde, zoowel voor de smart geleden door haar schaking
+als van de vermoeienis ondergaan op de toornende zee en zij bleef bij
+hen tot aan den dag vastgesteld voor haar bruiloft. Aan Cimon en zijn
+gezellen werd wegens de edelmoedigheid jegens de Rhodische jongelingen
+den vorigen dag betoond, het leven geschonken, wat Pasimundos met
+al zijn macht hun wilde ontnemen en zij werden tot levenslange
+gevangenisstraf veroordeeld, waarin zij, gelijk men kan denken,
+in smart achterbleven en zonder hoop ooit eenig genoegen te hebben.
+
+Maar Pasimundos verhaastte zijn aanstaande bruiloft zooveel hij kon. De
+fortuin, of zij berouw had over den onverwachten slag, dien Cimon trof,
+bracht een nieuw voorval tot zijn heil teweeg. Pasimundos had een
+broeder, minder in jaren maar niet in deugd, die Ormisda heette en die
+lang had onderhandeld om als echtgenoote een edel en schoon meisje uit
+de stad te krijgen, Cassandra genaamd; dat Lysimachos ten zeerste lief
+had, maar het huwelijk was door verschillende gebeurtenissen meermalen
+belemmerd. Daar Pasimundos zag, dat hij gedwongen was zijn bruiloft met
+een groot feest te vieren, achtte hij het best, om niet meer kosten
+en feesten te maken, dat hij zorgde, dat op hetzelfde feest Ormisda
+en zijn vrouw huwen zouden. Hij hervatte daartoe de onderhandelingen
+met de ouders van Cassandra en met goed gevolg. Hij en zijn broeders
+besloten, dat Pasimundos denzelfden dag Ephigenia zou huwen, waarop
+Ormisda Cassandra zou trouwen. Lysimachos hoorde dit en het beviel hem
+in 't geheel niet, omdat hij zich van zijn hoop verlaten zag, welke
+hij koesterde haar zeker te krijgen als Ormisda haar niet nam. Maar
+als verstandig man verborg hij zijn spijt en hij begon te bedenken
+hoe hij kon beletten, dat dit gevolg had en hij zag er geen anderen
+weg op dan haar te rooven. Dit scheen hem gemakkelijk door het ambt,
+dat hij bekleedde maar ook oneerlijker dan wanneer hij dien post
+niet had bezet. Maar om kort te gaan na lange overpeinzing week de
+eerlijkheid voor de liefde en besliste hij, dat, wat er ook mocht
+gebeuren, hij Cassandra zou rooven. En denkend aan de hulp, die hij
+daarvoor noodig had en de maatregelen, die hij daarvoor moest nemen,
+herinnerde hij zich Cimon, dien hij met zijn makkers gevangen hield
+en meende geen beter en geen trouwer metgezel in deze zaak te kunnen
+hebben dan hem. Daarom liet hij hem den volgenden nacht heimelijk in
+zijn kamer komen en begon hem aldus toe te spreken:
+
+Cimon, gelijk de goden de beste en mildste schenkers van loon zijn
+voor de menschen, zoo beproeven zij ook het wijste hun moed en hen,
+die zij flink en standvastig vinden in alle omstandigheden, maken zij
+ook, als de besten, de grootste belooningen waardig. Zij hebben van
+Uw moed een zekerder bewijs gewild dan gij binnen de perken van Uws
+vaders huis had kunnen leveren, dien ik als overmatig rijk ken. Eerst
+hebben zij U door de heftige aandoeningen der liefde van een redeloos
+dier, gelijk ik hoorde, tot mensch willen vormen; daarna hebben zij
+door harde tegenspoed en thans met treurige gevangenschap willen zien
+of uw ziel zich van wat die was, niet verandert, wanneer gij voor
+korten tijd de verlangde prooi had veroverd. Indien die dezelfde is
+als voorheen, schonken zij U nooit zulk een vreugde als zij U thans
+bereiden, wat ik U wil aantoonen, opdat gij Uw krachten herwint
+en weer moed vat. Pasimundos, verheugd over Uw ongeluk en die met
+aandrang Uw dood heeft gezocht, verhaast zooveel hij kan het vieren
+van de bruiloft met Uw Ephigenia, opdat hij zich dan verblijdt met
+den buit, welke eerst de gunstige fortuin U had toegestaan en toen
+opeens gramstorig U ontnam. Dit moet U leed doen naar ik zelf weet,
+indien gij haar zoo lief hebt als ik geloof; want op denzelfden dag
+maakt Ormisda, zijn broeder, zich gereed, om mij een dergelijke hoon
+aan te doen met Cassandra, die ik boven alles bemin. Om zooveel smaad
+en zooveel verdriet van het ongeluk te ontgaan, zie ik geen anderen
+weg open dan de kracht van onze zielen en van onze rechtervuisten,
+waarin wij het zwaard moeten voeren en waarmee wij ons ruim baan
+moeten maken gij voor den tweeden en ik voor den eersten roof van
+onze beide vrouwen. Daarom, indien gij wilt--ik wil niet zeggen de
+vrijheid, waarom gij, denk ik, zonder Uw vrouw weinig geeft--dat gij
+Uw vrouw terug krijgt, hebben de goden, die mij bij mijn onderneming
+willen helpen, dit in Uw handen gesteld.
+
+Deze woorden deden al de verloren wilskracht in Cimon terugkeeren en
+zonder te veel tijd voor het antwoord te nemen, zeide hij: Lysimachos,
+gij kunt geen sterker en trouwer makker in deze zaak hebben, indien
+er voor mij uit moet volgen, wat gij zegt en daarom vertel mij,
+wat U goed dunkt, dat ik moet doen en gij zult zien, dat het met een
+bewonderenswaardige kracht zal gebeuren. Lysimachos antwoordde hem:
+Binnen drie dagen zullen de jonge vrouwen het eerst de huizen hunner
+mannen betreden, waarin gij gewapend met Uw makkers en ik met de
+mijnen, die ik genoeg vertrouw, bij het vallen van den avond zullen
+binnentreden en welke wij te midden van de gasten geroofd naar een
+schip zullen brengen, dat ik in 't geheim heb laten gereed maken,
+terwijl wij iedereen zullen dooden, die zich vermeet ons weerstand
+te bieden. Dit plan beviel aan Cimon en stil begaf hij zich tot den
+bepaalden tijd naar de gevangenis. Toen de dag van de bruiloft kwam,
+was de staatsie groot en prachtig en elk deel van het huis was vol
+van het vroolijke feest.
+
+Lysimachus, die alles gereed had gemaakt, vereenigde Cimon en
+zijn makkers met zijn eigen vrienden en hij verdeelde ze, toen het
+oogenblik hem gekomen scheen, in drie groepen alle met wapens onder
+hun kleederen na ze met woorden ten gunste van zijn onderneming te
+hebben aangespoord. Een groep werd zonder gedruisch naar de haven
+gezonden, opdat niemand ze zou beletten het schip te bestijgen,
+wanneer het noodig zou zijn. Met de andere twee ging hij naar het
+huis van Pasimundos, waar hij aangekomen er een bij de deur liet,
+opdat niemand hem er kon insluiten of hem den aftocht belemmeren
+en met de derde beklom hij den trap gevolgd door Cimon. In de zaal
+gekomen, waar de jonge bruiden aan tafel waren gezeten om te eten
+met een groot aantal andere dames, wierpen zij zich vooruit, smeten
+de tafels omver en nadat elk van hun zijn vrouw genomen had en in
+handen had gesteld van zijn makkers, gaven zij order ze dadelijk
+naar het schip te leiden, gereed om hen te ontvangen. De jonge
+vrouwen begonnen te huilen en te schreeuwen, evenals de anderen en
+de dienaren en opeens was het huis vol rumoer en geklaag. Maar Cimon
+en Lysimachus, die hun zwaarden hadden getrokken en alles op hun
+weg verjoegen, richtten zich naar de trappen; zij daalden ze af,
+tot ze Pasimundos ontmoetten, die met een grooten stok in de hand
+op het leven afkwam: Cimon sloeg hem woedend op het hoofd, kloofde
+hem den schedel en deed hem dood aan zijn voeten neerstorten. Toen
+de ongelukkige Ormisda tot zijn hulp aansnelde, werd hij eveneens
+door de slagen van Cimon gedood en alle anderen, die wilden naderen,
+werden gekwetst en achteruit geworpen door de makkers van Lysimachos
+en Cimon. Zij lieten het huis achter vol bloed, vol tumult, tranen
+en droefenis en in een dichte groep bereikten zij te zamen met hun
+prooi het schip. Hierop zetten zij de vrouwen neer en klommen er zelf
+op met hun gezellen, toen het strand al vol gewapend volk was, dat
+tot bevrijding van de vrouwen aankwam. Zij staken de riemen in het
+water en gingen verheugd over hun bedrijven heen. Op Creta gekomen
+werden zij door vele vrienden en verwanten blijde ontvangen, huwden
+de vrouwen en na een groot feest genoten zij gelukkig van hun roof. Op
+Cyprus en Rhodes was het rumoer en de stoornis groot en lang door hun
+daad. Ten slotte nadat hun vrienden en verwanten op het eene en het
+ander eiland als bemiddelaars waren opgetreden, vonden die een uitweg,
+zoodat na eenigen tijd van ballingschap Cimon met Ephigenia gelukkig
+naar Cyprus terugkeerde en Lysimachus ook met Cassandra naar Rhodes
+en elk leefde langen tijd met zijn vrouw gelukkig in zijn land.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Gostanza bemint Martuccio Gomito, welke hoorend, dat hij
+    dood is, uit wanhoop zich alleen in een bark neerzet, die
+    door den wind naar Susa gevoerd wordt. Zij vindt hem levend
+    terug in Tunis, doet zich aan hem kennen en daar hij zeer
+    bevriend wordt met den koning voor geschonken raadgegevingen,
+    huwt hij haar en keert rijk met haar terug naar Lipari._
+
+
+Toen de koningin bespeurde, dat de novelle van Pamfilo uit was,
+gelastte zij, na die zeer te hebben geprezen, dat Emilia zou voortgaan
+met het verhalen van een andere, die aldus begon: Ieder moet zich
+terecht verheugen in de dingen, waarin men de belooning op genegenheid
+ziet volgen en wel omdat de liefde op den langen duur eerder vreugde
+verdient dan smart. Met veel grooter genoegen zal ik door deze stof
+te behandelen de koningin gehoorzamen dan het ik om de voorafgaande
+deed aan den koning.
+
+Teedere donna's. Gij moet dan weten, dat er in de nabijheid van Sicilië
+een eilandje is, Lipari genaamd, waarop nog niet lang geleden een zeer
+mooie meisje geboren werd, Gostanza, uit zeer achtenswaardige familie
+vandaar. Op haar werd een jonkman, die er woonde, Martuccio Gomito,
+zeer aardig en beschaafd en bekwaam in zijn vak, verliefd. Zij werd
+eveneens zoo door hem ontbrand, dat zij zich nooit goed gevoelde,
+als zij hem niet zag. En daar Martuccio haar tot vrouw begeerde, liet
+hij haar aan haar vader vragen. Deze antwoordde, dat hij arm was en
+haar daarom niet wilde geven. Martuccio verontwaardigd, omdat hij zich
+haar zag weigeren om zijn armoede, zwoer met eenige van zijn vrienden
+en verwanten nooit in Lipari terug te keeren dan rijk. Hij vertrok
+vandaar en begon als zeeroover de kust van Barbarije te bevaren elk
+bekapend, die minder machtig was dan hij. De fortuin was hem hierbij
+zeer gunstig, als hij zich maar met zijn voorspoed tevreden had kunnen
+stellen. Maar daar het hem niet genoeg was, dat hij en zijn vrienden
+in korten tijd zeer rijk werden, daar zij meer dan rijk wilden worden,
+werd hij door zekere schepen der Saracenen na een lange verdediging
+gevangen genomen en weggevoerd en het grootste deel van hen door de
+Mahomedanen verdronken. Nadat zijn schip was vernield, werd hij naar
+Tunis in de gevangenis gevoerd en in lange ellende bewaard. Op Lipari
+kwam de tijding, dat al degenen, die met Martuccio op het schip waren,
+verdronken. Het meisje, dat over het heengaan van Martuccio mateloos
+bedroefd was, toen zij hoorde, dat hij als de anderen dood was,
+klaagde langen tijd en besloot niet langer te leven. In 't geheim
+verliet zij 's nachts haars vaders huis en aan de haven gekomen zag
+zij toevallig afgescheiden van de andere schepen een visscherspink,
+die zij, hoewel de eigenaars er voor het oogenblik af waren, voorzien
+vond van een mast, zeilen en riemen. Zij klom er snel op, roeide met
+de riemen in zee en daar zij eenigszins de zeevaart meester was als
+al de vrouwen op dit eiland, heesch zij het zeil, stak de riemen
+in het water, wierp de roerpen achteruit en liet zich geheel gaan
+voor den wind. Zij dacht, dat bepaald de wind de bark zonder lading
+en zonder evenwicht zou omslaan of dat een schok die moest breken en
+verpletteren, waardoor zij, zelfs als zij het wilde ontgaan, niet kon
+maar zeker moest verdrinken. Zij wikkelde het hoofd in haar mantel
+en legde zich klagend op den bodem van de bark. Maar het gebeurde
+heel anders dan zij had verwacht, omdat de wind, die haar voerde,
+tramontaansch (noordelijk) was en zacht en er haast geen golfslag
+bewoog en die de bark goed leidend op den dag na den nacht, dat zij
+die had bestegen, haar tegen den vesper ongeveer op honderd mijlen
+boven Tunis op een strand dreef in de buurt van de stad Susa. [94]
+
+Het jonge meisje bemerkte niet meer of zij in land of in zee was,
+want zij had besloten, wat er ook zou gebeuren het hoofd niet op te
+heffen en had dit dan ook niet gedaan. Er was bij toeval op het strand,
+toen de bark er op zou stooten, een arme goede vrouw bezig de netten
+der visschers uit de zon te trekken en die bij het gezicht van de
+bark er zich over verwonderde, dat men die met vol zeil op de kust
+had laten loopen. Denkend, dat de visschers er op waren ingeslapen,
+begaf zij zich er heen en zag er slechts een jong meisje in, dat
+sliep. Nadat zij het meermalen geroepen had, wist zij het eindelijk
+te wekken en daar zij het aan haar kleederen herkend als Christin en
+zij Latijn [95] sprak, vroeg zij haar, hoe zij daar zoo alleen in
+die bark gekomen was. Het jonge meisje, dat Latijn hoorde spreken,
+twijfelde er aan of zij misschien niet door een anderen wind naar
+Lipari was teruggekeerd en plotseling opgestaan keek zij rond en daar
+zij dit wel kende, vroeg zij aan de goede vrouw, waar zij was. Deze
+antwoordde: Mijn kind, gij zijt dicht bij Susa in Barbarije. Toen
+het jonge meisje dit hoorde, ging het aan den voet van de bark zitten
+wanhopig, dat God haar den dood niet had willen zenden en vreezend,
+dat haar schande zou overkomen en begon te schreien.
+
+Toen de goede vrouw dit zag, had zij medelijden met haar en op haar
+aandringen slaagde zij er in haar naar haar hut mee te krijgen en daar
+behandelde zij haar zoo liefderijk, dat het jonge meisje haar vertelde,
+wat er gebeurd was. Daar de goede vrouw begreep, dat zij nog nuchter
+was, bracht zij het hard brood, wat water en een paar visschen en bad
+haar zoo, dat zij er iets van at. Na gegeten te hebben vroeg Gostanza,
+wie zij was. Zij zeide, dat zij van Trapani kwam en Carapresa
+heette en dat zij de dienstmaagd was van een paar christelijke
+visschers. Toen het meisje Carapresa hoorde spreken, vond zij dit,
+hoewel zij troosteloos was en niet wist, wat haar daartoe dreef, een
+goed teeken bij het hooren van dien naam en begon te hopen zonder te
+weten hoe en een weinig haar begeerte te laten varen om te sterven en
+zonder bekend te maken wie zij was of van waar, bad zij de goede vrouw
+om Gods wil medelijden met haar te hebben en met haar jeugd en haar
+eenige raad te geven, opdat men haar niet zou beleedigen. Carapresa
+hoorde haar als een brave vrouw, die zij was, aan, liet haar in haar
+hut blijven en na vlug haar netten te nebben opgehaald, kwam zij haar
+halen. Na haar van het hoofd tot de voeten in haar mantel gewikkeld
+te hebben, nam zij haar mee naar Susa en daar zeide zij tot deze:
+Gostanza, ik zal U bij een zeer goede saraceensche dame brengen,
+aan wien ik diensten doe; het is een oude en barmhartige vrouw; ik
+zal U zoo goed ik kan aan haar aanbevelen en ik ben er zeker van,
+dat zij U gaarne zal ontvangen en U als haar dochter zal behandelen;
+wat U betreft, gij moet al het mogelijke doen, wanneer gij bij haar
+blijft, om haar te dienen en haar gunst te winnen, totdat God U meer
+geluk zal zenden. En zij voegde de daad bij het woord.
+
+De donna, waar de oude heen gegaan was, zag het meisje in het gelaat
+en begon te schreien, nam haar aan, kuste haar het voorhoofd en leidde
+haar toen bij de hand in haar huis, waarin zij zonder man met eenige
+vrouwen woonde en allen met hun handen verschillende voorwerpen
+maakten van zijde, van palmhout of van leer. Het meisje leerde die
+binnen enkele dagen vervaardigen, begon met hen samen te werken en
+het kwam zoo in de gunst en won zoo de genegenheid van de donna en
+van de anderen, dat het een wonder was. En in den korten tijd, dat
+zij haar die onderwezen, leerde zij hun taal. Terwijl het meisje aldus
+in Susa bleef, werd zij thuis al beweend als verloren en gestorven.
+
+Destijds was Mariabdela koning van Tunis en verzamelde een jonkman van
+hooge geboorte en groote macht, die zich te Granada bevond een zeer
+groote menigte manschappen met de bewering, dat hem de heerschappij
+over Tunis toebehoorde en rukte tegen dien koning op om hem van den
+troon te jagen. Dit kwam Martuccio Gomito in de gevangenis ter ooren,
+die het Barbarijsch goed kende en toen hij hoorde, dat de koning
+van Tunis een zeer groote macht tot zijn verdediging bijeen bracht,
+zeide hij tot een der lieden, die hem en zijn makkers bewaakten:
+Wanneer ik den koning mag spreken, maak ik mij sterk hem een raad
+te geven, waardoor hij in zijn strijd zal zegevieren. De wachter
+bracht die woorden aan zijn heer over, die het dadelijk aan den
+koning berichtte. De koning gelastte, dat Martuccio bij hem gebracht
+werd en vroeg hem, wat die raad was. Deze antwoordde hem aldus:
+Heer, als ik wel in een vroeger tijd, toen ik Uw rijk bezocht, Uw
+strijdwijze heb gade geslagen, schijnt het mij, dat gij die eerder
+met boogschutters volgt dan met andere soldaten en daarom, als men
+een middel kon vinden, dat Uw tegenstanders pijlen zouden missen
+en de Uwen er in overvloed hadden, denk ik, dat gij in den krijg
+zoudt winnen. Hierop sprak de koning: Zonder twijfel, als dat kon,
+zou ik zeker overwinnaar zijn. Martuccio ging voort: Heer, indien
+gij het wilt, kan dat heel goed en ziehier hoe: gij moet voor de
+bogen van Uw boogschutters koorden laten maken veel dunner dan men ze
+gewoonlijk overal gebruikt; dan moet gij pijlen laten vervaardigen,
+waarvan de kepen alleen op die koorden passen en dat alles moet zoo
+in 't geheim geschieden, dat Uw tegenstander het niet weet, want
+anders zal hij een middel vinden tot tegenweer. En ziehier waarom ik
+zoo spreek: wanneer de boogschutters van Uw vijand hun pijlen zullen
+hebben geworpen en de Uwen hun schichten, weet gij, dat de vijanden de
+pijlen oprapen, die de Uwen hebben afgeschoten evenals wij die van den
+vijand. Maar als de vijand zich van de onzen niet kan bedienen, omdat
+de kleine kepen niet op zijn dikke koorden passen, terwijl juist het
+tegenovergestelde het geval zal zijn met de schichten van den vijand,
+zullen de dunne koorden wel de pijlen dragen met een groote keep en
+zoo zullen de Uwen er overvloedig van voorzien worden, terwijl Uw
+tegenstanders er gebrek aan zullen krijgen. [96]
+
+De raad van Martuccio beviel aan den koning, die een zeer wijs man was
+en hij volgde hem geheel op, waardoor hij den slag won. Daardoor steeg
+Martuccio hoog in zijn gunst en werd aldus machtig en rijk. Het gerucht
+van die dingen ging door het gansche land en het bereikte de ooren van
+Gostanza, dat Martuccio Gomito leefde, dien zij langen tijd dood had
+gewaand. Hierdoor ontvlamde haar liefde, die reeds in haar hart zeer
+was verkoeld, opnieuw en werd grooter en de gedoode hoop herleefde.
+
+Derhalve vertelde zij geheel aan de goede dame, waar zij was, haar
+lot en zeide zij, dat zij verlangde naar Tunis te gaan, opdat zij met
+de oogen zich verzadigde aan wat de ooren van de ontvangen geruchten
+haar hadden doen begeeren. Deze prees haar verlangen zeer en alsof
+zij haar moeder was geweest, ging zij met haar op een bark te zamen
+naar Tunis, waar zij met Gostanza bij een bloedverwante eervol in huis
+werd ontvangen. En daar Carapresa met haar mee was gegaan, gelastte
+zij die te vernemen, wat zij van Martuccio kon te weten komen. Toen
+zij bevonden had, dat hij leefde en heel voornaam en Carapresa het
+haar had gemeld, behaagde het de edelvrouw, dat zij het zou zijn,
+die aan Martuccio zou berichten, dat zijn Gostanza voor hem daarheen
+was gekomen.
+
+Toen zij op een dag zich begeven had daarheen, waar Martuccio woonde,
+zeide zij tot hem: Martuccio, in mijn huis is een dienaar van U van
+Lipari gekomen, die U daar in stilte wil spreken en omdat ik het niet
+aan anderen wilde toevertrouwen, ben ik, gelijk hij het verlangde,
+zelf hier gekomen om het uiteen te zetten. Martuccio bedankte haar en
+ging toen naar haar huis. Toen hij het meisje zag, stierf hij haast
+van vreugde en daar hij zich niet kon weerhouden, vloog hij haar met
+open armen om den hals en omarmde haar en begon uit medelijden over
+de vroegere ongevallen en door de blijdschap van het oogenblik zonder
+een woord te kunnen spreken, zeer te weenen. Martuccio zag het meisje
+aan, bleef eenigzins verwonderd en zei toen zuchtend: O mijn Gostanza,
+hoe leef je nog? Het is al lang geleden, dat ik gehoord heb, dat gij
+dood waart en ook in ons land wist men niets van U en na die woorden
+schreide hij zeer en omarmde en kuste haar. Gostanza vertelde hem
+al haar avonturen en de eer, die haar te beurt was gevallen bij de
+edelvrouw, waar zij was blijven wonen. Na vele gesprekken nam Martuccio
+afscheid van haar, ging naar zijn heer, den koning en vertelde hem
+alles, namelijk zijn lotgevallen en die van het meisje en voegde er
+bij, dat hij met zijn verlof volgens onze wet haar wilde huwen.
+
+De koning verwonderde zich hierover en ontbood het meisje en nadat
+hij van haar had gehoord, dat het zoo was als Martuccio had verteld,
+zeide hij: Gij hebt dan Uw man wel verdiend. Hij liet zeer groote
+en voorname geschenken komen, gaf een deel aan haar en een deel
+aan Martuccio en liet hun de vrijheid met elkaar te doen, wat elk
+het liefst was. Martuccio bewees veel eer aan de edelvrouw, waarbij
+Gostanza had gewoond, en na haar bedankt te hebben voor wat zij in haar
+dienst had gedaan en haar geschenken te hebben gegeven, die haar te
+pas kwamen en haar aan God te hebben aanbevolen, ging zij niet zonder
+veel tranen van Gostanza heen. Na het verlof des konings bestegen
+zij een scheepje en met hen keerde Carapresa naar Lipari terug onder
+voorspoedigen wind, waar zulk een groote vreugde heerschte, dat men
+het nooit zou kunnen beschrijven. Hier huwde Martuccio haar en maakte
+een groote en schoone bruiloft en daarna verheugden zij zich lang te
+samen door hun liefde in vreugde en rust.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Pietro Boccamazza vlucht met Agnolella. Hij ontmoet dieven;
+    het meisje vlucht door een woud en komt bij een burcht. Pietro
+    wordt gevangen genomen en ontsnapt aan de dieven. Na eenige
+    avonturen komt hij in het kasteel, waar Agnolella is, huwt
+    haar en keert naar Rome terug._
+
+
+Er was niemand onder hen, die de geschiedenis van Emilia niet prees
+en de koningin, die bemerkte, dat zij geëindigd had, keerde zich naar
+Elisa en beval haar voort te gaan. Deze, verlangend te gehoorzamen,
+begon: Genadige donna's. Ik herinner mij een boozen nacht, die twee
+onvoorzichtige jongelieden doorbrachten, maar omdat daarop vele
+blijde dagen volgden en dit daarom met ons voorschrift overeen komt,
+behaagt het mij U dit te vertellen.
+
+Te Rome, dat vroeger de kop der wereld was, maar thans de staart [97]
+er van is, leefde voor kort een jonkman Pietro Boccamazza van een
+aanzienlijk geslacht onder de romeinsche families en die verliefd werd
+op een zeer schoon en zeer begeerenswaardig jong meisje Agnolella,
+de dochter van een zekeren Gigliuozzo Saullo, een plebejer, maar
+zeer bij de Romeinen bemind. En daar hij haar liefhad, wist hij zoo
+te werk te gaan, dat het meisje van hem niet minder begon te houden
+dan hij van haar. Pietro door een heftig lijden gedreven, veroorzaakt
+door verlangen naar haar, vroeg haar tot vrouw. Zoodra zijn verwanten
+dit vernamen, gingen zij allen, naar hem toe en laakten zeer, wat hij
+doen wilde en anderzijds deden zij aan Gigliuozzo Saullo weten, dat
+hij geen acht zou slaan op Pietro's woorden, omdat, zoo hij het deed,
+hij ze nooit tot vriend noch tot familie zou hebben. Toen Pietro zich
+den weg zag afgesneden, langs welken hij alleen meende zijn begeerte
+te kunnen bevredigen, was hij op het punt te sterven van verdriet en
+indien Gigliuozzo had toegestemd, had hij tegen het genoegen van elken
+bloedverwant, dien deze had, zijn dochter tot vrouw genomen. Maar toch
+nam hij zich bepaald voor, indien dit het meisje aanstond, te zorgen,
+dat het gevolg zou hebben en door de tusschenkomst van een welwillend
+persoon sprak hij met haar af met haar uit Rome te vluchten. Toen
+dit geregeld was, stond Pietro op een morgen zeer vroeg op, steeg met
+haar samen te paard en zij sloegen den weg in naar Alagna [98], waar
+Pietro zekere vrienden had, waarin hij veel vertrouwen stelde. Aldus te
+paard gezeten hadden zij geen tijd hun liefkoozingen voort te zetten,
+omdat zij vreesden vervolgd te worden, begonnen over hun minnarijen
+te spreken en kusten elkaar van tijd tot tijd. Daar Pietro den weg
+niet goed kende, namen zij, toen zij op acht mijl misschien van Rome
+verwijderd waren en zij rechts moesten houden, den weg links. Zij
+waren nog geen twee mijlen verder gereden of zij bevonden zich in de
+nabijheid van een klein kasteel, waaruit, daar zij er gezien waren,
+dadelijk twaalf knechten te voorschijn kwamen en toen zij al dicht
+bij hen waren, ontwaarde het meisje hen en zeide daarom schreeuwend:
+Pietro, laat ons vluchten, want wij worden aangevallen en zoodra
+hij het merkte, richtte hij het paard naar een zeer groot woud en
+de sporen strak aan het lijf houdend, hield zij zich aan den haarkam
+vast. Het paard, dat zich voelde aanzetten, droeg haar galoppeerend
+door het woud weg. Pietro, die meer op haar lette dan op den weg,
+had niet zoo snel als zij de manschappen bemerkt en terwijl hij nog
+keek zonder te begrijpen, vanwaar zij gekomen waren, werd hij door
+hen achterhaald, gevangen genomen en gedwongen van het paard te
+stijgen. Zij vroegen hem, wie hij was en toen hij dit gezegd had,
+begonnen zij onder elkaar raad te houden en te zeggen: Hij behoort
+tot de vrienden van onze vijanden; wat moeten wij anders doen dan hem
+de kleeren afnemen en het paard en hem ten spijt van de Orsini's aan
+een van deze eiken ophangen? Zij werden het daar allen over eens en
+bevalen aan Pietro zich uit te kleeden. Terwijl hij dit deed en hij
+zijn treurig lot al vermoedde, kwam op eens uit een hinderlaag een
+troep van vijfentwintig man te voorschijn en schreeuwde achter hen:
+_Dood aan hen, dood aan hen!_ Dezen door de anderen verrast, lieten
+Pietro staan en wendden zich om ter verdediging, maar toen zij zagen
+veel minder in aantal te zijn dan hun aanvallers, begonnen zij te
+vluchten en de anderen hen te vervolgen.
+
+Toen Pietro dit zag, nam hij zijn goed bijeen, sprong op zijn paard
+en begon zoo hard hij kon te vluchten langs den weg, waarlangs hij
+het meisje had zien vlieden. Maar daar hij door het woud pad noch
+straatweg zag noch een spoor van een paard, scheen het hem daarna
+veiliger zoowel buiten de macht van hen, die hem hadden gevangen
+genomen als ook buiten die der anderen, welke hadden aangevallen, te
+zijn. En daar hij zijn meisje niet terug vond, begon hij bedroefder dan
+eenig ander man te schreien en links en rechts door het woud gaande
+haar te roepen, maar niemand antwoordde hem en hij durfde niet terug
+keeren en voorwaarts gaande wist hij niet, waar hij zou aankomen.
+
+Van den anderen kant had hij groote angst voor de wilde dieren, die
+gewoonlijk in de bosschen huizen en voor zijn meisje, dat misschien al
+verslonden was door een beer of door een wolf. De ongelukkige Pietro
+liep toen den ganschen dag door het woud te schreeuwen en te roepen
+en kwam dikwijls op zijn schreden terug, als hij meende voorwaarts
+te gaan en eindelijk door het schreeuwen en klagen en den angst en
+het lange vasten was hij zoo vermoeid, dat hij niet meer voorwaarts
+kon. Toen hij den nacht zag aanbreken en hij zich geen anderen raad
+wist te verschaffen, vond hij een grooten eik, steeg van het paard, dat
+hij er aan vast bond en daarna om niet door de wilde dieren gedurende
+den nacht te worden verscheurd, klom hij er in. Kort daarna ging de
+maan op en het weer werd zeer helder. Hoewel hij den moed niet had
+in te slapen, daar hij bang was te vallen, was hij ook niet op zijn
+gemak, omdat de smart en de gedachten aan het jonge meisje hem geen
+rust lieten. Hij waakte zuchtend en klagend en vervloekte zijn lot.
+
+Het vluchtende meisje, gelijk wij vroeger al zeiden, wist niet waar
+heen te gaan tenzij daarheen, waar haar paard haar naar toe scheen te
+dragen en zij begaf zich zoo diep in het woud, dat zij de plaats niet
+meer kon vinden, vanwaar zij er binnen was gekomen. Aldus dwaalde
+zij evenals Pietro den ganschen dag dan weer halt houdend dan weer
+voortgaande en klagend en roepend en treurend over haar ongeluk door
+het bosch. Eindelijk ziende, dat Pietro niet kwam en dat het reeds
+avond was, sloeg zij een klein pad in. Toen zij iets meer dan twee
+mijlen gereden had, zag zij van verre een huisje, waar zij, zoo gauw
+zij kon, heenging en daar vond zij een bejaard, goed man met zijn
+vrouw, die ook al oud was. Zij zagen haar alleen en zeiden: O kind,
+wat doet gij op dit uur zoo alleen in deze streek? Het treurende
+meisje zeide, dat zij haar gezelschap in het woud verloren had en
+vroeg, hoe dicht zij bij Alagna was, waarop de goede man antwoordde:
+Mijn dochter, dat is geen weg om naar Alagna te gaan; dat is meer
+dan twaalf mijlen afstand. Het meisje ging voort: En zijn er dan hier
+woningen om te overnachten? Hierop antwoordde de goede man: Meisje,
+het zal mij aangenaam zijn, als gij dezen avond bij ons blijft, maar
+wij willen U in ieder geval er aan herinneren, dat door deze streken
+bij dag als nacht, zoowel bevriende als vijandige troepen gaan, welke
+U herhaaldelijk groot leed en groote schade kunnen doen en indien bij
+ongeluk, terwijl gij er zoudt zijn, er een langs kwam en U zou zien
+mooi en jong als gij zijt, zouden zij U last en schande aandoen en wij
+zouden U niet kunnen helpen. Wij willen U dit zeggen, opdat gij, indien
+dit gebeurde, het ons niet kunt verwijten. Het meisje ziende, dat het
+al laat was, terwijl de woorden van den oude haar nog meer ontstelden,
+zeide: Als het God mag behagen, zal Hij U en mij dit verdriet besparen;
+als het mij zou overkomen, zou het veel minder zijn door mannen te
+worden aangerand dan in de bosschen door de wilde dieren te worden
+verslonden. Bij die woorden steeg zij van haar paard, trad in de hut
+van den armen man en avondmaalde daar met wat zij hadden, povertjes
+en wierp zich daarna geheel gekleed met hen samen in een bed en hield
+dien heelen nacht niet op te zuchten en haar ongeluk te beklagen en
+dat van Pietri, waarvan zij niets anders dan kwaad verwachtte. Toen de
+morgen al nabij was, hoorde zij een groot rumoer van menschen naderen,
+hierdoor stond zij op, ging op een groote plaats, die achter het kleine
+hutje was en zag daar een grooten hoop hooi, waarin zij zich verborg
+om niet zoo spoedig, indien die daar heen kwamen, gezien te worden.
+
+Ternauwernood had zij dit gedaan of zij, die een grooten troep
+bandieten vormden, kwamen bij de deur van de kleine hut, lieten
+zich open doen, traden binnen, zagen het paard van het meisje, dat
+zijn zadel nog op had en vroegen wie daar was. De goede man, die het
+meisje niet zag, zeide: Er is hier niemand dan wij, maar dat paard, van
+wien het ook is, kwam hier gisteravond en wij hebben het doen binnen
+komen om niet door de wolven te worden verscheurd. Dan, zei het hoofd
+van de bende, zal het goed voor ons zijn, omdat het geen ander heer
+heeft. Nadat zij zich allen door het boschje hadden verspreid, ging
+een deel van hen naar de binnenplaats en daar zij hun lansen en hun
+houten schilden neerlegden, stak een van hen zijn spies, niet wetend
+wat te doen, in het hooi en het scheelde maar weinig of hij doodde het
+jonge meisje, dat daarin verborgen was en dat hij haast gedwongen had
+zich te vertoonen, omdat de lans zoo dicht langs haar linkerborst ging,
+dat het ijzer haar kleeren scheurde en zij bijna een grooten gil had
+gegeven uit angst gewond te worden, maar zich de plaats herinnerend,
+waar zij was, hernam zij al haar koelbloedigheid en hield zich stil.
+
+De mannen van de bende braadden hun geiten- en ander vleesch aten en
+dronken, gingen deze hier-, gene daarheen naar hun bezigheden en namen
+het paard van het meisje mede. Toen zij al op eenigen afstand waren,
+vroeg de goede man de vrouw: Waar was ons meisje, dat gisteravond
+hier aankwam? Ik heb haar niet gezien, sinds wij opstonden. De goede
+vrouw antwoordde, dat zij het niet wist en ging kijken. Toen het
+meisje bemerkte, dat de roovers vertrokken waren, kwam zij uit het
+hooi te voorschijn, waarmee de goede man zeer vergenoegd was, omdat
+hij zag, dat zij niet in hun handen was gevallen en daar het al dag
+werd, zeide hij: Nu het morgen wordt, zullen wij, als gij wilt, U
+vergezellen tot een kasteel, hier vijf mijlen vandaan en dan zult gij
+op een veilige plaats zijn, maar gij zult er te voet moeten heengaan,
+omdat die schelmentroep, toen ze hier wegging, Uw paard met zich mede
+heeft gevoerd. Het jonge meisje, op dat punt gerust gesteld, bad hem
+bij God haar naar dit kasteel te leiden; daarna gingen zij op weg en
+kwamen er op de helft van het derde uur aan. Het kasteel behoorde aan
+een der Orsini's, die zich Liello di Campo di Fiore noemde en toevallig
+hield zich daar zijn vrouw op, die zeer goed en heilig was. Toen zij
+het meisje zag, herkende zij het spoedig ontving het met vreugde en
+wilde alles nauwkeurig weten. Het meisje vertelde dit. De donna, die
+ook Pietro kende, daar deze een vriend van haar man was, werd zeer
+treurig over het geval en hoorend, waar hij was gevangen genomen,
+meende zij, dat hij dood was; zij zeide dan tot het meisje: Daar gij
+niet weet, wat er van Pietro geworden is, zult gij bij mij blijven,
+totdat ik in staat zal zijn U zonder gevaar naar Rome terug te zenden.
+
+Pietro op den eik gezeten, zoo treurig als hij maar kon wezen, zag op
+het uur van den eersten slaap een kudde van wel twintig wolven komen,
+welke allen, zoodra zij het paard zagen, daarom een kring vormden. Het
+paard werd ze gewaar, hief het hoofd op, brak de teugels en wilde
+vluchten, maar daar het omsingeld was en niet weg kon, verdedigde
+het zich langen tijd met zijn tanden en zijn hoeven; eindelijk door
+hen ter aarde gelegd, werd het in stukken gescheurd en dit dadelijk
+de ingewanden uit het lijf gehaald en allen aten er van zonder iets
+anders over te laten dan het rif en gingen weg. Pietro, die hoopte in
+het paard een makker te hebben en een steun in zijn vermoeienissen, was
+heel neerslachtig en meende nooit weer uit dat woud te komen. Terwijl
+het al haast dag was, en hij bijna van koude op den boom stierf en
+steeds rond keek, zag hij op een mijl misschien voor zich uit een groot
+vuur. Toen het geheel dag werd, klom hij niet zonder vrees uit dien
+eik, begaf zich daarheen en ging zoover, tot hij het bereikte. Rondom
+dat vuur vond hij herders, die aten en zich vermaakten en hij werd
+uit medelijden door hen opgenomen. Nadat hij gegeten en zich verwarmd
+had, hun zijn ongeluk had verhaald en hoe hij daarheen was gekomen,
+vroeg hij hen of er daar ergens een dorp of kasteel was, waar hij heen
+kon gaan. De herders zeiden, dat daar misschien op drie mijl afstand
+een kasteel stond van Liello di Campo Fiore, waarin ook toen zijn
+donna zich bevond. Pietro hierover zeer vergenoegd verzocht hun, dat
+een van dezen hem naar het kasteel zou vergezellen, wat twee er van
+gaarne deden. Toen Pietro daar aankwam en zag, dat hij bij bekenden
+was, vroeg hij het jonge meisje te laten zoeken in het woud, waar de
+donna hem liet roepen; hij ging dadelijk naar haar toe; en daar hij
+Agnolella naast haar zag, was hij verheugd als nooit te voren. Hij
+verging van verlangen haar te omhelzen, maar uit verlegenheid, die hij
+had tegenover de donna van het kasteel, liet hij het na. En zoo hij
+blijde was, was de vreugde van het meisje niet geringer. De edelvrouw
+berispte hem zeer, toen hij na de ontvangst alles verteld had en zij
+hoorde, wat hem gebeurd was, omdat hij tegen den wil van zijn ouders
+zijn zin had gevolgd. Maar toen zij zag, dat hij toch niet anders
+gestemd werd en dat hij aan het meisje behaagde, zeide zij: Waarom
+zal ik mij moe maken? Zij houden van elkaar; zij kennen elkaar; elk
+is evenzeer bevriend met mijn man en hun verlangen is eerlijk en ik
+geloof, dat dit aan God behaagt, omdat de een aan de galg ontsnapt
+is en de andere aan de lans en beide aan de wilde dieren des wouds
+en laat het daarom maar gebeuren. En zich tot hen wendend zeide zij:
+Indien het u dan toch behaagt man en vrouw te worden,--en ook mij
+staat dit aan--doe het dan maar en hier zal bruiloft gevierd worden
+op kosten van Liello. Ik zal den vrede weten te stichten tusschen U
+en Uw ouders. Pietro was zeer blijde en Agnolella nog meer. Zij huwden
+toen en zoover dat in het bergland mogelijk was, bereidde de edelvrouw
+het bruiloftsfeest voor en daar genoten zij de eerste vruchten hunner
+allerzoetste liefde. Een paar dagen daarna steeg de donna met hen
+samen te paard en keerden zij onder goed geleide naar Rome terug,
+waar Pietro zijn ouders zeer vertoornd vond over wat hij had gedaan,
+maar weer tot een verzoening met hen geraakte. En hij leefde in groote
+rust en genoegen met zijn Agnolella tot in zijn ouderdom.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Ricciardo Manardi wordt door messer Lizio van Valbona met
+    zijn dochter gevonden. Hij huwt haar en verzoent zich met
+    haar vader._
+
+
+Toen Elisa zweeg en naar de loftuitingen hoorde van haar gezellinnen
+over haar verhaal, beval de koningin aan Filostrato, dat hij er een
+zou vertellen, die lachend begon: Ik ben zoo dikwijls door u gelaakt
+door u gedwongen te hebben over een pijnlijk onderwerp te spreken en
+u te doen klagen, dat ik mij verplicht acht, ten einde het verdriet
+wat te doen vergeten, dat ik u iets moet vertellen, waarom ik u zal
+doen lachen. En daarom wil ik u in een vrij kleine historie een liefde
+vertellen, die tot een vroolijk einde gevoerd werd en door geen andere
+smart gestoord dan door zuchten en een kortstondigen angst vermengd
+met schaamte.
+
+Waarde donna's. Het is niet lang geleden, dat er in Romagna een rijk en
+welgemanierd ridder leefde, die Lizio van Valbona heette. Hij kreeg,
+toen hij al haast oud was bij zijn vrouw, madonna Giacomina genaamd,
+een dochter die meer dan eenige andere in den omtrek in haar groei
+schoon en aardig werd en daar zij hun eenigste kind was, werd zij
+door dezen ten zeerste bemind en gekoesterd en met wonderbare zorg
+behoed in afwachting haar een groot huwelijk te doen sluiten. Nu
+kwam er dikwijls in het huis van messire Lizio, een knap en frisch
+jonkman en hield zich daar veel op; hij was van de familie Manardi
+van Brettinoro en heette Ricciardo, dien de heer Lizio en zijn vrouw
+vertrouwden als een eigen kind. Ricciardo zag het meisje dikwijls,
+dat zeer schoon was en vol gratie van manieren, wel opgevoed en reeds
+huwbaar, werd wanhopig op haar verliefd en hield zijn liefde met de
+grootste zorg verborgen. Het meisje zag dit en begon zonder ontmoeting
+te vermijden hem evenzeer lief te hebben, waarover Ricciardo zeer
+blijde was. En hoewel hij dikwijls zin had er haar over te spreken,
+had hij toch uit vrees gezwegen, maar een dag, toen hij tijd en
+moed vond, sprak hij: Catharina, ik bid u mij niet uit liefde voor
+u te doen sterven. Het jonge meisje antwoordde dadelijk: Het moge
+aan God behagen, dat gij ook mij niet van liefde doet sterven. Dit
+antwoord gaf Ricciardo veel genoegen en moed en hij zeide tot haar:
+Het zal aan mij niet liggen alles te doen, wat aangenaam voor u is,
+maar het staat aan u een middel te vinden om Uw leven en het mijne te
+redden. Het meisje ging voort: Ricciardo, gij ziet, hoe ik bewaakt word
+en daarom weet ik niet, hoe gij tot mij kunt naderen, maar indien gij
+een weg ziet, die ik kan volgen zonder schande, zeg mij dien en ik
+zal dien betreden. Ricciardo, die over vele middelen had nagedacht,
+zeide opeens: Mijne zoete Catharina, ik zie geen weg, behalve dat gij
+slapen gaat of komen kunt op de galerij, die dicht bij den tuin is
+van Uw vader, waar ik, als ik zou weten, dat gij er 's nachts zijt,
+komen kan, hoe hoog die ook is. Hierop antwoordde Catharina: Als gij
+den moed hebt daar te komen, geloof ik goed te doen, door daar te gaan
+slapen. Ricciardo zeide, dat dit goed was. En bij die woorden kusten
+zij elkaar slechts één keer vluchtig en gingen heen. Den volgenden
+dag,--het liep reeds tegen het einde van Mei--begon het meisje zich bij
+haar moeder er over te beklagen, dat zij den afgeloopen nacht niet had
+kunnen slapen van de hevige warmte. De moeder sprak: Och kind, welke
+groote warmte? Het was integendeel heelemaal niet warm. Catharina
+ging voort: Moeder, gij moet zeggen: _Naar het mij scheen_ en dan
+zult gij misschien de waarheid spreken, want gij moet bedenken hoeveel
+warmbloediger de meisjes zijn dan de vrouwen op leeftijd. Toen zei de
+donna: Mijn dochter, dat is waar, maar ik kan geen warmte en koude
+maken naar mijn wil, gelijk gij misschien zoudt wenschen. Men moet
+het weer verdragen, gelijk de seizoenen het schenken; misschien zal
+het van nacht koeler zijn en zult gij beter slapen. Nu God behage
+het--zei Catharina--maar gewoonlijk worden de nachten, wanneer men
+naar den zomer gaat, niet kouder. De donna vervolgde: Maar wat wil
+je dan, dat er gebeurt? Catharina hernam: Als vader en U het zouden
+goedvinden, zou ik graag een bed laten opslaan op de galerij, die
+naast zijn kamer is en boven den tuin en daar slapen en het gezang
+van den nachtegaal hooren en het frisscher hebben. Ik zou het daar
+veel beter maken dan in Uw kamer. Toen ging de moeder voort: Kind,
+wees gerust, ik zal het aan je vader zeggen, en wij zullen doen,
+wat hij wil. Toen messer Lizio dit hoorde van zijn donna, zeide hij,
+omdat hij oud was en misschien om die praatjes een beetje stuursch:
+Wie is die nachtegaal, bij wiens gezang zij slapen wil? Ik kan haar wel
+doen slapen bij het gezang van den krekel. Toen Catharina dit vernam,
+kon zij meer van boosheid dan van hitte niet alleen den volgenden
+nacht niet slapen, maar zij liet ook de moeder geen rust en klaagde
+maar steeds over de warmte. De moeder hoorde dit, kwam 's ochtends bij
+messer Lizio en zeide: Messer, gij geeft niet veel om dat kind; wat
+hindert het U, dat zij op die galerij slaapt? Zij heeft den ganschen
+nacht door de warmte geen rust gehad. En bovendien verwondert gij U,
+dat zij er plezier in heeft den nachtegaal te hooren zingen, omdat zij
+een kind is. De jonge meisjes zijn begeerig naar dingen, die op hen
+gelijken. Messer Lizio hoorde dit en sprak: Goed, laat haar dan een bed
+maken gelijk gij wilt, laat er gordijnen van serge om hangen en laat
+ze daar slapen en het gezang van den nachtegaal hooren, als ze wil.
+
+Het meisje vernam dit en liet er snel een bed opslaan en daar
+zij er den komenden avond zou slapen, wachtte zij er zoolang, tot
+zij Ricciardo zag en gaf hem een teeken, tusschen hen afgesproken,
+waardoor hij verstond, wat er te doen was. Toen messire Lizio bemerkte,
+dat het meisje naar bed was gegaan, sloot hij een deur, die van zijn
+kamer op de galerij uitkwam en ging ook naar bed. Ricciardo merkte,
+dat alles stil werd, klom met behulp van een ladder op een muur en
+één maal daarop haakte hij aan enkele steenen van een anderen muur
+en kwam hij met groote moeite en gevaar, als hij gevallen zou zijn,
+op de galerij, waar hij heimelijk met de grootste vreugde door het
+meisje werd ontvangen en na veel kussen gingen zij samen te bed en
+genoten gedurenden den ganschen nacht van elkaar en lieten verscheidene
+malen den nachtegaal zingen.
+
+De nachten waren kort, maar het genoegen was groot en de dag al
+nabij wat zij niet geloofden. En zij waren nog zoo warm zoowel door
+het weer als door het genoegen, dat zij zonder bedekking in slaap
+vielen, terwijl Catharina haar rechterarm om den hals had geslagen
+van Ricciardo en hem met den linker elders vasthield. En zoo sliepen
+zij zonder te ontwaken, tot de dag aanbrak en messer Lizio opstond.
+
+Toen hij zich herinnerde, dat het meisje op de galerij sliep, maakte
+hij stil de deur open en zeide: Laat ons kijken of de nachtegaal
+Catharina vannacht heeft laten slapen. Hij ging verder, hief het
+serge omhoog, waarmee het bed was omgeven en zag Ricciardo en haar
+naakt en zonder dek in elkaars armen slapen op de wijze als hierboven
+beschreven. Nadat hij Ricciardo goed had herkend, ging hij daar weg
+naar de kamer van zijn vrouw, riep haar en zeide: Spoedig vrouw, sta
+op en kom kijken, uw dochter was zoo begeerig naar den nachtegaal,
+dat zij hem gevangen heeft en in haar armen houdt. De donna sprak:
+Hoe is dat mogelijk? Messire Lizio ging voort: Je zult het dadelijk
+zien. De donna, die zich haastig kleedde, volgde zonder gedruisch
+messer Lizio en beide kwamen bij het bed, hieven het gordijn op en
+daar kon mevrouw Giacomina duidelijk gewaar worden, hoe haar dochter
+den nachtegaal gevangen had en koesterde, dien zij zoo verlangd had
+te hooren zingen. De donna, die zich zeer door Ricciardo bedrogen
+zag, wilde schreeuwen en hem beleedigen, maar messire Lizio zeide
+haar: Vrouw, pas er voor op een woord te spreken, als gij op mijn
+liefde gesteld zijt, want heusch, omdat hij haar genomen heeft,
+zal zij de zijne worden. Ricciardo is van adel en een rijk jonkman;
+wij kunnen slechts een goede verbintenis met hem aangaan. Als hij
+goedwillig hier vandaan zal gaan, zal hij haar eerst hier huwen,
+zoodat hij den nachtegaal in zijn eigen kooi zal hebben gedaan en
+niet in die van anderen. Hiermee was de donna getroost, toen zij
+zag, dat haar man er niet kwaad over was en in aanmerking nam, dat
+de dochter een goeden nacht had, best had geslapen en den nachtegaal
+had gevangen en zij zweeg. Kort na die woorden ontwaakte Ricciardo en
+toen hij zag, dat het helder dag was, hield hij zich voor verloren,
+riep Catharina en zeide: Wee mijn ziel, hoe zullen we doen, daar de
+dag is aangebroken en mij hier heeft verrast! Bij die woorden kwam
+messer Lizio toeloopen, hief het gordijn op en zeide: Wij zullen goed
+te werk gaan. Toen Ricciardo hem zag, scheen het hem, dat het hart
+hem uit het lijf werd gerukt en nadat hij in het bed op ging zitten,
+zeide hij: Mijn heer, ik vraag u bij God om genade. Ik weet, dat ik
+als oneerlijk en slecht man den dood heb verdiend en doe daarom met
+mij wat gij wilt, maar wel bid ik u, dat gij mij het leven schenkt
+en dat ik niet zal sterven. Hierop zeide messire Lizio: Ricciardo,
+de liefde, die ik u toedroeg en het vertrouwen,  dat ik in u had,
+zouden u die belooning niet waard maken, maar toch, omdat het nu
+eenmaal zoo is en de jeugd u tot zulk een misstap heeft gevoerd, huw,
+opdat gij den dood ontkomt en ik de schande, Catharina als wettige
+vrouw, opdat zij, gelijk dezen nacht voortaan met u zal leven. Zoo
+kunt gij mijn vrede en uw geluk erlangen, maar als gij het niet wilt
+doen, beveel uw ziel dan aan God.
+
+Terwijl zij die woorden spraken, liet Catharina den nachtegaal
+vrij, verborg zich onder het dek en begon zeer te schreien en haar
+vader te smeeken, dat hij het Ricciardo zou vergeven. En van den
+anderen kant bad Ricciardo, dat zij deed, wat messer Lizio wilde,
+opdat zij voortaan met zekerheid allebei zulke nachten konden
+hebben. Maar daarvoor waren niet veel smeekbeden noodig, omdat van
+den eenen kant de schande over den beganen misstap en het verlangen
+dien te herstellen en van den anderen kant de vrees te sterven en de
+begeerte gezond en wel te ontkomen en ten slotte de brandende liefde
+en de begeerte het beminde voorwerp te bezitten, aan Ricciardo vrij
+deden zeggen en zonder aarzeling, dat hij bereid was te doen, wat aan
+messer Lizio zou behagen. Daarom liet messer Lizio zich van zijn vrouw
+Giacomina een van haar ringen leenen en huwde Ricciardo Catharina in
+hun tegenwoordigheid zonder van plaats te veranderen. Hierop gingen
+messer Lizio en de donna heen en zeiden: Slaap maar voort, want gij
+hebt dit denkelijk meer noodig dan op te staan.
+
+Toen zij vertrokken waren, omhelsden de jongelieden elkaar opnieuw
+en daar zij dien nacht niet meer dan zes mijl gereisd hadden, legden
+zij er nog twee meer af en besloten zoo den eersten dag van hun
+huwelijkstocht. Toen zij daarna opstonden en Ricciardo met messer
+Lizio meer geregeld had gesproken, huwde hij eenige dagen later,
+gelijk men overeenkwam, op nieuw in tegenwoordigheid der vrienden en
+verwanten het meisje en leidde haar met groote vreugd naar huis en
+maakte een eervolle en schoone bruiloft en langen tijd in vrede en
+rust hoorde hij met haar naar den zang der nachtegalen dag en nacht,
+zooveel hij begeerde.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Guidotto van Cremona laat aan Giacomina van Pavia een
+    dochter achter en sterft. Zij wordt bemind door Giannuol
+    di Severino en Minghino di Mingole in Faënza. Zij twisten
+    met elkaar. Wanneer men ontdekt, dat zij een zuster is van
+    Giannòle, wordt zij aan Minghino tot vrouw gegeven._ [99]
+
+
+De dames hadden bij het luisteren naar de vertelling van den
+nachtegaal, zoo gelachen, dat, hoewel Filostrato met verhalen had
+opgehouden, zij zich nog niet houden konden. Maar toch, toen zij
+genoeg hadden gelachen, zeide de koningin: Zeker, indien gij ons
+gisteren bedroefd hebt, hebt gij thans u voor ons zoo beijverd,
+dat het onrechtvaardig zou zijn U iets te verwijten. Daarna tot
+Neifile het woord richtend, beval zij, dat die zou voortgaan. Deze
+begon blijmoedig te spreken: Omdat Filostrato met vertellen Romagna
+is binnengegetrokken, behaagt het ook aan mij daar wat rond te gaan
+met mijn verhaal.
+
+Ik zeg dan, dat er in de stad Faënza twee Lombarden woonden, waarvan de
+een Guidotto van Cremona genoemd werd en de ander Giacomin van Pavia,
+beide mannen op leeftijd. Zij waren in hun jeugd altijd onder de wapens
+en soldaat geweest. Toen Guidotto stierf en hij geen vrouw naliet noch
+een anderen vriend of verwant, dien hij meer vertrouwde dan Giacomin,
+liet hij aan dien laatste een meisje na, dat hij thuis had, nauwelijks
+tien jaar oud, en evenzoo al wat hij op de wereld bezat en na hem lang
+over zijn zaken gesproken te hebben, stierf hij. In die tijden kwam
+de stad Faënza, die lang in oorlog en ongeluk was geweest, in beteren
+toestand en aan ieder stond het vrij er terug te keeren, die dit wilde;
+daarom kwam Giacomino, die er vroeger had gewoond en wien het verblijf
+er beviel, met al zijn goed er terug en voerde het kind met zich mede,
+dat hem door Guidotto was nagelaten en dat hij als zijn eigen dochter
+beminde en behandelde. Dit groeide op en werd het mooiste meisje meer
+dan elk ander, dat er toen in de stad woonde en zoo schoon als zij was,
+was zij ook welopgevoed en eerbaar. Hierdoor begonnen verscheidenen
+haar te begeeren, maar bovenal twee heel aardige jongelingen, die haar
+beide gelijkelijk liefde toedroegen, zoodat zij elkaar uit minnenijd
+vreeselijk gingen haten. De een heette Giannole di Severino en de
+andere Minghino di Mingole. Daar zij al vijftien jaar was, hadden
+beide haar gaarne getrouwd, als het door hun ouders zou toegestaan
+zijn; daarom ziende, dat zij hun op eerlijke wijze werd ontnomen,
+zocht elk van hen naar het beste middel om haar toch te krijgen.
+
+Giacomino had in huis een oude dienstmeid en een knecht Crivello,
+een zeer aardig en vriendelijk man: met hem verbond Giannole zich en
+aan hem openbaarde hij, toen hij het oogenblik gekomen achtte, zijn
+liefde en verzocht hem, dat hij hem voor zijn verlangen gunstig gezind
+zou zijn en beloofde hem daarvoor groote belooning. Hierop antwoordde
+Crivello: Ziet gij: hierin zou ik U niet anders kunnen helpen dan zoo:
+Wanneer Giacomino ergens gaat avondmalen, breng ik U daar, waar het
+jonge meisje zal zijn, want als ik wat voor U zou willen zeggen,
+zou zij mij niet willen aanhooren. Als U dat bevalt, beloof ik U
+het te doen, gij zult vervolgens dat doen, wat gij gelooft, dat goed
+is. Giannole zeide, dat hij niets meer verlangde en zij werden het
+eens. Van zijn kant had Minghino nu een bond gesloten met de meid
+en met haar zoo onderhandeld, dat zij meermalen boodschappen had
+weggebracht van het meisje en dat zij van liefde voor Minghino was
+ontbrand. Behalve dat had zij hem beloofd hem bij haar te brengen,
+wanneer Giacomino om een of andere reden 's avonds van huis zou
+gaan. Niet lang na deze woorden, ging Giacomino door den invloed van
+Crivello bij een van zijn vrienden avondmalen en nadat hij Giannole
+had gewaarschuwd, kwam hij met hem overeen, dat hij, wanneer hij een
+bepaald teeken zou geven, zou komen en de deur open zou vinden. De meid
+van den anderen kant, die daar niet van wist, deed om Minghino weten,
+dat Giacomino niet thuis avondmaalde en zeide hem, dat hij nabij het
+huis moest blijven, tot zij een teeken zou geven en hij dan zich er
+heen zou begeven en binnen moest komen. Op den avond, daar de beide
+minnaars niet van elkaar wisten, maar ze elkaar wantrouwden,--kwam
+gevolgd door een aantal gewapende metgezellen, die gereed waren om
+binnen te treden, Minghino met de zijnen om het teeken af te wachten,
+hield zich op in het huis van een vriend, een buurman van het meisje
+en Giannole stond met de zijnen op een afstand van haar huis. Crivello
+en de meid deden hun best, daar Giacomino er niet was om de een den
+ander weg te krijgen. Crivello zeide tot de meid: Waarom ga je nu
+niet slapen? Waarom dwaal je nog zoo door het huis? En de meid zei
+tot hem: Maar waarom gaat gij Uw meester niet na, die U verwacht,
+omdat hij reeds heeft geavondmaald? En zoo kon de een den ander niet
+weg krijgen. Maar Crivello, die wist, dat het uur vastgesteld met
+Giannole gekomen was, zeide: Wat kan die mij schelen? Als zij zich niet
+stil houdt, zal zij er slecht bij varen. En na het afgesproken teeken
+gegeven te hebben, maakte hij de deur open en Giannole trad met zijn
+twee makkers binnen, vond het meisje in de zaal en zij pakten haar
+beet om haar weg te voeren. Het meisje begon weerstand te bieden en
+erg te schreeuwen en de meid insgelijks. Minghino werd dit gewaar,
+liep er hard met zijn metgezellen heen en toen hij het meisje de
+deur uit zag sleepen, trokken zij hun degens, en riepen allen: Ah
+"verraders, gij zijt des doods. Dat gaat zóó niet. Wat is dat voor
+geweld!" Bij die woorden begonnen zij te steken en van den anderen
+kant kwamen de buren op het rumoer te voorschijn met wapens en met
+licht en begonnen die zaak te bespotten en Minghino te helpen. Na
+een langen strijd ontrukte Minghino het meisje aan Giannole en bracht
+haar in het huis van Giacomino terug. De schermutseling was nog niet
+geëindigd of de manschappen van den kapitein van de stad bemoeiden zich
+er mee en namen velen van hen gevangen en onder de anderen bevonden
+zich Minghino en Crivello en ze brachten die naar de gevangenis.
+
+Doch toen de zaak in orde was gemaakt en Giacomino terugkeerd hierover
+zeer neerslachtig onderzocht had, hoe het gebeurd was, bevond hij,
+dat het meisje er geenerlei schuld aan had en stelde hij zich weer
+gerust en nam zich voor, opdat zoo iets niet meer zou plaats hebben,
+haar zoo gauw hij kon te huwen. Toen het morgen werd, waren de
+ouders van den eenen en van den anderen kant bij hem. Daar zij de
+waarheid der historie hadden vernomen, zagen zij het kwaad in, dat
+er van de jongelieden uit kon voortkomen, als Giacomino wilde doen,
+wat hij naar alle recht kon. Met zoete woordjes verzochten zij hem,
+dat hij niet zoozeer acht zou slaan op de beleediging ondergaan door
+het onverstand der jongelieden als op de liefde en de welwillendheid,
+welke zij geloofden, dat hij aan hen, die hem smeekten toedroeg en
+boden hem bovendien aan elke schadevergoeding, die hij wilde, met de
+jongelieden samen, die het kwaad hadden gedaan, te betalen. Giacomino
+die in zijn leven heel wat had gezien en die goedhartig was, antwoordde
+kortweg: Heeren, als ik in mijn gebied was als gij in het Uwe, houd
+ik mij toch zoo voor Uw vriend, dat ik hierin als in elke andere zaak
+geheel zou handelen naar Uw genoegen, en bovendien moet ik dus te meer
+Uw verlangens vervullen, omdat gij U zelf hebt beleedigd, daar dit
+meisje, misschien gelijk vele meenen niet van Cremona is, noch van
+Pavia maar integendeel van Faentina, hoewel noch ik, noch zij, noch
+diegene, van wien ik het kind heb, ooit wisten van wien zij de dochter
+was. Daarom zal ik ten opzichte van wat gij mij verzocht, alles doen,
+wat ik kan. Toen de waardige mannen hoorden, dat zij van Faënza was,
+waren zij daarover verwonderd en na Giacomino bedankt te hebben voor
+zijn mild antwoord, verzochten zij hem hun te zeggen hoe zij in zijn
+handen was gekomen en hoe hij wist, dat zij van Faentina was. Giacomino
+antwoordde hun: Guidotta van Cremona was mijn metgezel en vriend en
+toen hij op sterven lag, zeide hij mij, dat, wanneer deze stad door
+Keizer Frederik genomen werd en alles werd geplunderd, hij met zijn
+metgezellen in een huis trad en het vol buit vond en verlaten door hen,
+die het bewoonden behalve door dat kind, dat ongeveer twee jaar oud was
+en dat, toen het hem de trappen zag opklimmen, hem vader noemde. Uit
+medelijden met haar, droeg hij het met alles uit het huis weg naar
+Fano en stierf daar, waar hij het met alles, wat hij had, mij naliet
+en mij opdroeg, wanneer het tijd zou zijn, haar uit te huwelijken en
+dat ik, wat hem had behoord, haar als bruidschat zou geven. Toen zij
+op den huwbaren leeftijd kwam, heb ik geen gelegenheid gehad haar te
+geven aan een man, die mij beviel. Ik zou het gaarne doen, uit vrees,
+dat een avontuur als dat van gisteren mij opnieuw overkomt.
+
+Er was daar onder anderen een zekere Guiglielmino van Medicina, die
+met Guidotto bij die inneming tegenwoordig geweest was en die zeer
+goed wist aan wien het huis had behoord, dat Guidotto had geplunderd
+en toen hij hem daar onder de anderen zag, kwam hij tot deze en zeide:
+Bernabuccio, hoort gij, wat Giacomin zeide? Bernabuccio antwoordde:
+Ja, en juist dacht ik er sterk aan, omdat ik mij herinner, dat
+ik in die wanorde een dochtertje verloor van den leeftijd, dien
+Giacomin noemt. Hierop ging Guiglielmo voort: Dan is zij het zeker,
+omdat ik mij daar bevond, waar ik van Guidotto hoorde vertellen,
+dat hij zijn buit had verkregen en ik herkende, dat het uw huis is
+geweest. Herinner u daarom, of gij gelooft haar aan eenig teeken te
+kunnen herkennen. Onderzoek het, want gij zult zeker zien, dat het
+Uw dochter is. Bernarbuccio dacht hierover na en herinnerde zich,
+dat zij een litteeken in den vorm van een kruis boven het linkeroor
+had, ontstaan uit een zweer, die hij haar kort voor die gebeurtenis
+had laten uitsnijden. Daarom zonder uitstel te nemen, naderde hij
+Giacomino, die daar nog was en verzocht hen, dat hij hem mee naar
+huis nam en hem dit meisje zou toonen. Giacomino nam hem gaarne
+mede en liet haar voor hem komen. Zoodra Bernarbuccio haar zag,
+scheen hij geheel en al het gezicht van haar moeder te ontwaren,
+die nog een schoone vrouw was. Maar toch, daar niet bij blijvend,
+verzocht hij aan Giacomino, of hij zoo goed wilde zijn haar de haren
+te laten oplichten boven het linkeroor, waarmee Giacomino tevreden was.
+
+Bernarbuccio naderde haar, die verlegen stond, hief met de rechterhand
+de haren op en zag toen het kruis. Daardoor zeker wetend, dat het
+zijn dochter was, begon hij te schreien en haar te omhelzen, hoewel
+zij het niet wilde en zeide tot Giacomino gekeerd: Mijn broeder, dat
+is mijn dochter. Het was mijn huis, dat door Guidotto werd geplunderd
+en zij werd in de plotselinge verschrikking daar achter gelaten door
+mijn vrouw en haar moeder en tot heden hebben wij geloofd, dat zij
+verbrand is in het huis, dat dien dag in de asch werd gelegd. Toen
+het meisje dit hoorde en hem zag als een man op leeftijd en vertrouwen
+schonk aan zijn woorden, begon zij door geheime kracht bewogen, zijn
+omhelzingen beantwoordend, met hem teerhartig te schreien. Bernarbuccio
+liet dadelijk de moeder halen en haar verwanten en zusters en broers
+en toonde haar aan hen allen, en verhaalde het gebeurde; elk ontving
+haar na duizend omhelzingen met groote vreugde, waarover Giacomino
+zeer tevreden haar naar zijn huis geleidde. De kapitein van de stad
+kwam dit te weten en toen hij hoorde, dat Giannole, dien hij gevangen
+had genomen, de zoon was van Bernarbuccio en de eigen broeder van het
+jonge meisje, meende hij, dat hij eendoor hem begane overtreding met
+goedmoedigheid door de vingers moest zien en nadat hij zich hierover
+met Bernabuccio en Giacomino had verstaan, wist hij ook Giannole
+en Minghino vrede te doen sluiten. Aan Minghino gaf hij tot groote
+vreugd van al zijn verwanten het meisje tot vrouw, wier naam Agnesa
+was en met hen samen gaf hij de vrijheid aan Crivello en de anderen,
+die in die zaak waren betrokken. Daarna richtte Minghino een schoone
+en groote bruiloft aan en na haar huiswaarts te hebben geleid, leefde
+hij met haar nog vele jaren in vrede en welstand.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Gian van Procida wordt gevonden met een meisje, dat hij bemint
+    en overgeleverd aan koning Frederik om met haar aan één paal
+    gebonden te worden verbrand. Maar Gianni wordt door Ruggieri
+    d'Oria herkend, ontsnapt aan de straf en wordt haar man._
+
+
+Toen de novelle van Neifile geëindigd was en zeer aan de donna's had
+behaagd, beval de koningin aan Pampinea zich gereed te maken er een
+te verhalen. Deze, een opgeruimd gezicht toonend, begon: Bekoorlijke
+donna's. Zeer groot zijn de krachten der liefde en zij vereischen
+van de minnenden groote inspanning en werpen ze in onnoemelijke en
+onvoorziene gevaren, gelijk men door vele dingen, die heden en vroeger
+verteld werden, kan nagaan, maar niettemin heb ik lust U er nog een
+te vertellen van een verliefden jonkman.
+
+Ischia is een eiland dicht bij Napels. Daar was vroeger onder anderen
+een heel jong, schoon en aardig meisje, Restituta, de dochter van een
+edelman van dat eiland, die Marin Bólgaro heette. Een jonge man van
+een eiland bij Ischia: Procida, Gianni [100] genaamd, had dit meisje
+meer dan zijn eigen leven lief en zij hem. Deze had niet slechts
+de gewoonte om bij dag naar Ischia te komen om haar te zien, maar
+reeds menigmaal was hij 's nachts, als hij geen bark had gevonden,
+van Procida naar Ischia gezwommen om, als het niet anders kon,
+slechts de muren van haar huis te zien. Terwijl die vurige liefde
+voortduurde, was het jonge meisje eens op een zomerdag alleen naar
+den zeekant gegaan en van rots tot rots loopend met een mes in de
+hand om de schelpen van de steenen los te maken, kwam zij op een
+plaats om te rusten tusschen de wanden. Daar, zoowel om den schaduw
+als om de nabijheid van een fontein met koel water, waren een aantal
+Italiaansche jongelieden vereenigd, die op een fregat van Napels
+gekomen waren. Bij het gezicht van het zeer mooie, jonge meisje,
+dat hen nog niet had opgemerkt en dat zij alleen zagen, overlegden
+ze met elkaar haar te rooven en weg te voeren en op de beraadslaging
+volgde de daad. Zij namen haar, hoewel zij hard schreeuwde, op,
+brachten haar op het schip en gingen heen, en in Calabrië gekomen,
+twisten zij er met elkaar over, aan wien het meisje zou behooren en
+ieder, om kort te gaan, wilde haar hebben. Daarom konden zij het
+onder elkaar niet eens worden, vreesden, dat dit steeds erger zou
+worden en hun zaken door haar zouden worden bedorven en zij besloten
+haar Frederik, koning van Sicilië, [101] te geven, die toen nog jong
+was en daarin behagen schepte. Te Palermo gekomen, deden zij dit. De
+koning zag, dat zij mooi was en stelde prijs op haar, maar daar hij
+een weinig lijdend was, beval hij, tot hij sterker was geworden, haar
+in een zeer mooi paleis te midden van een zijner tuinen te brengen,
+welke men la Cuba noemde en er haar goed te behandelen. Dit geschiedde.
+
+Er werd druk over het geroofde meisje op Ischia gesproken en wat
+dit nog verhoogde, was, dat men niet kon weten wie het waren, die
+haar hadden ontvoerd. Maar Gianni, wien dit meer dan wien ook leed
+deed en die wachtte, tot hij iets van haar op Ischia vernam en wist
+in welke richting het fregat was gegaan, deed er ook een bewapenen,
+besteeg het en kruiste zoo gauw hij kon de heele kust af van Minerva
+tot Scalea in Calabrië en deed overal naar het meisje onderzoek. In
+Scalea werd hem gezegd, dat zij door Siciliaansche zeelieden was
+weggevoerd naar Palermo. Daar liet Gianni, zoo gauw hij kon zich heen
+voeren en na veel zoeken, vond hij, dat het meisje aan den koning was
+geschonken en door hem in la Cuba werd bewaard, zoodat hij haast alle
+hoop verloor niet alleen haar ooit terug te krijgen maar zelfs haar te
+zien. Maar toch door de liefde weerhouden, zond hij het fregat terug
+en ziende, dat niemand hem er kende, bleef hij te Palermo. Dikwijls
+ging hij langs la Cuba en zag hij haar bij toeval op een dag aan een
+venster en zij hem, waarmee beide gelukkig waren. Daar Gianni zag,
+dat de plaats eenzaam was, naderde hij zooveel hij kon, sprak haar toe
+en door haar ingelicht over de wijze, waaraan hij zich moest houden
+om haar opnieuw daarna te spreken, ging hij heen na vóór alles de
+gesteldheid van de plaats te hebben opgenomen. Hij wachtte den nacht
+af en liet een goed deel daarvan voorbij gaan, kwam er terug en na
+zich vastgehaakt te hebben aan plaatsen, waaraan spechten zich zelfs
+niet hadden kunnen vasthouden, kwam hij in den tuin en vond daar een
+kleinen scheepsmast, zette dien tegen het venster door het meisje
+aangewezen en sprong hierlangs vrij gemakkelijk er doorheen.
+
+Het meisje, dat haar eer als verloren beschouwde, en met die gedachten
+aan Gianni weerstand had geboden, meende nu niemand meer dan hem
+waardig die te geven en in de hoop, dat hij haar zou kunnen wegvoeren,
+had zij besloten hem in alles zijn zin te geven. Zij had het venster
+open gelaten, opdat hij sneller er binnen kon komen. Gianni trad
+heimelijk binnen en legde zich naast het meisje, dat niet sliep,
+neer. Zij, voor zij tot iets anders overgingen, verklaarde hem haar
+verlangen en vooral bad zij hem haar vandaar mee te nemen en haar weg
+te voeren. Gianni antwoordde haar, dat hij niets liever dan dat wilde
+en dat hij zonder twijfel, zoodra hij van haar weggegaan zou zijn,
+alles in het werk zou stellen, zoodat hij bij zijn eersten terugkeer,
+haar vandaar kon wegvoeren. Hierna omhelsden zij elkaar met het
+grootste genoegen en hadden die verrukking, boven welke de liefde
+geen grootere kan verleenen en nadat zij dit meerdere malen hadden
+herhaald, vielen zij, zonder dat zij het merkten, in elkaars armen,
+in slaap. De koning, wien het meisje op het eerste gezicht zeer had
+behaagd, herinnerde zich haar en toen hij zich goed voelde, besloot
+hij, hoewel het bijna dag was, een poosje bij haar te gaan vertoeven
+en ging heimelijk met enkelen van zijn dienaren naar la Cuba. Toen
+hij het paleis was binnen getreden, en hij de deur had laten openen
+van de kamer, waarin hij wist, dat het jonge meisje sliep, trad hij
+binnen met een groote toorts en naar het bed kijkend, zag hij haar
+naakt en in de armen van Gianni slapen.
+
+Hij werd hierover dadelijk zeer verstoord en werd zoo woedend, dat
+zonder iets te zeggen, het maar een haar scheelde of hij had met
+een mes, dat hij aan zijn zijde droeg, beide gedood. Daarna denkend,
+dat het voor elkeen zeer laag was en ook voor een koning twee naakte
+menschen in den slaap te vermoorden, hield hij zich in en wilde ze in
+het openbaar en op den brandstapel doen sterven. Hij keerde zich tot
+een der metgezellen, dien hij bij zich had en zeide: Wat denkt U van
+dat ellendige vrouwspersoon, waarop ik al mijn hoop heb gesteld? Daarna
+vroeg hij hem of hij den jonkman kende, die den moed had gehad, in zijn
+huis te komen tot zulk een beleediging en teleurstelling. Deze, door
+hem ondervraagd, zeide, dat hij zich niet herinnerde ooit zoo iets te
+hebben gezien. De koning ging gramstorig uit de kamer en beval, dat de
+twee gelieven zoo naakt als zij waren, gevangen zouden worden genomen
+en vastgebonden en als de dag zou aanbreken naar Palermo gestuurd en
+op het plein aan één paal geboeid rug aan rug en zoo tot het derde
+uur, opdat zij door allen gezien zouden worden en daarna verbrand,
+gelijk zij hadden verdiend. Vervolgens keerde hij te Palermo in zijn
+kamer zeer verstoord terug.
+
+Toen de koning vertrokken was, grepen velen onmiddellijk de beide
+minnenden en wekten ze niet alleen, maar namen ze zonder erbarmen
+gevangen en boeiden hen. Toen de beide jongelieden dit zagen, werden
+zij wanhopig, vreesden voor hun leven en weenden en klaagden, wat
+men zich wel kan voorstellen. Zij werden op bevel des koning naar
+Palermo gevoerd en aan één paal op het plein gebonden en voor hun
+oogen werden de brandstapel en het vuur gereed gemaakt om ze op het
+uur door den koning aangegeven te verbranden. Dadelijk liepen hier
+de Palermers, mannen als vrouwen heen om de twee minnenden te zien;
+de mannen richtten hun blikken op het jonge meisje en gelijk die haar
+prezen als schoon en welgemaakt, zoo kwamen de donna's den jonkman
+kijken en prezen hem als ten hoogste knap en goed gebouwd, maar
+de ongelukkige gelieven, beide zeer beschaamd, stonden met gebogen
+hoofden en beweenden hun ongeluk van uur tot uur in afwachting van den
+dood. En terwijl zij daar tot de vastgestelde stonde werden gehouden
+en overal het gerucht ging van een misstap door hun bedreven en
+dit Ruggier dell'Oria [102] ter ooren kwam, een man van onschatbare
+waarde en destijds admiraal des konings, ging hij daarheen, waar zij
+stonden vastgebonden.
+
+Daar gekomen beschouwde hij eerst het meisje en vond haar zeer mooi
+en toen hij daarna den jonkman bekeek, herkende hij dien dadelijk,
+naderde hem en vroeg hem of hij Gianni van Procida was. Gianni hief
+het gelaat op en antwoordde den admiraal herkennend: Mijn heer,
+ik was vroeger, dien gij vraagt, maar sta op het punt het niet
+meer te zijn. Toen vroeg hem de admiraal, wat hem hiertoe gebracht
+had. Gianni hernam: Liefde en de toorn des konings. De admiraal deed
+hem de geschiedenis uitvoeriger vertellen en toen hij wist, hoe alles
+gebeurd was en wilde heengaan, riep Gianni hem terug en zeide: Zeg,
+mijnheer, zoo het kan, tracht dan voor mij een genade te verkrijgen
+van hem, die mij hier zoo laat staan. Ruggieri vroeg: _Welke?_ Hierop
+zeide Gianni: Ik zie, dat ik--en spoedig--moet sterven. Ik vraag
+als gunst in plaats rug aan rug te worden gebonden met dat meisje,
+dat ik meer dan mijn leven liefheb en die mij ook zoo heeft bemind,
+dat men ons met het gelaat naar elkaar toe plaatst en ik getroost kan
+heengaan. Ruggieri zeide lachend: Graag, ik zal zoo te werk gaan, dat
+gij haar nog tot vervelens toe zien zult. Van hen heengegaan, beval
+hij aan hen, wien gelast was de terechtstelling uit te voeren, dat
+zij zonder nader bevel des konings, die niet zouden laten geschieden
+en zonder verwijl begaf hij zich naar den vorst.
+
+Hoewel hij dien zeer vertoornd zag, besloot hij niettemin hem zijn
+meening te vertellen en zeide: Koning, waarmee hebben die twee
+jongelieden U beleedigd, die gij bevolen hebt daar op het plein te
+laten verbranden. Toen de vorst het hem gezegd had, ging Ruggieri
+voort: De misstap door hem begaan eischt dit wel, maar niet van U en
+zoo de misstappen straf vorderen, eischen de goede daden belooning
+zonder te spreken van genade en barmhartigheid. Kent gij hen, die
+gij wilt laten verbranden? De koning antwoordde van niet. Toen zeide
+Ruggieri: Maar ik wil, dat gij ze zult kennen, opdat gij ziet, hoe
+licht gij U door den aandrang van den toorn hebt laten meeslepen. De
+jonkman is een zoon van Landolfo van Procida, een eigen broeder van
+messer Gianni van Procida, door wiens werk gij koning en heer van
+dat eiland zijt. Het meisje is de dochter van Marin Bolgaro, wiens
+macht de oorzaak is, dat uw heerschappij thans niet verdwenen is op
+Ischia. Zij zijn jonge menschen, die elkaar lang hebben liefgehad en
+daartoe door liefde genoodzaakt waren en niet om U te beleedigen,
+hebben zij die zonde bedreven, indien men zonde kan noemen, wat
+jongelieden uit liefde doen. Waarom wilt gij dus hen doen sterven,
+terwijl gij ze met zeer groote genoegens en geschenken moest eeren! De
+koning hoorde dit en bevond, dat Ruggieri de waarheid sprak. Hij
+had er niet alleen berouw van, dat men met de straf zou voortgaan,
+maar ook van het reeds gebeurde. Daarom beval hij onmiddellijk, dat
+de twee jongelieden van den paal zouden losgemaakt worden en voor hem
+gebracht en zoo geschiedde het. Toen hij hun geheelen toestand had
+leeren kennen, meende hij, dat hij met eer en geschenken den aangedanen
+smaad kon herstellen en na ze eervol te hebben doen kleeden en nadat
+hij zag, dat zij van eenerlei gezindheid waren, liet hij Gianni het
+meisje trouwen en na hen prachtige geschenken te hebben gegeven,
+zond hij ze gelukkig naar huis, waar zij met zeer groote blijdschap
+ontvangen langen tijd in vrede en vreugd te samen leefden.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Teodoro, verliefd op Violante, de dochter van messire
+    Amerigo, zijn heer, maakt haar zwanger en wordt tot de galg
+    veroordeeld. Na er met geeselslagen heen te zijn geleid,
+    wordt hij door zijn vader herkend en in vrijheid gesteld en
+    neemt Violante tot vrouw._
+
+
+De donna's, die allen in spanning vreesden te hooren, dat de twee
+gelieven verbrand waren, en vernamen, dat ze ontkwamen, prezen God en
+verheugden zich allen opnieuw. En de koningin, die het einde gehoord
+had, droeg aan Lauretta de volgende vertelling op, die met een blij
+gelaat begon te spreken: Zeer schoone donna's. Toen de goede koning
+Guiglielmo [103] Sicilië regeerde, was er op dat eiland een edelman,
+messire Amerigo Abate van Trapani, die onder andere aardsche goederen
+wel van kinderen was voorzien. Daarom toen hij dienaars noodig had
+en er eenige galeien van Genueesche zeeroovers van den Levant waren
+gekomen, waar zij vele jonge slaven hadden gevangen bij het kruisen op
+de kust van Armenië, kocht hij er eenigen van in de meening, dat dit
+Turken waren. Onder dezen, waarvan de meesten herders schenen te zijn,
+was er een van aardig en beter uiterlijk, die Teodoro heette. Bij
+het opgroeien, hoewel hij steeds als lijfeigene werd behandeld,
+werd hij toch opgevoed met de kinderen van messire Amerigo en daar
+hij zich meer liet leiden door de natuur dan door het noodlot, begon
+hij beschaafd te worden en van goede manieren, zoodat hij dermate
+aan messire Amerigo beviel, dat die hem tot een vrij man maakte
+en daar hij geloofde, dat hij Muzelman was, liet hij hem doopen en
+Pietro noemen, maakte hem tot zijn rentmeester en stelde in hem veel
+vertrouwen. Gelijk de andere kinderen van messer Amerigo opgroeiden,
+gebeurde dit ook zijn dochter Violante, een schoon en bevallig jong
+meisje, welke daar haar vader haar te lang liet wachten met trouwen,
+verliefd werd op Pietro. Hoewel zij hem lief had en hem hoog achtte
+om zijn goed voorkomen en zijn talenten, schaamde zij zich toch dit
+aan hem te bekennen. Maar Amor ontnam haar die moeite, omdat Pietro,
+die haar meermalen in het geheim had gade geslagen, zoo verliefd op
+haar was geworden, dat hij zich niet wel voelde, als hij haar niet
+zag; toch vreesde hij haar te toonen wat hij gevoelde, daar dit hem
+niet wenschelijk scheen.
+
+Het meisje, dat hem gaarne zag, bemerkte dit en om hem meer zekerheid
+te geven, toonde zij er zich zeer gelukkig mede, van welken stand ze
+ook was. En zoo bleef het lang, en zij durfden niets aan elkaar te
+zeggen, hoezeer elk het ook begeerde. Maar terwijl beide van dezelfde
+liefdevlam brandden, vond de fortuin, alsof die overlegd had, dat
+dit zou geschieden, een weg om hun vrees, die ze schuchter maakte en
+het belette, te verjagen. Messire Amerigo had op misschien een mijl
+afstand van Trapani een schoon landhuis, waar zijn vrouw met zijn
+dochter met andere vrouwen en donna's dikwijls heen placht te gaan
+om zich te ontspannen. Terwijl zij daar heengegaan waren op een dag,
+dat het zeer warm was en zij Pietro mee hadden genomen en daar bleven,
+werd de hemel, gelijk wij dat dikwijls zien gebeuren, opeens bedekt
+met donkere wolken. Daarom begaf zich de donna met haar gezelschap,
+opdat het slechte weer haar daar niet zou verrassen, weer op weg terug
+naar Trapani en zij liepen zoo snel ze konden. Maar Pietro die jong
+was en ook het meisje, liepen haar moeder en de andere gezellinnen
+een eind vooruit, misschien niet minder gedreven door de liefde dan
+door de vrees voor het weer. En daar zij de donna en de anderen al
+zoover vooruit waren, dat men hun ternauwernood zag, viel er opeens
+na verscheidene donderslagen een zware en onophoudelijke hagelbui,
+welke de donna en haar gezelschap ontvluchtte in het huis van een
+boer. Pietro en het meisje, die niet eerder een schuilplaats vonden,
+traden een oude en geheel vervallen hut binnen, waarin niemand woonde
+en waarin zij onder een overgebleven stuk dak zich borgen en waar de
+weinig ruimte noodzakelijk ze dwong elkaar aan te raken. Deze aanraking
+was de oorzaak, dat zij de zielen een weinig moed gaf voor elkaar hun
+liefde te bekennen en Pietro begon het eerst te spreken: God mocht
+geven, dat ik hier mocht blijven en die regen nooit ophoudt. En het
+jonge meisje sprak: Dat zou mij zeer aangenaam zijn. Na die woorden
+kwamen zij er toe elkaar bij de hand te nemen en wederkeerig te drukken
+en hierop elkaar te omarmen en dan te kussen, terwijl het maar altijd
+hagelde. En om mij niet bij elke bijzonderheid op te houden: het weer
+werd niet beter, voor zij de hoogste verrukkingen der liefde gekend
+hadden en hun maatregelen genomen hadden om in 't geheim van elkaar
+te genieten. Het slechte weer hield op en bij de poort van de stad,
+die daar niet ver vandaan was, wachtten zij de donna en keerden met
+haar terug naar huis.
+
+Zij vonden elkaar meermalen terug met groote voorzichtigheid en in
+stilte tot elkanders groot genoegen. En het ging zoo, dat het meisje
+zwanger werd, wat beide zeer hinderlijk was. Daarom zocht zij met vele
+kunstmiddelen tegen den loop der natuur de vrucht af te drijven, maar
+kon het niet gedaan krijgen. Daarom zeide Pietro haar, dat hij voor
+zijn eigen leven vreesde en plan had te vluchten. Toen zij dit hoorde,
+zeide zij: Als gij vlucht, zal ik mij zeker van kant maken. Hierop
+antwoordde Pietro, die veel van haar hield: Hoe wilt gij, mijn donna,
+dat ik hier blijf? Uw zwangerschap zal onzen misstap openbaren. U zal
+men het licht vergeven, maar ik, ongelukkige, zal het zijn, die voor
+Uw zonde en de mijne de straf zal moeten dragen. Het meisje hernam:
+Pietro, men zal mijn zonde wel kennen, maar wees er zeker van, dat
+men, indien gij de Uwe niet zult vertellen, dit nooit zal weten. Toen
+sprak Pietro: Nu gij mij dit belooft, zal ik blijven, maar denk er
+aan Uw belofte te houden.
+
+Het jonge meisje, dat zooveel zij kon, haar zwangerschap had verborgen
+gehouden en zag, dat de omvang, die haar lichaam kreeg, haar niet
+veroorloofden dien langer te verbergen, bekende die een dag met vele
+tranen aan haar moeder en smeekte die haar te redden. De donna ten
+zeerste bedroefd hoonde haar zeer en wilde weten, hoe dit gebeurd
+was. Het jonge meisje verzon, opdat er aan Pietro niets kwaads zou
+geschieden, een historie en vertelde de zaak op haar manier. De donna
+geloofde haar en om den misstap van haar dochter te verbergen, zond
+zij haar naar een van haar landhuizen. Toen daar de tijd der bevalling
+gekomen was, schreeuwde het meisje, gelijk de vrouwen in dergelijke
+omstandigheden doen en daar haar moeder niet voorzag, dat messer
+Amerigo, die bijna nooit op die plaats kwam, er juist zou komen,
+verwonderde hij zich, die terugkwam van de vogelvangst en langs de
+kamer ging, waar zijn dochter schreeuwde, kwam opeens binnen en vroeg,
+wat er gaande was. De donna, die haar man op het onverwachtst zag,
+stond zeer onthutst op en vertelde hem, wat er met haar dochter was
+gebeurd. Maar hij--minder spoedig geneigd om te gelooven, wat men
+hem vertelde dan de donna--zeide, dat het niet waar kon zijn, dat
+zij niet wist, van wien ze zwanger was en verklaarde, dat hij alles
+wilde weten en dat door het te zeggen zijn dochter zijn genegenheid
+kon herwinnen, maar als ze het niet deed, dat ze er dan aan moest
+denken zonder genade te sterven.
+
+De donna deed haar best, zooveel ze kon, haar echtgenoot tevreden te
+stellen met wat zij gezegd had, maar dat hielp niets. Hij, in woede
+ontbrand, liep met uitgetogen degen in de hand op zijn dochter toe,
+welke, terwijl de moeder haar vader met woorden tegenhield, van
+een knaapje beviel en zei: Of gij bekent van wien gij dit kind hebt
+gekregen of gij zult dadelijk sterven. Het meisje brak in doodsangst
+de belofte aan Pietro gedaan en openbaarde, dat het van hem en haar
+was. Toen de ridder dit hoorde en haast razend was geworden van woede,
+weerhield hij zich ternauwernood haar te vermoorden, maar nadat hij
+gezegd had, wat de toorn hem ingaf, steeg hij te paard, kwam te Trapani
+en liet door een zekeren Currado, die door den koning tot kapitein was
+benoemd, Pietro onverhoeds gevangen nemen na hem den hoon verteld te
+hebben hem door deze aangedaan en op de pijnbank leggen, waar hij alles
+bekende. Na eenige dagen werd hij door den kapitein veroordeeld door
+de gemeente heen gegeeseld te worden en daarna opgehangen. Opdat een
+zelfde uur de twee minnenden en het kind van de aarde deed verdwijnen,
+goot messer Amerigo, wiens toorn door de ter dood veroordeeling van
+Pietro nog niet was gestild, vergift in een beker wijn, gaf die aan een
+van zijn knechts, overhandigde dien met een ontbloote dolk en zeide:
+Ga Violante zoeken met die twee dingen en zeg haar uit mijn naam,
+dat zij spoedig een van beide kiest om te sterven: gift of metaal; zoo
+niet, dan zal ik haar voor de oogen van alle burgers laten verbranden
+gelijk zij het heeft verdiend en daarna zult gij het kind nemen door
+haar gebaard en na dit het hoofd tegen den muur verpletterd te hebben,
+zult gij het den honden als voedsel voorwerpen. Toen de beestachtige
+vader zulk een wreed bevel tegen zijn dochter en kleinkind gegeven had,
+ging de dienaar meer ten kwade dan ten goede geneigd weg.
+
+Pietro, veroordeeld, liep naar de galg, gegeeseld door de
+beulsknechten, die hem er heen voerden, toen hij naar den wil van
+hen, die de groep leidden, langs een herberg kwam, waar zich drie
+edellieden uit Armenië bevonden, welke hun koning als gezanten naar
+Rome had gestuurd om met den Paus te onderhandelen over gewichtige
+zaken betreffende een doortocht van troepen, die plaats moest hebben en
+die daar waren afgestegen om zich te verfrisschen en er eenige dagen
+te blijven. Zij werden met veel eer ontvangen door de edellieden van
+Trapani en in het bijzonder door messire Amerigo. Toen zij degenen
+zagen voorbijgaan, die Pietro leidden, kwamen zij aan een venster om
+te kijken. Pietro was tot op den gordel naakt en had de handen op den
+rug gebonden. Een der gezanten, een bejaard man en van groot gezag,
+Fineo genaamd, die hem per toeval had aanschouwd, zag op zijn borst een
+groote, roodachtige plek niet geschilderd maar op natuurlijke wijze
+op de huid afgedrukt, als die, welke de vrouwen gewoon zijn rozen
+te noemen. Bij dat gezicht herinnerde hij zich plotseling een van
+zijn zonen, die hem reeds voor vijftien jaar geleden door zeeroovers
+op de kust van Lajazzo ontvoerd was en waarvan hij nooit meer iets
+had gehoord en toen hij over den leeftijd dacht van den ongelukkige,
+die gegeeseld werd, meende hij, indien zijn zoon nog leefde, dat hij
+dit moest zijn en denzelfden leeftijd moest hebben als deze en hij
+begon te vermoeden door dit teeken, dat hij het werkelijk was. En
+hij meende, dat, als hij het zou wezen, hij zich nog zijn naam en
+dien zijns vaders en de taal van Armenië herinneren moest. Toen hij
+in zijn nabijheid was, riep hij derhalve: O Teodoro! Pietro hoorde
+die stem en hief dadelijk het hoofd op. Hierop zeide Fineo in het
+Armenisch: Waar ben je vandaan? Wiens zoon ben je? De wachters, die
+Pietro geleidden, hielden uit eerbied voor den waardigen man stand,
+zoodat Pietro kon antwoorden: Ik kwam uit Armenië als zoon van iemand,
+die Fineo heette, waarvan ik als klein kind door ik weet niet wat
+voor lieden werd geroofd. Fineo vernam dit en wist nu zeker, dat hij
+de zoon was, dien hij had verloren: daarom liep hij klagend met zijn
+metgezellen naar beneden en vloog hem tusschen de soldaten om den
+hals en na hem een mantel van zeer rijk laken te hebben omgeworpen,
+dien hij aan had, bad hij hen, die hem naar de strafplaats leidden,
+te wachten, gelijk hij wilde en te blijven tot zij een order zouden
+ontvangen. Zij antwoordden, dat zij dit gaarne deden. Fineo had de
+reden al vernomen, waarom Pietro ter dood zou worden gebracht, daar
+het nieuws zich overal had verbreid. Daarom ging hij haastig met zijn
+gezelschap en hun bedienden naar messer Currado en sprak tot hem:
+Messere, hij, die zich ter dood wil laten brengen als bediende is een
+vrij man en mijn zoon en hij is bereid haar tot vrouw te nemen van
+wie men zegt, dat hij haar maagdelijkheid heeft geroofd. En derhalve
+moge het U behagen de terechtstelling zoo lang op te schorten,
+dat men kan weten of zij hem tot man wil, opdat zij, zoo zij wil,
+niet tegen de wet handelt. Toen Messer Currado hoorde, dat deze de
+zoon was van Fineo, was hij verbaasd en zich schamend over de zonde,
+die het noodlot hem deed begaan en na herkend te hebben, dat hij
+_werkelijk, die het zeide_, Fineo was, liet hij hem snel naar huis
+terugkeeren en liet messere Amerigo halen en vertelde hem alles.
+
+Messer Amerigo, die dacht, dat zijn dochter en kleinzoon al dood
+waren, was de bedroefdste man ter wereld over wat hij had gedaan,
+met het besef, dat, als zij niet dood was, daar veel goeds uit kon
+voortkomen, maar niettemin zond hij iemand er op uit naar de dochter,
+opdat, als zijn bevel nog niet was opgevolgd, dit niet zou gebeuren,
+Hij, die ging, vond den knecht door messere Amerigo afgezonden,
+die de dolk en het gift voor zich had geplaatst, en omdat zij niet
+zoo spoedig koos, haar beleedigde en haar wilde dwingen er een te
+kiezen. Doch na het bevel van zijn heer gehoord te hebben, liet hij
+haar met rust, keerde naar hem terug en zeide hem, hoe het met de zaak
+stond. Hierover was messere Amerigo tevreden, begaf zich naar Fineo,
+klagend, daar hij nu beter wist, en verontschuldigde zich over hetgeen
+er was voorgevallen, vroeg vergeving en beweerde, als Teodoro zijn
+dochter tot vrouw wenschte, dat hij zeer verheugd zou zijn die hem
+te geven. Fineo nam gaarne de verontschuldigingen aan en antwoordde:
+Ik wil, dat mijn zoon Uw dochter neemt en als gij niet wilt, ga dan
+voort met het vonnis, dat hem is voorgelezen. Daar Fineo en messer
+Amerigo het eens waren, terwijl Teodoro nog geheel in doodsangst
+verkeerde en blijde was zijn vader te hebben teruggevonden, vroegen
+zij op hun beurt hem, wat hij wilde. Teodoro hoorend, dat Violante,
+mits hij wilde, zijn vrouw zou zijn, was zoo verheugd, dat de hel
+hem in den hemel scheen te veranderen en zeide, dat dit voor hem de
+hoogste genade zou wezen, wanneer dat beide ouders behagen kon. Men
+vond iemand om den wil te vernemen van het meisje; toen zij hoorde,
+wat Teodoro overkomen was en wat hem te wachten stond, terwijl zij
+bedroefder dan welke vrouw ook den dood afwachtte, hechtte zij na lang
+praten geloof aan die woorden, vroolijkte een weinig op en antwoordde,
+dat, als zij daarin haar verlangen mocht volgen, niets blijders haar
+kon gebeuren dan de vrouw te worden van Teodoro, maar dat zij in elk
+geval zou doen, wat haar vader gelasten zou.
+
+Toen zoo allen het eens waren geworden, huwde men het meisje uit en het
+feest was zeer groot tot het hoogste genoegen van alle burgers. Het
+meisje, na zich hersteld te hebben en haar zoontje te laten zoogen,
+werd na korten tijd schooner dan ooit en na van het kraambed te
+zijn opgestaan, wachtte zij Fineo bij zijn terugkeer van Rome af en
+eerde hem als haar vader. En hij zeer tevreden met zijn zoo mooie
+schoondochter, maakte met zeer groote vreugde en blijdschap voor hen
+bruiloft en ontving en behield haar altijd als zijn dochter. Nadat
+eenige dagen later zijn zoon en zijn kleinzoon op een galei waren
+gestegen, nam hij ze met zich mede naar Lajazzo, waar de twee gelieven
+in rust en vrede, zoolang zij leefden, bleven wonen.
+
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Nastagio deglie Onesti, die een donna uit de familie
+    Traversari bemint, verkwist zijn rijkdommen zonder wederliefde
+    te vinden. Op verzoek der zijnen gaat hij naar Chiassi. Daar
+    ziet hij een ridder een vrouw najagen en haar dooden en
+    door twee honden verscheuren. Hij noodigt zijn familie en de
+    donna door hem bemind tot een ontbijt en deze ziet diezelfde
+    jonge vrouw in stukken rijten. Uit vrees voor een dergelijke
+    behandeling stemt zij toe Nastagio [104] tot man te nemen._
+
+
+Toen Lauretta zweeg, begon Filomena op bevel der koningin aldus:
+Beminnelijke donna's. Indien het medelijden een deugd is, die in ons
+wordt geprezen, zoo wordt ook de wreedheid, waaraan gij U schuldig
+maakt door de goddelijke gerechtigheid uit U te verjagen, gewroken en
+om u dit aan te toonen heb ik zin U een verhaal te doen niet minder
+roerend dan aangenaam.
+
+Er was vroeger in Ravenna, een zeer oude stad van Romagna een groot
+aantal edele ridders, onder welken een jonkman Nastagio degli Onesti,
+dien de dood van zijn vader en van een zijner ooms onschatbaar rijk
+had achtergelaten. Deze, gelijk het met jongelieden gebeurt, omdat
+hij zonder vrouw was, werd verliefd op de dochter van messer Paolo
+Traversaro [105], een meisje van veel hooger adel dan hij en hij
+hoopte door zijn pogingen haar op hem verliefd te maken. Maar dezen,
+hoe grootsch, schoon en lofwaardig ze ook waren, deden haar niet alleen
+geen genoegen, maar schenen haar zelfs te vervelen, zoo wreed, hard
+en ruw toonde zich het beminde meisje, misschien door haar bijzondere
+schoonheid of door haar zoo hoogen adel zoo trotsch en aanmatigend
+geworden, dat noch hij, noch iets van hem haar kon behagen. Dat was
+voor Nastagio zoo zwaar te dragen, dat hij van verdriet meermalen na
+zich beklaagd te hebben, van plan was haar te vermoorden. Daarna zich
+bedwingend, nam hij zich vaak voor haar geheel te laten varen, of,
+indien hij kon, haar te laten gelijk zij hem. Maar vergeefs nam hij
+zulk een besluit, omdat, hoe meer hem de hoop ontbrak, des te meer
+groeide zijn liefde aan. Daar hij volhield het meisje lief te hebben
+en doorging met bovenmatig geld verteren, scheen het aan sommigen van
+zijn vrienden en verwanten, dat hij beide: zich zelf en het zijne
+te verteren scheen. Daarom verzochten en raadden zij hem meermalen
+uit Ravenna te vertrekken en eenigen tijd in een andere plaats te
+vertoeven; dan zou daardoor de liefde en de verkwisting ophouden.
+
+Nastagio spotte meermalen met dien raad, maar toch door hen
+aangespoord, kon hij niet langer weigeren en stemde toe. Hij liet een
+groote uitrusting gereed maken, alsof hij naar Frankrijk of Spanje
+of naar een andere vergelegen streek wilde gaan, steeg te paard en
+vergezeld van vele vrienden ging hij uit Ravenna weg en begaf zich naar
+een plaats op drie mijlen misschien vandaar, Chiassi [106] genaamd
+en daar--nadat hij paviljoenen en tenten had laten opslaan--zeide
+hij tot hen, die hem vergezeld hadden, dat hij daar wilde blijven en
+dat zij naar Ravenna zouden terugkeeren. Terwijl Nastagio daar halt
+maakte, begon hij het mooiste, het schitterendste leven te leiden,
+dat ooit geleefd was en noodigde dan dezen dan genen tot een avond-
+of middagmaal uit, gelijk hij gewoon was. Daar het begin van Mei was
+en zeer mooi weer en hij over de wreede donna nadacht, verzocht hij aan
+zijn heele personeel hem alleen te laten om weer naar zijn welgevallen
+aan haar te kunnen denken en ging voet voor voet zich zelf verstrooiend
+door te peinzen tot in een pijnbosch. Daar het vijfde uur van den
+dag haast voorbij was en hij bijna een halve mijl er in was gegaan
+en er niet aan dacht te eten of aan iets anders, scheen hij opeens
+een zeer groote klacht te hooren en schrille kreten, geuit door een
+donna. Daarom brak hij zijn zoete gedachten af en hief het hoofd op om
+te zien wat er gaande was en verwonderde zich er over, dat hij zich in
+het pijnhout bevond. Daarna voor zich uitziende, zag hij uit een zeer
+dicht bosch van boompjes en doornstruiken naar de plaats, waar hij
+was, een zeer schoon jong meisje loopen, naakt, met loshangende haren
+en geheel verscheurd door de distels en de doornstruiken, die weende
+en luid om genade riep. En behalve dat zag hij aan haar zijden twee
+zeer groote en wreede waakhonden, die haar dicht op de hielen wreed,
+waar zij haar maar krijgen konden, beten en achter haar zag hij op
+een zwart strijdros een bruinen ridder met een zeer verwoed gezicht en
+een degen in de hand, die haar met vreeselijke en beleedigende woorden
+met den dood bedreigde. Dit verbaasde en ontstelde hem tegelijkertijd
+en wekte ten slotte zijn medelijden op met de ongelukkige donna,
+waaruit de begeerte ontstond haar, als hij kon, van dien angst en
+van zulk een dood te bevrijden. Maar hij was ongewapend en na zijn
+toevlucht te hebben genomen tot een boomtak bij wijze van stok, ging
+hij de honden en den ridder tegemoet. Maar de ridder, die dit zag,
+schreeuwde hem van verre toe: Nastagio, meng U er niet in, laat de
+honden en mij dat doen, wat die slechte vrouw heeft verdiend. En
+bij die woorden grepen de honden het meisje met kracht in de zijden,
+deden haar stand houden en de ridder, die volgde, steeg van zijn paard.
+
+Hierop zeide Nastagio, die nader kwam: Ik weet niet, wie gij zijt,
+dat gij mij zoo kent maar ik zeg U, dat het een groote lafheid is van
+een gewapend ridder een naakte vrouw te willen vermoorden en haar de
+honden na te sturen of zij een wild dier is. Ik wil haar zeker zoo
+goed verdedigen als ik kan. Toen zeide de ridder: Nastagio, ik was
+van denzelfden staat als gij en gij waart nog een klein kind, toen ik,
+die messer Guido degli Anastagi genoemd werd, veel meer verliefd op die
+vrouw werd dan gij het nu zijt op die der Traversari en haar hardheid
+en wreedheid maakten mij zoo ongelukkig, dat ik eens met dienzelfden
+degen, welke gij in mijn hand ziet als wanhopig mij doodde en ik
+ben tot de eeuwige straffen veroordeeld. Maar het duurde niet lang,
+dat zij, die over mijn dood zeer verheugd was, stierf en wegens de
+zonde van haar wreedheid en de vreugde over mijn martelingen had zij
+geen berouw, daar zij geloofde hierdoor niet te zondigen maar zich
+verdienstelijk te hebben gemaakt en daarom werd en is ook zij tot de
+straffen der hel veroordeeld. Zoodra zij er in afdaalde, werd dit aan
+haar en mij als straf gegeven: aan haar voor mij uit te vluchten en
+aan mij, die haar zoozeer beminde, haar te volgen als een doodvijand
+niet als een beminde donna en zoo vaak ik haar achterhaal, dood ik
+haar met den degen, waarmee ik mij zelf doodde en open haar de borst
+en dat harde en koude hart, waarin nooit liefde of medelijden konden
+binnentreden, ruk ik haar, gelijk gij dadelijk zult zien, uit het
+lichaam en geef het te eten aan de honden. Maar het duurt niet lang
+of gelijk de gerechtigheid en de macht van God het wil, staat zij,
+alsof zij niet gestorven was, weer op en opnieuw begint de treurige
+vlucht en volgen de honden en ik haar. En elken Vrijdag op dit uur
+bereik ik haar en volvoer ik die marteling, welke gij zien zult. En
+geloof niet, dat wij op andere dagen uitrusten, maar dan haal ik haar
+op andere plaatsen in, waar zij jegens mij wreed dacht of handelde en
+daar ik van minnaar vijand geworden ben gelijk gij ziet, moet ik aldus
+haar zooveel jaren volgen, als zij maanden wreed jegens mij geweest
+is. Laat dus de goddelijke gerechtigheid haar gang gaan en verzet U
+niet tegen datgene, waaraan gij geen weerstand zult kunnen bieden.
+
+Toen Nastagio die woorden hoorde, werd hij geheel verlegen en
+had haast geen haar op het lichaam, dat niet overeind stond, ging
+achteruit en naar het meisje ziende, begon hij beangst af te wachten
+wat de ridder zou doen. Toen deze met spreken ophield, liep hij als
+een dolle hond met den degen in de hand naar het meisje, dat geknield
+en stevig vastgehouden door de honden hem om genade smeekte. Hij stak
+dien met al zijn kracht door het midden van de borst, die hij geheel
+doorboorde. Nauwelijks had het jonge meisje den stoot ontvangen,
+of zij viel voorover op de aarde en klaagde en gilde voortdurend
+en de ridder, die een mes nam, opende haar de ribben en trok er het
+hart uit en al wat er om was en wierp het den honden voor, die als
+uitgehongerd het dadelijk opaten. Het duurde slechts een oogenblik
+of het meisje, alsof er niets gebeurd was, stond weer dadelijk op en
+begon te vluchten naar de zee, terwijl de honden achter haar steeds
+haar beten en de ridder, op zijn paard gestegen, nam den degen weer
+ter hand, begon haar te volgen en in korten tijd waren zij zoo ver weg,
+dat Nastagio ze niet meer kon zien.
+
+Na dit bijgewoond te hebben stond hij langen tijd medelijdend en
+beangst en het kwam hem voor, dat dit veel voor hem waard kon zijn,
+omdat het tooneel er zich elken Vrijdag herhaalde. Daarom na wel de
+plaats te hebben opgemerkt, ging hij naar zijn bedienden terug en
+vervolgens, toen het hem goed dacht, zeide hij tot zijn verwanten
+en vrienden, die hij had ontboden: Gij hebt mij lang aangespoord
+mijn vijandin niet meer te beminnen en een eind te maken aan mijn
+verkwisting en ik ben bereid dit te doen, wanneer gij mij één gunst
+toestaat namelijk deze, dat gij aanstaanden Vrijdag het zoo regelt,
+dat messer Paolo Traversaro, zijn vrouw, zijn dochter, al de hun
+verwante vrouwen en alle andere donna's, die gij verkiest, bij mij
+zullen komen middagmalen. Wat ik hiermee wil, zult gij dan zien. Het
+scheen hun een licht werk om dit te doen en te Ravenna terug gekeerd
+noodigden zij, toen het tijd was, hen uit, die Nastagio wenschte en
+hoewel het moeite kostte het meisje er heen te krijgen door hem bemind,
+ging dit er toch met de anderen samen heen. Nastagio liet een prachtig
+maal gereed maken en liet de tafels onder de pijnboomen zetten vlak
+bij de plek, waar hij het verscheuren van de wreede donna had gezien
+en nadat hij de heeren en dames aan tafel had laten gaan, had hij dit
+zoo geregeld, dat het beminde meisje juist door hem geplaatst werd
+tegenover  de plek, waar het feit weer moest geschieden. Toen het
+laatste gerecht was opgedragen, begonnen allen de wanhoopskreten van
+de opgejaagde donna te hooren. Iedereen was daarover zeer verwonderd
+en vroeg, wat dat dat was en daar niemand het wist te zeggen, stonden
+zij allen recht overeind en kijkend, wat dat kon wezen, zagen zij
+het klagende meisje en den ridder en de honden, en het duurde maar
+een oogenblik, of zij waren bij hen. Het rumoer werd groot, zoowel
+van de honden als van den ridder en velen, om het meisje te helpen,
+liepen er op af. Maar de ridder sprak hen toe gelijk hij het Nastagio
+had gedaan en deed ze niet alleen terug deinzen, maar verschrikte ze
+allen en vervulde ze met verwondering. Hij deed, wat hij vroeger had
+gedaan en zooveel donna's, als er waren (want er waren er genoeg, die
+verwant geweest waren of met het klagende meisje of met den ridder en
+die zich zoowel zijn liefde als zijn dood herinnerden) begonnen allen
+jammerlijk te schreien, alsof zij het zich zelf zagen doen. [107] Toen
+dit gebeurd was en de donna en de ridder waren verdwenen, begonnen zij,
+die dit gezien hadden, daarover vele en verschillende gesprekken,
+maar onder degenen, die het meest verschrikt waren, bevond zich de
+wreede, jonge dame door Nastagio bemind, welke alles duidelijk had
+gezien en gehoord en in zich zelf begrepen had meer dan iemand anders
+op wie die dingen sloegen, terwijl zij zich de wreedheid herinnerde,
+door haar steeds tegen Nastagio volgehouden. Daarom scheen het haar,
+of zij al voor hem, die vol toorn was, vluchtte en of zij de honden
+aan haar zijden voelde. En zoo groot was de vrees, die daaruit bij
+haar ontstond, dat het haar niet zou overkomen, dat zij den tijd
+niet afwachtte (welke haar dienzelfden avond gegeven was) om met haat
+in liefde veranderd, een kamenier aan haar getrouw naar Nastagio te
+sturen, die hem van haar kant verzocht, of hij bij haar wou komen. Want
+zij was bereid alles te doen, wat hij begeerde. Hierop liet Nastagio
+antwoorden, dat hem dit zeer aangenaam was, maar dat, als het haar
+zou behagen, hij haar genoegen slechts met eer wenschte en dat was om
+haar te trouwen. Het meisje, dat wist, dat het slechts haar schuld
+was, als zij niet de vrouw van Nastagio werd, liet hem antwoorden,
+dat het haar aanstond. Daarom maakte zij zich zelf tot bode van dit
+alles en zeide tot haar vader en moeder, dat zij er tevreden mee was
+de vrouw van Nastagio te worden. Dezen waren daarover zeer verheugd en
+den volgenden Zondag huwde Nastagio haar en vierde bruiloft en leefde
+lang gelukkig met haar. En die angst was niet alleen de oorzaak van
+dit geluk, maar alle Ravenneesche donna's werden er bang van, zoodat
+zij sedert veel inschikkelijker werden voor de genoegens der mannen
+dan zij eerst geweest waren.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Federigo degli Alberighi bemint en wordt niet bemind. Daar
+    hij al zijn bezittingen verkwist, blijft hem slechts een
+    valk over, die hij, daar hij niets anders heeft, aan zijn
+    donna te eten geeft, als zij eens bij hem aan huis komt. Zij
+    ziet dit nieuwe bewijs van liefde, verandert van gezindheid,
+    neemt hem tot echtgenoot en maakt hem rijk._
+
+
+Reeds had Filomena opgehouden met praten, toen de koningin, die gezien
+had, dat niemand iets meer had te zeggen behalve Dioneo met zijn
+voorrecht de laatste te zijn, met blij gelaat sprak: Nu is het aan mij
+de beurt om te vertellen, en--zeer geliefde donna's--ik zal het gaarne
+doen met een verhaal gelijk aan de voorgaanden niet alleen, opdat gij
+weet hoeveel macht Uw schoonheid over edelmoedige harten heeft maar
+ook, opdat gij leeren zult U zelf te zijn, wanneer gij schenksters moet
+wezen van Uw belooningen zonder de fortuin leidsvrouw te laten wezen,
+welke ze meestal zonder onderscheidingsvermogen blindelings verdeelt.
+
+Gij moet dan weten, dat Coppo di Borghese Domenichi, die in onze stad
+woonde en er misschien nog een man is van groot aanzien en groot gezag
+en zoowel door zijn manieren als zijn deugd, nog meer dan door den
+adel van zijn bloed zeer bekend en eeuwige roem waard, reeds oud er
+behagen in schepte met zijn buren en anderen over de dingen van het
+verleden te spreken, welke hij in meer orde en met beter geheugen
+en sierlijker bewoordingen wist te vertellen dan een ander man. Hij
+was gewoon onder andere schoone zaken te verhalen, dat er vroeger
+in Florence een jonkman leefde Federigo genaamd, zoon van messire
+Filippo Alberighi, en die in den wapenhandel en in hoffelijkheid
+boven elk jong edelman van Toscane hooggeschat werd. Deze gelijk met
+de meeste edellieden gebeurt, werd verliefd op een edeldame, monna
+Giovanna genaamd, die destijds tot de schoonsten en liefsten gerekend
+werd, die er in Florence waren en opdat hij haar liefde kon winnen,
+worstelde, schermde hij, hield hij feesten en schonk en verkwistte
+zonder eenig zelfbedwang zijn goederen. Maar zij niet minder eerbaar
+dan schoon, gaf niets om de dingen door hem gedaan, noch om hem, die ze
+deed. Daar Federigo boven zijn macht veel verteerde en niets verkreeg,
+begonnen, gelijk licht gebeurt, zijn rijkdommen te verminderen. Hij
+werd arm en bleef achter zonder iets anders dan een kleine landhoeve,
+van welker rente hij zeer karig leefde en had behalve dat slechts een
+der beste valken van de wereld. Daarom verliefder dan ooit en ziende,
+dat hij niet langer het stadsleven kon leiden, gelijk hij wenschte,
+ging hij te Campi, waar zijn boerderij was, wonen. Hier droeg hij,
+zoo goed hij kon met de vogelvangst en zonder iemand iets te vragen,
+geduldig zijn armoede. Nu gebeurde het, toen Federigo zoo tot de
+uiterste armoede kwam, dat de man van monna Giovanna ziek werd en
+toen hij den dood zag naderen, maakte hij zijn testament. En daar
+hij zeer rijk was, liet hij als erfgenaam een reeds grooten zoon
+achter en na dezen, daar hij monna Giovanna zeer had bemind, maakte
+hij haar in diens plaats tot erfgenaam, wanneer de zoon zonder wettig
+nakomeling zou sterven. Monna Giovanna bleef dus als weduwe achter en
+gelijk het de gewoonte is van onze donna's, ging zij het zomerseizoen
+met haar zoon buiten doorbrengen op een landgoed vrij dicht bij dat
+van Federigo. Hierdoor begon die jongen met Federigo vriendschap te
+sluiten en zich met vogels en honden te vermaken.
+
+Daar hij dikwijls de valk van Federigo had zien vliegen en die
+hem buitengewoon beviel, verlangde hij zeer dien te bezitten, maar
+durfde hem dit niet te vragen, daar hij zag, hoe deze op den vogel
+gesteld was. Terwijl de zaak zoo stond, werd de knaap ziek, waarover
+de moeder zeer treurig was, daar zij niets anders had en hem zooveel
+zij kon liefhad; zij was den ganschen dag bij hem, hield niet op hem
+te sterken en vroeg hem dikwijls of hij iets verlangde, hem smeekend
+het haar te zeggen, daar zij hem zeker, als het haar mogelijk was, hem
+dit zou bezorgen. De knaap, die dikwijls deze vragen hoorde, zeide:
+Moeder, als gij mij den valk zoudt kunnen geven van Federigo, zou ik
+spoedig beter worden. De donna, die dit hoorde, bleef een oogenblik
+in gedachten en begon er over te peinzen, wat haar te doen stond. Zij
+wist, dat Federigo haar lang had bemind, maar dat hij van haar nooit
+een enkele blik had gehad. Daarom zeide zij: Hoe zal ik sturen om
+hem dien valk te vragen, die, naar ik heb gehoord, de beste is,
+die er ooit vloog en die bovendien zijn troost in deze wereld is? En
+hoe zou ik zoo zelfzuchtig zijn er een edelman van te ontdoen, wien
+geen ander genoegen is overgebleven! Door die gedachten verontrust,
+hoewel zij er zeker van was den valk te krijgen, dien zij wenschte,
+wist zij niet, wat zij aan haar zoon zou zeggen en antwoordde hem
+niet. Eindelijk nam de liefde, die zij haar zoon toedroeg, zoo de
+overhand, dat zij besloot  hem tevreden te stellen en wat er ook
+mocht gebeuren, zelf den vogel te gaan vragen in plaats het te laten
+doen en zij antwoordde het kind: Jongen, houdt moed en doe je best te
+herstellen, want ik beloof je, dat het eerste, wat ik morgen doen zal,
+is den valk te gaan halen en ik zal je dien brengen. Het kind hierover
+verheugd toonde denzelfden dag al eenige beterschap.
+
+De donna na een andere tot gezelschap te hebben medegenomen, ging
+den volgenden morgen bij wijze van uitspanning naar het tuintje van
+Federigo en liet hem roepen. Daar het weer niet gunstig was en hij dien
+dag niet op de vogelvangst ging, was hij in zijn tuin en liet er eenig
+werk in orde maken. Toen hij hoorde, dat monna Giovanna naar hem vroeg,
+was hij zeer verwonderd en liep verheugd naar haar toe. Toen zij hem
+zag komen, stond zij voor hem met vrouwelijke bekoorlijkheid op en
+nadat Federigo haar eerbiedig gegroet had, zeide zij: Het ga U wel,
+Federigo. En zij vervolgde: Ik ben gekomen om U de schade te vergoeden,
+die gij door mij hebt geleden, toen gij mij meer lief hadt dan noodig
+was en de vergoeding is deze, dat ik met mijn gezellin van ochtend
+vriendschappelijk bij U wil blijven middagmalen. Federigo antwoordde
+nederig: Madonna, ik herinner mij niet ooit eenige schade door U
+geleden te hebben, maar integendeel zooveel goeds van U te hebben
+ontvangen, dat, zoo ik ooit iets waard ben geweest, het aan U te danken
+is en aan de liefde, die ik U heb toegedragen, dat dit gebeurd is. En
+zeker is Uw welgemeende komst mij aangenamer dan dat het mij gegeven
+zou zijn opnieuw te kunnen verkwisten, wat ik verteerd heb, hoewel
+gij bij een armen gastheer zijt gekomen. Bij die woorden ontving
+hij haar verlegen in zijn huisje en voerde haar vandaar in den tuin
+en daar hij er niemand had om haar gezelschap te houden, zeide hij:
+Madonna, omdat er niemand is, zal deze goede vrouw, de echtgenoote
+van dien tuinman, U gezelschap houden, terwijl ik de tafel ga dekken.
+
+Hoewel zijn armoede uiterst groot was, had hij nog nooit gemerkt, hoe
+hem de rijkdommen ontbraken, die hij teugelloos verkwist had. Maar
+die ochtend, toen hij niets vond, waarmee hij de donna eer kon
+bewijzen, uit liefde tot welke hij al aan eindeloos veel menschen
+genoegen had gedaan, deed het hem inzien. En buitengewoon angstig,
+zijn lot vervloekend als een man, die buiten zich zelve was, liep
+hij dan hier dan daar heen en weer. Hij vond geld noch wissel en het
+werd al laat en zijn verlangen was groot om toch met een of ander de
+edelvrouw te ontvangen en daar hij niemand anders dan zijn tuinman
+hulp wilde vragen, wierp hij de oogen op den goeden valk, die hij in
+zijn kamertje op den stang zag zitten. Daar hij tot niets anders zijn
+toevlucht kon nemen, nam hij dien en vond hem dik en dacht, dat deze
+een waardige spijs voor de donna zou zijn. En daarom zonder verder
+nadenken draaide hij hem den hals om, liet hem door zijn bediende,
+geplukt en toebereid, aan het spit steken en flink braden. En na de
+tafel gedekt te hebben met hagelwitte servetten, waarvan hij er nog
+eenige had, ging hij met blij gelaat terug naar de donna in zijn tuin
+en zeide, dat het middagmaal, dat hij voor haar had kunnen bereiden,
+gereed was. Daarop stonden de donna en haar gezellin op en gingen
+aan tafel en zonder te weten, wat zij aten, deden zij zich evenals
+Federigo te goed met den valk, dien hij met genoegen liet opdienen.
+
+Toen zij van tafel waren opgestaan en eenigen tijd met hem in
+aangename gesprekken waren gebleven, scheen het aan de donna tijd om
+dat te zeggen, waarvoor zij gekomen was en begon aldus vriendelijk
+tegen Federigo te spreken: Federigo, wanneer gij U Uw vroeger
+leven herinnert en mijn eerbaarheid, welke gij ongelukkigerwijze
+voor hardheid en wreedheid hebt gehouden, twijfel ik er niet aan,
+dat gij U moet verwonderen over mijn aanmatiging, wanneer gij weet,
+waarom ik hoofdzakelijk gekomen ben. Maar indien gij kinderen hebt
+of gehad hebt, waardoor gij zoudt weten, hoe groot de kracht is der
+liefde, die men hun toedraagt, schijnt het mij zeker, dat gij mij
+ten deele zult verontschuldigen. Gij hebt er echter geen en ik wel;
+ik kon dus de wetten voor alle moeders gelijk niet ontloopen. Omdat
+het mij past dien aandrang te gehoorzamen, moet ik, tegen mijn
+goedvinden en tegen elken regel van wellevendheid in U een geschenk
+vragen, wat ik weet, dat U zeer dierbaar is en wat de reden is,
+waarom Uw slecht fortuin U geen ander genoegen, geen ander vermaak,
+geen anderen troost heeft gelaten en dat geschenk is Uw valk, waarnaar
+mijn kind zoo begeerig is, dat, als ik het dien niet breng, ik vrees,
+dat hij veel zieker wordt Dit zal tengevolge zal hebben, dat ik hem zal
+verliezen, als het niet gebeurt. Daarom bid ik U niet bij de liefde,
+die gij mij toedraagt--waardoor gij tot niets verplicht zijt--maar
+bij Uw adel, welke gij door het schenken van Uw beleefdheid getoond
+hebt meer dan in wat ook, dat gij mij dien met genoegen zult geven,
+opdat ik zeggen kan door die gift mijn zoon in het leven te hebben
+gehouden en U aan hem daardoor steeds te danken te hebben. Toen
+Federigo hoorde, wat de donna vroeg en begreep, dat hij haar niet
+van dienst kon zijn, omdat die tot spijs gediend had, begon hij in
+haar tegenwoordigheid te zuchten en kon niets antwoorden. De donna
+geloofde eerst, dat die smart meer voortkwam uit de scheiding van
+den goeden valk dan uit iets anders en was op het punt te zeggen,
+dat zij het niet meer verlangde, maar zich inhoudend, wachtte zij na
+het klagen het antwoord van Federigo af, die aldus sprak: Madonna,
+sinds het aan God heeft behaagd, dat ik op U mijn liefde had gericht,
+is de fortuin mij in heel wat dingen tegen geweest, en ik heb mij er
+over moeten beklagen, maar allen zijn licht geweest in vergelijking
+tot wat zij mij heden aandoet, waarover ik nooit vrede met haar zal
+hebben, als ik er aan denk, dat gij hier in mijn arm huis gekomen
+zijt, waar gij, toen ik rijk was, U niet hadt verwaardigd te komen en
+van mij nu een klein geschenk wilt hebben en zij het thans zoo heeft
+besteld, dat ik U dit niet kan geven. Waarom dit niet kan, zal ik U
+in het kort zeggen: Zoodra ik gehoord had, dat gij dank zij Uw gunst
+met mij wilde middagmalen, nam ik Uw hoogen rang en waardigheid in
+aanmerking en heb ik het een welvoegelijke en passende zaak geacht U
+met de beste spijs naar mijn vermogen te onthalen veel meer dan men in
+'t algemeen voor andere personen doet. Daarom, toen ik aan den valk
+dacht, dien gij mij vraagt en aan zijn deugdelijkheid, heb ik die
+waardige spijs voor U geacht en gij hebt hem van ochtend gebraden
+op den schotel gehad, dien ik daartoe zeer goed besteed achtte, maar
+nu ik zie, dat gij dien op andere wijze begeert, doet het mij groot
+leed, dat ik U niet van dienst kan zijn, zoodat ik geloof mij zelf
+nooit rust te kunnen geven. En bij die woorden liet hij de veeren,
+de klauwen en de bek van den valk voor haar werpen.
+
+De donna zag en hoorde dit en berispte hem eerst, dat hij om een
+vrouw te onthalen zulk een valk had gedood, maar bewonderde daarna
+in stilte weer zijn grootmoedigheid, welke zijn armoede niet had
+kunnen noch kon neerslaan. Daarna zonder hoop den valk te krijgen en
+misschien ook daartoe op het herstel van haar zoon, ging zij geheel
+terneergeslagen heen en keerde tot den jongen terug. Deze, hetzij
+door zwaarmoedigheid, omdat hij den valk niet kon krijgen of omdat
+de ziekte er toch de oorzaak van was, stierf na verloop van eenige
+dagen tot zeer groote smart van de moeder. Zij bleef een tijd vol
+tranen en bitterheid, maar daar zij zeer rijk was, werd zij dikwijls
+door haar broeders aangespoord om weer te trouwen. Hoewel zij het
+niet wilde, maar hen toch zag volhouden en zij zich de waarde van
+Federigo herinnerde en zijn laatste gulheid, namelijk zulk een valk
+gedood te hebben om haar te ontvangen, zeide zij tot de broeders:
+Ik zou gaarne, als gij het ook wenschte, alleen willen blijven,
+maar als gij toch wilt, dat ik een man neem, zal ik zeker geen ander
+huwen dan Federigo degli Alberighi. De broeders spotten hiermee en
+zeiden: Hoe dwaas! Wat zegt gij? Hoe wil je hem hebben, die niets op
+de wereld bezit? Daarop antwoordde zij: Mijn broeders, ik weet wel,
+dat dit zoo is, maar ik wil liever een man, die behoefte heeft aan
+rijkdom dan rijkdom, die een man noodig heeft. De broeders, die haar
+gezindheid vernamen en Federigo kenden als iemand van veel waarde,
+hoewel hij arm was, gaven haar, gelijk zij het wilde, aan hem met al
+haar rijkdommen. Hij huwde de vrouw van dien rang, welke hij zoo had
+bemind, werd aldus ook zeer rijk en eindigde met haar, nu zorgzamer
+geworden voor zijn geld, zijn dagen in vreugde.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Pietro di Vinciola gaat buitenshuis middagmalen. Zijn
+    vrouw laat een kleine jongen komen. Als Pietro terugkeert,
+    verbergt zij den jongen in een kippenmand. Pietro verhaalt,
+    dat bij Ercolano, waarmee hij avondmaalde, een jonkman gevonden
+    werd, dien zijn vrouw er had binnengeleid. De donna laakt de
+    vrouw van Ercolano. Bij ongeluk zet een ezel zijn hoef op de
+    vingers van den jongen, die onder de mand zit. Hij schreeuwt,
+    Pietro loopt er heen en ontdekt het bedrog van zijn vrouw,
+    waarmee hij tot zijn schande in vrede blijft leven._
+
+
+De vertelling van de koningin was ten einde en het werd door allen
+geprezen, dat God Federigo waardig had beloond, toen Dioneo, die
+nooit een bevel afwachtte, begon: Ik weet niet of ik zeggen kan,
+dat het een toevallige ondeugd bij de menschen is en door de slechte
+gewoonten bij dezen ontstaan of een natuurlijk gebrek eerder om de
+slechte dan om de goede daden te lachen en in het bijzonder, wanneer
+die ons persoonlijk niet raken. En daar de moeite, die ik genomen heb
+en die ik ook thans weer nemen zal, geen ander doel heeft dan U van
+neerslachtigheid te bevrijden en U gelach en vroolijkheid te schenken,
+en hoewel de stof van mijn volgend verhaal, verliefde jonge dames, ten
+deele minder dan eerbaar is, zal ik het toch vertellen om U genoegen
+te verschaffen. Wat U betreft bij het aanhooren, zult gij acht geven,
+gelijk gij gewoon zijt, wanneer gij een tuin binnentreedt en gij Uw
+kleine hand uitstrekkend, de rozen plukt en de doornen vermijdt. Zoo
+zult gij ook handelen als gij den slechten man, waarvan ik U spreken
+zal, aan zijn ongeluk en zijn schande overlaat, maar gij zult lachen
+om de liefdesschelmerijen van zijn vrouw, Uw medelijdend bewarend
+voor het ongeluk van anderen, wanneer dit noodig is.
+
+Niet lang geleden leefde er in Perugia een rijk man Pietro di Vinciolo
+genaamd, die misschien minder om anderen te bedriegen en de algemeene
+achting niet te verliezen dan om de begeerte, die hij daarvoor had,
+een vrouw nam. De fortuin stemde met zijn verlangen samen zoo, dat de
+echtgenoote, die hij koos, een gezet jong meisje was, met rossig haar
+en licht ontvlambaar, die liever twee mannen dan er een had gehad,
+daar het haar overkwam er een te hebben, die veel meer zin had voor
+iets anders dan om haar te voldoen. Zij bemerkte dit na korten tijd
+en daar zij zag, dat ze mooi en frisch was en zich ondeugend en sterk
+voelde, begon zij er eerst heel boos over te worden en er met haar
+man over te twisten, met wien zij een slecht leven leidde. Daarna
+ziende, dat dit eer tot uitputting van haar gezondheid kon voeren
+dan tot verbetering van de slechtheid van haar man, zeide zij tot
+zich zelf: Die ellendige verlaat mij om met zijn verdorvenheid op
+sandalen te gaan bij droog weer en ik zal mijn best doen een ander
+in mijn schip te voeren over water. Ik heb hem tot man genomen en
+ik heb hem een groote en goede bruidschat gegeven denkend, dat het
+een man was en in het geloof, dat hij lief zou hebben, wat de mannen
+beminnen en moeten beminnen, en als ik dat niet had gemeend, had ik
+hem nooit genomen. Waarom nam hij, die wist, dat ik een vrouw was,
+mij tot echtgenoote, als hij het land aan de vrouwen heeft? Dat kan
+ik niet dulden. Als ik niet in de wereld had willen blijven, zou
+ik non zijn geworden, maar daar ik er in wil leven, gelijk ik dat
+wensch en ben, zou ik vergeefs ongelukkig oud worden met wachten,
+indien ik van hem genoegen of plezier bleef begeeren. En wanneer ik
+oud zal zijn en ik zou mij dan terugzien, zou ik er vergeefs over
+klagen mijn jeugd verloren te hebben. Hij is zelf goed genoeg om mij
+aan te duiden, hoe ik mij daarover moet troosten, door mij daarmee
+genoegen te verschaffen, waarmee hij het ook heeft, welk genoegen
+mij tot eer, maar hem tot schande verstrekt en in hooge mate. Ik zal
+alleen de wetten overtreden, terwijl hij en de wetten en de natuur
+verkracht. Toen de donna zoo had nagedacht en misschien meer dan eens,
+sloot zij om hieraan in het geheim gevolg te geven vriendschap met
+een oude vrouw, die zich voor deed als een Santa Verdiana, welke zelfs
+de slangen te eten zou geven. Zij ging steeds met haar rozenkrans in
+de hand naar elken aflaat en sprak nooit over iets anders dan over
+de Heilige Vaders of over de wonden van Sint Franciscus en werd door
+allen voor een heilige gehouden. Toen het haar tijd scheen, legde de
+jonge vrouw haar duidelijk haar bedoelingen bloot. De oude zeide: Mijn
+dochter, God, die alles kent, weet, dat gij goed wilt handelen en als
+gij geen andere reden hadt, zoudt gij het moeten doen als elke goede
+jonge vrouw om den tijd van haar jeugd niet te verliezen, want er is,
+voor wie verstand heeft, geen grooter smart dan zijn jeugd te hebben
+verloren. En waar zijn wij dan anders goed voor, als wij oud zijn,
+dan om de asch bij het vuur te bewaren? Als er zijn, die het weten
+en het kunnen getuigen, behoor ik daartoe; want nu ik oud ben, is
+het niet zonder een zeer groote en bittere beklemming, dat ik weet
+voor niets den tijd te hebben laten verstrijken en hoewel ik niet
+alles verloren heb--want ik zou niet willen, dat gij mij voor een
+gekkin zoudt houden--heb ik toch niet gedaan, wat ik zou hebben kunnen
+doen. Hierover, als ik er aan denk, en gij mij zoo leelijk ziet, als
+ik ben, dat ik niemand zou vinden, die mij met een vod [108] vuur zou
+geven,--God weet het--voel ik smart. Zoo is het niet met de mannen;
+zij worden geboren goed voor duizend dingen en niet alleen hiervoor
+en de meesten van hen zijn beter oud dan jong, maar de vrouwen komen
+alleen ter wereld om lief te hebben en kinderen te krijgen en daarom
+bemint men ze. En als gij het bij niets anders bemerkt hebt, hebt gij
+het moeten gewaar worden daaraan, dat wij steeds bereid zijn lief te
+hebben, wat bij de mannen niet het geval is. Bovendien zou bij dit
+spelletje een vrouw verscheidene mannen uitputten, waar meer mannen
+een vrouw niet zouden voldoen. En omdat wij daarvoor geboren zijn,
+zeg ik U opnieuw, dat gij wel zult handelen, Uw wettige man met een
+kluitje in het riet te sturen, zoodat Uw geest aan Uw vleesch geen
+verwijten hoeft te doen, als gij oud zult wezen. Ieder heeft van dit
+leven, slechts wat hij er van neemt en vooral de vrouwen, waar voor
+het veel meer dan voor de mannen noodig is den tijd wel te besteden,
+wanneer zij het kunnen, omdat gij zult zien, dat, wanneer wij oud zijn,
+echtgenooten noch anderen ons hebben willen, maar ons integendeel
+naar de keuken sturen om praatjes te gaan vertellen aan de kat en
+de potten en de schotels te gaan tellen. Het is nog erger als zij
+ons voor den mal houden en zeggen: Aan de jongen de goede hapjes en
+aan de ouden de restjes; en zij zeggen nog bovendien veel meer. Maar
+opdat ik niet langer met U praat, zeg ik U thans, dat gij aan niemand,
+die U van meer dienst kan zijn, het hart kunt luchten dan aan mij,
+omdat er geen man zoo bij de hand is, dien ik niet den moed heb te
+zeggen, wat noodig is, noch zoo hard of ruw, dat ik hem niet klein
+krijg en gebruik voor wat gij wilt; zeg dus maar wat gij verlangt
+en laat mij gaan. Maar denk aan één ding, mijn kind, dat ik U voor
+oogen houd, omdat ik arm ben en ik wensch, dat gij deelt in al mijn
+aflaten en ik alle paternosters, die ik zeggen zal, opdat God licht
+zal geven en kaarsen voor al Uw afgestorvenen. Daarop zweeg zij.
+
+Het meisje was het dus hierover met de oude eens geworden, dat, als zij
+een jonkman zag, welke dikwijls door de buurt ging, waarvan zij haar
+alle kenteekens opgaf, dat zij dan zou weten, wat haar te doen stond
+en na haar een weinig gezouten vleesch te hebben gegeven, beval zij
+haar Gode aan. De oude zond haar na eenige dagen dien jongen, waarvan
+zij had gesproken, in haar kamer en kort daarop een ander naar het de
+donna beviel. Zij altijd in angst voor den echtgenoot en wat daaruit
+kon voortkomen, liet echter geen gelegenheid ongebruikt. Toen op een
+avond haar man bij een vriend moest gaan avondmalen, die Ercolano
+heette, gelastte de jonge vrouw aan de donna haar een jongen te doen
+toekomen, die een der knapsten en aardigsten was van Perugia. Deze
+volgde dit haastig op. Nadat zij zich met deze aan tafel had gezet om
+te avondmalen, riep opeens Pietro aan de deur, die voor hem geopend
+moest worden. De donna beschouwde zich toen als verloren, maar toch
+wilde zij zoo mogelijk den jonkman verbergen. Daar zij geen toevlucht
+zag om hem weg te sturen of hem elders te verbergen dan in een klein
+kabinet, dat naast de kamer was, waar zij aten, stopte zij hem onder
+een kippenmand, die daar was en wierp er een groote doek over van
+een zak, dien zij dienzelfden dag had laten ledigen; daarna deed zij
+haar man ijlings open. Hij trad in de kamer en zij zeide tot hem:
+Je hebt dat avondmaal gauw opgepeuzeld. Pietro antwoordde: Wij hebben
+het niet aangeroerd. En hoe kwam dat? vroeg de donna. Pietro hernam:
+Ik zal het U zeggen. Wij waren al aan tafel, Ercolano, zijn vrouw
+en ik, toen wij vlak boven ons hoorden niezen, waarover wij ons den
+eersten en den tweeden keer een weinig hebben verontrust, maar toen
+hij die geniesd had, het een derden, vierden en vijfden keer deed en
+nog vele malen, waren wij zeer verwonderd. Hierop zeide Ercolano,
+die wat ruzie met zijn vrouw had gehad, omdat zij ons langen tijd
+aan de deur had laten wachten, voor zij ons opende, woedend: Wat
+beteekent dat? Wie niest zoo? En nadat hij van tafel was opgestaan,
+ging hij naar een trap daar in de nabijheid, waaronder een hok was
+van planken om er een hoop dingen in te bergen, gelijk wij het zien in
+de huizen van hen, die hun logies in orde houden. Daar het hem leek,
+dat het genies vandaar kwam, opende hij dadelijk een klein deurtje en
+hieruit kwam de vreeselijkste zwavellucht van de wereld, veel sterker
+dan wij eerst geroken hadden en de donna sprak na hierover beknord te
+zijn: Dat is het; ik heb mijn zeilen met zwavel gewit en daarop heb
+ik den ketel onder de trap gezet, waarover ik ze had uitgespannen om
+den stoom op te vangen zóó, dat die reuk er nog vandaan komt.
+
+Toen Ercolano de deur had geopend en de lucht was verdreven, keek
+hij in het hok en zag hem, die geniesd had en die nog niesde, daar
+de kracht van den zwavel hem benauwde. Hoewel hij niesde, had de
+zwaveldamp hem zoo den adem afgesneden, dat, als hij er een oogenblik
+langer in gebleven was, hij nooit meer geniesd zou hebben. Ercolano zag
+hem en schreeuwde: Nu zie ik, vrouw, waarom gij ons straks zoo lang
+aan de deur hebt gelaten, alvorens ons te openen, maar ik zal nooit
+meer in iets genoegen hebben, als ik je dit niet betaald zet. Toen
+de vrouw dit hoorde en haar misstap ontdekt zag, stond zij zonder
+een verontschuldiging te voelen van tafel op en vluchtte ik weet niet
+waarheen. Ercolano zonder op de vlucht van zijn vrouw te letten, riep
+meermalen tot hem, die geniesd had, er uit te komen, maar hij, die niet
+meer kon, verroerde zich niet, wat Ercolano ook zeide. Hij pakte hem
+bij een voet, trok hem er uit en zocht een mes om hem te vermoorden,
+maar ik, die voor mij zelf de justitie vreesde, stond op en belette,
+dat hij hem doodde of eenig kwaad deed, maar schreeuwde, terwijl ik
+hem verdedigde, waardoor er eenige buren op af kwamen, die den half
+dooden jonkman beet namen en uit het huis voerden, ik weet evenmin
+waarheen. Zoo werd ons avondmaal gestoord en ik heb het niet alleen
+niet gegeten, maar ik heb het zelfs niet aangeraakt gelijk ik U zeide.
+
+Toen de donna dit hoorde, zag zij dat anderen even slim waren als zij,
+hoewel een andere ook soms een ongeluk opliep en zij had graag de
+vrouw van Ercolano verdedigd, maar omdat het laken van de fout van
+anderen haar den weg vrijer zou laten, begon zij te zeggen: Dat is
+wat moois! Dat is me een goede en heilige vrouw! Dat is de trouw van
+een fatsoenlijke donna, bij wien ik zou gebiecht hebben, zoo vroom
+als ze mij scheen. En wat erger is, zoo oud als ze reeds is, geeft
+zij een mooi voorbeeld aan de jonge dames. Dat het uur vervloekt zal
+wezen, waarop zij ter wereld kwam en ook die zij nog zal leven, die
+verraderlijke en schuldige vrouw, de schande en blaam voor alle vrouwen
+van de wereld, zij, die zich niet geschaamd heeft haar eerbaar leven
+weg te werpen en de trouw beloofd aan haar echtgenoot en de achting
+der wereld, van hem, een zoo goed man en een zoo eerzaam burger en die
+haar zoo goed behandelde, en hem met een ander man te schandvlekken en
+zichzelf met dezen. God beware mij; met zulke vrouwen moet men geen
+medelijden hebben, men moest ze dooden, men moest ze levend in het
+vuur werpen en in asch doen verkeeren. Toen aan haar minnaar denkend,
+dien zij onder de mand dicht genoeg bij zich had, begon zij Pietro aan
+te zetten, dat die naar bed ging, omdat het daarvoor tijd was. Maar
+Pietro, die meer trek had om te eten dan te slapen, vroeg toch of er
+niets van het avondmaal voor hem over was. De donna antwoordde: Zeker
+is er van het avondmaal over. Hebben wij de gewoonte 's avonds te eten,
+als gij er niet zijt. Houdt ge mij voor de vrouw van Ercolano? Zeg,
+waarom ga je niet? Slaap van avond. Daar zou je beter mee doen!
+
+Dien avond kwamen enkele boeren van Pietro met eetwaren uit het dorp
+en hadden hun ezels zonder ze te drinken te geven in een kleinen stal
+geplaatst, welke naast het kabinetje was. Een der ezels had grooten
+dorst, maakte den kop los van het koord, ging uit den stal en berook
+alles om te zien of hij water vond en kwam ook zoo in het midden van de
+kamer bij de korf, waaronder de jongen zat. Daar de jongen zich als op
+vier pooten moest houden, had hij een van zijn handen buiten de mand
+gestoken en zijn ongeluk was, dat de ezel hem den poot op den vinger
+zette. De hevige pijn, die hij voelde, deed hem een schrillen kreet
+uitstooten. Toen Pietro dit hoorde, was hij verwonderd en merkte,
+dat dit in huis moest zijn. Daarom ging hij uit de kamer en hoorde
+opnieuw schreeuwen, daar de ezel zijn poot nog niet van zijn vingers
+had gelicht, maar met klem vroeg hij: _Wie is daar?_ en liep naar de
+mand en toen hij die ophief, zag hij den jongen, die behalve door de
+trappen, die hij van den ezel had ontvangen, van angst geheel voor
+Pietro trilde, die hem niets geen kwaad deed. Pietro, die hem herkend
+had, daar hij langen tijd hem met zijn schandelijke voorstellen had
+vervolgd, vroeg hem: _Wat doet gij?_ waarop hij niets antwoordde maar
+hem bij Gods genade bad hem geen kwaad te doen. Hierop zeide Pietro:
+Sta op, vrees niet, dat ik U eenig kwaad zal doen, maar zeg mij,
+hoe je hier bent en waarvoor? De jongen zeide hem alles. Pietro niet
+minder blijde hem te hebben gevonden dan dat zijn donna er om treurde,
+nam hem bij de hand en voerde hem in de kamer mede, waar de donna hem
+met den grootsten angst van de wereld afwachtte. Nadat hij tegenover
+haar was gaan zitten, zeide hij: Nu, gij vervloekte zooeven de vrouw
+van Ercolano en zeide, dat men haar moest verbranden en dat zij voor
+U allen een schande is; hoe spreekt gij nu van U zelve? Of, als gij
+het niet wilt zeggen, hoe durft gij het dan van haar, wetend, dat
+gij zelf hebt gedaan, wat zij heeft misdreven? Zeker, niets dwong U
+er toe dan dat gij allen zoo zijt geaard en met de fouten van anderen
+Uw eigen misstappen tracht te verbergen. Dat het vuur van den hemel U
+allen verbrandt, ellendig geslacht, dat gij zijt. De donna, die zag,
+dat hij bij de eerste ontmoeting hem geen ander kwaad had gedaan
+dan met woorden en wien het scheen, dat hij heel tevreden was, omdat
+hij zulk een knappen jongen bij de hand hield, vatte moed en zeide:
+Ik ben er zeker van, dat gij wilt, dat er van den hemel een vuur zou
+vallen, dat ons allen verbrandde als een man, die even begeerig is
+naar ons als een hond naar stokslagen, maar bij het kruis van God: Uw
+verlangen zal niet vervuld worden. Gaarne evenwel wil ik een beetje
+met U praten om te weten, waarover gij U beklaagt en zeker zou het
+mooi wezen mij te vergelijken met de vrouw van Ercolano, die een oude
+schijnvrome is, een huichelaarster, die van hem alles heeft, wat ze
+wil en die haar koestert, gelijk men dat een vrouw moet doen, wat mij
+niet gebeurt. Want, zoo ik wel voorzien ben van kleeren en schoeisel,
+weet gij wel, hoe het met het andere staat en hoe lang het geleden is,
+dat gij naast mij hebt gelegen. En ik zou liever met lompen op den rug
+gaan en barrevoets en door U goed behandeld worden dan alles verder
+in overvloed te hebben, terwijl gij mij zoo bejegent. En weet wel,
+Pietro, dat ik een vrouw ben als de anderen, en wil, wat zij willen
+zóó, dat als ik het niet van U krijg en ik het mij toch verschaf,
+men het mij niet kwalijk kan nemen. Tenminste doe ik U al genoeg eer
+door mij niet af te geven met knechts of met liederlijke kerels.
+
+Pietro, die zag, dat ze den heelen nacht niet zou ophouden met spreken,
+zeide hem als een man, die weinig om haar gaf: Genoeg nu, vrouw;
+ik zal U wat dat betreft wel tevreden stellen. Gij zult zeer goed,
+zijn, als wij iets tot avondeten krijgen, want die jongen schijnt mij
+evenals ik nog niet te hebben gegeten. Zeker niet, zeide de donna,
+want toen gij te kwader ure gekomen zijt, gingen wij aan tafel. Nu
+dan, zeide Pietro, maak, dat wij eten en daarna zal ik alles zoo
+schikken, dat gij geen reden tot klagen hebt. De donna ziende, dat
+haar man tevreden was, stond op, liet de tafel weer spoedig dekken en
+het avondmaal opdragen, dat zij had klaar gemaakt en at verheugd te
+samen met haar boozen echtgenoot en den jongen. Na het avondmaal is
+mij uit het geheugen gegaan, wat Pietro deed tot voldoening van alle
+drie. Zooveel weet ik wel, dat, toen den volgenden morgen de jongen op
+straat werd gezet, men nooit zeker heeft geweten, wie hem die nacht
+meer gezelschap had gehouden. Daarom moet ik U, mijn lieve donna's,
+dit zeggen: Wie U te kort doet, zet het hem betaald en als gij het
+niet dadelijk kunt, onthoudt het dan, tot gij er toe in staat zijt,
+opdat wie U een kat in den zak geeft, er net zoo een terug krijgt.
+
+Toen de geschiedenis van Dioneo geëindigd was en de donna's zich
+weerhouden hadden te lachen minder uit schaamte, dan omdat zij er
+weinig genoegen bij gesmaakt hadden en de koningin zag, dat zijn
+verhaal uit was, stond zij op, nam zich den lauwerkrans van het hoofd,
+plaatste die vol gratie op het hoofd van Elisa en sprak tot haar:
+Aan U, madonna, behoort thans het bewind. Elisa, die deze eer had
+aangenomen, deed, gelijk te voren gedaan was en na den hofmeester
+eerst order gegeven te hebben omtrent alles, wat bij den duur van
+haar leiding noodig zou zijn, zeide zij tot groote voldoening van
+het gezelschap: Wij hebben al dikwijls gehoord, dat velen met schoone
+woorden of snelle verdediging of met vlugge invallen vroeger met de
+noodige wraak de tanden van anderen hebben weten te ontkomen of een
+dreigend gevaar te verdrijven en omdat die stof schoon is en nuttig
+kan zijn, wil ik, dat men morgen met Gods hulp binnen die beperking
+spreekt, namelijk _van hen, die aangezet door een of andere scherts,
+zich hebben geweerd of met een vlug antwoord of een wijs vooruitzienden
+blik verlies, gevaar of schande ontkwamen._ Dit werd door allen zeer
+geprezen. De koningin stond op en gaf ze allen tot aan het avondmaal
+vrij. Het heele eerzame gezelschap rees op, toen het de koningin
+zag opstaan en volgens gewoonte gaf elk zich over aan, wat hem het
+meest beviel. Maar toen de krekels al met zingen hadden opgehouden
+en iedereen werd terug geroepen, gingen zij allen naar het avondmaal,
+dat vroolijk eindigde en gaven zich over aan zang en muziek. En nadat
+reeds met goedvinden van de koningin Emilia een dans had gevormd, werd
+er aan Dioneo bevolen, dat hij een lied zou zingen. Hij begon spoedig:
+_Monna Aldruda, licht Uw staart op, omdat ik U goede tijdingen breng._
+Hierom begonnen allen te lachen en het meest de koningin, die hem beval
+hiermee op te houden en een ander in te zetten. Dioneo sprak: Madonna,
+als ik cymbalen had, zou ik zingen: _Licht de slippen van je hemd op,
+monna Lapa;_ of _Onder den olijfboom en het groene gras_ of zoudt gij
+willen, dat ik zing: _Het water van de zee doet mij groot kwaad_? Maar
+ik heb geen cymbaal en daarom kies, wat gij van de anderen wilt. Zou
+U bevallen: _Kom naar buiten, dat gij wordt gesneden als een vrucht in
+het veld?_ De koningin sprak: Neen, zeg een ander op. Dan, zei Dioneo,
+zal ik zingen: _Monna Simona, zing, zing, wij zijn niet in October._
+De koningin zei lachend: Kijk, dat is slecht van pas; zeg een mooi
+vers op, indien gij wilt, want dit verlangen wij niet. Dioneo sprak:
+Neen, Madonna, maak U er niet boos om, maar wat bevalt U dan toch
+wel? Ik weet er meer dan duizend. Of wilt gij: _O deze, mijn schelp,
+zoo ik haar niet prik_ of _Zeg, zachtjes aan, mijn man_, of wel: _Ik
+zal een haan koopen van honderd lire._ De koningin, een weinig boos,
+hoewel al de anderen lachten, zeide: Dioneo, houdt op met schertsen
+en zeg een mooi gedicht op en zoo niet, dan zult gij kunnen bewijzen
+hoe kwaad ik kan worden. Toen Dioneo dit hoorde, hield hij op met de
+grappen en begon spoedig aldus te zingen:
+
+
+    Amor, het levendige licht
+    Dat uit de schoone oogen van mijn liefste straalt,
+    Heeft mij tot Uw slaaf gemaakt en tot den hare.
+
+    De glans, die uit haar schoone oogen vloeit,
+    Ontstak mij voor Uw vlam het hart,
+    Terwijl gij mij doorboorde,
+    En hoe groot uw macht is,
+    Heeft haar schoon gelaat mij geopenbaard
+    En het mij verbeeldend,
+    Voelde ik al mijn deugden van mij gaan
+    En legde die aan haar voeten,
+    Het nieuwe voorwerp van mijn zuchten.
+
+    Zoo werd ik een der Uwen.
+    Dit ben ik, geliefde Heer en gehoorzaam verwacht ik
+    Genade van Uw macht.
+    Maar ik weet niet, of zij gansch de onmetelijke liefde kent,
+    Die zij mij in het hart heeft gebracht,
+    Noch mijn geheele trouw,
+    Zij, die zoo mijn ziel bemachtigde,
+    Dat ik geen vrede zou hebben
+    Noch buiten haar willen zou.
+
+    Daarom bid ik U, mijn zoete Heer,
+    Dat gij haar die toont en haar doet gevoelen
+    Een weinig van Uw vuur
+    Tot mijn heil, want gij ziet, dat ik
+    Van liefde verteer en door mijn marteling
+    Langzaam sterf
+    En dan, als het tijd zal zijn,
+    Beveel mij bij haar aan, gelijk gij moet,
+    Want ik zou gaarne met U gaan om dit te doen.
+
+
+Toen Dioneo met zijn zang toonde door te zwijgen, dat die gedaan
+was, liet de koningin hem er nog vele anderen zingen, hoewel zij het
+vers van Dioneo toch zeer prees. Maar daar de nacht al grootendeels
+verstreken was en de koningin gevoelde, dat de warmte al overwonnen
+was door de koelte van den nacht, beval zij, dat elk tot den volgenden
+dag voor zijn genoegen zou gaan slapen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Dag.
+
+    _De vijfde dag van de Decamerone_ eindigt, de zesde vangt
+    aan. Onder het bewind van Elisa spreekt men van dengene, die,
+    aangespoord door een of andere aardige zet zich verweert, of
+    met een snel antwoord of doorzicht zich behoedt voor schade,
+    gevaar of schande.
+
+
+De maan in het midden des hemels geklommen, had zijn stralen verloren
+en reeds onder het nieuwe, wassende licht, was elk deel der aarde
+verhelderd, toen de koningin opgestaan haar gezelschap liet wekken en
+zij zich met langzame schreden verwijderden van den schoonen heuvel,
+zich over het gras verspreidden, over verschillende dingen spraken,
+van gedachten wisselden over de meerdere of mindere schoonheid van
+verhaalde novellen en nog over de verscheidene daarin voorkomende
+gevallen weer lachten, tot het aan allen tijd scheen, toen de zon
+warmer begon te worden, naar huis terug te gaan. Daarom keerden zij
+hun schreden daarheen, vanwaar ze gekomen waren. En ginds, waar de
+tafels al gedekt stonden en alles met geurige kruiden en met schoone
+bloemen bezaaid was, begonnen zij, voor het warmer werd, op verzoek der
+koningin te eten. Toen zij verzadigd waren, zongen zij, voor zij iets
+anders deden, eenige schoone en aardige liederen; deze ging slapen,
+gene schaakspelen en een ander hervatte dit. En Dioneo met Lauretta
+begonnen samen Troïlus en Crescida [109] te zingen. En reeds was het
+uur om consistorium [110] te houden weergekeerd, toen de koningin
+alle als gewoonlijk had laten roepen en zij rondom de fontein gingen
+zitten. Reeds wilde zij bevel geven de eerste geschiedenis te verhalen,
+toen er iets gebeurde, wat nog nooit was geschied, namelijk dat er door
+de koningin en allen een groot rumoer werd gehoord, dat de meiden en
+knechts in de keuken maakten. Men liet daarom den hofmeester komen en
+vroeg hem, wat de oorzaak was van het geschreeuw en het tumult en hij
+antwoordde, dat het leven gaande was tusschen Licisca en Tindaro. Maar
+de reden wist hij niet, hoewel hij er toch heen wou gaan om ze te
+doen zwijgen, wanneer hij van hunnentwege daartoe bevel kreeg. De
+koningin gelastte hem Licisca en Tindaro dadelijk te laten komen;
+nadat dit geschied was, vroeg zij hun, wat de oorzaak van het tumult
+was. Tindaro wilde er op antwoorden, toen Licisca, die een vrouw van
+een zekeren leeftijd was en trotscher dan eenige andere en verhit door
+haar geschreeuw, met een kwaad gezicht naar hem gekeerd, zeide: Kijk,
+die ezel van een vent, die den moed heeft, wanneer ik er bij ben, vóór
+mij te spreken! Laat mij aan het woord. En tot de koningin gewend,
+ging zij voort: Madonna, die wil mij de vrouw van Sycophante leeren
+kennen. Die wil mij, alsof ik haar nooit bezocht had, wijs maken, dat
+in de eerste huwelijksnacht, toen Sycophante met haar sliep, Messire
+Mazza met geweld en bloedverlies in den Zwarten Berg kwam. [111] En
+ik zeg, dat het niet waar, is maar dat het integendeel vreedzaam ging
+en tot groot genoegen van beide. En hij is wel zoo stom, dat hij maar
+al te goed gelooft, dat de jonge meisjes gek genoeg zijn om hun tijd
+te verliezen en berusten voor hun vader en broeders, die hun zes van
+de zeven keer drie of vier jaar langer laten wachten dan ze moesten
+om ze uit te huwen. Ze zouden het goed maken, broederlief, als ze zoo
+lang wachtten. Bij het geloof in Christus--en ik moet toch weten wat
+ik zeg, als ik zweer--ik heb geen buurvrouw, die als maagd naar haar
+man is gegaan en ook van de getrouwde vrouwen weet ik, hoe en wat
+voor poetsen ze hun mannen bakken. En die ezel wil mij de vrouwen
+doen kennen of ik van gisteren ben. Terwijl Licisca sprak, moesten
+de donna's zoo lachen, dat men ze al hun tanden had kunnen trekken.
+
+De koningin had haar wel zes maal het zwijgen opgelegd, maar het
+hielp niets, zij hield maar niet op voor ze gezegd had, wat haar
+uit den mond viel. Toen zij klaar was, zeide de koningin lachend tot
+Dioneo: Dioneo, dat is iets voor U. En daarom, als wij onze verhalen
+verteld hebben, zult gij zorgen, dat gij hierover het eindoordeel
+uitspreekt Hierop antwoordde Dioneo haastig: Madonna, het oordeel
+is uitgesproken zonder dat er meer voor noodig is om te hooren en ik
+zeg, dat Licisca gelijk heeft en geloof, dat het is zooals zij zegt
+en Tindaro is een ezel. Toen Licisca dit hoorde, begon zij te lachen
+en tot Tindaro gewend, zeide zij: Dat heb ik je wel gezegd. Ga weg
+met Gods genade; geloof jij er soms meer van te weten dan ik, jij,
+die als de zuigelingen je oogen nog niet open hebt gedaan. Ik heb,
+Goddank, niet voor niets geleefd.
+
+Als de koningin haar niet met een kwaad gezicht het zwijgen
+had opgelegd, en haar niet bevolen had er geen woord meer aan toe
+te voegen noch ruzie te maken, als ze geen slaag wou hebben en met
+Tindaro weggejaagd worden, had men den heelen dag wel met haar aan den
+gang kunnen blijven. Toen zij heengegaan waren, beval de koningin aan
+Filomena, dat zij met de verhalen aanving. Zij begon blijmoedig aldus:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Een ridder vraagt aan madonna Oretta [112] met hem te paard
+    te gaan zitten en haar een verhaal te doen. Als hij echter
+    slecht vertelt, verzoekt zij hem haar weer te doen afstijgen._
+
+
+Jonge dames. Evenals op de schoone avonden de sterren de sieraden
+des hemels zijn en in de lente de bloemen van de groene weiden en de
+struiken bedekt met hun loover de heuvels tooien, zoo zijn de geestige
+woorden dit van de lofwaardige manieren en de schoone gesprekken. En
+omdat zij kort moeten zijn, passen zij beter de donna's dan de heeren
+te meer, omdat het lange spreken meer aan de vrouwen dan aan de mannen
+misstaat. Het is waar, dat, wat er ook de reden van zij, of door
+de minderheid van onzen geest of door de zonderlinge vijandschap,
+die de hemel aan onzen tijd toont, er thans weinig donna's of geen
+zijn, die er een kan zeggen op het juiste oogenblik of indien men
+er haar een zegt, het weet te verstaan gelijk het behoort, wat in 't
+algemeen ons tot schande strekt. Maar daar er over dit onderwerp al
+genoeg beweerd is door Pampinea, wil ik er niet meer van zeggen. Maar
+om U te doen zien, hoeveel schoons zij in zich bevatten, als zij op
+het juiste oogenblik verteld worden, behaagt het mij U te verhalen
+van de hoffelijke manier, waarop een edelvrouw aan een ridder het
+stilzwijgen wist op te leggen.
+
+Gelijk velen van U het hebben kunnen zien of hooren, leefde er nog
+niet lang geleden in onze stad een lieve, welopgevoede en welsprekende
+donna en van een waardigheid, zoo dat ik haar naam niet verbergen
+wil--zij heette dan madonna Oretta en was de vrouw van messer Ger
+Spina--welke toevallig buiten was gelijk wij nu. Zij ging van de eene
+plaats naar de andere om zich te ontspannen met donna's en cavalieri,
+welke zij dien dag allen ten middagmaal had gehad. Daar de weg was
+van daar, waar men vertrok tot ginds, waar allen te voet wilden
+heengaan, zeide een der ridders van het gezelschap: Madonna Oretta,
+wanneer gij wilt, zal ik U te paard een groot deel van den weg nemen,
+dien wij zullen gaan en ik zal U dan een der schoonste verhalen van
+de wereld doen. Hierop antwoordde de donna: Messire, daarom bid ik
+U ten zeerste en het zal mij zeer aangenaam zijn.
+
+Messire de ridder, wien misschien de degen beter aan de zijde stond
+dan het verhalen met den mond, hoorde dit en begon een novelle, die hij
+zelf voor zeer schoon hield, maar daar hij drie of vier keer dezelfde
+woorden herhaalde en dan op hetzelfde terugkwam en telkens zei: _Ik
+heb het niet goed gezegd_, en vaak de namen verwarde en den een met
+den ander verwisselde, bedierf hij die op barbaarsche wijze zonder
+er van te spreken, dat hij zeer slecht de hoedanigheid der personen
+en de gebaren, die zij maakten, weergaf. Hiervan brak madonna Oretta
+herhaaldelijk, terwijl zij hem hoorde, het zweet uit en werd ze wee om
+het hart, alsof zij ziek was en flauw dreigde te vallen. Toen zij het
+eindelijk niet langer kon uithouden, en begreep, dat de edelman in de
+war was en er niets meer van terecht zou brengen, zeide zij schertsend:
+Messer, Uw paard heeft een te harden loop, daarom bid ik U mij te laten
+afstijgen. De ridder, die eigenlijk beter toehoorder dan verteller was,
+begreep dit woord en nam dit in scherts als aardigheid op en begon
+over andere dingen te spreken, terwijl hij zonder die af te maken,
+de begonnen en slecht voortgezette vertelling staakte.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+
+    _De bakker Cisti [113] doet met een woord messer Geri Spina
+    inzien, dat hij een onbescheiden vraag doet._
+
+
+Het antwoord van madonna Oretta werd door elk der donna's en der
+heeren zeer geprezen, waarop de koningin beval, dat Pampinea zou
+volgen. Daarom begon zij aldus: Schoone donna's. Ik zou door mij zelf
+niet kunnen beoordeelen wie meer zondigt of de natuur door een nobele
+ziel aan een slecht lichaam te verbinden of de fortuin door een gewoon
+beroep op te leggen aan een lichaam met een edelen geest begaafd als
+bij onzen medeburger Cisti, wat wij ook nog bij velen hebben kunnen
+zien. Dezen Cisti met een hooge ziel begiftigd, maakte de natuur
+bakker. En zeker zou ik en de natuur en de fortuin gelijkelijk
+verfoeien, indien ik niet wist, dat de natuur zeer voorzichtig is
+en de fortuin duizend oogen heeft, hoewel de dwazen haar als blind
+voorstellen. Ik geloof, dat zij als bedachtzame lieden, dikwijls doen,
+onzeker zijn van de toekomst, de kostbaarste voorwerpen om ze in
+veiligheid te stellen op de minste plaatsen in huis verbergen als de
+minst verdachte plekken en ze er slechts bij hooge noodzakelijkheid
+uit te voorschijn halen, daar de minste plaats juist zekerder dienst
+doet dan de mooiste kamer het zou kunnen. En aldus verbergen dikwijls
+de twee hoogste regeerders der wereld hun kostbaarste dingen in het
+duister van de beroepen, die als de laagsten bekend staan, opdat,
+als zij er die uit te voorschijn halen, hun glans des te klaarder
+verschijnt. Het behaagt mij U een kleine historie te verhalen, hoe de
+bakker Cisti, die de oogen des geestes terug gaf aan messer Geri Spina,
+dit toonde, wat mij de geschiedenis in het geheugen riep van madonna
+Oretta, die zijn vrouw was. Ik zeg dan, dat paus Bonifacius [114],
+bij wien messer Geri Spina in groot aanzien stond, eenige van zijn
+edellieden als ambassadeurs naar Florence had gezonden voor eenige
+belangrijke zaken [115], die in het huis van messer Geri Spina waren
+afgestegen, welke hen bij de zaken van den Paus hielp. Wat er ook de
+reden van zij, elken morgen gingen messer Geri en de gezanten van den
+Paus langs Santa Maria Ughi, waar de bakker Cisti zijn bakkerij had
+en persoonlijk zijn beroep uitoefende. Hoewel de fortuin hem een zeer
+nederig beroep had gegeven, was zij hem toch zoo welwillend geweest,
+dat hij er rijk in was geworden en zonder dit beroep ooit voor een
+ander te verlaten zeer ruim leefde, terwijl hij onder andere goede
+dingen altijd de beste witte en roode wijnen had, die men in Florence
+of buiten vond. Hij zag elken morgen messer Geri en de gezanten van
+den Paus langs zijn deur gaan en daar het zeer warm was, meende hij,
+dat het een groote beleefdheid was hun witten wijn te drinken te geven,
+maar op zijn stand lettend en dien van messer Geri, scheen het hem
+niet passend hem uit te noodigen, maar hij wilde een middel verzinnen,
+dat messer Geri er toe zou voeren zich zelf uit te noodigen. Daar hij
+een geheel wit vest aan had en een altijd gewasschen sloof, die hem
+eer het uiterlijk gaven van een molenaar dan van een bakker, liet hij
+zich elken morgen op het uur, dat messer Geri met de gezanten moest
+voorbijgaan voor zijn deur een nieuwe kan vol frisch water brengen en
+een kleine, nieuwe, bologneesche flesch met zijn goeden witten wijn
+en twee bekers, die van zilver schenen, zoo blank waren die. Daarna
+ging hij zitten en als ze voorbijgingen, na twee of drie keer te
+hebben gespuwd begon hij zoo smakelijk dien wijn van hem te drinken,
+dat een doode er trek in zou krijgen.
+
+Toen messer Geri dat een of twee ochtenden gezien had, vroeg hij op den
+derden: Wel, Cisti, is die goed! Cisti stond snel op en zeide: Zeker,
+messere, maar ik kan het U niet doen begrijpen, als gij er niet van
+proeft. Messer Geri, wien of de hitte van het weer of meer dan gewone
+arbeid of misschien het smakelijk drinken, wat hij Cisti had zien doen,
+dorst had gegeven, zeide glimlachend tot de gezanten gekeerd: Heeren,
+het is goed, dat wij eens proeven van den wijn van dezen waarden
+man; misschien is die zóó, dat wij er geen berouw van zullen hebben,
+en met hen samen ging hij naar Cisti. Deze, die dadelijk een mooie
+bank uit den winkel had laten halen, verzocht hen te gaan zitten en
+zeide tot de knechts, die al vooruit kwamen om de glazen te vullen:
+Metgezellen, ga achteruit en laat mij dien dienst verrichten, want ik
+kan niet minder goed wijn mengen dan bakken. En wacht u er niet mee
+er een teug van te proeven. Bij die woorden, na zelf vier schoone en
+nieuwe bekers gespoeld te hebben, liet hij een kleine flesch van zijn
+wijn komen, waarvan hij gedienstig messer Geri en zijn metgezellen
+te drinken gaf. Het scheen hun de beste wijn, dien zij sinds lang
+gedronken hadden; daarom na hem veel geprezen te hebben kwam messer
+Geri, zoolang de gezanten daar bleven, elken morgen met hen drinken.
+
+Toen hun zaken afgedaan waren en zij tot vertrek gereed waren, gaf
+messer Geri een prachtig gastmaal, waaraan hij een groot deel van
+de eerzaamste burgers uitnoodigde en ook Cisti, die er op geenerlei
+voorwaarde wilde komen. Messer Geri beval daarop aan een van zijn
+knechts aan Cisti een kleine flesch van diens wijn te gaan vragen en er
+bij de eerste spijzen een halven beker per persoon van te schenken. De
+knecht misschien zeer aanmatigend, omdat hij nooit van dien wijn
+had kunnen drinken, nam een groote flesch, maar toen Cisti deze zag,
+zeide hij: Mijn zoon, messer Geri heeft u niet tot mij gezonden. De
+knecht beweerde herhaaldelijk het tegendeel, maar kreeg geen ander
+antwoord, keerde naar messer Geri terug en vertelde hem dit. Hierop
+antwoordde messer Geri: Ga terug en zeg hem, dat ik het deed en als
+hij u weer zoo antwoordt, vraag hem dan naar wien ik u dan zend?
+
+De knecht ging terug en zeide: Cisti, stellig zendt messer Geri
+mij toch naar u. Cisti antwoordde: Mijn zoon, dat is bepaald niet
+waar. Aan wien zendt hij mij dan? vroeg de knecht. Cisti hernam: Naar
+de Arno. [116] De knecht berichtte dit aan messer Geri en dadelijk
+gingen zijn geestesoogen hem open en sprak hij tot den knecht: Laat
+mij de flesch zien, die gij medebrengt. Nadat hij die had gezien,
+zeide hij: Cisti zegt de waarheid en na hem te hebben beschimpt liet
+hij hem een passende flesch meenemen, Cisti zag de flesch opnieuw en
+zeide: Nu weet ik zeker, dat hij u naar mij toezendt en hij vulde haar
+met genoegen. Denzelfden dag liet hij een vat met dien wijn vullen
+en liet dit zachtjes [117] naar het huis van messer Geri dragen,
+ging er vervolgens zelf heen, vond hem en zeide: Messer, ik wilde
+niet, dat gij gelooven zoudt, dat de groote flesch vanmorgen mij had
+verschrikt, maar daar het mij scheen, dat gij vergeten waart, dat ik
+mij aan u dezer dagen vertoond had met kleine flesschen, namelijk
+met wijn die niet voor de bedienden is, heb ik u dit vanochtend
+willen herinneren. Daar ik er niet langer op wil passen, heb ik u
+dien doen toekomen; doe er thans mee wat gij wilt. Aan messer Geri
+was het geschenk van Cisti zeer aangenaam en hij toonde hem zooveel
+dank als passend was en hield hem daarna steeds in eere en tot vriend.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Monna Nonna de'Pulci maakt met een vlug antwoord aan de minder
+    eerlijke scherts van den bisschop van Florence een einde._
+
+
+Toen Pampinea haar vertelling geëindigd had, en zoowel het antwoord
+als de vrijgevigheid van Cisti door allen zeer waren geprezen,
+behaagde het aan de koningin, dat Laurella daarna zou spreken,
+die vroolijk aldus met verhalen begon: Bekoorlijke donna's. Eerst
+heeft Pampinea en nu Filomena inderdaad genoeg gesproken van ons
+gebrek aan geest en de schoonheid van gevatte woorden, waartoe het
+dus niet noodig is terug te keeren. Maar behalve dat, wat al van
+antwoorden gezegd is, is hun hoedanigheid zoo, dat zij hen, die ze
+verstaat, niet meer moeten bijten als schapen en niet als de hond,
+want wanneer het woord zóó sterk bijt, dan is het geen scherts meer
+maar een beleediging. Dit deden heel goed zoowel de woorden van
+mevrouw Oretta als het antwoord van Cisti. Het is waar, dat, als men
+tot verweer spreekt en hij, die dan antwoordt, bijt als een hond,
+diegene mij niet te laken schijnt, die het eerst door een hond is
+gebeten, daar dit anders niet zou gebeurd wezen en men moet dus er op
+letten, hoe, wanneer en met wien en ook waar men schertst. Omdat een
+onzer prelaten daar geen acht op gaf, ontving hij geen minderen beet,
+dan hij gaf, wat ik u in een klein verhaal wil aantoonen. Toen messer
+Antonio d'Orso bisschop was van Florence, een waardig en wijs prelaat,
+kwam daar een catalaansch edelman, messer Dego [118] della Ratta,
+maarschalk van koning Ruberto [119]. Daar die edelman zeer schoon
+van lichaam was en een zeer groot liefhebber van vrouwen, bekoorde
+onder de andere florentijnsche donna's hem er een, die zeer schoon
+was en de nicht van een broeder des genoemden bisschops. Daar hij had
+bemerkt, dat haar echtgenoot, van hoe goede familie ook, zeer gierig
+was en slecht, kwam hij met hem overeen hem vijfhonderd goudguldens te
+geven, als hij hem een nacht met zijn vrouw zou laten slapen. Daarom
+liet hij zilveren popolijnen [120], die toen koers hadden, vergulden
+en gaf hem die na met de vrouw te hebben geslapen, hoewel het tegen
+haar zin was. Daar allen dit wisten, had de gemeene kerel er schade
+bij en spot en de bisschop als wijs man deed of hij niets er van wist.
+
+Daar de bisschop en de maarschalk veel met elkaar omgingen, zagen zij
+op Sint Johannes [121] naast elkaar rijdend de donna's loopen langs
+den weg, waar wedloopen werden gehouden, en bemerkte de bisschop een
+jong meisje, dat de tegenwoordige pestziekte ons ontnomen heeft en
+dat monna Nonna de'Pulci heette, een nicht van messer Messer Rinucci
+en dat gij alle moet gekend hebben. Het was toen een frisch en een
+mooi meisje, dat goed praatte en openhartig was van natuur.
+
+Zij wachtte sinds een oogenblik haar man bij de poort van San
+Piero. De bisschop toonde haar aan den maarschalk en toen hij bij
+haar was, legde hij zijn hand op haar schouder en sprak: Nonna, hoe
+bevalt U deze man. Gelooft gij hem te kunnen veroveren? Het scheen
+aan Nonna, dat die woorden een weinig haar eer raakten en van dien
+aard waren, dat die haar konden schandvlekken voor degenen,--en dat
+waren er vele--die ze hoorden. Daarom niet bedoelend die besmetting
+af te wisschen maar stoot om stoot te geven, antwoordde zij snel:
+Messire, misschien zou hij overwinnen, maar ik zou dan geen valsch
+geld vragen. Toen de maarschalk en de Bisschop zich gelijkelijk
+aangetast voelden, de een als dader van een oneerlijke zaak jegens
+de nicht van des bisschops broeder en de andere als degeen, die de
+beleediging trof, omdat het zijn nicht was, gingen zij zonder elkaar
+aan te zien beschaamd en zwijgend weg en spraken den heelen dag geen
+woord meer. Zoo was het dus de jonge vrouw, die gebeten werd, niet
+verboden anderen met scherts terug te bijten.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Chichibio, kok van Currado Gianfigliazzi doet tot zijn
+    redding met een vlug antwoord den toorn van Currado in lachen
+    overgaan en ontsnapt aan het kwade lot, waarmee hij door
+    Currado werd bedreigd._
+
+
+Reeds zweeg Lauretta en werd Nonna ten hoogste door allen geprezen,
+toen de koningin gelastte, dat Neifile zou volgen. Zij sprak:
+Verliefde donna's. Hoewel de zwakheid van geest dikwijls vlugge en
+nuttige en schoone woorden ingeeft aan hen, die ze zeggen al naar
+de omstandigheden, komt ook dikwijls de fortuin vreesachtige lieden
+te hulp en legt er hun opeens op de tong, die nooit met kalm brein
+door den spreker zouden kunnen gevonden worden, wat ik U door mijn
+novelle wil aantoonen. Currado Gianfigliazzi, gelijk elk van U het
+heeft kunnen hooren en zien, is altijd beschouwd geworden als een edel
+burger van onze stad. Vrijgevig en prachtlievend leidt hij een leven
+van baanderheer, liefhebbert voortdurend met honden en vogels om nu
+niet te spreken van zijn ernstiger werken. Hij had eens op een dag
+met een van zijn valken bij Peretola [122] een kraanvogel gedood en
+daar hij haar vet en jong vond, liet hij dien naar zijn kok brengen,
+die Chichibio heette, een Venetiaan, en gelastte hem dien te braden
+voor het avondmaal en haar wel te verzorgen. Chichibio, die net zoo
+nieuwbakken van hersens was als hij er uitzag, maakte den kraanvogel
+klaar, deed hem op het vuur en begon hem met ijver te braden. Toen die
+zoo goed als gaar was en er een sterke geur van af kwam, kwam er een
+vrouwtje van het land, Brunetta genaamd, waarop Chichibio zeer verliefd
+was, in de keuken en toen zij den reuk van den kraan gewaar werd en
+den vogel zag, verzocht zij Chichibio dringend er haar de dij van te
+geven. Chichibio antwoordde haar zingend: _Gij zult haar niet van mij
+hebben, donna Brunetta, gij zult haar niet van mij hebben._ Hierover
+kwaad antwoordde Brunetta: Bij het geloof in God, als gij mij haar
+niet geeft, zal je van mij nooit meer iets hebben, wat je bevalt. En
+in korten tijd wisselden zij vele woorden. Tenslotte gaf Chichibio,
+na een van de dijen losgesneden te hebben, die aan de donna om haar
+niet boos te maken. Toen de kraan daarna opgediend was voor Currado en
+een vreemdeling, dien hij had uitgenoodigd, zonder die dij, en Currado
+daarover verwonderd was, liet hij Chichibio roepen en vroeg hem wat
+daarmee gebeurd was. De domme Venetiaan antwoordde dadelijk: Signor,
+de kraanvogels hebben maar één dij en één poot. Currado antwoordde
+woedend: Wat duivel hebben ze maar een dij en een poot? Heb ik dan geen
+andere kranen dan die gezien? Chichibio ging voort: Het is, mijnheer,
+zooals ik U zeg en als het U aanstaat, zal ik het U bij de levenden
+laten zien. Currado ter wille van den vreemdeling, die bij hem was,
+wilde er verder geen woorden over hebben, maar zeide: Daar gij mij
+zegt dit te zullen aantoonen bij de levenden, iets wat ik nooit heb
+gezien of hooren zeggen, wil ik dit morgenochtend zien en zal dan
+tevreden zijn, maar ik zweer u bij het lichaam van Christus, dat,
+als het anders zal wezen, ik u zal tracteeren op een manier, dat gij
+u tot uw schade mijn naam zult herinneren, zoolang gij hier zult leven.
+
+Het onderhoud hield dus voor dien avond op en den volgenden morgen,
+zoodra het dag werd, stond Currado, die door den toorn niet had
+kunnen slapen, nog geheel prikkelbaar op en beval, dat de paarden
+werden voorgebracht en nadat hij Chichibio op een hengst had laten
+klimmen, zeide hij, terwijl hij hem naar een rivier leidde, aan welker
+oever altijd bij den dageraad kraanvogels te zien waren: Nu zullen we
+spoedig zien, wie gisterenavond gelogen heeft, gij of ik. Chichibio,
+die zag, dat de toorn van Currado nog voortduurde en dat hij zijn
+domheid bekennen moest en niet wist, hoe hij het doen moest, reed
+in den grootsten angst van de wereld naast Currado en had graag, als
+hij had gekund, willen vluchten, maar daar dit onmogelijk was, keek
+hij dan weer vooruit en dan weer achteruit en op zijde en al, wat hij
+zag, waren, meende hij, kraanvogels, die op twee pooten stonden. Maar
+ternauwernood waren zij bij de rivier gekomen of het eerste wat zij
+zagen, waren een twaalftal kranen, die allen op een poot stonden,
+gelijk zij gewoon zijn, als zij slapen. Daarom wees hij ze ijlings
+aan Currado en zeide: Gij kunt duidelijk genoeg zien, messer, dat ik
+u gisteravond de waarheid heb gezegd, dat de kraanvogels maar een dij
+en een poot hebben, als gij ziet naar hen, die daar staan. Currado
+zeide bij het zien van deze: Wacht maar, tot ik je zal toonen,
+dat ze er twee hebben en ze wat meer naderend, schreeuwde hij: _Ho,
+ho,_ door welken kreet de kraanvogels de andere poot uitstaken en na
+eenige treden begonnen te vluchten. Hierop zeide Currado tot Chichibio
+gekeerd: Hoe lijkt het, je schelm? Schijnt het je nu, dat zij er twee
+op na houden? Chichibio, geheel van streek, antwoordde, niet wetend,
+hoe het in hem opkwam: Ja, messer, maar u hebt niet _Ho, ho,_ geroepen
+tegen dien van gisteravond, want als U daartegen zoo hadt geschreeuwd,
+had die ook de andere dij en den anderen poot uitgestoken, zooals
+dezen hebben gedaan. Dit beviel zoo aan Currado, dat al zijn toorn in
+goedmoedigheid en lachen veranderde en hij sprak: Chichibio, je hebt
+gelijk; ik had dit moeten doen. Zoo vermeed Chichibio met zijn vlug
+en aardig antwoord het kwade gevolg en verzoende zich met zijn meester.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Messer Forese van Rabatta [123] en meester Giotto, de
+    schilder, komen van Mugello en bespotten elkaar onderweg over
+    hun leelijk voorkomen._
+
+
+Zoodra Neifile zweeg en de donna's veel genoegen hadden gehad in
+het antwoord van Chichibio, sprak Pamfilo naar den wil der koningin:
+Zeer geliefde donna's. Het gebeurt dikwijls, dat, gelijk de fortuin
+onder lagere beroepen soms zeer groote schatten van deugd verbergt, wat
+Pampinea kort te voren aantoonde, aldus ook in de leelijkste gedaanten
+van menschen wonderbare geest door de natuur is neergelegd. Dit blijkt
+zeer sterk bij twee onzer burgers, van wien ik u in 't kort hoop
+te spreken. Want de een, die messer Forese van Rabatta heette, was
+klein en misvormd van figuur met een plat en knorrig gezicht, zoodat
+hij bij wien ook der Baronci [124] vergeleken nog leelijk zou geweest
+zijn. Deze was zoo doorkneed in de kennis der wetten, dat hij door vele
+bekwame mannen voor een heele boekenkast van rechtsgeleerdheid werd
+gehouden. En de ander, die Giotto heette, had een zoo uitstekenden
+geest, dat er niets was in de natuur, de moeder en de oorzaak aller
+dingen door de voortdurende wenteling des hemels, dat hij niet met
+het stilet, de pen of het penseel weer kon geven, dat zij daarop niet
+slechts gelijkend maar eer de voorwerpen zelf schenen, zoodat het
+zintuig van het gezicht der menschen, er door misleid, hen die deed
+houden voor echt in plaats nagebootst. En daar hij die kunst weer in
+het volle licht heeft gesteld, die vele eeuwen begraven was onder de
+dwalingen van enkelen, die meer schilderden om de oogen der onwetenden
+te bekoren dan den geest der kenners te voldoen, kan men met recht
+hem een der stralen van Florence's glorie noemen. En dit des te meer,
+omdat hij in leven als meester onder de anderen dien roem met zooveel
+meer nederigheid verwierf, daar hij steeds weigerde meester genoemd
+te worden. Deze titel door hem verworpen omglanst hem des te meer,
+naarmate die met des te meer verlangen door hen, die minder dan hij
+kenden of door zijn leerlingen gretig werd aangenomen. Maar hoewel zijn
+kunst zeer groot was, was hij daarom nog niet van figuur of van aanblik
+mooier dan messer Forese. Maar laat ik tot de geschiedenis overgaan:
+
+Messer Forese en Giotto hadden in Mugello hun bezittingen en toen
+messer Forese de zijnen was gaan zien, in dien tijd van den zomer
+als de rechtbanken vacantie nemen en op een slecht karrepaard er heen
+ging, ontmoette hij den reeds gezegden Giotto, die eveneens de zijnen
+bezichtigd had en die naar Florence terugkeerde. Deze was noch door
+zijn paard, noch door zijn bagage beter voorzien dan de ander en
+als oude lieden vergezelden zij elkaar met langzamen gang. Gelijk
+wij het dikwijls zien gebeuren, overviel hen een plotse stortbui,
+die hen zoo spoedig ze konden deed vluchten in het huis van een boer,
+met wien zij beide bevriend en bekend waren. Maar daar de regen na
+eenigen tijd niet scheen te willen ophouden en zij denzelfden dag te
+Florence wilden zijn, leenden zij van den landman twee oude mantels
+van laken van Romagna en twee hoeden heelemaal rood van ouderdom,
+omdat er geen beteren waren en begaven zich weer op weg. Toen zij
+eenigen tijd waren voortgegaan en zich geheel doorweekt zagen en
+smerig door de modderspatten, die de paarden met de pooten in menigte
+opwierpen--wat ze er juist niet beter deed uitzien--en het weer
+wat opklaarde, begonnen zij, die lang zwijgend waren voortgegaan,
+te spreken. Messer Forese, die voortreed en naar Giotto luisterde,
+welke een zeer goed prater was, begon hem van ter zijde, van boven
+en overal te bekijken en daar hij er in elk opzicht zoo schandelijk
+en ontoonbaar uitzag, begon hij zonder eenigen eerbied voor zijn
+persoon te lachen en zeide: Giotto, als ons op dit oogenblik een
+vreemde tegemoet kwam, die u nooit zou gezien hebben, gelooit gij,
+dat hij zou wanen, in u den grootsten schilder van de wereld voor
+zich te hebben gelijk gij zijt? Giotto antwoordde  snel: Messire,
+ik geloof, dat hij het zou denken, wanneer hij u ziende, zou meenen,
+dat u het a, b, c kent. [125] Toen messer Forese dit hoorde, erkende
+hij zijn dwaling en zag zich met dezelfde munt betaald, waarmee hij
+zijn koren verkocht had.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Michele Scalza bewijst aan zekere jongelieden, dat de Baronci
+    de oudste edellieden ter wereld zijn en van de Maremma en
+    wint er een avondmaal mee._
+
+
+De donna's lachten nog om het gevatte antwoord van Giotto, toen de
+koning aan Fiammetta beval te volgen, die aldus begon te spreken:
+Jonge dames. Pamfilo, [126] door aan de Baronci te herinneren,
+die gij toevallig niet kent als hij, heeft mij een verhaal in het
+geheugen geroepen, waarin zonder van ons onderwerp af te wijken,
+u wordt aangetoond hoe groot hun adel was en daarom behaagt het mij
+u dit te vertellen.
+
+Nog niet lang geleden was er in onze stad een jonkman, Michele
+Scalza genaamd, die de aardigste en aangenaamste mensch ter wereld
+was en die de nieuwste nieuwtjes bij de hand had. Daarom zorgden
+de florentijnsche jongelieden er wel voor hem in hun gezelschap te
+hebben. Toen hij op een goeden dag met eenigen van hen te Mont' Ughi
+was, deed zich onder hen de vraag op wie de edelste en oudste lieden
+van Florence waren. Enkelen van hen beweerden, dat het de Uberti's
+waren, en anderen de Lamberti's en deze die en gene weer anderen,
+naar het hun inviel. Scalza hoorde deze, glimlachte en sprak: Ga heen,
+simpelen, die jullie bent, gij weet niet, wat ge zegt: de edelste
+en oudste lieden niet van Florence maar van de heele wereld en van
+de Maremma [127] zijn de Baronci en alle philosoofjes en elk, die
+ze kent, zijn het er met mij over eens. En opdat gij begrijpt, dat
+ik van geen anderen dan van hen spreek, zeg ik u, dat ik de Baronci
+bedoel, uw buren van Santa Maria Maggiore. Toen de jongelieden, die
+van hem iets anders verwachtten, dit hoorden, begonnen zij allen met
+hem te spotten en zeiden: Gij scheert met ons den gek, alsof wij de
+Baronci niet zouden kennen als gij. Scalza zeide: Neen, bij de heilige
+Evangeliën, ik zeg integendeel de waarheid, en indien er iemand onder
+u is, die er een avondmaal om wil verwedden om dit aan te bieden aan
+hem, die overwint, met de zes kameraden, die hem bevallen, zal ik mij
+gaarne daartoe verbinden en nog meer: ik zal mij er bij onderwerpen
+aan het oordeel van elk, dien gij wilt. Een van hen, Neri Mannini
+sprak: Ik ben bereid om dit avondmaal te wedden en nadat zij het er
+over eens waren geworden tot rechter Piero di Fiorentino te nemen,
+in wiens huis zij woonden, gingen zij naar hem toe en al de anderen
+om Scalza te zien verliezen en hem te plagen en vertelden alles,
+wat door hem gezegd was.
+
+Piero, die een voorzichtig jongmensch was en die eerst de woorden van
+Neri had aangehoord, keerde zich daarna tot Scalza en zeide: En hoe
+kunt gij bewijzen, wat gij beweert? Scalza antwoordde: Wat? Ik zal
+het zóó bewijzen, dat niet alleen gij, maar hij, die het ontkent,
+zal zeggen, dat ik de waarheid vertel. Gij weet, dat, naarmate het
+geslacht van menschen ouder is, het ook als edeler beschouwd wordt
+en daarvan was juist zoo pas onder hen sprake en de Baronci zijn
+ouder dan eenige andere familie, zoodat zij edeler zijn en als ik
+bewijs, dat zij de oudsten zijn, zal ik zonder twijfel bij de zaak
+hebben overwonnen. Gij moet weten, dat de Baronci al geschapen zijn
+door God den Heer in den tijd, dat hij schilderen begon te leeren,
+maar de anderen in den tijd, toen Hij het kon. En om te weten, dat
+ik hierin de waarheid zeg, herinner u daartoe de Baronci en de andere
+menschen; waar gij alle anderen kunt zien met goed gebouwde gezichten
+en behoorlijk van verhoudingen, kunt gij de Baronci zien: den een met
+een heel lang en smal gelaat, den ander met een buitengewoon breed
+gezicht en dezen met een heelen langen neus en dien met een korten en
+genen met de kin vooruit en om zich zelf gebogen en met kaken, welke
+die van een ezel schijnen. En deze heeft het eene oog grooter dan het
+andere en die nog het eene lager dan het andere gelijk de gezichten
+plegen te wezen, welke de kinderen maken, als zij pas beginnen teekenen
+te leeren. Daaruit, zooals ik reeds zeide, blijkt voldoende, dat God
+de Heer ze maakte toen hij leerde schilderen, zoodat zij aldus ouder
+zijn dan de andere lieden en daardoor adellijker. Hierover dachten toen
+zoowel Piero, die scheidsrechter was als Neri, die om het avondmaal
+had gewed en ieder ander en nadat zij de geestige redeneering van
+Scalza hadden gehoord, begonnen allen te lachen en te bevestigen,
+dat Scalza gelijk had en dat hij het avondmaal gewonnen had en dat
+voorzeker de Baronci de edelste en de oudste familie waren niet slechts
+van Florence, maar van de wereld en van de Maremma. En het is daarom,
+dat Pamfilo, die de leelijkheid van het gezicht van messer Forese
+wou weergeven, met recht had gezegd, dat hij leelijk had geschenen
+naast een der Baronci.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Madonna Filippa wordt door haar echtgenoot met een minnaar
+    gevonden en voor de rechtbank geroepen. Zij bevrijdt zich
+    met een vlug en aardig antwoord en doet de wet wijzigen._ [128]
+
+
+Reeds zweeg Fiammetta en nog lachte iedereen om de nieuwe redeneerwijze
+door Scalza gebruikt om boven allen de Baronci tot den adel te rekenen,
+toen de koningin aan Filostrato beval te vertellen en hij begon te
+zeggen: Waardige donna's. Het is een schoone zaak in alle opzichten
+goed te kunnen spreken, maar ik vind dit het schoonste het dáár te
+kunnen doen, waar de noodzakelijkheid het vereischt. Dit verstond
+een edelvrouw, waarvan ik wil spreken, die niet alleen haar hoorders
+tot vroolijkheid en lachen bracht, maar zich uit de strikken van een
+smadelijken dood losmaakte gelijk gij zult hooren.
+
+In de gemeente van Prato bestond vroeger een wet, waarlijk niet minder
+schandelijk dan hard, welke zonder eenig onderscheid te maken beval,
+dat de vrouw verbrand moest worden, welke door den echtgenoot met een
+minnaar op overspel werd betrapt evenals die, welke voor geld met een
+ander man gevonden werd. Terwijl die wet bestond, werd een edelvrouw,
+schooner en verliefder dan welke andere ook, die madonna Filippa
+heette, in haar eigen kamer op een nacht gevonden door Rinaldo de'
+Pugliesi, haar man, in de armen van Lazzarino de' Guazzagliotri,
+een adellijk en knap jonkman uit die gemeente, dien zij meer dan
+zich zelf lief had. Toen Rinaldo dat zag, weerhield hij zich zeer
+verwoed ternauwernood ze na te zitten en ze te vermoorden en indien
+hij niet aan zich zelf getwijfeld had, had hij het, den aandrang van
+zijn toorn volgend, gedaan. Daar hij zich daarvan weerhouden had,
+kon hij zich niet bedwingen dat te wenschen door de wet van Prato,
+wat hem zelf niet veroorloofd was teweeg te brengen, namelijk
+den dood van zijn vrouw. En daar hij om de schuld van de donna te
+bewijzen genoegzame gegevens had, liet hij, zoodra het dag werd,
+zonder verder raad in te winnen en de vrouw te hebben aangeklaagd,
+haar voor het gerecht roepen. De donna, die een groot hart had, gelijk
+gewoonlijk zij plegen te hebben, die van nature hartstochtelijk zijn,
+was, hoewel haar ouders en vrienden het haar afraadden, geheel gereed
+te verschijnen en zij wilde liever door de waarheid te bekennen met
+sterke ziel sterven dan laf vluchten, bij verstek veroordeeld in
+ballingschap leven en zich onwaardig toonen jegens zulk een minnaar,
+in wier armen zij den verloopen nacht had doorgebracht.
+
+Terwijl zij vergezeld was van een groot aantal donna's en mannen, en
+door allen werd aangeraden te ontkennen, vroeg zij voor den magistraat
+met een flink gelaat en een vaste stem, wat hij van haar wilde. De
+magistraat, die haar aanzag en vond, dat zij zeer schoon was en
+van zeer lofwaardige manieren en gelijk haar woorden het getuigden,
+van grooten moed, begon medelijden met haar te krijgen en vreesde,
+dat zij dat zou bekennen, waardoor hij haar moest doen sterven,
+terwijl hij haar eer wilde redden. Maar toch, daar hij zich niet kon
+onthouden haar te vragen, wat hem haar had doen dagvaarden, zeide
+hij tot haar: Madonna, gelijk gij ziet, is hier Rinaldo, uw man en
+hij beklaagt zich over U, van wie hij zegt, dat hij U met een ander
+man op echtbreuk heeft betrapt; en daarom vraagt hij, dat ik volgens
+een wet hier geldig, U daarvoor straf door U te doen sterven; maar ik
+kan dat niet doen, wanneer gij het niet bekent en pas daarom wel op
+wat gij antwoordt en zeg mij of het waar is, waarvan Uw echtgenoot U
+beschuldigt. De donna, zonder een oogenblik te vreezen, antwoordde
+met zeer bekoorlijke stem: Messire, het is waar, dat Rinaldo mijn
+echtgenoot is en dat hij mij in den afgeloopen nacht in de armen
+vond van Lazzarino, waarin ik door de goede en volmaakte liefde,
+die ik hem toedroeg, dikwijls was en dit zal ik nooit ontkennen,
+maar gelijk ik zeker ben, dat U bekend is, moeten de wetten gelijk
+zijn en gemaakt met de toestemming van hen, op wien zij betrekking
+hebben. Dat gebeurt evenwel niet, daar zij alleen de arme vrouwen
+dwingt, welke veel beter dan de mannen voor vele wetten bevoegd zouden
+zijn. En bovendien heeft geen enkele donna, toen die wet gemaakt werd,
+er niet alleen geen toestemming bij gegeven, maar geen een werd er
+bij geraadpleegd; daarom mag men die terecht slecht noemen. En indien
+gij daar de uitvoerder van wilt zijn ten koste van mijn lichaam en
+ziel, ben ik tot Uw beschikking, maar eer gij voortgaat met eenige
+zaak te beoordeelen bid ik U, dat gij mij een kleine gunst bewijst,
+namelijk dat gij mijn man vraagt of ik elken keer en zooveel keer
+als hem beviel zonder ooit te weigeren uit mij zelf mij hem geheel
+overgaf of niet. Hierop antwoordde Rinaldo zonder af te wachten, wat
+de rechter zou vragen, haastig, dat de vrouw zonder eenigen twijfel
+aan elk verlangen van hem geheel tot zijn genoegen had voldaan. Dan,
+vervolgde de donna gevat, mijnheer de rechter, indien hij altijd
+van mij heeft gekregen, wat hij noodig had en begeerde, wat moest
+ik of wat moet ik doen met wat hij mij vrij laat? Moet ik dat aan de
+honden voor werpen? Is het niet beter er een edelman mee te dienen,
+die mij meer dan zich zelf lief heeft dan het verloren te doen gaan
+of het te laten bederven?
+
+Bij dit onderzoek van zulk een bekende vrouw waren alle bewoners van
+Prato toegeloopen, die na deze geestige vraag lachend als met één stem
+schreeuwden, dat de donna gelijk had. Op aanraden van den rechter,
+veranderde men de wreede wet zóó, dat deze alleen betrekking had op
+die vrouwen, welke voor geld ontrouw werden. Rinaldo verliet verlegen
+het verhoor en de donna ging in glorie vroolijk naar huis.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Fresco dringt bij zijn nicht aan niet in een spiegel te
+    kijken, wanneer haar het zien van leelijke menschen hinderde._
+
+
+De novelle verhaald door Filostrato trof de harten van de donna's met
+eenige schaamte en zij gaven er met een eerbaren blos zichtbaar op
+hun gelaat blijk van en toch konden zij zich ternauwernood van lachen
+onthouden. Toen hij tot het einde gekomen was, keerde de koningin
+zich tot Emilie en gelastte, dat die zou volgen. Deze verhief zich,
+alsof zij uit den slaap opstond en begon zuchtend: Verliefde,
+jonge dames. Omdat een langdurige gedachte mij hier ver vandaan
+heeft gevoerd, zal ik gedwongen zijn onze koningin te gehoorzamen,
+misschien met een korter historie dan wanneer ik met mijn geest hier
+aanwezig was geweest. Ik zal u de zotte dwaling vertellen van een
+meisje, dat door een scherts van een harer ooms zou verbeterd zijn,
+zoo zij verstandig genoeg was geweest hem te hebben begrepen.
+
+Een zekere Fresco van Celatico had een nicht, schertsend Ciesca
+genaamd, die hoewel zij schoon was van vorm en gelaat, toch niet zoo
+engelachtig was als dikwijls het geval is en zich zoo edel waande,
+dat zij gewoon was mannen, vrouwen en alles te laken, zonder er op
+te letten, dat zij zelf onbehagelijker en driftiger dan eenige andere
+donna was. Zij was zoo trotsch, alsof zij tot de dynastie der koningen
+van Frankrijk behoord had. Als zij op straat liep, scheen zij zoo
+sterk de lucht van verbrand vuil te ruiken, dat zij niets deed dan
+haar neus snuiten, alsof zij bij iedereen stank bespeurde. Bovendien
+had zij nog vele andere, hinderlijke manieren. Zij ging eens naar huis
+teruggekeerd, waar Fresco was, zitten, vol landerigheid en deed niets
+dan zuchten. Fresco vroeg haar: Ciesca, waarom zijt gij, terwijl het
+heden feest is, zoo spoedig naar huis terug gekeerd? Zij antwoordde
+geheel uit de hoogte door zotheid: Omdat ik geloof, dat er nooit op de
+wereld zooveel onaangename en vervelende menschen zijn geweest als nu;
+er is er niet een op straat of die mishaagt mij als de duivel. En ik
+geloof niet, dat er een vrouw op de wereld is, wien het hinderlijker
+is al die nare gezichten te zien en om daar niet naar te kijken ben
+ik naar huis gegaan.
+
+Fresco, wien de manieren van zijn nicht zeer hinderden, antwoordde:
+Meisje, als de onaangename gezichten je zoo verdrieten en je toch
+blijmoedig wilt leven, kijk dan nooit in den spiegel. Maar zij van
+ziel zoo hol als een riet en die Salomo meende te evenaren, verstond
+de ware beteekenis der scherts van Fresco niet beter dan een schaap:
+Integendeel, zeide zij, ik wil mij zelf zien als de andere vrouwen
+en zoo bleef zij in haar stompzinnigheid en is nog zoo.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Guido Cavalcanti beleedigt in beleefde termen zekere
+    florentijnsche ridders, die hem hadden verrast._
+
+
+Toen de koningin bemerkt had, dat Emilia haar verhaal had verteld en
+dat behalve degeen, die het voorrecht had, het laatst te spreken,
+zij dit nog moest doen, begon zij aldus: Lieve donna's. Hoewel gij
+mij twee van de novellen ontnomen hebt, die ik wilde verhalen, is er
+mij één overgebleven, waarvan het slot een zoo aardig antwoord bevat,
+dat er misschien nooit een met zulk een diepen zin gezegd is.
+
+Gij moet dan weten, dat er vroeger in onze stad veel schoone
+en lofwaardige gebruiken bestonden, waarvan er slechts een is
+overgebleven, dank zij de gierigheid, die tegelijk met den rijkdom
+is toegenomen en de eersten er uit verdreven heeft. Een van die
+gewoonten was, dat de edellieden zich op verschillende plaatsen in
+Florence verzamelden en groepen vormden en slechts hen toelieten,
+die de kosten konden dragen. Zij hielden dan bij den een, dan bij
+den ander open tafel. Zij noodigden dikwijls vele vreemde edellieden
+en ook burgers uit. Eens per jaar minstens kleedden zij zich op
+dezelfde wijze en de adellijksten reden te paard, hielden wapenspelen
+en dikwijls bij voorname feesten of als een of ander blij bericht
+van overwinning of van iets anders de stad had bereikt. Onder deze
+gezelschappen was er een van messer Betto Brunelleschi [129], messer
+Betto, die met zijn metgezellen dikwijls zijn best had gedaan, Guido,
+den zoon van Cavalcante de'Cavalcanti te halen, omdat hij behalve
+een der beste redenaars ter wereld een uitstekend natuur-philosoof
+(het gezelschap gaf daar weinig om) en heel aardig was, wel bemind,
+zeer bespraakt en omdat hij beter wist, wat hem paste dan welk edelman
+ook. Hij was zeer rijk en wist volgens alle eischen te ontvangen. Maar
+messer Betto was er bij hem nooit in geslaagd dit gedaan te krijgen
+en hij en zijn kameraden geloofden, dat het kwam, omdat Guido in
+zijn bespiegelingen zeer afgezonderd van de menschen leefde. En omdat
+hij in eenige opzichten van de meening der Epicuristen was, zeide de
+groote menigte, dat hij met zijn bespiegelingen geen ander doel had
+dan om te bevinden, dat er geen God was.
+
+Eens was Guido vertrokken van den Tuin van San Michele en langs de
+renbaan van Adimari tot San Giovanni gekomen. Er waren toen rondom San
+Giovanni groote graven in marmer en steen, die thans zich bevinden in
+Santa Reparata. Toen hij tusschen de zuilen van porfier [130] gekomen
+was, en die graven en de poort van San Giovanni, welke gesloten was
+kwam messer Betto met zijn gezelschap over het Santa Reparata-plein en
+toen ze Guido tusschen die graven zagen, zeiden ze: Laten we hem eens
+plagen. Ze gaven hun paarden de sporen, alsof zij voor de grap een
+aanval op hem deden, waren achter hem, voor hij het merkte en zeiden
+hem: Guido, gij weigert ons gezelschap, maar kijk, als gij bevonden
+zult hebben, dat God niet bestaat, wat zult gij dan doen? Hierop
+antwoordde Guido vlug, die zich door hen ingesloten zag: Heeren, u
+kunt mij bij u thuis zeggen, wat gij wilt, en nadat hij zijn hand op
+een van die graven had gelegd, die groot waren, sprong hij er licht
+over heen en kwam aan den anderen kant en ging van hen bevrijd heen.
+
+Zij keken elkander aan en zeiden tegen elkander, dat Guido zijn hoofd
+verloren had en dat, hetgeen hij gezegd had, niets beteekende, omdat
+het er zóó mee stond, dat zij daar niets meer te vertellen hadden
+dan alle andere burgers en Guido niet minder dan een van hen. Messer
+Betto keerde zich toen tot hen en zeide: Gij zijt leeghoofden,
+als gij niet hebt begrepen, dat hij goed en in weinige woorden de
+grootste beleediging van de wereld heeft gezegd. Want deze graven
+zijn de huizen der dooden, omdat de dooden daarin liggen en blijven,
+welke hij onze huizen noemt om ons te toonen, dat wij en de andere
+menschen dwazen en en ongeletterden zijn vergeleken bij hem en andere
+wetenschappelijke mannen en minder dan dood zelfs en daarom zegt hij,
+zijn wij tehuis. Toen begreep ieder met schaamte, wat Guido had willen
+zeggen; nooit hinderden zij hem meer en hielden van af dat oogenblik
+messer Betto voor een slim en verstandig ridder.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Broeder Cipolla belooft aan een paar boeren, hun een veer
+    te toonen van den engel Gabriël. Hij vindt daarvoor in de
+    plaats kolen en hij zegt hun, dat het die zijn, waarmee Sint
+    Laurentius geroosterd is._ [131]
+
+
+Toen ieder met vertellen gereed was, wist Dioneo, dat het zijn beurt
+was. Daarom geen plichtgevoel afwachtend, legde hij allen stilte
+op, die het scherpe woord van Guido prezen en begon: Bekoorlijke
+donna's. Hoewel ik het voorrecht heb te zeggen, wat mij het meest
+behaagt, wil ik heden niet afwijken van onderwerp, waarover gij allen
+zeer verstandig gesproken hebt. Maar ik wil u aantoonen met welk een
+voorzichtigheid en onverwacht een der broeders van Santo Antonio aan
+een strik ontsnapte hem door twee jongelieden gespannen.
+
+Certaldo is een burcht in den Val d'Elsa in ons graafschap gelegen,
+dat, hoe klein ook, vroeger door edele en welgestelde lieden werd
+bewoond. Daar hij er veel geld kreeg, had frate Cipolla een der
+broeders van Santo Antonio de gewoonte er eens per jaar langen
+tijd heen te gaan, om er de aalmoezen, gegeven door stommelingen,
+in te zamelen. Hij was er gezien niet minder om zijn naam dan door
+vroomheid, daar die plaats de best bekende uien [132] voortbrengt van
+geheel Toscane. Cipolla was klein van gedaante, rood van haar, van een
+vroolijk uiterlijk, een gezellig man en behalve dat, hoewel hij niets
+wist, was hij zoo'n goed en handig spreker, dat wie hem niet kende,
+hem niet slechts voor een groot redenaar zou gehouden hebben, maar
+voor Cicero zelf of misschien voor Quintilianus en daarom was hij van
+allen in die streek de vertrouwde, de vriend of de beschermer. Daar
+hij volgens zijn gewoonte op een Zondagmorgen in de maand Augustus
+gekomen was en de mannen en de vrouwen van de naburige dorpen in de
+hoofdkerk naar de mis waren gegaan, sprak hij: Dames en heeren. Het
+is uw gewoonte elk jaar aan de armen van baron messer Santo Antonio
+van uw graan en haver te sturen elk naar zijn vermogen en vroomheid,
+opdat de zalige Santo Antonio Uw ossen en ezels en varkens en schapen
+onder zijn bescherming neemt. En in het bijzonder betaalt gij hen,
+die bij onze broederschap zijn ingeschreven, den kleinen cijns, die men
+eens per jaar opbrengt. Ik ben door mijn meerdere, dat is de heer abt,
+gezonden om U daaraan te herinneren en daarom met Gods zegen, als gij
+de klokken zult hooren luiden na den noen, zult gij hier komen buiten
+de kerk, waar ik ook tot U zal spreken en gij het kruis zult kussen. Ik
+ken U allen als zeer devoot jegens den baron, messer Antonio, en zal U
+door bijzondere genade een zeer heilig en zeer schoon reliek toonen,
+dat ik zelf uit het Heilige Land van over zee hebt meegebracht, een
+der veeren van den engel Gabriel, die in de kamer van de Maagd Maria
+achterbleef, toen hij haar de Boodschap bracht in Nazareth. Er waren,
+toen broeder Cipolla deze woorden sprak, twee zeer sluwe jongelieden
+in de kerk, Giovanni del Bragoniera en Biagio Pizzini. Nadat zij een
+weinig gelachen hadden over het reliek van broeder Cipolla, stelden
+zij elkaar voor, hoewel zij met hem bevriend waren hem met die veer
+een poets te bakken.
+
+Zij wisten, dat broeder Cipolla dien ochtend in het kasteel ontbeet
+met een van zijn vrienden en zoodra zij hem daar aan tafel bemerkt
+hadden, gingen zij naar de herberg, waar de monnik was afgestapt na
+overeengekomen te zijn, dat Biagio den knecht van broeder Cipolla
+aan de praat moest houden en Giovanni dan onder de bagage van den
+broeder naar die veer zou zoeken en die stelen. Broeder Cipolla had
+een knecht, Guccio Balena, door anderen Guccio Imbratta en Guccio
+Porco genaamd. Hij was zoo leelijk, dat Lippo Topo nooit zijn
+gelijke geschilderd heeft. Broeder Cipolla maakte er dikwijls met
+zijn gezelschap gekheid over en zeide van hem: Mijn knecht bezit
+negen eigenschappen en als een in het bezit was geweest van Salomo,
+Aristoteles of Seneca, was die voldoende geweest om hun deugd, hun
+verstand en hun heiligheid te bederven. Denk eens na en hij heeft
+er negen, die er noch deugd, noch verstand, noch heiligheid op na
+houdt. Als men hem soms vroeg naar die negen dingen, antwoordde hij,
+die ze op rijm had gebracht: Hij is langzaam, vuil en leugenachtig,
+slordig, ongehoorzaam, kwaadsprekend, zorgeloos, zonder geheugen
+en ongemanierd. Bovendien heeft hij nog andere ondeugden, waarover
+het beter is te zwijgen. En het lachwekkendst is, dat hij overal een
+vrouw wil nemen en een huis huren. Omdat hij een grooten, zwarten en
+glanzenden baard heeft, gelooft hij zoo mooi te zijn en aardig, dat
+alle vrouwen die hem zien, verliefd op hem worden en als men hem liet
+gaan, zou hij ze naloopen, tot hij er zijn gordel bij verloor. Het
+is waar, dat hij voor mij een groote steun is, omdat er niemand is,
+hoe vertrouwelijk hij ook met mij mee spreekt, of mijn knecht moet
+er het zijne van weten en vraagt men mij iets, dan is hij zóó bang,
+dat ik niet zal weten te antwoorden, dat hij dadelijk ja of neen zegt,
+al naar hij 't het best acht. Broeder Cipolla had hem in de herberg
+achtergelaten en hem gelast op te passen, dat niemand zijn knapzakken
+zou aanraken, omdat zich daarin heilige dingen bevonden. Maar Guccio
+Imbratta, die nog verlangender was in de keuken te zijn dan een
+nachtegaal op de groene takken en vooral als hij er een dienstmeid zag,
+had in dien van den waard er een gevonden vet, dik, klein en mismaakt
+en met een paar borsten, die twee mestmanden leken en met een gezicht,
+dat aan de Baronci herinnerde, en erg zweetend, smerig en berookt;
+daarop wierp hij zich als een gier op aas en liet de kamer van broeder
+Cipolla in den steek. Hoewel het Augustus was, ging hij bij het vuur
+zitten, begon met haar, die Nuta heette, een gesprek, zeide, dat hij
+volgens getuigenis van een procureur edelman was en dat hij meer dan
+duizende florijnen rijk was, zonder te rekenen wat hij aan anderen
+schuldig was en dat hij tot meer in staat was dan God zelf. Zonder
+te letten op haar muts, waarop zulk een laag vet was, dat zij er den
+soepketel van Altopascio [133] mee had kunnen klaar maken, en op haar
+verscheurde en gelapte schort. Om haar hals en oksels zat vuil zweet
+en meer vlekken en kleuren dan ooit tartaarsche of indische kleeden
+vertoonden en hij zeide haar, alsof hij heer van Castiglione was, dat
+hij haar goed wilde kleeden, haar uit die ellende bevrijden anderen
+te dienen en haar de hoop te geven op meer fortuin en vele andere
+dingen. En hoewel hij het op zeer welgezinden toon zeide, verging
+het in den wind en er bleef niets van over gelijk de schoonsten van
+zijn ondernemingen. De twee jongelieden vonden aldus Guccio Porco
+[134] met Nuta bezig. Verheugd door die omstanstandigheid, traden
+zij in de kamer van broeder Cipolla; het eerste wat zij zochten,
+was de knapzak, waarin de veer lag. Toen zij die openden, vonden zij
+een klein kistje; zij ontsloten dit, ontdekten er een veer in uit
+een papagaaienstaart en meenden, dat dit degene moest zijn, die hij
+beloofd had te vertoonen. En allicht kon hij dat in die tijden doen
+gelooven, omdat nog niet de weeldeartikelen van Egypte, tenzij in een
+klein deel in Toscane waren ingevoerd en zij hadden zelfs nog nooit
+van papagaaien gehoord. De jongelingen, blijde die veer gevonden te
+hebben, namen die mede en het kistje vulden zij met kolen, die zij in
+een hoek in de kamer zagen. Na het weer te hebben gesloten gingen zij,
+ongezien, verheugd heen. De onnoozele menschen, die in de kerk waren,
+vernamen, dat zij na den noen de veer van de engel Gabriël zouden
+zien. De eene buurman vertelde het aan gene en de eene buurvrouw
+aan de andere en zoodra ieder had gemiddagmaald; liepen zij naar het
+kasteel en vonden er ternauwernood plaats en wachtten af om die veer
+te zien. Broeder Cipolla, die goed gegeten had en een weinig geslapen
+en de menigte boeren zag, beval aan Guccio Imbratta te zeggen, dat hij
+met de heiligenklokjes naar het slot zou opklimmen en zijn knapzakken
+zou brengen. Guccio rukte zich met moeite uit de keuken van Nuta en
+ging met de gevraagde dingen naar boven. Toen hij daar was aangekomen,
+ging hij op last van frater Cipolla naar de deur van de kerk en begon
+met kracht de klokken te luiden.
+
+Frate Cipolla begon, daar hij er niets van had gemerkt, dat zijn bagage
+veranderd was, zijn preek en zeide tot staving van de feiten vele
+woorden. Hij moest nu de veer vertoonen, zeide met groote plechtigheid
+het _Confiteor_ op, liet twee toortsen aansteken, wikkelde zacht het
+taf los en na eerst zijn kap te hebben afgenomen haalde hij het kistje
+te voorschijn. Eerst sprak hij eenige zinsneden uit tot lof en eer van
+den engel Gabriël en van zijn reliek en opende toen het kistje. Hij zag
+het met kolen gevuld en dacht, dat Guccio Baleta hem dat niet geleverd
+had, omdat hij hem er niet toe in staat rekende en hij schold hem even
+uit, omdat hij het zoo slecht bewaakt had en begreep, dat anderen hem
+dit hadden gedaan, maar hij vervloekte in stilte zich zelve, dat hij
+het bewaren van zijn goed had opgedragen aan hem, dien hij kende als
+slordig, ongehoorzaam, zorgeloos en kort van geheugen. Doch zonder
+van kleur te verschieten hief hij het gelaat en de handen ten hemel en
+sprak luide: O Heer, steeds zij uw macht geprezen. Hij sloot het kistje
+en sprak tot de menigte: Dames en heeren. Gij moet weten, dat ik, toen
+ik nog zeer jong was, door mijn meerdere gestuurd werd naar dat deel
+der wereld, waar de zon opgaat en mij werd opzettelijk gelast, dat ik
+zou zoeken tot ik er de bullen van den grooten Porcellana zou vinden,
+welke hoewel ze niets kosten om ze zegelen, meer voor anderen van nut
+zijn dan voor ons. Ik ging op reis, vertrok uit Vinegia en kwam langs
+den Burcht der Noordoostwinden, reed vandaar door het koninkrijk van
+Garbo en Baldacca, bereikte Parione en vandaar uit, niet zonder dorst,
+kort daarna Sardigna. Maar waarom zal ik u van alle landen spreken,
+die ik heb doorzocht! Ik kwam, nadat ik het kanaal was overgestoken,
+den arm van San Giorgio genaamd, in Truffia [135] en Ruffia [136],
+zeer bevolkte rijken en vandaar kwam ik in het gebied van Menzogna
+[137], waar ik vele van onze broeders en van andere godsdiensten vond,
+die allen den arbeid ontweken uit liefde tot God en zich om weinig
+bekommerden, mits zij er voor zich zelf voordeel in zagen en veel
+geld verkwistten. Vandaar trok ik naar het gebied der Abruzzen [138],
+waar de mannen en vrouwen op klompen over de bergen gaan en de varkens
+met hun eigen darmen aankleeden [139] en dicht daarbij vond ik lieden,
+die het brood op stokken en den wijn in zakken dragen. Vandaar kwam ik
+bij de bergen van Bacchus, waar alle wateren naar beneden loopen en in
+korten tijd drong ik zoo ver door, dat ik India Pastinaca bereikte,
+waar ik u zweer bij mijn ordekleed, dat ik de snoeimessen [140] zag
+vliegen, iets ongeloofelijks. Maar dit kan mij zelfs Maso del Saggio
+niet ontstrijden, den grooten koopman, dien ik daar vond, die noten
+kraakte en de schalen als afval verkocht. Maar omdat ik niet vinden
+kon, wat ik zocht, keerde ik terug en kwam in het Heilige Land, waar
+in den zomertijd het oudbakken brood vier denari kost en het versche
+voor niets wordt verkocht. En daar vond ik den eerwaardigen vader,
+messer Nonmiblasmete Sevoipiace [141], den allereerwaardigsten
+patriarch van Jerusalem, die uit eerbied voor het ordekleed van
+baron messire Sint Antonius wilde, dat ik al de heilige relieken
+zag, die hij bij zich had. En er waren er zooveel, dat ik, zoo ik ze
+allen wilde tellen, tot verscheidene duizenden zou komen. Maar toch
+om U niet zonder troost te laten, zal ik U er eenigen noemen. Eerst
+toonde hij mij den vinger van den Heiligen Geest zoo volledig en gaaf,
+als die ooit is geweest en de kuif van den Serafijn, die aan Sint
+Franciscus verscheen en een der nagels van de Cherubijnen, een der
+ribben van het vleesch geworden Woord aan de vensters uitgestald,
+kleeren van het katholieke Heilig Geloof, eenige stralen der Ster,
+die aan de drie Magiërs in het Oosten verscheen, een flesch vol zweet
+van den heiligen Michael, toen hij tegen den Duivel vocht, de kaak als
+doodsbeen van Sint Lazarus en anderen. En daar ik hem gul een afschrift
+schonk der plagiaten van Monte Morello in de volkstaal en van eenige
+hoofdstukken van Caprezio, die hij lang had gezocht, maakte hij mij
+deelgenoot van zijn heilige relieken en gaf mij een der nagels van
+het Heilige Kruis en een klein fleschje gevuld met een weinig klank
+der klokken van den tempel van Salomo, de veer van den engel Gabriël,
+waarvan ik U gesproken heb en een der klompen van San Gherardo da
+Villa Magna, welke ik onlangs te Florence aan Gherardo van Bonsi gaf,
+die er een zeer grooten eerbied voor heeft. Ook gaf hij mij kolen,
+waarop de gelukzalige martelaar Sint Laurentius gebraden werd. Deze
+dingen heb ik alle meegebracht en ik heb ze allen bij mij.
+
+Het is waar, dat mijn meerdere mij nooit heeft toegestaan die te
+vertoonen, voor hij er zeker van was, dat ze echt waren. Maar nu
+het door zekere wonderen van hen uitgegaan en door brieven ontvangen
+van den Patriarch zeker is, heeft hij mij dit veroorloofd, maar ik,
+bevreesd ze aan anderen toe te vertrouwen, draag die altijd bij
+mij. Ik draag de veer van den engel Gabriel, opdat die niet bederft,
+in een kistje en de kolen, waarop San Lorenzo gebraden werd in een
+ander. Dezen zijn zoo aan elkaar gelijk, dat ik dikwijls het eene voor
+het andere aanvat; dat is mij nu gebeurd, want ik dacht het kistje
+met de veer te hebben meegenomen en nu heb ik dat meegedragen met de
+kolen. Ik geloof niet, dat dit het gevolg alleen van een dwaling is
+maar Gods wil, daar ik mij herinner, dat het feest van San Lorenzo
+binnen twee dagen plaats heeft. En daar God wenschte, dat ik door U
+de kolen te toonen, waarmee hij gebraden is, in Uw zielen weer het
+vuur der vroomheid doe opvlammen, heeft Hij mij de gezegende kolen
+bedropen van de vochten uit dat heilige lichaam doen meenemen.
+
+Daarom, gezegende zonen, neem Uw kappen af en nader vroom om ze te
+aanschouwen. Maar weet eerst, dat elk, die door die kolen gemerkt wordt
+met het teeken des Kruises, het heele jaar er zeker van kan zijn, dat
+het vuur hem niet zal aanraken zonder dat hij het voelt. Na die woorden
+zong hij een loflied voor San Lorenzo, opende het kistje en toonde
+de kolen. Toen de dwaze menigte met vrome bewondering alles had gade
+geslagen, drongen allen naar broeder Cipolla en gaven hem een beter
+offerande dan gewoonlijk. Broeder Cipolla begon met de kolen in de
+hand op de witte hemden, op de keurslijven en de sluiers der vrouwen
+de grootste kruisen te trekken, die er op konden staan, denkend,
+dat hoe meer die versleten, hoe meer ze het kistje met geld zouden
+vullen gelijk hij meermalen ondervonden had. Na op die wijze niet dan
+tot zijn grootste voordeel al de Certaldeezen te hebben bekruist,
+deed hij door zijn tegenwoordigheid van geest hen de bedrogenen
+blijven, die hem voor den mal dachten te houden. Zij waren bij de
+preek tegenwoordig geweest en daar zij het nieuwe verdedigingsmiddel,
+door hem aangewend, hadden gehoord, hadden zij zoo gelachen, dat zij
+dachten hun kaken er bij te verliezen. En toen de menigte vertrokken
+was, gingen zij naar hem toe en bekenden met genoegen, wat zij hadden
+uitgehaald en gaven hem zijn veer terug, welke hem het volgende jaar
+niet minder opbracht dan dien dag de kolen.
+
+Deze historie schonk aan het heele gezelschap groot genoegen en vermaak
+en het meest toen broeder Cipolla sprak van zijn pelgrimstocht en
+over de relieken door hem aanschouwd en medegebracht. De koningin zag
+haar heerschappij geëindigd en stond op, nam den krans en plaatste
+dien lachend op het hoofd van Dioneo en zeide: Het is tijd, Dioneo,
+dat gij een weinig den last gewaar wordt van donna's te regeeren en
+te leiden. Wees dus koning en bestuur ons aldus, dat als uw rijk uit
+is, wij U moeten prijzen. Dioneo antwoordde met een lach, de kroon
+aanvaardend: Gij kunt er reeds velen gezien hebben, ik meen koningen
+van het schaakbord, die meer waard zijn dan ik, maar zeker, indien
+gij mij gehoorzaamt gelijk men een koning eerbiedigt, zal ik u daarvan
+doen genieten zonder hetwelk zeker geen feest volmaakt vroolijk is. Ik
+zal regeeren, zoo goed ik kan. En nadat hij volgens de gewoonte den
+hofmeester had laten komen, gelastte hij hem, wat hij te doen had,
+zoolang zijn heerschappij duurde en sprak daarna:
+
+Waardige donna's. Er is op zoo verschillende manieren over menschelijke
+bekwaamheid en de verschillende voorbeelden daarvan gesproken, dat,
+als juffrouw Licisca niet kort geleden hier was gekomen om mij stof te
+geven voor de aanstaande vertellingen van morgen, ik er aan twijfel,
+of het mij niet veel moeite zou gekost hebben een onderwerp te kunnen
+vinden om over te spreken. Zij, gelijk gij hoorde, zeide, dat zij geen
+buurvrouw had, die als maagd tot haar echtgenoot was gegaan en zij
+voegde er aan toe, dat zij wel wist hoe vele en hoedanige streken de
+getrouwde vrouwen nog aan hun mannen hadden geleverd. Maar het eerste
+daar gelaten, meen ik, dat het tweede aardig moet zijn om over te
+spreken en daarom wil ik, dat men morgen spreekt, daar donna Liscisca
+er mij aanleiding toe gaf, _over de streken, die of uit liefde of tot
+hun redding de vrouwen jegens hun mannen hebben uitgehaald, hetzij die
+het al of niet merkten_. Het behandelen van deze stof scheen aan elk
+der donna's slecht te passen en zij verzochten hem het al voorgestelde
+te veranderen. De koning antwoordde hun: Donna's. Ik ken het onderwerp,
+dat ik u voor heb geschreven niet minder goed dan gij en wat gij mij
+wilt aantoonen, kan mij er niet van af brengen, want ik meen, dat nu de
+tijd zoo is, dat de menschen er op uit zijn oneerbaar te handelen, elk
+verhaal geoorloofd is. Of weet gij niet, dat door de verdorvenheid van
+dit tijdvak de rechters de rechtbanken hebben verlaten, dat de wetten
+zoowel goddelijke als menschelijke zwijgen en dat groote vrijheid
+aan elk is geschonken om het leven te beveiligen? Daarom, indien uw
+eerbaarheid wat minder gevoelig wordt door dit te vertellen, is dat
+niet om er een of andere laakbare daad op te doen volgen. Maar om u en
+anderen te vermaken, zie ik niet, welke reden men zou kunnen aanhalen
+om u later verwijten te kunnen doen. Bovendien is uw gezelschap van
+af den eersten dag van samenkomst tot op dit uur zeer eerbaar geweest
+bij alles, wat men ook verteld heeft en het schijnt mij niet, dat het
+door eenige slechte daad geschandvlekt is, noch met Gods hulp worden
+zal. En: wie is er die uw fatsoen niet kent? Ik geloof niet, dat dit
+door genoegelijke gesprekken en zelfs niet door de vrees voor den dood
+kan verzwakt worden. En om u de waarheid te zeggen, indien men wist,
+dat gij er een oogenblik voor aarzelde over die streken te praten, zou
+men misschien denken, dat gij u er schuldig aan voelde en er daarom
+niet over wilt spreken. Zonder te rekenen dat gij mij een groote eer
+aandoet, mij, die tot heden aan allen hebt gehoorzaamd, nu gij mij tot
+uw koning hebt gemaakt, wilt gij mij nu de wet toevertrouwen en niet
+spreken over wat ik u beveel. Laat dus liever die bedenking varen,
+die meer eigen is aan slechte zielen dan aan de uwen en laat ieder
+met goed geluk een mooi verhaal doen.
+
+Toen de dames dit hadden gehoord, zeiden zij, dat het zou gebeuren
+gelijk hij wenschte; daarom gaf de koning verlof aan elk tot aan
+het uur van het avondmaal te doen, wat men wilde. De zon stond
+nog zeer hoog, daar de gedachtenwisseling kort was geweest; toen
+derhalve Dioneo met de andere jongelieden was gaan schaak spelen,
+zeide Elisa, die de andere donna's geroepen had. Daar wij hier zijn,
+heb ik verlangd u te leiden naar een plaats hier dicht bij, waar ik
+meen, dat nooit iemand van u was en die men de Dames-Vallei noemt
+en ik heb nog geen gelegenheid gehad u er heen te brengen, behalve
+nu, want de zon staat nog hoog en daarom als het u behaagt er heen
+te gaan, twijfel ik er bepaald niet aan, dat gij, wanneer gij er
+zult zijn, zeer voldaan zult wezen u er heen te hebben begeven. De
+donna's antwoordden, dat zij gereed waren en nadat zij een van hun
+dienstmaagden hadden geroepen zonder er iets van te zeggen aan de
+jongelieden, begaven zij zich op weg. Zij waren niet verder dan een
+mijl gegaan, toen zij de Dames-Vallei bereikten. Zij gingen die door
+een zeer nauw pad binnen, waaraan een van de zijden een zeer heldere
+beek liep en vonden die zoo schoon en aangenaam en in het bijzonder
+op dat oogenblik, toen het zeer warm was, dat men die onder geen
+beter omstandigheid had kunnen zien. En naar hetgeen elk van hen mij
+later herhaalde, was de vlakte, die het diep van de vallei vormden
+zoo rond of zij met een passer was afgecirkeld; zoozeer scheen zij
+een kunstwerk der natuur en niet van menschenhand. Zij was in omtrek
+meer dan een halve mijl, omringd door zes kleine bergen niet al te
+hoog en op den top van elk zag men een verblijf in den vorm van een
+schoon lustoord. De hellingen van die kleine bergen daalden zacht
+naar die vlakte af gelijk wij in de theaters de trappen van hun top
+van boven naar beneden achtereenvolgens geordend zien dalen, steeds
+meer hun kring vernauwend. En deze hellingen, voor zoover ze naar
+het Oosten zich uitstrekten, waren bedekt met wijnranken, olijven,
+amandelboomen, kersenboomen, vijgenboomen en een groot aantal andere
+vruchtboomen, zonder dat een duim gronds verloren ging. Zij, die de
+vlakte tegen den noord oostenwind beschutten, waren allen bedekt met
+eiken, esschen en andere gewone boomen in de grootste orde geplant. De
+vlakte, die volgde en die geen anderen toegang had dan die de dames
+waren ingegaan, was vol dennenboomen, cypressen, laurierboomen
+en eenige pijnboomen zoo goed gerangschikt en opgesteld, alsof de
+beste kunstenaar ze daar neergezet had. Zelfs als de zon hoog stond,
+drong hij er bijna niet door tot den bodem, die een kleine, groene
+weide was en vol purperkleurige en andere bloemen. En bovendien,
+wat niet het minst genoegen verschafte, was een beekje, dat uit een
+der valleien tusschen de genoemde bergjes afdaalde en bij sprongen
+viel over levendig gekleurd gesteente en dat neerschietend een zeer
+aangenaam gedruisch maakte en uiteenspattend van verre levend zilver
+scheen, dat uit een of ander dof voorwerp opschitterde. Beneden in
+de kleine vlakte gekomen en ontvangen in een klein kanaal liep het
+vlug tot in het midden van de weide en vormde daar een klein meertje
+gelijk aan de vijvers, welke de burgers dikwijls in de tuinen maken,
+als zij dit kunnen. Dit meertje was niet dieper dan een man tot de
+borst hoog is, zonder dat er eenige troebelheid in was, en toonde
+in zijn heldere diepte zeer fijn zand, zoodat, wie niets anders te
+doen zou gehad hebben, de korrels kon tellen, als hij gewild had. En
+niet alleen liet de diepte water zien, maar er schoten hier en daar
+zooveel visschen doorheen, dat dit ook een wonder was van genoegen. Het
+meertje had geen anderen oever dan den bodem van de weide, die te meer
+schoonheid verspreidde rondom, naarmate zij er meer vochtigheid van
+ontving. Het te overvloedige water werd in een ander kanaal ontvangen,
+waardoor het uit de vallei stroomde en liep naar de laagste gedeelten.
+
+Toen de jonge dames hier aangekomen waren na overal te hebben
+rondgekeken, prezen zij die plaats zeer. Daar het zeer warm was en
+zij het waterbekken voor zich zagen, overlegden zij of zij daar
+zouden baden. Na hun meid last te hebben gegeven op den weg te
+blijven staan en op te letten of er iemand aankwam, ontkleedden zij
+zich alle zeven en gingen in het water, dat de blankheid van hun
+lichaam niet meer verborg dan een doorschijnend glas het een roode
+roos zou hebben gedaan. Daar ze allen er in gegaan waren, zonder
+dat het water er eenigszins onhelder van geworden was, begonnen zij
+hier en daar de visschen te vangen met de handen, daar die zich niet
+konden verbergen. Bij dit vermaak maakten ze er enkelen buit en na
+eenigen tijd gingen zij er uit; zij kleedden zich weer aan en toen
+was het uur daar om huiswaarts te keeren. Vroegtijdig bij het paleis
+aangekomen, vonden zij er nog de jongelieden bij het spel. Pampinea
+sprak lachend: Wij hebben ons heden waarlijk bedrogen! Waarom,
+vroeg Dioneo, begint gij dan eerst met daden eer gij met woorden
+aanvangt! [142] Pampinea vertelde hem uitvoerig, vanwaar zij kwamen
+en hoe de plaats er uit zag en wat zij hadden gedaan. De koning,
+die van de schoonheid van die plek hoorde en deze verlangde te zien,
+liet snel het avondmaal komen; toen dit allen verzadigd had, gingen
+de drie jongelieden met hun bedienden naar die vallei en zij prezen
+deze als een van de schoonste plaatsen van de wereld. En nadat zij
+er gebaad en zich weer aangekleed hadden en het reeds zeer laat was,
+keerden zij huiswaarts, waar zij de donna's dansende vonden, op een
+wijs, die Fiammetta zong. Toen de dans gedaan was, begonnen zij over
+de Dames-Vallei te praten en spraken met zooveel lof daarvan, dat de
+koning den hofmeester ontbood, beval hem het maal voor den volgenden
+morgen daar klaar te zetten en er bedden te laten aandragen, indien
+men er wilde slapen of s'esta houden. Hierna liet hij lichten komen,
+wijn en meelspijzen. Na gebruik daarvan beval hij, zich gereed te
+maken tot den dans. Toen Pamfilo op zijn bevel een dans geordend had,
+keerde de koning zich tot Elisa en sprak tot haar met gratie: Schoone,
+jonge dame. Door u had ik de eer de krans te worden opgezet, en nu
+wil ik vanavond u de eer laten voor den zang en zing dus het lied,
+dat U het meest zal behagen. Elisa antwoordde glimlachend, dat zij
+dit gaarne wilde en begon met een zachte stem aldus:
+
+
+    Liefde, indien ik aan uw klauwen kan ontsnappen,
+    Kan ik nauwelijks gelooven,
+    Dat niet een andere klauw mij grijpt.
+
+    Ik ging heel jong in uw oorlog
+    Geloovend, dat dit een hooge en zoete vrede was,
+    En ik legde al mijn wapens neder
+    Als hij die vertrouwen heeft:
+    Maar gij, trouwelooze tyran, tuk en roofziek,
+    Gij waart mij op de hielen
+    Met uw wapens en uw wreede nagels.
+
+    Toen, eenmaal omslingerd door uw ketens
+    Voor hem, die geboren werd om mij te doen sterven,
+    Vol bittere tranen en smarten,
+    Maakte gij mij gevangen en gij hebt mij in zijn macht gesteld;
+    En zijn heerschappij is zoo wreed,
+    Dat nooit zuchten hem bewogen
+    Noch klachten, die mij dooden.
+
+    Al mijn gebeden vervaagt de wind.
+    Hij luistert naar geen, noch wil hij er naar hooren
+    Daardoor stijgt mijn marteling ieder uur
+    En is dus het leven mij een last, en toch kan ik niet sterven.
+    Heer, heb medelijden met mijn smarten
+    En doe, wat ik niet vermag
+    Lever mij hem over in uw ketenen.
+
+    Indien gij dit niet wilt, ontkluister dan althans
+    De banden geknoopt door de hoop.
+    Zie! ik bid U, Heer, dat Gij dit wilt,
+    Want als Gij dit doet, heb ik nog vertrouwen
+    Weer schoon te worden, zooals ik placht te wezen,
+    En als de smart verdwijnen zal,
+    Zal ik mij tooien met witte en roode bloemen.
+
+
+Nadat Elisa met een zeer meewarige verzuchting haar zang had geëindigd
+en hoewel allen over zulke woorden verwonderd waren, kon toch niemand
+raden, wat de aanleiding was. Maar de koning, die in goeden luim was,
+liet Tindaro roepen, en beval hem, dat hij zijn doedelzak voor den
+dag haalde, op welk geluid hij vele dansen liet uitvoeren. Maar daar
+reeds een groot deel van den nacht voorbij was, gelastte hij toen,
+dat elk zou gaan rusten.
+
+
+
+
+
+Zevende Dag.
+
+    _De zesde dag van de_ Decamerone _eindigt, de zevende vangt
+    aan. Onder het bewind van Dioneo wordt gesproken over de
+    streken, welke de vrouwen, gedreven door liefde of tot hun
+    redding tegenover hun echtgenooten hebben uitgehaald, die
+    het al of niet merken._
+
+
+Alle sterren waren reeds in het Oosten geweken, behalve die wij
+Lucifer noemen en die nog schitterde in den blankenden dageraad, toen
+de hofmeester opstond en met veel goed zich naar de Dames-Vallei begaf
+om er alles te ordenen. Niet lang na zijn vertrek ontwaakte de koning,
+dien het rumoer van de badende bedienden en der lastdieren had gewekt
+en hij liet al de donna's en de jongelieden volgen. Ternauwernood
+schenen de zonnestralen, toen allen zich op weg begaven en nooit
+was het hun voorgekomen, dat de nachtegalen en de andere vogels zoo
+lustig hadden gezongen als dien morgen; door hun liederen begeleid
+gingen zij tot aan de Vallei der Donna's, waar, omdat zij door nog
+meer vogels werden toegekweeld, het hun leek, dat die zich over
+hun komst verheugden. Zij wandelden er weer in rond en die scheen
+hun nog zooveel te schooner dan den vorigen dag, naarmate het uur
+meer met zijn schoonheid overeen kwam. En nadat zij met goeden wijn
+en meelspijs zich hadden ontnuchterd, begonnen zij, opdat zij niet
+werden overtroffen door de vogels, te zingen en de vallei met hen zong
+steeds dezelfde liederen als zij, waarbij de vogels, alsof zij niet
+overwonnen wilden worden zoete, nieuwe tonen kweelden. Maar toen het
+dansuur was aangebroken en de tafels gezet waren onder de levendige
+laurierboomen en de andere schoone stammen dicht bij het meertje,
+zaten zij aan en onder het eten zagen zij de visschen in zeer talrijke
+scholen het meer doorzwemmen, wat hun meermalen even goed reden tot
+kouten als tot kijken gaf. Maar toen het verblijf was geëindigd,
+begonnen zij nog opgeruimder dan te voren te zingen. Vervolgens,
+toen er op verschillende plaatsen rustbedden waren opgeslagen, en die
+allen door den zeer bescheiden hofmeester waren omgeven en gesloten
+met fransche serge gordijnen, kon elk, met verlof des konings, wien
+dit beviel, gaan slapen, en wie dit niet verkoos, kon naar welbehagen
+van hun andere genietingen gebruik maken. Toen het uur gekomen was,
+dat allen opstonden en het tijd was om te gaan vertellen, werden
+niet ver van die plaats, tapijten op het gras uitgespreid; en zij
+zetten zich dicht bij het meer neder en de koning beval, dat Emilia
+zou aanvangen, die blijde glimlachend aldus met verhalen begon:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Gianni Lotteringhi hoort bij nacht aan zijn deur kloppen. Hij
+    wekt zijn vrouw en zij doet hem gelooven, dat dit een spook
+    is. Zij beginnen het met een gebed te bezweren en het tikken
+    houdt op._
+
+
+Mijn heer, het zou mij zeer aangenaam geweest zijn, indien het u
+had behaagd, dat een ander met zulk een schoonen stof begonnen ware,
+maar omdat het u bevalt, dat ik hierdoor al de anderen moed schenk,
+doe ik het gaarne. Zeer geliefde donna's. Ik zal u iets verhalen, wat
+u in de toekomst van nut kan zijn, zoo gij even bang zijt als ik en
+het meest voor een spook, waarmee ik--God weet het--niet bekend ben,
+en ik vond ook niemand, die het nog zag en om dit, daar wij het allen
+evenzeer vreezen, weg te jagen, wanneer gij maar goed mijn geschiedenis
+onthoudt en ook een heilig en goed gebed kunt leeren.
+
+Er leefde vroeger te Florence in de San Brancazio-straat een
+fijnlinnenkaarder Gianni Lotteringhi, een man gelukkiger in zijn vak
+dan in andere dingen, omdat hij onnoozel van geest, meermalen tot
+koorvoerder was gemaakt van de Laudesi van Santa Maria Novella om voor
+hun vergaderplaats te zorgen. Dit beviel hem, omdat hij als welgesteld
+man zeer vaak goede gastmalen aan de broeders gaf. Dezen, omdat de
+een er kousen, de ander een kap en gene er vaak een schoudermantel
+mee verdienden, leerden hem goede gebeden en gaven hem het Pater
+noster in de volkstaal en den zang van Sint Alexis en de klacht van
+Sint Bernardus en het loflied van donna Mathilde en al dergelijke
+gekkepraat meer, waar hij zeer veel mee ophad en die hij met groote
+zorg voor het heil van zijn ziel bewaarde.
+
+Nu had hij een zeer mooie en bekoorlijke vrouw, monna Tessa, de dochter
+van Mannuccio van la Cuculia, tevens wijs en zeer schrander. Zij,
+die de onnoozelheid van haar man kende, was verliefd op Federigo di
+Neri Pegolotti, een knappe en frissche jonkman en hij op haar. Zij
+regelde het met haar meid, dat Federigo haar kwam spreken op een zeer
+mooie plek, die gezegde Gianni in Camerata had, waar zij den ganschen
+zomer bleef en Gianni soms kwam eten en slapen en 's ochtens naar
+zijn winkel ging en enkele malen naar zijn Laudesi. Federigo, zeer
+verlangend, koos den tijd, die hem was opgegeven en ging gedurende
+den vesper heen, en daar Gianni er dien avond niet kwam, bleef hij
+geheel op zijn gemak en met veel genoegen bij de donna avondmalen en
+slapen. Terwijl zij in zijn armen lag, leerde zij hem gedurende den
+nacht wel zes van de lofzangen van haar man. Maar daar zij niet wilde,
+dat dit de laatste maal was en tevens de eerste en Federigo evenmin,
+stelden zij het volgende vast, opdat de dienstmeid niet telkens tot hem
+moest gaan: dat hij elken dag, wanneer hij ging naar of terugkwam van
+zijn buiten, hij acht zou geven op een wijnrank langs haar huis. Hij
+zou een ezelskop zien geplaatst op een der wijngaardstaken. Wanneer
+hij den snuit gekeerd zag naar Florence, kon hij zeker dien nacht
+bij haar komen en als hij de deur niet open vond, had hij maar drie
+keer te kloppen. Maar wanneer hij den kop zou zien met den spits naar
+Fiesole, zou Gianni er zijn. Zoo kwamen zij dikwijls bijeen. Doch
+eens zou Federigo avondmalen met Monna Tessa. Zij had voor hem twee
+groote kapoenen laten braden, en Gianni kwam zeer laat. Daarover was
+de donna zeer treurig en hij en zij aten een beetje van het gezouten
+vleesch, dat zij afzonderlijk had laten koken. Zij liet de meid de
+twee gebraden kippen in een witten doek doen en verscheidene versche
+eieren en een flesch met goeden wijn in haar tuin dragen, waar men
+in kon komen zonder door het huis te gaan en waar zij gewoon was
+soms met Federigo te avondmalen en zij zeide haar, dat zij die moest
+neerleggen aan den voet van een perzikboom, die aan den kant van
+een veld stond. Haar toorn was zoo groot, dat zij vergat aan de meid
+te zeggen, dat zij zoo lang wachtte en hem te berichten, dat Gianni
+er was en dat hij dien voorraad uit den tuin zou medenemen. Aldus,
+toen zij en Gianna naar bed waren gegaan en ook de meid, duurde
+het niet lang of Federigo kwam en klopte een keer hard aan de deur,
+welke zoo dicht bij de kamer was, dat Gianni het onmiddellijk hoorde
+en de donna ook, maar opdat Gianni niets kon vermoeden, deed zij of
+ze sliep. En na eenigen tijd gestaan te hebben, klopte Federigo ten
+tweeden male, waarover Gianni verwonderd de donna een weinig aan de
+elboog stootte en zeide: Tessa, hoor je, wat ik hoor? Het schijnt, dat
+men aan onze deur klopt. De donna, die veel beter dan hij had gehoord,
+deed of zij wakker werd en zeide: Wat zegt gij? Ik zeg, zeide Gianni,
+dat het schijnt, dat men aan onze deur klopt. De donna zeide: Klopt
+men? O wee, Gianni, weet je dan niet, wat dat is? Dat is het spook,
+waarvoor ik deze nachten den grootsten angst heb gehad, zoodat ik,
+zoodra ik het gewaar werd, het hoofd onder de dekens stak en het er
+niet onderuit durfde trekken, voor het licht werd. Toen zeide Gianni:
+Kom, vrouw, wees niet bang, want ik heb maar dadelijk het _Te Lucis_
+en de _Intemerata_ en andere gebeden op te zeggen, wanneer wij naar
+bed gaan en maak aan elken hoek van het bed het teeken des kruises
+in naam van den Vader, den Zoon en den Heiligen Geest, dan hoeft gij
+niet bang meer te zijn, daar het U dan geen kwaad meer kan doen.
+
+
+
+De donna, opdat Federigo geen argwaan kreeg en met haar ging twisten,
+stond toch op om hem te doen bemerken, dat Gianni er was en zeide tot
+den echtgenoot: Wel, wel, dat zijn mooie woorden! Ik voor mij, ik zou
+mij niet veilig achten, indien wij het niet bezwoeren, terwijl gij er
+bij zijt. Gianni hernam: En hoe bezweert men het? De donna sprak: Ik
+weet het wel te bezweren, want eergisteren, toen ik naar den aflaat te
+Fiesole ging, leerde mij een van de kluizenaarsters, die, Giannilief,
+voor mij wel het heiligst van allen zijn en die mij zoo bang zag,
+een heilig en goed gebed en zeide, dat zij het altijd met goed gevolg
+beproefd had, voor zij kluizenaarster was. God weet, dat ik nooit den
+moed heb gehad om het alléén te beproeven, maar nu gij er zijt, wil ik,
+dat wij het bezweren. Gianni zeide, dat het hem zeer beviel. Zij gingen
+samen zachtjes naar de deur, waar Federigo al argwanend afwachtte. Toen
+zeide de donna tot Gianni: Gij moet spuwen, als ik het U zeg. Goed,
+zei Gianni. En de donna begon het gebed en zeide: Spook, spook, dat
+'s nachts rondgaat, gij zijt hier gekomen met opgeheven staart in den
+tuin naar den voet van den grooten perzikboom, waar gij het gebradene
+tweemaal gebraden zult vinden en honderd eieren van mijn hen; zet je
+mond aan de flesch en ga heen en doe geen kwaad noch aan mij, noch
+aan mijn Gianni. Hierna sprak zij tot den echtgenoot: Spuw Gianni,
+en Gianni spuwde. Federigo hoorde dit, van minnenijd vertoornd,
+en had ondanks al zijn neerslachtigheid zulk een lust te lachen,
+dat hij er van barstte en zachtjes sprak hij, terwijl Gianni spuwde:
+Spuw je tanden uit. De donna, die drie maal het spook had bezworen,
+ging met den echtgenoot weer naar bed. Federigo, die verwacht had
+met haar te avondmalen, en die haar woorden wel had verstaan, ging
+den tuin in en vond alles aan den voet van den grooten perzikboom,
+droeg het naar huis en avondmaalde daar zeer op zijn gemak.
+
+Later lachte hij met haar dikwijls over die bezwering. Het is waar,
+dat sommigen zeggen, dat de donna wel de ezelskop naar Fiesole gekeerd
+had, maar dat een landman door den wijngaard gaande hem een stokslag
+gaf en hem om en om draaide en hij naar Florence gekeerd bleef en
+dat daardoor Federigo in de meening geroepen te zijn, gekomen was en
+dat de donna het gebed aldus had gedaan: Spook, spook, ga met God,
+want ik heb het ezelshoofd niet omgekeerd, maar een ander en dat God
+hem er over bedroeve; ik ben hier met mijn Gianni; en dat hij daarop
+heengegaan zonder nachtverblijf en avondmaal bleef. Maar een mijner
+buurvrouwen, een zeer oude donna, vertelde mij, dat het allebei waar
+was, naar wat zij er van wist als kind; maar dat het laatste niet met
+Gianni Lotteringhi gebeurd was maar met iemand, die Gianni di Nello
+heette, welke bij de poort San Piero woonde, niet minder dwaas dan
+Gianni Lotteringhi. En daarom, mijn lieve donna's, staat het aan U
+van de beide lezingen die te kiezen, welke U het meest van de twee
+bevalt of beide. Zij hebben een zeer groote kracht bij zulke dingen,
+gelijk gij--hoop ik--gehoord hebt. Leer ze en dan kan dat U nog helpen.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Peronella stopt haar minnaar in een groot wijnvat, als haar
+    man thuis komt. Als deze zegt, dat hij dit verkocht heeft,
+    zegt zij, dat zij dit ook heeft verkocht aan iemand, die er
+    in is gekropen om te zien of het in goeden staat is. Deze
+    springt er uit en laat het door den echtgenoot schoon maken,
+    terwijl hij de vrouw liefkoost en laat het daarna bij zich
+    thuis brengen._
+
+
+De novelle van Emilia werd met zeer groot gelach aangehoord en het
+gebed door allen als goed en heilig geprezen en toen die geëindigd
+was, beval de koning aan Filostrato te vervolgen, die aldus begon:
+Zeer geliefde donna's. De bedriegerijen, die de mannen jegens U
+uithalen en vooral de echtgenooten zijn zoo talrijk, dat, wanneer
+soms een vrouw haar man bedriegt, gij niet alleen voldaan moet zijn
+en U tevreden toonen het te weten of het aan iemand te hooren zeggen,
+maar gij moet het zelf overal vertellen om aan de mannen te leeren,
+dat, als die poetsen weten te bakken, de vrouwen het ook kunnen,
+wat niet anders dan zeer nuttig kan zijn, omdat, als men weet,
+dat de tegenpartij het ook kan, men die niet zoo licht zal willen
+bedriegen. Wie twijfelt er dus aan, dat, wanneer het thans bij de
+mannen bekend wordt, het niet hun grootste reden tot zelfbedwang zal
+zijn, als zij weten, dat gij hen evenzeer voor den mal kunt houden? En
+aldus wil ik U vertellen wat een jonge vrouw van hoe lagen stand ook
+in een ommezien tot haar zelfbehoud aan haar man leverde.
+
+Nog niet lang geleden nam in Napels een arm man een schoone en
+begeerenswaardige vrouw tot echtgenoote, Peronella en hij als metselaar
+en zij door te spinnen verdienden moeilijk den kost. Eens werd een
+aardig jonkman, die Peronella zag, op haar verliefd en beijverde zich
+zoo voor haar, dat zij zich met hem eigen maakte. Om samen te zijn,
+namen zij deze maatregel: daar de echtgenoot elken morgen vroeg moest
+opstaan om te werken of werk te vinden, stond de jonkman ergens om
+hem naar buiten te zien komen en daar de straat, waar hij woonde en
+die Avorio heette, zeer eenzaam was, kon hij, als de ander heenging,
+in haar huis komen en zoo deden zij meermalen. Eens kwam Giannello
+Strignario, de jonkman, toen de man er op uit was gegaan in huis en
+bleef met Peronella samen. Na eenigen tijd kwam de man, hoewel hij
+gewoonlijk den heelen dag niet thuis kwam, terug. Daar hij de deur
+van binnen gesloten vond, klopte hij en zeide in zichzelf: O God,
+wees altijd geprezen; want, hoewel Gij mij arm hebt gemaakt, hebt Gij
+mij tenminste getroost met een goede en brave vrouw. Ziet Gij, hoe zij
+spoedig van binnen sloot, opdat niemand er in zou komen, die haar zou
+hinderen. Peronella, die den echtgenoot bemerkte, daar zij zijn wijze
+van kloppen kende, zeide: Wee mij, Giannellief, ik ben des doods,
+want daar is mijn man, dien God bedroeve, omdat hij is teruggekeerd
+en ik begrijp het niet, dat hij op dit uur komt; misschien, dat hij
+U zag. Maar bij de liefde van God, wat er ook gebeurd is, kruip in
+dat vat, ik zal open gaan doen en kijken wat het beduidt. Giannello
+kroop haastig in het wijnvat en Peronella opende haar man en zeide
+stuursch: Wat is dat voor nieuwigheid, dat gij hedenmorgen zoo vroeg
+naar huis komt? Het schijnt mij, dat gij niets uitvoert, want ik zie
+U terugkeeren met uw gereedschappen in de hand, en als gij zoo doet,
+waar zullen wij dan van leven! Gelooft gij, dat ik duld, dat gij mijn
+rok en andere kleeren naar den lommerd brengt. Ik doe dag en nacht
+niets anders dan spinnen, zoodat het vleesch mij van de nagels gaat
+voor de olie van de lamp. Man, man, er is geen buurvrouw, die er zich
+niet over verwondert en die niet met mijn zwoegen den draak steekt,
+zooveel als ik heb te verduren en gij komt me thuis met hangende
+handen, wanneer gij uit werken moest gaan. En bij die woorden begon
+zij te huilen en opnieuw te zeggen: Wee mij, laat mij treuren. Op
+wat een kwaad uur ben ik geboren? Want ik heb zulk een welgestelden
+jonkman kunnen trouwen en ik heb U genomen, die niet denkt aan haar,
+die hij thuis heeft. De anderen profiteeren met hun minnaars en er
+is er niet één, die er niet twee of drie heeft en zij toonen aan
+hun echtgenooten de maan voor de zon en ik, ongelukkige, omdat ik
+goed ben, lijd en heb tegenspoed; waarom ontzeg ik mij minnaars als
+de anderen? Hoor wel, man, dat, als ik kwaad zou willen doen, ik
+er wel zou vinden, die heel aardig zijn, mij liefhebben en die mij
+groote sommen gelds hebben laten bieden, kleeren of edelgesteenten,
+maar mijn hart duldde dit niet, omdat ik mijn moeders dochter ben en
+gij keert naar huis terug, wanneer gij moet werken. De man zeide:
+Vrouw, bij God, maak je niet zoo treurig. Ik ken U wel en dit heb
+ik van ochtend gemerkt; ik ging uit om te werken, maar wij vergaten,
+dat het heden Santo Galeone is, een rustdag, en daarom kwam ik thuis,
+maar ik heb toch het middel gevonden, dat wij voor meer dan een maand
+brood zullen hebben, want ik heb het wijnvat aan iemand, die bij mij
+zal komen, verkocht, aan hem, die daarvoor al zoolang om het huis
+heeft gedraaid en hij gaf mij er vijf goudlelies (goudguldens) voor.
+
+Peronella antwoordde: Dat is juist mijn verdriet, dat gij een man
+zijt, die van de wereldsche dingen moest weten en een vat voor vijf
+goudlelies verkocht hebt, terwijl ik, vrouwtje, die nooit buiten de
+deur kwam, den last ziende, die het ons veroorzaakte, het een man heb
+verkocht, die, toen gij terugkeerde, er in is gegaan om te zien of het
+heel is. Toen de echtgenoot dit hoorde, was hij meer dan tevreden en
+hij zei tot hem, die met hem mee was gegaan: Mijn goede man, ga met
+God, want gij hoort, dat mijn vrouw het tegen zeven heeft verkocht,
+terwijl gij er maar vijf voor gaaft. De man sprak: Goed, en ging
+heen. En Peronella zeide tot den echtgenoot: Regel met hem onze
+zaken. Giannelli, die de gespitste ooren overeind hield of hij ook
+voor iets bang moest zijn, wierp zich haastig uit het vat en alsof hij
+niets van het binnenkomen van den echtgenoot had gemerkt, zeide hij:
+Waar zijt gij, brave vrouw! Hierop antwoordde de echtgenoot: Hier ben
+ik, wat verlangt gij? Giannello hernam: Wie zijt gij? Ik vraag het
+aan de donna, met wien ik onderhandelde. De echtgenoot sprak: Handel
+gerust met mij, want ik ben haar man. Giannello voegde er bij: Het vat
+schijnt mij goed in orde, maar het komt mij voor, dat gij er vuil in
+hebt laten liggen, want het is heelemaal smerig van ik weet niet wat
+voor droog goed, dat ik er met de nagels niet af kan krijgen en ik
+neem het niet, voor het schoon is. Toen sprak Peronella: Neen, daarom
+zal de verkoop niet uitblijven, mijn man zal het heelemaal schoon
+maken. Na zijn gereedschappen te hebben neergelegd en zich in zijn
+hemd te hebben gezet, liet de echtgenoot licht aansteken en zich een
+schrapijzer geven; toen sprong hij in de kuip en begon te schrappen. En
+Peronella, alsof zij wilde zien, wat hij zou doen, stak het hoofd door
+den mond van het vat, die niet zeer groot was en een van de armen met
+den schouder en zei: Schrap hier, schrap daar en ook ginder en: kijk,
+daar is nog wat vuil overgebleven. En terwijl zij zoo den echtgenoot
+onderrichtte, besloot Giannello, die dien morgen zijn verlangen nog
+niet bevredigd had, het te doen gelijk hij kon. Hij naderde haar, die
+de opening van het vat geheel gesloten hield en zooals in de wijde
+velden de losse merries en de verhitte hengsten van Parthië te werk
+gaan, bevredigde hij zijn jeugdige begeerte. Toen het vat gekrabd was
+liet hij haar los. Petronella zei tot Giannello: Houdt dat licht vast,
+manlief en zie of het naar Uw zin schoon is gemaakt. Giannello, die
+er in keek, zeide, dat het in orde was en nadat hem zeven goudlelies
+waren geschonken, liet hij het naar zijn huis brengen.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Broeder Rinaldo slaapt met zijn petemoei; de echtgenoot
+    vindt hem, met haar in de kamer en zij doen hem gelooven,
+    dat hij de wormen van het zoontje bezwoer._
+
+
+Filostrato wist niet op zóó bedekte wijze over de parthische paarden
+te spreken, of de ondeugende donna's lachten er om en deden of het om
+iets anders was. Maar toen de koning zag, dat de novelle geëindigd
+was, gelastte hij Elisa te verhalen. Deze gehoorzaamde en begon:
+Bekoorlijke donna's. Het bezweren van het spook van Emilia heeft mij
+een geschiedenis in het geheugen geroepen van een andere bezwering,
+die ik zal verhalen, hoewel deze niet zoo schoon is als de voorgaande,
+maar daar mij voor ons onderwerp op het oogenblik geen andere invalt.
+
+Gij moet weten, dat er in Siena een heel aardig jonkman was van
+voorname familie, Rinaldo. Hij was vurig verliefd op een zeer schoone
+buurvrouw, de echtgenoote van een rijk man en hoopte een middel te
+vinden haar zonder argwaan te spreken en alles te verkrijgen, wat
+hij verlangde. Maar daar hij er geen kans toe zag en de donna zwanger
+was, dacht hij er aan haar peet te worden en na vriendschap te hebben
+gesloten met haar man zeide hij hem zijn wensch en het geschiedde.
+
+Rinaldo peet geworden van madonna Agnesa en meer in de gelegenheid haar
+te spreken, verzekerde zich er van haar met woorden zijn bedoeling
+te doen kennen, die zij te voren uit de uitdrukking van zijn oogen
+had kunnen opmaken. Hoewel aan de donna niet mishaagde, wat zij
+had gehoord, gaf het hem niet veel. Het duurde niet lang of wat er
+ook de reden van zij, Rinaldo werd monnik, doch hij bleef naar haar
+verlangen, hoewel hij eenigen tijd de liefde ter zijde had gesteld,
+die hij zijn petemoei toedroeg. Doch na verloop van tijd zonder het
+kleed af te leggen, wakkerde hij zijn ijdelheden weer aan en begon er
+behagen in te scheppen zich goed gekleed te vertoonen, liederen en
+sonnetten en balladen te maken en te zingen en al dergelijke dingen
+meer. Maar wat zeg ik van onzen broeder Rinaldo? Welke monniken doen
+zoo niet? O schande van de verdorven wereld! Zij schamen zich niet
+te verschijnen met dik geverfd gelaat, verwijfd in hun kleeren en
+in alles. Zij loopen niet als duiven maar als zegevierende hanen met
+opgeheven kam en de borst vooruit. En wat nog erger is--laat staan,
+dat zij hun cellen vol potjes met pommade en olie hebben, met potten
+vol verschillende confituren, met flacons en glazen karaffen, met
+reukwaters en oliën, met fleschjes van malvezij en griekschen wijn en
+andere zeer kostbare wijnen, zoodat het geen monniks-cellen schijnen
+maar eer aan de toeschouwers apotheken en winkels van reukwerk--zij
+schamen zich niet drankzuchtig te zijn en zij verbeelden zich, dat men
+niet weet, dat de vasten, grove en eenvoudige spijzen en een sober
+leven de menschen mager en licht en het gezondst maken. En als zij
+ziek worden, zijn zij het niet het minst van de jicht, waarvoor men
+als geneesmiddel kuischheid pleegt voor te schrijven en andere dingen
+behoorend tot het leven van een nederigen monnik. En zij gelooven,
+dat men niet weet, dat buiten een karig leven, de lange nachtwaken,
+het bidden en de leefregels de menschen bleek en droefgeestig moeten
+maken en dat noch San Domenico, noch San Francesco er vier kleeden op
+na hielden, noch gekleurde rokken, noch heidensch goed, maar alles
+van grof linnen en van natuurlijke kleur om de koude te verdrijven
+en niet om te pronken. Hierin moge God voorzien, gelijk noodig is
+voor de zielen der onnoozelen, die hen onderhouden. Aldus begon frate
+Rinaldo tot zijn begeerten teruggekeerd de petemoei vaak te bezoeken
+en daar zijn vermetelheid groeide, begon hij met meer volharding dan
+eerst haar te vragen, wat hij verlangde. De donna op een goeden dag
+door hem lastig gevallen zag, hoezeer zij begeerd werd en daar frate
+Rinaldo haar misschien schooner scheen dan eerst, zocht daarbij hulp,
+wat allen doen, die willen toestaan, wat hun gevraagd wordt en zeide:
+Hoe, broeder Rinaldo, doen de broeders zulke dingen? Hierop antwoordde
+frate Rinaldo: Madonna, als ik die kap van mijn rug zal hebben--en
+ik zal dit vlug doen,--zal ik U een man schijnen als de rest en
+geen broeder. De donna glimlachte en zeide: Helaas, ongelukkige,
+die ik ben, gij zijt mijn peetvader en ik heb dikwijls gehoord, dat
+dit een al te groote zonde is en zeker, als het niet zoo was, zou ik
+doen, wat gij wilde. Frate Rinaldo zeide: Gij zijt een dwaze vrouw,
+als gij het daarom nalaat. God vergeeft erger, als men er berouw
+over heeft. Maar zeg mij, wie is meer verwant met Uw zoon, dan ik,
+die hem ten doop zal houden of Uw echtgenoot, die hem voortbracht? De
+donna antwoordde: Mijn man is hem nader. Gij zegt de waarheid, sprak de
+broeder, en slaapt Uw man niet met U? Zeker, antwoordde de donna. Dan,
+zei de broeder, moet ook ik, die minder verwant met Uw zoon ben,
+bij U slapen. De donna, die de logica niet kende en die maar weinig
+geest noodig had om te gelooven of te doen, alsof zij geloofde,
+dat de broeder de waarheid sprak, antwoordde: Wie zou op Uw wijze
+opmerkingen weten te antwoorden? En daarna ondanks de verwantschap
+stemde zij toe naar zijn genoegen te handelen.
+
+Onder den dekmantel van het peetschap meer op hun gemak, omdat de
+argwaan minder was, waren zij meermalen samen. Eens toen frate Rinaldo
+bij de donna kwam en er niemand was dan een kleine en aardige meid,
+zond zij die naar den duiventil met een metgezel van hem om haar
+het Paternoster te leeren. Zij nam haar kind bij de hand, sloot de
+deur en zij begonnen op een sofa elkaar te liefkozen. Terwijl dit
+geschiedde, kwam de vader thuis zonder door iemand opgemerkt te worden,
+klopte aan de deur van de kamer en riep de donna. Madonna Agnesa,
+die dit gewaar werd, zeide: Daar is mijn man; nu zal hij merken,
+wat de reden is van onze vriendschap. Broeder Rinaldo was ontkleed,
+dat wil zeggen zonder kap en gewaad, in een gewoon wambuis en sprak,
+toen hij dit vernam: Gij zegt de waarheid, als ik maar gekleed was,
+zou er wel een middel op zijn, maar als gij opent en hij mij zoo
+vindt, is er geen voorwendsel te vinden. De donna door onmiddellijk
+overleg geholpen zei: Kleedt je aan, neem Uw petekind op den arm en
+luister goed, wat ik hem zeggen zal, opdat Uw woorden goed met de
+mijnen overeen stemmen. De man had nog niet opgehouden met kloppen,
+of de vrouw antwoordde: Ik kom bij je. Zij ging met een welgemoed
+gezicht naar de deur van de kamer, en zeide: Man, broeder Rinaldo
+onze peetvader is hier en God zond hem; want als hij niet gekomen was,
+zouden wij vandaag ons kind verloren hebben. Toen de arme dwaas [143]
+dit hoorde, was hij buiten zich zelf en zeide: Hoe dat?
+
+O man, zei de donna; het heeft pas zulk een hevige flauwte gehad, dat
+ik geloofde, dat hij dood was. Onze peetvader, die hier was, heeft hem
+op den arm genomen, sprak: Petemoei, hij heeft wormen in het lijf, die
+het hart naderen en hem zeker zullen dooden, maar wees niet bang, want
+ik zal ze bezweren en doen sterven en gij zult Uw kind gezond zien. Wij
+hadden U hier noodig om gebeden op te zeggen, en daar de meid U niet
+wist te vinden, heeft hij ze toch doen uitspreken door zijn metgezel
+op de hoogste verdieping van ons huis. Geen ander dan de moeder van
+het kind mag bij een dergelijke plechtigheid tegenwoordig zijn en
+opdat niemand ons zou storen, sloten wij ons hier op en ik geloof, dat
+hij niet langer wacht dan tot zijn metgezel zijn gebeden zal opgezegd
+hebben, want het kind is nu al geheel tot zich zelf gekomen. De dwaas
+geloofde die dingen; zóó greep de liefde voor zijn zoon hem aan. Hij
+slaakte een diepen zucht en zeide: Ik wil het zien. De donna sprak:
+Neen, ga niet, gij zoudt bederven, wat er gebeurd is; wacht af en ik
+zal U dan roepen. Broeder Rinaldo kleedde zich op zijn doode gemak
+aan, nam het kind op den arm en riep toen gelukkig: O petemoei, hoor
+ik niet den peetvader? De dwaas antwoordde: Ja, messer. Dan, zeide
+frate Rinaldo, kom hier. De dwaas ging er heen. Rinaldo zei hem: Gij
+behoudt Uw zoon door Gods genade; nog pas geloofde ik, dat gij hem
+tot den vesper niet levend zoudt zien. Laat zijn evenbeeld van was
+tot Gods eere voor het beeld zetten van San Ambruogio, door wiens
+bemiddeling God U die genade schonk. Toen het kind den vader zag,
+betuigde het hem vreugde, gelijk kleine kinderen doen; hij nam het in
+zijn armen, weende, alsof hij het uit het graf had opgehaald, kuste het
+en bedankte den peetvader. De metgezel van broeder Rinaldo, die niet
+één maar misschien wel vier paternosters aan de meid had geleerd en
+haar een beursje had gegeven van witte zijde, dat een non aan hem had
+geschonken en haar tot zijn toegewijde had gemaakt, had de peetvader
+naar de kamer van de vrouw hooren roepen en was zachtjes naar een kant
+er van gekomen, waar hij zien en hooren kon, wat men er deed. Toen
+hij de zaak tot een goed einde gevoerd zag, ging hij naar beneden
+en zeide de kamer binnen tredend: Broeder Rinaldo, de vier gebeden,
+die gij mij hebt gelast te prevelen, heb ik allen opgezegd. Hierop
+hervatte frate Rinaldo: Mijn broeder, gij hebt goeden adem. Ik had,
+toen mijn peetvader kwam, er nog maar twee opgezegd, maar God de Heer
+heeft door ons het kind genade geschonken. De dwaas liet goede wijnen
+en meelspijzen komen en bewees aan zijn peetvader en zijn gezel eer
+in, wat ze meer noodig hadden dan iets anders. Toen ging hij met hen
+samen het huis uit en beval ze Gode aan en zonder eenig uitstel liet
+hij den afdruk van was maken en zond dien om met anderen te worden
+opgehangen bij het beeld van Sint Ambrosius maar niet die van Milaan.
+
+
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Tofano sluit een nacht zijn vrouw buiten de deur, die niet
+    bij machte door smeekbeden binnen te komen, doet alsof zij
+    zich in een put werpt. Tofano loopt het huis uit, gaat er
+    heen en zij komt er in, sluit hem buiten, en beleedigt hem
+    met luid geschreeuw._
+
+
+Toen de koning zag, dat de historie van Elisa geëindigd was, keerde
+hij zich zonder verwijl naar Lauretta en toonde haar daardoor, dat zij
+zou volgen; daarom zonder af te wachten, begon zij aldus: O Liefde,
+hoedanige en welke zijn Uw krachten! Hoe groot Uw raadgevingen en Uw
+oordeel! Welke wijsgeer, welke kunstenaar kon ooit die listen toonen,
+dit doorzicht, die aanwijzingen, die gij dadelijk geeft aan wie Uw
+sporen volgt? Zeker, alle andere wetenschap is achterlijk bij de
+Uwe. Verliefde donna's, ik zal U een list vertellen aangewend door
+een zeer eenvoudige vrouw, die alleen Amor haar had kunnen leeren.
+
+In Arezzo leefde een rijk man, Tofano. Hij kreeg een zeer schoone
+vrouw tot echtgenoote, monna Ghita, waarop hij zonder te weten
+waarom spoedig jaloersch werd. Toen de donna dit merkte, was zij zeer
+verontwaardigd en omdat hij niet anders dan vage en ongeldige redenen
+daarvoor kon opgeven, besloot zij hem aan het kwaad te doen sterven,
+waar hij zonder reden bang voor was. Zij bemerkte, dat een jonkman
+haar begeerde en begon zich stilletjes met hem te verstaan. Aan hunne
+verhouding ontbrak slechts van het woord tot de daad over te gaan. Zij
+kende onder de slechte gewoonten van haar man zijn drankzucht en begon
+hem niet alleen dit aan te bevelen, maar hem zelfs kunstmatig daartoe
+aan te sporen. Als zij hem goed dronken zag, en hij in slaap was, begaf
+zij zich naar haar minnaar en ging zoo voort hem te ontmoeten. Door
+zijn drinken kreeg zij niet alleen den moed haar minnaar in huis
+te laten komen, maar zij ging een groot deel van den nacht in het
+zijne doorbrengen, wat daar niet ver vandaan was. De ongelukkige
+echtgenoot bemerkte, dat, als zij hem aanspoorde te drinken, zij
+het zelf nooit deed. Dit gaf hem argwaan en hij vermoedde, dat de
+donna hem beschonken maakte om haar genoegen te kunnen waarnemen,
+terwijl hij sliep. Hij wilde er de proef van nemen, en hield zich,
+zonder dat hij iets op had, een avond geheel buiten westen.
+
+De donna meende, dat hij niet meer hoefde te drinken en spoorde hem
+aan te gaan slapen. Toen hij dit deed, ging zij het huis uit naar dat
+van haar minnaar en bleef daar tot het midden van den nacht. Tofano
+stond op, sloot de deuren van binnen en ging aan de vensters zitten,
+totdat hij de donna zou zien huiswaarts keeren om haar te toonen, dat
+hij haar rondsluipen bemerkt had. Zij keerde huiswaarts en toen zij
+het huis van buiten gesloten vond, was zij zeer treurig en beproefde
+met geweld de deur te openen. Na eenigen tijd zeide Tofano: Vrouw,
+gij maakt U vergeefs moe, omdat gij er toch niet in kunt komen. Ga,
+keer terug, vanwaar gij komt en wees er zeker van, dat gij nooit hier
+terug zult keeren, tot ik U in tegenwoordigheid van Uw ouders en buren
+die eer heb aangedaan, die U toekomt. De donna begon hem toen bij de
+liefde van God te smeeken, dat het hem zou behagen haar open te doen,
+omdat zij niet kwam, vanwaar hij meende, maar van het waken bij een
+harer buurvrouwen, omdat de nachten lang waren en zij altijd slecht
+sliep. De gebeden hielpen niets, omdat die wreedaard besloten had,
+dat al de bewoners van Arezzo haar schande zouden weten. De donna,
+die zag, dat het bidden niet baatte, ging tot bedreigingen over en
+zeide: Als gij mij niet open doet, zal ik U tot den rampzaligsten man
+maken. Tofano antwoordde hierop: Wat kunt gij mij doen? Amor had den
+geest der donna met zijn raadgevingen verscherpt en antwoordde: Voor
+ik de schande wil dragen, die gij mij ten onrechte wilt veroorzaken,
+zal ik mij in gindschen put werpen en dood daar in gevonden zal
+iedereen gelooven, dat gij in dronkenschap mij er in hebt gesmeten
+en aldus zult gij moeten vluchten, verliezen wat gij bezit en in
+ballingschap leven of men zal U het hoofd afslaan als mijn moordenaar,
+wat gij ook werkelijk geweest zult zijn. Tofano raakte evenwel
+van zijn dwaze meening niet af. Daardoor zeide de donna: Nu dan,
+ik kan die behandeling van U niet meer dulden; God vergeve het U,
+gij kunt mijn spinrokken komen halen, dat ik hier achter laat. En
+bij die woorden, terwijl de nacht zoo donker was, dat de een den
+ander ternauwernood kon zien, ging de donna naar de put, nam een
+grooten steen, die ter zijde lag en liet hem met een schreeuw van
+_God vergeve het mij_ er in vallen. De steen op het water ploffend
+maakte een groot gedruisch. Tofano dacht bepaald, dat zij zich er
+in had geworpen, nam den emmer met het touw en snelde naar de put
+om haar te helpen. De donna, die zich bij de deur van haar huis had
+verborgen, nam, zoodra zij hem naar de put zag loopen, de vlucht in
+huis, sloot het van binnen, ging naar de vensters en zeide: Men moet
+bijtijds water in zijn wijn doen.
+
+Tofano, die dit hoorde, zag, dat hij er in was geloopen en daar
+hij de deur niet kon openen eischte hij dit van haar. Zij, die hem
+stilletjes liet praten gelijk hij het eerst haar had gedaan, begon hem
+toe te schreeuwen: Bij het kruis van God, vervelende dronkelap, gij
+komt vannacht niet de deur in: ik kan die manieren niet meer dulden,
+het is noodig, dat ik aan iedereen laat zien, wie je bent en op welk
+uur je naar huis komt. Tofano op zijn beurt verbitterd begon haar te
+beleedigen en te schreeuwen, waardoor de buren die het rumoer hoorden,
+opstonden, naar de vensters gingen en vroegen wat er aan de hand was.
+
+De donna begon huilend te spreken: Het is die slechte kerel, die
+me 's avonds dronken thuis komt of in de kroegen in slaap valt en
+daarna op dit uur huiswaarts keert. Lang heb ik dat verdragen, maar
+nu duld ik het verder niet en ik heb hem de schande aangedaan hem
+buiten de deur te sluiten om te zien of hij zich wil verbeteren. Van
+den anderen kant vertelde de beestachtige Tofano, hoe het feit had
+plaats gehad en bedreigde haar zeer. De donna zeide tot haar buren:
+Kijk, wat een kerel? Wat zoudt gij zeggen, als ik op straat zou staan
+en hij in huis zou zijn? Bij het geloof in God, dan zou ik denken,
+dat gij gelooft, dat hij de waarheid zegt. Gij kunt nu zijn verstand
+kennen. Want hij zegt juist, dat ik dat heb gedaan, wat ik geloof,
+dat hij heeft uitgevoerd. Hij dacht mij te verschrikken door zich
+in een put te werpen; had het God mogen behagen, dat hij er zich
+werkelijk in gegooid had en verdronken was, dan had hij een weinig
+water in den wijn gedaan, dien hij te veel heeft gedronken. De buren
+gaven Tofano de schuld en begonnen hem te beleedigen over hetgeen hij
+de donna toevoegde. Het rumoer werd zoo groot, dat het eindelijk de
+ouders van de donna bereikte. Deze kwamen daar en hoorden de zaak van
+de buren. Zij pakten Tofano beet en gaven hem zooveel slagen, dat zij
+hem geheel gebroken achterlieten. Daarna in het huis gekomen, namen zij
+tot zich, wat aan de donna behoorde, voerden haar mede naar hun woning
+en bedreigden Tofano met nog erger. Tofano, die zich door de jaloezie
+in dien slechten toestand zag, nam, daar hij het goed met zijn vrouw
+voor had, eenige vrienden als bemiddelaars en deed zijn best de donna
+in vrede in zijn huis terug te krijgen, aan welke hij beloofde nooit
+meer naijverig te zijn. Behalve dat gaf hij haar verlof alles naar
+haar genoegen te doen maar zoo, dat hij het niet zou merken. En aldus
+als een dwaze stommeling, sloot hij na de schade deze overeenkomst. En
+leve de liefde en dood aan de tweedracht en de heele boel.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Een jaloersch man vermomd als priester neemt zijn vrouw de
+    biecht af, wien zij voorliegt, dat zij een priester bemint,
+    die elken nacht bij haar komt. Terwijl de ijverzuchtige man
+    bij de deur op post staat, laat de donna haar minnaar over
+    het dak binnen komen en blijft met hem._
+
+
+Nadat Lauretta haar verhaal had geëindigd en ieder de donna geprezen
+had, die den booswicht behandelde zooals paste, keerde de koning,
+om geen tijd te verliezen, zich naar Fiammetta en beduidde haar
+op beminnelijke wijze te vertellen, die aldus begon: Zeer edele
+donna's. De voorafgaande geschiedenis drijft mij er toe U ook van een
+ijverzuchtig man te spreken, want dat, wat de vrouw doet en vooral
+wanneer de mannen zonder reden jaloersch zijn, is welgedaan. En
+als de wetgevers alles wel overwogen, zouden zij geen andere straf
+voor de vrouwen bepaald hebben dan zij voor ieder vaststelden, die
+een ander treft om zich zelf te verdedigen, want de ijverzuchtigen
+zijn de belagers der jonge vrouwen en zoeken met alle macht hun
+dood. Zij blijven de heele week opgesloten en nemen de familie- en
+de huiselijke plichten waar, verlangend gelijk elk om op feestdagen
+eenige verlichting, rust en vermaak te hebben gelijk de boeren buiten,
+de handwerkers in de steden en de regeerders aan de hoven, gelijk
+God zelf, die den zevenden dag rustte en gelijk de heilige en de
+burgerlijke wetten het willen, die Gods eer en het gemeenschappelijk
+welzijn in het oog houdend de dagen van den arbeid onderscheidde
+van den rustdag. Dit willen de jaloersche mannen niet toestemmen;
+integendeel, als alle anderen vroolijk zijn, houden zij hun vrouwen
+meer opgesloten en achteraf en maken hen ongelukkiger en treuriger. Hoe
+groot en hoedanig het verlangen is van die misdeelden, weten alleen
+zij, die dit ondervonden hebben. Dus: wat een vrouw ten onrechte
+aan een jaloersch echtgenoot doet, moet men zeker niet veroordeelen
+maar prijzen.
+
+Er was dan in Arimino een rijk koopman, met veel bezittingen en geld,
+die een zeer schoone echtgenoote had. Hij was zeer jaloersch op haar
+en had geen andere reden daarvoor dan dat hij veel van haar hield
+en haar heel mooi vond en wist, dat zij al haar best deed om hem te
+behagen en aldus dacht, dat ieder man haar zou beminnen en zij allen
+schoon moest voorkomen en ook, dat zij moeite deed aan anderen te
+behagen, wat de meening was van een slecht, ongevoelig man. Door
+zijn ijverzucht was hij zoo waakzaam en hield haar zoo gebonden,
+dat misschien vele ter dood veroordeelden door de gevangenbewaarders
+met evenveel voorzorg worden in het oog gehouden. De donna kon naar
+geen bruiloft, feest of kerk gaan of een voet buitenshuis zetten en
+durfde zich niet aan een venster vertoonen. Aldus was haar leven
+zeer treurig en zij droeg dat verdriet met des te meer ongeduld,
+naarmate zij zich minder schuldig voelde.
+
+Daar zij zich door haar man verongelijkt zag, peinsde zij er over tot
+haar vertroosting een middel te vinden om dat te doen, waardoor haar
+dit met recht zou geschieden. Daar zij geen middel had zich verblijd
+te toonen met de liefde, die de een of ander aan den dag legde voor
+haar, welke door de straat ging, dacht zij er over na, dat er in
+het huis naast het hare een knap en aardig jonkman was en of er in
+de scheidsmuur geen gat was, waardoor zij zoo dikwijls kon loeren,
+als zij met den jonkman zou spreken en hem haar liefde te schenken,
+indien hij die wilde aannemen. Zij kon hem zoo terug vinden en haar
+treurig leven veranderen, tot de duivel bij haar man uit het lijf was
+gedreven. Daar zij het geheele huis doorliep, als de man er niet was,
+zag zij in den muur der woning bij toeval in een vrij afgelegen deel,
+dat er een spleet in was. Zij keek door die scheur en kon slecht,
+wat er achter was, onderscheiden, maar werd een kamer gewaar en zeide
+tot zich zelf: Indien dit de kamer van Filippo is, (haar buur) zijn
+wij bijna klaar. En voorzichtig liet zij haar dienstmeid, die haar
+welgezind was, verspieden en die bevond, dat de jonkman werkelijk
+heel alleen daar sliep. Zij ging daarom dikwijls naar die spleet toe
+en als zij er den jonkman bemerkte, liet zij door de scheur kleine
+steentjes vallen en dergelijke prutserijen, zóó, dat de jonkman om
+te zien, wat dat beteekende, er heen kwam. Zij riep hem zachtjes. En
+hij, die haar stem kende, antwoordde haar en zij, die nu gelegenheid
+had, opende hem haar geheele ziel. Hierover was de jongeling zeer
+blijde en maakte het gat grooter zoo, dat niemand het merkte. Zij
+keuvelden dikwijls en gaven elkaar de hand, maar meer konden zij
+niet doen door de voortdurende waakzaamheid van den jaloerschen
+echtgenoot. Toen het Kerstfeest naderde, zeide de donna tot haar
+man, dat, als het hem beviel, zij 's ochtends naar de kerk wilde gaan
+biechten en deelnemen aan de plechtigheid, gelijk de andere christenen
+doen. Hierop antwoordde de nijdigaard: Hebt gij dan gezondigd, dat gij
+wilt gaan biechten? De donna sprak: Hoe! Gelooft gij, dat ik heilig
+ben, omdat gij mij opgesloten houdt! Gij weet wel, dat ik zonden bega
+als de andere stervelingen, maar die wil ik U niet zeggen, want gij
+zijt geen priester. De nijdigaard kreeg argwaan en wilde de zonden,
+die zij had bedreven, te weten komen en peinsde over een middel. Hij
+vond het goed, maar wilde niet, dat zij naar een andere kerk ging dan
+naar hun kapel en dat zij er bij tijds naar toe zou gaan en er biechten
+bij hun kapelaan of den priester, dien de kapelaan haar zou aanwijzen
+en dan dadelijk naar huis zou gaan. De donna begreep het maar half,
+maar zonder een woord meer antwoordde zij, dat zij het zou doen. Toen
+de morgen van den feestdag kwam, stond de donna bij het krieken van
+den dag op en ging naar die kerk. De jaloersche man stond ook op,
+ging naar dezelfde kerk en was er eerder dan zij en daar hij het al
+met den priester eens was, wat hij wilde doen, trok hij haastig een
+gewaad van den priester aan met een groote, om het hoofd sluitende kap,
+welke hij een weinig naar voren had getrokken en zette zich neer in
+het koor. De donna liet den priester roepen. De priester kwam en toen
+hij van de donna hoorde, dat zij wilde biechten, zeide hij, dat hij
+haar niet aan kon hooren, maar dat hij een metgezel zou sturen en zond
+tot diens ongeluk den jaloerschen man. Deze veranderde zich zooveel
+mogelijk, hoewel het nog niet helder dag was en had zich de kap ver
+over de oogen getrokken, maar wist zich niet zoo te vermommen, dat hij
+door de donna niet spoedig werd herkend. Toen zij dit zag, zeide zij
+tot zich zelf: Geloofd zij God, dat deze van jaloersch man priester
+is geworden; maar ik zal hem geven, wat hij zoekt. Zij deed of zij
+hem niet kende en ging aan zijn voeten zitten. Messer de jaloersche
+had zich eenige steentjes in den mond gestoken, opdat die hem een
+weinig de spraak zouden belemmeren, zoodat hij geloofde geenszins
+ontdekt te kunnen worden. In de biecht vertelde de donna, dat zij
+gehuwd was en dat zij verliefd was op een priester, die elken nacht
+met haar sliep. Toen de nijdigaard dit hoorde, was het hem of hij een
+messteek in het hart kreeg en ware het niet geweest, dat de begeerte
+hem drong er meer van te weten, dan had hij de biecht laten varen en
+zou heengegaan zijn. Hij hield zich dus goed en vroeg de donna: Hoe
+zoo? Slaapt uw man met U? De donna antwoordde: Zeker, messire. Maar,
+zei de nijdigaard, hoe kan de priester met U slapen? Messer, hernam
+de donna, ik weet niet door welk kunstmiddel, maar er is in huis geen
+deur zoo gesloten, die, als hij klopt, niet opengaat en wanneer hij
+tot de deur van mijn kamer gekomen is, spreekt hij, voor hij die
+opent, zekere woorden uit, waardoor mijn man dadelijk inslaapt en
+zoodra hij dit merkt, komt hij binnen en blijft bij mij. Toen sprak
+de nijdigaard: Madonna, dat is een leelijk ding en mag zeker niet
+zoo blijven. De donna hernam: Messire, ik kan niet van hem scheiden,
+omdat ik hem veel te lief heb. Dan, sprak de nijdigaard, kan ik U geen
+absolutie geven. De donna voegde er aan toe: Ik ben er treurig om,
+want ik kwam niet hier om U leugens te vertellen, en als ik gelooven
+zou het te kunnen, zou ik het U zeggen.
+
+De nijdigaard sprak toen: Werkelijk, mevrouw, ik heb medelijden met U,
+want ik zie, dat gij uw ziel zult verliezen, maar ik wil moeite doen
+om mijn gebeden afzonderlijk tot God te richten in uw naam, misschien
+zullen die U geholpen hebben en als dat zoo is, zullen wij er mee
+voortgaan. De donna antwoordde hierop: Messer, stuur niemand bij mij,
+want als mijn man het te weten komt, is hij zoo vreeselijk jaloersch,
+dat niemand hem uit het hoofd kan praten, dat men voor iets anders
+dan kwaad komt, en ik zou het geheele jaar geen goed bij hem kunnen
+doen. Hierop antwoordde de nijdigaard: Madonna, twijfel er niet aan,
+want ik zal zoo te werk gaan, dat gij er voor hem nooit iets over
+zult hooren. Toen sprak de donna: Indien gij dit durft, stem ik er
+in toe. En nadat de absolutie gegeven was, ging zij naar de mis. De
+nijdigaard met zijn leelijk avontuur deed zuchtend de kleeren van den
+priester uit en ging naar huis, verlangend een middel te ontdekken
+om den priester en zijn vrouw een leelijke poets te bakken. De donna
+zag wel aan het gezicht van den echtgenoot, dat zij hem een kwaad
+feest had gegeven, maar hij trachtte, zooveel hij kon, te verbergen,
+wat hij gedaan had en wat hij meende te weten. Daar hij besloten had
+in den komenden nacht bij de deur te gaan staan en af te wachten,
+tot de priester kwam, zeide hij tot de donna: Ik moet van avond
+elders eten en slapen en daarom moet gij goed de straatdeur sluiten
+en ook die op het midden van de trap en van de kamer en ga dan naar
+bed. De donna antwoordde: Goed. En zoodra zij de gelegenheid had,
+ging zij naar het gat en gaf het gewone teeken. Zoodra Filippo dit
+vernam, kwam hij dadelijk. De donna vertelde hem, wat er dien morgen
+gebeurd was en zeide toen: Ik ben er zeker van, dat hij zich op den
+loer zal leggen bij de deur en vindt gij dus een middel, opdat gij
+vannacht over het dak komt. De jongeling hierover zeer tevreden zeide:
+Madonna, laat mij gaan. Toen de nacht kwam, verborg zich de nijdigaard
+heimelijk met zijn wapens in een gelijkvloersche kamer en de donna had
+alle deuren laten sluiten en het best, die op het midden van de trap,
+opdat de nijdigaard niet kon komen. Toen haar het oogenblik gunstig
+scheen en de jongeling langs een zeer verborgen weg kwam, gingen zij
+naar bed en gaven elkaar goede gelegenheid en veel genoegen. Bij het
+aanbreken van den dag ging de jongeling naar huis. De nijdigaard,
+treurig en zonder avondmaal, stervend van koude, stond den geheelen
+nacht met zijn wapens naast de deur om te wachten, tot de priester
+kwam en toen het dag werd en hij niet meer kon waken, ging hij in de
+gelijkvloersche kamer slapen. Hij stond om drie uur in den morgen op
+en daar de deur van het huis open was, deed hij, of hij van elders
+kwam, klom de trap op en ontbeet. Kort daarop liet hij een kleinen
+jongen komen, alsof het de klerk van den priester was, en zond dien
+naar haar toe met de vraag of de priester gekomen was. De donna,
+die den bode wel kende, antwoordde, dat hij dien nacht niet gekomen
+was en als het zoo voortging, hij dien kon vergeten maar zij niet. De
+nijdigaard stond verscheidene nachten op post om den priester bij de
+deur te beloeren en de donna nam voortdurend met den jonkman de kans
+waar. Ten slotte vroeg de nijdigaard, die het niet meer uithield met
+een vertoornd gelaat, wat zij dien ochtend gebiecht had. De donna wilde
+het niet zeggen, daar dit niet eerbaar was. De nijdigaard antwoordde:
+Slechte vrouw. Ik weet toch, wat gij hem gezegd hebt en ik moet weten
+wie de priester is, waarop gij zoo verliefd zijt en die door zijn
+tooverijen alle nachten met U slaapt, anders zal ik je ervoor laten
+bloeden. De donna ontkende, dat zij op een priester verliefd was. Wat,
+sprak de nijdigaard, heb je dat dan niet verteld aan den priester,
+die U de biecht afnam? De donna hernam: Hij heeft het U niet over
+verteld, maar voor mijn part zoudt gij er bij geweest zijn.
+
+De nijdigaard sprak: Zeg mij, wie die priester is. De donna glimlachte
+en zeide: Het doet mij veel genoegen, wanneer een wijs man zich laat
+leiden door een onnoozele vrouw gelijk men een ram bij de horens
+naar de slachtplaats voert, hoewel gij niet verstandig waart van het
+oogenblik af, dat de booze geest der jaloezie in Uw borst drong en
+daarom hoe dwazer en dommer gij zijt, des te minder kan ik met mijn
+list eer inleggen. Gelooft gij, man, dat ik blind ben met de oogen
+in mijn hoofd gelijk gij met die van den geest? Ik heb den priester
+herkend, die mij de biecht afnam; gij waart het zelf en trachtte U in
+het hoofd te praten, wat gij zoeken gingt. Waart gij wijs geweest,
+gelijk gij U verbeeldt, en hadt gij niet beproefd de geheimen te
+weten te komen van Uw goede vrouw, en zonder ijdele argwaan zoudt gij
+er op gelet hebben, of, wat zij U bekende, waar was, terwijl zij in
+geen enkel opzicht had gezondigd. Ik zeide U, dat ik een priester
+liefhad en hadt gij U zelf niet, dien ik ten onrechte bemin, tot
+priester gemaakt? Ik zeide U, dat ik geen enkele deur van het huis
+voor hem gesloten kon houden, wanneer hij met mij wilde slapen. Ik
+zeide U, dat de priester zich elke nacht bij mij bevond en wanneer
+waart gij niet bij mij? Zondt gij Uw klerkje tot mij, dan wist gij,
+dat gij niet bij mij waart en ik liet U weten, dat de priester niet
+bij mij geweest was. Welke dwaas, behalve gij, die U door ijverzucht
+hebt laten verblinden, had dit niet begrepen? Gij hebt aan de deur
+gewaakt en hebt mij willen wijs maken, dat gij ergens anders zijt gaan
+avondmalen en slapen. Verander U, wordt weer man, gelijk gij het waart;
+en laat U niet voor den mal houden, want ik zweer bij God, dat, als ik
+U horens wilde doen dragen en gij honderd oogen hadt gelijk thans twee,
+ik mijn zin zou volgen, zóó, dat gij het niet zoudt gewaar worden.
+
+De booze nijdigaard, die zeer handig het geheim van de donna meende te
+hebben gemerkt, dacht, dat hij niet bedrogen was, hield zijn vrouw voor
+goed en wijs en ontdeed zich van zijn minnenijd, toen hij er reden voor
+had, terwijl hij er van verging, toen het onnoodig was. Daardoor had de
+sluwe donna niet meer noodig als de katten haar minnaar over het dak
+te laten komen maar door de deur. Zij ging stil te werk en verschafte
+zich zelf en hem meermalen een goede gelegenheid en een vroolijk leven.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Madonna Isabella, die zich bij haar minnaar Leonetto bevindt,
+    ontvangt bezoek van messer Lambertuccio. Als haar man thuis
+    komt, laat zij hem messer Lambertuccio met een mes in de hand
+    tegemoet gaan en haar man vergezelt daarna Leonetto._
+
+
+De novelle van Fiammetta beviel allen wonderbaar en elk beweerde,
+dat de donna zeer goed had gehandeld en dit goed was voor den dommen
+echtgenoot. Daarop beval de koning, dat Pampinea zou volgen. Zij begon
+te zeggen: Er zijn er velen, die onnoozel beweren, dat de liefde de
+menschen verblindt en dat wie liefheeft, zijn bezinning verliest. Dit
+schijnt mij een dwaze meening en blijkt ook uit de verhaalde histories
+en ik heb plan het nog meer te bewijzen.
+
+In onze rijke stad leefde een lieve en zeer schoone donna, de vrouw van
+een zeer waardig ridder. En gelijk dikwijls gebeurt: verandering van
+spijs doet eten en daar haar man niet goed voldeed, werd zij verliefd
+op een jonkman Leonetto en hij evenzoo op haar. En daar het altijd
+goed gevolg heeft, wat elk der partijen wil, duurde het niet lang of
+zij konden hun liefde genoegdoening verschaffen. Nu werd ook op deze
+donna een ridder verliefd, messer Lambertuccio, welken zij, omdat hij
+haar onaangenaam en vervelend scheen, niet mocht lijden. Hij viel haar
+met boodschappen lastig en toen dit ook niets hielp, dreigde hij haar,
+daar hij machtig was, te schandvlekken. Daarom besloot zij, die bang
+was en hem kende, hem ter wille te zijn. De dame, madonna Isabella,
+was 's zomers naar gewoonte naar een van haar schoone buitengoederen
+gegaan om daar te verblijven en daar haar man op een morgen te paard
+was gestegen om eenige dagen elders te vertoeven, verzocht zij aan
+Leonetto bij haar te komen, die zeer verheugd dadelijk kwam. Messer
+Lambertuccio, die wist, dat haar man heen was gegaan, steeg geheel
+alleen te paard, begaf zich ook tot haar en klopte aan de deur. De
+meid van de donna, die wist, dat zij met Leonetto samen was, ging haar
+roepen en zeide: Mevrouw: messer Lambertuccio is beneden. De donna,
+die dit hoorde, was de bedroefdste vrouw van de wereld, maar daar
+zij heel bang voor hem was, bad zij Leonetto, dat hij geen bezwaar
+zou maken zich eenigen tijd achter het bedgordijn te verbergen, tot
+messer Lambertuccio zou weggaan. Leonetto, die niet minder bang voor
+hem was dan de donna, verborg zich; en zij beval aan de meid, dat zij
+messer Lambertuccio zou openen. Deze steeg van een zijner sierpaarden;
+na het aan een haak vastgebonden te hebben, ging hij naar boven. De
+donna, die een vriendelijk gezicht zette en boven aan de trap stond,
+ontving hem met vriendelijke woorden en vroeg hem, wat hij kwam doen.
+
+De ridder omhelsde haar en sprak: Mijn ziel, ik hoorde, dat Uw man er
+niet was, zoodat ik kom om een beetje bij U te blijven. Daarna trad hij
+de kamer in, sloot de deur en begon zich met haar te verheugen. Geheel
+buiten verwachting van de donna kwam de echtgenoot terug; toen de
+meid dezen dicht bij het verblijf zag, liep zij dadelijk naar de
+kamer van de donna en sprak: Madonna, daar is mijnheer; ik geloof,
+dat hij al in den hof is. Toen de donna dit hoorde en wist, dat er
+twee mannen in huis waren en dat de ridder zich niet kon verborgen
+houden door het sierpaard, dat in den hof stond, hield zij zich voor
+verloren. Niettemin wierp zij zich dadelijk uit het bed op den grond,
+nam een besluit en zeide tot messer Lambertuccio: Messer, indien gij
+mij goed gezind zijt en mij den dood wilt doen ontloopen, zult gij
+doen, wat ik U zal zeggen. Gij zult Uw mes ontbloot in Uw hand nemen,
+woest de trappen afgaan en woedend zeggen: Ik zweer bij God, dat ik
+hem elders zal vinden. En als mijn man U wil terug houden of U iets
+wil vragen, zegt gij niets anders dan wat ik U gezegd heb en te paard
+gestegen blijft gij om geen enkele reden bij hem. Messer Lambertuccio
+zeide, dat hij dit gaarne wilde en na het mes te hebben getrokken en
+met geheel ontvlamd gelaat door de moeite, die hij zich gaf zoowel
+als door den toorn, dien hij voelde over den terugkeer van den ridder,
+deed hij, gelijk de donna hem bevolen had.
+
+Haar echtgenoot, die al in den hof was afgestegen en zich over het
+sierpaard verwonderde en er op wilde springen, zag messer Lambertuccio
+toornig de trap afkomen en verwonderde zich en zeide: Wat is dat,
+messere? Messer Lambertuccio, die den voet in den stijgbeugel zette
+en er opklom, zeide niets anders dan: Bij het Lichaam van God, ik zal
+hem elders vinden en hij ging heen. De edelman, die naar boven ging,
+vond zijn donna geheel onthutst en vol angst en hij zeide tot haar:
+Wat is dat? Waarom is messer Lambertuccio zoo vertoornd? De donna, die
+de kamer naderde, opdat Leonetto het zou hooren, antwoordde: Messire,
+ik heb nog nooit zoo'n angst gehad. Zoo pas kwam hier een jonkman
+binnen, dien ik niet ken en dien messer Lambertuccio met het mes in de
+hand volgde en die toevallig deze kamer open vond en sidderend sprak:
+Madonna, help mij bij God, opdat ik niet dood in Uw armen blijf. Ik
+stond rechtop en toen ik hem wilde vragen, wie hij was en wat er
+aan de hand was, komt mij daar messer Lambertuccio naar boven met de
+woorden: Waar ben je, verrader? Ik ging naar de kamerdeur en daar hij
+binnen wilde treden, hield ik dien vast; hij was hoffelijk genoeg,
+daar hij zag, dat het mij niet aanstond hem te laten binnentreden, na
+veel woorden naar beneden te gaan. Toen sprak de echtgenoot: Vrouw,
+gij hebt wel gedaan. Het zou een al te groote blaam zijn geweest,
+als hier iemand gevonden was en messer Lambertuccio deed een zeer
+onpassende daad door iemand te volgen, die daar binnen zou gevlucht
+zijn. Daarna vroeg hij, waar die jonkman was. De donna antwoordde:
+Messer, ik weet niet, waar hij zich verborgen heeft. De ridder hernam:
+Waar zijt gij? Kom zonder vrees voor den dag. Leonetto, die alles had
+gehoord, kwam heel angstig, alsof hij bevreesd was, uit den hoek. De
+ridder sprak toen: Wat hebt gij met messer Lambertuccio te maken? De
+jonkman antwoordde: Messer, niets ter wereld en daarom geloof ik
+bepaald, dat hij niet goed wijs is of mij voor den verkeerden houdt,
+omdat hij, zoodra hij mij dicht bij dit huis op straat zag, de hand aan
+het mes sloeg en zeide: Verrader, gij zijt des doods. Ik vluchtte en
+kwam hier, dank zij God en deze edelvrouw. Toen sprak de ridder: Nu,
+heb maar geen vrees meer; ik zal U thuis brengen en gij zult nagaan,
+wat gij met hem hebt uit te staan. En toen zij geavondmaald hadden,
+liet hij hem te paard stijgen en leidde hem naar Florence. Naar
+de voorlichting der donna sprak Leonetto dien avond met messer
+Lambertuccio en regelde alles zóó met hem, dat, hoeveel er ook later
+over gesproken zou worden, de edelman daardoor nooit te weten zou
+komen, welke poets men hem met zijn vrouw had gebakken.
+
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Lodovico bekent aan madonna Beatrice de liefde, die hij haar
+    toedraagt. Zij zendt haar man Egano in den tuin in haar plaats
+    en slaapt met Lodovico. Nadat hij is opgestaan, gaat hij heen
+    en ranselt Egano in den tuin af._
+
+
+De schranderheid van madonna Isabella werd door ieder voor wonderbaar
+gehouden. Doch Filomena, aan wie de koning bevolen had te volgen,
+sprak: Verliefde donna's. Indien ik mij niet bedrieg, geloof ik U
+een niet minder mooi verhaal te kunnen doen.
+
+In Parijs leefde een florentijnsch edelman, die uit armoede koopman was
+geworden en in den handel zóó geslaagd was, dat hij zeer rijk werd. Van
+zijn donna had hij een eenigen zoon, die Lodovico heette. En omdat hij
+op den adel van zijn voorouders en niet op den handel gesteld was, zond
+hij hem gelijk andere edellieden naar den koning van Frankrijk, waar
+hij fraaie en goede manieren leerde. Terwijl hij daar verblijf hield,
+mengden zich verscheidene ridders, die van het Heilige Graf kwamen,
+met jongelieden in een gesprek, waaronder Lodovico zich bevond. Toen
+een van hen hoorde spreken van de mooie vrouwen van Frankrijk en
+Engeland en uit andere deelen der wereld, begon die te zeggen, dat
+hij zeker over het heele wereldrond en onder alle vrouwen er nooit
+een had gezien zoo schoon als de vrouw van Egano de' Galluzi [144]
+van Bologna, madonna Beatrice. Hiermede waren al zijn metgezellen,
+die haar met hen samen in Bologna aanschouwd hadden, het eens. Toen
+Lodovico dit hoorde, die nog nooit verliefd geweest was, ontbrandde
+hij in zulk een verlangen haar te zien, dat hij zijn gedachten bij
+niets anders kon houden en besloot naar Bologna te gaan en er te
+blijven, indien zij hem zou behagen. Hij deed zijn vader gelooven,
+alsof hij naar het Heilige Graf ging, wat hij met grooten weerzin
+gedaan kreeg. Hij nam den naam Anichino aan, kwam te Bologna en daar
+de fortuin het wilde, zag hij haar den volgenden dag op een feest en
+ze scheen hem nog schooner dan hij zich had voorgesteld. Daarom zeer
+vurig op haar verliefd, besloot hij niet uit Bologna te vertrekken,
+voor hij haar liefde verworven had. Hij overlegde, dat, zoo hij knecht
+van haar echtgenoot kon worden, die verscheidene bedienden had, hij
+misschien kon gedaan krijgen, wat hij verlangde. Hij verkocht zijn
+paarden, regelde alles met zijn onderhoorigen, beval hun te doen of zij
+hem niet kenden, en na met zijn waard te hebben afgerekend zeide hij,
+dat hij gaarne in dienst van een welgesteld heer wilde treden. De waard
+sprak tot hem: Gij zijt de rechte bediende voor een edelman uit dit
+gebied, die Egano heet en die wil, dat al zijn bedienden er uitzien
+als gij; ik zal hem er over spreken. Voor de waard Egano verliet, had
+hij Anichino doen aannemen, die zijn best deed hem aangenaam te zijn.
+
+Zoo had hij dikwijls gelegenheid zijn donna te zien en hij diende
+zijn heer zoo goed en naar wensch, dat deze zoo aan hem hechtte,
+dat hij niet meer buiten hem kon en over al zijn goederen gaf hij
+hem de leiding. Eens gebeurde het, dat Egano op de vogelvangst was
+en Anichino was thuis gebleven. Madonna Beatrice, die zijn liefde nog
+niet had opgemerkt, maar op zijn manieren meermalen lette, had hem zeer
+geprezen en het behaagde haar met hem schaak te spelen. Anichino, die
+haar verlangde te behagen, nam dit gaarne aan, waarmee de donna zeer
+blijde was. Toen al de vrouwen na het toezien waren heengegaan en hen
+alleen lieten spelen, slaakte Anichino een diepen zucht. De donna keek
+hem aan en zeide: Wat hebt gij, Anichino? Bedroeft het U zoo, dat ik
+U overwin? Mevrouw, antwoordde Anichino, iets veel belangrijkers was
+de oorzaak van mijn zucht. Toen sprak de donna: Zeg het mij bij de
+genegenheid, die gij voor mij gevoelt. Anichino voelde zich betooverd
+bij dit: _door de genegenheid, die gij voor mij gevoelt_ door haar,
+die hij boven alles lief had, zoodat hij een nog grooter zucht uitstiet
+dan de eerste, waardoor de donna hem opnieuw vroeg of hij haar wilde
+zeggen, wat de oorzaak van zijn zucht was. Hierop sprak Anichino:
+Madonna, ik vrees zeer, dat het U boos zou maken, indien ik U dat
+vertel, en dan ben ik ook bang, dat gij het zoudt over vertellen. De
+donna hernam: Het zal voor mij zeker niet onaangenaam zijn en reken er
+op, dat ik er nooit aan anderen over zal spreken. Met tranen in zijn
+oogen zeide Anichino haar, wie hij was, wat hij van haar gehoord had,
+hoe hij op haar verliefd werd en waarom hij knecht was geworden en
+daarna smeekte hij haar nederig medelijden met hem te hebben en hem
+in dit zoo brandend verlangen ter wille te zijn en ook dat hij in
+de gedaante, waarin hij was, tevreden zou zijn haar te beminnen. O,
+zonderlinge zachtheid van het bologneesche bloed! Wat zijt gij altijd
+te prijzen geweest in zulke gevallen! Gij waart nooit verlangend naar
+tranen of zuchten en waart steeds welwillend voor nederige smeekbeden
+en verliefde verlangens; als ik waardige loftuitingen had om U te
+prijzen, zou men zien, dat mijn stem er nooit genoeg van had!
+
+De edelvrouw, die Anichino aanzag en alle vertrouwen aan zijn woorden
+schonk en zijn liefde, maakte zooveel indruk op haar, dat zij begon
+te zuchten en daarna antwoordde: Mijn lieve Anichino, houdt moed;
+noch geschenken, noch beloften, noch begeerten van edelman of heer,
+noch van wie ook (want, ik werd nog door velen begeerd) konden ooit
+mijn ziel bewegen, maar gij hebt mij in even korten tijd, als Uwe
+woorden geduurd hebben, de Uwe doen worden. Gij hebt U mijn liefde
+verworven en daarom geef ik U die en ik beloof U, dat ik er U mee
+zal gelukkig maken, en nog dezen nacht. Te middernacht zult gij op
+mijn kamer komen. Ik zal de deur open laten. Gij weet aan welken
+kant van het bed ik slaap; gij zult mij wakker maken en ik zal U
+troosten over uwe langdurige begeerte en opdat gij dit gelooft, zal
+ik U een kus als pand geven. Zij wierp hem den arm om den hals, kuste
+hem hartstochtelijk en Anichino haar en met de grootste zaligheid
+ter wereld wachtte hij de komst van den nacht af. Egano kwam van de
+vogelvangst terug en toen hij het avondmaal had gebruikt, ging hij
+vermoeid slapen en daarna de donna. Zij liet de kamerdeur open en op
+het afgesproken uur kwam Anichino binnen, sloot de deur achter zich
+en begaf zich naar den kant, waar de donna lag, legde de hand op haar
+borst en vond haar wakker. Toen zij bemerkte, dat Anichino gekomen was,
+nam hij haar hand tusschen de zijne en hield die stevig vast en woelde
+zoo, dat Egano wakker werd. Zij sprak tot hem: Ik heb U gisteravond
+niets willen zeggen, daar gij mij vermoeid scheen, maar zeg mij, Egano,
+wien gij voor den besten en eerlijksten bediende houdt en wien gij het
+meest genegen zijt van degenen, die gij in huis hebt. Egano antwoordde:
+Waarom vraagt gij mij dit? Kent gij hem niet? Nog nooit had ik er een,
+dien ik zoo vertrouwde of genegen was als Anichino; Anichino, die
+merkte, dat Egano wakker was en die over zich zelf hoorde spreken,
+had verscheidene malen zijn hand weggetrokken, daar hij vreesde,
+dat de donna hem wilde bedriegen, maar zij hield zoo stevig vast,
+dat hij niet loskomen kon. De donna zeide tot Egano: Ik dacht ook,
+dat hij U trouwer was dan ieder ander, maar toen gij heden op de
+vogelvangst zijt gegaan, bleef hij hier en toen hij de kans schoon
+zag, schaamde hij zich niet mij te vragen of ik tot zijn genoegen
+wilde toestemmen en om het U gemakkelijk te bewijzen, antwoordde ik,
+dat ik er vrede mee had en dat ik na middernacht in onzen tuin zou
+gaan en aan den voet van den pijnboom zou wachten. Nu heb ik voor
+mij geen zin er heen te gaan, maar als gij de trouw van Uw knecht
+wilt kennen, doe dan een vrouwenkleed van mij aan, een sluier om Uw
+hoofd en ga daar wachten, of hij zal komen, waarvan ik zeker ben. Toen
+Egano dit hoorde, zeide hij: Zeker, wil ik hem gaan zien en hij trok,
+zoo goed het in den donker ging, een gewaad van zijn vrouw aan, deed
+een sluier om het hoofd, ging in den tuin en begon op Anichino aan den
+voet van den pijnboom te wachten. Zoodra hij was opgestaan en de kamer
+uit, sloot de donna de deur van binnen. Anichino, die den grootsten
+angst van zijn leven had doorstaan en die getrokken had wat hij kon
+om zich los te rukken en honderdduizend maal haar en zijn liefde,
+die hij haar had toevertrouwd, had vervloekt, merkte, met welk doel
+zij dit had gedaan en was nu de gelukkigste man van de wereld.
+
+Hij kleedde zich, gelijk zij wilde, uit en te samen hadden zij
+genoegen en vreugde gedurende langen tijd. Toen het de donna scheen,
+dat Anichino niet langer moest blijven, deed zij hem opstaan en zich
+weer aankleeden en zeide: Mijn lieve vriend, gij moet een flinken stok
+nemen en naar den tuin gaan en net doen, of gij mij hebt geroepen
+om mij op de proef te stellen en zoo zult gij Egano uitschelden
+en goed met den stok ranselen en hieruit zal wonderbaar genoegen
+en vermaak volgen. Anichino stond op en ging in den tuin met een
+grooten wilgenstok en dicht bij den pijnboom zag Egano hem aankomen,
+die hem met gemaakte vreugde wilde ontvangen. Anichino voegde hem
+toe: Ah, eerlooze vrouw, ben je dus gekomen en gij hebt geloofd,
+dat ik mijn heer deze schande wilde aandoen? Gij zijt hier ééns voor
+duizend keer gekomen; en den stok opheffend, begon hij Egano te slaan,
+die dit bemerkend, vluchtte zonder een woord te spreken en Anichino
+zeide daarop: Dat God U een kwaad jaar geve, slecht wijf, want ik zal
+het morgen aan Egano zeggen. Egano, die verscheidene goede klappen
+beet had, ging, zoo gauw hij kon, naar zijn kamer terug. De donna
+vroeg hem of Anichino gekomen was. Egano zeide: Was hij het maar niet
+geweest, want in de meening, dat gij het waart, heeft hij mij met een
+stok lam geslagen en zoo beleedigd, als men het een slechte vrouw
+ooit deed. Zeker verwondert het mij sterk, dat hij dit zou hebben
+afgesproken met de bedoeling mij te schandvlekken, maar omdat hij U
+zoo verheugd en voorkomend meende te zien, wilde hij U op de proef
+stellen. Toen sprak de donna: Geloofd zij God, dat hij mij alleen
+met woorden en U met feiten op de proef gesteld heeft en ik geloof,
+dat hij zeggen kan, dat ik met meer geduld de woorden heb verdragen
+dan gij de slagen en omdat hij U zoo trouw is, moet gij hem op prijs
+stellen en eer aandoen. Egano sprak: Zoo is het en hij was van meening,
+dat hij de braafste vrouw en de trouwste dienaar bezat. Nadat over
+dit feit door hen gelachen was, hadden Anichino en de donna voldoende
+gelegenheid, meer dan zij zonder dit avontuur zouden hebben, te doen,
+wat hun vermaak en genoegen was en daarom behaagde het Anichino bij
+Egano in Bologna te blijven.
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Een echtgenoot wordt jaloersch op zijn vrouw. De ega doet zich
+    's nachts een draad aan den teen om te weten of haar minnaar
+    tot haar zal komen. De echtgenoot merkt dit en terwijl hij den
+    minnaar nagaat, laat de donna in haar plaats een andere vrouw
+    op het bed liggen, welke de echtgenoot slaag geeft en wien
+    hij de haren uittrekt. Dan gaat hij naar de broeders van zijn
+    vrouw, die bevindend, dat dit niet waar is, hem beleedigen._
+
+
+Het scheen aan allen, dat madonna Beatrice zonderling arglistig geweest
+was bij het misleiden van haar echtgenoot en ieder beweerde, dat de
+angst van Anichino zeer groot moest geweest zijn. De koning keerde zich
+tot Neifile en zei: Spreekt gij nu. Deze een weinig glimlachend begon:
+Schoone donna's. Het is lastig U een fraaier vertelling te doen dan
+die, welke U tot heden hebben bevredigd, maar met Gods hulp hoop ik
+mij er wel door te slaan.
+
+In onze stad leefde vroeger een zeer rijk koopman Arriguccio
+Berlinghieri, die dwaas, gelijk kooplieden zijn, dacht zich door
+een huwelijk in den adelstand te verheffen, met een jonge edelvrouw
+trouwde, welke slecht bij hem paste en monna Sismonda heette. Deze,
+daar hij zooals kooplieden gewoon zijn, veel naar buiten ging en weinig
+bij haar was, werd verliefd op een jonkman Ruberto genaamd, die haar
+lang had begeerd. Zij sloot vriendschap met hem; dit verheugde hem en
+alles ging minder in stilte en daarvan was het gevolg, dat Arriguccio
+er iets van merkte, het reizen staakte, de ijverzuchtigste man ter
+wereld werd en er zich aan wijdde haar goed te bewaken. Hij sliep
+nooit, als hij haar niet het eerst naar bed had zien gaan. Hierdoor
+gevoelde de donna zeer hevige smart, daar zij op die wijze niets aan
+Ruberto kon hebben. Evenwel na rijp beraad kwam het in haar op aldus
+te handelen: De kamer was zeer ver van de straat en meermalen had zij
+gemerkt, dat Arriguccio moeite had in te slapen maar dan zeer sterk
+sliep. Zij kon Ruberto dan te middernacht aan de deur van het huis
+laten komen en hem open doen en eenigen tijd bij hem blijven. En om te
+weten, wanneer hij zou komen, legde zij een draad uit het venster van
+haar kamer, welke met een der uiteinden de aarde raakte en waarvan
+het andere einde neergelaten op den vloer en tot haar bed leidend
+onder de dekens zou voeren en dien zij dan aan den grooten teen van
+haar voet zou doen. Zij liet het aan Ruberto zeggen en gelastte hem,
+als hij kwam, aan den draad te trekken en zij zou dien laten schieten,
+als haar man sliep, en daarna de deur openen, maar als hij niet sliep,
+zou ze den draad vasthouden en naar zich toetrekken, opdat hij niet
+behoefde te wachten.
+
+Dit beviel aan Ruberto en daar hij er dikwijls op af ging, was hij
+soms met haar en dan weer niet. Die handelwijze duurde voort, totdat
+op een nacht, dat de donna sliep, Arriguccio den voet uit het bed
+stekend, dien draad vond. Nadat hij de hand er op gelegd had en zag,
+dat die aan de teen van de donna was bevestigd, zeide hij tot zich
+zelf: Dat moet bedrog zijn. En toen hij merkte, dat de draad uit het
+venster liep, hield hij het voor zeker, en knipte dien zachtjes af,
+bond hem aan den zijne en bleef aandachtig afwachten. Het duurde niet
+lang of Ruberto kwam na aan den draad te hebben getrokken. Arriguccio
+werd dit gewaar en daar hij hem niet had weten te binden en Ruberto
+sterk trok, meende hij te moeten wachten. Arriguccio stond haastig op,
+nam zijn wapens mee, en liep naar de deur om te zien wie dat was. Nu
+was Arriguccio, hoewel koopman, dapper en sterk en toen hij de deur
+opende en Ruberto hem gewaar werd, vermoedde hij, dat het Arriguccio
+moest zijn. Daarom vluchtte hij haastig en Arriguccio volgde hem. Toen
+ten slotte Ruberto een heel een eind weg was en Arriguccio hem steeds
+naijlde en daar ook Ruberto gewapend was, trok hij den degen, keerde
+zich om en zij begonnen te vechten. Toen Arriguccio de kamer geopend
+had, werd de donna wakker, vond den draad doorgeknipt en bemerkte,
+dat haar bedrog ontdekt was en daar zij zag, dat Arriguccio Ruberto
+was nageloopen, stond zij snel op. Zij riep haar meid, die alles
+wist en smeekte haar zoo, dat die er in toestemde in haar plaats
+op het bed te gaan liggen, en bad, dat zij, zonder zich te doen
+kennen, die behandeling zou ondergaan, welke Arriguccio haar zou
+aandoen. Zij zou er haar zóó voor beloonen, dat zij zich niet zou
+hebben te beklagen. Nadat zij het licht had uitgedaan, dat in de
+kamer brandde, ging zij in een hoek van het huis verborgen afwachten,
+wat er zou gebeuren. De buren, die het gerucht hoorden van het gevecht
+tusschen Arriguccio en Ruberto, stonden op en begonnen hen te schelden,
+waarop Arriguccio, bevreesd herkend te worden, den jonkman liet gaan
+zonder te weten wie hij was en zonder hem te kwetsen en in toorn
+thuis kwam. In zijn kamer begon hij woedend te roepen: Waar ben je,
+boos wijf! Je hebt het licht uitgedaan, opdat ik je niet zal vinden,
+maar je hebt je vergist. Hij ging naar het bed en geloovend er de
+vrouw te pakken, nam hij de meid beet en zoover hij haar aan handen
+en voeten kon voortsleuren, gaf hij haar zooveel stompen en trappen,
+dat hij haar het geheele gezicht verminkte en ten slotte trok hij haar
+de haren uit, terwijl hij haar voortdurend de grootste scheldwoorden
+toevoegde. De meid weeklaagde, alsof zij werkelijk schuld had en te
+meer, omdat zij soms riep: _Wee mij, genade om Gods wil; o houd op!_
+En haar stem was zoo door haar geschrei veranderd en Arriguccio zoo
+verblind van woede, dat hij niet had kunnen zien, dat het een andere
+vrouw was dan de zijne. Terwijl hij haar meer dan zij verdiend had,
+sloeg, sprak hij: Boos wijf, ik heb geen plan je verder te straffen,
+maar ik zal naar Uw broeders gaan en hun je goede werken vertellen
+en laten die dan maar hier komen en doen wat zij denken, dat jou
+eer aanbrengt en je meenemen, want gij zult niet meer in dit huis
+blijven. Bij die woorden ging hij uit de kamer, sloot die van buiten
+en ging weg.
+
+Toen monna Sismonda bemerkte, dat de echtgenoot was heengegaan, maakte
+zij de kamer open, stak het licht weer aan en vond de meid geheel
+verwond, die luid schreide. Zij troostte haar en bracht haar naar haar
+kamer, waar zij haar in stilte verzorgde en gaf haar zooveel geld van
+Arriguccio, dat zij er tevreden over was. Daarna maakte zij haar bed in
+orde, bracht alles weer in goeden staat, alsof er dien nacht niemand
+had geslapen, stak de lamp weer aan en kleedde zich weer. Nadat zij
+een licht had aangestoken, ging zij boven aan de trap zitten en begon
+zij te naaien en af te wachten. Arriguccio ging, zoo gauw hij kon,
+naar het huis der broeders van zijn vrouw en klopte er zoo hard aan,
+dat men hem open deed. Deze broeders, drie in getal en hun moeder,
+zagen, dat het Arriguccio was, en stonden allen op. Nadat zij lichten
+hadden aangestoken, gingen zij naar hem toe en vroegen hem, wat hij
+op dit uur en zoo alleen kwam zoeken. Arriguccio vertelde alles, wat
+hij had ontdekt en gedaan, en om hun volledige getuigenis te geven,
+stelde hij de haren, die hij de vrouw meende uitgerukt te hebben ter
+hand en vroeg, dat zij zouden doen, wat aan hun eer paste, omdat hij
+haar niet verder in huis wilde houden. De broeders van de donna waren
+zeer vertoornd, vertrouwden er vast op, lieten toortsen aansteken
+en om haar een leelijke poets te bakken gingen zij met Arriguccio
+op weg. De moeder volgde weenend en smeekte hen, dat zij alles niet
+dadelijk moesten gelooven, omdat de echtgenoot om een andere reden
+boos op haar kon zijn en haar kwaad kon hebben gedaan. Zij zeide ook
+zich te verbazen, omdat zij haar dochter wel kende, daar zij haar
+had opgevoed en zoo meer. Toen zij het huis van Arriguccio binnen
+waren gegaan, klommen zij de trappen op. Monna Sismonda zeide: Wie
+is daar? Waarop een der broeders antwoordde: Dat zult gij wel weten,
+slechte meid. Monna Sismonda hernam: Wat wilt gij daarmee zeggen? God
+helpe mij. En opgestaan ging zij voort: Broeders, gij zijt welkom;
+wat zoekt gij alle drie op dit uur?
+
+Dezen zagen haar zitten naaien en zonder eenig teeken op het gezicht,
+terwijl Arriguccio had gezegd, dat zij geheel verwond was, en waren
+bij de ontmoeting verwonderd, bedwongen hun toorn en vroegen, waarom
+Arriguccio zich over haar beklaagde en bedreigden haar zeer, zoo zij
+niet alles vertelde. De donna sprak: Ik weet niet, wat ik daarop moet
+zeggen en waarom Arriguccio zich over mij beklagen moet. Arriguccio
+keek verbaasd, daar hij zich herinnerde, hoe hij haar geslagen had
+en haar nu zag, alsof er niets gebeurd was. In het kort vertelden de
+broeders haar, wat Arriguccio had gezegd. De donna sprak: Wee mij, man,
+wat hoor ik? Waarom laat gij mij doorgaan voor een slechte vrouw tot Uw
+groote schande en U zelf voor een slecht en wreed man? En wanneer hebt
+gij mij dezen nacht geslagen? Arriguccio zeide: Wat, slechte vrouw,
+zijn wij niet samen naar bed gegaan? Ben ik niet terug gekeerd na
+Uw minnaar te hebben achtervolgd? Heb ik U niet geslagen en de haren
+uitgetrokken? De donna antwoordde: Gij hebt hier niet geslapen. Maar
+dat daargelaten, want ik kan niet anders dan de waarheid zeggen, en
+laten wij ons houden aan wat gij zegt: Gij hebt mij nooit geslagen en
+allen, die hier zijn, ziet of ik er eenig teeken van op mijn lichaam
+heb. Maar raak mij niet aan, want bij het kruis van God ik zou het U
+op het gezicht teekenen. Gij hebt mij ook niet de haren uitgerukt of
+misschien zoo, dat ik het niet voelde. En nadat zij de sluiers van
+haar hoofd had opgelicht, toonde zij, dat de haren niet uitgetrokken
+waren. De broeders en de moeder zeiden tot Arriguccio: Wat zegt gij nu,
+Arriguccio? Dat is toch niet, wat gij zeide te hebben gedaan; wij weten
+niet, hoe gij het overige zult bewijzen. Arriguccio stond als in een
+droom en wilde toch spreken, maar dit alles ziende, durfde hij niets
+zeggen. De donna sprak: Broeders, ik zie, dat hij wegging om te maken,
+dat ik zou doen, wat ik nooit wilde, maar nu zal ik U zijn gebreken
+en boosheden vertellen. Ik geloof zeker, dat, wat hij U gezegd heeft,
+gebeurd is; hoor hoe: Die waardige man, aan wien gij mij te kwader
+uur tot vrouw hebt gegeven, wil koopman zijn en vertrouwen hebben
+en hij, die gematigder moet zijn dan een monnik en fatsoenlijker dan
+een meisje, heeft maar weinig avonden, dat hij zich niet bedrinkt in
+de kroegen en met slechte vrouwen omgaat en mij laat hij dikwijls
+tot middernacht en tot in den nacht wachten. Ik ben er zeker van,
+dat hij, als hij goed dronken is, met zoo'n treurig schepsel gaat
+slapen en bij haar opgestaan een draad aan den voet vond en daarna al
+die geweldenarijen verrichtte en dat hij haar geslagen heeft en de
+haren heeft uitgerukt en dat hij nog niet goed tot zichzelf gekomen
+geloofde dat mij te hebben gedaan. En als gij hem goed aanziet, is
+hij nog half dronken. Maar toch, wat hij ook van mij gezegd heeft,
+ik wil, dat gij er niet meer rekening mee houdt dan met de woorden
+van een dronken man en omdat ik hem vergeef, moet gij het hem ook doen.
+
+Haar moeder, die deze woorden hoorde, schreeuwde: Bij het kruis
+van God, men moest deze verachtelijke en ondankbare hond dooden,
+want hij is een dochter als gij zijt niet waardig. Waarachtig,
+het zou wat anders zijn, als hij U uit de goot had opgehaald. Hij
+mag voortaan een slecht leven hebben, indien gij gekweld moet
+worden door een koopmannetje van ezelsdrek, zooals ze hier van
+het land komen en van lage familie, gekleed in laken van Romagna,
+met de kousen op de hakken, met de veer op hun achterwerk, en die,
+als ze drie stuivers rijk zijn, de dochters van edellieden willen
+hebben en voorname vrouwen, zich wapens laten schilderen en zeggen:
+Ik ben van die en die familie en die van mijn huis hebben dit of
+dat gedaan. Hadden mijn zonen mijn raad maar gevolgd, dan hadden
+zij U eervol kunnen doen opnemen in het huis der graven van Guidi
+met een bruidschat, maar zij hebben U toch aan die schoone vreugde
+van mijn ziel gegeven, die, hoewel gij de eerbaarste dochter van
+Florence zijt, zich niet geschaamd heeft te middernacht te zeggen,
+dat gij een lichte vrouw zijt, alsof wij U niet kennen, maar bij het
+geloof aan God, indien jullie naar mij geluisterd hadt, zou men hem
+zulk een kastijding geven, dat hij er berouw van zou hebben. En zich
+naar haar kinderen keerend, zeide zij: Mijn zonen, hebt gij gehoord,
+hoe Uw goede zwager Uw zuster behandelt? Het is een koopmannetje van
+vier stuiver. Neen, als ik jullie was, zou ik niet tevreden zijn,
+voor ik hem uit de wereld gestuurd had. En als ik een man was, zou ik
+mij zelf er mee belasten. Heer, straf hem, dien treurigen dronkelap,
+die geen schaamtegevoel heeft. Toen voegden de jongelieden Arriguccio
+de grootste beleediging toe, die ooit aan een slecht man gezegd was
+en zeiden: Wij vergeven U dit, omdat gij dronken waart, maar pas er
+je heele leven voor op niet meer zulke vertelsels te laten hooren,
+want heusch, als zoo iets ons weer ter ooren komt, zullen wij het
+U betalen. Bij die woorden gingen zij heen. Arriguccio, die als een
+dwaas achterbleef, wist zelf niet, of hij waakte of droomde en zonder
+er meer over te spreken, liet hij de vrouw met vrede. Deze ontkwam
+niet alleen met haar sluwheid het dreigend gevaar, maar baande zich
+den weg om de gelegenheid te hebben zich elk genoegen te verschaffen
+zonder eenige vrees voor haar echtgenoot.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Lydia, de vrouw van Nicostratus, bemint Pyrrhus. Deze om haar
+    te gelooven, vraagt haar drie dingen, die zij alle drie doet,
+    en behalve dat bevredigt zij zich met hem in tegewoordigheid
+    van Nicostratus en doet hem gelooven, dat het niet waar is,
+    wat hij gezien heeft._
+
+
+De novelle van Neifile was zoo bevallen, dat de donna's zich niet
+konden weerhouden te lachen en er over te spreken, hoewel de koning
+meermalen het zwijgen had opgelegd en aan Pamfilo had bevolen de zijne
+te verhalen. Toen zij zwegen, begon de Pamfilo aldus: Eerbiedwaardige
+donna's, ik geloof niet, dat, hoe ernstig en smartelijk iets ook is,
+dit niet ondernomen wordt door wie vurig lief heeft. Hoewel dit in
+tal van geschiedenissen is bewezen, geloof ik echter het U nog meer
+te toonen door U er een te verhalen van een donna, dien de fortuin
+gunstiger werd, naarmate zij onvoorzichtiger was. En daarom raad ik
+U de voetsporen niet te volgen van degene, van wien ik wil spreken,
+omdat de fortuin niet altijd gunstig gezind is, noch alle mannen op
+de wereld even dwaas zijn.
+
+In Argon, die zeer oude stad van Griekenland, door zijn vroegere
+koningen eer beroemd dan groot, leefde vroeger een man, Nicostratus
+aan wien, reeds de ouderdom nabij, de fortuin een voorname vrouw
+schonk, edel, hartstochtelijk en schoon. Hij had veel bedienden,
+honden en vogels en had een groot genoegen in de jacht. Onder
+de bedienden had hij een aardig, welgemaakt en knap jonkman en
+buitengewoon bijdehand, Pyrrhus genaamd. Nicostratus mocht hem boven
+anderen lijden en vertrouwde hem meer dan wie ook. Lydia werd op
+hem zeer verliefd, zoodat zij dag noch nacht nergens dan met hem in
+gedachten was. Pyrrhus echter, die van haar liefde niets merkte of
+niets wilde bemerken, bekommerde er zich ook niet om, wat de donna
+ondragelijk hinderde. En besloten hem dit goed te doen bespeuren,
+riep zij een harer kamervrouwen Lusca, waarin zij veel vertrouwen
+stelde en sprak aldus: Lusca, de weldaden, die gij van mij ontvingt,
+moeten U gehoorzaam en trouw hebben gemaakt; daarom zorg, dat niemand
+ooit weet, wat ik U zeg, behalve wien ik het U gelast. Lusca, ik ben
+een jonge en frissche vrouw en rijk voorzien van alles, wat een vrouw
+kan verlangen en op ééne zaak na, kan ik mij niet beklagen en deze
+is, dat mijn echtgenoot te bejaard is. Vergelijk ik mijn leeftijd
+bij den zijne, dan kan ik niet tevreden zijn met datgene, waarin de
+jonge donna's het meest behagen scheppen en toch verlang ik dit als
+de anderen. Nu heb ik sinds lang besloten, daar de fortuin zoo slecht
+gezind was mij een ouden echtgenoot te geven, niet de vijandin van mij
+zelf te zijn door geen middel te vinden mijn lusten te bevredigen en
+mijn heil niet na te jagen. En om mijn genoegen te hebben wensch ik,
+dat onze Pyrrhus, waardiger dan eenig ander, hem met zijn omhelzingen
+vervangt. Ik bezit zooveel liefde voor hem, dat ik mij nooit goed
+gevoel, als ik hem niet zie of aan hem denk. En heb ik niet spoedig
+een onderhoud met hem, dan geloof ik te zullen sterven. Indien mijn
+leven U lief is, dan zult gij op uwe wijze hem mijn liefde mededeelen
+en hem vragen bij mij te komen.
+
+De kamenier zeide, dat zij het gaarne wilde doen. Toen tijd en plaats
+haar gunstig scheen, nam zij Pyrrhus ter zijde. Deze was zeer verbaasd,
+daar hij niets gemerkt had en twijfelde niet of het was om hem op
+de proef te stellen. Hij antwoordde dan ook ruw: Lusca, komen deze
+woorden van mijn donna, dan geloof ik niet, dat zij die u te goeder
+trouw doet zeggen. Meent zij het echter, dan zal ik, daar mijn meester
+mij meer eer bewijst dan ik verdien, hem nooit zulk een beleediging
+aandoen en daarom neem je in acht. Lusca niet onthutst zeide tot hem:
+Van alle dingen, die mijn donna mij opdraagt, zal ik u spreken, zoo
+dikwijls als zij mij het zal bevelen of het u ook tot genoegen of
+verdriet zal zijn. Maar gij zijt een schaapskop. En vertoornd over de
+woorden van Pyrrhus keerde zij naar de donna terug, die dit hoorend
+verlangde te sterven. Na eenige dagen evenwel sprak zij de kamenier
+er op nieuw over en zeide: Lusca, gij weet, dat de eik niet valt onder
+den eersten slag; daarom ga weer naar hem, die op ongehoorde wijze in
+mijn nadeel trouw wil zijn en toon hem op het gunstige oogenblik al
+mijn vuur. Doe in alles uw best, dat de zaak slagen zal, want als
+het zoo zou blijven, zou ik sterven en hij zou gelooven voor den
+mal te zijn gehouden en waar wij zijn liefde zoeken, zou zijn haat
+volgen. De kamervrouw bemoedigde de donna en na Pyrrhus gezocht te
+hebben zeide zij, toen zij hem vroolijk en goed geluimd vond: Pyrrhus,
+ik zeide u, hoeveel liefde mijn donna u toedraagt en ik verzeker u dit
+thans opnieuw; gaat gij door met de hardheid, die gij gisteren toonde,
+wees er dan zeker van, dat zij maar kort zal leven. Daarom bid ik u,
+dat het u behage haar in haar begeerte te vertroosten en zoo gij in
+uw koppigheid wreed blijft, zal ik, die u voor zeer verstandig hield,
+u voor een dwaas houden. Een zegepraal moet het voor u zijn, dat zulk
+een mooie, lieve donna u boven alles lief heeft! Bovendien: hoe moet
+gij u jegens de fortuin verplicht gevoelen, als gij er aan denkt,
+dat zij u dit bereid heeft overeenkomstig de verlangens uwer jeugd
+en met voldoening van uw begeerten! Welk man aan u gelijk kent gij,
+die voor zijn genot beter af is dan gij? Wie zult gij beter voorzien
+vinden van wagens, paarden, kleeren en geld, zoo gij uw liefde aan
+haar wilt schenken? Open dus uw hart voor mijn woorden: herinner u,
+dat het maar eens gebeurt, dat de fortuin zulk een vriendelijk gezicht
+toont en u met open armen ontvangt. Wie haar dan niet weet te grijpen
+en later arm is en aan den bedelstaf, moet zich zelf beklagen maar
+niet over haar. En er moet niet dezelfde trouw zijn tusschen dienaars
+en heeren als tusschen vrienden en bloedverwanten; integendeel moeten
+de dienaars zooveel mogelijk hen behandelen, gelijk zij door dezen
+behandeld worden. Denkt gij, dat als gij een mooie vrouw of moeder of
+dochter had, die aan Nicostratus zou bevallen, dat hij jegens u de
+trouw zou in acht nemen, die gij jegens zijn donna wilt bewaren? Je
+bent gek als ge dit gelooft. Wees er zeker van, dat, als beloften en
+smeekbeden niet zouden helpen, hij, hoewel u dit niet zoo schijnt,
+geweld zou gebruiken. Laten wij dus ook zoo doen. Maak van de gunst
+der fortuin gebruik, ga haar tegemoet en ontvang haar, want indien
+gij het niet doet, daargelaten, dat de dood van uw donna er zeker
+op zal volgen, zult gij er evenveel keeren berouw van hebben, als
+gij zult willen sterven. Pyrrhus, die meermalen had nagedacht, over
+hetgeen Lusca hem gezegd had, had zich reeds voorgenomen een ander
+antwoord te geven en toe te stemmen de donna te behagen, mits hij
+er zeker van was, dat hij niet op proef werd gesteld en antwoordde
+daarom: Ziet gij, Lusca, al de dingen, die gij zegt, zijn waar, maar
+ik weet ook, dat mijn heer wijs is en schrander en daar hij mij al
+zijn zaken toevertrouwt, vrees ik zeer, dat Lydia met zijn wil dit
+doet om mij op de proef te stellen en daarom, zoo zij drie dingen,
+die ik vraag wil doen, zal zij mij niets meer bevelen, wat ik mij
+niet zal haasten te volgen. Deze drie dingen zijn: Ten eerste, dat
+zij in tegenwoordigheid van Nicostratus haar goeden sperwer doodt,
+ten tweede, dat zij mij een lok uit den baard van Nicostratus zendt,
+en ten slotte een van zijn tanden en wel een der besten. Deze dingen
+schenen moeilijk aan Lusca en zeer bezwaarlijk voor de donna, maar
+Amor, die grooten moed geeft en een groote meester is in raadgevingen,
+hielp haar. Ze liet hem door haar kamervrouw zeggen, dat hij spoedig
+ten volle zou verkrijgen, wat hij gevraagd had. En bovendien, omdat
+hij Nicostratus voor zoo slim hield, liet zij hem weten, dat zij
+zich in tegenwoordigheid van Nicostratus met Pyrrhus zou bevredigen
+en aan Nicostratus zou doen gelooven, dat het niet waar was.
+
+Toen Nicostratus een paar dagen later aan enkele edellieden een groot
+middagmaal gaf, gelijk hij vaak plachtte te doen, en de tafels al waren
+weggezet, kwam zij in een grooten sluier gehuld en mooi opgetooid
+uit haar kamer in de zaal. Toen zij Pyrrhus zag, ging zij recht op
+den stang af, waarop de sperwer zat, dien Nicostratus op zoo hoogen
+prijs stelde en na hem losgemaakt te hebben, deed zij of zij hem in
+de hand wilde opheffen, maar hem bij zijn klauwen pakkend sloeg zij
+hem tegen den muur en doodde hem. Nicostratus schreeuwde tot haar: Wee
+mij, vrouw, wat doet gij? Niets, antwoordde zij hem, maar zich keerend
+tot de adellijke heeren zeide zij: Heeren, ik zou mij moeilijk kunnen
+wreken op een koning, die mij beleedigd heeft, als ik hem geen sperwer
+zou durven ontnemen. Gij moet weten, dat zoodra de dageraad aanbreekt,
+de tijd, dien de mannen tot genoegen der vrouwen behooren te besteden,
+Nicostratus opstaat, te paard springt en met zijn sperwer in de open
+vlakten gaat en ik blijf alleen en ontevreden in mijn bed achter.
+
+Daarom wilde ik, wat ik heb gedaan, alleen doen in tegenwoordigheid
+van mannen, die rechtvaardige rechters zijn, gelijk ik geloof, dat
+gij zijn zult. De edellieden geloofden, dat haar genegenheid voor
+Nicostratus zóó was als uit haar woorden scheen en lachend keerden
+zij zich tot Nicostratus, die toornig was en zeiden: De donna heeft
+wel gedaan door zich te wreken met den dood van den sperwer! En zij
+bespotten, toen de vrouw weer naar haar kamer was gegaan, de gramschap
+van Nicostratus. Pyrrhus, die dit zag, dacht: Zij heeft een goed begin
+gemaakt voor onze gelukkige liefde; dat Zeus haar doet volharden. Een
+paar dagen later bevond zij zich met Nicostratus in haar kamer en
+terwijl zij hem liefkoosde, begon zij met hem te schertsen en daar
+hij voor de grap een paar haren uittrok, gaf hij haar de gelegenheid
+te slagen voor het tweede, wat Pyrrhus haar gevraagd had en haastig
+trok zij hem lachend bij een baardlokje, zoo sterk, dat zij hem dit
+geheel van de kin rukte. Toen Nicostratus hierover klaagde, zeide
+zij: Nu, wat hebt gij! Waarom trekt gij zoo'n gezicht! Omdat ik u
+misschien zes haren uit den baard heb getrokken? Dan hebt gij gevoeld,
+wat ik gewaar werd, toen gij mij zooeven de haren uitrukte. En zoo
+voortgaande bij hun scherts bewaarde de donna voorzichtig de lok van
+den baard en zond die denzelfden dag aan haar minnaar. Over de derde
+zaak dacht de donna weer na, maar daar zij zeer schrander was en Amor
+het haar nog meer maakte, had zij gepeinsd, dat er een middel moest
+zijn. Nicostratus had twee kinderen, door hun vaders hem toevertrouwd,
+opdat zij als edellieden manieren leerden. De een sneed voor, als
+Nicostratus at en de andere schonk hem in. De donna liet beide roepen
+en overtuigde hen, dat zij uit hun mond roken en raadde hun, wanneer
+zij Nicostratus bedienden, het hoofd zooveel mogelijk achterwaarts
+te houden en dit nooit aan iemand te zeggen.
+
+De jongelieden geloofden dit en deden gelijk de donna hun gezegd
+had. Daarop vroeg zij eens aan Nicostratus: Hebt gij gemerkt, hoe de
+jongens doen, wanneer zij u bedienen? Nicostratus zeide: Wel zeker,
+ik heb ze zelfs willen vragen, waarom zij dit deden. Hierop antwoordde
+de donna: Doe het niet; ik zal het u zeggen; een geheelen tijd heb ik
+gezwegen om u niet onaangenaam te zijn, maar daar anderen dan ik het
+bemerken, kan ik het niet meer verbergen. Gij ruikt erg uit uw mond;
+ik weet niet, wat er de oorzaak van is, daar dit vroeger niet zoo was
+en daar gij met edellieden moet omgaan, moet men dit verhelpen. Toen
+antwoordde Nicostratus: Wat zou dat kunnen zijn! Zou ik een aangestoken
+tand hebben? Lydia hernam: Misschien wel. Zij leidde hem naar een
+venster, liet hem den mond openen en nadat zij dien bekeken had,
+riep zij: O Nicostratus, hoe kunt gij dat verduurd hebben? Gij hebt
+er daar een, die, naar het mij schijnt, niet alleen bedorven is, maar
+geheel stuk en u zeker allen zal doen rotten aan dien kant; daarom
+zou ik u raden hem te trekken. Toen sprak Nicostratus: Als het u zoo
+voorkomt, stuur dan zonder uitstel naar een tandarts. De donna ging
+verder: Dat het God niet behage, dat hiervoor een tandmeester komt;
+zonder dokter kan ik hem best er uit krijgen. En de tandmeesters zijn
+zoo wreed, dat mijn hart niet zou dulden u in handen van zoo iemand
+te zien. Daarom wil ik het zelf doen; en als het u te veel pijn doet,
+zal ik u dadelijk loslaten, maar zoo'n tandarts niet. Zij liet daarom
+de tang komen en nadat zij allen uit de kamer had weggestuurd, hield
+zij alleen Lusca bij zich. Zij sloot de deur, liet Nicostratus zich
+uitstrekken op een zetel en na een van zijn tanden te hebben gepakt,
+trok zij dien, hoewel hij van pijn hard schreeuwde, er uit. Nadat
+die terzijde was gelegd en Lydia een andere in de hand had genomen,
+die door en door verrot was, toonden zij hem, die half dood was van
+pijn, dezen en zeiden: Kijk, dien gij in den mond hadt, zag er al
+zóó uit. Hij geloofde het en hoewel hij hevige pijn had doorstaan en
+er zeer over klaagde, scheen hij toch, nu die er uit was, genezen en
+getroost ging hij de kamer uit.
+
+De donna zond de tand dadelijk aan haar minnaar; deze zeker van haar
+liefde bood zich aan tot elk genoegen van haar bereid. De donna, die
+hem nog zekerder van haar liefde wilde maken en wien het nog duizend
+uren scheen te duren, eer zij met hem zou zijn, wilde woord houden. Zij
+deed of zij ziek was en nadat Nicostratus haar op een dag na den eten
+was komen bezoeken en hij niemand anders bij haar zag dan Pyrrhus,
+vroeg zij hem ter verlichting van haar lijden, dat zij haar zouden
+helpen om in den tuin te gaan. Nicostratus nam haar aan de eene en
+Pyrrhus haar aan de andere zijde en plaatste haar in een veld aan den
+voet van een schoonen perenboom. Toen zij daar zat, zeide de donna,
+die aan Pyrrhus al had laten weten, wat hij moest doen: Pyrrhus,
+ik heb grooten lust in een paar van die peren--klim er daarom in en
+gooi er eenige naar beneden en terwijl hij dit deed, riep hij uit den
+boom: Hé, messire, wat doet gij daar? En gij, mevrouw, schaamt gij
+u niet? Gelooft gij, dat ik blind ben? Gij waart toch zooeven zeer
+ziek! Hoe zijt gij zoo spoedig genezen, dat gij dit doet! Als gij toch
+die dingen doen wilt, waarom gaat gij dan niet naar uw mooie kamers,
+wat fatsoenlijker is dan in mijn bijzijn? De donna tot haar echtgenoot
+gewend, sprak: Wat zegt Pyrrhus? Is hij gek? Phyrrus sprak: Ik ben
+niet gek, madonna; gelooft gij, dat ik niet zie? Nicostratus was zeer
+verwonderd en zeide: Pyrrhus, ik geloof heusch, dat gij droomt. Pyrrhus
+antwoordde: Mijnheer, ik droom in 't geheel niet en gij evenmin;
+gij beweegt u zóó, dat, als die perenboom het zou doen, er geen peer
+aan zou blijven zitten. Toen sprak de donna: Zou het waar kunnen zijn,
+wat hij beweert te zien? Dat Zeus mij behoede; indien ik gezond was als
+te voren, zou ik in dien boom klimmen om te kijken, wat de wonderlijke
+dingen zijn, die hij beweert te aanschouwen. Pyrrhus nog steeds in den
+perenboom ging door met dezelfde praatjes. Toen zeide Nicostratus: Kom
+er uit. Daarop zei hij tot hem: Wat zegt gij te hebben gezien? Pyrrhus
+zeide: Ik geloof, dat gij mij voor gek of begoocheld houdt; ik zag U
+op Uw vrouw liggen en toen ik omlaag kwam, zag ik U opstaan en gaan
+zitten zooals nu. Nicostratus sprak: Dan waart gij zeker waanzinnig,
+want wij hebben, terwijl gij in den perenboom waart, gezeten, zooals
+gij het nu ziet. Hierop antwoordde Pyrrhus: Waarom zullen wij er
+over twisten? Indien ik U gezien heb, waart gij toch op Uw eigen
+erf. Nicostratus verwonderde zich steeds meer, zoodat hij zeide:
+Ik wil ook wel eens zien of die perenboom betooverd is en of hij,
+die er op is, die wonderen aanschouwt. Toen hij er in geklommen was,
+begonnnen zij elkaar te liefkoozen en Nicostratus dit gewaar wordend,
+schreeuwde: Ah, slechte vrouw, wat doet gij daar? En gij, Pyrrhus,
+dien ik het meest vertrouwde? En bij die woorden klom hij uit den
+perenboom. De donna en Pyrrhus zeiden: Laten wij hier gaan zitten;
+en toen zij hem er uit zagen komen, gingen zij weer zitten, zooals
+hij ze verlaten had. Toen Nicostratus beneden was en hen zag, die hij
+had achter gelaten, begon hij hen te schelden. Pyrrhus antwoordde:
+Nicostratus, nu beken ik werkelijk, dat ik, gelijk ik zooeven zeide,
+verkeerd heb gezien, toen ik in den perenboom zat, want ik weet nu,
+dat gij verkeerd hebt gezien. Dat ik de waarheid zeg, toont U, als gij
+nadenkt, op welke wijze Uw vrouw, die de eerbaarste en de verstandigste
+van allen is, zich er zeker voor in acht zou nemen dit voor Uw oogen
+te doen en ik liet mij toch liever villen dan dat ik er aan zou denken
+zoo in Uw bijzijn te handelen. Dat gezichtsbedrog moet zeker uit dien
+boom voortkomen; daarom zou niemand mij hebben doen gelooven, dat gij
+U met Uw vrouw vleeschelijk genoegen zoudt hebben verschaft, als ik het
+U niet had hooren zeggen en dat het U zoo scheen, alsof ik het deed.
+
+Hierop stond de donna, die zich zeer kwaad voordeed, op en zeide:
+Verwenscht zij het uur, waarop gij het er voor houdt, dat ik mij
+zou overgeven aan zulke treurige dingen, als gij zegt te hebhen
+gezien. Wees er zeker van, dat, als ik zoo iets wilde, ik het in
+een van onze kamers zou doen en op zulk een wijze, dat het voor
+U moeilijk zou zijn het ooit te weten te komen. Nicostratus, wien
+het waar scheen, dat zij zich nooit voor zijn oogen tot zoo iets
+lieten voeren, sprak niet meer, staakte de verwijten en begon over
+het wonder te spreken. Maar de donna, die zich over Nicostratus'
+meening boos toonde, sprak: Deze perenboom zal nooit meer aan mij,
+noch aan een andere donna zulk een schande doen; daarom, Pyrrhus,
+haal een bijl en wreek tegelijk U en mij door hem om te kappen, hoewel
+het mij beter schijnt daarmee op het hoofd van mijn man te slaan, die
+zonder nadenken zoo spoedig het verstand door de oogen liet verblinden;
+want hoewel het zoo scheen, moest gij toch door het oordeel van Uw
+geest begrijpen, dat het niet zoo was. Pyrrhus haalde haastig de bijl
+en hakte den perenboom om; toen de donna dien zag vallen, zeide zij
+tot Nicostratus: Nu ik den vijand van mijn eer geveld zie, is mijn
+toorn verdwenen en zij vergaf den smeekenden Nicostratus welwillend
+en drukte hem op het hart, dat hij niet meer zou verdenken haar, die
+hem meer dan zichzelf liefhad. Zoo keerde de misleide echtgenoot met
+haar en haar minnaar terug naar zijn woning en sedert verschaften
+Pyrrhus met Lydia en zij met hem zich verscheidene malen met meer
+gemak genoegen en vermaak. God geve er van aan ons.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Twee Sieneezen beminnen een dame, een petemoei van een
+    hunner. De peetvader sterft, komt volgens de hem gedane belofte
+    zijn vriend opzoeken en vertelt hem, hoe het er uitziet in
+    de andere wereld._
+
+
+Alleen de koning moest nog vertelllen, welke, toen hij de donna's
+zeer treurig zag over den val van den perenboom, die het niet helpen
+kon, begon: Het is zeer duidelijk, dat elk rechtvaardig koning de
+eerste dienaar der wetten moet zijn door hem gemaakt en als hij
+anders handelt, moet men hem beschouwen als een lijfeigene, waardig
+om gestraft te worden. Het is waar, dat ik gisteren de wet stellend
+voor onze verhalen van heden, niet de bedoeling had van mijn voorrecht
+gebruik te maken en niet over het onderwerp te spreken, hetgeen gij
+allen behandelde. Niet alleen is er verteld, waarover ik zelf had
+willen spreken, maar er is zooveel schoons gezegd, dat, hoe ik ook
+zoek, mij er geen invalt, dat ik in verband met dit onderwerp met dit
+verhaalde zou kunnen vergelijken en daar ik dus moet zondigen tegen
+mijn wetten en strafbaar ben, verklaar ik mij bereid tot elke boete. De
+geschiedenis door Elisa verteld van den peetvader en peetmoeder en de
+dwaasheid der Sieneezen hebben zooveel kracht, zeer geliefde donna's,
+dat ik, daargelaten de grappen door slimme vrouwen met hun echtgenooten
+uitgehaald, er toe gedreven word u een geschiedenis te vertellen,
+die, hoewel er veel ongeloofelijks in voorkomt, toch aardig is.
+
+Er leefden dan in Siena twee jongelieden uit het volk, waarvan de
+een Tingoccio Mini en de ander Meuccio di Tura heette. Zij woonden
+bij de Salaja-poort, gingen altijd samen en waren zeer bevriend. Zij
+gingen veel naar de kerken en de preeken en hadden meermalen gehoord
+van hen, die stierven en van de glorie en van de ellende der ziel
+hiernamaals. Omdat zij daaromtrent zekerheid verlangden, beloofden
+zij elkaar, dat wie het eerst van hen dood zou gaan, zoo hij kon,
+zou terugkeeren en nieuws zou vertellen aan hem, die overbleef, en
+dit bevestigden zij met een eed. Het gebeurde eens, dat Tingoccio
+peet werd van zekeren Ambruogio Anselmini te Campi Reggi, welke van
+zijn vrouw, monna Mila een zoon had gekregen. Deze Tingoccio bezocht
+eens met Meuccio zijn peettante, die een zeer schoone en begeerlijke
+donna was. Niettegenstaande het peetschap werd hij op haar verliefd
+en insgelijks Meuccio, dien zij ook zeer beviel en die haar door
+Tingoccio zeer had hooren prijzen. De een verborg die liefde voor
+den ander maar niet om dezelfde reden. Tingoccio waakte er voor
+die aan Meuccio toe te vertrouwen, daar het hem scheen de peettante
+lief te hebben en hij zou zich geschaamd hebben, als iemand het had
+geweten. Meuccio nam zich er voor in acht, maar omdat hij gewaar werd,
+dat zij Tingoccio behoorde. Daarom zeide hij: Als ik dit openbaar,
+zal hij jaloersch op mij worden en daar hij recht van spreken heeft,
+zal hij mij zoo hatelijk mogelijk maken en zoo zal ik nooit kans
+hebben haar te behagen. Nu gebeurde het, dat Tingoccio, wien het het
+gemakkelijkst viel zijn verlangen aan de donna te bekennen, zoo te
+werk ging, dat hij van haar genoegen had, hetgeen Meuccio merkte. En
+hoezeer het hem mishaagde, toch in de hoop eens het doel van zijn
+begeerte te bereiken, opdat Tingoccio geen aanleiding of grond had
+zijn plan te vernietigen, deed hij toch of hij niets bespeurde en zoo
+beminden de beide metgezellen de een gelukkiger dan de ander. Tingoccio
+vond op het erf van zijn peettante een zachten grond en bewerkte dien
+zóó, dat hij ziek werd en overleed. Drie dagen na zijn dood kwam hij
+(daar hij misschien door omstandigheden verhinderd was) volgens de
+_gedane belofte in de kamer van Meuccio_ en riep hem, die stevig
+sliep. Meuccio ontwaakte en sprak: Wie zijt gij? Hij antwoordde: Ik
+ben Tingoccio, die volgens den eed u gedaan, ben teruggekeerd om U
+nieuws te vertellen uit de andere wereld. Meuccio schrikte een weinig,
+toen hij hem zag, maar toch sprak hij gerust gesteld: Gij zijt welkom,
+mijn broeder. En toen vroeg hij hem of hij verloren was. Tingoccio
+antwoordde: Verloren zijn de dingen, die niet worden weer gevonden
+en hoe zou ik hier kunnen zijn, als ik verloren was geraakt? O,
+zei Meuccio, zoo bedoel ik het niet, maar ik meen of gij onder de
+verdoemde zielen zijt in het wrekende vuur van de hel? Toen antwoordde
+Tingoccio: Zeker niet, maar ik verkeer wel wegens mijn zonden in pijn
+en angst. Meuccio vroeg in bijzonderheden aan Tingoccio welke straf
+zij voor elke zonde kregen. Tingoccio meldde die allen. Meuccio vroeg
+hem of hij iets voor hem doen kon. Toen antwoordde Tingoccio: Zeker,
+door missen voor mij te laten lezen, gebeden te doen en aalmoezen
+te geven, omdat die de menschen daar veel hielpen. Meuccio zeide,
+dat hij dat graag wilde en toen Tingoccio van hem heen ging, dacht
+Meuccio aan de peettante; Nadat hij het hoofd een weinig had opgeheven,
+zeide hij: Nu herinner ik het mij, o Tingoccio: welke straf hebt ge
+daar gekregen voor de peettante, met welke gij, toen gij hier waart,
+geslapen hebt. Tingoccio antwoordde: Mijn broeder, toen ik daar
+aankwam, was er iemand, die mijn zonden uit het hoofd scheen te weten
+en mij beval op een plaats te gaan, waar ik in de grootste smart mijn
+schulden zou beweenen; daar vond ik vele metgezellen tot dezelfde straf
+als ik veroordeeld. Ik herinnerde mij, wat ik vroeger gedaan had met
+de peettante en verwachtte, dat mij groote straf zou opgelegd worden,
+en rilde geheel van schrik, hoewel ik in een zeer fel vuur was. Toen
+degene, die naast mij was, dat merkte, zeide hij: Wat hebt gij meer
+gedaan dan de anderen; gij huivert in het vuur staande? O, zeide ik,
+mijn vriend, ik ben zeer bang voor het vonnis, door een groote zonde,
+die ik bedreef. Hij vroeg mij, welke zonde dat was. Ik zeide tot hem:
+Die zonde was, dat ik met een peettante sliep en ik heb dit zoo vaak
+gedaan, dat ik er de huid bij liet. En hij zeide spottend: Ga, dwaas,
+wees niet bang, want hier houdt men geen rekening met peettantes. Toen
+ik dit hoorde, stelde ik mij weer gerust. Toen de dag naderde, sprak
+hij: Meuccio, handel met God, want ik kan niet langer bij U blijven;
+en hij ging heen. Meuccio, die gehoord had, dat men daar beneden met
+peettantes geen rekening hield, begon met zijn dwaasheid te spotten,
+omdat hij er al velen ontzien had en werd nu verstandiger. En als
+frate Rinaldo dat had geweten, had hij niet zooveel praatjes hoeven te
+verkoopen, toen hij zijn goede peettante tot zijn genoegen overhaalde.
+
+Zephir had zich al verheven, toen de zon het punt van ondergang
+naderde en de koning zijn verhaal geëindigd had. Hij hief zich den
+krans van het hoofd, plaatste die op het hoofd van Lauretta en sprak:
+Madonna, ik kroon U met Uw eigen naam: de Gelauwerde, als koningin
+van dit gezelschap en wat gij voortaan meent voor allen een genoegen
+en troost te zijn, zult gij bevelen als heerscheresse. En hij ging
+zitten. Lauretta, koningin geworden, liet den hofmeester roepen,
+aan wien zij gelastte, dat hij de tafels in de bekoorlijke vallei wat
+vroeger dan gewoonlijk liet plaatsen, opdat zij daarna op hun gemak
+naar hun verblijf zouden kunnen terugkeeren. Daarna zich wendend tot
+haar gezelschap sprak zij: Dioneo wilde gisteren, dat men heden zou
+spreken over de poetsen door donna's gebakken aan hun echtgenooten
+en indien het niet was, dat ik mij niet van het soort van den
+bastaardmopshond wil toonen, die zich dadelijk wil wreken, zou ik U
+zeggen, dat men heden moet spreken van de streken, die mannen jegens
+hun vrouwen uithalen. Maar, dat daargelaten, zeg ik, dat elk er aan
+moet denken er van te verhalen, _welke bedriegerijen, gewoonlijk of
+de vrouw jegens den man, of de man jegens de vrouw of de eene jegens
+den ander pleegt_ en ik geloof, dat het hierom niet minder aangenaam
+zal zijn, dan het vandaag was en bij die woorden stond zij op en gaf
+het gezelschap tot aan het uur van het avondmaal vrijaf. De donna's
+en de heeren stonden dus tegelijk op, van welke eenigen ontschoeid
+door het heldere water gingen loopen en anderen zich onder de schoone
+en rijzige boomen op de groene weide begaven tot ontspanning. Dioneo
+en Fiammetta zongen langen tijd te samen van Arcita en Palemone en
+aldus brachten zij den tijd tot het uur van het avondmaal door met
+het smaken van verschillende genoegens. Toen dit was aangebroken en
+zij zich bij het meertje aan den disch hadden geplaatst, aten zij bij
+het gezang van duizend vogels verheugd en steeds verfrischt door een
+zachten wind, die van de omringende heuvels kwam zonder eenigen last
+van de muggen te hebben. En toen de tafels waren opgenomen en zij een
+kleinen ommegang hadden gemaakt door de bekoorlijke vallei, sloegen
+zij, toen de zon nog hoog stond in het midden van den vespertijd,
+zooals het de koningin behaagde, naar hun gewoon verblijf den weg in
+met langzamen tred en schertsend en gekscherend over duizend dingen
+zoowel over die, waarover dien dag was gesproken als over anderen,
+bereikten zij omstreeks den nacht het schoone verblijf. Daar verjoegen
+zij met zeer versche wijnen en met meelspijzen de vermoeienissen van
+den kleinen tocht en begonnen rondom de schoone fontein te dansen,
+dan eens op de maat van den doedelzak van Tindaro en dan weer bij
+die der andere instrumenten. Maar ten slotte beval de koningin,
+dat Filomena een lied zou zingen, die aldus begon:
+
+
+    Zie, hoe ongelukkig is mijn leven!
+    Zal het ooit zijn, dat ik kan terugkeeren,
+    In den toestand, waaruit mij het trieste afscheid voerde?
+
+    Zeker ik weet het niet, zoo groot is het vurig verlangen,
+    Dat ik in de borst draag,
+    Mij terug te vinden in den staat, waarin ik vroeger was.
+    O mijn geliefde, o mijn eenige rust,
+    Die mij het hart benauwt:
+    Ach, zeg het mij, want anderen vragen
+    Durf ik het niet, en ik weet niet aan wien.
+    Helaas, mijn heer, helaas: laat het mij hopen,
+    Opdat ik mijn verrukte ziel sterken zal.
+
+    Ik kan niet herhalen, hoe het genoegen was,
+    Dat mij zoo heeft ontvlamd,
+    Want dag noch nacht vond ik rust,
+    Omdat het gehoor, het gevoel, het gezicht
+    Met ongewone kracht
+    Elk voor zich mij met nieuw vuur ontgloeide,
+    Waar ik geheel in verzeng;
+    En geen ander dan gij kunt mij sterken
+    Of mij de verdwenen moed hergeven.
+
+    Ach, zeg mij of het zoo moet zijn en wanneer het geschiedt,
+    Dat ik U ooit vinden zal,
+    Dat ik die oogen kus, die mij deden smachten van verlangen.
+    Zeg het mij, mijn zoetelief, mijn ziel,
+    Wanneer gij hier zult komen,
+    En bemoedig mij door het spoedig mij te zeggen.
+    Het verbeiden dure kort,
+    Totdat gij komen zult, en het blijven lang,
+    Opdat ik minder treur, daar Amor mij heeft gewond.
+
+    Als het gebeurt, dat ik U ooit zal bezitten,
+    Weet ik niet of ik zoo dwaas zal zijn,
+    Gelijk ik was, toen ik U liet heengaan;
+    Ik zal U houden, wat er ook van kome.
+    En aan Uw zoeten mond
+    Zal ik mijn verlangen voldoen.
+
+    Ik wil er thans niets meer van zeggen.
+    Kom dan spoedig, kom mij omhelzen
+    Daar toch de gedachte van den zang mij er toe drijft.
+
+
+Dit lied deed het geheele gezelschap denken, dat een nieuw en
+bekoorlijke liefde Filomena benarde en omdat het door de woorden
+scheen, dat zij meer was gewaar worden dan alleen den aanblik van haar
+minnaar, hield men haar voor gelukkiger, zoodat er van het gezelschap
+jaloersch op haar waren. Maar toen het lied was geëindigd en de
+koningin zich herinnerde, dat de volgende dag een Vrijdag was, zeide
+zij bekoorlijk tot allen: Gij weet, edele donna's en gij jongelieden,
+dat het morgen den dag is gewijd aan het Lijden onzes Heeren en dat wij
+dien, als ik mij wel herinner, vroom vierden, toen Neifile koningin
+was, door onze vroolijke vertellingen te staken en hetzelfde zullen
+wij den nu volgenden rustdag doen. Daar ik het goede voorbeeld van
+Neifile volgen wil, meen ik, dat het een passende zaak is, dat wij
+morgen en overmorgen, gelijk wij het vroeger hebben gedaan, ons er
+van onthouden geschiedenissen te vertellen en dat wij ons herinneren
+tot heil van onze zielen, wat eertijds in die dagen gebeurde. De vrome
+taal der koningin beviel aan allen en na hun vrijaf te hebben gegeven,
+begaven zich allen ter ruste.
+
+
+
+
+
+
+Achtste Dag.
+
+    _De zevende dag van de Decamerone_ eindigt; de achtste vangt
+    aan. Onder het bewind van Lauretta spreekt men van de streken,
+    welke de vrouw met den man of de man met de vrouw of de eene
+    man met den anderen uithaalt.
+
+
+Reeds verschenen op den Zondagochtend boven den top der hoogste bergen
+de stralen van het stijgende licht en verdween iedere schaduw en
+herkende men duidelijk alle bergen, toen de koningin en haar gezelschap
+opgestaan door het met dauw bedekte gras liepen. Omstreeks het midden
+van het derde uur bezochten zij een naburig kerkje, waarin zij bij
+den heiligen dienst toehoorden. Terug gekeerd zongen en dansten zij
+een wijle na met genoegen en vreugde ontbeten te hebben en daarna met
+verlof van de koningin kon, wie het wilde, ter ruste gaan. Toen de zon
+den cirkel van den meridiaan reeds was doorgetogen, gingen zij allen,
+gelijk het de koningin behaagde, volgens het gebruik om te vertellen
+zitten bij den schoonen fontein en op haar bevel begon Neifile aldus:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Gulfardo vraagt van Guasparruolo geld te leen en geeft dit
+    aan zijn vrouw, die hem toestond met haar te slapen. In
+    haar bijzijn zegt hij tot Guasparruolo, dat hij het haar
+    terugbetaalde._
+
+
+Indien God het aldus heeft beschikt, dat ik vandaag met mijn vertelling
+aanvang, behaagt dit ook mij. En verliefde donna's, daar er tot nu
+toe veel gezegd is van de streken, die vrouwen met mannen hebben
+uitgehaald, heb ik lust u er een te vertellen, niet met de bedoeling
+den man te laken of om te zeggen, dat het voor die vrouw niet goed
+was, maar om den man te prijzen en de vrouw te laken en aan te toonen,
+dat ook de mannen, wie hen vertrouwt, weten voor den gek te houden,
+evenals zij door de vrouwen, die zij gelooven, worden misleid. Het
+zou goed zijn voor wie het duidelijker wil uitdrukken, het geen grap
+te noemen maar verdiende loon, omdat men, waar de vrouw zeer eerbaar
+moet zijn en haar reinheid evenals haar leven moet bewaren, geen reden
+heeft haar te misleiden. En dit kan zoo nooit geheel, gelijk men zal
+toegeven door onze zwakheid zijn. Ik beweer, dat zij het vuur waard
+is, die zich hiertoe voor geld verkoopt, terwijl zij, die door liefde
+hiertoe komt--ik ken de zeer groote krachten daarvan--van een niet al
+te streng rechter vergiffenis verdient gelijk een paar dagen geleden
+Filostrato toonde, dat men gedaan had met madonna Filippa in Prato.
+
+Er leefde dan vroeger in Milaan een duitsch soldaat, Gulfardo
+(Wolfaard), een dappere kerel en zeer trouw, wat weinig bij de
+Duitschers voorkomt en leende men hem geld, dan gaf hij dit eerlijk
+terug, en hij kon genoeg kooplieden vinden, die hem voor een kleinen
+interest zooveel leenden, als hij wilde. Hij richtte in Milaan
+verblijf houdend zijn liefde op een zeer schoone vrouw, madonna
+Ambruogia, de echtgenoote van een zeer rijken koopman, Guasparruolo
+Cagastraccio, die met hem zeer bevriend was en daar hij in stilte
+beminde, vroeg hij haar, zonder dat iemand het bemerkte een dag
+te spreken en smeekte haar, dat het haar zou behagen zijn liefde
+te beantwoorden en dat hij van zijn kant bereid was alles te doen,
+wat zij zou bevelen. De donna na lang praten besloot te doen, wat
+Gulfardo wilde, als daaruit twee dingen zouden volgen: ten eerste,
+dat hij het nooit aan iemand zou openbaren; ten tweede, dat hij rijk,
+haar tweehonderd goudguldens zou geven, die zij voor iets noodig
+had en dat zij hem daarna altijd van dienst zou zijn. Gulfardo,
+die dit hoorde, veranderde verontwaardigd door haar laagheid zijn
+liefde voor haar, die hij voor een waardige donna hield, in haat. Hij
+peinsde er over haar te bedriegen en deed alsof hij zeer gaarne een
+en ander voor haar wilde doen om haar te behagen en liet haar vragen,
+wanneer zij wilde, dat hij bij haar kwam om het geld te brengen en
+zei, dat nooit iemand het zou merken, behalve een metgezel, waarop
+hij zeer vertrouwde en in alles zijn deelgenoot. De slechte donna
+was tevreden en liet hem weten, dat Guasparruolo, haar man, voor
+zijn zaken binnen eenige dagen naar Genua moest en dat zij hem dit
+nader zou mededeelen. Toen het hem tijd scheen, ging Gulfardo naar
+Guasparruolo en zeide hem: Ik heb tweehonderd goudguldens noodig,
+welke ik gaarne wil leenen tegen rente. Guasparruolo zeide, dat hij
+dit gaarne wilde doen en gaf hem het geld.
+
+Een paar dagen later ging Guasparruolo naar Genua en zij
+berichtte Gulfardo, dat hij bij haar zou komen met de twee honderd
+goudguldens. Gulfardo nam zijn metgezel met zich mede. Nadat hij haar
+had gevonden, was het eerste, wat hij deed, haar die tweehonderd
+goudguldens ter hand te stellen, terwijl zijn metgezel  er bij was
+en Gulfardo sprak: Madonna, hier is het geld en geef het aan uw man,
+als hij terug zal gekeerd zijn. De donna nam het aan en bemerkte niet,
+waarom Gulfardo dit zeide, maar zij geloofde, dat hij het deed om
+zijn metgezel niet te laten bemerken, dat hij het voor zijn genoegen
+gaf. Daarom zeide zij: Ik zal het gaarne doen, maar ik wil zien,
+hoeveel het is, en nadat zij ze op een tafel geworpen had en bevonden,
+dat er twee honderd waren, was zij innerlijk zeer tevreden, legde
+ze weg, keerde tot Gulfardo terug en na hem in haar kamer te hebben
+geleid, voldeed zij hem niet alleen dien nacht maar vele anderen. Toen
+Guasparruolo van Genua kwam en Gulfardo had uitgevorscht, wanneer hij
+te samen met zijn vrouw zou zijn, begaf hij zich tot hen en zeide tot
+Guasparruolo: De twee honderd goudguldens, die gij mij geleend hebt,
+had ik niet noodig. En daarom bracht ik ze dadelijk aan Uw vrouw terug
+en gij zult dus mijn rekening wel willen uitwisschen. Guasparruolo
+vroeg de donna of zij het geld ontvangen had. Zij, die den getuige er
+bij zag, kon niet ontkennen, maar zeide: Zeker heb ik het ontvangen;
+ik had vergeten het U te zeggen. Toen zeide Guasparruolo: Gulfardo,
+het is in orde; ga met God, en ik zal Uw rekening uitmaken. Gulfardo
+vertrok en de donna bleef in de klem achter en gaf aan haar man den
+gemeenen prijs van haar slechtheid en zoo maakte de sluwe minnaar
+zich vroolijk over zijn gierige donna zonder kosten.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _De pastoor van Varlungo slaapt met monna Belcolore laat haar
+    zijn koorkleed tot pand en leent van haar een vijzel. Hij geeft
+    dien terug en vraagt haar den rok terug, dien hij haar tot pand
+    liet. De donna laat hem dien met een scherp woord overreiken._
+
+
+De heeren zoowel als de donna's prezen gelijkelijk, wat Gulfardo de
+gierige Milaneesche gedaan had, toen de koningin zich tot Pamfilo
+keerde en hem glimlachend beval te volgen, en Pamfilo begon aldus:
+Schoone donna's. Ik moet U een kleine novelle verhalen tegen hen
+gericht, die ons voortdurend benadeelen, zonder dat wij het hen
+kunnen doen, namelijk tegen de priesters, die een heiligen oorlog
+[145] tegen onze vrouwen hebben ondernomen en wien het schijnt, dat
+zij slechts de kwijtschelding van schuld en boete verwerven, wanneer
+zij er een meester zijn geworden, alsof dit er mee gelijk staat,
+dat zij den Sultan zelf uit Alexandrië gebonden en wel naar Avignon
+[146] zouden hebben gevoerd. De ongelukkige leeken kunnen het het hun
+niet leveren, hoewel zij met niet minder vuur hun wraak jegens hun
+moeders, hun zusters, hun vriendinnen en hun dochters uitoefenen dan,
+waarmee zij hun vrouwen aanvallen. En daarom ben ik van plan U een
+dorpsliefde te verhalen, lachwekkender om het slot dan om de lengte,
+waarvan gij als vrucht zult kunnen plukken, dat men van de priesters
+niet alles gelooven moet.
+
+Ik zeg dan, dat er te Varlungo, een dorp hier vrij dichtbij, een
+vermetel priester leefde en schelmsch in dienst van de vrouwen, welke,
+daar hij niet al te goed kon lezen, toch met vele goede en heilige
+bewoordingen 's Zondags aan den voet van een olm zijn gemeenteleden
+vermaakte. Hij bezocht het meest de vrouwen, wanneer hun mannen
+elders heengingen, en meer dan een van zijn voorgangers bracht hij
+hun dikwijls bidprentjes en wijwater en eindjes kaars tehuis en gaf
+hun zijn zegen. Nu bekoorde hem onder al zijn vrouwelijke parochianen
+het meest monna Belcolore, de vrouw van een boer, die zich Bentivegna
+del Mazzo liet noemen, welke inderdaad een aardige en flinke boerin
+was, bruin en welgemaakt en beter geschapen voor zekere kunst dan
+iedere ander. En behalve dat kon zij het best op de tamboerijn slaan
+en zingen: _Het water loopt naar het ravijn_ en beter een rondedans
+of een rei aanvoeren, als het noodig was, dan een harer buurvrouwen
+met een schoonen doek sierlijk in de hand. Daardoor werd de priester
+zoo op haar verliefd, dat hij er gek van werd. En wanneer hij haar
+Zondagsmorgens in de kerk gewaar werd, zeide hij een _Kyrie_ of een
+_Sanctus_ op en deed zijn best een groot meester in de zangkunst te
+schijnen, terwijl het was, of een ezel balkte. Maar als hij haar
+niet zag, kweet hij zich heel gewoon van die taak. Maar toch wist
+hij zoo te werk te gaan, dat Bentivegna del Mazzo het niet merkte,
+noch een buurman, dien hij had. En om beter de vriendschap van monna
+Belcolore te verwerven gaf hij haar van tijd tot tijd een klein
+geschenk. Soms zond hij haar een bosje van verschen knoflook, van
+welke hij de schoonste uit den omtrek in zijn tuin had, dan weer een
+mandje met erwten of een bosje nieuwe mei uien of sjalotten en toen
+hij de kans schoon zag, na haar een weinig bespied te hebben, maakte
+hij uit verliefdheid gekheid met haar en zij, de preutsche spelend,
+deed of zij het niet merkte en verzette zich, zoodat mijnheer de
+pastoor zijn doel niet kon bereiken.
+
+Toen de priester eens op het middaguur door de streek slenterde,
+ontmoette hij Bentivegna del Mazzo met een beladen ezel. Hij sprak hem
+aan en vroeg hem, waar hij heen ging. Hierop antwoordde Bentivegna:
+Sere, ik ga naar de stad voor een zaak en ik breng deze dingen naar
+mijnheer Bonaccorri van Ginestreto, opdat hij mij helpe, daar ik niet
+weet, waarom men mij voor den rechter dagvaardt in een oproeping
+mij gestuurd door zijn procureur. De priester zeide opgeruimd: Je
+doet goed, mijn zoon, ga dus met mijn zegen en kom spoedig terug en
+als gij Lapuccio of Naldino soms ziet, zeg hun dan, dat zij mij de
+riemen voor mijn dorschvlegels brengen. Bentivegna zeide, dat het
+zou gebeuren en terwijl hij naar Florence ging, dacht de priester,
+dat het tijd was naar Belcolore te gaan en zijn kans te wagen. En
+nadat hij was doorgestapt, maakte hij niet halt, voor hij bij haar was
+binnen getreden en sprak: God behoede ons; wie is daar? Belcolore,
+die op den zolder was gegaan en hem hoorde, zeide: O sere, gij zijt
+welkom; waarom dwaalt gij zoo door de hitte? De priester antwoordde:
+Als God wil, zal ik een poosje bij u blijven; uw man is naar de stad
+gegaan. Belcolore daalde af, ging zitten en begon koolzaad uit te
+zoeken. De pastoor zeide: Wel, Belcolore, moet gij mij voortdurend
+laten versmachten? Belcolore begon te lachen en te zeggen: Och, wat
+doe ik u? De priester hernam: Gij doet mij niets, maar gij laat mij u
+niets doen, wat ik zou willen en wat God beval. Belcolore sprak: Ach,
+ga weg, ga weg! O, doen priesters zulke dingen? De priester antwoordde:
+Waarom niet? Ik zeg u, dat wij het beter doen dan andere menschen. En
+weet je waarom? Omdat wij de molen weinig laten malen, maar werkelijk
+het zal u voordeel doen, als gij mij laat gaan. Belcolore antwoordde:
+Welk voordeel kan mij dat verschaffen, daar gij allen zoo gierig
+zijt als de duivel. Toen voegde de pastoor er aan toe: Wilt gij een
+paar schoenen of een haar-lint of een mooien wollen doek of wat wilt
+ge? Belcolore sprak: Dat is wat moois! Dat heb ik allemaal, maar
+waarom geeft gij mij niet iets anders, dat ik wil en ik zal doen,
+wat gij wilt. Toen sprak de pastoor: Zeg, wat gij wilt, en ik zal
+het gaarne doen.
+
+Belcolore hernam: Zaterdag moest ik naar Florence gaan om wol terug te
+brengen, die ik gesponnen heb en mijn spinnewiel te laten herstellen
+en als gij mij vijf lire leent, die gij wel hebt, zal ik van den
+woekeraar mijn donkerpaarsen rok en mijn leeren ceintuur voor de
+feestdagen terughalen, die ik bij mijn huwelijk meebracht, en waarmee
+ik naar de kerk en overal heen kan en zoo zal ik altijd kunnen doen,
+wat gij wilt. De pastoor antwoordde: Dat God mij een goed jaar geeft;
+ik heb ze niet bij mij, maar eer het Zaterdag is, zal ik maken, dat
+gij ze bezit. Ja, zeide Belcolore zoo doet gij allen groote beloften
+en houdt er geen een. Denkt gij met mij te handelen als Biliuzza,
+die met leege handen thuis kwam? Bij God, dat zult gij niet doen want
+zij is daarna publieke vrouw geworden. Als gij ze niet hebt, ga ze
+halen. Kom, zei de pastoor, laat mij niet naar huis gaan; nu is de
+kans gunstig, en als ik zou weggaan en terugkeeren, is er misschien
+iemand. En zij sprak: Goed. Wilt gij uw gang gaan, geef ze dan, en
+als gij het niet wilt, laat het. De priester, die zag, dat zij niet
+bereid was te doen, wat hij wilde zonder een _salvum me fac_ [147],
+terwijl hij het wenschte _sine custodia_, [148] zeide: gij gelooft
+dus niet, dat ik ze u zal brengen. Vertrouw mij en ik laat u als pand
+dezen koorrok van blauw laken. Belcolore hief het gelaat hoog op en
+zei: Zoo. Die koorrok? En wat is die waard? De pastoor hernam: Wat
+hij waard is? Weet, dat die twee- of driedraadsch is en er zijn er,
+die gelooven vier-draadsch en het is nog geen veertien dagen geleden,
+dat ik bij Lotto, den uitdrager, er zeven lire voor betaalde, en
+ik heb hem goedkoop gekregen, naar wat Buglietto mij zeide, en gij
+weet, dat die verstand heeft van die blauwe lakenstoffen. Ah zoo,
+zei Belcolore, God helpe mij; ik zou het nooit geloofd hebben, maar
+geef hem mij maar. Mijnheer de priester, die den boog gespannen
+had, trok het koorkleed uit, gaf het haar en zij, na het te hebben
+onderzocht, zeide: Sere, laat ons in de schuur gaan, want daar komt
+nooit iemand. En hier verheugde zich de priester een heelen tijd,
+terwijl hij haar de zoetste kussen van de wereld gaf en haar familielid
+van God den Heer maakte; daarna vertrok hij in zijn soutaan, alsof hij
+van een bruiloftsfeest ter bediening kwam en ging naar de kerk terug.
+
+Daar bedenkend, dat al de eindjes kaars, die hij het jaar uit de
+aangebodenen spaarde, niet de helft van vijf lire waarde hadden,
+meende hij een slechte zaak te hebben gemaakt en hij had er berouw
+over. Hij peinsde er over, hoe hij den koorrok zonder onkosten terug
+zou krijgen. En daar hij slim was, dacht hij er maar al te goed over
+na, hoe hij zou handelen en kwam tot het volgende plan: Den volgenden
+dag, een feestdag, stuurde hij een jongen van een zijner buren naar
+Belcolore om haar steenen vijzel te leenen, daar hij saus wilde maken
+en ontbijten met Binguccio van den Poggio en Nuto Buglietti. Belcolore
+zond hem dien. Toen het uur van het ontbijt was aangebroken, riep de
+pastoor, die onderstelde, dat Bentivegna del Mazzo en Belcolore aten,
+zijn klerk en sprak tot hem: Neem dien vijzel en breng dien terug bij
+Belcolore en zeg, dat sere haar wel bedankt en dat gij haar het kleed
+terugvraagt, dat de jongen haar tot pand liet. De klerk ging naar
+het huis van Belcolore, en vond haar met Bentivegna aan tafel. Hij
+zette den vijzel op den grond en deed de boodschap. Toen Belcolore
+hoorde, dat het kleed werd teruggevraagd, wilde zij antwoorden,
+maar Bentivegna zeide met een boos gezicht: Gij vraagt dus een pand
+aan mijnheer de pastoor? Ik beken voor Christus, dat ik grooten lust
+heb je een flinke stomp onder de kin te geven; ga, haal hem zou gauw
+als je kunt en als hij weer iets vraagt, al was het onze ezel of iets
+anders mag hem niets geweigerd worden. Belcolore stond grommend op,
+ging naar haar linnenkist onder het bed, trok het kleed er uit, gaf
+het aan den klerk en sprak: Gij zult aldus namens mij tot den heer
+pastoor spreken: Belcolore zegt, dat zij God bidt, dat gij nooit
+meer met haar vijzel saus zult maken, omdat gij haar daarmee geen
+groote eer hebt bewezen. De klerk ging met het kleed weg en deed aan
+den heer pastoor de boodschap, waarop hij lachend zeide: Zeg, haar,
+wanneer gij haar ziet, dat als zij mij haar vijzel niet leenen zal,
+ik haar mijn stamper niet leen. Bentivegna geloofde, dat de vrouw
+die woorden sprak, omdat hij haar had bekoord en dacht er niet meer
+over. Maar Belcolore werd kwaad op den pastoor en sprak hem tot den
+wijnoogst niet meer toe. Later, toen de priester haar gedreigd had,
+haar in den muil van den grooten Lucifer te sturen, werd ze zeer bang
+en voor most en heete kastanjes, die hij haar gaf, werd zij goed met
+hem en deden zij elkaar nog menigmaal genoegen. En in plaats van de
+vijf lire liet de priester haar tamboerijn herstellen en daar een
+schel aanhangen en daarmee was zijn voldaan.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Calandrino, Bruno en Buffalmacco [149] dalen in de vallei der
+    Mugnone [150] af om den Heliotroop [151] te zoeken. Calandrino
+    meent dien gevonden te hebben en gaat met steenen beladen naar
+    huis. Zijn vrouw scheldt hem uit en hij, toornig geworden,
+    slaat haar en vertelt aan zijn metgezellen, wat zij beter
+    weten dan hij._
+
+
+Toen de geschiedenis van Panfilo geëindigd was, lachten de donna's,
+evenzeer als zij het nog doen. De koningin droeg Elisa op, dat die
+zou volgen, welke lachend begon: Bekoorlijke donna's. Ik zal mijn
+best doen u een kleine vertelling te verhalen even waar als aardig
+en die u evenzoo kan doen lachen als Panfilo door de zijne.
+
+In onze stad, die altijd van verschillende gewoonten en van zonderlinge
+lieden vol is geweest, leefde niet lang geleden een schilder,
+Calandrino, een onnoozel en vreemd man, die meestentijds met twee
+andere schilders omging: Bruno en Buffalmacco, een paar vroolijke
+lieden, uitgeslapen en slim, die met Calandrino omgingen, omdat zij
+van zijn onnoozelheid vaak groot plezier hadden. Gelijktijdig leefde
+er in Florence een jonkman van wonderbare beminnelijkheid, snaaksch
+en voorkomend, Maso del Saggio; deze hoorde van de onnoozelheid van
+Calandrino en wilde zich genoegen verschaffen door hem een poets te
+bakken of iets zonderlings te doen gelooven. Daar hij hem toevallig
+in de kerk van San Giovanni vond en hem aandachtig zag kijken naar de
+schilderijen en het houtsnijwerk van het sacraments-huisje, dat boven
+het altaar van die kerk staat en dat er niet lang geleden geplaatst
+werd, dacht hij, dat het nu tijd was voor zijn plan en na een metgezel
+te hebben ingelicht, wat hij doen wilde, naderden zij Calandrino, die
+alleen zat, en deden of zij hem niet zagen. Zij begonnen met elkaar te
+spreken over de kracht van verschillende steenen, van welke Maso zoo
+stellig sprak of hij een groot juwelier was. Calandrino leende aan
+deze praatjes het oor. Hij stond kort daarna op en merkte, dat het
+geen geheim was en voegde zich bij hen, wat Maso zeer beviel. Deze
+zette zijn gesprek voort en Calandrino vroeg, waar die krachtdadige
+steenen gevonden werden. Maso antwoordde, dat men de meesten vond in
+Berlinzone, een stad der Basken in een streek, die Bengodi heette,
+waar men de wijnstokken met saucijzen opbond en men een gans voor
+geld krijgt en het mandje er van voor niets op den koop toe en daar
+was een berg geheel van geraspte parmezaansche kaas, waarop menschen
+staan, die niets anders deden dan maccaroni en reepjes deeg bakken
+in kippensaus en ze dan naar beneden werpen en die er het meest van
+nam, had er ook het meest van. Daar dichtbij liep een kleine beek van
+den besten witten wijn, die men ooit drinkt, zonder dat er ooit een
+druppel water in kwam. O, zeide Calandrino, dat is een goed land,
+maar zeg mij, wat doet men met de kapoenen, die zij braden? Maso
+antwoordde: De Basken eten die allen op. Toen sprak Calandrino:
+Waart gij daar ooit? Hierop antwoordde Maso: Ik ben er meer dan
+duizend maal geweest. Toen antwoordde Calandrino: En hoeveel mijlen
+is het ver? Maso hernam: Het is meer dan zooveel mijlen loopen, als
+een heele nacht door zingen duurt. Calandrino voegde er bij: Dat moet
+dan verder zijn dan de Abruzzen. Jawel, zeide Maso, het is iets verder.
+
+De onnoozele Calandrino, die Maso deze woorden hoorde zeggen met een
+uitgestreken gezicht, had er vertrouwen in, hield het voor een feit
+en zeide: Het is voor mij te ver weg, maar als het dichter bij was,
+zou ik er eens met U willen heengaan alleen om die maccaroni er te
+zien afvallen en mij een roes te drinken. Maar vertel mij, opdat
+God U zegene, vindt men in die streken geen van die steenen van
+groote kracht? Hierop antwoordde Maso: Ja, men vindt er twee soorten
+steenen; de eenen zijn de steenen van Settignano en van Montisci
+[152], door welke, wanneer er molensteenen van gemaakt worden, het
+meel wordt bereid en daarom zegt men in die landen, dat van God de
+genadebewijzen komen en van Montisci de molensteenen, maar er zijn er
+daar zooveel, dat zij bij ons even weinig waard zijn als bij hun de
+smaragden, want daarvan zijn er grooter bergen dan de Morello, die te
+middernacht schitteren. En weet, dat, wie de molensteenen zou laten
+polijsten en in ringen zou laten zetten, vóór zij doorboord worden,
+en ze naar den Sultan brengt, er voor zou krijgen, wat hij verlangde.
+
+De andere is een steen, welke wij, juweliers, Heliotroop noemen,
+van zeer groote kracht, omdat wie hem bij zich draagt, door niemand
+gezien wordt. Toen sprak Calandrino: Dat zijn groote krachten, maar
+waar vindt men dien tweede? Hierop antwoordde Maso, dat men die in
+de Mugnone vond. Calandrino vroeg: Hoe groot is die steen! En welke
+kleur heeft hij? Maso antwoordde: Zij is van verschillende grootte
+en bijna zwart. Calandrino, die al die dingen in zich had opgenomen,
+deed, alsof hij iets had te verrichten, verliet Maso en besloot die
+steensoort te gaan zoeken, maar hij nam zich voor het niet te doen,
+zonder dat Bruno en Buffalmacco het wisten, van wien hij bijzonder veel
+hield. Hij ging ze zonder verwijl zoeken en besteedde het verdere deel
+van den morgen om ze te vinden. Toen het uur van den noen al voorbij
+was, herinnerde hij zich, dat zij werkten in het vrouwenklooster van
+Faënza en hoewel het zeer warm was, liet hij zijn zaken in den steek,
+ging naar hen toe en zeide tot hen: Vrienden, wanneer gij mij gelooft,
+kunnen wij de rijkste mannen van Florence worden, daar ik van een
+betrouwbaar man gehoord heb, dat er in de Mugnone een steen is, welke
+dengeen, die deze draagt, onzichtbaar maakt. Daarom zou het mij goed
+lijken, dat wij, vóór iemand anders er heengaat, er ons heen begeven
+om te zoeken. Wij zullen dien zeker vinden, daar ik dien ken en als wij
+dien gevonden hebben, wat zullen wij dan anders hoeven te doen dan dien
+in onze beurs te steken en naar de tafels der wisselagenten te gaan,
+welke altijd vol zijn van grossen en florijnen? En dan zullen wij er
+van nemen, zooveel wij willen. Niemand zal ons zien en wij zullen ons
+verrijken zonder den ganschen dag de muren te moeten bekladden gelijk
+de slakken doen. Toen Bruno en Buffalmacco hem hoorden, begonnen
+zij te glimlachen en deden, of zij zeer verbaasd waren en prezen den
+raad van Calandrino, maar Buffalmacco vroeg, welken naam die steen
+had. Calandrino, die weinig hersens had, was de naam ontschoten. Daarom
+antwoordde hij: Wat hebben we met dien naam te maken, als wij de kracht
+er van kennen? Laten wij hem dadelijk gaan zoeken. Welnu, zeide Bruno,
+hoe ziet hij er uit? Calandrino antwoordde: Zij zijn van elken vorm,
+maar allen zijn haast zwart. Wij hebben dus op allen te letten, die
+zwart zijn. Laat ons daarom geen tijd verliezen. Hierop zeide Bruno
+tot Buffalmacco gewend: Hetgeen Calandrino zegt, is goed, maar het is
+nu het uur niet, daar de zon hoog is en recht op de Mugnone valt en
+het net is of de steenen verkalkt zijn en wit schijnen. Nochtans voor
+de zon ze gedroogd heeft zijn ze zwart. En nu zijn er ook vele lieden,
+daar het heden werkdag is, naar de Mugnone, die ons daar ziende zouden
+raden, wat wij gingen doen; wellicht zou de steen hun in handen komen
+en wij zouden den draf door den galop verloren hebben. Dus is het beter
+morgen te gaan, omdat men dan beter de kleur kan onderscheiden; ook is
+het dan feestdag en niemand zal er zijn. Buffalmacco prees den raad van
+Bruno en Calandrino vereenigde zich er mee en zij stelden vast, dat zij
+den volgenden zondagmorgen alle drie zouden gaan zoeken. Calandrino
+verzocht hen beslist er niemand over te spreken. Toen zij zeiden
+dit te doen, vertelde hij hun, wat hij gehoord had van de streek van
+Bengodi en bevestigde met eeden, dat dit zoo was. Toen Calandrino ze
+verlaten had, spraken die twee onder elkaar af, wat ze zouden doen.
+
+Toen de morgen aanbrak, stond Calandrino bij het krieken van den
+dag op en na de metgezellen te hebben gewekt, gingen zij door de
+San Gallo-poort, daalden naar den Mugnone af en gingen steenen
+zoeken. Calandrino ging als de ijverigste voorop en sprong haastig
+overal, waar hij een zwarten steen zag, raapte hem gretig op en
+bewaarde dien op zijn borst. De metgezellen volgden en raapten er af
+en toe ook een op. Calandrino was niet ver gegaan of hij had er de
+borst vol van, toen hief hij de slippen van zijn rok op, die niet aan
+het lichaam gesloten was en maakte daarvan een wijden zak door ze over
+zijn leeren gordel te slaan, vulde die en evenzoo na van zijn mantel
+een zak te hebben gemaakt, vulde hij dien ook. Buffalmacco en Bruno
+zagen, dat Calandrino geheel beladen was en toen het etensuur naderde,
+zeide Bruno tot Buffalmacco: Waar is Calandrino? Buffalmacco, die hem
+dichtbij  zag, keerde zich om en antwoordde dan hier, dan daar kijkend:
+Ik weet het niet, maar zooeven toch was hij nog voor ons. Bruno zeide:
+het doet er weinig toe; het schijnt, dat hij naar huis is gegaan om
+te eten en ons tot de dwaasheid heeft gebracht zwarte steenen in den
+Mugnone te gaan zoeken. Kijk, hoe goed hij dit heeft klaar gespeeld,
+zei toen Buffalmacco, ons bedriegt en hier achterlaat, die zoo
+dwaas waren hem te gelooven. Kijk! Wie anders zou dwaas genoeg zijn
+geweest te gelooven, dat in de Mugnone een steen van die kracht wordt
+gevonden? Calandrino, die deze woorden hoorde, verbeeldde zich, dat de
+steen hem in handen gekomen was en dat zij door haar werking hem niet
+zagen. Ten zeerste verheugd over dit geluk, nam hij zich voor zonder
+iets te zeggen naar huis te gaan en begaf zich op weg. Toen Buffalmacco
+dit zag, zeide hij tot Bruno: Waarom zullen wij niet heengaan? Bruno
+antwoordde: Ja, laat ons gaan; maar ik zweer, dat Calandrino het ons
+niet meer zal leveren; en als ik dicht bij hem was als den heelen
+morgen, zou ik hem zooveel van die steenen tegen zijn hielen gooien,
+dat hij misschien wel een maand aan die grap zou denken. Het mikken en
+raken tegen den hiel van Calandrino was nu het werk van een oogenblik.
+
+Toen Calandrino de pijn voelde, trok hij den voet omhoog en begon te
+zuchten, maar zweeg toch en ging verder. Buffalmacco, die een van de
+keien in de hand genomen had, zeide tot Bruno: Zeg, kijk eens wat een
+mooie kei; hoe zal die Calandrino tegen de ribben komen en na hem
+te hebben weggeslingerd, kwam hij met kracht tegen zijn ribben. Op
+die wijze wierpen zij hem met steenen van de Mugnone tot aan de San
+Gallo-poort. Nadat zij de steenen, die zij verzameld hadden, hadden
+weggegooid, hielden zij een oogenblik stand bij de tolgaarders; deze
+ingelicht deden of ze niets zagen en lieten met het meeste plezier
+van de wereld Calandrino stil door. Zonder oponthoud begaf hij zich
+naar zijn huis bij de Canto alla Macina (Molenhoek). De fortuin was de
+grap zóó gunstig, dat, terwijl Calandrino langs de rivier ging en door
+de stad, hem niemand tegen kwam, daar elk aan het ontbijt was. Aldus
+beladen kwam Calandrino daar aan. Toevallig stond zijn echtgenoote,
+monna Tessa, een schoone en verstandige vrouw, boven aan den trap
+en een weinig boos over zijn lang uitblijven, zag zij hem aankomen
+en begon schimpend te zeggen: Broerlief, de duivel zal je nooit meer
+thuis brengen; iedereen heeft ontbeten, nu gij terugkeert. Calandrino
+merkte, dat hij gezien was en vol spijt zeide hij: Wee mij, slechte
+vrouw, zijt gij daar? Gij hebt mij ongeluk gebracht, maar bij God:
+ik zal het je betalen. Hij ging in een kleine kamer, ontdeed zich van
+de verzamelde steenen, liep naar zijn vrouw, wierp haar bij de haren
+aan zijn voeten en daar hij zijn armen en beenen nu goed bewegen kon,
+gaf hij haar overal schoppen en stompen zonder een haar op haar hoofd
+te laten of één plaats, die niet bezeerd was, en het hielp haar niets
+met gevouwen handen om genade te roepen. Buffalmacco en Bruno gingen
+Calandrino, nadat zij met de tolgaarders hadden gelachen, langzaam
+achterop en toen zij bij zijn deur waren, hoorden zij het wreede pak
+ransel, dat hij zijn vrouw gaf en veinzend pas te zijn aangekomen,
+riepen zij hem. Calandrino geheel bezweet en vuurrood vertoonde
+zich aan het venster en verzocht ze boven te komen. Zij hielden
+zich eenigszins verstoord, gingen naar boven en zagen de kamer vol
+steenen en in een der hoeken de vrouw met loshangende haren, gehavend,
+doodsbleek, het heele gelaat verminkt, droevig huilende en in een
+anderen hoek Calandrino met gescheurde kleeren en hijgend als een
+afgemat mensch. Toen zij dit een oogenblik hadden aanschouwd, zeiden
+zij: Wat is dat, Calandrino? Gaat gij bouwen, dat wij hier zooveel
+steenen zien? En wat scheelt monna Tessa? Het schijnt, dat gij haar
+hebt geslagen. Wat is dat voor fraais? Calandrino, vermoeid door
+het steenen dragen, de woede, waarmee hij zijn vrouw had geslagen,
+en door de smart over het geluk, dat hij meende te hebben verloren,
+kon zijn geest niet bedwingen te antwoorden. Buffalmacco ging voort:
+Calandrino, als gij een andere reden tot toorn hadt, hadt gij ons toch
+niet voor den gek moeten houden, want gij hebt ons er toe gebracht met
+U den kostbaren steen te zoeken, hebt ons zonder een woord tot God of
+den duivel te spreken in de Mugnone als een paar mallen achtergelaten
+en ge zijt naar huis gegaan, wat wij U zeer kwalijk nemen, maar zeker
+zal het de laatste grap zijn, die gij met ons uithaalt. Bij die woorden
+deed Calandrino zich geweld aan om te zeggen: Metgezellen, wordt niet
+boos, de zaak is anders. Ik, ongelukkige, had dien steen gevonden en
+wilt gij hooren, dat ik de waarheid spreek: Toen gij mij de eerste
+maal hebt geroepen, was ik op minder dan tien vademen afstand van U en
+daar ik zag, dat gij niet kwaamt en mij niet zaagt, ging ik voor U de
+stad in en ben ik voortdurend recht voor U uit gegaan. En nu vertelde
+hij hun tot het einde toe, wat zij hadden gedaan en gezegd en toonde
+hun den rug en de hielen evenals de kwetsuren en ging voort: Toen ik
+de poort inging met al die steenen, werd er niets gezegd en gij weet,
+hoe lastig die tolgaarders zijn om alles na te kijken. Ook kwam ik op
+straat verscheidene buren en vrienden tegen, die mij altijd aanspreken
+en tot drinken uitnoodigen en nu zelfs geen half woord zeiden, alsof
+zij mij niet zagen. Ten slotte, toen ik hier kwam heeft die duivelsche,
+vervloekte vrouw mij gezien en gij weet, de hoe vrouwen elk voorwerp
+hun kracht doen verliezen, zoodat ik, die mij den gelukkigsten man van
+Florence kon noemen, de ongelukkigste ben. Ik heb haar daarom zooveel
+geslagen, als ik maar kon en ik weet niet, wat mij weerhoudt, dat ik
+haar niet de aderen open, want vervloekt is het uur, waarop ik haar
+zag en zij in mijn huis kwam! En toen zijn toorn weer aanwakkerde,
+wilde hij opstaan om haar opnieuw te slaan. Buffalmacco en Bruno
+deden, of zij zich zeer verwonderden en bevestigden, wat Calandrino
+zeide en hadden zoo'n grooten lachlust, dat zij haast stikten,
+maar toen zij hem zoo woedend zagen, dat hij weer zijn vrouw wilde
+slaan, stonden zij op en hielden hem tegen en zeiden, dat de donna
+er geen schuld aan had, maar hij zelf, die wist, dat de vrouwen van
+de voorwerpen alle kracht doen te loor gaan en haar niet gezegd had,
+op te passen bij hem dien dag niet te verschijnen en dat God hem dat
+geluk had ontnomen, hetzij, omdat het hem niet mocht te beurt vallen
+of omdat hij van plan was geweest zijn metgezellen te bedriegen. En
+na vele woorden werd met groote moeite de vrouw met hem verzoend en
+vertrokken zij hem neerslachtig achterlatend met het huis vol steenen.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _De provoost van Fiesole bemint een weduwe, die hem niet
+    bemint. Hij gelooft met haar te slapen, doch doet dit met haar
+    dienstmaagd en de broeders van de donna doen hem betrappen
+    door den bisschop._
+
+
+Toen Elisa aan het eind van haar novelle gekomen was en tot groot
+genoegen van het gezelschap had verteld, keerde de koningin zich naar
+Emilia en gaf haar aldus te kennen, dat zij na Elisa zou vertellen;
+deze begon: Waardige donna's. Hoe de priesters, de broeders en alle
+geestelijken de heerschers over onze geesten zijn, is in vele novellen
+aangetoond, maar daar men er nooit zooveel van kan vertellen, of er
+blijft nog meer over, zal ik u een verhaal doen van een provoost,
+die ondanks alles wilde, dat een edelvrouw hem genoegen zou doen,
+doch, daar zij zeer slim was, hem behandelde, gelijk hij het verdiende.
+
+Gelijk ieder uwer weet, was Fiesole, welks heuvel wij van hier zien
+kunnen, een zeer oude en groote stad; hoewel thans geheel vervallen,
+heeft zij toch nog een bisschop. In de buurt van de hoofdkerk bewoonde
+een edelvrouw, weduwe, monna Piccarda, een landgoed met een niet te
+groot huis, waar zij het grootste deel van het jaar vertoefde met haar
+twee broeders, welopgevoede en hoffelijke jongelieden. De provoost van
+de kerk werd, terwijl zij gewoon was daarheen te gaan en zij nog zeer
+jong, schoon en bekoorlijk was, op haar verliefd, zoodat hij zich
+niet bedwingen kon. Na eenigen tijd was hij zoo ontvlamd, dat hij
+haar dit mededeelde, smeekte met zijn liefde vrede te hebben en hem
+ook te beminnen. Deze provoost was al oud, maar van zeer jeugdigen
+temperament, vermetel, trotsch, had een hoog idee van zich zelf en
+manieren en gewoonten vol aanstellerij. Hij was zoo vervelend en
+hinderlijk, dat niemand hem welgezind was en als iemand een hekel
+aan hem had, was het die donna, want niet alleen dat zij hem niet
+mocht lijden, maar zij haatte hem meer dan kiespijn. Daarom zeide de
+slimme vrouw:
+
+Messire, dat gij mij lief hebt, is mij zeer aangenaam en ik moet en zal
+u liefhebben, maar bij uw liefde en de mijne mag nooit iets oneerbaars
+voorkomen. Gij zijt mijn geestelijke vader en priester en reeds den
+ouderdom nabij, hetgeen u eerbaar en kuisch moet maken en ook ik ben
+geen kind, dien zulke verliefdheden passen. Ik ben weduwe en gij weet,
+hoe zeer men eerbaarheid van weduwen vereischt en neem mij dus niet
+kwalijk, dat ik u nooit zal lief hebben op de wijze, waarop u dit
+vraagt. De provoost, die van haar niets anders kon gedaan krijgen,
+toonde zich bij den eersten tegenslag noch verwonderd, noch overwonnen,
+maar hield zijn dwaze indringerigheid vol, viel haar vaak lastig met
+brieven en boodschappen en deed dit zelfs, als hij haar in de kerk
+zag komen. Zij vond deze vervolging te hinderlijk en te ergerlijk, en
+zij besloot hem zijn verdiende loon te geven maar niets te doen, voor
+zij er met haar broeders over had gesproken. Na hen gezegd te hebben,
+wat de provoost in het schild voerde, en ook wat zij van plan was te
+doen en na daarin van hen volkomen verlof te hebben gekregen, ging zij
+een paar dagen later naar de kerk. De provoost zag haar, ging toen
+dadelijk naar haar toe en en begon op een familiare manier met haar
+te spreken. Toen de donna hem zag aankomen en hem aankeek, zette zij
+een verheugd gezicht en na hem ter zijde te hebben getrokken en nadat
+hij haar veel had gezegd op zijn gebruikelijke wijze, sprak de donna
+na een diepen zucht: Messere, ik heb dikwijls gehoord, dat er geen
+kasteel bestaat zoo sterk, dat niet, als het elken dag bestormd wordt,
+eens wordt genomen, wat ik wel zie, dat mij gebeurd is. Gij hebt zoo
+om mij gedraaid met zoete woorden en hoffelijkheden, dat gij mij mijn
+voornemen hebt doen verbreken en dat ik bereid ben, zoo u dit behaagt,
+de uwe te willen zijn. De provoost zeide verheugd: Madonna, dank en
+om u de waarheid te zeggen, heb ik mij zeer verbaasd, dat gij zoo
+terughoudend waart, daar mij dit nog nooit was overkomen. Integendeel
+heb ik enkele malen gezegd: Als de vrouwen van zilver waren, zouden
+zij geen oortje waard zijn als munt, omdat er geen een aan den hamer
+weerstand biedt. Maar laten wij dit nu terzijde stellen: Wanneer
+kunnen wij samen zijn! Mijn lieve heer, wanneer het ons behaagt;
+ik heb geen echtgenoot, aan wien ik rekenschap moet geven. Maar waar
+zullen wij samen zijn? De provoost hernam: Niet in uw huis? De donna
+antwoordde: Messere, gij weet, dat ik twee broeders heb, die nacht
+en dag thuiskomen met hun vrienden en mijn woning is niet te groot;
+daarom kan dat daar niet gebeuren of gij moet u houden als een stomme
+en in het donker geen gerucht maken evenals de blinden. Als gij dit
+wilt doen, zal het gaan, omdat zij niet in mijn kamer doordringen,
+maar de hunne is zoo dicht bij de mijne, dat niet het minste woordje
+kan gezegd worden. De provoost zeide toen: Madonna, dat is goed
+voor een of twee nachten, maar dan zullen wij elders meer op ons
+gemak zijn. De donna sprak: Messere, dat staat toch aan u, maar één
+ding bid ik u, dat dit geheim blijft. Daarop ging de provoost voort:
+Madonna, twijfel daar niet aan en indien het kan, zorg dan, dat wij
+vanavond te zamen zijn. De donna sprak: Dat bevalt mij en na haar te
+hebben gezegd, hoe en wanneer hij zou komen, ging hij heen.
+
+Deze donna had een meid, die lang niet jong was, en zij had het
+misvormdste gezicht dat men ooit zag; een platten neus, een scheeven
+mond, dikke lippen, slechte en groote tanden en zij keek loensch en
+had altijd pijn in de oogen en had een groene en gele kleur, zoodat
+zij den zomer niet scheen doorgebracht te hebben in Fiesole [153]
+maar in Sinigaglia. Behalve dat was zij mank en een weinig scheef
+aan den rechterkant. Zij heette Ciuta en omdat zij zulk een misvormd
+gezicht had, werd zij door elk man Ciutazza [154] genoemd. Hoewel
+zij leelijk was, was zij bovendien snibbig. De donna sprak tot
+haar: Ciutazza, als gij mij vanavond een dienst wilt doen, zal ik
+u een mooi hemd geven. Toen Ciutazza van een hemd hoorde spreken,
+antwoordde deze: Madonna voor een hemd zal ik mij in het vuur werpen
+en meer nog. Welnu, zeide de donna, ik wil, dat gij vannacht in mijn
+bed slaapt met een man en dat gij hem liefkoost en zóó, dat het niet
+wordt opgemerkt door mijn broeders, want gij weet, dat die vlak bij u
+slapen. Ciutazza zeide: Desnoods wil ik er wel met zes in plaats van
+een slapen. Toen de avond viel, kwam messere de provoost en de twee
+jongelieden waren in hun kamer en lieten zich wel hooren; daarom ging
+de provoost tersluiks en in het donker in die van de donna naar bed
+en van den anderen kant Ciutazza. Mijnheer de provoost, die waande de
+donna aan zijn zijde te hebben, nam Ciutazza in zijn armen en begon
+haar te kussen zonder een woord te spreken en Ciutazza hem en hij
+begon zich met haar te bevredigen na langdurige begeerte.
+
+Toen de donna dit had gedaan, beval zij aan haar broers, dat zij de
+rest zouden doen van wat zij hadden afgesproken, die, heimelijk uit
+de kamer gegaan, zich naar het plein begaven en de fortuin was hun
+gunstiger, dan zij het zelf gewenscht hadden, want daar de warmte
+groot was, vroeg de bisschop om met hen naar hun huis te gaan en met
+hen te drinken. Zij vertelden hem hun bedoeling, begaven zich met
+hem op weg en na met hem op een zeer koele, kleine binnenplaats te
+zijn gegaan, waar veel lichten waren aangestoken, dronk hij met groot
+genoegen van een hunner goede wijnen. Na gedronken te hebben, zeiden
+de jongelieden: Messer, omdat gij ons zulk een gunst hebt bewezen,
+dat gij u verwaardigd hebt ons kleine huisje te bezoeken, wenschen wij,
+dat het u zal behagen een zaakje te zien, dat wij u zullen toonen. De
+bisschop antwoordde: Gaarne. Een van de jongelieden nam een toorts,
+ging voorop en de bisschop en de anderen volgden en wendden zich naar
+de kamer, waar mijnheer de provoost met Ciutazza lag. Deze had zich
+gehaast tot ruiterdienst en had dien al drie maal verricht en daardoor
+vermoeid en door de warmte sliep hij met Ciutazza in zijn armen. Toen
+de jongelieden in de kamer traden en daarna de bisschop, werd hem de
+provoost aangewezen met Ciutazza in dien toestand. Messer de provoost
+richtte zich op, zag het licht en de lieden rondom, schaamde zich,
+werd bang en stak het hoofd onder de lakens. De bisschop beleedigde
+hem zeer en liet zijn hoofd te voorschijn trekken en hem zien,
+met wie hij geslapen had. De provoost, die het bedrog ontdekte,
+werd ook door de schande de treurigste man ter wereld; na zich op
+bevel des bisschops gekleed te hebben, werd hij naar huis gezonden
+om een groote boete te doen onder goede bewaking. Later wilde de
+bisschop weten, hoe het kwam, dat hij met Ciutazza had geslapen. De
+jongelieden vertelden hem alles. Toen de bisschop dit had gehoord,
+prees hij de donna en ook de jongelieden, die zonder zich met het
+bloed van den priester te bevlekken hem hadden behandeld, zooals
+hij het verdiende. De bisschop legde hem veertig dagen kerkerstraf
+op, maar de liefde en de woede deden hem die negen en veertig dagen
+beklagen. Behalve dat kon hij sinds dien tijd nooit uitgaan zonder
+door de kinderen te worden bespot met: Kijk daar heb je hem, die met
+Ciutazza sliep, wat voor hem zoo hinderlijk was, dat hij er haast gek
+van werd. En op die manier raakte de donna den last van den vervelenden
+provoost kwijt en verdiende Ciutazza het hemd en een goeden nacht.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden trekken een Marcezaansch rechter te Florence,
+    terwijl hij zitting houdt, zijn broek uit._
+
+
+Emilia had haar vertelling geëindigd, terwijl de weduwe door allen
+geprezen was, toen de koningin naar Filostrato ziende, sprak: Aan u
+is thans de beurt om te verhalen. Hierop antwoordde hij haastig, dat
+hij gereed was en begon: Verrukkelijke donna's. De jongeling, waarvan
+Elisa u zooeven gesproken heeft, namelijk Maso del Saggio, herinnert
+mij aan een novelle van hem en eenige van zijn kameraden, welke, hoewel
+er uitdrukkingen in voorkomen, die u zullen doen blozen, niettemin
+zooveel stof tot lachen geeft, dat ik u die toch zal mededeelen.
+
+Gelijk gij allen kunt gehoord hebben, komen in onze stad zeer dikwijls
+Marcezaansche schouten [155], die gewoonlijk menschen met weinig
+gevoel zijn en die zulk een bekrompen en ellendig leven leiden,
+dat het niets anders schijnt dan één schraperij en door hun armoe en
+hun ingeboren gierigheid, brengen zij rechters en notarissen mede,
+die menschen schijnen eer achter de ploeg vandaan gehaald of uit een
+touwslagerij dan uit de scholen der magistratuur. Toen een van hen als
+baljuw bij ons gekomen was, bracht hij een rechter mee, Niccola van
+San Lepidio, die naar het uiterlijk eerder een ketellapper scheen en
+die alleen aangesteld was om misdadige zaken te onderzoeken. En daar
+er dikwijls burgers kwamen, die niets in het gerechtshof te maken
+hadden, zocht Maso del Saggio daar op een morgen naar een vriend en
+keek naar den zetel van messer Niccola. Deze scheen hem een vreemde
+vogel en hij nam hem van het hoofd tot de voeten op. En terwijl
+hij hem zag met een zwart geworden baret van bont en een ganzenpen
+in den gordel en de toga langer dan het sleepend gewaad daaronder,
+aanschouwde hij onder andere vreemde dingen iets opmerkelijks en dat
+was een broek zoo wijd, dat het achterstuk tot op de helft van zijn
+beenen viel, als hij zat, terwijl de kleeren van voren van nauwheid
+open stonden. Zonder hem langer te beturen en niet verder zoekend,
+ging hij iemand anders opsporen en vond twee van zijn vrienden, Ribi
+en Matteuzzo, jongelieden even snaaksch als Maso en zeide tot hen:
+Als gij mij welgezind zijt, ga dan met mij mee naar het gerechtshof,
+waar ik jullie de gekste kerel van de wereld zal laten zien. Hij ging
+met hen daarheen en toonde hun dien rechter en zijn broek.
+
+Zij begonnen er om te lachen, zoover ze die zien konden; na dichter
+bij de banken te zijn gekomen, waar mijnheer de rechter zetelde,
+zagen zij, dat zij er licht onder konden kruipen en bovendien, dat
+de planken, waarop deze de voeten zette, zoo gebroken waren, dat
+men er met gemak hand en arm door kon steken. Toen sprak Maso tot
+zijn kameraden: Laten wij hem zijn broek heelemaal uittrekken, want
+dat gaat best. Ieder van de gezellen had opgelet, hoe het mogelijk
+was. Den volgenden morgen kwamen zij terug en daar het gerechtshof
+vol menschen was, ging Matteuzo, wien niemand gewaar werd, onder de
+bank en begaf zich juist onder de plaats, waar de rechter de voeten
+zette. Maso, die den rechter aan den eenen kant genaderd was, nam hem
+bij een slip van zijn toga en Ribi, die van den anderen kant kwam,
+deed het zelfde en Maso sprak: Edelachtbare, o edelachtbare, ik bid
+u bij God, dat gij, eer die spitsboef, die daar aan uw zijde staat,
+weggaat, mij door hem een paar schoenen doet terug geven, welke hij
+van mij gestolen heeft en toch zegt hij van niet, en ik zag nog geen
+maand geleden, dat hij ze opnieuw liet zoolen. Ribi van den anderen
+kant schreeuwde hard: Edelachtbare, geloof hem niet, want hij is een
+bedrieger en omdat hij weet, dat ik hier gekomen ben om een valies op
+te eischen, dat hij van mij heeft weggenomen, is hij hier gekomen en
+praat van de schoenen, die ik pas sinds eergisteren in huis heb. En
+als gij mij niet gelooft, zal ik tot getuigenis brengen la Trecca,
+die naast mij woont en la Grassa, de dikke pensverkoopster en iemand,
+die het vuil ophaalt van Santa Maria tot Verzaja, die ze zag, toen
+hij van het dorp terugkeerde. Maar van zijn kant liet Ribi hem niet
+uitspreken, maar schreeuwde ook en ging nog meer te keer. Terwijl de
+rechter rechtop stond om beter te hooren, nam Matteuzo de kans waar,
+stak de hand door een scheur van de planken en trok zeer hardhandig
+het achterstuk van de broek van den rechter omlaag. Onmiddellijk viel
+de broek neer, daar de rechter mager en zonder heupen was. Hij voelde
+iets, maar wist niet wat het was en wilde de broek optrekken, zich weer
+bedekken en gaan zitten, doch Maso hield hem aan den eenen en Ribi
+aan den anderen kant vast en zij riepen luid: Messere, gij beleedigt
+mij door mij niet aan te willen hooren en weg te willen gaan. Zulke
+kleinigheden behandelt men niet schriftelijk in onze gemeente.
+
+En bij die woorden hielden zij hem zóó bij zijn slippen vast,
+dat allen, die in het gerechtshof waren, zagen, dat hem de broek
+afgetrokken was. Maar Matteuzo na hem eenigen tijd te hebben
+vastgehouden liet hem los, kwam naar buiten en ging heen zonder
+te zijn opgemerkt. Ribi, die meende, dat hij genoeg gepleit had,
+zeide: Bij God, ik ga hulp zoeken bij den burgemeester. En Maso,
+die de toga losliet, zeide: Neen, ik zal hier nog dikwijls terug
+komen, als gij het niet zoo druk hebt; en zij gingen zoo gauw als
+zij konden weg. Mijnheer de rechter, die zijn broek had opgetrokken
+in tegenwoordigheid van iedereen, bemerkte nu, alsof hij pas wakker
+werd, de grap en vroeg, waar die twee heengegaan waren, die gevraagd
+hadden naar de schoenen en het valies, maar daar men ze niet terugvond,
+zwoer hij bij de darmen van God zelf, dat hij wilde weten of het te
+Florence gewoonte was aan rechters de broek uit te trekken, wanneer
+zij zetelden in het gestoelte der justitie. De schout, die dit hoorde,
+maakte veel kabaal, maar toen zijn vrienden hem hadden uiteengezet,
+dat dit alleen was geschied om hem aan te toonen, dat de Florentijners
+wisten, dat hij dwazen had gebracht, omdat hij die goedkooper kon
+krijgen, waar hij behoord had rechters te brengen, vond hij het beter
+te zwijgen en ditmaal had die zaak daarom geen verder gevolg.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Bruno en Buffalmacco stelen van Calandrino een zwijn. Zij
+    geven hem hoop het weer te vinden met gemberpillen en witten
+    wijn en geven hem er twee van, als die voor de honden in
+    aloë gekonfijt en het schijnt hem, dat hij het zelf heeft
+    geroofd. Zij laten hem er voor betalen, indien hij niet wil,
+    dat zij het aan zijn vrouw zeggen._
+
+
+De novelle van Filostrato, waarover zeer werd gelachen, was nog niet
+uit of de koningin beval aan Filomene, dat zij zou volgen, die aldus
+begon: Genadige donna's. Daar Filostrato door den naam Maso er toe
+werd aangetrokken de geschiedenis te vertellen, die gij hebt gehoord,
+zoo ben ik er toe geneigd door die van Calandrino en zijn metgezellen
+U een andere van hen te vertellen, die, naar ik geloof, U zal behagen.
+
+Het is niet noodig, dat ik U zeg, wie Calandrino, Bruno en Buffalmacco
+waren, omdat gij daarvan genoeg hebt gehoord en daarom zeg ik alleen,
+dat Calandrino een klein buiten had niet ver van Florence, dat hij
+van zijn vrouw als bruidschat ontvangen had. Onder de inkomsten,
+die hij daaruit trok, kreeg hij elk jaar een varken. Het was zijn
+gewoonte in December met zijn vrouw daar heen te gaan en het varken
+te slachten en in te zouten.
+
+Calandrino ging eens, toen zijn vrouw alleen was, alleen het zwijn
+slachten. Toen Bruno en Buffalmacco wisten, dat zijn vrouw niet mee
+ging, begaven zij zich naar een priester, een zeer goed vriend van
+hem, een buurman van Calandrino om een dag of wat bij hem door te
+brengen. Calandrino had den morgen, toen zij aankwamen, het varken
+gedood. Toen hij ze bij den pastoor zag, riep hij ze en sprak: Wees
+welkom en ziet, hoe goed ik het huishouden kan waarnemen. Na ze in
+huis te hebben geleid, toonde hij hun het varken. Zij zagen, dat het
+zeer mooi was en hoorden van hem, dat hij het voor zijn huishouden
+wilde inzouten. Bruno sprak: Wel, wat zijt gij dom! Verkoop het
+en laat ons van het geld plezier hebben en zeg aan Uw vrouw, dat
+men het gestolen heeft. Calandrino antwoordde: Neen, dat gelooft ze
+niet en ze zou mij het huis uitjagen; dat doe ik nooit. Zij praatten
+genoeg, maar het hielp niets. Calandrino noodigde hen gulweg tot het
+avondmaal uit; zij gingen evenwel weg. Bruno zeide tot Buffalmacco:
+Willen wij vannacht dat varken van hem stelen? Buffalmacco antwoordde:
+Och, hoe zullen wij dat kunnen? Bruno sprak: Hoe, dat weet ik wel,
+als hij hier maar niet weggaat. Buffalmacco zeide: Laten wij het dan
+doen? En later zullen we er met den pastoor plezier van hebben. De
+pastoor zeide, dat het hem zeer beviel. Toen sprak Bruno: Men moet
+hier een weinig listig te werk gaan; gij weet, Buffalmacco, hoe gierig
+Calandrino is en hoe hij gaarne drinkt, als een ander betaalt. Laat hem
+naar een taveerne brengen en daar zal de pastoor doen, of hij alles
+betaalt om ons en hem eer te bewijzen. Hij zal zich dronken drinken
+en dan zullen wij onze kans waarnemen, omdat hij alleen thuis is. Zoo
+gezegd, zoo gedaan. Calandrino, die zag, dat de priester betaalde,
+begon duchtig te drinken en hoewel hij er niet veel van noodig had,
+nam hij er toch een goede lading van in en daar het al laat was, toen
+hij de taveerne verliet, trad hij binnen zonder te eten, geloofde de
+deur gesloten te hebben, liet die open en ging naar bed.
+
+Buffalmacco en Bruno gingen met den priester avondmalen en daarna
+namen zij zekere gereedschappen mede om heimelijk in het huis van
+Calandrino binnen te dringen, waar Bruno het had aangewezen. Toen zij
+de deur open vonden, haakten zij het varken af, droegen dit naar het
+huis van den pastoor, en gingen slapen. Calandrino, dien de wijn uit
+het hoofd was gegaan, stond 's ochtends op en toen hij beneden was,
+keek hij, zag het varken niet en de deur open. Daarom vroeg hij aan
+iedereen of ze het varken gezien hadden en toen hij het niet vond,
+schreeuwde hij: Wee mij, ongelukkige! Bruno en Buffalmacco stonden
+op en gingen naar Calandrino om te hooren, wat hij van het varken zou
+zeggen. Zoodra hij hen zag, zeide hij klagend: Wee mij, mijn vrienden,
+het varken is mij ontroofd. Bruno sprak zachtjes: Het is een wonder,
+dat gij één keer wijs zijt geweest. Wee mij, riep Calandrino, want
+wat ik zeg, is waar. Vertel dit maar, sprak Bruno, en schreeuw het
+zoo hard, dat het schijnt, dat het zoo is gebeurd. Calandrino klaagde
+toen nog harder en zeide: Bij het Lichaam van God, ik zeg de waarheid,
+en Bruno hernam: Zeg dat maar en indien gij het zoo wilt vertellen,
+schreeuw dan hard en doe denken, dat het waar is. Calandrino sprak:
+Gij zult mij aan den duivel overleveren. Gij gelooft mij toch niet; ik
+zal opgeknoopt worden, als het niet geroofd is. Toen sprak Bruno; Kijk,
+hoe is dat mogelijk! Ik zag het nog gisteren. Meent gij mij te kunnen
+wijs maken, dat het gestolen is? Calandrino sprak: Het is, zooals ik
+u zeg. Hè, hernam Bruno, hoe kan dat zijn! Zeker, zeide Calandrino,
+zoo is het, en ik weet niet, hoe ik naar huis zal komen. Mijn vrouw
+zal mij niet gelooven en als zij het toch doet, zal ik het heele jaar
+geen vrede meer met haar hebben. Toen sprak Bruno: God beware mij,
+het is leelijk genoeg, maar gij weet, Calandrino: ik raadde u gisteren
+aan aldus te spreken en ik zou niet willen, dat gij tegelijkertijd uw
+vrouw en ons voor den mal houdt. Calandrino begon te schreeuwen: Wel,
+waarom maakt gij mij wanhopig en doet mij God en de heiligen en al, wat
+er is, lasteren. Ik zeg u, dat het varken vannacht van mij gestolen is.
+
+Toen sprak Buffalmacco: Als het toch zoo is, moeten wij een middel zien
+te vinden om het terug te hebben. En welk middel, sprak Calandrino,
+is er dan? Buffalmacco hernam: Er is zeker niemand uit Indië gekomen
+om het varken van u te stelen; het moet dus een van uw buren geweest
+zijn en als gij die bijeenroept, zal ik de brood- en kaas-proef nemen
+en wij zullen dadelijk zien, wie het gestolen heeft. Ja, sprak Bruno,
+gij zult wel de proef kunnen doen, want een uit den omtrek moet
+het gestolen hebben, maar men zal het gewaar worden en niet hier
+komen. Hoe moeten wij dan doen? sprak Buffalmacco. Bruno antwoordde:
+We moeten ze uitnoodigen en goeden, witten wijn met gemberpillen
+te drinken geven. Ze zullen er dan niet aan denken en aldus zullen
+wij de gemberpillen kunnnen zegenen zoo goed als het brood en de
+kaas. Buffalmacco zeide: Dat is goed en gij, Calandrino, wat zegt gij
+er van? Wat zullen wij doen? Calandrino sprak: Ik bid U er om bij de
+liefde tot God. Want als ik wist, wie het gestolen heeft, zou ik al
+half getroost zijn. Goed, hernam Bruno, ik ben bereid daarvoor naar
+Florence te gaan, indien gij mij geld geeft. Calandrino had misschien
+veertig stuivers, welke hij hem gaf. Bruno, die naar een intiemen
+vriend te Florence ging, kocht een pond flinke gemberpillen en liet
+er twee van het soort voor honden maken, die hij in deeg van aloë liet
+doen. Hij liet ze vervolgens in suiker rollen evenals de anderen en om
+ze niet te verwarren gaf hij ze een merk. Hij kocht een flesch goeden
+witten wijn, keerde in het dorp naar Calandrino terug en zeide: Gij
+moet morgen degenen bij U te drinken vragen, tegen wien gij argwaan
+hebt; het lijkt dan een feest; iedereen zal gaarne komen en ik zal
+vannacht met Buffalmacco de bezwering over de pillen uitspreken en uit
+vriendschap voor U zal ik zelf alles uitvoeren. Calandrino deed dit.
+
+Toen hij een heel gezelschap van florentijnsche jongelieden en van
+boerenarbeiders had verzameld, ging hij den volgenden morgen voor
+de kerk bij den olm staan, en kwamen Bruno en Buffalmacco daar met
+een schotel pillen en met den wijn en na ze in een kring geplaatst
+te hebben, zeide Brano: Heeren, ik moet U de reden zeggen, waarom
+gij hier zijt, opdat, als er iets onaangenaams voorvalt, gij U niet
+zult beklagen. Aan Calandrino werd gisteren een mooi varken ontstolen
+en men weet niet, wie het heeft gedaan en daar een van ons het moet
+hebben weggenomen, geeft hij om dien te ontdekken U deze pillen en
+dezen wijn. Wie het varken stal, zal de pil niet opeten, maar die zal
+hem bitterder smaken dan venijn. Hij zal haar uitspuwen en opdat die
+schande hem in tegenwoordigheid van zoovelen zal aangedaan worden,
+is het daarom misschien beter, dat diegene het boetvaardig aan den
+pastoor zegt. Elk van hen zeide, dat hij gaarne de pil wou slikken;
+daarom, nadat Bruno Calandrino tusschen hen geplaatst had en hij bij
+een der uiteinden van den kring aanving, gaf hij er ieder een. Toen
+hij tegenover Calandrino stond, nam hij een der hondenpillen en gaf
+hem die. Calandrino deed die snel in zijn mond en begon te kauwen,
+maar zoodra zijn tong de aloë proefde, die de bitterheid niet kon
+verdragen, spuwde hij die uit. Zij keken elkaar aan om te zien, wie de
+zijne zou uitspuwen en daar Bruno nog niet klaar was met het uitdeelen
+en deed of hij er niet op lette, hoorde hij achter zich zeggen: He,
+Calandrino wat is dat? Hij keerde zich snel om, zag, dat Calandrino de
+zijne had uitgespuwd en zeide: Wacht, misschien deed een andere reden
+hem die uitspuwen; neem een andere en nadat hij de tweede genomen had,
+stopte hij hem die in den mond en gaf de tweede rond, die hij nog had.
+
+Zoo de eerste aan Calandrino bitter leek, scheen de tweede nog
+bitterder, maar toch schaamde hij zich die uit te spuwen. Hij hield
+haar kauwend in den mond hoewel met tranen in de oogen, daar het hem
+zeer pijnlijk scheen. Eindelijk kon hij het niet meer uithouden, en
+spuwde die ook uit. Buffalmacco liet het aan het gezelschap en Bruno
+drinken; dezen, die dit met de anderen te samen merkten, zeiden, dat
+Calandrino het zeker zelf had gestolen en er waren er onder, die hem
+dit hevig verweten. Maar toen Bruno en Buffalmacco met Calandrino waren
+achter gebleven, zeiden zij tot hem: Wij waren er wel zeker van, dat
+gij het zelf hebt gedaan en dat gij ons hebt willen wijs maken, dat het
+u ontstolen was om geen rondje te geven van het geld, dat gij daaruit
+geslagen hebt. Calandrino, die de bitterheid van de aloë nog niet had
+uitgespuwd, begon te zweren, dat hij het niet had gedaan. Buffalmacco
+zeide: Maar wat hebt gij er voor gehad, grappenmaker, te goeder
+trouw? Hebt gij er zes florijnen aan verdiend? Calandrino, die dit
+hoorde, begon te wanhopen. Hierop sprak Bruno: Hoor, Calandrino,
+in het gezelschap was er iemand, die zeide, dat gij hier een jonge
+vrouw tot uw beschikking hield en haar alles geeft en dat hij vast
+geloofde, dat gij dien het varken gestuurd hebt; gij kunt anderen
+goed misleiden. Gij hebt ons eens naar de Mugnone gebracht om zwarte
+steenen te verzamelen en toen gij ons op de galei hebt gezet zonder
+scheepsbeschuit, zijt gij er vandaan gegaan. Met uwe eeden gelooft
+gij op een andere manier ons wijs te maken, dat het varken, hetwelk
+gij hebt weggeschonken of verkocht hebt, u is ontstolen. Wij kennen
+nu uw grappen en gij zult ze ons niet meer leveren en daarom, om u
+de waarheid te zeggen, hebben wij die proefneming gedaan, daar wij
+wenschen, dat gij ons twee paar kippen geeft of wij vertellen alles
+aan monna Tessa. Calandrino, die zag, dat het niet werd geloofd en
+genoeg leed had, wilde niet den naijver van zijn vrouw op den koop
+toe hebben en gaf hun twee paar kippen. Toen zij het varken hadden
+gezouten, droegen zij het naar Florence en lieten Calandrino met de
+schade en misleid achter.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Een student bemint een weduwe, welke op een ander verliefd,
+    hem een geheelen winternacht in de sneeuw laat wachten. Hij
+    laat haar door zijn toeleg daarna in het midden van Juli
+    naakt op een toren blijven, blootgesteld aan de muggen en de
+    paardenvliegen en aan de zon._ [156]
+
+
+De donna's moesten erg lachen om dat ongeluk van Calandrino en zij
+zouden dit nog meer hebben gedaan, als het hen niet gespeten had,
+dat hem bovendien nog de kapoenen werden afgenomen. Bij het einde
+gelastte de koningin Pampinea te vertellen en zij begon aldus: Zeer
+geliefde donna's. Het gebeurt heel dikwijls, dat list met list wordt
+overwonnen en daarom is het niet verstandig zich er in te verheugen
+anderen te misleiden. Wij hebben bij vele geschiedenissen over de
+uitgehaalde streken gelachen, maar nooit werd daarin gesproken van
+wraakoefening. Nu ben ik van plan met medelijden te spreken over
+een rechtvaardige boete, waarin een onzer burgeressen een grap haast
+met den dood moest betalen, daar deze zelf misleid werd en de list
+zich tegen haar keerde. Dat te hooren zal voor u van groot nut zijn,
+omdat gij u wel zult hoeden anderen te misleiden en voorzichtigheid
+te betrachten.
+
+Kort geleden leefde er in Florence een jonge vrouw, schoon van lichaam
+en trotsch van ziel, van zeer edele geboorte, bekoorlijk en begiftigd
+met de goederen der fortuin, Elena genaamd. Zij bleef als weduwe achter
+en wilde niet hertrouwen, daar zij op een schoonen en naar haar keus
+aardigen jonkman verliefd was. Van elke zorg bevrijd verheugde zij
+zich met behulp van haar meid, waarin zij veel vertrouwen stelde,
+verscheidene malen met hem. Intusschen keerde een edele jonkman,
+Rinieri, uit onze stad, die lang te Parijs had gestudeerd, vandaar
+terug, niet om zijn wetenschap voor geld weer te verkoopen, gelijk
+velen doen, maar om de reden en de oorzaak der dingen te doorgronden,
+wat een edelman ten zeerste past. Hij leefde als burger en zeer geëerd
+om zijn adel en om zijn geleerdheid. Maar zooals dikwijls plaats heeft,
+dat zij, die de meeste kennis hebben, zich het lichtst door de liefde
+laten verdwazen, geschiedde dit met Rinieri. Toen hij tot ontspanning
+naar een feest was gegaan, verscheen daar Elena voor zijn oogen, in
+het zwart gekleed, gelijk onze weduwen loopen, naar zijn oordeel zoo
+schoon en bekoorlijk, als hij er nog nooit een scheen gezien te hebben
+en hij meende, dat hij zich gelukkig mocht noemen, aan wien God de
+gunst schonk haar naakt in de armen te sluiten. Hij zag haar dikwijls
+aan en daar hij wist, dat groote en dure dingen niet zonder moeite te
+verkrijgen zijn, besloot hij alles aan te wenden om haar te behagen,
+opdat hij daardoor haar liefde zou veroveren en ten volle genieten. De
+jeugdige donna, die de oogen niet steeds naar de hel hield gericht
+[157] maar die, zich hooger achtend dan zij was, ze gekunsteld deed
+rondstaren, merkte spoedig genoeg op, wie in haar behagen schepte. Toen
+zij Rinieri gewaar werd, sprak zij lachend in zichzelf:
+
+Ik ben hier heden niet vergeefs gekomen, want als ik mij niet vergis,
+zal ik een haantje bij den snavel hebben genomen. Zij begon hem te
+begluren en deed haar best hem te toonen, dat zij op hem gesteld
+was. Want zij dacht, dat hoe meer zij hem inpakte en behagen in hem
+toonde, hoe meer haar schoonheid op prijs zou worden gesteld. De
+geleerde student, die de wijsgeerige gedachten terzijde had gesteld,
+richtte zijn gansche ziel tot haar meenend, dat hij haar bekoorde. Hij
+wist er verschillende redenen voor te vinden haar huis voorbij te
+gaan. De donna door de al genoemde oorzaak was er zoodoende zeer
+trotsch op en liet blijken, dat zij hem gaarne zag. De student vond
+aldus een middel zich met haar dienstmeid te verstaan, openbaarde
+haar zijn liefde en bad haar, dat zij zoo zou te werk gaan, dat hij
+de gunst der donna zou verwerven. De meid beloofde dit, vertelde
+het haar donna, die haar met het grootste gelach aanhoorde en zeide:
+Ziet, waar die zijn verstand ging verliezen, dat hij van Parijs heeft
+meegebracht! Laten wij hem geven, wat hij zoekt en gij moet hem zeggen,
+dat ik hem veel meer bemin dan hij mij, maar dat het mij past mijn
+eerbaarheid te bewaren, zoodat ik niet als de andere donna's met
+ontbloot gelaat kan loopen en hij zal, als hij zoo wijs is, als hij
+zegt, mij zeer op prijs stellen. O die ongelukkige! Zij wist niet
+goed, mijn donna's, hoe gevaarlijk het is zich met de studenten in
+verbinding te stellen.
+
+De meid vond hem, en zeide, wat de donna haar had gelast. De student
+richtte verheugd warmer smeekbeden tot haar en schreef brieven,
+zond geschenken en dat alles werd goed ontvangen, maar hij kreeg
+slechts een vaag antwoord en zoo hield zij hem langen tijd aan het
+lijntje. Toen zij ten slotte alles aan haar minnaar had bekend, die
+er een weinig boos en jaloersch over was, zond de donna om te toonen,
+dat zijn wantrouwen ongegrond was, haar meid naar den student, die
+het haar zeer lastig maakte en berichtte uit haar naam, dat zij nooit
+gelegenheid had gehad zijn verlangen te bevredigen, sinds hij haar van
+zijn liefde had verzekerd, maar dat hij den volgenden avond--het was
+Kerstfeest--als het donker was, op haar binnenplaats zou komen en dat
+zij dan, zoo gauw zij kon, naar hem toe zou komen. De student meer dan
+welgemoed ging op den vastgestelden tijd naar het huis van de donna
+en werd door de meid op de binnenplaats gelaten; zij sloot die en hij
+wachtte de donna af. De donna had dien avond haar minnaar laten komen
+om aangenaam met hem te vertoeven, vertelde hem, wat zij van plan was
+te doen en voegde er bij: Nu kunt gij zien, hoe groot de liefde is,
+die ik hem toedraag, op wien gij dwaas jaloersch zijt geworden. De
+minnaar hoorde die woorden met groot genoegen aan verlangend te zien
+door daden, wat de donna hem met woorden te verstaan gaf. Het had
+juist dien dag sterk gesneeuwd en alles was blank, zoodat de student
+nog pas kort op de binnenplaats zich kouder begon te gevoelen dan hem
+lief was maar in afwachting, dat hij zich zou herstellen, hield hij
+dit geduldig uit. De donna sprak na eenigen tijd tot haar minnaar:
+Laat ons in de kamer gaan om uit een venster te zien, wat hij doet
+op wien gij zoo jaloersch geworden zijt en wat hij aan de dienstmeid
+zal antwoorden. Beide gingen dus naar een klein venster en toeziende
+zonder zelf gezien te worden, hoorden zij de meid uit een ander tot
+den student spreken en zeggen: Rinieri, mevrouw is de bedroefdste donna
+van de wereld; vanavond is een van haar broeders gekomen en heeft druk
+met haar gesproken; daarna wilde hij met haar avondmalen en is nog
+niet weggegaan. Maar ik geloof, dat hij spoedig zal heengaan. Zij kan
+natuurlijk niet komen; zij zal het zoo vlug zij kan doen en zij bidt,
+dat het U niet hindert te blijven wachten. De student, die geloofde,
+dat dit waar was, antwoordde: Gij moet aan mijn donna zeggen, dat zij
+zich over mij niet bezorgd maakt, voordat zij op haar gemak bij mij
+kan komen, maar dat zij dit zoo spoedig doet, als zij kan. De meid
+begaf zich naar binnen en ging slapen.
+
+Toen sprak de donna tot haar minnaar: Welnu, wat zegt ge? Gelooft gij,
+dat, ik als ik wilde, wat gij vreest, zou dulden, dat hij daar beneden
+bleef om te bevriezen? Na die woorden ging zij met haar minnaar,
+die al ten deele tevreden was, naar bed. Zij vierden samen feest,
+smaakten genoegen, lachten om den ongelukkigen student en maakten
+er grappen op. De student, die door den binnenhof op en neer ging,
+maakte bewegingen om zich te verwarmen, maar had niets om te gaan
+zitten of om zich te beveiligen tegen den ijzel en vervloekte het
+lang vertoeven van den broeder en bij elk geluid, dat hij hoorde,
+geloofde hij, dat het de donna was, die hem zou opendoen; maar hij
+hoopte tevergeefs. Zij, die zich tot op de helft van den nacht met
+haar minnaar had verheugd, zeide tot hem: Hoe lijkt het je, mijn
+ziel, met onzen student? Wat schijnt U grooter zijn verstand of de
+liefde, die ik U toedraag? Zal de koude, die ik hem heb doen lijden,
+U dat uit het hart doen gaan, wat er door mijn woorden eergisteren
+in is gekomen! De minnaar antwoordde: Hartedief, ja, ik erken nu,
+hoe gij mijn schat zijt, mijn rust, mijn vreugde en al mijn hoop,
+gelijk ik de Uwe ben. En de donna sprak: Kus mij duizendmaal om
+te zien of gij de waarheid zegt. De minnaar omhelsde haar daarna
+innig en kuste haar geen duizend, maar wel honderdduizend keer. En
+toen zij zoo eenigen tijd gesproken hadden, zeide de donna: Kom,
+laat ons een weinig opstaan en laat ons gaan kijken of het vuur al
+wat gebluscht is, waarvan mijn nieuwe minnaar schreef, dat hij den
+ganschen dag brandde. En opgestaan gingen zij naar het venster en
+keken op de binnenplaats, waar zij den student met korte passen,
+terwijl zijn tanden klapperden, door de sneeuw zagen loopen, wat
+bij hem door te veel koude veroorzaakt werd, en zoo voortdurend en
+snel, dat zij nog nooit iets dergelijks gezien hadden. Toen sprak
+de donna: Wat zegt gij nu, mijn zoete hoop? Schijnt het U, dat ik
+de mannen kan laten dansen zonder trompet of doedelzak. De minnaar
+sprak hierop lachend: Ja, mijn heerlijk genoegen. De donna hernam:
+Ik wil, dat wij beneden naar de deur gaan, gij zult U stil houden,
+ik zal met hem spreken en wij zullen hooren, wat hij zeggen zal en
+wij zullen misschien niet minder pleizier hebben dan straks door hem
+te zien. Zij maakte de kamer zachtjes open, daalde af tot de deur en
+daar zonder die te openen riep de donna hem met gedempte stem door
+een gat, dat zij er was. De student, die roepen hoorde, prees God en
+geloofde al te licht binnen te mogen komen en deur genaderd sprak hij:
+Hier ben ik, madonna; bij God, doe open, want ik sterf van koude. De
+donna sprak: O ja, ik weet, dat gij een koukleum zijt en de koude is
+ook zeer groot, omdat er wat sneeuw is gevallen. Ik weet ook, dat dit
+veel erger gebeurt te Parijs. Ik kan U nog niet open doen, omdat die
+verwenschte broeder van mij, die gisteravond hier bij mij kwam, nog
+niet vertrekt, maar hij zal spoedig gaan en dan zal ik U dadelijk open
+doen. Ik ben pas met groote moeite hem ontvlucht om U te bemoedigen,
+dat het wachten U niet zal hinderen. De student sprak: Och madonna, ik
+bid U bij God, dat gij mij open zult doen, opdat ik gedekt kan staan;
+er is sinds kort hier de dichtste sneeuw van de wereld gevallen en ik
+zal op U wachten, tot het U aangenaam zal zijn. De donna zeide: Wee
+mij, mijn zoetelief, ik kan niet, want die deur maakt zoo'n leven, als
+zij opengaat, dat gij allicht bemerkt zult worden door mijn broeder,
+als ik U open doe. Maar ik zal hem zeggen, dat hij weg gaat, opdat ik
+daarna kan terugkeeren om U te openen. De student hernam: Ga dan vlug,
+en ik smeek U een goed vuur aan te leggen, opdat ik, als ik binnen
+zal komen, mij kan verwarmen, daar ik zoo koud ben geworden, dat ik
+mij zelf ternauwernood gevoel. De donna sprak: Dat kan niet zoo wezen;
+als het waar is, wat gij mij meermalen hebt geschreven, dat gij geheel
+van liefde brandt. Maar ik ga nu weg, wacht en houdt goeden moed. De
+minnaar, die dit alles hoorde en het grootste genoegen had, ging met
+haar weer naar bed, maar zij sliepen weinig dien nacht; daarentegen
+brachten zij dien geheel door met hun genoegen en in het bespotten
+van den student. De ongelukkige student (die wel een ooievaar geleek,
+zoo klapperde hij met de tanden) bemerkte, dat hij voor den gek was
+gehouden en beproefde verschillende malen of hij de deur kon openen,
+maar toen hij geen middel zag en als een leeuw in de kooi rondliep,
+vervloekte hij de ruwheid van het weer, de boosaardigheid van de donna,
+de lengte van den nacht en zijn onnoozelheid er bij en zeer verwoed
+op haar veranderde de langdurige en vurige liefde, die hij haar had
+toegedragen in wreeden en bitteren haat en bedacht hij zich te kunnen
+wreken, wat hij nu evenveel meer verlangde, als hij de donna eerst
+had begeerd.
+
+De nacht na een zoodanig en lang verblijf spoedde ten einde en
+de dageraad begon op te komen. Daarom ging de dienstmeid op bevel
+van de donna naar beneden, opende die half en medelijden met hem
+voorgevend, sprak zij: Dat hij, die gisteravond gekomen is, een ongeluk
+krijgt. Hij heeft ons den geheelen nacht in wanorde gebracht en U doen
+bevriezen. Maar weet gij wat? Draag het in vrede, want wat deze nacht
+niet heeft kunnen wezen, zal een andere keer gebeuren, daar het niet
+kon geschieden, wat zoo aangenaam is voor mevrouw. De verwoede student,
+die als verstandig man wist, dat bedreigingen slechts wapenen voor
+den bedreigde zouden zijn, verkropte, wat de onbeteugelde wil wenschte
+uit te storten en met zachte stem zonder zich kwaad te toonen, zeide
+hij: Ik heb werkelijk den ergsten nacht van mijn leven doorgebracht,
+maar ik heb wel gezien, dat de donna er geen schuld aan heeft, omdat
+zij uit medelijden naar beneden kwam om zich te verontschuldigen en
+mij te troosten en gelijk gij zegt, wat deze nacht niet gebeurd is,
+komt een andere keer; beveel mij haar aan en ga met God.
+
+Zoo goed als geheel verstijfd, ging hij, zoo gauw hij kon, naar huis;
+daar, vermoeid en stervend van slaap, wierp hij zich te bed om te
+rusten, en hij stond op of hij zijn armen en zijn beenen verloren
+had. Daarom zond hij om een dokter, vertelde hem van de koude, die hij
+doorleden had en liet hem voor zijn gezondheid zorgen. De dokter, die
+sterke en snel werkende middelen gebruikt had, kon hem ternauwernood na
+korten tijd de spieren genezen en maken, dat die zich zouden ontspannen
+en als hij geen jongeling geweest was en er geen warmte gevolgd was,
+zou hij veel te lijden gehad hebben. Maar toen hij weer sterk en flink
+was, verborg hij zijn haat en toonde zich meer dan ooit op zijn weduwe
+verliefd. Nu gaf de fortuin na een zeker verloop van tijd den student
+een gelegenheid om zijn verlangen te voldoen, omdat de jongeling, die
+door de weduwe bemind werd, (en die niet meer lette op de liefde, die
+zij hem toedroeg) op een andere donna verliefd werd en daar hij noch
+veel noch weinig wilde zeggen, noch in iets haar aangenaam wilde zijn,
+verging zij in tranen en in bitterheid. Maar haar meid, die zeer veel
+medelijden met haar had en geen middel vond om haar donna te troosten
+over de smart, die zij wegens den verloren minnaar voelde, zag den
+student op zijn gewone wijze door de straat gaan, kwam op een dwaze
+gedachte namelijk, dat de minnaar van haar donna door zwarte kunst
+haar opnieuw als vroeger zou liefhebben en dat de student hierin een
+groot meester was en zij vertelde haar dit. De donna dom, zonder te
+denken, dat, als de student de zwarte kunst had gekend, hij die voor
+zich gebruikt zou hebben, richtte haar geest naar die woorden en zeide
+haar meid, dat zij van hem zou te weten komen of hij dat wilde doen en
+beloofde stellig, dat zij om de verdienste daarvan voor haar zou doen,
+wat haar mocht behagen. De meid deed de boodschap goed en met ijver,
+en toen de student dit hoorde, zeide hij verheugd in zich zelf: God,
+wees geloofd; de tijd is gekomen, dat ik met Uw hulp de booze vrouw
+zal doen boeten voor de beleediging mij aangedaan. En tot de meid
+zeide hij: Zeg, aan mijn donna, dat, zoo haar minnaar in Indië was,
+ik die spoedig zou doen komen en genade laten vragen voor wat hij
+tegen haar mocht gedaan hebben, maar wat het middel betreft, dat zal
+ik haar zeggen, wanneer en waar het haar zal behagen.
+
+De meid bracht het antwoord over en regelde het zoo, dat zij samen
+kwamen in Santa Lucia del Prato. Toen de donna met de student alleen
+was en zij samen spraken, herinnerde zij zich niet, dat zij hem haast
+vermoord had, vertelde hem alles, wat zij verlangde en smeekte hem
+om haar geluk. De student sprak tot haar: Madonna, het is waar, dat
+onder de dingen, die ik te Parijs leerde, de zwarte kunst behoort,
+die ik grondig ken, maar omdat die Gode zeer ongevallig is, heb ik
+gezworen die nooit voor mij noch voor anderen aan te wenden. Het is
+waar, dat mijn liefde voor u zoo sterk is, dat ik u niets kan weigeren
+en als ik naar het huis van den duivel moet gaan, ben ik om u bereid
+dit te doen. Maar ik herinner u er aan, dat dit een gevaarlijker zaak
+is dan gij denkt, wanneer een vrouw een man of een man een vrouw,
+haar of hem er weer toe brengt hem of haar lief te hebben zonder
+wederliefde en dat de ander zeker van zich zelf moet zijn, daar het
+bij nacht moet gebeuren en op eenzame plaatsen, waartoe ik niet weet
+of gij wel bereid zijt. Hierop antwoordde de donna meer verliefd dan
+verstandig: Amor prikkelt mij zoo, dat ik alles zou doen om hem terug
+te hebben, die mij ten onrechte verliet, maar in ieder geval zeg mij,
+welken moed ik moet hebben.
+
+De student, die kwaad gezind was, sprak: Madonna, ik moet een beeld van
+tin van hem hebben om hem te heroveren; wanneer ik u dit terugzend,
+moet gij, als de maan zeer afneemt, naakt in een beek van stroomend
+water gaan in den tijd van den eersten slaap en geheel alleen en zeven
+maal moet gij dit met u baden en daarna naakt moet gij op een boom
+klimmen of op een onbewoond huis en naar het noorden gewend moet gij
+zekere woorden uitspreken, die ik u geschreven zal geven. Zoodra gij
+die gezegd hebt, zullen twee der schoonste jonge dames tot u komen. Zij
+zullen u groeten en bekoorlijk vragen, wat gij wilt. Aan hen zult gij
+al uw wenschen mededeelen en pas er voor op, dat gij niet den eenen
+in plaats van den anderen naam noemt. Zoodra gij die gezegd hebt,
+zullen zij heengaan en gij zult neerdalen naar de plaats, waar gij
+uw kleeren hebt gelaten, u aankleeden en naar huis terug keeren. En
+voorzeker, het zal niet de helft van den volgenden nacht worden of
+uw minnaar zal klagend hier komen om genade en dan zal hij u nooit om
+een andere vrouw verlaten. De donna, die hem vertrouwde, scheen haar
+minnaar al opnieuw in de armen te hebben en zei al half gelukkig:
+Ik twijfel er niet aan, of ik zal alles goed volbrengen en ik ben
+er geheel toe bereid, want ik heb een buiten boven den Val d'Arno,
+dat dicht genoeg bij den oever van de rivier is en het is juist Juli,
+wat voor het baden aangenaam zal zijn. En ik herinner mij, dat daar
+niet ver vandaan een eenzame toren is, waar soms de herders langs de
+treden van kastanjehout op een terras komen om naar hun verdwaalde
+beesten uit te zien, een zeer eenzame plek; daar zal ik opklimmen en
+hoop te doen, wat gij mij hebt bevolen.
+
+De student, die het buiten en den toren kende en blij was zeker van
+haar voornemen te zijn, sprak: Madonna, ik was nooit in dien omtrek,
+en ik ken daarom noch het buiten noch den toren, maar als dat is,
+gelijk gij zegt, kan het niet beter. Als het tijd is zal ik u het
+beeld en de tooverspreuk zenden en ik zal u goed hebben gediend,
+zoodat gij aan mij zult denken en uw belofte aan mij zult houden. De
+donna zeide, dat zij dit zonder twijfel zou doen en nadat zij van hem
+afscheid had genomen, ging zij naar huis terug. De student verheugd,
+dat, wat hij overlegd had, zou slagen, maakte een beeld en schreef een
+verzinsel van tooverwoorden als bezwering, zond die aan de donna en
+liet haar berichten, dat zij den volgenden nacht zonder verwijl zou
+doen, wat hij gezegd had. Daarna ging hij met een van zijn bedienden
+naar het huis van een zijner vrienden, dat dicht bij den toren was
+om zijn plan ten uitvoer te brengen. Ook de donna begaf zich met
+haar meid naar haar buiten en toen de nacht was gekomen en zij deed
+of ze naar bed ging, zond zij de meid ter ruste en in het uur van
+den eersten slaap, stil uit het huis gegaan, begaf zij zich in de
+buurt van den toren naar den oever van de Arno. Nadat zij goed had
+rond gekeken, niemand zag of hoorde, ontkleedde zij zich, legde haar
+goed onder een struik, baadde zich zevenmaal met het beeld en daarop
+naakt, met het beeld in de hand, ging zij naar den toren. De student,
+die bij het aanbreken van den nacht met zijn knecht tusschen wilgen
+en andere boomen bij den toren verborgen was en alles zag, had toch
+medelijden, toen zij geheel naakt voorbij ging en haar aanschouwde,
+die met de blankheid van haar lichaam de duisternis van den nacht
+overwon en toen hij naderbij de borst en de onderdeelen van haar
+gestalte gewaar werd en zoo schoon vond en bedacht, wat daar mee zou
+gebeuren. Van den anderen kant overviel hem opeens de prikkeling van
+het vleesch, die hem deed oprijzen en hem dreef uit zijn schuilhoek
+te gaan, haar te nemen, zijn begeerte te bevredigen en hij was bijna
+door zijn gevoelens overwonnen. Maar toen hij zich herinnerde wie hij
+was en de ontvangen beleediging en waarvoor en door wie, ontvlamde zijn
+toorn weer, verjoeg hij het medelijden en de vleeschelijke begeerte en
+liet haar gaan. De donna, die op den toren was geklommen en zich naar
+het noorden had gekeerd, sprak de opgegeven woorden uit. De student
+klom kort daarop heimelijk in den toren, nam zachtjes den ladder weg,
+waarmee de donna op het terras was gekomen en wachtte. De donna begon
+nu de twee jonge meisjes af te wachten en bleef zoo lang, (zonder
+dat de koelte van den nacht haar langer scheen) tot ze de dageraad
+zag aanbreken. Bedroefd, omdat niet gebeurd was, wat de student haar
+had gezegd, sprak zij tot zich zelf: Ik vrees, dat die mij een nacht
+heeft willen bezorgen als ik aan hem, maar als hij dit heeft gewild,
+heeft hij zich slecht weten te wreken, want die duurt slechts het derde
+van den zijne, terwijl de koelte van een ander soort was. En opdat
+de dag haar daar niet zou vinden, wilde zij van den toren afdalen,
+maar vond er den ladder niet. Toen, alsof de wereld haar onder de
+voeten was weggerukt, viel zij bewusteloos op het terras van den
+toren neer. Nadat haar krachten terugkeerden, begon zij ellendig
+te weenen en te klagen en nu zij begreep, dat dit de toeleg van den
+student was geweest, herinnerde zij zich een ander beleedigd te hebben
+en hem daarna te veel te hebben vertrouwd, dien zij zeker als haar
+vijand had moeten beschouwen en zoo bleef zij daar langen tijd. Toen
+rondziende of er een weg was om af te dalen, dien zij niet vond,
+begon zij opnieuw te klagen en zeide tot zichzelf: O ongelukkige, wat
+zullen Uw broeders, en familie en buren en alle Florentijnen zeggen,
+wanneer men weet, dat gij hier naakt gevonden zijt? Uw eerbaarheid,
+tot hiertoe standvastig, zal men kennen als valsch en als gij hiervoor
+leugenachtige verontschuldigingen wilt zoeken, die er toch niet zijn,
+zal de vervloekte student U niet laten liegen. Ach ongelukkige, die
+gij zijt, die op hetzelfde oogenblik den vergeefs beminden jonkman
+en Uw eer hebt verloren. Zij werd zoo bedroefd, dat zij zich van
+den toren wou werpen. Maar daar de zon al op was, naderde zij dicht
+een der randen van den muur van den toren en keek of daar niet een
+herdersknaap met zijn kudde naderde, dien zij naar haar meid kon
+sturen. Maar de student, die aan den voet van een struik wat had
+geslapen, stond op, zag haar en zij hem. De student sprak tot haar:
+Goeden dag, mevrouw. Zijn de jonge dames nog gekomen? De donna begon
+opnieuw zeer te klagen en smeekte hem, dat hij in den toren kwam,
+opdat zij hem kon spreken. De student was daartoe beleefd genoeg. De
+donna, die zich plat op den buik had gelegd, stak alleen het hoofd
+over den rand van den uitgang en sprak weenend: Rinieri, indien ik
+U een slechten nacht heb bezorgd, hebt gij U wel op mij gewroken,
+omdat ik, hoewel het Juli is, dezen nacht, daar ik geheel naakt was,
+meende te bevriezen. Buitendien heb ik zoo gehuild over Uw bedrog en
+mijn dwaasheid, dat het een wonder is, hoe mijn oogen mij nog in het
+hoofd zijn gebleven. En daarom bid ik U niet om mij, die gij niet
+kunt liefhebben, maar om U zelve als edelman, dat dit U voldoende is
+als wraak over de beleediging, die ik U heb aangedaan. Laat mij mijn
+kleeren brengen, opdat ik hier afkom en ontneem mij niet, wat gij mij
+later niet kunt teruggeven, namelijk mijn eer. En als ik U er van heb
+beroofd dien nacht met mij samen te zijn, zal ik, wanneer gij wilt,
+U er velen voor dien eenen teruggeven. Laat het U als een waardig man
+genoeg wezen U te hebben gewroken en het mij te hebben doen gevoelen;
+oefen Uw kracht niet uit jegens een vrouw, want het is geen eer voor
+een adelaar een duif te hebben overwonnen; daarom bij de liefde van
+God en bij Uw eer, heb medelijden met mij.
+
+De student, die met wreede ziel zich de ontvangen beleediging
+herinnerde en haar zag schreien en smeeken, had tegelijk vreugde en
+verdriet; vreugde over de wraak, die hij meer dan iets anders had
+verlangd en verdriet, daar de barmhartigheid hem bewoog medelijden
+met haar te hebben. Maar toch, daar deze niet de wreedheid van zijn
+begeerte kon overwinnen, antwoordde hij: Madonna Elena, indien mijn
+smeekbeden (welke ik weliswaar niet kon baden in tranen noch honingzoet
+kon maken als gij thans de Uwen) mij hadden doen bereiken in den
+nacht, dat ik in Uw hof vol sneeuw stierf van koude, dat ik alleen
+een weinig onder dak kwam, zou het mij nu licht vallen de Uwen in te
+willigen. Maar indien gij thans meer om Uw eer geeft dan vroeger en
+als het U zoo pijnlijk is daarboven naakt te blijven, richt dan die
+beden tot hem, in wiens armen gij geen vrees hadt gedurende den nacht,
+welke gij U herinnert, naakt te zijn gebleven, terwijl gij wist,
+dat ik klappertandend op Uw binnenplaats heen en en weer liep en in
+de sneeuw stampvoette en laat u door hem helpen, laat door hem uw
+kleeren halen, laat door hem den ladder aanbrengen om af te dalen,
+tracht hem barmhartigheid in te boezemen met uw eer, dien gij niet
+geaarzeld hebt zoowel thans als duizend andere keeren in gevaar te
+stellen. Waarom roept gij hem niet om u te hulp te komen? Gij zijt
+de zijne en wie zal hij beschermen of helpen, als hij u niet behoedt
+of van dienst is? Roep hem, gekkin, die gij zijt, en bewijs, dat de
+liefde, die gij hem toedraagt, en dat uw slimheid en de zijne u van
+mijn onnoozelheid kunnen bevrijden naar aanleiding van welke, toen gij
+u met hem verheugde, gij gevraagd hebt, wat hem grooter scheen: mijn
+dwaasheid of de liefde, die gij hem hebt toegedragen. Gij kunt thans
+niet welwillend zijn voor wat ik niet verlang, noch het weigeren, als
+ik het verlangen zou. Behoudt de nachten voor uw minnaar, als gij hier
+levend vandaan mocht komen. Uw nachten behooren aan hem: ik heb van
+één te veel en het is mij voldoende ééns te zijn bespot. En bovendien,
+gij gebruikt al uw slimheid met praten om mijn welwillendheid te
+verkrijgen door te vleien en gij noemt mij een ridder en heimelijk
+poogt gij mij te leiden, opdat ik als edelmoedig man zal ophouden u
+te straffen voor uw boosheid. Maar uw vleierijen zullen thans mijn
+geestesoogen niet verduisteren gelijk uw oneerlijke beloften vroeger
+het deden. Ik ken mijzelf; ik heb nooit zooveel daarvan geleerd,
+toen ik in Parijs was als gij mij in één enkelen nacht er van hebt
+doen ervaren. Maar ondersteld, dat ik toch edelmoedig zou zijn, zijt
+gij niet van degenen op wie edelmoedigheid invloed kan hebben. Het
+einde van de straf bij wilde dieren gelijk gij er een zijt en evenzoo
+van de wraak moet de dood zijn, waar bij menschen genoeg is, wat gij
+wilt. Daarom, hoewel ik geen adelaar ben, en gij geen duif, daar ik
+u ken als een vergiftige slang, wil ik als een zeer oude vijand u
+vervolgen met al mijn haat en al mijn kracht, met al datgene, wat ik u
+doe en wat men niet zoozeer wraak kan noemen, maar veeleer kastijding,
+in zooverre, dat de wraak de beleediging zou moeten overtreffen,
+wat hier niet zal gebeuren. Daarom als ik mij zou willen wreken,
+wanneer ik er aan denk, aan welk uiterste gij mij hebt blootgesteld,
+zou uw leven mij niet voldoende zijn, indien ik het u zou ontnemen noch
+honderd anderen aan het uwe gelijk, omdat ik een gemeen en verdorven
+en slecht vrouwspersoon zou dooden. En wat duivel--indien het beetje
+schoonheid van uw gelaat binnen weinig jaren door rimpels verdwenen
+zal zijn, zijt gij meer dan een of andere jammerlijke dienstmeid,
+die haast een edelman had doen sterven, wiens leven op één dag van
+meer nut kan zijn dan honderdduizend van uw soort het kunnen wezen,
+zoolang als de wereld zal bestaan. Ik zal u leeren door de smart, die
+gij hebt te verduren, wat het is mannen te bespotten, die een gevoel
+in hun hart hebben, en om studenten voor den gek te houden en ik zal
+u de gelegenheid geven niet meer tot zulk een dwaasheid te vervallen,
+indien gij er nu aan ontkomt.
+
+Maar als gij zulk een groot verlangen hebt om af te dalen, waarom
+werpt gij u dan niet op de aarde? Dan zult gij tegelijk met Gods hulp
+uw hals brekend uit de kwelling raken, waarin gij zijt en mij tevreden
+stellen. Thans wil ik u niets meer zeggen; ik heb u naar boven laten
+klimmen, ziet gij thans maar naar beneden te komen, gelijk gij het
+spotten verstond. Terwijl de student dit zeide, schreide de ongelukkige
+donna voortdurend en de tijd verstreek met het stijgen van de zon. Maar
+toen hij zweeg, zeide zij: Zie, man zonder hart, als die vervloekte
+nacht zoo smartelijk voor je was en mijn misstap u zoo groot schijnt,
+dat noch mijn jeugdige schoonheid, noch mijn bittere tranen, noch
+mijn nederige smeekbeden uw medelijden opwekken, laat u dan tenminste
+bewegen en uw strenge hardheid verminderen daardoor alleen, dat ik mij
+u opnieuw heb toevertrouwd en u elk geheim heb geopenbaard, waarmee
+ik u de gelegenheid heb gegeven mij mijn zonde te doen beseffen, want
+had ik dat niet gedaan, dan hadt gij geen middel kunnen vinden u te
+wreken. Ach, laat die toorn varen en vergeef mij voortaan, ik ben,
+wanneer gij mij wilt vergeven, bereid den oneerlijke jonkman geheel
+te verlaten en u alleen tot minnaar te hebben en tot heer, hoewel
+gij mijn schoonheid hebt gelaakt en zeide, dat die van korten duur
+was en niet veel waard. Hoedanig mijn schoonheid ook is, ik weet,
+dat, als die van andere vrouwen, indien zij voor u om niets anders
+waarde heeft, deze toch een verlangen is en een tijdverdrijf en een
+genot voor de jeugd en gij zijt niet oud. En hoewel ik door u wreed
+ben behandeld, geloof ik niet, dat gij zulk een smadelijken dood wilt
+zien mij als een wanhopige hier af te werpen voor uw oogen, dien ik,
+als gij geen leugenaar zijt geworden, vroeger zoo heb bekoord. Ach,
+heb medelijden met mij om Gods wil. De zon begint al te heet te worden
+en gelijk de koelte van den nacht mij hinderde, begint mij de warmte
+zeer te kwellen.
+
+Hierop antwoordde de student, die er genoegen in had dit gesprek te
+verlengen: Madonna, uw vertrouwen bleef niet in mijn handen om de
+liefde, die gij mij hebt toegedragen, maar om dien te herkrijgen,
+die gij hadt verloren en daarom verdient het nog grooter straf. En
+gij denkt dwaas, dat dit de eenige weg was, die voor mijn wraak open
+was. Ik had er duizend anderen en duizend strikken had ik om uw voeten
+gespannen, terwijl ik veinsde u lief te hebben, en het kon slechts
+kort duren, dat gij er niet in hadt moeten geraken. En gij zoudt
+door allen in grooter kwelling en schande zijn dan die u thans te
+beurt vielen. En ik heb deze gekozen niet om u te verlichten maar om
+eerder tevreden te zijn. En als alle deze mij hadden ontbroken, had
+mij de veder nog niet in den steek gelaten, waarmee ik op zoodanige
+wijze Uw daden zou beschreven hebben, dat gij ze u herinnert zóó,
+dat gij duizendmaal per dag zoudt wenschen niet geboren te zijn. De
+krachten van de pen zijn veel grooter dan zij meenen, die het niet
+uit ervaring weten. Ik zweer God (en Hij moge begeeren, dat deze
+wraak, die ik op mij neem, bij het eind er van verheugen zal en
+evenzoo als het begin), dat ik zoo over u zal schrijven, dat gij u
+niet alleen zult schamen voor anderen, maar ook voor u zelve en om u
+zelf niet te zien u de oogen zult willen uitsteken en verwijt daarom
+de zee niet aangegroeid te zijn uit een kleine beek. Dat gij de mijne
+wordt, daarom bekommer ik mij niet; behoor slechts aan hem, van wien
+gij geweest zijt, als gij kunt. Gelijk ik hem vroeger heb gehaat,
+ben ik hem nu welgezind om hetgeen hij u thans heeft gedaan. Gij
+wordt verliefd op jongelieden, omdat zij wat meer kleur hebben, wat
+donkerder baard, omdat zij meer rechtop loopen, dansen en wapenspelen
+uitvoeren; maar het is ook hun eigen, die wat ouder zijn en die weten,
+wat zij nog hebben te leeren. En bovendien acht gij hen beter ruiters,
+omdat zij meer mijlen per dag afleggen dan rijpere mannen, en ik weet
+wel, dat zij met meer kracht de rokken uitschudden, hoewel de ouderen
+beter de plaatsen weten, waar de vlooien zitten en het is veel beter
+het weinige en smakelijke te kiezen dan het vele en smakelooze en het
+harddraven breekt en vermoeit, hoe jong men ook is, terwijl het zacht
+gaan, hoewel wat later, rustig naar de herberg voert. Gij bemerkt
+niet evenals de dieren, hoeveel kwaad er onder zoo weinig uiterlijke
+schoonheid verborgen is. De jongelieden zijn met een niet tevreden,
+maar verlangen er zooveel zij zien als hunner waardig; daarom kan
+hun liefde niet standvastig zijn en gij kunt er thans een zeer ware
+getuigenis van geven. Het schijnt hun, dat zij waard zijn door de
+donna's ontzien en geliefkoosd te worden en kennen geen grooter
+glorie dan zich te beroemen op degenen, die zij gehad hebben, welk
+gebrek er velen beneden de monniken stelt, die het tenminste niet
+weer over vertellen. Hoewel gij zegt, dat Uw liefde niet bekend is
+dan aan Uw meid en aan mij, weet gij dit slecht en gelooft het zelf
+ook niet. In haar straat en in de Uwe spreekt men van niets anders,
+maar de meeste keeren is de laatste, wiens ooren dit bereikt, degene,
+met wien dit plaats had. De jongelieden berooven U bovendien, terwijl
+de anderen U geschenken geven. Gij hebt dus slecht gekozen; behoor aan
+hem, aan wien gij U hebt gegeven en laat mij, dien gij bespot hebt,
+aan anderen over, want ik heb een veel beter donna dan gij gevonden,
+die mij beter kent. En opdat gij naar de andere wereld een grooter
+zekerheid van het verlangen van mijn oogen kunt meenemen dan gij in
+deze toont te bezitten uit mijn woorden, werp U daarvoor dadelijk naar
+beneden en Uw ziel, reeds opgevangen in de armen van den duivel, zal
+kunnen gewaar worden of mijn oogen vochtig zullen worden, indien ik
+U zie neerstorten. Maar daar gij mij dit genoegen niet zult aandoen,
+raad ik U, als de zon U begint te verhitten U te herinneren, welk
+een koude ge mij hebt doen lijden; dan zult gij de zon zonder twijfel
+matiger gevoelen.
+
+De troostelooze donna ziende, dat de woorden van den student tot een
+hard einde voerden, begon opnieuw te weeklagen en zeide: Zoo gij geen
+medelijden hebt, laat dan de liefde U roeren, welke gij draagt voor
+een donna verstandiger dan ik, die gij hebt gevonden en door welke
+gij bemint wordt en vergeef mij om de liefde tot haar. Geef mij mijn
+kleeren terug, opdat ik mij kan aankleeden en laat mij gaan. Toen
+begon de student te lachen en ziende, dat het derde uur al voorbij was,
+antwoordde hij: Kijk, ik kan nu niet weigeren, omdat gij mij dit om die
+donna gevraagd hebt. Wijs mij die en ik zal er heen gaan en U hiervan
+doen afklimmen. De donna, die dit geloofde, kreeg een weinig moed en
+wees hem de plaats, waar zij de kleeren gelegd had. De student uit den
+toren gegaan, gelastte aan zijn knecht, dat hij daar niet vandaan zou
+gaan, en dat niemand daar in zou gaan, eer hij was terug gekeerd en bij
+die woorden keerde hij naar het huis van zijn vriend terug en ontbeet
+daar op zijn gemak en toen ging hij slapen. De donna op den toren,
+hoewel door dwaze hoop een weinig bemoedigd, ging heel treurig zitten
+en aan dien kant van den muur, waar een weinig schaduw was. Hopend en
+wanhopend aan den student en de kleeren en van de eene gedachte op de
+andere overspringend, sliep zij in, alsof zij door smart overwonnen was
+en of zij in den afgeloopen nacht niet had gerust. De zon, die brandend
+was en al tot de middaghoogte gestegen, trof recht haar naakt, teeder,
+fijn lichaam en haar hoofd door niets bedekt met zooveel kracht,
+dat niet alleen het vel verbrandde maar het langzaam open ging en
+de hitte was zoo, dat zij, die in diepen slaap was, gedwongen werd
+op te staan. Terwijl zij zich voelde blakeren en zich wat bewoog,
+scheen het haar daarbij, dat de geheele verschroeide huid openging
+en barstte, gelijk wij dat zien gebeuren met brandend perkament, als
+men het daarna wil uitrekken en haar hoofd deed vreeselijk pijn. Het
+terras van den toren was zoo gloeiend, dat zij er met de voeten noch
+met een ander lichaamsdeel plaats kon vinden, zoodat zij zonder stil
+te kunnen staan dan hier dan daar huilend rond liep. En bovendien,
+daar er in 't geheel geen wind was, waren er tal van muggen en vliegen,
+die zich op de open huid neerzetten en haar zoo pijnlijk staken, dat
+elk haar een prik met een naald scheen te geven, zoodat zij met de
+handen geen oogenblik rust had en zich zelf, haar leven, haar minnaar
+en den student vervloekte. Door duizend kwellende gedachten beangst en
+geprikkeld en gekwetst ging zij op de teenen staan om te zien of zij
+in den omtrek iemand gewaar werd, bereid, wat er ook van zou komen,
+hulp te vragen. Maar ook dit had het vijandige noodlot haar ontroofd.
+
+De boeren waren allen door de hitte van de velden vertrokken, en er
+kwam bij, dat dien dag niemand daar in de buurt was gaan werken,
+omdat allen in hun huis aan het dorschen waren. Daarom hoorde zij
+niets anders dan den krekel en zag de Arno, die haar het verlangen
+schenkend naar zijn water, haar dorst niet leschte maar verergerde
+en op verschillende plaatsen zag zij bosschen, schaduwen en huizen,
+waar zij verlangde te wezen en die haar allen angst inboezemden. Wat
+zullen wij nog meer van de arme donna zeggen? De zon boven haar en de
+hitte van den bodem onder haar en de steken van de muggen en de vliegen
+rondom hadden haar van alle kanten in zulk een toestand gebracht, dat
+zij, die den vorigen nacht met haar blankheid de duisternis scheen te
+overwinnen, toen zoo rood was geworden als meekrap en nu bestreept
+met bloed, voor wie haar gezien zou hebben, de leelijkste vrouw ter
+wereld scheen en aldus niets anders dan den dood verwachtte. Toen
+de halve noen al voorbij was, stond de student uit zijn siësta op,
+dacht aan de donna en ging naar den toren terug om te kijken, hoe
+het met haar gesteld was en zond zijn knecht, die nog nuchter was,
+weg om te gaan eten. Toen de donna hem bespeurd had, zwak en angstig
+van de hevige kwelling, kwam zij op den rand van den ingang boven,
+ging zitten en begon schreiend te zeggen: Rinieri, gij hebt U wel
+verschrikkelijk gewroken, want indien ik U op mijn binnenplaats
+bij nacht deed bevriezen, hebt gij mij vandaag op dezen toren doen
+roosteren, zelfs verbranden en doen sterven van honger en dorst. Daarom
+bid ik U bij den eenigen God, dat gij naar boven komt en daar ik den
+moed niet heb mij zelf te dooden, schenk mij dien, want ik verlang
+dien meer dan iets anders, zoo groot en zoodanig is de marteling,
+die ik voel. En als gij mij die gunst niet wilt schenken, geef mij
+dan tenminste een beker water, dat ik mij den mond kan verkoelen,
+waartoe mijn tranen niet voldoen, zoo is de droogheid en de brand,
+die mij kwelt. De student herkende wel haar zwakheid aan haar stem
+en zag ook ten deele haar lichaam geheel geroosterd door de zon,
+zoodat hij door haar nederige gebeden wat medelijden met haar kreeg,
+maar toch antwoordde hij: Slechte vrouw, gij zult door mijn hand niet
+sterven, maar toch door de Uwe, als dit Uw wil is en gij zult zooveel
+water krijgen van mij voor de verlichting van Uw hitte als gij mij
+vuur hebt gegeven voor de verlichting van mijn koude. Een ding doet
+mij verdriet, dat de ziekte van mijn koude moest genezen met de hitte
+van vieze mest, terwijl Uw verhitting genezen zal met de koude van
+welriekend rozenwater en terwijl ik de spieren moest verliezen en
+het geheele lichaam, zult gij, verschroeid door die hitte zoo mooi
+blijven als de slang, die een oude huid heeft afgelegd.
+
+O ongelukkige, die ik ben! zei de donna, mijn schoonheden gaf God nu
+aan hen, die mij kwaad willen doen, maar gij wreeder dan ieder wild
+dier, hoe hebt gij kunnen volhouden mij zoo te mishandelen? Ik zou
+niet anders te wachten hebben, als ik Uw familie onder de wreedste
+martelingen had vermoord. Welke ergere wreedheid zou men hebben
+aangewend jegens een verrader, die een heele stad aan een slachting
+had overgeleverd? Gij hebt mij in de zon laten roosteren en laten
+opeten door de muggen en bovendien hebt gij mij zelfs geen beker
+water willen geven; de moordenaars, die ter dood gebracht worden,
+geeft men dikwijls wijn te drinken, zoo zij er om vragen. Zie,
+daar ik merk, dat gij verhard blijft in Uw bittere wreedheid en
+mijn lijden U geenszins kan bewegen, bereid ik mij geduldig voor den
+dood te ontvangen, opdat God medelijden hebbe met mijn ziel, dien ik
+bid, dat Hij met rechtvaardige oogen Uw werk aanschouwe. En bij die
+woorden sleepte zij zich met groote moeite naar het midden van het
+terras, wanhopend de zoo brandende hitte te ontkomen en niet eens,
+maar duizend maal behalve van haar andere kwellingen, meende zij van
+dorst te sterven, schreide onophoudelijk weer en jammerde over haar
+ongeluk. Maar daar het al vesper was en de student meende genoeg te
+hebben gedaan, liet hij haar kleeren halen en in den mantel van den
+knecht wikkelen en ging naar het huis van de rampzalige donna, vond
+daar de meid mistroostig, treurig en radeloos aan de deur zitten,
+en sprak tot haar: Vrouw, wat is er met Uw donna? De meid antwoordde:
+Messire, ik weet het niet; ik geloofde haar vanmorgen in bed te vinden,
+waar zij gisteravond mij in scheen te zijn gegaan, maar ik vond haar
+noch hier, noch elders en ik weet ook niet, wat er van haar geworden
+is. Maar gij, messer, weet gij mij er niets van te zeggen? De student
+antwoordde daarop: Ik wou, dat ik U had, waar ik haar heb gehad,
+opdat gij voor Uw schuld zoo gestraft zoudt wezen, als ik het haar
+deed voor de hare. Maar gij zult zeker niet aan mijn handen ontsnappen,
+opdat ik U voor Uw werk betaal, zoodat gij nooit meer met een man zult
+spotten of gij zult aan mij denken. En toen zei hij tot den knecht:
+Geef haar die kleeren en zeg haar, dat zij naar haar toegaat, als zij
+wil. De knecht deed gelijk hem bevolen was; daarom vreesde de meid
+zeer, die ze had opgenomen en herkend en hoorde, wat haar gezegd
+was, dat zij haar hadden gedood en weerhield zich ternauwernood te
+schreeuwen. Dadelijk liep zij huilend, daar de student al vertrokken
+was, hiermee naar den toren. Bij toeval had dien dag een pachter van
+die donna twee varkens verloren en liep ze te zoeken. Kort na het
+vertrek van den student kwam hij bij den toren en overal rondstarend
+om zijn twee varkens te zien, vernam hij de jammerklacht, welke de
+ongelukkige donna uitte. Hij klom naar boven, en zoo hard hij kon
+schreeuwde hij: Wie huilt daar? De donna herkende de stem van haar
+pachter en na hem bij den naam geroepen te hebben, sprak zij: Zeg,
+ga naar mijn dienstmeid en doe wat mogelijk is om haar hier te laten
+komen. De boer, die haar kende, antwoordde: Wee mij, mevrouw, maar
+wie bracht U daarop? De meid zocht den heelen dag naar U, maar wie zou
+hebben gedacht, dat gij hier waart? En na de twee armen van den ladder
+te hebben gegrepen begon hij dien op te richten gelijk die staan moest
+en die te binden met koorden en dwarsstokken. Intusschen kwam de meid,
+die, in den toren gekomen, haar stem niet kon inhouden en met de hand
+voor het hoofd begon zij te schreeuwen: Wee mij, mijn goede mevrouw,
+waar is U? De donna hoorde haar en zeide zoo luid zij kon: O zusjelief,
+ik ben hierboven; huil niet, maar breng mij spoedig mijn kleeren. Toen
+de meid haar hoorde spreken, klom zij geheel bemoedigd op den ladder,
+dien de boer bijna geheel in orde had gemaakt en door hem geholpen,
+kwam zij op het terras en toen zij haar donna zag niet meer met
+een menschelijk lichaam maar eer als een verschrompeld blad van den
+wijnrank, geheel gebroken, geheel bleek en naakt op den grond liggend,
+begon zij met de nagels in het gezicht over haar te schreien of zij
+gestorven was. Maar de donna verzocht haar bij God te zwijgen en haar
+te helpen bij het aankleeden. En daar zij wist, dat niemand bekend was,
+waar zij zich bevond, behalve wie haar de kleeren hadden gebracht
+en de boer, die daar tegenwoordig was, bad zij bij God, dat zij er
+nooit iemand iets van zouden zeggen. De boer na veel praten, nam de
+donna, die niet loopen kon, op zijn nek en bracht haar veilig buiten
+den toren. De ongelukkige meid, die achter was gebleven en er minder
+voorspoedig af klom, gleed uit, viel van den ladder en brak zich de
+dij en door de pijn begon zij te brullen ais een leeuwin. De boer,
+die de donna had neergezet op op een weide, ging zien, wat de meid
+had en vond haar met gebroken dijbeen, legde haar ook op de weide
+en plaatste haar naast de donna. Toen zij zag, dat bij haar andere
+kwalen dit haar nog overkwam, dat die het dijbeen had gebroken, door
+welke zij hoopte geholpen te worden meer dan door anderen, begon zij
+bedroefd opnieuw zoo jammerlijk te weenen, dat niet alleen de boer haar
+niet kon troosten maar zelf van zijn kant begon te huilen. Daar de zon
+al laag stond, ging hij, opdat de nacht ze daar niet zou overvallen,
+gelijk het aan de mistroostige donna behaagde, naar zijn huis en na
+daar zijn twee broeders en zijn vrouw te hebben geroepen en met een
+plank te zijn teruggekeerd, legden zij de meid daarop en droegen haar
+naar huis en na de donna met frisch water te hebben versterkt en met
+goede woorden, nam de boer haar op zijn nek en droeg haar in haar
+kamer. De vrouw van den boer gaf haar gedrenkt brood te eten en na
+haar te hebben ontkleed, bracht zij haar te bed en zij spraken af,
+dat zij en de meid 's nachts naar Florence zouden gebracht worden
+en zoo geschiedde het. Daar deed de donna, die een grooten voorraad
+leugens bij de hand had, haar broeders en zusters en iedereen gelooven,
+dat hun dit door duivelsstreken overkomen was. De doktoren werden
+geroepen en niet zonder zeer grooten angst en gevaar voor de donna,
+wier huid meermalen kleven bleef aan de lakens, genazen zij haar van
+een hevige koorts en van de andere ongelukken en evenzoo het dijbeen
+van de meid. Hierdoor behoedde zich de donna, die haar minnaar vergat,
+voortaan wijselijk zoowel voor misleiding als voor liefde. De student
+vernam, dat de meid het dijbeen gebroken had, wat hem een genoegzame
+wraak scheen. Dat geschiedde met de dwaze, jonge dame door haar
+grappen, die gedacht had met een geleerde te kunnen spelen als met
+ieder ander, niet beseffend dat zij--ik zeg niet allen--maar het
+meerendeel weten, waar Abraham de mosterd haalt. En daarom, donna's,
+neemt u in acht, om in het bijzonder geen geleerden te misleiden.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Twee mannen zijn bevriend; de een slaapt met de vrouw van
+    den ander; degene, die dit merkt, maakt, dat die door zijn
+    vrouw in een koffer wordt gesloten, waarop hij, terwijl die
+    daarin zit, met de vrouw van deze de schade inhaalt._
+
+
+De lotgevallen van Elena waren treurig en bedroevend geweest
+voor de donna's om aan te hooren, maar omdat zij meenden, dat die
+haar ten deele met recht waren overkomen, hadden zij die met meer
+getemperd medelijden gevolgd, hoezeer zij den student hard en zelfs
+wreed vonden. Maar toen Pampinea tot het slot was geraakt, beval de
+koningin, dat Fiammetta zou voortgaan, die verlangend te gehoorzamen
+zeide: Bekoorlijke donna's. Daar het mij schijnt, dat de strengheid
+van den student u eenigszins heeft ontstemd, vind ik het passend de
+bedroefde zielen een vroolijke, kleine geschiedenis te verhalen van
+een jonkman, die met zachtheid een beleediging ontving en zich met een
+gematigd middel wreekte. Daardoor zal het goed zijn te begrijpen, dat
+wie een ezel ontvangt een gelijke moet terug geven zonder te willen
+beleedigen, en waar men zich voor een ontvangen hoon moet wreken,
+niet boven het passende van de wraak te gaan.
+
+Gij moet dan weten, dat er in Siena twee welgestelde jonge mannen
+waren van goede burgerfamilies, de een heette Spinelloccio Tanena
+en de ander Zeppa di Mino; zij waren buren in Camollia [158]. Zij
+gingen altijd samen om en naar wat zij toonden, mochten zij elkaar zoo
+gaarne lijden, alsof zij broeders waren. Ieder van hen had een schoone
+echtgenoote. Daar Spinelloccio veel in het huis van Zeppa kwam of die
+er was of niet, werd hij zoo met de vrouw van Zeppa bevriend, dat hij
+er mee ging slapen en aldus deden zij langen tijd zonder dat iemand
+iets merkte. Eens toen Zeppa thuis was en de donna het niet wist,
+kwam Spinelloccio. De donna zeide, dat hij niet thuis was, waarop
+Spinelloccio spoedig naar boven ging, de donna alléén in de zaal vond
+en daarop kusten en omhelsden zij elkander. Zeppa, verborgen, keek,
+hoe het spelletje liep, sprak geen woord, maar zag weldra, dat zijn
+vrouw en Spinelloccio gearmd naar hun kamer gingen en zich opsloten,
+waarover hij zeer boos werd. Maar hij wist, dat door eenig tumult te
+maken zijn smaad niet minder werd en de schande grooter en dat hij
+zich zóó moest wreken, dat men het buiten niet wist, maar zijn ziel
+tevreden zou zijn. Na lang denken vond hij het middel. Hij verborg
+zich zoo lang, als Spinelloccio met de donna bleef. Toen deze was
+weggegaan, trad hij in de kamer der donna; zij was nog niet gereed
+met haar sluier, welke Spinelloccio bij het stoeien had laten vallen
+en zeide: Vrouw, wat doet gij? Hierop antwoordde de donna: Ziet
+gij het niet? Zeppa zeide: O zeker, zeker, ik heb ook wat gezien,
+wat ik niet had willen zien. En over hetgeen gebeurd was, begon hij
+met haar te spreken en na met den grootsten angst en na veel omwegen
+bekend te hebben wat zij aangaande haar verhouding niet verbergen
+kon, vroeg zij hem schreiend om vergiffenis. Hierop sprak Zeppa:
+Gij hebt kwaad gedaan, en indien gij wilt, dat ik het U vergeef,
+dan moet gij geheel vervullen, wat ik U zal opdragen, en dat is:
+Dat gij zegt aan Spinelloccio, dat hij morgen op het uur der terza
+reden vindt om van mij heen te gaan en hier bij U te komen en wanneer
+hij hier zal zijn, zal ik terugkeeren en als gij mij bespeurt,
+zult gij hem in een koffer sluiten en dan zal ik U verder zeggen,
+wat gij doen moet. Aarzel niet het te doen, want ik zal hem in 't
+geheel geen kwaad doen. De donna om hem tevreden te stellen, zeide,
+dat zij het zou doen. Den volgenden dag, toen Zeppa en Spinelloccio
+in de terza te samen waren, zeide Spinelloccio tot Zeppa: Ik moet
+vanmorgen met een vriend ontbijten, waar ik mij niet wil laten wachten
+en daarom ga met God. Zeppa antwoordde: Het is nog geen uur om te
+ontbijten. Spinelloccio antwoordde: Ik heb hem ook over een zaak te
+spreken, zoodat ik er vroeg moet zijn. Aldus ging Spinelloccio heen,
+maakte een omweg en kwam in het huis van diens vrouw en toen hij in
+de kamer was gekomen, duurde het niet lang of Zeppa kwam terug. De
+donna toonden groote angst en verborg hem in den koffer en ging daarna
+de kamer uit. Zeppa naar boven geklommen sprak: Vrouw, kunnen wij
+al ontbijten? De donna antwoordde: Ja, in een oogenblik. Toen sprak
+Zeppa: Spinelloccio is vanmorgen bij een vriend gaan eten en heeft
+zijn vrouw alleen gelaten. Ga aan het venster en roep haar om bij ons
+te komen ontbijten. De bevreesde donna gehoorzaamde en deed wat haar
+bevolen werd. De vrouw van Spinelloccio ging na lang aangezocht te
+zijn en gehoord te hebben, dat haar man niet kwam ontbijten. Toen zij
+daar was, gaf Zeppa haar zijn liefkoozingen, nam haar bij de hand en
+beval zijn vrouw zachtjes naar de keuken te gaan, nam haar mee naar
+zijn kamer en sloot die van binnen. Toen de donna dit zag, zeide zij:
+Wee mij, Zeppa, wat wil dat zeggen! Hebt gij mij daarom hier laten
+komen? Is dat vriendschap, die gij voor Spinelloccio gevoelt? Zeppa,
+die de koffer genaderd was, waarin haar man zat en die haar stevig
+vast hield, sprak: Voor gij boos wordt, moet gij luisteren: ik houd
+en hield van Spinelloccio als een broeder, maar gisteren vond ik,
+dat het vertrouwen, dat ik in hem gesteld had; zoover was gegaan,
+dat hij met mijn vrouw sliep als met U. Ik bemin U; ook daarom ben
+ik niet van plan een andere wraak te nemen dan de beleediging eischt;
+hij heeft mijn vrouw gehad, ik wil daarom U hebben. Als gij weigert,
+zal hij het zeker later betalen en daar ik niet van plan ben die
+beleediging ongewroken te laten, zal ik hem dan wat leveren, dat gij
+noch hij ooit weer vroolijk zult zijn.
+
+De donna geloofde Zeppa en zeide: Mijn Zeppa, daar de wraak op mij
+moet vallen, ben ik tevreden, mits gij mij in vrede met Uw vrouw
+laat blijven, daar ik, ondanks wat zij mij gedaan heeft, met haar
+wil blijven omgaan. Hierop antwoordde Zeppa: Dat zal ik zeker doen
+en bovendien zal ik U zulk een mooi en duur juweel geven, als gij
+er nog geen ander bezit. Bij die woorden omhelsde en kuste hij haar,
+legde haar op den koffer, waar haar man in zat opgesloten en hierop
+verheugden zij elkander, zooveel het hun beviel. Spinelloccio, die
+in den koffer zat en de woorden van Zeppa en het antwoord van zijn
+vrouw gehoord had en daarna den dans van Treviso had bespeurd, die
+boven zijn hoofd werd uitgevoerd, gevoelde zulk een smart, dat hij
+dacht te sterven en als hij niet bang was geweest voor Zeppa, had
+hij zijn vrouw een groote beleediging toegevoegd. Daarna zich toch
+herinnerend, dat hij met den smaad begonnen was en dat Zeppa reden
+had te doen, wat hij deed en zich jegens hem menschlievend en als
+vriend had gedragen, zeide hij tot zich zelf, dat hij meer dan ooit
+de vriend van Zeppa wilde blijven. Zeppa, die met de donna zoolang
+was geweest als hij verkoos, kwam van den koffer af en toen de donna
+hem het beloofde juweel vroeg, maakte hij de kamer open, liet zijn
+vrouw komen, die niets anders dan lachend zeide: Madonna, gij hebt mij
+een brood gegeven voor een aschkoek. Hier voegde Zeppa aan toe: Open
+dien koffer en zij deed het. Daarin toonde Zeppa aan de donna haar
+Spinelloccio. En het zou lang duren om te zeggen, welke van de twee
+zich het meest schaamde. Zeppa sprak tot haar: Ziehier het juweel,
+dat ik u geef. Spinelloccio, uit den koffer gekomen, zeide zonder
+veel praatjes te maken: Zeppa, wij zijn quitte en daarom is het goed,
+gelijk gij zooeven tot mijn vrouw zeide, dat wij vrienden blijven en
+daar er geen ander verschil tusschen ons is geweest als van vrouwen,
+moeten wij die ons ook gemeen maken. Zij ontbeten alle vier te samen
+in vrede en Zeppa was voldaan. En van toen af hadden zij elk twee
+vrouwen, zonder dat zij er ooit twist of oneenigheid over hadden.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Docter Simon, door Bruno en Buffalmacco bij nacht op een
+    plaats gebracht om deel uit te maken van een gezelschap,
+    dat naar den heksen-sabbat gaat, wordt door Buffalmacco in
+    een kuil met vuil geworpen en achtergelaten._
+
+
+Toen de donna's wat hadden geschertst over de gemeenschap van de
+vrouwen vastgesteld tusschen de twee Sieneezen, begon de koningin,
+die alleen nog vertellen moest, om Dioneo geen onrecht te doen:
+Verliefde donna's. Spinelloccio betaalde heel goed dien streek van
+Zeppa. Daarom schijnt het mij, dat men niet scherp moet misprijzen,
+gelijk Pampinea kort te voren wilde aantoonen, wie spot met dengeen,
+die de misleiding zoekt of die zich deze op den hals haalt. Ik wil
+u van iemand vertellen, die er zich aan bloot stelde en meen, dat de
+daders niet te laken maar te loven waren. Degeen, wien dit geschiedde,
+was een dokter, die geheel bedekt met bont [159] van Bologna naar
+Florence ging en toch een ezel was.
+
+Gelijk wij het iederen dag zien, komen onze medeburgers van Bologna
+terug als rechter, dokter en notaris met lange en breede scharlaken
+gewaden met bonten randen en andere onderscheidingen. Welke gevolgen
+dit heeft, zien wij elken dag. Voor kort kwam tot ons zekere maëstro
+Simone da Villa terug, rijker aan erfgoederen dan aan wetenschap,
+gekleed in scharlaken en met een kap tot over de schouders, dokter in
+de medicijnen, gelijk hij zelf zeide, gevestigd in de Via del Cocomero
+(Komkommer-Straat). Deze pas teruggekeerde dokter had onder zijn
+opmerkelijke gewoonten, die: aan wie zich bij hem bevond, den naam
+te vragen van iedereen, die door de straat ging en alsof hij naar de
+houding der menschen zijn medicijnen moest samenstellen, lette hij
+op allen en onthield ze. Onder hen, die hem bijzonder aantrokken,
+waren twee schilders, van welke heden reeds tweemaal gesproken is,
+Bruno en Buffalmacco, zijn buren. Het scheen hem, dat zij onbezorgder
+en vroolijker leefden dan wie ook, en hij vroeg vele menschen naar
+hun beroep.
+
+Daar hij van iedereen hoorde, dat zij arme schilders waren, meende
+hij, dat het niet mogelijk was, dat zij van hun armoede zoo vroolijk
+konden leven, maar hij vermoedde, dat zij slimme kerels waren, die
+op onbekende wijze van anderen profiteerden en daarom wilde hij met
+beide of met een van hen zich bevriend maken. Hij kwam in kennis met
+Bruno. Bruno, die spoedig zag, dat die dokter een ezel was, begon
+zich te vermaken met zijn dwaasheden en de medicus van zijn kant had
+in hem wonderbaar genoegen. Nadat hij hem dikwijls tot ontbijten had
+uitgenoodigd, geloofde hij familiaar met hem te kunnen spreken en
+zeide, dat het hem verwonderde, dat zij zoo vroolijk leefden en hij
+verzocht het hem te leeren. Die vraag scheen Bruno één van de vele
+dwaasheden van den medicus. Hij lachte en antwoordde in overeenstemming
+met zijn domheid: Maestro, alléén aan u wil ik zeggen, hoe wij dit
+doen, omdat gij een vriend zijt en omdat ik weet, dat gij het niet
+aan anderen zult zeggen. Mijn metgezel en ik leven zoo vroolijk en zoo
+goed als het schijnt en nog beter. Noch van onze kunst, nog van eenige
+rente, kunnen wij het water betalen, waarmee wij werken. Ik hoop niet,
+dat gij denkt, dat wij het stelen, maar wij gaan op avontuur uit en
+zoo krijgen wij alles.
+
+De dokter geloofde het, verwonderde zich zeer en onmiddellijk kreeg hij
+het brandendste verlangen te weten, wat dat op avontuur uitgaan was en
+met groote volharding drong hij aan het hem te zeggen en verzekerde,
+dat hij er nooit over zou spreken. O wee, maëstro, zei Bruno, wat
+vraagt ge mij? Dat is een te groot geheim en zou de oorzaak zijn van
+mijn ondergang en mijn verbanning uit de wereld. Het zou mij zelf in
+den muil van den Lucifer van San Gallo [160] brengen, als anderen het
+weten. Maar zoo groot is de vriendschap, die ik voor uw eigenaardige
+ezelachtigheid van Legnaja gevoel en het vertrouwen, dat ik in u heb,
+dat ik het u niet kan weigeren, en daarom zal ik het u vertellen op
+voorwaarde, dat gij mij zweert bij het kruis van Montesone, dat gij
+het nooit aan iemand zult zeggen. De maëstro beloofde dit.
+
+Welnu dan, doktertje, sprak Bruno, nog niet lang geleden bevond zich
+in onze stad een groot meester in de toovenarij, die Michele Scotto
+heette, omdat hij van Schotland kwam en wien door vele edellieden,
+van welke er nog maar weinige leven, groote eer werd bewezen. Toen
+hij van hier vertrok, liet hij op hun aandrang twee goed onderrichte
+leerlingen achter, aan wien hij gelastte tot elken dienst voor
+die ridders bereid te zijn. Aldus dienden zij hen welwillend bij
+zekere liefdesgeschiedenissen en meer dergelijke zaakjes. Toen de
+stad en de zeden hun bevielen, bleven zij en sloten een groote en
+nauwe vriendschap met enkele lieden en letten er alleen op, of hun
+gewoonte met de hunnen overeen stemden. Om die vrienden te behagen
+vormden zij een gezelschap van misschien vijfentwintig personen,
+die elkaar minstens tweemaal in de maand op een afgesproken plaats
+ontmoetten; dan zeide elk zijn verlangen en zij voldeden hieraan met
+spoed. Met die twee zijn Buffalmacco en ik bijzonder bevriend en wij
+zijn in dit gezelschap. En als wij samen kwamen, was het een wonder de
+tapijten te zien, in de zaal, waar wij aten, de koninklijke tafels,
+het aantal edelen en schoone bedienden, zoowel mannen als vrouwen,
+de spoelvaten, de lampetkannen, de flesschen, de bekers en ander
+vaatwerk van goud en zilver, waaruit wij aten en dronken en behalve
+dat de vele en verschillende spijzen. Het is niet mogelijk op te
+sommen hoedanig en hoeveel heerlijke tonen en klanken van tallooze
+instrumenten en zangen vol melodie er gehoord worden, noch hoeveel
+was men bij die gastmalen brandt, noch hoeveel meelspijzen er gegeten
+worden en hoe kostbaar de wijnen zijn, die men er drinkt. En gij moet
+niet gelooven, mijn braaf pompoenen-hoofd, dat wij daar blijven in
+dit gewaad; er is er daar geen, die er minder uitziet dan een keizer.
+
+Maar boven alle genoegens zijn er schoone vrouwen, welke er dadelijk
+van alle deelen der wereld samen komen. Gij zoudt daar de heerscheresse
+der Barbaniechi zien, de koningin der Basken, de vrouw van den Sultan,
+de keizerin van Osbeck, de Ciancianfera van Nornieca, de Semistante
+van Berlinzone en de Scalpedra van Narsia. Maar waarom zou ik ze
+u opsommen? Alle koninginnen van de wereld zijn er, ik beweer tot
+zelfsde Schinchimurra van den priester Johannes [161], die, naar ik
+weet, van achteren horens draagt; zie het verder eenmaal zelf. Nadat
+men goed gedronken en gegeten heeft en een of twee dansen uitgevoerd,
+gaat elke dame met haar minnaar in haar kamer. De kamers schijnen
+een paradijs en zijn even welriekend als de bakken met kruiden in uw
+winkel [162], wanneer gij den komijn laat stampen. Er zijn bedden,
+die u schooner zouden schijnen dan dat van den doge van Venetië. Hoe
+de weefsters spinnen om het weefsel sterk te maken, laat ik alleen
+aan Uw verbeelding over, maar onder hen, die er het best aan toe zijn
+naar mijn meening, behooren Buffalmacco en ik, omdat Buffalmacco er
+meestal voor zich de koningin van Frankrijk laat komen en ik voor mij
+die van Engeland, welke twee de schoonste vrouwen van de wereld zijn
+en we hebben zoo weten te handelen, dat zij aan niets anders denken
+dan aan ons. Daarom begrijpt gij wel, dat wij vroolijker dan andere
+menschen leven en handelen bij het denkbeeld, dat wij de liefde
+bezitten van twee zulke koninginnen; buiten dat: als wij een- of
+tweeduizend florijnen van ze wenschen, dan hebben wij die niet. [163]
+En dat noemen wij in de volkstaal op strooptocht uitgaan; omdat wij als
+zeeroovers elkeen plunderen, maar wij verschillen daarin van hen, dat
+zij ze nooit teruggeven maar wij, als we er ons van bediend hebben. Nu
+hebt gij, mijn goede maëstro, gehoord, wat wij op strooptocht gaan
+noemen, maar gij kunt zien, hoe geheim gij dit moet houden. De dokter,
+wiens wetenschap zich waarschijnlijk niet verder uitstrekte dan het
+genezen van kinderen van het hoofdzeer, schonk zooveel geloof aan de
+woorden van Bruno, als men het voor welke begeerenswaardige zaak ook
+zou kunnen wenschen. Hij antwoordde Bruno, dat hij het waarlijk geen
+wonder vond, dat zij vroolijk waren, en met groote moeite bedwong
+hij zich hem te vragen hem dadelijk op te nemen, opdat hij na hem
+nog beter te hebben onthaald, hem die verlangens met meer vertrouwen
+kon mededeelen. Hij zette dus den omgang met hem voort, liet hem
+'s avonds en 's morgens bij zich eten, betuigde hem buitengewone
+vrienschap en die was zoo groot, dat de maëstro niet zonder Bruno
+kon leven. Opdat Bruno niet ondankbaar zou schijnen, schilderde hij
+in des dokters salon de _Vasten_ en een _Lam Gods_ aan den ingang en
+boven de deur van de straat een waterpot, opdat zij, die zijn raad
+noodig hadden, hem van zijn collega's konden onderscheiden en in een
+kleine galerij had hij voor hem den _Veldslag der Ratten en Katten_
+geschilderd, welke den dokter al te mooi scheen. Hij zeide dikwijls
+tot den maëstro, als hij niet met hem avondmaalde: Ik was vannacht
+op de vergadering en daar ik een beetje moe was van de koningin van
+Engeland, liet ik mij Gumedra komen van den Khan van Tartarije. De
+dokter vroeg: Wat beteekent Gumedra? Ik begrijp die namen niet best,
+dokter, sprak Bruno, ik verwonder mij niet, want ik heb wel hooren
+zeggen, dat Porco grasso [164] en Vannacena er nooit van spreken. De
+dokter hernam: Gij meent Hippocras en Avicenna. Bruno ging voort:
+Bij God, ik weet het niet, ik versta uw namen even slecht als gij de
+mijnen, maar Gumedra in die taal van den grooten Khan beteekent in
+de onze: keizerin. O zij zou u een schoon vrouwtje schijnen en zou
+u de medicijnen en de recepten en elke pleister doen vergeten. Zoo
+sprak hij voort om hem te ontvlammen en toen de dokter hem op een
+avond goed onthaald had en het licht voor Bruno vasthield, die aan
+den veldslag der ratten en katten bezig was, besloot hij hem zijn
+gemoed te openen en sprak tot hem: Bruno, gelijk God weet, heb ik
+voor u alles over en ik zou als gij mij zegt naar Peretola [165] te
+gaan, dat doen. En daarom zult gij u niet verwonderen, indien ik u
+vriendschappelijk en in vertrouwen iets verzoek. Nog niet lang geleden
+hebt gij mij van de gewoonten van uw vroolijk gezelschap gesproken,
+waarnaar ik zoo verlangend ben geworden, dat ik nooit iets anders
+meer heb begeerd. En kunt gij mij uitlachen, indien ik er niet de
+mooiste dienstmeid laat komen, die gij in langen tijd gezien hebt,
+welke ik echter het vorige jaar te Cacavincigli [166] aanschouwde? Ik
+heb haar bij Christus' Lichaam tien groote bologneezen aangeboden,
+als zij naar mij luisteren wilde, maar zij heeft niet gewild. Daarom
+bid ik u mij te leeren, wat ik doen moet om in dat gezelschap te
+komen; waarlijk gij zult in mij een goed en trouw metgezel hebben,
+die u eer zal aandoen. Gij hebt gezien, dat ik een knap man ben en
+hoe sterk mijn beenen zijn; ik heb een gelaat zoo frisch als een roos
+en bovendien ben ik dokter in de medicijnen en gij hebt er, meen ik,
+in uw gezelschap geen een zoo, Ik weet tal van schoone zaken, mooie
+liederen en hij begon een lied te zingen. Bruno lachte, dat hij bijna
+stikte, maar hield zich goed. Toen het lied uit was, vroeg de maëstro:
+Hoe vindt gij dit? Bruno sprak: Zeker de guitaren van turksch koren
+[167], hoe kunstig ook bespeeld, moeten het tegen u verliezen. De
+dokter hernam: Zoudt gij het ooit geloofd hebben, als gij mij niet
+hadt gehoord? Neen, nooit, sprak Bruno. De maëstro ging voort: Ik ken
+er nog meer, maar laten wij die ter zijde. Mijn vader was edelman,
+hoewel hij buiten woonde en ik ben door mijn moeder afkomstig van
+Vallecchio en gelijk gij weet, heb ik de schoonste boeken en de
+schoonste gewaden onder de medici van Florence. Bij het geloof in God;
+ik heb een kleed, dat alles bij elkaar gerekend bijna honderd lire
+in bagattini [168] kostte, meer dan tien jaar geleden. Daarom bid ik
+u mij spoedig er bij te brengen en bij het geloof in God, als gij
+mij dit doet, kunt gij ziek worden, maar nooit zal ik u een halfje
+rekenen. Bruno sprak: Maëstro, maak daar wat meer licht en wees niet
+ongeduldig, tot ik de staarten van die ratten heb afgemaakt en dan zal
+ik u antwoorden. Toen de staarten voltooid waren en Bruno deed of hij
+hem zeer hinderde, zeide hij: Waarde dokter, gij kunt groote dingen
+voor mij doen, maar hoe gering dit ook is in betrekking tot de grootte
+van uw geest, is het voor mij toch zeer groot, en ik weet niemand,
+voor wien ik dit zou doen behalve voor u. Ik houd zooveel van u als
+dit past, ook door uw woorden, welke vol zijn van zooveel verstand,
+dat zij de begijntjes uit hun schoenen zouden halen, zoo goed als
+zij mij van mijn voornemen afbrengen en hoe meer ik met u omga, hoe
+wijzer gij mij voorkomt. En dit zeg ik u ook nog, dat, als ik u niet
+zoo welgezind was, ik dit zou zijn, omdat ik zie, dat gij verlangt
+naar een zoo schoone zaak. Maar ik moet u zeggen: dat ik hierin niet
+zooveel macht heb, als gij meent en daarom kan ik voor u niet doen,
+wat noodig is, maar, als gij mij belooft bij uw groote, kwade trouw het
+geheim te houden, zal ik u een middel geven om het gedaan te krijgen en
+het schijnt mij zeker, daar gij zulke schoone boeken en andere zaken
+hebt, dat het zal gebeuren. De dokter sprak: Spreek zonder vrees; ik
+zie, dat gij mij niet goed kent en nog niet goed weet, hoe goed ik
+kan zwijgen. Toen messer Guasparruolo van Saliceto rechter was van
+den schout van Forlimpopoli, waren er weinig dingen, die hij deed,
+die hij mij niet gelastte te vertellen. En wilt gij zien, dat ik
+de waarheid spreek? Ik was de eerste man, aan wien hij vertelde,
+dat hij Bergamina zou trouwen; ziet gij het nu? Nu, sprak Bruno,
+als die zich aan u toevertrouwde, kan ik het ook. Het middel is dit:
+Wij hebben altijd aan het hoofd van ons gezelschap een kapitein met
+twee raadslieden, die om de zes maanden aftreden en de eerste van de
+volgende maand zal Buffalmacco kapitein worden en ik raadsman. Wie
+kapitein is, kan veel doen om binnen te leiden, wien hij wenscht. Maak
+u dus bevriend met Buffalmacco en ontvang hem goed. Hij is een man,
+die terstond met uw wijsheid ingenomen zal zijn en wanneer gij hem
+met de vele dingen, die gij bezit een weinig bevriend hebt gemaakt,
+kunt gij het hem vragen; hij zal U niet weigeren. Ik heb hem al
+over u gesproken en hij is u ten zeerste genegen en wanneer gij zoo
+hebt gehandeld, laat mij dan met hem gaan. Toen sprak de dokter:
+Uwe redeneering bevalt mij zeer en als hij een man is, die graag
+met de geleerden omgaat en met mij slechts een weinig spreekt, zal
+ik wel zorgen, dat hij mij steeds zal opzoeken, omdat ik wel zooveel
+verstand heb, dat ik er een heele stad van zou kunnen voorzien en zeer
+wijs zou blijven. Toen dit was afgesproken, vertelde Bruno alles aan
+Buffalmacco. Het scheen aan Buffalmacco, dat het nog wel duizend jaar
+zou duren, eer men kon doen, wat die maëstro Scipa [169] wilde.
+
+De dokter, die boven alles verlangde op een strooptocht uit te gaan,
+had geen rust, voor hij bevriend werd met Buffalmacco, wat hem licht
+gelukte. Hij begon de schoonste avondmalen en ontbijten te geven
+en ook aan Bruno en dezen deden zich te goed als die heeren [170],
+welke de beste wijnen verzwelgend, de vette kapoenen en meer, zich aan
+hem vastklampten en zonder zich te laten bidden. Maar toch, toen het
+tijd scheen aan den dokter, richtte hij zijn vraag tot Buffalmacco,
+gelijk hij dit tot Bruno had gedaan. Buffalmacco toonde zich daarover
+zeer vertoornd en maakte Bruno groote verwijten: Ik zweer bij den
+verheven God van Pasignano [171], dat weinig mij weerhoudt, je niet
+zóó op het hoofd te slaan, dat de neus je op de hielen valt, verrader,
+die gij zijt, want geen ander dan gij heeft die dingen aan den dokter
+verteld. Maar de dokter verontschuldigde hem en zeide en zwoer, dat hij
+het van anderen kant had geweten en na vele van zijn wijze woorden deed
+hij hem toch bedaren. Buffalmacco tot den dokter gewend, zeide: Waarde
+maëstro, het schijnt wel, dat gij uit Bologna een gesloten mond hebt
+medegebracht en bovendien, dat gij het a. b. c. niet op een appel hebt
+geleerd, gelijk vele dwazen het willen doen, maar goed op een meloen
+[172], die zóó lang is, en als ik mij niet bedrieg, zijt gij op een
+Zondag gedoopt [173]. En daar Bruno gezegd heeft, dat gij daar in de
+medicijnen hebt gestudeerd, schijnt het mij, dat dit is geweest om de
+menschen in te pakken beter dan ik het ooit van iemand hoorde door
+uw verstand en uw gesprekken. De medicus, die hem in de rede viel,
+zeide tot Bruno: Wat is het goed om te gaan met geleerden! Wie zou
+zoo spoedig elke bijzonderheid van mijn geest hebben begrepen als deze
+waardige man? Gij hebt niet zoo spoedig gezien, wat ik waard was, als
+hij, maar zeg hem tenminste, wat ik u zeide, toen gij mij vertelde,
+dat Buffalmacco gaarne met geleerde mannen omging; schijnt het u,
+dat ik het goed gedaan heb? Beter, hernam Bruno. Toen zei de dokter
+tot Buffalmacco: Gij zoudt iets anders gezegd hebben, als gij mij te
+Bologna hadt gezien, waar groot noch klein was, dokter noch student,
+die mij niet mocht lijden, zoo wist ik allen te behagen door mijn
+redeneeren en mijn verstand. En ik zal u nog er bij vertellen, dat
+ik nooit een woord sprak of ik deed iedereen lachen, zoo beviel ik
+hun en toen ik er vandaan ging, klaagden allen om het hardst en allen
+wilden, dat ik toch maar gebleven was en het kwam zoo ver, dat zij mij
+alleen wilden laten les geven in de medicijnen aan al de studenten,
+maar ik wilde niet, daar ik bereid was hierheen te komen om het zeer
+groote erfgoed, dat altijd aan mijn familie behoorde.
+
+Toen sprak Bruno tot Buffalmacco: Hoe vindt ge het? Gij hebt het
+niet geloofd, toen ik het zeide. Bij de Evangeliën! Er is hier geen
+dokter, die zoo'n verstand heeft van ezelspis als deze en zeker zult
+gij er geen aan hem gelijk vinden van hier tot aan de poorten van
+Parijs. Kom, weiger nu te doen, wat hij wil! De dokter zeide: Bruno
+zegt de waarheid, maar ik heb mezelf niet gekend. Gij zijt ook domme
+lieden als geen anderen, maar ik wou, dat gij mij onder de doktoren
+hadt gezien. Toen hernam Buffalmacco: Waarlijk, dokter, gij weet het
+veel beter dan ik het ooit had geloofd, en u toesprekend gelijk men
+spreekt tot geleerden als gij, zeg ik u beschaamd, dat ik mijn best
+zal doen, dat gij zonder twijfel in ons gezelschap zult komen. De
+gastmalen vermeerderden na die belofte; zij deden hem rondrijden op
+de geit van de grootste dwaasheden en zij beloofden hem tot vrouw de
+gravin van Civillari [174] te geven, die het schoonste ding was, wat
+men in al de bestekamers van het menschelijk geslacht kon vinden. De
+medicus vroeg, wie die gravin was; hierop zeide Buffalmacco: Mijn
+zaai-komkommer, zij is een maar al te groote dame en er zijn weinig
+huizen in de wereld, waarin zij geen grondgebied heeft en geen anderen
+dan de Minderbroeders bewijzen haar eer met trompetgeschal. Ik zeg
+u, dat, wanneer zij rondgaat, zij zich dan goed doet gewaar worden,
+maar meestal thuis blijft; toch is zij niet lang geleden langs Uw deur
+gegaan op een nacht, dat zij aan den Arno haar voeten ging wasschen en
+een weinig lucht ging scheppen. Het meest woont zij in Laterina. Vaak
+gaan daarom wachters van haar rond en allen als bewijs van haar macht
+dragen een riet en een lood [175]. Men ziet vele van haar baronnen
+als Tamagnino aan de poort, dan Meta, Manico di Scopa, Squacchera en
+anderen, die, geloof ik, uw vrienden zijn, maar gij herinnert u die
+niet. In de bekoorlijke armen van die groote dame willen wij u voeren,
+als ons plan niet faalt. De dokter, die te Bologna geboren en getogen
+[176] was, begreep hun uitdrukkingen niet en was met de donna tevreden.
+
+Toen de dag was gekomen, waarna men in den volgenden nacht hem zou
+ontvangen, had de dokter ze beide aan het ontbijt. Toen ze gegeten
+hadden, vroeg hij ze, op welke wijze hij in dat gezelschap kon
+komen. Buffalmacco zeide hem: Zie, maëstro, gij moet moed bezitten,
+want anders zoudt gij geweigerd kunnen worden en ons zeer groote schade
+doen. Waarin gij zeer moedig behoort te zijn, zult gij vernemen. Wij
+moeten zorgen van avond in den tijd van den eersten slaap u op een
+der opgehoogde graven te vinden, welke voor kort gemaakt zijn rondom
+Santa Maria Novella, met een uwer schoonste gewaden aan, opdat gij de
+eerste maal voornaam verschijnt en ook omdat--naar wat ons gezegd is
+... maar toen waren wij er niet--gij edelman zijt en de gravin van
+plan is u gedoopt ridder te maken op haar kosten [177]. Daar zult
+gij wachten, tot hij u komt halen, dien wij zenden. En nadat gij
+van alles onderricht zijt, zal er een zwart en gehorend beest tot u
+komen, niet zeer groot en dat om u heen zal gaan op het plein met
+groot geblaas en groote sprongen om u bang te maken, maar daarna,
+wanneer het zal zien, dat gij niet verschrikt, zal het u zachtjes
+naderen. Wanneer het bij u zal zijn, zult gij op zijn rug klimmen
+en zult gij zonder vrees afdalen van den grafsteen zonder God of de
+heiligen aan te roepen. Dan zult gij de handen op de borst leggen
+zonder het dier aan te raken en het zal u naar ons toe brengen. Maar,
+indien gij u God of de heiligen aanbeveelt of bang zijt, waarschuw
+ik u, dat het u wel zou kunnen afwerpen op een plaats, waar het zou
+stinken en daarom waant gij u te moedig, ga er dan niet heen, want
+gij zoudt u zelf nadeel doen zonder voordeel voor ons.
+
+Toen antwoordde de dokter: Gij kent mij nog niet; gij zijt misschien
+bevreesd, omdat ik handschoenen en lange gewaden draag. Indien gij
+wist, welke nachten ik vroeger in Bologna heb doorgemaakt, wanneer
+ik soms met mijn metgezellen naar de vrouwen ging, dan zoudt gij u
+er over verwonderen. Eens op een nacht, dat er een niet met ons mee
+wou gaan--het was ook een ongelukkige, en erger: niet hooger dan de
+elleboog--gaf ik die eerst verscheidene stompen daarna, toen ik haar
+met geweld beetpakte, geloofde ik haar een pijlschot ver te dragen en
+toen kreeg ik haar toch mee. Op een andere keer herinner ik mij, dat ik
+niemand bij mij had dan een mijner knechts en kort na het _Ave Maria_
+ging ik langs het kerkhof der Minderbroeders, waar men denzelfden
+dag een vrouw had begraven en toch was ik heelemaal niet bang. Hebt
+daarom geen wantrouwen, want ik ben te moedig en vermetel. En om u
+eer aan te doen, zal ik mijn scharlaken rok aantrekken, waarmee ik
+tot dokter werd gepromoveerd. Ik wil zien of het gezelschap niet blij
+is, wanneer het mij aanschouwt en of ik niet spoedig kapitein zal
+worden. Gij zult eens kijken, hoe de zaak gaat, wanneer ik er ben,
+want voor de gravin mij gezien heeft, is zij al zóó verliefd op mij,
+dat zij mij tot gedoopt ridder wil slaan. Misschien zal de ridderschap
+mij slecht staan en ik die niet goed weten door te voeren of toch
+wel! Laat mij maar gaan. Buffalmacco zei: Gij spreekt maar al te goed,
+maar pas op, dat gij, den streek uithaalt niet te komen of dat gij er
+niet wordt gevonden, als wij u laten halen. Ik zeg u dit, omdat het
+koud is en gij heeren medici, er zeer bang voor zijt. Het behage niet
+aan God, zei de dokter, ik behoor niet tot die koukleumen. Wanneer ik
+'s nachts dikwijls opsta voor zekere lichaamsbehoefte, doe ik niets
+anders over mijn wambuis dan mijn pels; daarom zal ik flink wezen. Toen
+zij dus vertrokken waren, vond de maëstro, zoodra de nacht aanbrak, een
+uitvlucht tegenover zijn vrouw en na in het geheim zijn beste gewaad te
+hebben aangetrokken, ging hij naar een der genoemde graven en op een
+steen, die zeer koud was, wachtte hij het beest af. Buffalmacco, die
+groot en forsch van gestalte was, schafte zich een masker aan, waarvan
+men zich pleegde te bedienen bij bepaalde spelen, die thans niet meer
+plaats hebben en deed zich een zwarte huid binnenste buiten om, zoodat
+hij op een beer geleek, als zijn gelaat niet dat van een duivel geweest
+was en met horens. Zoo toegetakeld ging hij naar het nieuwe plein van
+Santa Maria Novella. Toen hij bemerkte, dat mijnheer de dokter er was,
+begon hij hoog te springen en vreeselijk spektakel te maken, te blazen,
+te huilen en te knarsetanden of hij dol was geworden. Toen de dokter
+dit gewaar werd, gingen al de haren op zijn lichaam overeind staan en
+hij begon over het gansche lijf te beven, zoodat hij wel een bange
+vrouw leek en hij was toen liever thuis geweest. Maar omdat hij er
+eenmaal heen was gegaan, spande hij zich in zich rustig te houden,
+zoo beheerschte hem het verlangen die wondere dingen te zien. Maar
+terwijl Buffalmacco zich zoo aanstelde, bedaarde hij, en kwam die
+bij het graf, waarop de maëstro stond. De dokter, die van angst
+sidderde, aarzelde om op het beest te klimmen. Ten slotte bevreesd,
+dat het hem kwaad zou doen, als hij er niet op sprong, verjoeg hij met
+den tweeden angst den eerste, daalde van den grafsteen af en sprak
+zachtjes: _Dat God mij helpe_, sprong er op en na er zich goed op
+te hebben gezet en altijd nog bevend, kruiste hij de handen om recht
+op te blijven. Toen begon Buffalmacco zich zachtjes te richten naar
+Santa Maria della Scala en droeg hem als op vier pooten tot aan het
+klooster der nonnen van Ripoli. Er waren toen in die straat kuilen,
+waarin de boeren de gravin Civillari haar cijns lieten storten om hun
+akkers te bemesten. Toen Buffalmacco daar dichtbij was, naderde hij
+een der randen, sloeg de hand om een der beenen van den dokter en na
+hem zoo van zijn rug te hebben gerukt, wierp hij hem met het hoofd
+voorover er in, begon te knarsetanden, te springen en te duikelen en
+langs Santa Maria della Scala naar de Allerheiligen-weide te gaan,
+waar hij Bruno vond, die, omdat hij zich niet kon houden van het
+lachen, gevlucht was. Toen begonnen zij van verre te beloeren, wat
+de gemeste dokter zou doen. Mijnheer de medicus, die bemerkte, op wat
+voor afschuwelijke plaats hij zich bevond, deed zijn best zich op te
+heffen om er uit te komen, maar dan hier dan daar er in terugvallend,
+werd hij van het hoofd tot de voeten heelemaal kleverig, bedroefd
+en kwaadaardig en na er voor een paar drachmen van geslikt te hebben
+kwam hij er toch uit en liet er zijn kap bij in den steek. Hij veegde
+zich met de handen zoo goed hij kon en daar hij er niets anders op
+wist, keerde hij terug naar huis en klopte zoo lang, tot men hem open
+deed. Pas was hij zoo stinkend binnen getreden en had de deur gesloten,
+of Bruno en Buffalmacco waren daar om te hooren, hoe de maëstro door
+zijn vrouw ontvangen werd. Ze hoorden, hoe de donna hem op de grofste
+manier uitschold als ooit met een armen duivel geschied was en zeide:
+Kijk, wat staat het je mooi! Gij zijt naar een andere vrouw gegaan en
+wilde er heel voornaam verschijnen in uw scharlaken kleed. Was ik niet
+genoeg voor je? Ik kan heel wat mannen voldoen, vriendlief en niet
+alleen jou. Hadden ze je maar verdronken, waar ze je insmeten. Kijk,
+dat is me een waardige dokter, die een vrouw heeft en 's nachts naar
+anderen gaat! Onder dezen overvloed van woorden waschte de dokter
+zich en hield de donna niet op hem te kwellen tot middernacht.
+
+Den volgenden morgen kwamen Bruno en Buffalmacco, die zich de huid
+beschilderd hadden onder de kleeren met plekken, zooals de stokslagen
+die achterlaten, in het huis van den dokter en vonden hem op, en toen
+zij binnen waren, roken zij dat alles nog stonk. Toen de medicus ze
+zag, zeide hij, dat God hun een goeden dag zou geven. Maar Bruno en
+Buffalmacco antwoordden met een vertoornd gelaat: Dat zeggen wij niet
+aan u, maar wij bidden God, dat Hij u zooveel slechte jaren geeft,
+dat gij er van omkomt als de oneerlijkste en grootste verrader,
+die er leeft. Want het is uw schuld niet, terwijl wij ons best
+deden u eer en genoegen te bewijzen, dat wij niet als honden zijn
+vermoord. Door uw oneerlijkheid hebben wij zooveel slagen gehad,
+dat een ezel er voor minder naar Rome zou gaan, en bovendien waren
+wij aan het gevaar blootgesteld uit het gezelschap weggejaagd te
+worden. En als gij ons niet gelooft, zie dan naar ons vel. Na op
+een donkerder plaats hun kleeren te hebben losgemaakt toonden zij
+hem hun borsten, geheel beschilderd en bedekten die weer snel. De
+medicus wilde zich verontschuldigen door te vertellen, hoe en waar
+hij in was geworpen. Buffalmacco sprak tot hem: Ik zou willen, dat
+gij van de brug over den Arno af waart gegooid. Waarom hebt gij u God
+en de heiligen aanbevolen? Hebben wij u niet gewaarschuwd? De dokter
+antwoordde: Bij het geloof in God, ik heb er niet aan gedacht. Hoe,
+riep Buffalmacco: hebt gij er niet aan gedacht? Dan hebt gij u
+niet veel herinnerd, want onze bode zeide, dat gij beefde als een
+riet. Gij hebt het ons mooi geleverd, maar niemand zal ons dat weer
+doen en wij willen u de eer bewijzen, die u toekomt. De dokter vroeg
+vergeving, smeekte bij God, dat ze hem niets zouden verwijten en met
+de mooiste woorden poogde hij ze te verzoenen. En uit vrees, dat zij
+zijn schande zouden bekend maken, bewees hij hun van toen af nog meer
+eer en welwillendheid dan vroeger. Zoo leert men gezond verstand aan
+wie het niet opdeed te Bologna.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Een Siciliaansche ontneemt op listige wijze aan een koopman
+    geld, wat hij naar Palermo meegebracht heeft. Hij doet of
+    hij terugkeert met nog meer koopwaren dan de eerste maal en
+    na van haar geld te hebben geleend, laat hij haar water en
+    henneppluis tot pand._
+
+
+Hoe het verhaal van de koningin de donna's had doen lachen, behoeft
+men niet te vragen. Er was er geen een bij wie niet van het uitgelaten
+lachen de tranen wel twaalf keer in de oogen kwamen. Maar toen het
+uit was, sprak Dioneo, aan wien nu de beurt was: Genadige donna's. Het
+is duidelijk, dat de goede streken des te aardiger zijn, naarmate zij
+door fijner bedrog de bedriegers zelf misleiden. En daarom, hoewel gij
+allen zeer schoone dingen hebt verteld, ben ik van plan u er een te
+verhalen, dat u des te meer moet bevallen dan degenen, die al verhaald
+zijn, omdat dit geleverd werd aan een vrouw, die beter meesteres was
+in het misleiden van anderen dan de reeds besproken personen.
+
+Het was gewoonte--en het is het misschien nog--in alle handelssteden
+met een haven, dat alle kooplieden, die met koopwaar aankomen, na ze
+te laten lossen, ze in een loods laten brengen die in vele plaatsen
+tolhuis heet, gehouden door de gemeente of door den heer er van. En
+daar geven zij hen, die er voor aangesteld zijn, een schriftelijke
+opgaaf van al hun koopwaar en den prijs er van en door dezen wordt
+aan den koopman een magazijn geschonken, waarin hij zijn goederen
+plaatst en dit afsluit. De tolbeambten schrijven dan in het tolboek op
+rekening van den koopman al zijn artikelen en laten hem invoerrecht
+betalen alnaar het gedeelte, dat hij er uithaalt. Uit dit tolboek
+vragen de makelaars dikwijls inlichtingen naar de hoedanigheid en
+de hoeveelheid der aanwezige waren en ook wie de kooplieden zijn,
+waarmede zij onderhandelen.
+
+Dit gebruik bestond ook in Palermo, waar vele schoone vrouwen zijn
+maar vijandinnen van eerlijkheid; dezen worden gehouden voor voorname
+en eerbare dames. Maar daar zij er op uit zijn de mannen niet te
+plukken maar te villen, als ze een koopman zien, vragen zij ook
+uit het tolboek, wat hij heeft en hoeveel hij kan betalen en daarna
+beproeven zij met hun bekoorlijke manieren en heele zoete woorden
+die kooplieden te bevangen. Zoo hebben zij er al veel verstrikt
+door hun een groot deel van hun koopwaren te ontrooven en er zijn er
+geweest, die er de koopwaar en het schip en vleesch en been hebben
+achtergelaten, zoo lief heeft de barbierster het scheermes weten te
+hanteeren. Nu, nog niet lang geleden, kwam daar gezonden door zijn
+patroons, een onzer jonge florentijnen Nicolo da Cignano genaamd,
+hoewel hij Salabaetto heette, met zooveel linnen overgebleven van de
+jaarmarkt van Salerno, dat het wel vijfhonderd goudguldens waard kon
+zijn. Nadat hij daarvan de factuur had gegeven aan de tolbeambten,
+deed hij dit in hun magazijn en zonder veel haast te maken voor den
+verkoop ging hij voor zijn ontspanning de stad rond. En daar hij blank
+en blond en heel aardig was en recht van lijf en leden, bespeurde
+zulk een barbierster, die zich Madonna Jancofiore [178] noemde, iets
+van zijn doen en laten. Toen hij dit gewaar werd en dacht, dat ze een
+groote dame was, meende hij, dat hij door zijn knap uiterlijk beviel
+en nam hij zich voor die liefdesgeschiedenis in stilte door te zetten
+en zonder iemand er over te spreken wandelde hij langs haar huis heen
+en weer. Zij begon, nadat zij hem met lonken had ontvlamd, te doen of
+zij door hem verteerd werd en zond hem in 't geheim een harer vrouwen,
+die uitstekend de kunst der koppelarij verstond. Deze met de tranen
+in de oogen zeide hem na veel praatjes, dat hij met zijn schoonheid en
+bekoorlijkheid de donna zoo had veroverd, dat zij dag noch nacht rust
+had en daarom, als het hem zou behagen, verlangde zij boven alles hem
+in een badhuis in 't geheim te vinden en na een ring uit haar beurs
+gehaald te hebben gaf zij hem dien. Salabaetto, die dit hoorde, was
+de gelukkigste man van de wereld; hij nam den ring aan en na die aan
+de oogen te hebben gebracht en gekust, deed hij zich dien aan den
+vinger en antwoordde aan de vrouw, dat, indien madonna Jancofiore
+hem lief had, zij een goeden ruil had gedaan, omdat hij haar meer
+dan zijn leven beminde en dat hij gereed was te gaan, waar het haar
+aangenaam was en ten allen tijde. Toen de boodschapster aldus met dat
+antwoord naar haar donna was gegaan, zeide zij in welk badhuis hij
+den volgenden dag na den vesper moest wachten. Deze, zonder er over
+te spreken, begaf zich er op het hem bevolen uur heen en bevond, dat
+een badkamer door de donna besteld was. Het duurde niet lang, dat er
+twee slaven [179] kwamen, de een beladen met een mooi en groot matras
+van katoen, de ander met een groote mand vol van allerlei dingen. Die
+matras werd uitgestrekt in een kamer van het badhuis op een rustbed,
+waarop men een paar lichte lakens met zijden randen legde en daarna
+een deken van zeer witte Cyprische katoen met twee wonderbaar bewerkte
+oorkussens. En nadat hij zich ontkleed had en in het bad was gegaan,
+waschten en wreven zij hem uitstekend. Het duurde niet lang of daarna
+kwam de donna met twee andere slaven in het bad. Toen zij alleen was,
+betuigde zij aan Salabaetto groote vreugde en na lange zuchten en hem
+verscheidene malen omhelsd te hebben, sprak zij: Geen ander dan gij
+had mij hiertoe kunnen voeren; gij hebt mij het vuur aan het wapen
+gezet, hond van een Toscaner. Hierop, gelijk het haar behaagde, gingen
+beide naakt in het bad met hen twee slaven. Zonder hem door een ander
+te laten aanraken waschte zij hem met muscus- en kruidnagelzeep en
+daarna liet zij zich wasschen en wrijven door de slaven. Toen dit
+gedaan was, brachten de slaven twee zeer witte en lichte lakens,
+waaruit zulk een sterke reuk van rozen kwam, dat het werkelijk rozen
+schenen en met het eene omwikkelden zij Salabaetto en met het andere
+de donna en na ze op den hals te hebben genomen droegen zij die beide
+te bed. En daar, nadat zij een oogenblik waren blijven uitdampen,
+werden de lakens door de slaven weggetrokken en bleven zij naakt
+liggen. Daarna haalde men uit de mand flacons van prachtig zilver,
+de een gevuld met rozenwater, de ander met sinaasappelbloesem, deze
+met jasmijnbloesem en gene met oranjebloesem-essence en besproeiden
+hen met al die parfumerie en nadat zij schotels hadden gebracht met
+meelspijzen en ook kostbare wijnen, versterkten zij zich.
+
+Salabaetto waande zich in het paradijs en had haar duizend keer
+aanschouwd, die zeer schoon leek en ieder uur, dat die slaven bleven,
+voor hij zich in haar armen kon werpen, scheen hem honderd jaar. Toen
+die eindelijk op bevel der donna na een aangestoken toorts in de kamer
+[180] te hebben gelaten heengingen, omhelsden zij elkander en tot zeer
+groot genoegen van Salabaetto, wien het scheen dat zij door liefde tot
+hem werd verscheurd, bleven zij zoo een groot uur samen. Toen scheen
+het de donna tijd de slaven te laten komen; zij werden aangekleed na
+nogmaals gedronken en gegeten te hebben. Nadat het gezicht en de handen
+met die reukwaters gewasschen waren en zij vertrekken wilden, zeide de
+donna tot Salabaetto: Wanneer het u aangenaam is, zou het voor mij een
+groote gunst wezen, als gij vanavond in mijn huis kwaamt. Salabaetto,
+die door haar schoonheid en haar gekunstelde bekoring bevangen was,
+geloofde vast naar ziel en lichaam bemind te worden en antwoordde:
+Madonna, elk genoegen voor u is mij ten hoogste aangenaam en daarom
+zoowel van avond als altijd wil ik doen, wat u zal behagen. De
+donna naar huis teruggekeerd liet haar kamer goed versieren met
+kostbaarheden. Een prachtig avondmaal werd gereed gemaakt en zoo
+verwachtte zij Salabaetto. Deze ging, toen het donker was op weg,
+en na blijmoedig te zijn ontvangen, at hij met groote vreugde. Toen
+zij in de kamer binnen waren getreden, rook hij een wonderbare geur
+van aloë-hout en zag hij een bed zeer rijk met cyprische vogeltjes
+op de zuilen [181] en vele schoone gewaden op mantelstokken. Al die
+dingen te samen deden hem denken, dat zij een groote donna moest zijn,
+en hoewel hij het tegenovergestelde had hooren mompelen, wilde hij het
+voor niets ter wereld gelooven en als hij had nagedacht, dat zij op
+die wijze iemand kon misleiden, had hij toch nooit kunnen gelooven,
+dat het hèm kon overkomen. Hij sliep dien nacht met haar met het
+grootste genoegen, steeds meer ontvlamd. Toen de morgen aanbrak,
+gaf zij hem een schoonen en aardigen gordel van zilver en een fraaie
+beurs en sprak: Mijn lieve Salabaetto, ik beveel mij bij u aan; mijn
+persoon is tot uw beschikking, al wat ik bezit en wat tot uw dienst
+kan zijn. Nadat Salabaetto haar blijde had omhelsd, ging hij haar huis
+uit en kwam daar, waar zich de andere kooplieden gewoonlijk ophielden.
+
+Hij bezocht de donna zeer dikwijls zonder dat het hem iets kostte en
+daar hij telkens meer ontbrandde, kwam hij er toe zijn lakens contant
+te verkoopen met een goede winst, wat de donna van anderen vernam. Toen
+Salabaetto op een avond bij haar gekomen was, begon zij met hem te
+stoeien, te omhelzen en te kussen en deed zich zoo verliefd voor, of
+zij van liefde zou sterven. Bovendien wilde zij hem twee zeer mooie
+zilveren bekers geven, welke Salabaetto niet wilde aannemen. Hij
+had er reeds een gehad, die wel dertig goudguldens waard was, en
+zij wilde van hem niets aannemen, dat een gros waarde had. Nadat zij
+hem goed had in vuur gezet, riep zij een van haar slavinnen, ging de
+kamer uit en bleef een poosje weg; daarna kwam zij schreiend binnen,
+wierp zich met het gelaat op bed en begon zoo bitter te klagen,
+als ooit een vrouw het deed. Salabaetto verwonderde zich, hief haar
+in zijn armen en begon met haar te treuren en zeide: Kom, hartedief,
+wat hebt gij plotseling? Wat is de reden van die smart? Toen de donna
+zich genoeg had laten bidden, sprak zij: Wee mij, mijn goede heer! Ik
+ben ten einde raad; zooeven ontving ik een brief uit Messina, waarin
+mijn broeder mij schrijft, dat ik, al moest ik alles verkoopen en
+verpanden, hem zonder uitstel over acht dagen, duizend goudguldens
+stuur en zoo niet, dat hem dan het hoofd zal afgeslagen worden. Wat
+moet ik doen om die som op tijd te hebben? Had ik veertien dagen
+tijd, dan kon ik wel een middel vinden ze mij te verschaffen, en ik
+zou enkele van mijne bezittingen verkoopen, maar nu zou ik liever
+dood willen zijn; en zij toonde zich geheel wanhopend. Salabaetto,
+wien de liefdevlammen een deel van het noodig besef hadden ontroofd,
+geloofde, dat dit echte tranen en ware woorden waren en zeide:
+Madonna, ik zou u wel met vijfhonderd goudguldens kunnen helpen,
+als gij ze mij in veertien dagen kunt teruggeven. Gelukkig voor u,
+dat ik gisteren mijn lakens verkocht, anders had ik u geen stuiver
+kunnen leenen. Wee mij, sprak de donna, hebt gij dan nog geldgebrek
+gehad? O, waarom hebt gij mij dat niet gezegd? Al had ik geen duizend
+florijnen, dan kon ik er u nog wel honderd en zelfs twee honderd
+schenken. Gij hebt mij den moed ontnomen om den dienst aan te nemen,
+dien gij mij aanbiedt. Salabaetto door die woorden nog meer bevangen,
+zeide: Madonna, daarom wil ik niet, dat gij mij laat varen, want als
+ik ze noodig had gehad, zou ik ze gevraagd hebben. O mijn Salabaetto,
+sprak de donna, wel weet ik, dat Uwe liefde waar en volkomen is,
+nu gij zonder af te wachten, dat ik u iets vraag, edelmoedig aan
+mij denkt. Zeker, ik had niet noodig om geheel de uwe te zijn, maar
+ik zal het nog meer wezen en nooit vergeten, dat ik u het hoofd van
+mijn broeder schuldig ben. Maar God weet, dat ik ongaarne dit geld
+aanneem, daar gij een koopman zijt en de kooplieden moeten met hun
+geld zaken doen maar de nood dwingt mij en ik vertrouw er op het
+u spoedig te kunnen teruggeven, daarom zal ik het geld aannemen en
+als ik geen sneller middel weet mijn goed verpanden. Schreiend wierp
+zij zich bij die woorden aan Salabaetto's borst. Hij troostte haar
+en na den nacht bij haar te hebben doorgebracht om zich haar dienaar
+te toonen, bracht hij haar zonder verzoek af te wachten vijfhonderd
+goudguldens, welke zij met een lachend hart en weenende oogen aannam
+en Salabaetto was met haar belofte tevreden. De donna liet de datums
+verspringen. Salabaetto, die vroeger naar de donna ging, wanneer hij
+wilde, begon nu in het geval te komen, dat hij van de zeven keer een
+keer binnen kwam en de liefkoozingen niet meer ontving. Toen er twee
+maanden verstreken waren, waarop hij het geld moest terug krijgen,
+ontving hij, toen hij er om vroeg, woorden in betaling. Salabaetto,
+die de list van de slechte vrouw gewaar werd, beklaagde zich over zijn
+dwaasheid, daar hij voelde, dat hij er niets van kon zeggen, omdat hij
+er geen geschrift of getuigenis van had. Hij schaamde zich bij iemand
+te klagen, omdat men hem van te voren had gewaarschuwd en was bevreesd
+voor den spot, die hij wegens zijn domheid verwachtte. Daar hij van
+zijn patroons verscheidene brieven had, waarin men hem opdroeg geld
+te wisselen en het te zenden, en hij het niet doen kon, besloot hij,
+opdat zijn domheid niet ontdekt zou worden, te vertrekken. Hij ging
+scheep en kwam niet te Pisa, gelijk hij moest, maar te Napels.
+
+Er bevond zich te Napels in dien tijd onze vriend Pietro
+dello Canigiano, de schatbewaarder van mevrouw de keizerin
+van Constantinopel, een man van groot verstand, een vriend van
+Salabaetto. Salabaetto beklaagde zich op een goeden dag en verhaalde
+zijn treurig avontuur en vroeg hem hulp en raad om zijn brood te
+kunnen verdienen, daar hij plan had nooit meer naar Florence terug te
+keeren. Canigiano, die het zeer treurig vond, zeide: Gij hebt verkeerd
+en slecht gehandeld, uw meester slecht gehoorzaamd en te veel geld
+in vermaak verteerd, maar wij moeten alles zien te herstellen. Hij
+bedacht als vernuftig man, wat er gedaan moest worden en zeide het tot
+Salabaetto. Deze besloot dien raad te volgen en daar hij wat geld had
+en Canigiano hem wat leende, kocht hij verscheidene goed dicht gebonden
+en samengepakte balen en twintig olievaten, liet ze vullen en opladen
+en keerde terug naar Palermo. Hij gaf de factuur aan de tolbeambten
+en nadat hij alles op zijn rekening had laten schrijven, deed hij dit
+in de loods en zeide, dat hij er niet aan wilde raken voor de andere
+waar, die hij verwachtte, was aangekomen. Jancofiore, die hoorde, dat,
+wat hij nu had meegebracht, wel tweeduizend goudguldens waard was, en
+hetgeen hij wachtte, misschien wel drieduizend goudguldens, vond, dat
+ze hem weinig had ontroofd en nam zich voor hem de vijfhonderd terug
+te geven om het grootste deel van de vijfduizend te krijgen. Zij liet
+hem roepen. Salabaetto, nu slim geworden, ging. Zij deed of ze niets
+wist van wat hij had meegebracht, ontving hem met wonder veel vreugde
+en zeide: Als gij boos zijt geworden, omdat ik u uw geld niet ter
+rechtertijd heb teruggegeven ... Salabaetto begon te lachen en zeide:
+Madonna, waarlijk het heeft mij een weinig mishaagd, want ik had mij
+het hart uit het lijf getrokken om het u te geven; hoor, hoe kwaad
+ik op u geworden ben. De liefde, die ik u toedraag, is zoodanig, dat
+ik het grootste deel mijner bezittingen heb verkocht en hier zooveel
+koopwaar heb aangebracht, dat die meer dan tweeduizend goudguldens
+waard is en ik verwacht er van den Levant, die wel drieduizend waard
+zijn. Ik heb plan in deze stad een magazijn op te richten om altijd
+bij u te kunnen zijn, want ik meen het met uw liefde beter te maken
+dan eenig ander minnaar. Hierop sprak de donna: Kijk, Salabaetto,
+wat u behaagt, bevalt mij zeer, daar ik u meer dan mijn leven lief
+heb; ik ben verheugd, dat gij met dit doel zijt teruggekeerd en ik
+hoop een gelukkigen tijd met u door te brengen. Ook moet ik mij nog
+verontschuldigen over de keeren, die gij hier gekomen zijt voor uw
+vertrek er niet zoo vroolijk zijt ontvangen als gewoonlijk en ook,
+omdat ik u uw geld niet op tijd terug gaf. Gij moet weten, dat ik toen
+zeer treurig en in de grootste droefenis was en wie in dien toestand
+is, hoe hij ook lief heeft, kan geen prettig gezicht trekken, noch de
+aandacht aan hem schenken, zooals hij zou willen. Ook is het voor een
+vrouw zeer moeilijk duizend goudguldens te krijgen. Men vertelt ons den
+ganschen dag leugens en daardoor moeten wij ook anderen voorliegen. Er
+kome geen ander kwaad van, dat ik u uw geld niet terug gaf. Kort na uw
+vertrek had ik alles, en zou het u zeker gestuurd hebben, als ik wist,
+waar het heen moest, maar ik heb het voor u bewaard. En nadat zij een
+beurs had laten komen, stelde zij hem die ter hand en zeide: Tel of
+er vijfhonderd zijn. Salabaetto was nog nooit zoo blijde geweest en
+na bevonden te hebben, dat er vijfhonderd waren, stak hij ze bij zich
+en zeide: Madonna, ik weet, dat gij de waarheid zegt en gij hebt goed
+gehandeld. En ik zeg u hierom en om de liefde, die ik u toedraag, dat
+gij mij nooit een som zoudt kunnen vragen, die ik u niet zou willen
+geven, als gij dien noodig hadt. En na de liefde in woorden te hebben
+hernieuwd, begon Salabaetto haar ijverig te bezoeken en haar alle
+mogelijke genoegens te doen en de grootste eer en de meest mogelijke
+liefde te bewijzen. Maar Salabaetto, die door bedrog haar bedrog wilde
+straffen, had haar ten avondmaal gevraagd en ging met haar slapen en
+deed zoo treurig of hij zou sterven. Jancofiore omhelsde hem en vroeg
+hem, waarom hij zoo droefgeestig was. Na veel bidden zeide hij: Ik ben
+verloren, omdat het schip, waarop de koopwaar was, die ik verwachtte,
+door zeeroovers van Monaco genomen is en gebrandschat voor tienduizend
+goudguldens, waarvan ik er duizend moet betalen. Ik heb er geen stuiver
+van, omdat ik de vijfhonderd, die gij mij teruggaaft, dadelijk naar
+Napels zond om zeilen te koopen. Als ik nu mijn koopwaar verhandel,
+kan ik ze ternauwernood, omdat het thans geen tijd is, voor de helft
+van den prijs verkoopen en hier ben ik niet genoeg bekend om iemand
+te vinden, die mij helpt en daarom weet ik geen raad. Zend ik niet
+spoedig het geld, dan zal de koopwaar naar Monaco worden gebracht en
+ik zal die nooit terug krijgen. De donna was hierover heel treurig,
+want het scheen haar, dat voor haar alles verloren was en denkend
+aan een middel, waardoor zij hem moest binden, opdat hij niet naar
+Monaco zou gaan, zeide zij: God weet, hoezeer het mij spijt, maar wat
+helpt het er zoo over te weeklagen? Als ik het geld had, zou ik het u
+dadelijk leenen. Eergisteren leende mij iemand vijfhonderd goudguldens,
+maar hij eischte hooge woekerwinst, niet minder dan tegen dertig
+procent. Als gij dat wilt, onder goeden borg, ben ik voor u bereid
+al mijn gewaden en mij zelf, voor zoover hij wil, te verpanden om
+u te kunnen dienen. Salabaetto begreep de reden van dien dienst en
+bemerkte, dat zij zelf het geld zou leenen. Hij bedankte en zeide,
+dat hij het voor de hooge rente niet zou laten, daar de nood hem
+dwong en dat hij hem als borg zijn waren verzekerde, en dat hij die
+dan zou laten overschrijven op diens naam, maar dat hij den sleutel
+der magazijnen wilde bewaren, zoowel om zijn koopwaar te kunnen toonen
+als opdat niets zou kunnen aangeraakt, bedorven of verruild worden. De
+donna was het daarmee eens.
+
+Toen de dag gekomen was, ontbood zij een makelaar, waarin zij groot
+vertrouwen had en zij gaf hem duizend goudguldens, die de makelaar aan
+Salabaetto leende, bij de douane op zijn naam liet inschrijven, wat
+Salabaetto daar had liggen en hun contracten in orde maakte. Salabaetto
+ging, zoo gauw hij kon, scheep met de duizend vijfhonderd goudguldens,
+keerde naar Pietro Canigiano terug te Napels en vandaar zond hij alles,
+wat hij schuldig was naar Florence aan zijn patroons, en nadat hij
+Pietro en alle anderen alles betaald had, vermaakte hij zich vele dagen
+met Canigiano over het bedrog jegens de Siciliaansche. Daar hij nu niet
+langer koopman wilde zijn, begaf hij zich naar Ferrara. Jancofiore,
+die Salabaetto niet in Palermo vond, kreeg argwaan en toen hij na twee
+maanden wachten niet kwam, liet zij door den makelaar de magazijnen
+ontgrendelen. En nadat zij eerst de vaten onderzocht, naar zij dacht,
+vol olie, bevond zij, dat die vol zeewater waren met slechts een buis
+vol olie rondom de spon. Na hierop de balen te hebben open gemaakt
+vond zij die, behalve twee met lakens, vol hennep-pluis en dat alles
+was niet meer dan tweehonderd florijnen waard. Daar Jancofiore zich
+misleid zag, beweende zij lang de vijfhonderd teruggegeven goudguldens
+en de meer dan duizend geleende en zei meermalen: Wie te doen heeft
+met een Toscaan, moet vroeg opstaan. Aldus achtergebleven met de schade
+en de schande, zag zij, dat die net zoo slim was als alle anderen.
+
+Daar Dioneo zijn vertelling geëindigd had en Lauretta zag, dat
+haar regeerings-termijn verstreken was en na den raad van Pietro
+Canigiano geprezen te hebben en de sluwheid van Salabaetto, hief
+zij den lauwer omhoog, plaatste dien Emilia op het hoofd en zeide
+met vrouwelijke gratie: Madonna, ik weet niet of wij aan u een lieve
+koningin zullen hebben, maar zeker een schoone; laten dus uw daden met
+uw bekoorlijkheden overeen komen. Daarna keerde zij zich om en ging
+zitten. Emilia bloosde een weinig, niet zoozeer omdat zij zich verheven
+zag tot koningin als wel, omdat zij zich openlijk geprezen voelde om
+wat de vrouwen het meest begeeren en haar gelaat werd als de jonge
+rozen bij zonsopgang. Maar nadat zij de oogen had neergeslagen en haar
+blos was verdwenen en zij zich met haar hofmeester van de voortdurende
+plichten van het gezelschap had gekweten, begon zij aldus te spreken:
+
+Beminnelijke donna's. Wij zien duidelijk genoeg, dat, wanneer de
+ossen een deel van den dag gezwoegd hebben onder het juk gebonden,
+zij daarvan ontheven worden en waar het hun behaagt, laat men ze
+in de bosschen grazen. En wij zien ook, dat de tuinen beplant met
+verschillende boomen niet minder mooi maar veel schooner zijn dan de
+wouden, waarin wij alleen eiken vinden. Daarom, nu wij zooveel dagen
+onder beperkende wetten gesproken hebben, meen ik, dat het nuttig
+en aangenaam zal zijn, dat wij wat rondzwerven en daardoor krachten
+herwinnen om weer onder het juk te treden. En opdat elk morgen zal
+vertellen, wat hem het aangenaamst, is wil ik u niet beperken, daar de
+afwisseling der dingen, waarover men zal spreken niet minder aangenaam
+is. Zoo kan, wie na ons aan de regeering komt, ons als sterkeren aan
+onze wetten binden. Daarna gaf zij elk volledige vrijheid tot aan het
+uur van het avondmaal. Iedereen prees de koningin als verstandig en na
+opgestaan te zijn gaf deze aan het eene, gene aan het andere genoegen
+zich over: de dames met kransen te vlechten en zich te verlustigen,
+de jongelieden met te spelen en te zingen en zoo brachten zij den
+tijd tot het etensuur door. Toen aten zij rondom de fontein met
+genoegen en na het maal vermaakten zij zich op de gewone wijze met
+zingen en dansen. Ten slotte beval de koningin om het voorbeeld van
+haar voorgangsters te volgen, hoewel er al vele liederen vrijwillig
+door velen waren opgezegd, dat Pamfilo er een zou zingen. Deze begon
+vrijmoedig aldus:
+
+
+    Zoo groot, o Amor, is het goede,
+    Dat ik door u gevoel, en de blijdschap en de vreugde,
+    Dat ik gelukkig ben in uw vuur te branden.
+
+    De overvloedige vreugde, die ik draag in het hart,
+        Die van dit verheven en dierbaar welbehagen komt,
+        Waartoe gij mij hebt gebracht,
+    En dat er niet in besloten kan blijven, ontsnapt daaraan
+        En op mijn verhelderd gezicht
+        Toont het mijn gelukkigen toestand;
+        Want, daar ik verliefd ben,
+    Is het mij op een zoo hooge en aanzienlijke plaats
+        Zoet, dat ik in vuur sta.
+
+    Ik kan niet zoo goed met mijn zang betuigen,
+        Noch met de hand schrijven
+        O Amor, het heil, dat ik gevoel.
+    En zoo ik het wist, zou ik het moeten verbergen:
+        Want indien het bespeurd werd,
+        Zou het in een marteling veranderen.
+        Maar ik ben zoo voldaan,
+    Dat alle taal weinig en zwak zou zijn,
+        Voor ik er iets van zou hebben onthuld.
+
+    Wie zou kunnen denken, dat mijn armen
+        Haar ooit zouden bereiken,
+        Waar ik haar omhelsd heb,
+    En dat ooit mijn gelaat haar zou naderen,
+        Waar ik tot haar kwam,
+        Door gratie en door geluk?
+        Men zou nooit geloofd hebben
+    Aan mijn zaligheid. Daarom ben ik geheel in vuur.
+        Terwijl ik verberg, wat mij verblijdt en verheugt.
+
+
+Het lied van Panfilo was ten einde en hoewel allen er hun meening
+over hadden gezegd, was er geen, die niet met alle aandacht op de
+woorden had gelet en zijn best deed te raden, wat hij bij het zingen
+verborgen hield. En wat men zich ook verbeeldde, toch kwam niemand
+tot de waarheid. Maar toen de koningin zag, dat het lied van Panfilo
+geëindigd was en de jonge dames en heeren wilde uitrusten, beval zij,
+dat ieder zou gaan slapen.
+
+
+
+
+
+
+Negende Dag.
+
+    _De achtste dag der_ Decamerone _eindigt; de negende vangt
+    aan. Onder het bewind van Emilia vertelt iedereen, wat hem
+    bevalt._
+
+
+De dageraad, welks glans den nacht doet vlieden, had reeds den
+licht-azuren tint van den achtsten [182] hemel in donkerblauw
+veranderd en de bloemkens richtten zich al op in de velden, toen
+Emilia haar gezellinnen en de jonge lieden deed roepen. Toen zij met
+langzame schreden de koningin waren gevolgd, begaven zij zich naar een
+boschje niet ver van het verblijf en toen zij daar in waren geloopen,
+zagen zij de dieren zooals geiten, herten en anderen beveiligd tegen
+jagers door de heerschende pestziekte hen afwachten, zonder vrees,
+alsof zij bevriend met hen waren geworden. En de dieren naderend,
+of zij ze wilden vangen, vermaakten zij zich door ze te doen rennen
+en springen. Maar toen de zon geheel op was, keerden allen terug. Zij
+waren met eikenloof bekransd en hadden de handen vol geurige kruiden of
+bloemen en wie ze zou ontmoet hebben, had niets anders kunnen zeggen
+dan: O dezen zullen niet door den dood overwonnen worden of het zal
+in vreugde zijn. Aldus gaande schrede na schrede, zingend en spelend
+en schertsend kwamen zij bij hun verblijf en vonden hun bedienden
+feestelijk gestemd. Toen zij wat uitgerust hadden, gingen zij niet
+aan tafel voor zes liederen, het een al aardiger dan het andere,
+waren gezongen. Vervolgens werd het water voor de handen aangereikt
+en plaatste de hofmeester ze aan tafel en allen aten vroolijk, gaven
+zich daarna over aan dans en fluitspel en op bevel der koningin ging,
+wie wilde, uitrusten. Maar toen het uur gekomen was, vereenigden
+allen zich op de gewone plaats om te vertellen, waarop de koningin
+naar Filomena ziende, zeide, dat zij een aanvang zou maken met de
+verhalen, welke glimlachend aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Madonna Francesca, bemind door een zekeren Rinuccio en een
+    zekeren Alessandro en die geen van beide lieft heeft, bevrijdt
+    zich handig van hen door den een als doode in een graftombe
+    te stoppen en dezen door den ander er uit te laten halen,
+    zoodat geen van beide het gestelde doel bereiken._
+
+
+Madonna, het is mij zeer aangenaam, daar het u behaagt, dat
+ik de eerste moet zijn, die in dit open en vrije veld, waar Uwe
+Doorluchtigheid ons de gelegenheid geeft, mag beginnen met verhalen
+en zoo ik het goed zal doen, twijfel ik er niet aan, dat zij, die
+later komen het beter zullen volbrengen. In onze vertellingen, o
+genadige donna's, is dikwijls genoeg aangetoond, hoe groot de kracht
+der liefde is. Toch geloof ik niet, dat er alles van gezegd is noch,
+dat men er alles van weet te zeggen, al zou men er een jaar over
+spreken. En omdat de liefde niet alleen de minnenden aan verschillende
+doodsgevaren bloot stelt, maar ze zelfs in de verblijven der dooden
+voert, trekt het mij aan u een geschiedenis te vertellen, waaruit gij
+niet alleen de macht der liefde, maar ook de slimheid van een waardige
+donna zult leeren kennen, en wat zij aanwendde om zich er twee van
+den hals te schuiven, die haar tegen haar verlangen lief hadden.
+
+In de stad Pistoja leefde vroeger een zeer schoone weduwe, welke
+twee van onze Florentijnen, die er in ballingschap woonden, ten
+zeerste beminnen, Rinuccio Palermini en Alessandro Chiarmontesi
+genaamd, zonder dat zij iets van elkaar wisten. Elk van hen ging zoo
+voorzichtig mogelijk te werk om haar liefde te verwerven. En daar deze
+edelvrouw, die madonna Francesca de' Lazzari heette, zeer dikwijls
+met boodschappen en smeekbeden van beide werd lastig gevallen en
+onverstandig er meermalen naar had geluisterd en er zich wijselijk
+aan wilde onttrekken, kwam bij haar een gedachte op om zich van hun
+vervolging te bevrijden. Zij wilde hun een dienst vragen, welke zij
+dacht, dat geen van beide haar zou doen, hoewel het mogelijk was,
+opdat zij, als ze het niet deden, een ware of schijnbare reden had
+hun verzoeken niet meer aan te hooren.
+
+In Pistoja was iemand gestorven, die, hoe hoog zijn edele voorvaderen
+ook stonden aangeschreven, bekend was als de gemeenste kerel, die
+daar en overal had bestaan; hij was zoo mismaakt en van zulk een
+ongewoon uiterlijk, dat wie hem niet zou gekend hebben en hem zag,
+bang geworden zou zijn. Hij werd begraven in de graftombe bij de kerk
+der Minderbroeders. Dat zou een goede hulp voor haar plan zijn. Daarom
+zeide zij tot haar dienstmaagd: Gij kent den hinder en den angst, die
+ik den ganschen dag ondervind door die twee Florentijners, Rinuccio
+en Alessandro. Ik ben niet van zins hen met mijn liefde ter wille te
+zijn en om ze kwijt te raken, heb ik mij voorgenomen ze op de proef te
+stellen door een feit, waarvan ik zeker ben, dat zij het niet willen
+doen; zoo zal deze vervolging tegen mij ophouden. Luister: Gij weet,
+dat heden op het kerkhof der Minderbroeders Scannadio, (zoo heette
+die gemeene vent,) begraven werd, voor welken niet als doode maar
+als levende, de dapperste mannen bang waren. Gij zult eerst in 't
+geheim naar Alessandro gaan en hem aldus toespreken: Madonna Francesca
+laat u weten, dat thans de tijd gekomen is, dat gij haar liefde kunt
+verkrijgen, die gij zoo hebt verlangd. Om een reden, dien gij later
+zult weten, moet een van haar verwanten het lijk van Scannadio bij
+haar thuis brengen, die van morgen begraven werd. Die dit moet doen
+is zeer bang voor hem als doode en wil niet; daarom verzoekt zij u
+bij wijze van grooten dienst van avond naar Scannadio's tombe te gaan,
+dat gij zijn kleeren zult aantrekken en er blijven, of gij deze waart,
+totdat men zal komen en zonder dat gij iets zeggen of u verroeren
+zult, u er uit zult laten halen en naar haar huis laten brengen. Zij
+zal u dan ontvangen en met u blijven en gij zult, naar het u behaagt,
+kunnen vertrekken om het overige aan haar over te laten. En indien
+hij zegt dit te willen doen, is het goed; mocht hij niet willen,
+zeg hem dan namens mij, dat hij niet meer verschijnen moet, waar ik
+ben en dat hij, als zijn leven hem lief is, mij geen berichten of
+boodschappen stuurt. Daarna zult gij naar Rinuccio Palermini gaan en
+gij zult hem aldus toespreken: Madonna Francesca zegt, dat zij bereid
+is uw elk genoegen te doen, mits gij haar een grooten dienst doet,
+en dat is, dat gij vannacht naar de tombe gaat, waaronder van morgen
+Scannadio begraven is en hem zonder dat gij iets zegt er heimelijk
+uit haalt en bij haar thuis brengt. Dan zult gij zien, waarom zij dit
+wil en gij zult met haar uw genoegen hebben. Wilt gij het niet doen,
+dan bericht zij u haar nooit meer boodschappen te zenden.
+
+De meid ging naar beide toe en vertelde aan elk, wat haar was
+opgedragen. Zij antwoordden beiden, dat zij voor haar niet in een
+graf maar in de hel zouden gaan, wanneer het haar zou behagen. De
+meid gaf het antwoord aan de donna, die wilde zien of zij gek genoeg
+zouden zijn het te doen. Toen de nacht gevallen was en het uur van den
+eersten slaap begonnen, kleedde Alessandro zich in een wambuis, ging
+het huis uit om in plaats van Scannadio in het graf te gaan liggen,
+maar terwijl hij er heenging, bekroop hem groote angst en hij begon
+tot zich zelf te zeggen: Zie, ben ik niet een groote ezel? Waar ga
+ik heen? Hoe weet ik, dat de verwanten van die donna, die misschien
+bemerkt hebben, dat ik haar bemin, haar dit niet laten doen om mij in
+dat graf te vermoorden. Indien dat zou gebeuren, zou ik er alleen de
+schade van hebben; of kan het zijn, dat misschien een vijand mij dit
+heeft op den hals geschoven, die haar wellicht lief heeft? En daarna
+zeide hij: Maar laat ons onderstellen, dat daar niets van waar is
+en dat haar verwanten mij naar haar huis brengen, dan geloof ik,
+dat zij niet de bedoeling hebben het lichaam van Scannadio weg te
+nemen om het voor het laatst te omhelzen of dit haar te laten doen
+maar het in stukken te hakken, omdat hij hun op eenigerlei wijze
+beleedigd heeft. Zij zegt mij, dat ik niet moet spreken van wat ik
+gewaar word. Maar als zij mij de oogen uitstaken, de tanden uittrokken,
+mij de handen afkapten of een spelletje van dit soort speelden, waar
+zou ik dan aan toe zijn? Hoe zal ik stil kunnen blijven? En indien
+ik spreek, zouden zij mij herkennen en kwaad doen of als zij mij geen
+kwaad doen, zal ik nog niets hebben, want zij zullen mij niet bij de
+donna laten. En de donna zal zeggen, dat ik haar gebod heb overtreden
+en nooit iets doen, wat mij zal behagen. Bij die woorden was hij
+haast naar huis gegaan, maar toch dreef de groote liefde hem voort
+met tegenstrijdige beweringen en met zooveel kracht, dat die naar het
+graf leidden. Nadat hij Scannadio had uitgekleed, zich zelf herkleed
+had en de tombe over zich had gesloten en op diens plaats was gaan
+liggen, begon hij na te denken wie deze geweest was en de dingen,
+die bij nacht plaats hadden niet alleen in de graven der dooden
+maar ook elders en al zijn haren rezen overeind en het scheen hem,
+dat opeens Scannadio zich recht op verhief en hem zou worgen. Maar
+versterkt door hevige liefde overwon hij die en andere gedachten en
+bleef liggen, of hij dood was en wachtte af.
+
+Te middernacht ging Rinuccio het huis uit om te doen, wat hem door
+zijn donna was opgedragen en terwijl hij voortliep, kwam hij op
+verschillende gedachten over allerlei mogelijkheden: bijvoorbeeld, dat
+hij in de handen van de justitie zou vallen en dat hij als toovenaar
+zou verbrand worden of kwaad met Scannadio's verwanten en meer wat hem
+weerhield. Maar van voornemen veranderend zeide hij: Zal ik neen zeggen
+op het eerste, waarom die edelvrouw mij vraagt, die ik zoo bemin,
+wanneer ik haar gunst moet winnen? Al moest ik er voor sterven, zou
+ik toch doen, wat ik heb beloofd. Hij kwam bij het graf en opende het
+zachtjes. Toen Alessandro bemerkte, dat het geopend werd, hield hij
+zich toch stil, hoewel hij zeer bang was. Rinuccio, die er in gegaan
+was en geloofde het lichaam van Scannadio aan te vatten, nam Alessandro
+bij de voeten en trok hem er uit, nam hem op de schouders en ging naar
+het huis van de donna; op niets anders lettend stootte hij dikwijls
+tegen een of andere plank langs den weg. De nacht was zoo donker,
+dat hij niet kon onderscheiden, waar hij heen ging. Toen Rinuccio
+aan den drempel van de deur was der edelvrouw, die aan de vensters
+met haar meid wachtte om te zien of hij Alessandro meebracht en zich
+er al op voorbereid had ze beide weg te sturen, kwamen de knechten
+van den schout, die in die straat zich hadden opgesteld en in stilte
+op den loer stonden om een bandiet te overvallen. Zij hoorden het
+gedruisch, dat Rinuccio met de voeten maakte, en haalden opeens een
+licht te voorschijn om te zien, waar ze heen moesten gaan en riepen
+met opgeheven schilden en lansen: _Wie is daar?_ Daar Rinuccio wist,
+wat dat was en geen tijd had voor lang overleg, liet hij Allessandro
+vallen en vluchtte, zoover zijn beenen hem dragen konden. Alessandro,
+die snel was opgestaan, ging in de kleeren van den doode in andere
+richting aan den haal. De donna had door het licht, dat de knechten
+omhoog hielden, Rinuccio duidelijk gezien met Alessandro op den rug in
+het gewaad van Scannadio en verwonderde zich zeer over den grooten moed
+van beide, maar met al haar verbazing lachtte zij, toen zij Alessandro
+ter aarde zag werpen en vluchten. Hierover zeer vroolijk loofde zij
+God, dat Hij haar van dezen had bevrijd. Zij ging naar binnen en was
+het met haar meid eens, dat zonder twijfel beide haar zeer moesten
+liefhebben. Rinuccio, die zijn ongeluk vervloekte, ging niet naar huis,
+maar toen de dienaren van den schout uit die straat waren heengegaan,
+keerde hij terug, en begon hem op den tast zoeken om zijn plicht te
+vervullen, maar daar hij meende, dat de gerechtsdienaars hem vandaar
+moesten hebben opgenomen, ging hij toen treurig naar huis. Alessandro,
+in twijfel en zonder te weten, wie hem had gedragen en bedroefd over
+dit ongeval ging eveneens naar huis. Den volgenden morgen, toen de
+tombe van Scannadio open werd gevonden en men hem er niet in zag,
+omdat Alessandro hem in de diepte daarvan had gerold, sprak heel
+Pistoja daarover op allerlei manieren en meenden de dwazen, dat hij
+door duivels was weggevoerd. Niettemin vroeg elk der beide minnaars,
+die aan de donna hadden verteld, wat er gebeurd was en zich zoo
+verontschuldigden, dat haar bevel niet geheel nagekomen was, haar
+gunst en haar liefde. Maar daar zij deed of zij hun niet geloofde,
+maakte zij zich van hen vrij met het antwoord: nooit iets voor hen
+te willen doen, omdat zij niet hadden gedaan, wat zij had gevraagd.
+
+
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Een abdis staat in groote haast en in het donker op om een
+    harer nonnen met haar minnaar te betrappen. Daar zij zelf met
+    een priester slaapt en gelooft haar sluierkap op het hoofd te
+    hebben gezet, plaatst zij er de broek op van den priester. Als
+    de betrapte non dat ziet en het haar doet bemerken, bevrijdt
+    zij zich van straf en blijft daardoor bij haar minnaar._
+
+
+Filomena zweeg en allen prezen de handigheid van de donna, terwijl
+daarentegen niet de liefde maar de vermetele aanmatiging der minnaars
+niet voor liefde maar voor dwaasheid werd gehouden, toen de koningin
+vol gratie tot Elisa zeide: Zeer geliefde donna's. Madonna Francesca
+wist zich, gelijk gezegd is, zeer slim van haar last te bevrijden,
+maar een jonge non, welke de fortuin hielp, verloste zich zelf uit
+een dreigend gevaar door haar scherts. Gelijk gij weet, zijn er genoeg
+menschen, die zeer dwaas zijn en zich van anderen de meerderen en de
+kastijders maken; zooals gij door mijn novelle begrijpen zult, worden
+die door het toeval soms zelf terecht gebrandmerkt en dat gebeurde
+met de abdis, onder welks gezag de non stond, waarover ik zal spreken.
+
+In Lombardië was een klooster, zeer beroemd om zijn heiligheid en zijn
+vroomheid, waarin, onder meerdere nonnen, een jong meisje was van edel
+bloed en begaafd met wonderbare schoonheid, welke Isabetta heette en
+die op een dag, toen zij een harer verwanten door de tralies naderde
+om te spreken, op een knap jonkman, die daarbij stond, verliefd
+werd. En deze, die zag, dat zij zeer schoon was, en uit haar oogen
+haar verlangen had begrepen, werd evenzoo op haar verliefd en niet
+zonder groote smart van beide verduurden zij dien hartstocht langen
+tijd zonder gevolg. Ten slotte: daar elk begeerig was, vond hij
+een weg om in het geheim naar zijn non te gaan, waardoor zij zeer
+gelukkig was en hij haar verscheidene keeren tot groot genoegen van
+beiden bezocht. Eens op een nacht zag een der schoone donna's hem van
+Isabetta vertrekken zonder dat zij het merkte, wat zij aan anderen
+over vertelde. Zij wilden haar eerst bij de abdis beschuldigen,
+welke madonna Usimbalda heette, een goede en heilige donna volgens
+de meening der dames-nonnen en elk, die haar kende; daarop wilden
+zij, opdat geen ontkenning kon plaats hebben, hem met het jonge
+meisje door de abdis laten betrappen. Zij verdeelden in het geheim
+de nachtwaken en de wachten om ze te snappen. Daar Isabetta dat niet
+merkte, liet zij hem op een nacht komen, wat ook zij wisten, die daarop
+loerden. Dezen, toen het al laat in den nacht was, verdeelden zich in
+tweeën; een deel begaf zich op wacht bij de deur der cel van Isabella
+en een ander liep naar de kamer der abdis. Zij klopten aan de deur en
+zeiden tot haar, die al antwoord gaf: Mevrouw, sta gauw op, want wij
+hebben ontdekt, dat Isabella een jonkman in de cel heeft. De abdis
+was dien nacht samen met een priester, die zij dikwijls in een koffer
+liet komen. Toen zij dit hoorde en vreesde, dat de nonnen misschien
+door al te veel haast of door moedwil de deur zouden open stooten,
+stond zij haastig op en kleedde zich, zoo goed als het kon, in den
+donker. Terwijl zij geloofde zekere gevouwen sluiers aan te vatten,
+welke zij om het hoofd dragen en die zij het psalmboek noemen, kwam
+haar de broek van den priester in handen en zij had zooveel haast,
+dat zij zonder het te merken in plaats van het psalmboek zich die om
+het hoofd deed en naar buiten ging en na snel de deur achter zich te
+hebben toegetrokken sprak zij: Waar is die van God vermaledijde? En met
+de anderen, die van zulk een ijverzucht en nieuwsgierigheid brandden om
+Isabella op heeterdaad te zien betrappen, dat zij niet bemerkten wat de
+abdis om het hoofd droeg, ging deze naar de deur van de cel en wierp
+die, geholpen door een andere non tegen den vloer en toen zij binnen
+waren getreden, vonden zij op het bed de twee minnenden in elkaars
+armen. Door zulk een verrassing onthutst en niet wetend wat te doen,
+hielden zij zich stil. Het meisje werd dadelijk door de andere nonnen
+beetgepakt en op bevel van de abdis naar de kapittel-zaal gebracht. De
+jonkman, die was achtergebleven, had zijn kleeren weer aangedaan. Hij
+wachtte af, welk einde die zaak zou hebben met de bedoeling een kwaad
+spelletje te spelen, als men aan de jonge nieuwelinge iets zou doen
+en haar met zich mede te voeren. De abdis, die in het kapittel den
+hoofdzetel innam, begon in tegenwoordigheid van al de nonnen, die
+allen de schuldige aankeken, haar den grootsten smaad toe te voegen,
+daar zij de heiligheid, de eerbaarheid en den goeden naam van het
+klooster met haar schandelijke en laakbare daden had bevlekt. Bij
+de beleediging voegde zij de ernstigste bedreigingen. Het meisje
+beschaamd en verlegen als schuldige wist niet wat te antwoorden,
+maar zwijgend boezemde zij de anderen medelijden in.
+
+Daar de abdis met verwijten voortging, hief het meisje het hoofd op en
+zag, wat die op haar hoofd had en de banden, die er links en rechts
+afhingen, waarop zij alles begrijpend, rustig sprak: Madonna, als
+God u helpt, maak dan uw kap in orde en zeg mij dan, wat gij wilt. De
+abdis, die haar niet begreep, zeide: Wat kap, slechte meid? Of hebt
+gij den moed om gekheid te maken? Schijnt het je soms, dat gij hier
+nog schertsen moogt? Toen sprak het meisje andermaal: Madonna, ik bid
+u, dat gij uw kap los knoopt en zeg dan aan mij, wat gij wilt. Daarop
+richtten verscheidene nonnen het oog naar de kap van de abdis en daar
+zij er de handen aan legde, bemerkte zij, waarom Isabella dat zeide.
+
+Toen de abdis zich aldus betrapt zag, veranderde zij van toon en kwam
+tot het besluit, dat het onmogelijk was zich tegen de prikkelingen
+van het vleesch te verweren en daarom zeide zij, dat elk heimelijk,
+gelijk het tot dien dag gebeurd was, de kans moest waarnemen. Nadat
+het meisje was vrijgelaten, ging zij weer met haar priester naar bed
+en Isabella met haar minnaar, welken zij vaak ten spijt van hen, die
+jaloersch op haar waren, liet komen. De anderen, die zonder minnaar
+waren, zochten zoo goed zij konden in het geheim hun heil.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+
+    _Meester Simone doet op aandringen van Bruno, Buffalmacco en
+    Nello Calandrino gelooven, dat hij zwanger is. Deze geeft Bruno
+    geld voor kapoenen en wordt beter zonder te bevallen._ [183]
+
+
+Toen Elisa haar vertelling eindigde en allen God hadden gedankt voor
+de blijde bevrijding der jonge non uit de beten harer ijverzuchtige
+gezellinnen, beval de koningin Filostrato te volgen, die zonder
+verdere orders af te wachten, begon: Zeer schoone donna's. De ruwe,
+marchesaansche rechter, van wien ik gisteren sprak, dwingt mij een
+novelle van Calandrino te vertellen. En daar, wat van hem gezegd wordt,
+de vreugde zal vermeerderen, hoewel er van hem en zijn metgezellen
+al voldoende gesproken is, zal ik u vertellen, wat ik gisteren van
+plan was.
+
+Het is vroeger al genoeg aangetoond, wie Calandrino was en de anderen,
+van welke ik in deze historie moet spreken. Een tante van Calandrino
+stierf en liet tweehonderd lire contant na. Calandrino zeide er een
+landgoed voor te willen koopen en met alle makelaaars van Florence
+onderhandelde hij of hij tienduizend goudguldens had te verteren,
+maar de zaak sprong af, toen men hem den prijs voor het landgoed
+gevraagd had. Bruno en Buffalmacco, die het wisten, hadden hem
+meermalen gezegd, dat hij het best zou doen zich met hen te vermaken
+inplaats grond te koopen, alsof hij kogels [184] moest fabriceeren,
+maar behalve hiertoe hadden zij hem er evenmin toe kunnen krijgen
+hen ten eten te vragen. Toen zij op een dag zich daarover beklaagden
+en er een metgezel van hen bijgekomen was, die Nello heette, een
+schilder, overlegden zij, om zich op kosten van Calandrino te goed te
+doen. Zonder uitstel, na geregeld te hebben, wat zij te doen hadden,
+beloerden zij den volgenden morgen, hoe laat de Calandrino uit huis
+ging. Nauwelijks was hij de deur uitgegaan, of Nello ging hem tegemoet
+en zeide: Goeden dag, Calandrino. Calandrino antwoordde hem, dat God
+hem een goeden dag en een goed jaar zou geven. Hierna hield Nello
+hem een weinig op en zag hem in het gelaat. Calandrino sprak tot hem:
+Waar kijkt gij naar? Nello zeide: Hebt gij vannacht niets gemerkt? Gij
+schijnt mij dezelfde man niet meer. Calandrino twijfelde en zeide:
+Wee mij! Wee mij! Wat zou ik hebben? Nello sprak: Dat weet ik niet,
+maar gij schijnt mij geheel veranderd; het zal misschien niets zijn
+en hij liet hem gaan. Calandrino liep argwanend door en voelde niet
+het minste. Maar toen trad Buffalmacco hem tegemoet en na hem gegroet
+te hebben, vroeg hij hem, of hij niets voelde.
+
+Calandrino antwoordde: Ik weet het niet, maar toch zeide mij Nello
+zooeven, dat ik hem geheel veranderd scheen; zou het mogelijk zijn
+dat ik iets mankeer? Buffalmacco zeide: Gij zoudt wel iets kunnen
+mankeeren; gij schijnt half dood. Het scheen Calandrino, dat hij de
+koorts had. Toen kwam Bruno en het eerste wat hij zei was: Calandrino,
+wat ziet gij er uit! Het is, of gij dood zijt! Calandrino, die zoo
+hoorde spreken, dacht bepaald, dat hij ziek was en ongerust vroeg
+hij hem: Wat te doen? Bruno sprak: Ga naar huis en te bed, laat
+u goed toedekken en uw water naar onzen vriend, maestro Simone,
+brengen. Hij zal u dadelijk zeggen, wat er gebeuren moet en als er
+iets te doen is, willen wij dat op ons nemen. En terwijl Nello zich
+bij hen voegde, gingen zij met Calandrino naar zijn huis en toen
+hij geheel onthutst in de kamer kwam, zeide hij tot de vrouw: Kom en
+dek mij goed toe, want ik voel mij erg ziek. Toen hij te bed ging,
+zond hij een kleine dienstbode met zijn water naar dokter Simone,
+die een winkel hield op de Oude Markt onder het uithangbord van de
+Meloen. En Bruno zeide tot zijn metgezellen: Blijft gij met hem hier;
+ik wil vernemen, wat de medicus zal zeggen en als het noodig zal zijn,
+hem hier brengen. Calandrino sprak toen: Ga, mijn vriend, en zie
+hoe het er mee staat, want ik weet niet, wat ik gevoel. Bruno, die
+naar meester Simone ging, kwam er voor de kleine meid, die het water
+droeg en had hem weldra op de hoogte gebracht. Toen de kleine meid
+binnentrad en de dokter de urine gezien had, zeide hij: Ga heen en zeg
+aan Calandrino, dat hij zich goed warm houdt en dat ik dadelijk bij hem
+kom. Het meisje bracht dit over en het duurde niet lang of de dokter
+en Bruno kwamen. Nadat de medicus naast hem was gaan zitten, voelde
+hij hem de pols en sprak in het bijzijn van de vrouw: Kijk Calandrino,
+om als vriend tot u te spreken hebt gij geen ander kwaad dan dat gij
+zwanger zijt. Toen Calandrino dit hoorde, begon hij smartelijk te
+schreien en te zeggen: Wee mij! Tessa, wat hebt gij mij gedaan, dat
+gij niet anders dan boven woudt liggen? Ik heb het je wel gezegd. De
+eerbare donna, die dit hoorde, werd heelemaal rood van schaamte en met
+gebogen voorhoofd zonder een woord te spreken ging zij de kamer uit.
+
+Calandrino riep weeklagend: Wee mij! Ongelukkige, die ik ben! Hoe
+zal ik doen? Hoe zal ik van dat kind bevallen? Waar moet het uit
+komen? Ik ben verloren door de hartstocht van mijn vrouw; dat God haar
+zoo treurig make als ik vroolijk zou willen wezen. O, als ik gezond
+was, zou ik zeker opstaan en haar zoo'n pak slaag geven, dat ik haar
+heelemaal zou radbraken. Het komt mij toe, want ik had haar niet op
+mij moeten laten klimmen. Kom ik er goed af, dan kan zij van verlangen
+daarna sterven. Bruno en Buffalmacco en Nello moesten zoo lachen, dat
+zij haast stikten, maar zij hielden zich in. Meester Scimmione [185]
+echter lachte zoo gul, dat men al zijn tanden had kunnen trekken. Maar
+toen Calandrino zich aan den dokter toevertrouwde en hem vroeg raad
+en hulp te verschaffen, zeide de dokter tot hem: Calandrino, ik wil
+niet, dat gij u kwelt, want--God zij geloofd--hebben wij het feit
+zoo spoedig bemerkt, dat ik u met weinig moeite en binnen weinig
+dagen zal verlossen, maar het is noodig er wat geld voor uit te
+geven. Calandrino sprak: Wee mij, dokter! Om Gods wil! Ik heb hier
+tweehonderd lire, waarmee ik een landgoed wou koopen; als die noodig
+zijn, neem ze, opdat ik niet hoef te bevallen, want ik weet niet, hoe
+ik zou moeten doen. Ik heb de vrouwen zulk een leven hooren maken,
+als zij moeten bevallen, hoewel zij er ruimte genoeg voor hebben,
+dat ik geloof, indien ik barenswee zou krijgen, eer te sterven dan
+te bevallen. De arts sprak: Denk daar niet aan. Ik zal u een goeden,
+lekkeren, gedistilleerden drank geven, die in drie morgens alles zal
+doen verdwijnen en gij zult gezonder blijven dan een visch. Maar
+wees voortaan wijs en handel niet zoo dwaas meer. Wij hebben voor
+dien drank drie goede en vette kippen noodig en gij geeft aan elk van
+uw vrienden vijf lire, voor welke zij alles koopen en het naar mijn
+winkel zullen brengen en morgen zal ik u bij Gods heiligen naam van
+dien gedistilleerden drank sturen en gij moet er een goeden, grooten
+beker per keer van drinken.
+
+Calandrino hoorde dit en sprak: Dokter, ik vertrouw op u; en na vijf
+lire te hebben gegeven aan Bruno en geld voor de drie paar kapoenen,
+verzocht hij hem zich die moeite te geven tot zijn dienst. De
+dokter, na te zijn vertrokken, liet voor hem een weinig chiarea
+[186] klaar maken en zond hem die. Nadat Bruno de kippen gekocht
+had en de verdere benoodigdheden om te smullen, aten zij die samen
+op. Calandrino dronk dien morgen van de chiarea en de medicus met
+de drie kameraden kwamen bij hem; na hem den pols te hebben gevoeld,
+zeide hij: Calandrino gij zijt zonder twijfel genezen; gij kunt weer
+naar uw zaken gaan. Calandrino, die verheugd opstond, ging naar zijn
+werk en prees overal de prachtige kuur, die maestro Simone hem had
+laten doormaken. Bruno en Buffalmacco en Nello hadden genoegen met
+list de gierigheid van Calandrino te hebben bespot, hoewel mevrouw
+Tessa, die het gewaar werd, er met haar man hevig over twistte.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Cecco van messer Fortarrigo verspeelt te Buonconvento al
+    zijn goed en het geld van Cecco van messer Angiulieri, zijn
+    meester. Hij loopt den ander in zijn hemd achterna en zeggend,
+    dat die hem beroofd heeft, laat hij hem vangen door de boeren,
+    doet diens kleeren aan en op zijn paard gesprongen, gaat hij
+    er vandoor en laat den ander in zijn hemd achter._
+
+
+De woorden van Calandrino tot zijn vrouw werden door het gezelschap
+met groot gelach aangehoord. Toen Filostrato zweeg, begon Neifile, naar
+het de koningin behaagde: Waardige donna's. Indien het niet moeilijker
+was voor de menschen anderen hun verstand en hun deugd te toonen, dan
+hun dwaasheid of hun ondeugd, zouden velen zich te vergeefs inspannen
+hunne woorden te beteugelen. En dit heeft de domheid van Calandrino
+voldoende bewezen, die volstrekt niet noodig had te genezen van de
+kwaal, waaraan zijn simpelheid hem deed gelooven en in het publiek
+de geheime genoegens van zijn vrouw mede te deelen. Dit heeft mij
+een geheel tegengestelde zaak in het geheugen gebracht namelijk,
+hoe de boosaardigheid van den een met schade en schande het verstand
+van den ander overtrof.
+
+Niet vele jaren geleden leefden er in Siena twee mannen van al rijpen
+leeftijd, beide Cecco genaamd, maar de een van messer Angiulieri
+en de ander van messer Fortarrigo. Zij kwamen in karakter overeen
+en vooral in één ding, namelijk, dat zij beiden hun vaders haatten,
+daardoor werden ze vrienden en zochten elkaar vaak op. Angiulieri was
+knap en welgemanierd en hij vond, dat hij slecht kon blijven in Siena
+van het pensioen hem door zijn vader verstrekt. Hij vernam, dat er
+een kardinaal als pauselijk gezant was gekomen in het markgraafschap
+Ancona bij wien hij zeer in den gunst stond, en besloot tot hem te
+gaan, daar hij geloofde zoo zijn toestand te verbeteren, Nadat hij zijn
+vader dit had doen weten, kwam hij met hem overeen te ontvangen, wat
+die hem anders gedurende zes maanden gaf, opdat hij zich kon kleeden,
+paarden kon aanschaffen en op weg gaan. Dat hij iemand zocht om hem
+van dienst te zijn, werd bekend aan Fortarrigo; deze bad, dat hij hem
+zou medenemen als bediende, onderhoorige of wat hij wilde zonder eenig
+loon maar alleen onderhoud. Angiulieri antwoordde hem, dat hij hem
+niet mede wilde nemen, omdat hij speelde en zich bedronk. Fortarrigo
+antwoordde daarop, dat hij zich daarvoor zou wachten en bevestigde
+dit alles met vele eeden en voegde er zooveel smeekbeden aan toe,
+dat Angiulieri overwonnen zeide, dat hij er vrede mee had.
+
+Op een morgen gingen zij op weg en gebruikten te Buonconvento het
+middagmaal. Nadat Angiulieri gegeten had, had hij, daar het zeer warm
+was, een bed in de herberg laten opmaken en na zich te hebben ontkleed
+geholpen door Fortarrigo, ging hij slapen na hem gezegd te hebben hem
+om negen uur te wekken. Terwijl Angiulieri sliep, ging Fortarrigo in
+de taveerne; na wat gedronken te hebben, begon hij met eenige lieden
+te spelen. In korten tijd verloor hij zijn geld en al de kleeren,
+die hij aan had. Begeerig te herwinnen en in zijn hemd ging hij, waar
+Angiulieri stevig sliep en haalde zooveel geld, als hij bij zich had,
+uit zijn beurs en naar het spel teruggekeerd, verloor hij dit als
+het andere. Toen Angiulieri ontwaakte, vroeg hij naar Fortarrigo,
+die niet was te vinden. Angiulieri meende, dat hij in een of andere
+hoek dronken sliep, gelijk hij vroeger placht te doen. Daarom dacht
+hij er over hem te laten schieten, het zadel te laten opleggen en een
+valies op zijn rijpaard en nam zich voor te Corsignano een anderen
+bediende  te nemen. Hij wilde den waard betalen, maar vond zijn geld
+niet. Hierover ontstond groot rumoer in het huis van den waard en hij
+dreigde ze allen gevankelijk naar Siena te laten brengen. Daar komt
+Fortarrigo in zijn hemd aanzetten om de kleeren te stelen, gelijk hij
+het geld had ontvreemd. Toen hij Angiulieri zag te paard stijgen,
+zeide hij: Wat is dat, Angiulieri? Willen wij al heengaan! Kom,
+wacht nog even. Er moet hier iemand komen, die mij op mijn wambuis
+achtendertig stuivers heeft geleend. Ik ben er zeker van, dat hij het
+voor vijf en dertig teruggeeft, als ik dadelijk betaal. Onderwijl kwam
+er iemand bij, die Angiulieri verzekerde, dat Fortarrigo hem zijn geld
+had ontstolen en toonde hem de som, die hij bij hem verloor. Hierdoor
+zeer verstoord beleedigde Angiulieri Fortarrigo zeer en als hij niet
+voor meer dan voor God alleen bang was geweest, zou hij hem leelijk
+hebben te pakken genomen en dreigde hem te laten ophangen of hem uit
+Siena te doen verbannen en steeg te paard.
+
+Fortarrigo deed of Angiulieri dit niet hem maar tot een ander
+had gezegd en sprak: Angiulieri, laten wij die woorden voor een
+beter oogenblik bewaren, die niets waard zijn. Laat ons daaraan
+denken. Wij zullen het voor vijf en dertig stuivers terug hebben
+door het contant te betalen, terwijl, als wij tot morgen wachten,
+het niet minder dan acht en dertig zal komen, gelijk hij mij vroeg en
+doe mij toch genoegen, daar ik ze op zijn aanraden heb ingezet. Zeg,
+waarom zouden wij die stuivers niet uitwinnen? Toen Angiulieri
+hem zoo hoorde spreken, werd hij wanhopig en het meest, omdat hij
+zich beloerd zag door de lieden om hem heen, die niet schenen te
+gelooven, dat Fortarrigo het geld van Angiulieri had verspeeld,
+maar dat Angiulieri daar nog schuld aan had en hij sprak tot hem:
+Wat heb ik met uw wambuis te maken. Laten ze jou maar ophangen,
+die niet alleen het mijne geroofd en verspeeld hebt, maar bovendien
+mijn reis hebt belemmerd en nog den gek met mij scheert. Fortarrigo
+hield echter vol, alsof hij dit niet tot hem zeide en sprak: Zeg,
+waarom wilt gij mij die drie stuivers niet laten winnen? Gelooft gij,
+dat ik u niet nog kan dienen met geld? Kom, doe het, als gij nog
+wat om mij geeft. Waarom hebt gij zoo'n haast? Wij zullen van avond
+nog wel te Torrenieri aankomen. Doe het, trek de beurs open, weet,
+dat ik in heel Siena zou kunnen zoeken en er geen zou vinden, dat mij
+zoo goed stond als dit. En te moeten zeggen, dat ik hem dit voor acht
+en dertig stuivers moet laten! Het is wel veertig waard of nog meer,
+zoodat ge mij zoo op twee manieren schaadt. Angiulieri zeer wrevelig,
+dat hij door hem bestolen werd en hem zoo hoorde spreken, sloeg zonder
+hem te antwoorden, den weg in naar Torrenieri. Daarop begon Fortarrigo,
+die op een listige gedachte kwam, in zijn hemd hem na te loopen en na
+hem wel twee mijlen gevolgd te hebben en steeds om het wambuis vragend,
+ging Angiulieri er hard van door om zich het gezanik uit de ooren te
+houden. Toen werden er door Fortarrigo boeren in een veld nabij den
+straatweg gezien voor Angiulieri uit. Hij begon hard te schreeuwen:
+Houdt hem! Houdt hem! waarop de een met zijn houweel en de ander met
+zijn spade voor Angiulieri verschenen, in de meening, dat degeen, die
+in zijn hemd liep te schreeuwen, beroofd was en pakten hem beet. Het
+hielp weinig of hij hun zeide, hoe de zaak stond. Toen Fortarrigo daar
+aankwam, zeide hij met een kwaad gezicht: Ik weet niet, waarom ik je
+niet vermoord, gemeene dief. En tot de dorpelingen gewend, sprak hij:
+Ziet gij, heeren, hoe hij mij in de herberg heeft achtergelaten na
+eerst alles van mij te hebben verspeeld. Ik kan wel zeggen, dat ik
+door God en door u zooveel zal terugwinnen, dat ik u er altijd dankbaar
+voor zal zijn. Angiulieri vertelde het anders, maar er werd niet naar
+geluisterd. Fortarrigo wierp met behulp der dorpelingen het paard op
+den grond en na hem te hebben beroofd, deed hij zijn kleeren aan en
+te paard gestegen, liet hij Angiulieri in zijn hemd en blootsvoets
+achter, ging naar Siena en vertelde overal, dat hij het paard en de
+kleeren van Angiulieri had gewonnen. Angiulieri, die rijk naar den
+kardinaal in het markgraafschap hoopte te gaan, kwam arm en in zijn
+hemd te Buonconvento terug en durfde uit schaamte zich niet dadelijk
+naar Siena begeven, maar toen hem kleeren geleend waren, ging hij op
+den knol, dien Fortarrigo bereed, naar zijn verwanten te Corsignano,
+waar hij bleef tot zijn vader hem opnieuw hielp. Zoo bedierf de
+boosheid van Fortarrigo het goede voornemen van Angiulieri, terwijl
+hij toch ter plaatse en op tijd hem niet ongestraft liet loopen.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Calandrino wordt op een jong meisje verliefd. Bruno maakt
+    voor hem een schriftelijken talisman, waardoor zij hem volgt,
+    als hij haar daarmee aanraakt. Wanneer hij door zijn vrouw
+    wordt betrapt, geeft het een grooten en ernstig en twist._
+
+
+Toen het korte verhaal van Neifile geëindigd was, zonder dat het
+gezelschap er te veel om gelachen of over gesproken had, keerde
+de koningin zich naar Fiammetta en beval haar te volgen, welke
+zeer welgemoed antwoordde, dat zij gaarne wilde en aldus begon:
+Allerliefste donna's. Gelijk ik meen, dat gij weet, zijn er dingen,
+die te meer behagen, naarmate men er meer van spreekt, mits men den
+tijd en de plaats, die dezen eischen, behoorlijk weet te kiezen,
+wanneer men ervan wil spreken. En daarom als ik beschouw, waarom wij
+hier zijn (want wij zijn hier om genoegen en goede tijdpasseering te
+hebben en voor niets anders) geloof ik, dat al wat vreugde en vermaak
+kan verschaffen, hier de vereischte plaats en tijd vindt. En hoewel
+er al duizende malen over gerept werd, is het niet noodig over iets
+anders te praten om zich te vermaken. Er is al dikwijls over de daden
+van Calandrino gesproken en indien ik er aan denk, gelijk voor kort
+Filostrato zeide, dat die allen vermakelijk zijn, durf ik u er nog
+wel een novelle van vertellen, die ik om van de waarheid af te wijken
+wel had kunnen samenstellen onder andere namen. Maar omdat dit het
+genoegen bij de hoorders zeer vermindert, zal ik u dit daarom in den
+echten vorm verhalen.
+
+Niccolo Cornacchini was onze medeburger, een rijk man, en had onder
+anderen een schoone bezitting in Camerata, waar hij een voornaam en
+fraai kasteel liet bouwen en overeen kwam met Bruno en Buffalmacco
+het geheel te beschilderen. Dezen, omdat het werk groot was, namen
+Nello en Calandrino mee en begonnen te arbeiden. Elke kamer was
+voorzien van een bed en van andere benoodigdheden en een oude meid
+bleef huisbewaarster, omdat er geen ander dienstpersoneel was. Een
+zoon van genoemden Niccolo, die Filippo heette, een ongehuwd jonkman,
+bracht er soms voor zijn plezier een vrouw heen, hield die er een
+of twee dagen en stuurde haar dan weg. Eens bracht hij er een mee,
+die Niccolosa heette, welke een treurig sujet, Mangione genaamd, in
+een huis te Camaldoli onderhield en uithuurde. Zij was mooi en goed
+gekleed en voor een vrouw van haar soort welgemanierd en aardig in
+den omgang. Toen zij eens op een middag uit de kamer was gegaan in
+een witten rok met de haren om het hoofd gerold en zich aan een put
+op de binnenplaats van het kasteel de handen en het gezicht waschte,
+kwam Calandrino daar water halen en groette haar vriendelijk. Zij keek
+hem aan meer, omdat hij haar een rare kerel scheen dan door een ander
+verlangen. Calandrino zag haar aan en daar zij hem mooi leek, zocht
+hij voorwendsels en ging met het water niet naar de metgezellen terug;
+maar omdat hij haar niet kende, durfde hij haar niets te zeggen. Zij,
+die dit gewaar werd, keek hem soms aan om hem voor den mal te houden
+en slaakte een paar zuchten. Daardoor ontvlamde Calandrino dadelijk
+en ging niet van de binnenplaats weg, voor zij door Filippo in de
+kamer werd geroepen.
+
+Calandrino deed niets dan zuchten, wat Bruno bemerkte, omdat hij hem
+dikwijls op de handen keek en groot vermaak schepte in diens doen
+en laten en zeide: Wat duivel, mankeert jou, kameraad? Je doet niets
+dan zuchten. Hierop sprak Calandrino: Vriend, als ik iemand had, die
+mij zou helpen, zou ik het goed maken. Hoe? zeide Bruno. Calandrino
+hernam: Gij moet het aan niemand zeggen, er is hier een jong meisje
+schooner dan een fee, welke zoo verliefd op mij is, dat het u een
+bijzonder geval zou schijnen. Ik merkte het pas, toen ik water ging
+halen. Wee mij! hernam Bruno, pas op, dat het niet de vrouw is van
+Filippo. Calandrino ging voort: Dat geloof ik, omdat hij haar riep en
+zij naar hem toeging, maar wat wil dat zeggen? Ik zou in die dingen
+Christus bedriegen en niet slechts Filippo. Ik zal u de waarheid
+zeggen, vriend, zij bevalt mij onuitsprekelijk. Toen sprak Bruno:
+Vriend, ik zal je wel vertellen, wie zij is en als zij de vrouw is van
+Filippo, zal ik uw zaken in twee woorden in orde krijgen, omdat zij
+met mij zeer bevriend is. Maar hoe zullen wij maken, dat Buffalmacco
+het niet weet? Ik zal haar nooit kunnen spreken, zonder dat hij er bij
+is. Calandrino hervatte: Ik bekommer mij niet om Buffalmacco, maar laat
+ons op Nello passen, want hij is een verwant van mijn vrouw Tessa en
+zou voor ons alles bederven. Bruno sprak: Goed zoo. Bruno wist heel
+goed, wie zij was en bovendien had Filippo het hem verteld. Daarom,
+toen Calandrino een oogenblik het werk had verlaten en naar haar was
+gaan zien, vertelde Bruno alles aan Nello en aan Buffalmacco en zij
+regelden, wat zij hem om zijn verliefdheid zouden leveren. Toen hij
+terugkeerde, zeide Bruno zachtjes: Hebt gij haar gezien? Calandrino
+antwoordde: Wee mij, ja, zij doet mij sterven. Bruno hervatte: Ik
+wil gaan kijken om te zien of zij de bedoelde is en laat mij dan
+maar gaan. Daarop ging Bruno in den hof en vond daar Filippo en haar
+en vertelde hun, wat Calandrino gezegd had, en regelde ook met hen,
+wat zij moesten doen en zeggen om pret te hebben.
+
+En tot Calandrino teruggekeerd sprak hij: Zij is het en wij moeten
+dit zeer slim aanleggen, omdat, als Filippo het merkt, al het water
+van den Arno het niet kan afwasschen. Maar wat wilt gij, dat ik haar
+van uw kant zeg, als ik haar toevallig spreek? Calandrino antwoordde:
+Wel gij moet haar voor alles zeggen, dat ik haar van mij duizendmaal
+zwanger wensch en ik haar dienaar ben! Bruno zeide: Ja, laat mij maar
+gaan. Toen het uur van het avondmaal kwam en zij het werk hadden
+neergelegd, naar de binnenplaats afdaalden en Filippo en Niccolosa
+daar waren, bleven zij daar eenigen tijd. Daar begon Calandrino
+Niccolosa te beschouwen en haar zoo verstaanbare lonken toe te werpen,
+dat een blinde het moest merken. Zij van haar kant deed alles, wat
+zij moest om hem goed te ontvlammen en volgens de voorlichting,
+die zij van Bruno had gehad, nam zij de beste gelegenheid waar,
+terwijl Filippo met Buffalmacco en de anderen deden of zij praatten
+en er niets van merkten. Maar toch na eenigen tijd gingen zij heen
+tot grooten spijt van Calandrino en terwijl ze zich naar Florence
+begaven, zeide Bruno tot Calandrino: Ik zeg u, dat gij haar smelt
+als het ijs voor de zon, bij het Lichaam van Christus; als gij uw
+guitaar hier haalt en een beetje met haar uw liefdeliederen zingt,
+zult gij haar door de ramen doen springen. Calandrino zeide: Zou
+je denken, dat ik die moet halen? Ja, antwoordde Bruno. Hierop
+sprak Calandrino: Gij geloofde mij heden niet, toen ik het u zeide:
+Zeker, vriend, ik weet beter dan ieder ander man dat te doen, wat
+ik wil. Wie zou anders dan ik zoo spoedig zulk een donna verliefd
+hebben kunnen maken? Werkelijk, dat hadden die soort jongelieden,
+die alles rondbazuinen, niet kunnen gedaan krijgen, die den geheelen
+dag overal heen gaan en in duizend jaar nog niets winnen. Nu, ik wil,
+dat gij mij een weinig met mijn ribeba (mandoline) zult zien; gij zult
+mooi spelen hooren. Weet wel, dat ik niet zoo oud ben, als ik schijn;
+zij heeft dat wel gemerkt. Maar ik zal het haar doen merken, wanneer
+ik haar aan den scheepshaak sla; bij het ware Lichaam van God, ik zal
+haar voorspelen, dat zij mij naloopt als een gekkin haar kind. O zeide
+Bruno, gij zult haar besnuffelen als de zwijnen en het schijnt mij al,
+dat ik u haar rooden mond zie bijten met uw tanden als guitaarhoutjes
+[187] en haar wangen, die twee rozen schijnen en haar heelemaal opeten.
+
+Calandrino, welke deze woorden hoorde, scheen er al mee bezig te zijn
+en liep zoo vroolijk te zingen en te dansen, dat hij uit zijn vel
+leek te springen. Toen hij den volgenden dag de ribeba haalde, zong
+hij tot groot vermaak van het heele gezelschap met haar verscheidene
+liederen. In korten tijd begon hij zoo naar haar te verlangen, dat hij
+bijna bijna niet meer werkte, maar duizend keer per dag naar het raam,
+de deur en op de binnenplaats liep om haar te zien. Zij ging handig
+volgens de voorschriften van Bruno te werk en gaf hem zeer dikwijls
+aanleiding. Bruno zelf gaf hem antwoord op zijn boodschappen en voor
+haar deed hij het ook menigmaal. Wanneer zij niet op het kasteel was,
+wat meestentijds gebeurde, zond zij hem brieven, waarin zij hem groote
+hoop gaf voor zijn verlangens en verklaarde, dat zij bij haar ouders
+was, waar hij haar toen niet kon vinden.
+
+Op die manier hadden Bruno en Buffalmacca het grootste plezier
+en lieten zich, alsof het door zijn donna gevraagd werd, nu eens
+een ivoren kam en dan weer een beurs of een mesje en meer zulke
+snuisterijen schenken en gaven hem in ruil daarvoor valsche juweelen,
+waar Calandrino zeer blij mee was. Bovendien haalden zij er bij
+hem goede gastmalen en andere voordeelen uit, daar zij op zijn
+belangen letten. Nadat zij hem wel twee maanden op die wijze hadden
+bezig gehouden zonder er iets voor te hebben gedaan en Calandrino
+zag, dat het werk ten einde liep en meende, dat, als hij niet tot
+een resultaat kwam, zijn liefde zou eindigen, voor zijn taak was
+afgeloopen, begon hij Bruno aan te zetten. Daarom zeide Bruno tot
+Calandrino, toen het meisje eens was teruggekomen en hij eerst met
+Filippo en haar had afgesproken, wat er gedaan moest worden: Kijk,
+vriend, die donna heeft mij wel duizend maal beloofd te zullen doen,
+wat gij wilt en ten slotte doet zij niets en het schijnt mij, dat
+zij u bij den neus leidt en daarom zullen wij er haar toe nopen, of
+zij wil of niet. Calandrino antwoordde: Ja, om Gods wil, laten wij
+dit gauw doen. Bruno hernam: Zou Hij u dan moed geven haar met een
+schriftelijken talisman aan te raken, dien ik u zal geven? Calandrino
+ging voort: Goed. Dan, zei Bruno, laat mij dan een perkament brengen
+uit vel van een ongeboren kalf en een levende vleermuis en drie
+korrels wierook en een heilige kaars en laat mij gaan.
+
+Calandrino bracht den ganschen avond door met zijn jachtwerktuigen
+om een vleermuis te vangen en toen hij er eindelijk een had, bracht
+hij die met de andere benoodigdheden naar Bruno. Deze, die zich in
+een kamer had begeven, schreef op dat perkament een paar dwaasheden
+van hem met wat tooverletters, bracht ze hem en zeide: Calandrino,
+gij moet haar met dit geschrift aanraken; zij zal u dadelijk volgen en
+doen wat gij wilt. En om kort te gaan, als Filippo heden ergens heen
+gaat, spreek haar toe, raak haar aan en ga in de schuur hiernaast,
+die de beste plaats is, omdat er nooit iemand komt. Gij zult zien,
+dat zij u zal volgen. Wanneer zij er is, weet gij wel, wat gij
+te doen hebt. Calandrino was zeer gelukkig en na het formulier te
+hebben opgenomen, zeide hij: Kameraad, laat mij gaan. Nello, voor
+welken Calandrino zich in acht nam, vermaakte zich hiermee ook en
+ging er mee voort hem voor den mal te houden en daarom gelijk Bruno
+hem gelast had, ging hij naar Florence naar de vrouw van Calandrino
+en zeide haar: Tessa, gij weet hoeveel slagen Calandrino u gaf zonder
+reden op den dag, dat hij met de steenen uit den Mugnone thuis kwam
+en daarom wensch ik, dat gij dit wreekt en als gij het niet doet,
+zult gij mij niet meer tot familie hebben noch tot vriend. Hij is
+daar ginds verliefd geworden op een donna en zij is zóó gemeen,
+dat zij zich dikwijls genoeg met hem opsluit. Niet lang geleden
+hadden zij een afspraak. Daarom wil ik, dat gij er heengaat en hem
+betrappen zult en kastijden. Toen de donna dit hoorde, scheen haar
+dit geen grapje, maar zij zeide: Wee mij, beruchte dief, doe jij mij
+dat? Bij het kruis van God, dat zal zoo niet gebeuren.
+
+Na haar mantel te hebben aangedaan en met een vrouw in gezelschap,
+ging zij er snel met Nello heen. Toen Bruno haar van verre zag
+aankomen, zeide hij tot Filippo: Kijk, onze vriend. Filippo ging naar
+de plaats, waar Calandrino en de anderen werkten en sprak: Maestri,
+ik moet nu naar Florence gaan, werk hard door. En toen hij uit de
+kamer was gegaan, verborg hij zich om te zien, wat Calandrino zou
+doen. Calandrino, daar hij geloofde, dat Filippo zich verwijderd had,
+daalde dadelijk op de binnenplaats af, waar hij Niccolosa alleen vond
+en na haar te zijn genaderd, bewees hij haar wat meer vriendschap
+dan gewoonlijk. Daarop raakte Calandrino haar aan met het formulier
+en richtte zich zonder meer naar de schuur, waarheen Niccolosa hem
+volgde. Toen de deur was gesloten, omarmde zij Calandrino en wierp
+hem op het stroo, dat daar op den grond lag, sprong hem als te paard
+op den rug en legde hem de handen op de schouders zonder hem haar
+gelaat te doen naderen, keek hem aan als met groot verlangen en sprak:
+O mijn zoete Calandrino, hart van mijn lijf, mijn ziel, mijn schat,
+mijn rust, hoelang heb ik u begeerd! Gij hebt mij met uw bekoring
+smoorlijk verliefd gemaakt; gij hebt mij met uw ribeba het hart
+gestreeld Zou het mogelijk kunnen zijn, dat ik u krijg? Calandrino,
+die zich nauwelijks kon bewegen, zeide: Och, mijn lieve ziel, laat
+mij u kussen. Niccolosa sprak: O, gij hebt groote haast, laat mij
+mijn oogen verzadigen aan uw zoet gelaat.
+
+Bruno en Buffalmacco waren naar Filippo gegaan en alle drie zagen
+en hoorden dit. En reeds wilde Calandrino Niccolosa kussen, toen
+daar Nello met monna Tessa aan kwam zetten, die zeide; Ik doe een
+belofte aan God, als ze niet samen zijn. Bij de deur van de schuur
+gekomen stiet de donna, die woedend was, er met de handen tegen en
+binnengetreden zag zij Niccolosa te paard op Calandrino zitten. Deze,
+zoodra zij de donna zag, stond op, vluchtte weg en ging daarheen,
+waar Filippo was. Monna Tessa vloog met de nagels aan het gelaat naar
+Calandrino, die nog niet opgestaan was, krabde hem overal en na hem
+bij de haren te hebben gerukt en hem heen en weer te hebben getrokken,
+zeide zij: Jou leelijke, gemeene hond. Waarom doe jij me dat? Oude
+gek, vervloekt zij het goed, dat ik je heb willen doen. Schijnt het
+je soms, dat je thuis niet genoeg hebt te doen, dat je op anderen
+verliefd wordt? Een mooie minnaar ben je me! Ken jij je zelf dan
+niet, stakker? Ken je je dan niet, dwaas, die je bent? Want als je
+je geheel zoudt uitpersen, zou er nog geen vocht genoeg uitkomen om
+er een saus van te maken. Bij het geloof in God, het was Tessa niet,
+die jou zwanger maakte; dat God haar straffe, wie het ook zij, want
+zij moet wel niet veel bijzonders wezen, die verliefd is op zulk een
+fijn juweel, als jij bent. Calandrino, die zijn vrouw zag komen, stond
+verstomd, en had den moed niet zich eenigzins tegen haar te verdedigen,
+maar geheel bekrabd, geplukt en geslagen, raapte hij zijn hoed op,
+stond op en begon zijn vrouw nederig te smeeken, dat zij niet zou
+schreeuwen, als zij niet wilde, dat hij heelemaal aan stukken zou
+worden gescheurd, omdat die vrouw, die bij hem was, van den heer van
+het kasteel hoorde. De donna sprak: Best. Dat God hem een treurig
+jaar geve. Bruno en Buffalmacco, die met Filippo en Niccolosa over
+die ontmoeting zich slap hadden gelachen, deden of ze op het spektakel
+afgingen en na met veel praatjes de donna tot rust te hebben gebracht,
+gaven zij aan Calandrino den raad naar Florence te gaan en niet meer
+terug te keeren, opdat Filippo, indien hij er iets van zou merken,
+hem geen kwaad zou doen. Zoo keerde Calandrino treurig en heelemaal
+geplukt en gekrabd naar Florence terug en had geen moed meer daarheen
+terug te komen, dag en nacht gekweld en gehinderd door de verwijten
+van zijn vrouw en maakte een einde aan zijn brandende liefde, nadat
+hij zijn metgezellen, Niccolosa en Filippo, veel had laten lachen.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Twee jongelieden slapen bij een waard, waarvan de een bij de
+    dochter gaat liggen en de vrouw van deze per ongeluk bij den
+    ander in bed komt. Hij, die met de dochter is, gaat daarna
+    naast den vader in bed en vertelt hem alles in de meening
+    dit aan zijn metgezel toe te vertrouwen. Zij maken te zamen
+    kabaal. De vrouw, die het gewaar wordt, gaat in het bed bij
+    haar dochter en dan maakt zij met een paar woorden alles
+    weer goed._
+
+
+Calandrino, die meermalen het gezelschap had doen lachen, deed het
+ook ditmaal weer. Toen daarna de donna's over zijn daden zwegen,
+gelastte de koningin, dat Panfilo zou voortgaan, die sprak: Lofwaardige
+donna's. De naam van Niccolosa, door Calandrino bemind, heeft mij de
+geschiedenis van een andere Niccolosa in het geheugen geroepen, welke
+ik wil vertellen, omdat gij in deze zult zien, dat een plotselinge
+inval van een goede vrouw een groot schandaal voorkwam.
+
+In de vlakte van de Mugnone was niet lang geleden een goed man, die
+voor hun geld aan reizigers te eten en te drinken gaf en daar hij
+arm was en een klein huis bezat, herbergde hij soms uit grooten nood
+niet iedereen maar wel bekenden. Deze had een zeer schoone vrouw, van
+wien hij twee kinderen had. De een was een schoon en lief jong meisje
+van vijftien of zestien jaar, die nog geen man had; de ander was een
+kleine knaap, nog geen jaar oud, dien de moeder zelf zoogde. Tot het
+jonge meisje had een knappe, aardige en adellijke jonkman van onze
+stad de oogen opgeslagen, die dikwijls door de straat kwam en haar
+vurig beminde. En zij, die er zich veel op beroemde door zulk een
+jonkman bemind te worden en die haar best deed hem door opvallende
+vriendelijkheden te boeien, werd ook op hem verliefd en meermalen
+zou door den wil van beide partijen die liefde gevolg hebben gehad,
+als Pinuccio (zoo heette de jonkman) niet de schande van het meisje
+en de zijne had willen ontwijken. Maar toch daar hun hartstocht van
+dag tot dag vermeerderde, kwam de begeerte bij Pinuccio op om toch
+met haar samen te zijn en het kwam hem in de gedachte een middel
+te vinden bij den vader zijn intrek te nemen, meenende, daar hij
+den bouw van haar huis wist, dat, indien hij dit deed, hij er toe
+kon komen met haar samen te zijn, zonder dat iemand het merkte. Hij
+bracht het zonder verwijl ten uitvoer. Met een vertrouwden metgezel,
+Adriano, die bekend was met deze liefde, nam hij twee huurpaarden en
+plaatste daarop twee valiezen vol stroo en zij gingen 's avonds uit
+Florence. Na een omweg te hebben gemaakt kwamen zij, toen het al nacht
+was, op de vlakte van de Mugnone, en vandaar, alsof zij uit Romagna
+terugkeerden, gingen zij naar het huis en klopten bij den goeden
+man aan. Deze was gastvrij en opende haastig de deur. Pinuccio sprak
+tot hem: Gij moet ons dezen nacht herbergen; wij geloofden Florence
+te bereiken maar konden dit niet, zoodat wij op dit uur hier zijn
+gekomen. Hierop antwoordde de waard: Pinnaccio, gij weet wel, hoe
+moeilijk ik een man kan herbergen, maar omdat het geen tijd meer is
+elders heen te gaan, zal ik u naar mijn vermogen huisvesten.
+
+De jongelieden stalden hun paarden, traden de herberg binnen, haalden
+hun avondeten voor den dag en aten met den waard te samen. De waard
+had niets dan een klein kamertje en had daarin, zoo goed hij kon,
+de kleine bedden gezet en daardoor was er weinig ruimte gebleven,
+daar twee bedden aan een zijde van de kamer geplaatst waren en zoo kon
+men niet anders dan moeilijk er tusschen door gaan. De waard liet het
+minst slechte der drie bedden voor de beide metgezellen gereed maken en
+liet hen ter ruste gaan. Toen zij na eenigen tijd veinsden te slapen,
+liet de waard in een van de twee bedden de dochter liggen en hij ging
+zelf in het andere met zijn vrouw, die naast het bed de wieg plaatste,
+waarin haar zoontje lag. Toen Pinuccio alles gezien had en meende, dat
+zij alle sliepen, stond hij op en begaf zich naar het bed, waarin het
+door hem beminde meisje lag en ging naast haar liggen. Hij werd door
+haar hoewel zij het angstig deed, blijde ontvangen en bleef en genoot,
+zooals zij verlangden. Terwijl Pinuccio bij het meisje was, liet een
+kat iets vallen, wat de vrouw des huizes, die wakker was geworden,
+merkte. Daarom vreezend dat er iets was, stond zij in het donker
+op en ging daarheen, waar zij het geluid had gehoord. Adriano moest
+toevallig opstaan voor een natuurlijke behoefte. Hij voelde de wieg
+en daar hij er niet langs kon zonder die op te heffen, nam hij die op
+en zette die naast het bed, waar hij zelf sliep. Toen hij voldaan had
+aan datgene, waarvoor hij was opgestaan, ging hij zonder zich om de
+wieg te bekommeren in bed. De donna, die gezocht had en bevond, dat
+er niet was, wat zij vreesde, dacht er aan een licht aan te steken,
+maar na tegen de kat gescholden te hebben keerde zij in het kamertje
+terug en op den tast ging zij recht op het bed af, waarin haar man
+sliep. Maar daar zij de wieg niet vond, zeide zij tot zich zelve:
+Wee mij, ongelukkige, zie wat ik deed! Ik ging recht in het bed van
+mijn gasten. Na de wieg te hebben gevonden ging zij in dat bed, waar
+die nu naast stond en legde zich naast Adriano neer. Adriano, die nog
+niet was ingeslapen, ontving haar goed en vriendelijk en deed zonder
+verder te spreken meer dan eens zijn plicht tot genoegen van de donna.
+
+Pinuccio vreesde, dat de slaap hem zou overvallen na het genoegen,
+dat hij had gesmaakt. Hij stond naast haar op en keerde naar zijn
+bed terug. Daar gekomen en de wieg vindend, dacht hij, dat dit het
+bed van den waard was. Een weinig verder gaande, legde hij zich
+naast den waard, die door de komst van Pinuccio ontwaakte. Pinuccio,
+die waande, dat hij aan de zijde van Adriano lag, zeide: Ik zeg u,
+dat er niets heerlijker was dan Niccolosa; ik heb er het grootste
+genoegen van gehad, dat ooit een man met een vrouw kende en ik zeg u,
+dat ik meer dan zes mijlen heb afgelegd, voordat ik ben heengegaan. De
+waard, die de praatjes hoorde en wien dit niet erg beviel, zeide eerst
+tot zich zelf: Wat duivel, doet die hier? Daarna, meer geprikkeld dan
+voorzichtig, zeide hij: Pinuccio, gij hebt een groote laagheid gedaan
+en ik begrijp niet, waarom gij mij dat doet. Maar bij het Lichaam van
+God, ik zal het je betalen. Pinuccio, die niet zeer slim was en zijn
+dwaling niet bemerkte, beproefde zich niet te herstellen, maar zeide:
+Zeg, hoe zal ik het u vergoeden? Wat kunt gij mij doen? De vrouw van
+den waard sprak tot Adriano: Wee mij! Hoor de gasten, waarover hebben
+die samen woorden? Adriano sprak lachend: Laat gaan, dat God hun een
+slecht jaar geve; zij dronken gisteravond te veel. De donna, wien het
+scheen, dat zij haar man hoorde knorren, bemerkte opeens, waar zij was
+en met wien. Daarom als slimme vrouw, zonder een woord spreken, stond
+zij dadelijk op en na de wieg van haar zoontje te hebben opgenomen,
+droeg zij die met overleg naast het bed, waar hun dochter sliep en ging
+naast deze liggen. Daarna doende of zij ontwaakt was, vroeg zij hem,
+wat hij met Pinuccio sprak. De echtgenoot antwoordde: Hoort gij niet,
+dat hij vertelt, wat hij vannacht bij Niccolosa gedaan heeft? De
+donna sprak: Hij liegt als een ketter. Hij heeft niet bij Niccolosa
+geslapen, want ik legde mij naast haar en vanaf dat oogenblik heb ik
+niet geslapen en als gij het gelooft, zijt gij een beest. Gij drinkt
+'s avonds zooveel, dat gij 's nachts droomend hier of daar heengaat,
+en het schijnt u dan, dat gij wonderen doet. Het is jammer, dat gij
+den hals niet breekt, maar wat doet Pinuccio daar? Waarom is hij niet
+in zijn bed? Van den anderen kant zeide Adriano, die zag, dat de donna
+slim haar schande en die van haar dochter verborg: Pinuccio, ik heb
+het je honderd keer gezegd niet buitenshuis te gaan, want het gebrek
+van u in den droom op te staan en verzinsels als waar te vertellen,
+zullen u nog eens leelijk ongeluk bezorgen. Kom hier terug, dat God u
+een slechten nacht geve. De waard, die dit hoorde begon al te licht
+te gelooven, dat Pinuccio gedroomd had. Daarom hem bij den schouder
+vattend, en heen en weer schuddend riep hij: Pinuccio, sta op; ga
+terug naar uw bed. Pinuccio, die vernomen had, wat er gezegd was,
+begon als iemand, die droomde in andere fantasiën te vervallen,
+waarom de waard ten zeerste lachte. Toen hij zich hoe langer hoe
+meer voelde schudden, deed hij of hij ontwaakte en Adriano roepend,
+zeide hij: Is het al dag, dat gij mij roept? Adriano sprak: Ja, kom
+hierheen. Deze nog altijd veinzend zeer slaperig te zijn, stond op en
+ging te bed met Adriano. Toen het dag werd en hij was opgestaan, ging
+de waard met hem spotten. Zoo pratende maakten de beide jongelingen
+hun paarden gereed, en laadden hun valiezen op; na met den waard
+te hebben gedronken en te zijn opgestegen kwamen zij te Florence,
+Tevreden over de wijze, waarop de zaak had plaats gehad, over het
+gevolg en na opnieuw maatregelen te hebben genomen, kwam Pinuccio
+weer met Niccolosa te samen, die haar moeder had verzekerd, dat hij
+bepaald had gedroomd. Daarom zeide de donna, zich de omhelzingen van
+Adriano herinnerend, dat zij alleen had gewaakt.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Talano van Molese droomt, dat een wolf de keel en het gelaat
+    van zijn vrouw geheel verscheurt; hij zegt, dat zij op moet
+    passen, zij doet het niet waarop het gebeurt._
+
+
+Toen de geschiedenis van Pamfilo geëindigd was en de slimheid van de
+donna door allen was geprezen, zeide de koningin tot Pamfilo, dat zij
+de hare moest aanvangen, die aldus begon: Bekoorlijke donna's. Vroeger
+is er reeds gesproken over de gebleken juistheid van droomen, waarover
+velen spotten. Hoewel er over gesproken is, zal ik niet nalaten er u
+een te vertellen, die zeer kort is, welke nog niet lang geleden een
+mijner buurvrouwen overkwam, omdat zij een droom, die haar man had,
+niet wilde gelooven.
+
+Ik weet niet of gij hier Talano di Molese kent, een zeer eerbaar
+man. Deze had een meisje, Margarita genaamd, schoon boven alle anderen
+tot vrouw, maar meer dan elk was zij grillig, onaangenaam en zoo
+kregel, dat zij nooit iets naar het oordeel van anderen wilde doen,
+en hoe moeilijk dit ook voor Talano was te verduren, duldde hij dit,
+omdat het zoo moest. Op een nacht, toen Talano met zijn Margarita op
+een zijner landgoederen sliep, zag hij in een droom zijn vrouw door een
+zeer schoon bosch gaan, dat zij niet ver van hun huis hadden. Er kwam
+aan een kant een groote en wreede wolf te voorschijn, die snel haar
+naar de keel vloog en haar op den grond trok. Zij schreeuwde om hulp
+en trachtte zich aan hem te onttrekken. Toen zij uit zijn muil kwam,
+was haar gansche keel en gelaat verminkt. Toen hij den volgenden morgen
+opstond, zeide hij tot de vrouw: Vrouw, hoewel uw kregel karakter
+mij nooit heeft veroorloofd een goeden dag met u door te brengen,
+zou ik toch treurig zijn, wanneer u kwaad overkwam en daarom, indien
+gij naar mijn raad wilt luisteren, ga heden niet uit huis. Toen zij
+hem vroeg waarom, vertelde hij zijn droom. De donna, die het hoofd
+schudde, zeide: Wie u kwaad wil, droomt kwaad van u. Gij bekommert u
+zeer om mij, maar gij droomt van mij, wat gij wenscht en daarom zal
+ik er steeds voor oppassen u het genoegen te geven met dit of ander
+onheil. Daarop hernam Talano: Ik wist wel, dat gij zoo zoudt spreken,
+want wie iemand met hoofdzeer kamt, krijgt er geen dank voor, maar
+ik voor mij zeg u, dat om uw bestwil en nogmaals raad ik het u aan,
+dat gij vandaag thuis blijft of tenminste niet in ons bosch te gaan.
+
+De donna sprak: Goed, ik zal het doen. En toen zeide zij in zich zelf:
+Hebt gij gezien hoe hij boosaardig gelooft mij bang te maken, als ik
+vandaag naar het bosch ga? Hij heeft daar zeker een slechte vrouw
+ontboden en wil niet, dat ik hem er vind. O, hij zou goed blinden
+kunnen misleiden en ik zou wel dwaas zijn, als ik het geloofde. Maar
+hij zal het niet gedaan krijgen. Ik ga toch kijken, al moest ik er
+den ganschen dag waken om te zien welken koop hij heden wil sluiten.
+
+Toen de man aan den eenen kant het huis verliet, ging zij er aan den
+anderen kant uit en heimelijk ging zij dadelijk naar het dichtste
+gedeelte van het bosch, verborg zich en bleef opletten.
+
+Terwijl zij wachtte zonder aan den wolf te denken, komt daar zoo'n
+groot en vreeselijk dier vlak bij haar uit dicht struikgewas en zij kon
+ternauwernood: God, help mij! roepen, toen de wolf haar al naar de keel
+was gevlogen. Na haar stevig te hebben beetgepakt droeg hij haar weg,
+of zij een lammetje was. Zij kon zich niet verweren noch schreeuwen,
+zoo was haar keel toegeklemd en terwijl de wolf haar droeg, had die
+haar zeker geworgd, als niet een paar herders hem door hun kreten
+hadden gedwongen haar los te laten. Ellendig en ontdaan werd zij door
+de herders herkend en naar huis gedragen en na langdurige zorg door
+de doktoren genezen. Haar keel en een deel van haar gelaat waren zoo
+verminkt, dat zij steeds misvormd bleef en leelijk. Daarna schaamde
+zij zich te verschijnen, waar zij vroeger gezien was en beklaagde
+zich dikwijls over haar nukkigheid en onwil, hoewel het haar niets
+zou gekost hebben geloof te hechten aan den droom van haar man.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Biondello drijft den spot met Ciacco door een middagmaal,
+    waarover Ciacco zich listig wreekt door hem, een schandelijk
+    pak slaag te geven._
+
+
+Iedereen in het vroolijk gezelschap zeide, dat, wat Talano gezien
+had, in den slaap geen fantasie was geweest, maar een visioen, zóó
+was het uitgekomen. Maar toen iedereen zweeg, beval de koningin,
+dat Lauretta zou volgen, die sprak: Zeer wijze donna's. Gelijk zij,
+die voor mij hebben gesproken, allen zijn begonnen te praten over een
+reeds behandelde zaak, zoo beweegt mij de geduchte wraak gisteren door
+Pampinea verteld, welke de student uitoefende, er een te verhalen,
+die pijnlijk genoeg was, hoewel niet zoo wreed. En daarom wil ik U
+het volgende vertellen.
+
+Er bevond zich te Florence iemand, die door allen Ciacco werd genoemd,
+de vraatzuchtigste man, die er ooit bestond. Daar hij de verteringen
+niet kon maken, die zijn gulzigheid vereischte en hij toch welgemanierd
+was en goed en geestig wist te antwoorden, deed hij zijn best in 't
+geheel geen hoveling te zijn maar een tafelschuimer en bezocht hen,
+die rijk waren en die lekker aten. Bij hen ging hij dikwijls middag-
+en avondmalen, hoewel hij er nooit toe werd uitgenoodigd. Gelijktijdig
+leefde er iemand in Florence, die Biondello heette, klein van stuk,
+zeer keurig van kleeding en en schitterender dan een mot met zijn
+kapsel op het hoofd, zijn blonde dos, waarvan het eene haar niet
+langer was dan het ander, die hetzelfde vak als Ciacco (het zwijn)
+uitoefende. Toen hij op een morgen van de vasten zich daarheen had
+begeven, waar men de visch verkoopt en er twee zeer groote lampreien
+kocht voor messer Vieri de' Cerchi, werd hij door Ciacco opgemerkt. Hij
+naderde Biondello en zeide: Wat beteekent dit? Biondello antwoordde
+hem: Men heeft er gisteren drie anderen gestuurd nog veel mooier
+dan dezen en een steur naar messer Corso Donati, die, daar zij niet
+voldoende waren om een paar edellieden te verzadigen, mij die twee
+anderen liet koopen. Zult gij er niet heengaan? Ciacco antwoordde,
+dat hij er komen zou. Toen het hem tijd scheen, begaf hij zich
+naar messer Corso en vond hem daar met enkelen van zijn buren, die
+nog niet waren gaan middagmalen. Hij antwoordde hun, toen deze hem
+vroeg, wat hij kwam doen: Mijnheer, ik kom met U en Uw gezelschap
+middagmalen. Messer Corso antwoordde hem: Gij zijt welkom en laat ons
+beginnen. Toen zij aan tafel zaten, aten zij eerst grauwe erwten en
+gezouten tonijn en gebakken visch uit den Arno. Ciacco, die het bedrog
+van Biondello bemerkt had en in stilte boos was, nam zich voor het
+hem te betalen. Kort daarop ontmoette hij hem, die reeds velen over
+den grap had doen lachen. Biondello, die hem zag, ontmoette hem en
+vroeg hem lachend, hoe de lampreien van messer Corso gesmaakt hadden,
+waarop Ciacco antwoordde: Voor acht dagen verstreken zijn, zult gij
+het mij nog veel beter weten te vertellen. En zonder het plan uit te
+stellen nam hij van Biondello afscheid, kwam met een slim makelaar den
+prijs overeen en na dien een glazen flesch te hebben gegeven, leidde
+hij hem in de buurt van de galerij der Cavicciuoli en wees hem daarin
+een ridder, messer Filippo Argenti, een groot, krachtig en sterk man,
+trotscher, driftiger en nukkiger dan wie ook en zeide tot hem: Gij
+zult naar dezen toegaan met die flesch in de hand en hem dit zeggen:
+Messer Biondello zendt mij tot U om U te verzoeken zoo goed te zijn
+die robijnkleur te geven met uw goeden rooden wijn, omdat hij zich
+wat met zijn vrienden vermaken wil, maar pas op, dat Argenti U niet
+bij de kladden neemt, want hij zou U een kwaden dag bezorgen en gij
+zoudt mijn plannen er mee bederven. De makelaar sprak: Hebt u nog
+iets anders te zeggen? Ciacco zeide: Neen, ga maar. En als gij dit
+zult gezegd hebben, kom dan hier terug bij mij met de flesch en ik
+zal U betalen. Toen de makelaar was heengegaan, deed hij de boodschap
+aan messer Filippo. Messer Filippo, die weinig hersens had en meende,
+dat Biondello, dien hij kende, hem voor den gek wilde houden, sprak
+met ontvlamd gelaat: _Wat maakt gij robijnrood en welke vrienden
+zijn dat? Dat God U en hem een slecht jaar zal geven!_ Hij stond op
+en stak den arm uit om den makelaar beet te pakken, maar deze nam
+de vlucht en ging langs een anderen weg naar Ciacco, die alles had
+gezien en zeide hem, wat messer Filippo had geantwoord. Ciacco betaalde
+tevreden den makelaar en rustte niet, eer hij Biondello had gevonden,
+tot wien hij zeide: Zijt gij een dezer dagen niet in de galerij der
+Cavicciuoli geweest? Biondello antwoordde: Wel neen, waarom vraagt
+gij mij dit? Ciacco zeide: Omdat messer Filippo U laat zoeken; ik
+weet niet, wat hij wil. Toen sprak Biondello: Goed, ik zal hem spreken.
+
+Toen Biondello was weggegaan, ging Ciacco hem achterna om te zien,
+hoe dat zou afloopen. Messer Filippo, die den makelaar niet had kunnen
+krijgen, verging in zich zelf van toorn en kon uit de woorden van
+den makelaar niets anders halen dan, dat Biondello op aandrang van
+wien dan ook, hem voor den mal hield. Terwijl hij zoo kwaad was, kwam
+Biondello nader; zoodra hij dien zag, ging hij hem tegemoet en gaf hem
+een hevigen vuistslag in het gelaat. Wee mij, messer, zeide Biondel,
+wat is dat? Messer Filippo nam hem bij de haren, trok hem de kap van
+hoofd en na zijn mantel ter aarde hebben geworpen en hem stevig te
+hebben geranseld zeide hij: Verrader! Gij zult ondervinden, wat dat:
+_geeft U hem robijnkleur_ en die _vrienden_ zijn, die gij zendt om
+dat te zeggen! Meent gij, dat ik een kind ben? En hij beukte hem op
+het gezicht met ijzeren vuisten, liet hem geen haar meer op zijn hoofd
+en na hem door den modder te hebben gesleurd, verscheurde hij al zijn
+kleeren. Hij deed dit met zooveel kracht, dat Biondello geen woord
+kon spreken. Hij had wel iets gehoord van _geeft U hem robijnkleur_
+en van _vrienden_, maar hij wist niet, wat dat beteekende. Ten slotte
+nadat messer Filippo hem leelijk had geslagen en er veel menschen
+om heen kwamen, trokken die hem met de grootste moeite verminkt en
+verbijsterd uit zijn handen.
+
+Zij zeiden hem, waarom messer Filippo dat had gedaan en laakten hem
+om wat hij gezegd had en beweerden, dat messer Filippo geen man was
+om mee te spotten.
+
+Biondello verontschuldigde zich klagend en zeide, dat hij messer
+Filippo nooit om wijn had gevraagd. Toen hij een beetje hersteld
+was, ging hij verslagen naar huis in de meening, dat dit het werk
+was van Ciacco. En toen na eenige dagen de schrammen op zijn
+gezicht verdwenen waren, ging hij weer uit en vond hij Ciacco,
+die hem lachend vroeg: Biondello, hoe lijkt U de wijn van messer
+Filippo? Biondello antwoordde: Hadden de lampreien van messer Corso U
+maar zoo bevallen. Toen sprak Ciacco: Het hangt voortaan van U af, dat,
+wanneer gij mij zoo wilt te eten geven, ik ook U zóó te drinken geef.
+
+Biondello, die wist, dat hij bij Ciacco meer kwaad dan goed kon
+opdoen, bad God, dat die hem met vrede zou laten en paste voortaan
+op hem niet meer voor den mal te houden.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Twee jongelieden vragen raad aan Salomo, de een: hoe hij
+    bemind kan worden, de ander: hoe hij zijn weerspannige vrouw
+    kan verbeteren. Aan den een antwoordt hij lief te hebben,
+    aan den ander naar de Ganzenbrug te gaan._
+
+
+Er bleef voor niemand te vertellen over dan de koningin, want zij
+wilde het voorrecht voor Dioneo behouden, en zij begon, toen de
+donna's genoeg hadden gelachen om den ongelukkigen Biondello, vroolijk
+aldus: Beminnelijke donna's. Als men met een goeden geest de orde
+der dingen beschouwt, zal men gemakkelijk zien, hoe de meerderheid
+der vrouwen door de natuur en de gewoonten en de wetten onderworpen
+is aan de mannen en dat zij zich moeten regelen en gedragen naar hun
+besluiten. En om rust, troost en vrede te hebben met een man moet zij
+nederig, geduldig en gehoorzaam zijn en zeker eerbaar wezen, wat de
+hoogste schat is van elke verstandige vrouw. En wanneer de wetten,
+die het algemeen belang op het oog hebben, het ons niet leerden, de
+gewoonten en de gebruiken, wier krachten groot en eerbiedwaardig zijn,
+zou de natuur het ons duidelijk bewijzen; zij schiep ons met fijne
+en broze lichamen, met verlegen en schuchtere zielen, maakte onze
+lichaamskrachten gering, onze stemmen bekoorlijk en onze bewegingen
+bevallig. Dit bewijst duidelijk, dat wij door anderen geregeerd moeten
+worden. En wie daaraan behoefte heeft, moet gehoorzaam en eerbiedig
+zijn jegens zijn meester. Wie hebben wij anders tot heeren en helpers
+dan de mannen? Dus moeten wij ze vereeren en ons onderwerpen. Wie
+van dien regel afwijkt, acht ik een ernstige berisping  waard en
+een harde kastijding. Tot deze beschouwing voert mij, wat Pampinea
+van de weerspannige vrouw van Talano verhaalde, aan welke God die
+kastijding zond, die haar man haar niet kon geven en daarom acht ik
+allen een strenge en harde straf waard, die er van afwijken bekoorlijk,
+welwillend en onderworpen te zijn.
+
+Het behaagt mij U een oordeel van Salomo te vertellen als een goed
+middel om hen te genezen, die met deze kwaal behept zijn. Geen
+goede vrouw behoeft te denken, dat het voor haar is gezegd, hoewel
+de mannen dit spreekwoord gebruiken: een goed en een slecht paard
+heeft de sporen noodig, een goede en een slechte vrouw den stok. Wie
+in scherts deze woorden wilde uitleggen, geeft men licht toe, dat
+ze waar zijn. Wie ze ernstig zou willen opvatten, zeg ik, dat ze
+moet erkennen. Alle vrouwen zijn van nature bewegelijk en buigzaam
+en daarom is het noodig, dat men ze met den stok straft. Wie te veel
+buiten de termen gaan verdienen er straf mee en opdat de deugd van de
+goeden versterkt wordt, moet de stok ze steunen en bang maken. Maar ik
+zal nu het preeken ter zijde laten om te komen tot, wat ik wil zeggen.
+
+Door de geheele oude wereld was de roem van de wonderbaarlijke
+wijsheid van Salomo al verbreid en de mildheid, waarmee hij ieder
+de bewijzen er van gaf, die dit met zekerheid wilde weten. Velen van
+verschillende deelen der aarde kwamen bij hem _voor hun moeilijkste
+en neteligste zaken om raad_ en onder anderen vertrok daartoe een
+zeer rijk en adellijk jongeling, Melisso uit de stad Lajazzo. Terwijl
+hij te paard naar Jeruzalem toog, verliet een ander jonkman Jozef
+Antiochië langs denzelfden weg. Gelijk het de gewoonte der reizigers
+is, knoopte hij met hem een gesprek aan. Nadat Melisso van Jozef zijn
+toestand had vernomen en vanwaar hij was, vroeg hij hem, waar hij
+heenging en waarom, en Jozef antwoordde, dat hij naar Salomo ging om
+hem raad te vragen over zijn echtgenoote, die meer dan eenige andere
+vrouw weerspannig en boosaardig was en die hij noch met gebeden noch
+met liefkoozingen noch hoe ook van haar onwil kon afbrengen. Daarna
+vroeg hij ook hem, vanwaar hij was en waar hij heenging en waarom,
+waarop Melisso antwoordde: Ik ben van Lajazzo en zoo'n ongeluk heb
+ik ook. Ik ben een rijk jonkman en ik verteer mijn bezit door mijn
+medeburgers aan tafel te noodigen en te ontvangen en het is zonderling
+te moeten denken, dat ik toch geen mensch vind, die mij goed wil doen
+en daarom ga ik mij raad schaffen om bemind te worden. Aldus reisden
+zij te samen en in Jeruzalem gekomen werden zij door een der baronnen
+[188] van Salomo voor den koning geleid. Melisso verklaarde  zijn
+toestand. Hem antwoordde Salomo: Heb lief. En toen dit gezegd was,
+werd Melisso dadelijk buiten gebracht en Jozef zeide, waarom hij
+gekomen was. Hierop antwoordde Salomo niets anders dan: Ga naar de
+Ganzenbrug. Na die woorden werd Jozef eveneens zonder verwijl uit de
+tegenwoordigheid des konings geleid en vond Melisso terug en zeide hem,
+welk antwoord hij kreeg. Toen zij de bedoeling noch het voordeel er
+van konden begrijpen, gingen zij, of ze misleid waren, terug. Nadat
+zij eenige dagen voortgetrokken waren, kwamen zij bij een rivier,
+waarover een schoone brug spande en daar er een groote karavaan van
+muilezels en paarden met lasten overging, moesten zij wachten. Toen
+haast alles voorbij was, werd een muildier opeens schichtig en het
+wilde niet voort. De drijver nam een knuppel en sloeg het hevig. Maar
+de muilezel liep rechts, links en terug, doch wilde volstrekt niet
+vooruit. De verwoede drijver gaf hem overal nog duchtiger slagen,
+maar het gaf niets. Melisso en Jozef zeiden meermalen tot den drijver:
+Zeg, stommeling, wat doe je? Wilt gij hem dooden? Waarom doet gij
+Uw best niet hem vriendelijk en zachtjes te leiden! Hij zal dan
+eerder gaan dan door hem te ranselen. De drijver antwoordde: Gij
+kent Uw paarden en ik mijn muildier; laat mij dus met hem gaan. En
+hierna begon hij hem opnieuw te ranselen en gaf hem zooveel slaag,
+dat de ezel vooruit ging en de drijver dien bleek te kennen. Toen de
+jongelieden wilden vertrekken, vroeg Jozef aan een man, die aan den
+ingang van de brug zat, hoe of die plaats heette. De man antwoordde:
+Messere, zij heet de Ganzenbrug. Toen Jozef dit gehoord had, herinnerde
+hij zich de woorden van Salomo en sprak tot Melisso: Nu ik zeg U,
+kameraad, dat de raad mij door Salomo gegeven goed en waar kan zijn,
+omdat ik nu duidelijk inzie, dat ik mijn vrouw niet genoeg sloeg. Deze
+muilezeldrijver heeft mij getoond wat ik doen moet. Toen zij na eenige
+dagen te Antiochië waren aangekomen, hield Jozef Melisso eenigen
+tijd bij zich om uit te rusten en hij werd zeer koeltjes door de
+vrouw ontvangen. Jozef zeide haar het avondmaal gereed te maken,
+gelijk Melisso zou vaststellen. Toen Melisso zag, dat dit Jozef
+beviel, gaf hij dit met weinig woorden te kennen. De donna, als naar
+gewoonte, deed het niet, gelijk Melisso het aangaf, maar bijna geheel
+tegenovergesteld. Toen Jozef dit zag, zeide hij woedend: Was het U niet
+gezegd, hoe gij het avondmaal moest gereed maken? De donna, die zich
+trots omkeerde, sprak: Wat wil dat zeggen? Zeg, waarom eet gij niets
+als gij wilt avondmalen? Het is mij wel zoo gezegd, maar het beviel
+mij niet het zoo te doen. Als het U bevalt, des te beter; zoo niet,
+laat het staan. Melisso verwonderde zich over het antwoord van de donna
+en laakte haar zeer. Jozef sprak: Vrouw, gij zijt nog steeds dezelfde,
+maar geloof me, dat ik je zal veranderen. Tot Melisso gekeerd, sprak
+hij: Vriend, spoedig zullen wij den raad van Salomo beproeven; laat
+het U niet hinderen en houdt niet voor een spel, wat ik zal doen;
+denk aan het antwoord van den drijver. Melisso sprak hierop: Ik ben
+in Uw huis en zal U daarin niet lastig vallen. Jozef, die een gladden
+stok had gevonden van een jongen eikentak, begaf zich in de kamer,
+waar de donna brommend heen was gegaan. Hij nam haar bij de haren,
+wierp haar op den grond en begon hard te slaan. De donna schreeuwde
+en dreigde, maar jozef hield niet op en zij begon geheel gebroken
+om genade te vragen, opdat hij haar niet zou vermoorden en zeide,
+dat zij nooit iets meer tegen zijn zin zou doen. Jozef hield niet op,
+maar sloeg integendeel nog met meer woede dan eens op de zijden, op
+de heupen, op de schouders en ranselde, totdat hij moede was. Geen
+been en geen deel van haar rug bleef ongedeerd.
+
+Daarna ging hij naar Melisso en sprak: Morgen zullen wij zien welk
+gevolg de raad van het _Ga naar den Ganzenbrug_ gehad heeft. Na
+eenigen tijd gerust te hebben en zich de handen te hebben gewasschen,
+avondmaalde hij met Melisso en toen het tijd was, gingen zij slapen. De
+boosaardige vrouw stond met groote moeite op en wierp zich te bed;
+'s ochtends zeer vroeg opgestaan, liet zij Jozef vragen, wat zij
+zou klaar maken. Hij, die om deze vraag met Melisso lachte, gaf dit
+op en daarop vonden zij op den bepaalden tijd teruggekeerd alles en
+in de opgegeven orde gereed. Toen prezen zij den vernomen raad ten
+zeerste. Na eenige dagen vertrok Melisso en teruggekeerd, vertelde hij
+aan een wijs man, wat hij van Salomo had gehoord. Deze sprak tot hem:
+Ik kan U geen waarder noch beter raad geven. Gij weet, dat gij niemand
+lief hebt en de eerbewijzen en de diensten, die gij verstrekt, schenkt
+gij niet uit naastenliefde maar uit praalzucht. Heb dus lief, gelijk
+Salomo zeide, en men zal U lief hebben. Aldus werd de weerspannige
+vrouw gekastijd en de jongeling werd bemind.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Donno Ganni betoovert op aandringen van zijn peet Pietro de
+    vrouw van deze, zoodat ze in een merrie verandert. Wanneer hij
+    er een staart aan wil hechten, verstoort peet Pietro, omdat
+    hij er geen staart bij wil hebben, de geheele betoovering._
+
+
+De novelle door de koningin verhaald, deed de donna's een weinig
+mompelen en de jongelieden lachen, maar toen zij ophielden  begon
+Dioneo aldus te spreken: Lieve donna's. Tusschen witte duiven schijnt
+een zwarte raaf schooner dan een vlekkelooze zwaan. Evenzoo vermeerdert
+te midden van vele wijzen een minder verstandige de glans en de
+schoonheid van hun verstand, hun genoegen en vermaak. Aldus moet ik,
+daar gij allen zeer bescheiden en gematigd zijt, te meer waard zijn,
+ik, die integendeel weinig geest heb en Uw deugd meer doen schitteren
+door mijn minderwaardigheid. Bijgevolg moet ik grooter vrijheid hebben
+om mij te toonen, gelijk ik ben. Ik moet met meer geduld door U worden
+aangehoord, wat niet zou moeten gebeuren, indien ik wijzer was. Ik zal
+U een niet al te lange historie vertellen, waaruit gij kunt begrijpen,
+hoezeer zij moeten oppassen, die iets door tooverkracht willen gedaan
+krijgen en hoe een kleine fout alles bederft.
+
+Het vorige jaar was er te Barletta een priester, donno Gianni van
+Barolo, die slechts een arme parochie had om van te leven en daarom op
+een merrie hier en daar op de jaarmarkten in Apulië zaken deed. Aldus
+reizend sloot hij intieme vriendschap met zekeren Pietro van Tresanti,
+die hetzelfde vak met een ezel uitoefende en tot teeken van genegenheid
+noemde hij hem op de Apulische manier peet Pietro; zoo vaak hij in
+Barletta aankwam, leidde hij hem altijd naar zijn kerk, hield hem daar
+bij zich in huis en ontving hem zoo goed als hij kon. Peet Pietro,
+die zeer arm was en een huisje had in Tresanti, ternauwernood groot
+genoeg voor hem, zijn dochter, zijn schoone vrouw en zijn ezel, ontving
+donno Gianni, zoo dikwijls die in Tresanti was, in zijn woning uit
+erkentelijkheid voor het onthaal bij dezen in Barletta genoten. Maar
+peet Pietro had niets anders tot logies dan een klein bed, waarin hij
+met zijn vrouw sliep, en kon hem niet huisvesten, gelijk hij wilde,
+maar hij legde hem te slapen op een weinig stroo in een kleinen stal,
+waar het paard van den heer Gianni naast zijn ezel stond. De donna
+wist, hoe de priester haar man te Barletto ontving en had meermalen,
+wanneer de priester bij hen kwam, willen gaan slapen bij een buurvrouw,
+Zita Carapresa van Giudice Leo, opdat de priester bij haar echtgenoot
+in het bed zou slapen, maar hij wilde het nooit. Eens sprak hij
+tot haar: Petemoeder Gemmata, stel U over mij gerust, want als het
+mij bevalt, verander ik dit paard in een mooi jong meisje en slaap
+daarmee. Wanneer ik het wil, wordt zij weer merrie en daarom wil ik
+er niet van scheiden. De jonge vrouw verwonderde zich, geloofde hem,
+vertelde dit aan haar man en voegde er bij: indien hij zoo Uw vriend
+is, waarom laat gij U dan die tooverij niet leeren, want dan kunt gij
+van mij een paard maken en zaken doen met den ezel en de merrie en wij
+zullen het dubbele winnen. Wanneer wij naar huis zullen terugkeeren,
+kunt gij mij dan niet weer de vrouw maken, die ik ben? Peet Pietro,
+die zeer onnoozel was, vereenigde zich met dien raad en verzocht
+donno Gianni hem dit te leeren. Donno Gianni deed zijn best hem
+die dwaasheid uit het hoofd te praten, maar daar hij dit niet kon,
+zeide: Kijk, omdat gij het toch wilt, zullen wij morgen opstaan,
+voor het dag is en ik zal U dit toonen. Het moeielijkste is er de
+staart aan te hechten. Peet Pietro en petemoeder Gemmata sliepen 's
+nachts nauwelijks; met zooveel verlangen wachtten zij. Zij stonden
+kort voor den dageraad op en riepen donno Gianni, die in zijn hemd
+in de kamer van peet Pietro kwam en zeide: Ik weet niemand, voor
+wien ik dit zou doen behalve voor U. Gij moet nakomen, wat ik U zal
+zeggen. Zij zeiden, dat zij zouden doen, wat hij zou gelasten.
+
+Donno Gianni gaf aan peet Pietro een kaars en zeide: Let wel op,
+wat ik doe en onthoud goed, hoe ik spreek en pas op, als gij er op
+gesteld zijt, niet alles te bederven, dat gij, bij wat gij ook hoort
+of ziet, geen enkel woord spreekt. En bidt God, dat de staart er goed
+wordt aangehecht. Peet Pietro nam de kaars aan en zeide, dat hij alles
+zou doen. Daarop liet donno Gianni petemoeder Gemmata uitkleeden, zoo
+naakt als ze geboren was, en liet haar de handen en de voeten op den
+grond zetten gelijk de paarden en onderrichtte haar ook, dat zij bij
+al, wat er zou gebeuren, niets zou zeggen. Hij begon haar de handen,
+het gezicht en het hoofd aan te raken en sprak: Dit zij de schoone
+kop van het paard en na haar de haren te hebben beroerd, zeide hij:
+Dat zullen de schoone manen van het paard zijn. Daarna de armen
+aanrakend, zeide hij: Dit zullen de mooie pooten en de hoeven van de
+merrie zijn. Daarna betastte hij haar de borst en daar hij die hard en
+rond vond, voelde hij ontwaken, wat niet genoemd kan worden en zeide:
+En dit zij de schoone borst van het paard. En zoo deed hij met de
+ruggegraat en de buik, met de achterste, met de dijen en met de beenen.
+
+Ten slotte, toen er niets meer te tooveren was dan de staart, zeide
+hij geen weerstand meer biedend aan zijn hartstocht: En dit wordt de
+mooie staart van de merrie. Peet Pietro, die aandachtig tot nu toe bij
+alles had toegezien en die ook dit zag en wien dit niet goed scheen,
+sprak: O donno Gianni, ik wil er geen staart bij, ik wil er geen staart
+bij! Maar de vruchtbare stamper, waardoor alle planten wortel schieten,
+was er al, toen donno Gianni zeide: O wee, peet Pietro, wat hebt gij
+gedaan! Zei ik U niet, dat gij geen woord zou spreken bij al wat gij
+ziet? Maar gij hebt met praten alles bedorven en er is geen middel
+meer het over te doen. Peet Pietro zeide: Goed, dien staart wil ik er
+niet aan. Waarom hebt gij niet tegen mij gezegd: _doet gij dit_? en
+bovendien hebt gij dien er te laag aan gehangen. Donno Gianni sprak:
+Waarom hebt gij dien er niet eerst even goed aan kunnen hechten als
+ik? De vrouw, die deze woorden hoorde, stond op en zeide te goeder
+trouw tot haar man: Ezel, die je bent, waarom heb je Uw zaken en de
+mijnen bedorven? Welke merrie hebt gij ooit zonder staart gezien? Als
+God mij helpt: gij zijt arm, maar het zou jammer wezen, als gij niet
+nog veel armer zoudt worden. Daar er dus geen middel meer was om van
+de vrouw een merrie te maken, kleedde zij zich treurig en neerslachtig
+weer aan en peet Pietro legde er zich weer op toe met een ezel, gelijk
+hij gewoon was, zijn oud beroep uit te oefenen ging met donno Gianni
+te samen naar de jaarmarkt van Bitonto en vroeg hem nooit meer zulk
+een dienst.
+
+Hoe zeer men om die geschiedenis lachte, beter door de donna's begrepen
+dan Dioneo wilde, kan ieder denken, die er nog om zal lachen. Maar
+toen de verhalen geëindigd waren en de zon al begon te verkoelen,
+stond de koningin op, die het einde van haar heerschappij gekomen
+zag. Na zich den krans van het hoofd te hebben genomen, zette zij
+dien Pamfilo op het hoofd, die daarvoor alleen nog overbleef en
+glimlachend sprak zij: Mijn heer, een groote last valt U ten deel,
+die nu de laatste zijt om deze te vervullen, waarvoor God U de genade
+verleene gelijk aan mij om U koning te doen zijn. Pamfilo, die met
+blijdschap de hulde ontving, antwoordde: Uw deugd en die mijner
+andere onderdanen zal maken, dat ik eveneens te prijzen zal zijn. Na
+volgens de gewoonte van zijn voorgangers met den hofmeester over de
+noodige zaken te hebben beschikt, keerde hij zich tot de wachtende
+donna's en zeide: Verliefde donna's. De bescheidenheid van Emilia,
+die heden onze koningin is geweest, gaf U tot ontspanning vrije keuze
+te spreken over, wat U het meest zou behagen. Daar gij nu uitgerust
+zijt, acht ik het goed tot de gebruikelijke wetten terug te keeren
+en daarom wil ik, dat iedereen morgen spreken zal _van hen, die
+door mildheid of grootmoedigheid iets hebben verricht om liefde of
+om andere dingen_. Als gij dit vertelt, zal het Uw zielen zeker tot
+welgezind en verdienstelijk handelen stemmen. Want ons leven, dat in
+ons sterfelijk lichaam niet anders dan kort kan zijn, vereeuwigt zich
+door den roem. Iedereen, die niet gelijk de dieren slechts den buik
+dient, moet dit verlangen en ook met allen ijver dit doen. Het thema
+beviel aan het vroolijk gezelschap, dat met verlof van den nieuwen
+koning opstond en zich aan de gewone genoegens overgaf, elk naar zijn
+verlangen en zoo deden zij tot het avondmaal. Toen zij daar verheugd
+weer waren samengekomen en alle met ijver en orde waren bediend,
+stonden zij op voor hun gebruikelijke dansen en voor misschien duizend
+liederen, die aardiger van woorden dan meesterlijk van klank waren.
+
+Hierna beval de koning aan Neifile, dat zij er een zou zingen.
+
+Deze met klare en blijde stem begon bekoorlijk en zonder verwijl aldus:
+
+
+    Ik ben heel jong en gaarne
+    Verheug ik mij en ik zing in het nieuwe seizoen.
+    Dank zij de liefde en de zoete gedachten.
+
+    Ik ga door de groene weiden en aanschouw
+    De witte en gele en roode bloemen,
+    De rozen op de struiken en de blanke leliën,
+    En allen ga ik vergelijken
+    Met het gelaat van hem, die mij beminde,
+    En mij nam en mij altijd zal houden als haar,
+    Die geen andere gedachten heeft dan zijn genoegens.
+
+    Wanneer ik er van dezen een vind,
+    Die, naar 't mij schijnt, hem wel gelijkt
+    Pluk ik die, kus ik die en spreek ik tot deze
+    En, gelijk ik weet, openbaar ik die
+    Geheel mijn ziel en al wat zij begeert;
+    Dan met de anderen maak ik daarvan een krans
+    Gewonden door mijn blonde en lichte haren.
+
+    En hetzelfde genot, dat de bloem van nature
+    Schenkt aan de oogen, dit zelfde geeft het mij,
+    Alsof ik de persoon zelf zag,
+    Die mij met zijn zoete liefde heeft ontvlamd;
+    Dat wat zijn zoete geur mij geeft,
+    Zou ik niet met woorden kunnen uitdrukken,
+    Maar mijn zuchten zijn er de oprechte getuigen van.
+
+    Zij verlaten nooit mijn gemoed
+    Als van de andere donna's, bitter noch zwaar,
+    Maar zij ontsnappen dit warm en zacht
+    En gaan tot mijn liefde's aanschijn,
+    Die, als hij ze voelt, om mij te behagen
+    Zijn ziel naar mij beweegt en tot mij ijlt,
+    Als ik op het punt sta te zeggen: O kom, dat ik niet wanhoop!
+
+
+Het lied van Neifile werd zoowel door de koning als door de donna's
+zeer geprezen en daar de nacht al ver was gevorderd, beval de koning
+toen, dat elk zou gaan rusten.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Dag.
+
+    _De negende dag der Decamerone_ eindigt. De tiende vangt
+    aan. Onder het bewind van Panfilo spreekt men over hen,
+    die door mildheid, of grootmoedigheid iets doen om liefde of
+    andere dingen.
+
+
+Nog waren enkele wolkjes in het westen rood en glansden die in het
+oosten reeds aan hun rand als het schitterendste goud, getroffen
+door de zonnestralen, welke naderden, toen Panfilo de donna's en zijn
+metgezellen deed roepen. Toen hij met hen vastgesteld had, waar zij
+tot hun genoegen heen konden gaan, begaf hij zich met langzamen tred,
+vergezeld door Filomena sprekend over hun toekomstig leven vooruit
+op weg.
+
+Na een grooten tocht keerden zij, toen de zon warmer werd, naar het
+verblijf terug en nadat zij de bekers om de fontein hadden gezet om
+zich te laven, gingen zij in verfrisschende schaduwen van den tuin
+zich vermaken tot aan het etensuur. En toen zij gegeten en geslapen
+hadden, verzamelden zij zich, waar het den koning behaagde en daar
+beval hij aan Neifile de eerste vertelling voor te dragen, welke
+blijmoedig aldus begon:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Een ridder dient den koning van Spanje. Hij meent daar
+    slecht voor beloond te zijn. De koning bewijst met zekerheid,
+    dat het zijn schuld niet is, maar van zijn ongelukkig lot en
+    geeft hem prachtige geschenken._
+
+
+Eerbare donna's. Ik moet het als een groote gunst beschouwen, dat onze
+koning mij gekozen heeft om het eerst te spreken over zulk een schoone
+zaak als de grootmoedigheid, welke evenals de zon de schoonheid en het
+sieraad van den ganschen hemel de klaarheid en het licht is van elke
+andere deugd. Hierover zal ik U een kleine geschiedenis vertellen,
+mijns inziens zeer aardig, en het zal zeker nuttig zijn zich die
+te herinneren. Onder de dappere ridders, die sinds lang in onze
+stad waren, was er een, misschien de de beste, messer Ruggieri dè'
+Figiovanni, rijk en grootmoedig. De levenswijze en de gewoonten van
+Toscane beschouwend en ziende, dat, indien hij er bleef, hij weinig
+van zijn moed zou kunnen toonen, verkoos hij daarom eenigen tijd te
+vertoeven bij Alphonse, koning van Spanje, daar de faam van diens
+dapperheid die van elk ander heer in die tijden overtrof. Voornaam
+uitgerust met wapens, paarden en dienaren begaf hij zich naar Spanje
+en werd door den koning genadig ontvangen. Messer Ruggierri, die
+daar luisterrijk leefde en wonderbaarlijke wapenfeiten verrichtte,
+deed zich spoedig als een dapper man kennen. Toen hij er een heelen
+tijd vertoefd had en op de handelwijzen des konings lette, meende hij
+te bemerken, dat die dan aan deze dan aan gene zoo maar een kasteel,
+een stad of een baronie schonk, die het niet waard was. En omdat aan
+hem, die wist, wat hij beteekende, niets werd gegeven, meende hij, dat
+zijn roem er zeer door verminderde en daarom besloot hij te vertrekken
+en vroeg aan den koning verlof. De koning stond hem dit toe en gaf
+hem een der beste en schoonste muildieren, wat voor de lange reis,
+die hij te maken, had zeer door messer Ruggieri werd op prijs gesteld.
+
+Vervolgens gelastte de koning aan een bescheiden bediende op handige
+wijze met messer Ruggieri mede te reizen, zoodat hem dit niet zou
+schijnen door den koning te zijn bewerkstelligd. Alles, wat hij zou
+zeggen, zou hij goed opvangen en het weten te herhalen en den volgenden
+morgen zou hij hem bevelen naar den koning terug te keeren. De bediende
+loerde er op, wanneer messer Ruggieri het grondgebied verlaten zou,
+kwam op slimme manier in zijn gezelschap en deed hem gelooven, dat
+hij naar Italië ging. Terwijl messer Ruggieri den muilezel bereed en
+hij over dit en dat sprak, zeide hij, toen het haast drie uur was:
+Ik geloof, dat het tijd is onze dieren te laten wateren en nadat zij
+in een stal waren gegaan, waterden zij allen behalve de muilezel. Zij
+gingen weer voorwaarts; terwijl de stalknecht lette op de woorden
+van den ridder, kwamen zij aan een rivier en toen daar hun beesten
+gedronken hadden, waterde het muildier daarin. Toen messer Ruggieri
+dit zag, zeide hij: Kijk, God make je bedroefd, want jij lijkt,
+leelijk beest, op den heer, die jou aan mij gaf.
+
+De bediende onthield die woorden en hoewel hij er veel opving, daar
+hij den ganschen dag met hem reisde, hoorde hij hem verder alles
+zeggen tot den hoogsten lof des konings. Toen hij den volgenden dag
+naar Toscane wilde rijden, meldde de bediende hem het vorstelijk
+bevel. De koning hoorde, wat hij van den muilezel gezegd had,
+liet hem roepen, ontving hem met blij gelaat en vroeg hem, waarom
+hij hem met zijn muilezel had vergeleken of liever den muilezel met
+hem. Messer Ruggieri zei ronduit: Mijn heer, omdat gij op hem gelijkt,
+want gij geeft, wanneer het niet moet en niet, wanneer het wel moet,
+evenals het dier waterde, toen het niet behoorde en niet, toen het
+wel behoorde. Toen sprak de koning: Messer Ruggieri, dat ik U niets
+heb geschonken, terwijl ik het velen deed, die bij U vergeleken niets
+zijn, komt niet daarvan, dat ik U niet erken als dapper en een groot
+geschenk waardig, maar het is Uw noodlot, dat hierin gezondigd heeft,
+daar dit mij niet in de gelegenheid liet en dat ik U de waarheid zeg,
+zal ik U duidelijk toonen. Hierop antwoordde messer Ruggieri: Mijn
+heer, ik ben niet verstoord, omdat ik geen geschenk ontvangen heb,
+maar omdat ik van U in geen enkel opzicht een getuigenis ontving van
+mijn waarde. Niettemin houd ik Uw verontschuldiging voor eerlijk en ben
+bereid te zien, wat gij mij wilt toonen, hoewel ik U zonder bewijzen
+geloof. De koning leidde hem toen in een groote zaal, waar, gelijk hij
+het van te voren besloten had, twee groote, gesloten koffers waren en
+in veler tegenwoordigheid zeide hij: Messer Ruggieri in een van die
+koffers is mijn kroon, de koninklijke schepter en de rijksappel en
+vele van mijn schoone gordels, ketens, ringen en verdere juweelen;
+de andere is vol aarde. Neem er een van en welke gij ook kiest, zal
+de Uwe zijn en gij zult kunnen zien, wie ondankbaar is geweest jegens
+Uw dapperheid: ik of het lot. Messer Ruggierri koos er een, welken
+de koning beval te openen en men vond, dat die vol aarde was. Hierop
+sprak de koning lachend: Gij kunt wel zien, messer Ruggieri, dat het
+waar is, wat ik U zeg van het lot, maar zeker verdient Uw dapperheid,
+dat ik mij tegen zijn krachten verzet. Ik weet, dat gij geen lust hebt
+Spanjaard te worden en daarom wil ik U hier noch kasteel noch stad
+geven, maar dien koffer, welken de fortuin U ontnam, wil ik U ondanks
+haar schenken, en gij kunt dien naar Uw land medenemen en U als bewijs
+van Uw moed bij Uw makkers beroemen op mijn geschenken. Messer Ruggieri
+nam dien aan en na die dankbetuigingen te hebben geschonken, bij zulk
+een gift passend, keerde hij met dezen verheugd naar Florence terug.
+
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Ghino di Tacco neemt den abt van Cligny gevangen, geneest
+    hem van maagziekte en laat hem daarna vrij. Deze, naar het
+    Hof van Rome teruggekeerd, verzoent hem met Paus Bonifacius
+    en doet hem tot Prior der Hospitaal-Ridders benoemen._
+
+
+Reeds was de grootmoedigheid van koning Alphonso jegens den
+Florentijnschen ridder geprezen, toen de koning, aan wien de
+geschiedenis zeer had behaagd, Elisa beval te volgen, die haastig
+aldus begon: Teedere donna's. Het kan slechts als een lofwaardige en
+grootsche zaak beschouwd worden, dat een koning zich grootmoedig toont
+en die gulheid gebruikt jegens iemand, die hem gediend heeft. Maar wat
+zullen wij het noemen, als men ons verhaalt, dat een geestelijke een
+bewonderenswaardig mildheid heeft toegepast jegens iemand, waar geen
+mensch het gelaakt had dien als vijand te behandelen? Zeker niet anders
+dan bij den koning een deugd, maar bij den geestelijke een wonder,
+daar zij allen gieriger zijn dan de vrouwen en geslagen vijanden van
+alle vrijgevigheid. Hoewel iedereen wraak verlangt voor ontvangen
+beleedigingen, zoeken de geestelijken, hoezeer zij lijdzaamheid
+prediken en ten zeerste de vergiffenis voor beleedigingen, die met
+veel meer vuur dan de andere menschen. Dat een priester grootmoedig
+was, zult gij duidelijk uit mijn volgende geschiedenis begrijpen.
+
+Ghino di Tacco, een man berucht om zijn wreedheid en zijn rooftochten,
+die uit Siena was weggejaagd en een vijand der graven van Santa Fiore,
+deed Radicofani opstaan tegen de Roomsche Kerk en terwijl hij daar
+woonde, liet hij door zijn volgelingen ieder, die in de omstreken
+voorbijging, uitplunderen. Toen nu Bonifacius VIII Paus was, kwam de
+abt van Cligny aan zijn Hof, dien men geloofde een der rijkste prelaten
+van de wereld te wezen. Daar hij er zijn maag had bedorven, werd hem
+door de doktoren aangeraden zich naar de baden van Siena te begeven.
+
+Nadat de Paus hem dit had toegestaan, ging hij zonder zich om de faam
+van Ghino te bekommeren met praal van lastdieren, paarden en bedienden
+op reis. Ghino di Tacco, die zijn aankomst gewaar werd, spande zijn
+valstrikken en zonder zelfs een schildknaap te verliezen sloot hij
+den abt met zijn heele personeel op een enge plaats in. Hierop zond
+hij naar den abt een der zijnen, den best bespraakten, die hem uit
+zijn naam op zeer beminnelijke wijze, vroeg of het hem zou behagen
+met hem naar het kasteel van Ghino te gaan. Toen de abt dit hoorde,
+antwoordde hij verwoed, dat hij het niet wilde, omdat hij niets met
+Ghino te maken had, maar dat hij voortging en zou zien, wie het hem
+zou beletten. Hierop sprak de bode op nederigen toon:
+
+Messire, gij zijt op een plaats gekomen, waar wij buiten Gods toorn
+niets vreezen en waar de excommunicaties en de banvloeken allen zelf
+in den ban zijn gedaan en daarom zou het het best zijn hiermee Ghino
+een genoegen te doen. Reeds was bij dit gesprek de gansche plaats
+door snorrebaarden omringd, zoodat de abt, die zich gevangen zag met
+de zijnen, zeer verontwaardigd met den bode den weg insloeg naar het
+kasteel en zijn heele gevolg. Hij werd in een kleine kamer van een zeer
+donker en ongeriefelijke verblijf gebracht maar ieder ander werd naar
+zijn rang vrij goed in de sterkte gehuisvest en de paarden en de heele
+bagage veilig geborgen. Toen begaf Ghino zich naar den abt en zeide:
+Messire, Ghino, wiens gast gij zijt, verzoekt U, dat het U behage hem
+te zeggen, waar gij heen gaat en waarom. De abt, die verstandig zijn
+trots had afgelegd, beduidde hem, waar hij heen ging en waartoe. Ghino
+ging daarop weg, en besloot hem zonder bad te genezen en nadat hij
+steeds in het kamertje een groot vuur liet branden en het goed liet
+onderhouden, kwam hij eerst den volgenden morgen terug en bracht hem
+in een blanke doek twee sneden geroosterd brood en een grooten beker
+witten wijn van Cornaglia, van denzelfden, dien de abt had en sprak
+aldus tot deze: Messer, toen Ghino jonger was, studeerde hij in de
+medicijnen en hij beweert, dat er geen beter genezing tegen maagpijn
+is dan hij U zal klaar maken, waarvan dit het begin is; neem dit dus
+en versterk U. De abt, die meer honger had dan lust om te schertsen,
+at, hoewel hij verontwaardiging voorgaf, het brood en dronk den wijn
+en sprak uit de hoogte, praatte veel, gaf veel raad en vroeg in het
+bijzonder om Ghino te zien. Ghino liet een deel daarvan ijdel maar
+waaien, maar op een en ander antwoordde hij zeer beleefd en beweerde,
+dat die hem zoo gauw mogelijk zou bezoeken. Toen ging hij heen en
+kwam pas den volgenden dag terug met een ander geroosterd brood en
+anderen, witten wijn en zoo onderhield hij hem verscheidene dagen,
+tot hij merkte, dat de abt droge boonen had gegeten, die hij in
+'t geheim mee had gebracht. Daarom liet hij hem zijnentwege vragen,
+hoe het met zijn maag was. De abt antwoordde: Die zou mij in orde
+schijnen, als ik uit zijn handen was en verder heb ik in niets trek
+dan te eten, zoo goed hebben zijn medicijnen mij genezen.
+
+Ghino, die vervolgens voor hem met zijn eigen bagage en zijn eigen
+bedienden een mooie kamer had laten inrichten en een groot gastmaal had
+laten maken, waar met vele mannen van het slot het heele personeel van
+den abt aanzat, ging den volgenden morgen naar hem toe en sprak tot
+hem: Messer, daar gij U zoo wel voelt, is het tijd uit het gasthuis
+te vertrekken. Hij leidde hem bij de hand naar zijn gereed gemaakte
+kamer, bracht hem bij zijn gevolg en liet een prachtig gastmaal
+aanrichten. De abt vermaakte zich met de zijnen en vertelde hun, hoe
+zijn leven geweest was, terwijl zij integendeel allen mededeelden,
+dat zij wondergoed door Ghino waren ontvangen. Maar op het etensuur
+werden de abt en al de anderen behoorlijk van goede spijzen en wijnen
+voorzien, zonder dat Ghino zich nog aan den abt deed kennen. Toen
+de abt eenige dagen zoo had doorgebracht, liet Ghino in een zaal
+zijn heele bagage brengen en op een binnenplaats daaronder al zijn
+paarden tot den ellendigsten knol toe, ging naar den abt en vroeg
+hem, hoe hij het maakte en of hij zich sterk genoeg geloofde om op te
+stijgen. Hierop antwoordde de abt, dat hij flink genoeg was en zijn
+maag goed genezen en gaarne uit de handen van Ghino zou raken. Toen
+leidde Ghino hem in de zaal, waar zijn bagage was en zijn geheele
+personeel en naar een venster, waar hij al zijn paarden kon zien en
+sprak: Heer abt, gij moet weten, dat het geen boosheid van ziel geweest
+is, die Ghino di Tacco er toe bracht--en die ben ik--straatroover te
+worden en een vijand van Rome's Hof, maar dat hij edelman is en arm
+uit zijn huis verjaagd en vele en machtige vijanden heeft en zoo zijn
+leven en zijn adel moet verdedigen.
+
+Maar omdat gij mij een waardig heer schijnt en ik U hier de maag
+heb genezen, ben ik niet van plan U anders te behandelen dan ik het
+een ander zou doen van wien ik, als hij in mijn handen was, dat deel
+van het zijne tot het mijne zou maken, dat mij zou behagen, maar ik
+wensch, dat gij dit deel van het Uwe tot het mijne maakt, wat gij zelf
+verkiest. Hier ligt alles en Uw paarden kunt gij uit dat venster op
+de binnenplaats zien. Neem daarom of een deel of alles en blijf of ga
+van nu af, gelijk het U bevalt. De abt verbaasd, dat de woorden van
+een straatroover zoo edelmoedig waren, onderdrukte dadelijk zijn toorn
+en verontwaardiging, en veranderde die daarentegen in welwillendheid,
+werd van harte met Ghino bevriend, wilde hem omarmen en zeide: Ik zweer
+bij God, dat om de vriendschap te winnen van zulk een man als gij, ik
+een veel grooter beleediging zou dulden. Vervloekt zij het noodlot,
+dat U tot zulk een afkeurenswaardig beroep dwingt! Daarna liet hij
+van zijn vele zaken er zeer weinig en slechts de noodige meenemen en
+eveneens van de paarden. Na hem al de anderen te hebben gegeven keerde
+hij terug naar Rome. Daar de Paus de gevangenneming van den abt had
+vernomen en dit hem zeer verdroot, vroeg hij hem, toen hij hem zag,
+of de baden hem goed hadden gedaan. De abt antwoordde lachend: Heilige
+Vader, ik heb dichterbij een beter dokter gevonden en hij vertelde
+hem het middel, waarover de Paus lachte. Hierop vroeg de abt volgens
+zijn belofte uit edelmoedigheid een gunst. De Paus denkend, dat hij
+wat anders zou verzoeken, stond hem dit gul toe. Toen sprak de abt:
+Heilige Vader, wat ik U wil vragen, is, dat gij genade schenkt aan
+Ghino di Tacco, mijn dokter, omdat hij van de waardige mannen, waarvan
+ik er velen ontmoette, zeker een van de beste is en welk kwaad hij
+ook doet, dit is, meen ik, veel meer een zonde van zijn lot dan van
+hem zelf. Verander dus zijn lot en maak dat hij naar zijn rang kan
+leven en ik twijfel er dan niet aan, dat het binnen kort U zoo zal
+voorkomen als aan mij. De Paus, die groot van ziel was en veel van
+waardige mannen hield, wilde dit gaarne doen, mits het was, gelijk
+de abt meldde. Ghino kwam zoo onder vrijgeleide ten hove en spoedig
+hield de Paus hem voor een waardig man en na zich met hem verzoend te
+hebben gaf hij hem een groot prioraat van de Hospitaal-Orde, van welke
+hij hem Tempelridder maakte. Dit ambt behield hij, zoolang hij leefde,
+als vriend en dienaar der heilige Kerk en van den abt van Cligny.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Mithridanes jaloersch op de edelmoedigheid van Nathan wil
+    hem dooden en zonder deze te kennen, ontmoet hij dien zelf;
+    onderricht door dezen over het middel daartoe, ontdekt hij hem
+    in een boschje, dat die er voor had aangewezen, schaamt zich,
+    als hij hem erkent en wordt zijn vriend._
+
+
+Het scheen allen een wonder, dat een geestelijke een zaak grootmoedig
+behandelde, maar toen de de donna's al met praten ophielden, beval
+de koning aan Filostrato voort te gaan, die haastig begon: Edele
+donna's. Groot was de mildheid van den koning van Spanje en ook die
+van den abt van Cligny, maar het zal U nog wonderlijker voorkomen,
+dat een grootmoedig man jegens een ander, die zijn bloed en zijn
+leven begeerde, wijs besloot het hem te geven. En hij zou het
+geschonken hebben, als de ander het had willen aannemen, hetgeen ik
+U zal vertellen.
+
+Het is zeer zeker, (als men geloof kan hechten aan de woorden van
+eenige Genueezen en eenige anderen, die in die streken geweest zijn)
+dat er vroeger in zekere gedeelten van Cattajo [189] een man leefde
+van edel geslacht en onvergelijkelijk rijk, Nathan, die een bezitting
+had bij een straatweg, waar noodzakelijk haast iedereen passeerde,
+die van het Westen naar den Levant of van het Oosten naar het Westen
+wilde gaan en daar hij grootmoedig en mild was en dit wilde toonen,
+liet hij er, daar hij over vele kunstenaars kon beschikken, in korten
+tijd het schoonste en rijkste paleis bouwen, dat ooit was aanschouwd en
+liet dit voorzien van al wat noodig was om edellieden te onthalen. Hij
+had een groot en schoon dienstpersoneel, en liet er met welwillendheid
+en eer elk, die kwam onthalen. Hij hield die lofwaardige gewoonte
+zóó vol, dat niet alleen het Oosten, maar ook heel het Westen hen
+door de faam kende. Toen hij al oud was, zonder dat zijn gulheid
+was verzwakt, bereikte zijn roem een jongeling Mithridanes uit een
+land niet ver van het zijne, die wetend, dat hij niet armer was
+dan Nathan, zoo jaloersch was geworden op zijn roem en zijn deugd,
+dat hij zich voornam die met grooter vrijgevigheid of te vernietigen
+of te overschaduwen. Na een paleis te hebben laten bouwen gelijk aan
+dat van Nathan begon hij de buitensporigste mildheid te betuigen aan
+ieder, die daar kwam en hij werd in korten tijd beroemd. Terwijl hij
+eens geheel alleen in den hof van zijn paleis was, vroeg een vrouwtje
+door een der poorten binnengetreden hem een aalmoes en ontving die en
+door een tweede poort weer bij hem gekomen, kreeg zij er nog een en
+zoo vervolgens twaalf maal maar de dertiende maal sprak Mithridanes;
+Vrouwtjelief, gij zijt niet vlug tevreden, maar niettemin gaf hij
+haar de aalmoes. Het oudje zeide: O milddadigheid van Nathan, wat zijt
+gij wonderbaar! Want ik werd nooit na door de twee en dertig poorten
+van zijn paleis te zijn binnengetreden en hem een aalmoes te hebben
+gevraagd door hem herkend, zóó dat hij het toonde, en kreeg die altijd
+en hier ben ik er nog geen dertien door gegaan of ik word herkend
+en berispt. Zonder terug te keeren ging zij heen. Mithridanes, die
+hoorde, dat de roem van Nathan den zijne verminderde, zei in woedende
+gramschap ontbrand: O ongeluk over mij! Wanneer zal ik de mildheid
+van Nathan in groote dingen bereiken, als ik hem zelfs nog niet in de
+kleinsten kan nabij komen? Waarlijk, ik vermoei mij tevergeefs, als
+ik hem niet van de wereld stuur, wat ik, daar de ouderdom hem niet
+weg voert, zonder twijfel met eigen handen zal moeten doen. Zonder
+zijn plan aan iemand mede te deelen en met weinig geleide te paard
+gestegen, kwam hij na drie dagen, waar Nathan woonde en na aan zijn
+metgezellen bevolen te hebben te doen of zij hem niet kenden, zeide
+hij hun een herberg te zoeken tot nader order. Hij trof tegen den
+avond alleen gebleven niet ver weg Nathan voor het schoone paleis,
+die zonder pronkkleed eenzaam wandelde. Daar hij hem niet kende, vroeg
+hij hem te zeggen, waar Nathan woonde. Nathan antwoordde blijmoedig:
+Mijn zoon, niemand in deze streek weet het U beter te zeggen dan ik en
+daarom zal ik U, als het U behaagt, er heen leiden. De jongeling zeide,
+dat dit hem zeer aangenaam zou zijn, maar dat hij zoo mogelijk door
+Nathan noch gezien noch gekend wilde worden. Nathan sprak toen: Dit
+zal ik doen, omdat U dat wilt. Toen Mithridanes was afgestegen, ging
+hij met Nathan in aangenaam gesprek naar diens prachtig paleis. Hier
+liet Nathan door een van zijn bedienden het paard van den jonkman
+vasthouden en fluisterde hem in, dat hij haastig aan allen in het
+paleis zou mededeelen, dat niemand aan den jongeling zou zeggen,
+dat hij zelf Nathan was. Hij liet Mithridanes in een zeer schoone
+kamer, waar niemand hem zag uitgezonderd zij, wien zijn bediening
+was opgedragen, liet hem prachtig onthalen, en hield hem zelf
+gezelschap. Terwijl Mithridanes bij hem bleef, vroeg hij hem toch,
+hoewel hij hem vaderlijk eerbiedigde, wie hij was. Nathan antwoordde:
+Ik ben een geringe dienaar van Nathan: ik ben van af mijn jeugd met
+hem oud geworden en hij gebruikte mij nooit voor iets anders dan
+voor wat gij ziet, zoodat, hoewel ieder ander hem zeer prijst, ik het
+slechts weinig kan doen. Deze woorden gaven aan Mithridanes hoop met
+meer overleg en sluwheid zijn verraderlijk plan uit te voeren. Nathan
+vroeg hem zeer beleefd, wie hij was en wat hem daarheen voerde en
+bood hem zijn raad en zijn hulp aan, waarin hij dit kon.
+
+Mithridanes wachtte een oogenblik en besluitend zich hem toe te
+vertrouwen, vroeg hij met een lange omhaal zijn woord en daarna raad
+en hulp, zei, wie hij was en waarom hij kwam. Nathan was waarlijk
+hierbij geheel onthutst maar zonder te lang te dralen antwoordde hij
+met een gerust hart en een onbewogen gelaat: Mithridanes, Uw vader
+was een edel mensch, van welken gij niet moogt ontaarden, nu gij
+zulk een trotsch besluit genomen hebt jegens allen grootmoedig te
+zijn en ik prijs U zeer om Uw afgunst op de deugd van Nathan. Als er
+meer zoo waren, zou de wereld die nu zeer ellendig is, spoedig goed
+worden. Uw voorstel zal geheim blijven, maar ik kan er eer nuttigen
+raad dan groote hulp voor verleenen, en wel deze: Gij kunt van hier
+misschien op een halve mijl afstand een boschje zien, waarin Nathan
+elken morgen geheel alleen voor ontspanning een lange wandeling
+doet; daar is hij gemakkelijk te treffen. Ga, indien gij hem doodt,
+opdat gij zonder hindernis naar huis terugkeert, niet denzelfden weg
+terug, maar dien gij links uit het bosch ziet komen, omdat deze een
+weinig meer ongebaand dichter bij Uw huis is en veiliger. Daarna liet
+Mithridanes in 't geheim aan zijn metgezellen weten, waar zij hem den
+volgenden dag moesten wachten. Nathan ging onveranderlijk in zijn
+gevoelens volgens den raad, dien hij had gegeven, naar het boschje
+om te sterven. Mithridanes nam zijn boog en zijn degen,--want andere
+wapens had hij niet,--ging er te paard heen en zag Nathan van verre
+alleen wandelen. Voor hij hem aanviel, wilde hij hem zien en spreken,
+liep op hem toe, greep hem bij den doek op het hoofd en zeide:
+Grijsaard, gij zijt des doods! Nathan antwoordde er niets op als:
+Dan heb ik dien verdiend. Mithridanes, die hem aan stem en gelaat
+herkende, als degene, die hem welwillend had ontvangen en trouw had
+geraden, liet opeens zijn woede varen en zijn toorn veranderde in
+schaamte. Daarop steeg hij af na den degen te hebben weggeworpen,
+viel klagend Nathan te voet en zeide: Nu ken ik Uw gastvrijheid,
+dierbare vader, nu ik zie hoe, gij hier gekomen zijt om mij Uw leven
+te geven, wat ik zonder rede toonde te begeeren. Maar God, die meer
+nauwgezet is op mijn plicht dan ik, heeft op het ware oogenblik mijn
+oogen geopend, die gesloten waren door ellendigen nijd. En ik verdien
+te meer straf voor mijn dwaling, naarmate gij meer bereid waart, mij
+te dienen. Neem die wraak, welke gij voor mijn zonde eischt. Nathan
+hief hem op, omhelsde en kuste hem teeder en sprak: Mijn zoon, voor
+uw plan of gij het misdaad of hoe ook noemen wilt, behoeft gij geen
+vergeving te vragen, omdat gij het niet uit haat hebt gevolgd maar om
+voor braver door te gaan. Leef ongestoord voort en wees er zeker van,
+dat er niemand is, die zooveel van U houd als ik, want ik begrijp den
+trots van Uw ziel, die er zich aan wijdde niet slechts te verzamelen,
+gelijk de ellendigen doen, maar het verzamelde te besteden. Evenmin
+behoeft gij U te schamen mij uit roemzucht te dooden noch te denken,
+dat ik mij er over verwonder. De beroemdste keizers en de grootste
+koningen hebben niet anders dan door moorden niet één man, zooals gij
+het wilde, maar oneindig veel menschen gedood, de landen plat gebrand
+en de steden vernield om hun rijken te vergrooten en bijgevolg hun
+roem. Als gij om U meer beroemd te maken mij hebt willen dooden,
+hebt gij niets wonderlijks of nieuws gedaan, maar iets zeer gewoons.
+
+Mithridanes, die zijn boos plan niet verontschuldigde, maar die de
+vereerende verontschuldiging van Nathan zeer prees, zeide, dat hij
+zich zeer verwonderde over den raad, dien bij hem gaf. Hierop zei
+Nathan: Mithridanes, verwonder U niet, omdat ik, sinds ik mijn eigen
+wil had en besloot hetzelfde te doen als gij, niemand ooit in mijn
+huis ontving, dien ik niet voldeed, wat hij ook vergde. Gij zijt
+hier gekomen begeerig naar mijn leven, daarom, opdat gij ook niet
+onbevredigd zoudt weggaan, besloot ik het U te schenken. Ik gaf U den
+raad, dien ik, geschikt achtte; U mijn leven te geven en U het Uwe
+niet te doen verliezen. Gij kunt het nog nemen, daar ik het niet beter
+weet te besteden. Ik heb het al tachtig jaar voor mijn genoegens en
+voor mijn weldadigheid gebruikt en ik volg den loop der natuur, die
+mij nog maar weinig tijd overlaat. Daarom acht ik het veel beter dat
+te offeren, gelijk ik steeds mijn schatten gegeven en verteerd heb,
+dan dit te bewaren tot het tegen mijn wil mij door de natuur wordt
+ontnomen. Het is een klein geschenk honderd jaar te geven; hoeveel
+minder is het dan niet de zes of acht te schenken, die ik nog heb te
+leven? Neem het dus, als dit U bevalt, bid ik U, omdat ik, terwijl
+ik hier geleefd heb, niemand vond, die het heeft begeerd, en ik ook
+niemand zal vinden, die het wenscht. En mocht ik nog iemand vinden,
+dan weet ik, dat hoe langer ik het houd, hoe minder het waard zal zijn;
+en omdat het minder waard wordt, bid ik U het te nemen. Mithridanes
+zeide beschaamd: God verhoede, dat ik uw zoo kostbaar leven neem of dat
+ik er de begeerte toe krijg als voor kort, wat ik niet met zijn jaren
+wil verminderen maar gaarne met de mijne verlengen. Nathan sprak snel:
+Wel, gij kunt het verlengen en schenk mij uw leven, die nooit iets van
+anderen nam. Goed, zeide Mithridanes. Dan, sprak Nathan, handel, gelijk
+ik zeg. Blijf als jongeling in mijn huis en noem U Nathan en ik zal
+naar het Uwe gaan en Mithridanes heeten. Toen antwoordde Mithridanes:
+Indien ik nu wist te handelen als gij, zou ik het aannemen, maar omdat
+mijn handelwijzen den roem van Nathan zouden verminderen en ik niet bij
+anderen wil bederven, wat ik bij mezelf niet wist te verkrijgen, zal ik
+dit niet aannemen. Bij deze geestige woorden gingen zij naar het paleis
+terug, waar Nathan Mithridanes prachtig onthaalde en hem met al zijn
+vernuft en wetenschap in zijn grootsch plan versterkte. Mithridanes
+ging met zijn gezelschap huiswaarts, nadat Nathan hem wel had doen
+ondervinden, dat hij hem nooit in mildheid zou kunnen overtreffen.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Messer Gentil de' Carisendi haalt teruggekeerd van Modena een
+    donna door hem bemind, die voor dood is begraven, uit het graf,
+    welke hersteld een zoon baart en messer Gentile geeft haar en
+    den zoon terug aan Niccoluccio Caccianimico, haar echtgenoot._
+
+
+Het scheen allen een wonder, dat iemand zoo vrijgevig was met zijn
+eigen bloed en zij erkenden, dat Nathan werkelijk den koning van
+Spanje en den abt van Cligny overtrof. Toen er over een en ander
+genoeg gezegd was, beduidde de koning Lauretta, dat zij zou spreken,
+die opgewekt begon:
+
+Jonge donna's. De verhalen waren prachtig en het schijnt mij,
+dat er niets voor ons overblijft te vertellen, zoo grootsch waren
+die. Alleen liefdesgeschiedenissen geven nog voor elk onderwerp
+de overvloedigste stof tot spreken. En zoowel hierdoor en omdat
+onze leeftijd ons daartoe hoofdzakelijk leidt, behaagt het mij U de
+grootmoedigheid van een minnaar vertellen, welke wel beschouwd U niet
+minder zal schijnen dan een der verhaalde feiten, indien het waar is,
+dat men de schatten geeft, dat men de vijandigheden vergeet en dat men
+het leven, de eer en den roem, die veel meer waard zijn in duizende
+gevaren brengt om het beminde voorwerp te bezitten.
+
+Er leefde dan in Bologna, die zeer edele stad van Lombardije, een
+ridder zeer gezien om zijn deugd en den adel van zijn bloed, Gentil
+Carisendo, een jonkman, die verliefd werd op een edelvrouw, madonna
+Catalina (Catharina), de echtgenoote van een zekeren Niccoluccio
+Caccianimico. Omdat zijn liefde door haar slecht werd beantwoord,
+vertrok hij, tot baljuw van Modena benoemd, wanhopig. In dien tijd,
+terwijl Niccoluccio te Bologna was en de donna op een harer bezittingen
+misschien drie mijlen van de stad, waar zij voor haar zwangerschap
+heenging, werd zij door zulk een ernstige ongesteldheid getroffen,
+dat zij door elken dokter voor dood werd gehouden. Daar haar naaste
+verwanten uit haar eigen mond hadden vernomen dat het kind nog niet
+rijp kon zijn, begroeven zij haar met veel geklaag in een tombe van
+een kerk daar in de buurt zonder zich verder ongerust te maken. Dit
+werd dadelijk door een vriend bericht aan messer Gentil, die, hoewel
+hij zeer weinig van haar welwillendheid had genoten, er zeer bedroefd
+over was en dacht: Zie, mevrouw Catalina, gij zijt dood; zoolang gij
+leefde, heb ik nooit één blik van U gehad, daarom nu gij U niet meer
+kunt verzetten, moet ik een kus van U hebben. 's Nachts gaf hij zijn
+bevelen, opdat zijn vertrek geheim bleef, steeg met een bediende te
+paard en zonder oponthoud bereikte hij de tombe, opende die, waarin hij
+binnenging, legde zich naast haar zijn gelaat bij het hare en kuste
+het meermalen met vele tranen. Daar wij de wenschen der mannen nooit
+bevredigd zien, maar die steeds vermeerderen en in het bijzonder die
+der minnaars en hij besloten had er niet langer te blijven, zeide hij:
+Wel, waarom zou ik haar niet even de borst aanraken? Ik mag die nooit
+meer beroeren en raakte die nooit aan. Door dit verlangen overwonnen
+legde hij de hand op haar boezem en toen hij die daar eenigen tijd
+gehouden had, scheen het hem, dat haar hart nog sloeg. Toen hij alle
+vrees van zich verjaagd had, bevond hij, dat zij zeker niet dood was,
+hoe gering en zwak hij haar leven ook achtte; daarom trok hij haar zoo
+zacht hij kon met behulp van zijn bediende uit de tombe en na haar
+voor zich op het paard te hebben gelegd, bracht hij haar heimelijk
+in zijn huis in Bologna. Daar was zijn moeder, een waardige en wijze
+vrouw, die, nadat zij van haar zoon alles vernam, door medelijden
+bewogen langzaam met groote hitte en een bad het verzwakte leven terug
+riep. Toen zij tot zich zelf kwam, stiet zij een grooten zucht uit en
+zeide: Wee mij! Waar ben ik? Waarop de waardige donna antwoordde: Houdt
+U goed, je bent op een goede plaats. Tot bezinning gekomen en niet goed
+wetend, waar zij was en messer Gentile voor zich ziende, vroeg zij vol
+verbazing zijn moeder haar te zeggen, hoe zij daar kwam, waarop messer
+Gentil alles vertelde. Zij, hierover bedroefd, bedankte hem, zooveel
+zij kon en bad hem bij de liefde, die hij haar vroeger toedroeg en
+uit beleefdheid, dat er niets zou gebeuren, wat tegen haar eer en die
+van haar man ging en haar, als het dag werd, naar haar eigen huis te
+laten terugkeeren. Messer Gentile antwoordde: Madonna. Hoedanig mijn
+verlangen ook eertijds was, ik ben thans niet van plan noch voortaan
+(daar God mij die genade schonk U uit den dood aan het leven terug te
+geven dank zij de liefde, die ik U vroeger toedroeg) U noch hier noch
+elders anders dan als geliefde zuster te behandelen maar de dienst,
+dien ik U vannacht bewees, verdient een belooning en daarom wil ik,
+dat gij mij die schenkt. De donna verklaarde zich hiertoe bereid,
+mits die gunst eerbaar was. Messer Gentil sprak toen: Madonna, al Uw
+verwanten en alle Bologneezen gelooven stellig, dat gij gestorven
+zijt. Ik verlang van U, dat gij hier zult blijven met mijn moeder,
+tot ik spoedig van Modena terugkeer. De reden hiervan is, dat ik U
+in tegenwoordigheid der beste burgers een duur en feestelijk geschenk
+wil geven. De donna, die zich verplicht gevoelde, stemde toe, hoezeer
+zij ook verlangde haar familie te verheugen en beloofde het hem op
+haar woord. Kort daarna meende zij te moeten bevallen en met zorg
+geholpen door de moeder van messer Gentile beviel zij weldra van een
+schoonen knaap, wat de vreugde van messer Gentil en van haar zeer
+verhoogde. Messer Gentile beval, dat zij van alles werd voorzien,
+behandeld als zijn eigen vrouw en keerde in 't geheim naar Modena
+terug. Toen daar de tijd voor zijn baljuwschap om was, keerde hij
+naar Bologna terug. Den ochtend, dat hij zou binnen komen, beval hij
+voor vele edele lieden van Bologna een groot gastmaal te bereiden,
+waarbij Niccoluccio Caccianimico tegenwoordig zou zijn. Toen hij
+zich bij hen bevond, zag hij de donna schooner en gezonder terug dan
+ooit en het zoontje welvarend, zette met opgeruimdheid zijn gasten
+aan tafel en liet ze van allerlei spijzen bedienen. Toen het maal
+haast geëindigd was, begon hij, die met de donna alles geregeld had,
+aldus te spreken: Heeren, ik herinner mij eens te hebben gehoord,
+dat er in Perzië een aardig gebruik bestond namelijk, wanneer iemand
+zijn vriend ten hoogste wilde onthalen, hem bij zich uit te noodigen
+en hem vrouw, vriendin of dochter te toonen of wat hem het dierbaarst
+was met het verzoek, dat ook deze zou zeggen, wat hem het liefst was
+en ik doe dit nu hier in Bologna. Gij hebt mijn gastmaal eer aangedaan
+en wil u op zijn perzisch ontvangen door u het dierbaarste te toonen,
+wat ik op de wereld heb. Maar eer ik dit doe, bid ik u mij te zeggen,
+wat gij denkt van den twijfel, dien ik in mij omdraag. Iemand heeft
+een goed en trouw dienaar, die ernstig ziek wordt; zonder het einde
+van den zieke af te wachten, laat hij hem midden op straat dragen
+en zorgt niet meer voor hem; er komt een vreemde en bewogen door
+medelijden verzorgt hij hem en met groote kosten wordt hij weer
+gezond. Nu zou ik willen weten of, als hij dien in zijn dienst houdt,
+zijn eerste meester zich terecht kan beklagen over den tweede, indien
+die, als hij den dienaar terugvraagt, dezen niet afstaat. De edellieden
+kwamen tot één besluit en droegen Niccoluccio Caccianimico op, omdat
+hij een goed spreker was, te antwoorden. Deze prees het perzisch
+gebruik en meende als de anderen, dat de eerste meester geen recht
+meer op zijn dienaar had, omdat hij hem in dit geval niet alleen had
+verlaten maar zelfs verstooten en dat het, voor de diensten door den
+tweeden bewezen, rechtvaardig was, dat hij diens knecht werd, en hij,
+door hem te houden, den eerste geweld noch beleediging aandeed. Alle
+aanwezigen zeiden hetzelfde. De ridder hierover tevreden beweerde,
+dat hij van een andere meening was en zeide daarentegen: Het is
+tijd, dat ik u volgens mijn belofte eer bewijs. Hij liet door twee
+knechts de donna halen, die hij rijk had getooid, en verzocht haar
+om de edellieden met haar tegenwoordigheid te vereeren. Met haar mooi
+knaapje op den arm kwam zij in de zaal en ging naast een waardig man
+zitten. Hij sprak: Heeren, dit is het dierbaarste, wat ik heb. Ben ik
+in mijn recht? De edellieden vierden haar zeer en zeiden den ridder,
+dat hij haar moest liefhebben. Er waren er verscheidene, die hem gezegd
+zouden hebben, wie zij was, als zij haar niet dood hadden gewaand. Maar
+vooral Niccoluccio keek haar aan, die, toen de ridder even heen ging,
+daar hij brandde om te weten of ze het was, zich niet houden kon, en
+haar vroeg of zij uit Bologna was of een vreemde. De donna, door haar
+echtgenoot ondervraagd, zweeg om de afspraak te houden. Een ander vroeg
+of dit haar zoontje was en gene of zij de vrouw was van messer Gentile
+of met hem verwant; hierop antwoordde zij niets. Maar toen messer
+Gentile terug kwam, zeide een der gasten: Messire, zij is schoon,
+maar zij schijnt mij stom. Is zij dit? Heeren, sprak messer Gentile,
+dat zij tot nu toe niet gesproken heeft, is geen klein bewijs van haar
+deugdzaamheid. Zeg dan, wie zij is. De ridder sprak: Dat zal ik gaarne
+doen, mits gij mij belooft, dat niemand van zijn plaats zal bewegen,
+voor ik geëindigd heb en hierna, toen de tafel al was opgeheven, sprak
+messer Gentile, die naast de donna ging zitten: Heeren, deze donna is
+die eerlijke dienaar, waarover ik U sprak, deze werd geminacht en als
+gemeen en nutteloos op de straat geworpen, en door mij opgenomen. Door
+mijn zorg heb ik haar uit den dood opgehaald en God, die lette op
+mijn barmhartigheid, heeft haar van een afschrikwekkend lichaam weer
+schoon doen worden. Maar ik zal U in het kort verklaren, wat mij is
+overkomen, Hij vertelde van zijn verliefdheid af alles uitvoerig tot
+aller groote verbazing en voegde er nog aan toe: Als gij dus niet
+sinds zooeven van gevoelen zijt veranderd en vooral Niccoluccio, is
+die donna met recht de mijne en kan niemand haar met reden van mij
+weer opeischen. Niemand antwoordde, maar alle wachtten af. Men weende
+van ontroering; messer Gentile stond op, nam den kleinen jongen in
+zijn armen en de donna bij de hand en sprak tot Niccoluccio: Sta op,
+peetvader, ik geef U deze niet als Uw vrouw terug door Uw familie
+en haar verwanten verstooten maar als mijn petemoei en dit knaapje,
+waarvan ik zeker ben, dat het van u is, dat ik ten doop hield en
+Gentile heb genoemd. Ik bid u, dat zij, daar zij drie maanden in mijn
+huis is geweest, u niet minder dierbaar zal zijn. Want ik zweer u bij
+dien God, die mij op haar verliefd maakte, misschien om haar te redden,
+dat zij nooit eerbaarder bij haar ouders of u heeft geleefd dan bij
+mijn moeder in mijn huis. Hierbij wendde hij zich naar de donna en
+sprak: Madonna, ik ontsla u van elke belofte mij ooit gedaan en geef
+u over aan Niccoluccio en hij sloot de donna en het kind in diens
+armen. Niccoluccio ontving verlangend zijn donna en haar zoontje
+en des te meer verblijd, naarmate hij meer wanhopend was geweest en
+zoo goed hij kon, bedankte hij den ridder. Al de anderen weenden van
+ontroering en prezen hem zeer en ieder, die het later hoorde. De donna
+werd met groote vreugde tehuis ontvangen en zij werd met verbazing
+langen tijd door de Bologneezen beschouwd. Messer Gentile leefde
+steeds als vriend van Niccoluccio en zijn verwanten en die der donna.
+
+Wat zult gij hier zeggen, welwillende donna's? Zoudt gij denken,
+dat een koning, die zijn schepter en kroon geeft en een abt, die
+zonder schade een misdadiger met den Paus verzoende of een oude, die
+zijn keel biedt aan het mes van een vijand, vergeleken kunnen worden
+met de daad van messer Gentile, die jong en vurig, te recht meenend
+te bezitten, wat de dwaasheid van anderen had weggeworpen en wat hij
+door goed geluk had gevonden, niet alleen zijn liefde matigde maar ook
+terug gaf, wat hij langen tijd begeerd had en zocht te rooven. Zeker
+schijnt niets van het verhaalde mij hieraan gelijk.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Madonna Dianora eischt van messer Ansaldo een tuin in
+    Januari even schoon als in Mei. Messer Ansaldo geholpen door
+    een toovenaar, geeft haar dien. De echtgenoot staat toe,
+    dat zij messire Ansaldo ter wille is, die dit hoorend haar
+    van haar belofte ontslaat en de toovenaar, zonder iets van
+    hem te verlangen, beschouwt hem als vrij van schuld._
+
+
+Ieder van het vroolijk gezelschap verhief messer Gentile tot in de
+wolken, toen de koning beval Emilia te volgen, welke onbeschroomd
+verlangend te spreken, aldus begon: Teedere donna's, Niemand kan
+ontkennen, dat messer Gentile ridderlijk gehandeld heeft, maar als
+men wilde beweren, dat men het niet noch schooner kan, zou het niet
+moeilijk zijn dit te weerleggen. Dit wil ik u in mijn verhaal toonen.
+
+In Frioli, een koud land, maar vroolijk door schoone bergen,
+vele rivieren en heldere bronnen, leefde in een stad Udine, een
+mooie edelvrouw madonna Dianora, de gade van een voornaam, rijk man
+Gilberto, aardig en van knap uiterlijk. De donna won de liefde van
+een edelen en grooten baron, messire Ansaldo Gradense, een man van
+ondernemingsgeest en door zijn wapenfeiten en hoffelijkheid bij allen
+bekend. Hij deed alles, wat hij kon, om door haar bemind te worden
+en zond haar daartoe vaak boodschappen maar vergeefs. En daar de
+verzoeken van den ridder de donna hinderden en zij zag, dat hij niet
+ophield door haar weigeren noch haar te beminnen noch haar te bidden,
+bedacht zij door een naar haar meening onmogelijken eisch zich van
+hem te ontdoen en sprak tot een vrouw, die dikwijls zijnentwege tot
+haar kwam, aldus: Goede vrouw, gij hebt dikwijls beweerd, dat messer
+Ansaldo mij boven alles liefheeft en gij hebt wonderbare geschenken
+uit zijn naam aangeboden, die ik niet aannam, maar indien ik er
+zeker van ben, dat hij mij zóó liefheeft, als gij zegt, zou ik zeker
+trachten hem lief te hebben; indien hij wil beloven, wat ik hem zal
+vragen, zal ik tot zijn beschikking zijn. De goede vrouw zeide: Wat
+verlangt gij van hem? Zij antwoordde dit: Ik wil in de komende maand
+Januari bij deze stad een tuin vol groen gras, bloemen en boomen met
+bladeren evenals in Mei; als hij dit niet geeft, laat hij u dan niet
+meer sturen, omdat, als hij mij weer zal hinderen, ik mij bij mijn
+man en familie zal beklagen, wien ik tot nu toe alles verborg.
+
+De ridder, die het voorstel van de donna hoorde, nam zich toch voor,
+hoe moeilijk en onmogelijk het hem scheen, het te beproeven en
+ging in vele deelen der wereld iemand zoeken om hulp en raad. Hij
+ontmoette iemand, die aanbood voor veel geld het te bewerkstelligen
+door tooverij. Toen messer Ansaldo voor een zeer groote som het met
+hem eens werd, wachtte hij verheugd den hem gestelden tijd af. Het
+was toen zeer koud en alles vol sneeuw en ijs en de waardige man
+handelde in een zeer schoone weide vlak bij de stad in den nacht
+voor één Januari zóó, dat op den morgen volgens ooggetuigen, een der
+schoonste tuinen verscheen met gras en boomen en vruchten van allerlei
+soort. Toen messire Ansaldo dit gezien had, liet hij zeer verheugd er
+de schoonste vruchten en bloemen plukken, liet die in 't geheim zijn
+donna aanbieden en haar uitnoodigen den tuin, door haar geëischt,
+te zien, en dat zij zich de belofte zou herinneren en die zou houden.
+
+De donna hoorde door velen over den wonderbaren tuin spreken, en kreeg
+berouw. Maar daar zij begeerig was wonderen te zien, ging zij er met
+vele andere donna's van de stad heen, prees die niet zonder verbazing,
+en ging, bedroefder dan eenige vrouw, naar huis denkend aan wat zij
+verplicht was. Zij kon haar smart niet verbergen; de echtgenoot merkte
+dit en wilde de reden weten. De donna zweeg uit schaamte; ten laatste
+vertelde zij hem alles. Gilberto werd eerst heel kwaad. Toen de reine
+bedoeling van de donna in aanmerking nemend, gaf hij zijn besten raad
+na zijn toorn te hebben verdreven: Dianora, het is geen daad van een
+wijze of eerbare donna zulk een boodschap aan te hooren noch op eenige
+voorwaarden haar eerbaarheid aan een verdrag te wagen. Woorden in het
+hart opgenomen, hebben grooter kracht dan velen denken en bijna alles
+wordt voor minnaars mogelijk; gij hebt dus slecht gehandeld. Maar omdat
+ik de reinheid van uw ziel ken, zal ik om u van uw belofte te ontslaan,
+u dat toestaan, wat wellicht geen ander zou veroorloven ook, omdat
+ik bang ben voor den toovenaar, waardoor misschien messer Ansaldo,
+als gij met hem spot, ons schade zou doen. Ik wil, dat gij naar hem
+toe gaat en u best doet, zooveel gij kunt, dat gij met het oog op uw
+eerbaarheid van die belofte bevrijd wordt. Zoo het niet anders kan,
+geef hem dan ditmaal uw lichaam maar niet uw ziel. De donna weende en
+weigerde hem zulk een gunst toe te staan. Gilberto, hoezeer de donna
+zich ook verzette, wilde, dat het geschiedde. De donna ging, toen
+het daagde, zonder veel opschik met twee dienaren en een kamervrouw
+naar messere Ansaldo. Toen deze dit hoorde, verbaasde hij zich zeer,
+liet den toovenaar roepen en sprak: Zie, hoeveel goeds uw kunst mij
+verschafte! Hij ontving haar met eerbied, beteugelde zijn begeerte,
+en nadat hij haar en de anderen in een fraaie kamer met een groot
+vuur had laten plaats nemen, zeide hij: Madonna, ik smeek u, indien
+de langdurige liefde, die ik u heb toegedragen, eenig loon verdient,
+dat het u niet zal hinderen mij de ware reden mede te deelen van uw
+vroege komst met dit geleide.
+
+De donna beschaamd en met de tranen in de oogen, antwoordde: Messere,
+geen liefde, noch de gegeven belofte leidden mij hier, maar het bevel
+van mijn echtgenoot, die meer lettend op de smarten van uw onbeteugelde
+liefde dan op zijn en mijn eer, mij hierheen stuurde en daarom ben ik
+voor deze keer tot uw beschikking. Messer Ansaldo, die eerst over de
+donna verwonderd was, verbaasde zich nu nog meer en door de gezindheid
+van Gilberto bewogen veranderde zijn hartstocht in medelijden en
+hij zeide: Madonna, God verhoede, dat ik de eer schend van hem,
+die zich over mijn liefde ontfermt en daarom zult gij hier zijn als
+mijn zuster en als het u aangenaam is, kunt gij vrij vertrekken op
+voorwaarde, dat gij aan uw man voor zooveel beleefdheid die gunsten
+schenkt, die gij goed zult achten en gij mij altijd in de toekomst
+tot broeder en dienaar wilt hebben. De donna blijder dan ooit sprak:
+Als ik op uw gewoonten let, had ik niets anders van u verwacht,
+waarvoor ik u altijd verplicht zal zijn. En na afscheid te hebben
+genomen, ging zij eervol begeleid terug naar Gilberto en vertelde
+hem het gebeurde. Daaruit kwam tusschen hem en messer Ansaldo een
+innige en trouwe vriendschap voort. De toovenaar, voor wien messer
+Ansaldo zich gereed maakte de beloofde som te geven, zeide, toen hij
+de mildheid van Gilberto jegens Ansaldo en die van messer Ansaldo
+jegens de donna zag: God beware mij, dat ik, die de edelmoedigheid van
+Gilberto jegens u bemerkte, niet even mild zou zijn en daarom wil ik,
+dat het uwe blijft, wat ik weet, dat u te pas kan komen. De ridder
+schaamde zich en deed zijn best hem alles of een deel te betalen,
+maar tevergeefs. Na drie dagen deed de toovenaar zijn tuin verdwijnen
+en beval hem Gode aan. Ansaldo na zijn overspelige liefde te hebben
+overwonnen bleef ontgloeid in een eerlijke vriendschap voor haar.
+
+Wat zullen wij zeggen, verliefde donna's! Zullen wij de dood gewaande
+donna en de liefde reeds verkoeld door de verloren hoop tegenover
+die edelmoedigheid van messer Ansaldo kunnen stellen, die meer dan
+ooit liefheeft en door meer hoop ontbrand is en in zijn handen de
+zoo lang gevolgde prooi houdt? Het schijnt mij dwaas te gelooven,
+dat die edelmoedigheid daarmee is te vergelijken.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _De oude koning Carlo, de Zegevierende, wordt op een jong
+    meisje verliefd; beschaamd over zijn dwaze gedachte huwt hij
+    haar en haar zuster eervol uit._
+
+
+Wie zou de verschillende redeneeringen der donna's kunnen navertellen
+over wie de grootste edelmoedigheid toonde: Gilberto of Ansaldo of de
+toovenaar tegenover het gedrag van madonna Dianora? Na dezen beval de
+koning naar Fiammetta ziende, dat zij een einde aan het redetwisten
+zou maken en zij begon zonder verwijl aldus:
+
+Schitterende donna's. Altijd was ik van meening, dat men in een
+gezelschap als het uwe alles zóó breedvoerig moet verklaren, dat er
+geen aanleiding voor anderen meer kan zijn om over te twisten. Dit
+past beter op de hoogeschool dan voor ons, die ternauwernood geschikt
+zijn voor het spinnewiel en den weefstoel. En daarom zal ik, die
+misschien een zaak met tweeledige opvatting in het hoofd had en u door
+het verhaalde in twist zie, die laten varen en u er een vertellen,
+niet van een man van weinig beteekenis, maar van een waardig koning,
+die zeer ridderlijk te werk ging. Ieder van u heeft dikwijls gehoord
+van koning Karel den Oude of ook den Eerste door zijn prachtigen
+tocht en zijn roemrijke overwinning behaald op koning Manfred,
+waardoor de Ghibellijnen uit Florence werden verjaagd en de Guelfen
+er terugkeerden. Daardoor wilde een ridder, messer Neri degli Uberti
+[190], met al zijn bedienden en veel geld gevlucht uit de stad, nergens
+anders terugkomen dan onder de bescherming van koning Karel. Om op
+een eenzame plaats te leven en zijn dagen in rust te eindigen ging
+hij naar Castello da Mare di Distabia.
+
+Op een voetboogs-pijlschot afstand van de stad te midden der olijven
+en notenboomen en kastanjes, waarvan de streek vol is, kocht hij een
+landgoed, waarop hij een schoon en gemakkelijk huis liet zetten en
+daarnaast een aardigen tuin aanleggen, te midden van welke hij naar
+ons gebruik een fraaien en helderen vijver liet graven en vulde die
+met veel visschen. Hij gaf om niets anders dan om zijn tuin zoo mooi
+mogelijk te maken. Eerst in den heetsten tijd begaf koning Karel om
+wat uit te rusten zich naar Castello da Mar. Hij wilde dien schoonen
+tuin zien. Nadat hij vernomen had van wie deze was, dacht hij, daar
+de ridder tot de hem vijandige partij behoorde, dat hij hem op een
+vriendelijker manier moest behandelen en liet hem melden, dat hij met
+vier metgezellen den volgenden avond in stilte bij hem in den tuin
+wilde komen eten. Dit was messer Neri zeer aangenaam en hij regelde
+alles om den koning zoo goed hij kon te ontvangen.
+
+Toen die den heelen tuin en het huis van messer Neri gezien en
+geprezen had, zette de koning zich aan een der tafels, die aan den
+vijverkant geplaatst waren, na zich te hebben gewasschen en beval aan
+graaf Guido di Monforte, een van de metgezellen, naast hem plaats te
+nemen en messer Neri eveneens en aan de overige drie, die mee waren
+gekomen, dienst te doen, gelijk Neri het had vastgesteld. Er kwamen
+uitgezochte spijzen en zeer fijne en kostbare wijnen en de bediening
+was lofwaardig. Terwijl hij opgewekt avondmaalde en zich verheugde
+over de eenzame plaats, kwamen in den tuin twee jonge meisjes,
+waarvan de eene misschien vijftien jaar was, met losse haren blond
+als gouddraad en daarover een kleinen, lichten krans van maagdenpalm
+gewonden, wier oogen die van engelen schenen. Zij hadden de huid bedekt
+met een kleed van zeer fijn en sneeuwwit linnen, aan den gordel het
+nauwst en dat van daar omlaag, breed als een voorhangsel, tot op de
+voeten viel. Zij, die voorop ging, droeg op haar schouders een paar
+vischnetten, die zij met de linkerhand vasthield en in de rechter
+een langen stok. De tweede had op den linkerschouder een oventje en
+onder den linkerarm een bundel hout, in de hand een drievoet en in de
+andere hand een potje olie en een aangestoken fakkeltje. De koning
+verwonderde zich bij dien aanblik en wachtte gespannen af, wat dat
+beteekende. De meisjes traden eerbaar en beschaamd vooruit en maakten
+voor den koning een buiging. Zij, die de kachel droeg, plaatste die op
+den grond en toen het overige, nam den stok van haar gezellin en beide
+traden in den vijver, waarvan het water hun tot de borst steeg. Een
+der bedienden van Neri stak haastig het vuur aan en na de kachel op
+den drievoet te hebben geplaatst en er de olie op te hebben gegoten
+begon hij af te wachten, dat de meisjes hem visch zouden toewerpen.
+
+De een zocht op de plaatsen, waar zij wist, dat de visschen zich
+verscholen en de ander hield het net gereed tot groot genoegen van
+den koning, die met aandacht toezag, en zij vingen er in korten tijd
+vele. Zij wierpen ze toe aan den knecht, die ze levend op den oven
+legde en daarna vingen zij er van de schoonsten, die zij op tafel
+den koning, graaf Guido en hun vader toewierpen. Die sprongen op
+tafel, waarin de koning wonder veel genoegen had en terwijl hij er
+op zijn beurt van ving, wierp hij ze hoffelijk naar hen terug en
+zoo schertsten zij eenigen tijd, tot de knecht de zijnen gebakken
+had en die eer als een toespijs dan als een duur of keurig gerecht,
+gelijk messer Neri beval, den koning werden voorgezet. De meisjes,
+die de gebakken visch zagen en genoeg gevischt hadden, kwamen uit den
+vijver het witte en lichte kleed geheel klevend aan hun huid, zoodat
+niets van den fijnen vorm van hun lichaam verborgen bleef en nadat
+zij de voorwerpen weer hadden opgenomen, gingen zij beschaamd langs
+den koning naar huis terug. De koning, de graaf en de anderen hadden
+die meisjes heel mooi en welgemaakt, aardig en welgemanierd gevonden,
+maar bovenal hadden ze aan den koning behaagd. Hij had zoo aandachtig
+elk deel van hun lichaam beschouwd, toen zij uit het water kwamen,
+dat hij, als men hem geprikt zou hebben, het niet gevoeld had. Steeds
+meer aan hen denkende voelde hij in het hart een brandende begeerte
+groeien ze te bezitten en dat hij verliefd zou worden, als hij zich
+niet in acht nam. Hij wist zelf niet, wie van de twee hem het meest
+beviel. Na eenig nadenken wendde hij zich tot Neri en vroeg hem, wie
+de twee jonge dames waren, die antwoordde: Mijnheer, dat zijn mijn
+dochters, beide op denzelfden dag geboren, waarvan de eene Ginevra,
+de Schoone, en de andere Isotta, de Blonde, heet. De koning prees ze
+zeer en spoorde hem aan ze uit te huwen, waarover Neri, omdat hij dit
+niet kon, zich verontschuldigde. Er bleef niets meer dan het fruit op
+te disschen en de twee meisjes kwamen in twee rokken van zeer fraai taf
+met twee zeer groote zilveren schotels in de hand vol verschillende
+vruchten en zetten dien voor den koning op tafel. Daarna gingen zij
+wat achteruit en begonnen een lied te zingen, dat aldus aanving:
+
+
+            Hoever gij, Amor, mij hebt gebracht,
+    Lang kan men daar niet van verhalen ....
+
+
+met zooveel zachtheid en zoo lief, dat het den koning, die met
+genoegen toekeek en luisterde, scheen, dat alle engelenkoren daar
+waren neergedaald. Vervolgens knielden zij en vroegen eerbiedig verlof
+aan den koning, die, hoewel hun vertrek hem hinderde, het hun toch
+schijnbaar welwillend gaf. Het maal eindigde, de koning steeg met zijn
+metgezellen te paard, ze lieten messer Neri achter, spraken over een
+en ander en keerden naar de koninklijke woning terug. Hier hield de
+vorst zijn genegenheid verborgen, maar kon, welke ernstige zaak ook
+voorviel, de schoonheid en bekoorlijkheid van de schoone Ginevra niet
+vergeten, waarvan hij ook de zuster liefhad, die op haar geleek en
+hij raakte zoo vast aan den lijmstok der liefde, dat hij aan niets
+anders kon denken. Hij greep andere voorwendsels aan om met messer
+Neri een innige vriendschap te sluiten en bezocht zeer vaak in den
+tuin de schoone Ginevra. Reeds kon hij het niet meer uithouden en was
+hij op de gedachte gekomen, daar hij er niets anders op zag om niet
+één maar beide meisjes te schaken, toen hij zoowel zijn liefde als
+zijn plan bekende aan graaf Guido, die, omdat hij een waardig man was,
+hem zeide: Mijn heer, ik verwonder  mij er zeer over, wat gij mij zegt
+en meer dan wie ook, daar het mij voorkomt, dat ik uw gewoonten van
+af uw jeugd tot heden toe beter gekend heb dan ieder ander. Omdat gij
+in uw jeugd, waarin de liefde lichter u in haar banden moest boeien,
+nooit zulk een hartstocht gekend hebt, vind ik het haast een wonder,
+dat gij, de ouderdom al nabij, lief hebt. En als het mij paste u er
+over te laken, weet ik wel, wat ik u zou zeggen, als ik in aanmerking
+neem, dat gij in een pas veroverd rijk het harnas nog aan hebt bij een
+onbekend volk vol bedrog en verraad, en terwijl gij geheel belast zijt
+met zeer groote zorgen en gewichtige zaken en met nog geen tijd om
+te gaan zitten, ruimte hebt gegeven aan zulk een bedriegelijke liefde.
+
+Dit is geen daad van een groot koning, maar van een kleinmoedig
+jonkman. Behalve dat, zegt gij, wat erger is, dat gij hebt overlegd
+de twee meisjes aan den armen ridder te ontrooven, die u in zijn
+huis boven zijn middelen heeft ontvangen en om u nog meer te eeren
+ze u haast naakt heeft getoond, op die wijze betuigend, hoeveel
+vertrouwen hij in u heeft en dat hij in u bepaald een koning ziet
+en geen roofzuchtige wolf. Is het u dan zoo spoedig ontgaan, dat de
+geweldenarijen van Manfred jegens de vrouwen u den toegang tot dit
+rijk hebben ontsloten? Welk verraad, als het ooit werd gepleegd, zou
+meer een eeuwige straf waard zijn dan hem zijn eer te ontnemen en zijn
+hoop en zijn troost? Wat zou men dan van u zeggen? Gij denkt misschien,
+dat het een genoegzame verontschuldiging is: Ik deed dit, omdat hij een
+ghibellijn is. Is dit nu de rechtvaardigheid des konings, dat zij, die
+bij hem hun toevlucht zoeken, wie ze ook zijn, zoo worden behandeld? Ik
+herinner u, o koning, dat het een zeer groote glorie is Manfred te
+hebben overwonnen, maar nog grooter zich zelf te overwinnen. Overwint
+gij, die anderen moet verbeteren, daarom u zelf en bedwing dien lust
+en bezoedel niet met zulk een vlek, wat gij met eere hebt veroverd.
+
+Deze woorden troffen de ziel des konings bitter en bedroefden hem
+te meer, naarmate hij beter haar waarheid besefte. Hij antwoordde na
+eenige heete zuchten: Graaf, ik vind zeker, dat ieder ander vijand,
+hoe sterk ook, gemakkelijker en sneller te overwinnen is voor een
+goed geoefend krijgsman dan zijn eigen hartstocht, maar hoe groot het
+verdriet ook is en de vereischte kracht, uw woorden hebben mij zoo
+aangespoord, dat ik, voor te veel dagen verstrijken, u door mijn daden
+zal toonen, dat ik als anderen ook mij zelf kan vermeesteren. Kort
+daarop, toen de koning naar Napels was teruggekeerd, zoowel om zich
+zelf te beletten iets slechts te doen als om den ridder te beloonen
+voor de genoten gastvrijheid, stelde hij vast, hoe hard het ook voor
+hem was een ander tot den bezitter te maken van wat hij het meest
+voor zich zelf verlangde: de twee meisjes uit te huwen en niet als
+de dochter van messer Neri maar als van hem zelf. Met goedvinden van
+dezen schonk hij een prachtige bruidschat, gaf de schoone Ginevra aan
+messer Maffeo van Palizzi en de blonde Isotta aan messer Guiglielmo
+della Magna, beide edele ridders en groote baronnen. Na ze hun te
+hebben toegevoerd, begaf hij zich met onnoemelijke smart naar Apulië
+en met voortdurende vermoeienissen vernietigde hij, zoo goed hij kon,
+zijn wreede begeerte, opdat hij na de liefdeboeien te hebben verbroken,
+voor de rest van zijn leven van zulk een hartstocht vrij bleef.
+
+Er zullen er misschien zijn, die zeggen, dat het niet veel is voor
+een koning om twee meisjes uit te huwen en dat wil ik toegeven, maar
+ik zou zeggen, dat het een groot, een zeer groot ding is, wanneer een
+verliefd vorst dit doet met haar, die hij lief heeft zonder van haar
+liefde blad, bloem of vrucht te hebben geroofd. Zoo handelde dus de
+grootmoedige koning en beloonde den edelen ridder op nobele wijze,
+eerde de beminde meisjes loffelijk en overwon met kracht zich zelve.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Koning Peter, die gehoord heeft van de vurige liefde, die
+    de zieke Lisa hem toedraagt, maakt haar beter en huwt haar
+    daarna aan een jong edelman uit, kust haar het voorhoofd en
+    noemt zich sedert voor altijd haar ridder._
+
+
+Toen Fiametta aan het einde van haar vertelling gekomen was en de
+mannelijke grootmoedigheid van koning Carlo zeer was geroemd, hoewel
+een enkele donna, die ghibellijnsch was hem niet wilde prijzen, begon
+Pampinea op last des konings aldus: Hooggeachte donna's. Er is geen
+verstandig man, die niet zou spreken als gij over koning Carlo behalve
+wie om anderen reden hem kwaad gezind is; maar omdat mij iets invalt
+misschien lofwaardiger en gedaan door een van zijn tegenstanders jegens
+een onzer Florentijnsche meisjes, behaagt het mij u dit te vertellen.
+
+Tijdens den Siciliaanschen Vesper werden de Franschen verdreven en
+leefde er in Palermo als apotheker een onzer Florentijnen: Bernardo
+Puccini, een zeer rijk man, die slechts één zeer schoone en al
+verloofde dochter van zijn vrouw had. Koning Peter van Aragon, heer
+van dit eiland geworden, hield daar met zijn baronnen een wonderbaar
+feest en op Catalonische wijze een steekspel. De dochter van Bernardo:
+Lisa, zag hem uit een venster, waar zij met andere donna's zat, en
+hij beviel haar zoo, dat zij vurig op hem verliefd werd. Toen het
+feest geëindigd was en zij zich in het huis van haar vader bevond,
+kon zij aan niets anders denken dan aan deze heerlijke en hooge
+liefde. En wat haar hierbij het meest hinderde was: het besef van haar
+nederigen stand, die haar geen hoop liet op een heugelijk einde, maar
+toch hield zij vol den koning lief te hebben en uit vrees voor meer
+verdriet, durfde zij het niet bekennen. De koning merkte het niet,
+wat haar meer dan men denken kan, ondragelijk pijnigde. Zoo, doordat
+haar liefde voortdurend aanwies en er zwaarmoedigheid bij kwam, werd
+zij ziek en zij kwijnde weg als sneeuw voor de zon. Haar ouders deden
+hun best haar met versterkingen en doktoren en medicijnen te helpen,
+maar niets baatte, omdat zij niet langer wou leven. Het kwam haar
+in de gedachte, als het op passende wijze kon, haar liefde en haar
+voornemen, eer zij stierf, aan den koning mede te deelen en daarom
+verzocht zij haar vader Minuccio d'Arezzo bij haar te brengen. Minuccio
+werd destijds voor een uitstekend zanger en fluitspeler gehouden en
+was zeer gezien bij koning Peter. Bernardo dacht, dat Lisa hem wat
+wilde hooren spelen en zingen; daarom liet hij hem zeggen dadelijk bij
+haar te komen en toen hij als aardig mensch haar met liefdewoorden
+gesterkt had, begon hij op zijn viool zacht een sonate te spelen en
+zong daarna eenige liederen; dezen waren voor het meisje vuur en vlam,
+terwijl hij haar geloofde te troosten.
+
+Hierna wilde het meisje aan hem alleen iets zeggen en zij sprak:
+Minuccio, ik zal u een geheim toevertrouwen, dat gij alleen moogt
+mededeelen, wien ik u aanwijs om mij zooveel mogelijk te helpen. Ik
+zag, Minuccio, toen koning Peter zijn groot kroningsfeest gaf, hem
+bij het steekspel en werd daardoor zóó getroffen, dat dit mij in
+den toestand bracht, waarin gij mij ziet. Daar ik weet, hoe slecht
+mijn liefde een koning past en ik die niet kan verjagen maar wel
+verminderen en die voor mij zeer zwaar te dragen is, heb ik om minder
+smart verkozen te sterven. Ik zou ongetroost sterven, als hij het
+niet eerst zou weten en daar ik niet weet aan wien ik het beter kan
+mededeelen dan u, draag ik dit aan u op en ik smeek u dat gij mij het
+niet weigert en als gij het gedaan zult hebben, laat het mij dan weten,
+opdat ik bevrijd van die smarten getroost sterf en na dit schreiend
+gezegd te hebben, zweeg zij. Minuccio verwonderde zich over haar
+trots en wreed voornemen en berispte haar daarover. Het viel hem in,
+hoe hij haar met eere kon dienen en zeide: Lisa, ik verpand u mijn
+woord, en gij zult er nooit door bedrogen worden. Ik prijs u, dat gij
+uw liefde gericht hebt op zulk een groot koning en bied u mijn hulp
+aan, waarmee ik hoop zoo te werk te gaan--wat u moet sterken--dat,
+voor de derde dag voorbij is, ik geloof tijdingen te hebben, die u
+zeer welkom zullen zijn. Om geen tijd te verliezen, wil ik dadelijk
+beginnen. Lisa, die hem dit opnieuw smeekte en beloofde zich goed
+te houden, wenschte, dat hij ging met God. Minuccio ging een zekeren
+Mico van Siena opzoeken, een goed rijmer van dien tijd en overreedde
+hem op haar verzoek het volgende lied te maken:
+
+
+    Liefde, ga en ijl tot mijn Heer,
+    Spreek hem van de pijnen die ik draag:
+    En zeg hem, dat ik sterven zal,
+    Als mijn begeerte door vrees blijft verborgen.
+
+    Amor, ik smeek u met gevouwen handen,
+    Dat gij gaat, waar mijn Heer verblijft,
+    Zeg, dat ik vaak hem begeer en bemin,
+    Zoo zoet verliefd is mijn harte:
+    En door het vuur, dat mij geheel ontvlamt,
+    Vrees ik te sterven en toch weet ik niet het uur,
+    Dat ik vrij zal zijn van zoo wreede smart,
+    Die ik verduur in verlangen naar hem
+    In vrees en in schaamte.
+    Ach! Om Gods wil, doe het hem weten.
+
+    Sinds ik, Amor, op hem werd verliefd,
+    Hebt gij niet zooveel moed als vrees gegeven,
+    Zoodat ik geen enkele maal
+    Hem mijn hartewensch kon openbaren,
+    Die mij zoo in spanning houdt.
+    Het is wreed zoo te sterven.
+    Misschien dat het hem zou behagen,
+    Als hij wist, hoeveel pijn ik gevoel
+    En als gij mij den moed hadt gegeven
+    Om mij het hem te doen weten.
+
+    Daar dit, Amor, u niet behaagde,
+    Mij die beslistheid te geven,
+    Dat mijn Heer mijn hart kent,
+    Hetzij door een boodschap of door een teeken,
+    Vraag ik u de genade, mijn zoete heer,
+    Dat gij tot hem gaat en hem te herinneren,
+    Den dag, toen ik hem zag met schild en lans
+    Met andere ridders in strijd,
+    Toen ik hem bleef aanschouwen.
+    Zoo verliefd, dat mijn hart er van vergaat.
+
+
+Minuccio toonzette die woorden dadelijk op een zachte en klagende
+wijze, gelijk de stof dit eischte in die dagen; later ging hij naar
+het hof, terwijl koning Peter nog aan tafel zat en hem verzoeken
+liet wat op zijn viool te spelen. Hij deed dit zoo, dat allen in de
+koninklijke zaal buiten zich zelf waren, en zij stonden allen zwijgend
+en gespannen te luisteren, de koning nog meer dan de anderen. Toen
+Minuccio zijn zang had geëindigd, vroeg de koning, hoe het kwam, dat
+hij die niet vroeger had gehoord. Mijn heer, antwoordde Minuccio de
+woorden en de muziek zijn nog geen drie dagen geleden gemaakt. Toen
+de koning vroeg door wien, antwoordde hij: Ik zou het niet durven
+openbaren dan aan u alleen. De koning hiernaar verlangend liet hem,
+toen de tafel was opgeheven, in zijn kamer komen, waar Minuccio hem
+alles vertelde. Hierover was de koning zeer verheugd, prees het meisje
+zeer en zeide, dat hij zich over zulk een waardige jonkvrouw wilde
+ontfermen en dat hij daarom namens hem naar haar toe ging en zeggen
+zou, dat hij haar stellig dien dag tegen den vesper zou bezoeken.
+
+Minuccio verheugd zulk een aangename tijding aan het meisje te brengen,
+ging onverwijld weg met zijn viool en vertelde háár alleen alles
+en zong daarna het lied met zijn vioolspel. Het meisje was hierover
+zoo verheugd, dat er dadelijk teekens van herstel verschenen en met
+verlangen zonder dat iemand in huis het wist, wachtte zij. De koning,
+die een zeer vrijgevig en goed man was, had er meermalen aan gedacht
+en daar hij het meisje en haar schoonheid zeer goed kende, kreeg hij
+nog meer medelijden en op het uur van den vesper te paard gestegen,
+deed hij of hij voor zijn genoegen uitreed en kwam aan het huis van
+den apotheker. Daar liet hij een zeer schoonen tuin voor zich openen,
+waarin hij afsteeg en na eenigen tijd Bernardo vroeg, hoe zijn dochter
+het maakte en of die al gehuwd was. Bernardo antwoordde: Heer, zij is
+nog niet gehuwd, maar zij was en is integendeel zeer ziek: het is waar,
+dat zij sinds vanmiddag verbazend hersteld is. De koning begreep wel,
+wat die verbetering beteekende en zeide: Het zou waarlijk jammer zijn,
+als zulk een mooi schepsel zoo spoedig van de wereld zou verdwijnen;
+wij zullen haar gaan bezoeken. Met slechts twee metgezellen en Bernardo
+begaf hij zich naar haar kamer en toen naderde hij het bed, waarop
+het meisje half opgerezen hem met verlangen verwachtte en sprak haar
+bij de hand nemend: Madonna, wat beteekent dat? Gij zijt jong en moest
+anderen troosten en laat u door het kwaad overwinnen. Wij verzoeken u,
+dat het u zal behagen uit liefde tot ons spoedig beter te worden. Toen
+het meisje zich de hand voelde drukken door hem, dien zij boven alles
+lief had en zij zich eenigszins schaamde, verheugde zij zich zoo,
+of zij in het Paradijs was en antwoordde: Mijn heer, de oorzaak van
+die ziekte is, dat ik mijn te zwakke krachten te zware lasten wilde
+doen dragen, van welke gij mij, dank zij u, spoedig genezen zult
+zien. Alleen de koning verstond de bedekte taal van de jonkvrouw en
+hij achtte er haar steeds meer om. In stilte vervloekte hij het lot,
+dat haar tot de dochter had gemaakt van zulk een man en nadat hij
+eenigen tijd bij haar gebleven was en haar had getroost,  ging hij
+weg. Deze menschlievendheid van den koning werd zeer geprezen en als
+een groote eer beschouwd voor den apotheker en zijn dochter en door
+de beste hoop gesteund was zij in weinige dagen genezen en schooner
+dan ooit. Maar toen zij hersteld was en de koning met de koningin had
+behandeld, welk loon hij haar voor die liefde moest geven, steeg hij
+eens te paard met velen van zijn baronnen, begaf zich naar het huis
+van den apotheker en in den tuin gegaan, liet hij dien roepen en zijn
+dochter. Ook de koningin kwam er met vele donna's en zij ontvingen
+het meisje wonder goed. Nadat de koning wat met de koningin gesproken
+had, riep hij Lisa en zei: Meisjelief, de liefde, die gij mij hebt
+toegedragen, heeft u groote achting bij ons verschaft en wij willen,
+dat gij uit liefde voor ons tevreden zult zijn. Wij schenken u de eer,
+dat gij, als gij huwt, nemen zult, dien wij u geven, altijd wel te
+verstaan, dat wij ons uw ridder noemen, zonder meer liefde van u te
+verlangen dan een enkelen kus. Het meisje, dat van schaamte geheel
+rood was geworden, stelde den koning tevreden en sprak met gedempte
+stem: Mijn heer, ik ben er zeker van, dat, indien men wist, dat ik
+verliefd op u was, de meeste menschen mij gek zouden verklaren,
+maar God, die alleen in de harten der stervelingen leest, weet,
+dat ik op het uur, dat gij voor het eerst mij bekoorde, besefte,
+dat gij de koning waart en ik de dochter van den apotheker Bernardo
+en dat het mij kwalijk paste naar zulk een hoogen rang den brand van
+mijn ziel te richten. Gij weet veel beter dan ik, dat niemand naar
+verplichte keus verliefd wordt, maar naar begeerte en welbehagen;
+tegen die wet verzetten zich mijn krachten en niet meer kunnend,
+beminde ik u, bemin ik u en zal ik u altijd beminnen. Het is waar,
+dat ik, sinds ik door liefde tot u bevangen werd, besloot van uw wil
+steeds den mijne te maken. Daarom zal ik niet slechts gaarne tot man
+nemen en lief hebben, dien het u behaagt mij te geven naar mijn eer
+en volgens mijn stand, maar indien gij zoudt zeggen, dat ik in de hel
+moest leven, zou het mij aangenaam zijn. U tot ridder te hebben, u
+die koning zijt, gij weet, hoeveel dit mij waard is, en daarom spreek
+ik daar niet meer over. En de kus, die gij vraagt van mijn liefde,
+zal u met toestemming van mevrouw de koningin gegeven worden. Voor
+zulk een goedheid als de uwe en die van mevrouw de koningin geve God
+u genade en loon, want ik kan het niet.
+
+Haar antwoord behaagde de koningin zeer en zij scheen haar even
+verstandig, als de koning gezegd had. De koning ontbood een jonkman,
+een arm ridder, Perdicone, en na hun ringen aan de vingers geplaatst
+te hebben huwde hij hem, die zich niet verzette, met Lisa. De koning
+en de koningin gaven hun behalve vele en dure juweelen, Ceffalu, en
+Calatabellotto (een kleine stad niet ver van de haven Sciacca), twee
+zeer goede en vruchtbare landgoederen en hij sprak: Dezen geven wij
+u als bruidschat; wat wij verder voor u zullen doen, zult gij later
+zien. En toen zei hij tot het meisje: Thans willen wij die vrucht
+van uw liefde hebben, die ons verschuldigd is; hij kuste haar het
+voorhoofd. Perdicone en de ouders van Lisa en zij zelf zeer gelukkig,
+maakten een blijde bruiloft.
+
+Naar hetgeen velen bevestigen, hield de koning de belofte aan het
+meisje gedaan, omdat hij zich, zoolang hij leefde, haar ridder noemde
+en nooit ging strijden, zonder dat hij de baanderol droeg, die hem
+door het meisje was gezonden. Aldus handelend worden de harten der
+onderdanen gewonnen, men geeft zich gelegenheid aldus goed te handelen
+en verwerft zich eeuwigen roem. Maar weinigen hebben daarheen thans den
+boog des geestes gespannen, daar de meeste heeren wreed en despotiek
+zijn geworden.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Sophronia geloovend de vrouw te zijn van Gisippos wordt die
+    van Titus Quintius Fulvius en gaat met hem naar Rome, waar
+    Gisippos zelf arm aankomt. Hij meent door Titus vergeten te
+    worden en beschuldigt zich zelf een man te hebben vermoord om
+    dan ter dood te worden gebracht. Titus herkent hem, verklaart,
+    dat hij de dader is om hem te redden, waarop de ware schuldige
+    zich zelf aanklaagt. Dan worden zij allen door Octavianus in
+    vrijheid gesteld en Titus geeft zijn zuster aan Gisippos tot
+    vrouw en deelt met hem al zijn goederen._
+
+
+Toen Pampinea ophield met spreken en ieder koning Peter al geprezen
+had, vooral de Ghibellijnsche, begon Filomena op bevel des konings
+aldus: Grootmoedige donna's. Wie weet niet, dat de koningen allerlei
+groote dingen kunnen doen, wanneer zij het willen en dat men van hen
+in het bijzonder eischt zich edelmoedig te toonen? Die dus doen kan,
+wat hij moet doen, doet goed. Maar men moet zich daarover minder
+verwonderen noch ze met den hoogsten lof prijzen zooals anderen, van
+wien het bij minder macht geëischt werd en die dit dan zouden doen. En
+als gij daarom zoo de daden der koningen hebt verheerlijkt, twijfel
+ik er niet aan, dat die van onze gelijken u nog meer moeten behagen,
+wanneer zij de daden der koningen evenaren of overtreffen. Daarom
+wil ik u de lofwaardige en grootmoedige daad vertellen van twee
+medeburgers en vrienden.
+
+In den tijd, dat Cesar Octavianus, toen nog niet Augustus genoemd,
+het Romeinsche Rijk regeerde als lid van het Triumviraat, leefde er in
+Rome een edelman Publius Quintius Fulvius, die een zoon van hem, Titus
+Quintius Fulvius, wonderbaar begaafd, naar Athene zond om philosophie
+te studeeren en hem zeer aanbeval bij een edel man Cremetes, zijn
+oudsten vriend. Deze hield Titus in diens eigen huis met diens zoon
+Gisippos en onder de leiding van een wijsgeer Aristippos. Titus en
+Gisippos moesten gelijkelijk door bemiddeling van Cremetes leeren. Daar
+de jongelieden samen omgingen, vonden zij elkaars gewoonten zoo gelijk,
+dat er een groote broederschap en vriendschap tusschen hen ontstond,
+die sinds slechts door den dood kon verbroken worden. Geen van hen
+had vreugde of rust, als zij niet weer samen waren. Zij hadden de
+studies begonnen en beiden met den hoogsten geest begaafd stegen
+naar de roemvolle hoogte der wijsbegeerte met gelijken tred en met
+wonderbaren lof en aldus hielden zij drie jaar vol tot het grootste
+genoegen van Cremetes, die ze beide als zijn zoons beschouwde. Op
+het einde van dezen tijd stierf Cremetes al oud; hierover droegen zij
+met gelijke smart rouw als over een vader en de vrienden en verwanten
+van Cremetes wisten hen niet over het gebeurde te troosten.
+
+Na eenige maanden waren de vrienden en verwanten van Gisippos bij hem,
+spoorden hem met Titus aan een vrouw te nemen en vonden voor hem een
+meisje van wonderbare schoonheid en van zeer edele ouders en burgeres
+van Athene, Sophronia, misschien vijftien jaar oud. Toen de tijd van
+de bruiloft naderde, verzocht Gisippos eens Titus om haar te komen
+zien, wat nog niet was geschied. Toen zij in haar huis waren en zij
+tusschen beide in zat, beschouwde Titus de schoonheid van de vrouw
+van zijn vriend zeer aandachtig en daar zij hem uitermate behaagde,
+werd hij, zonder het aan iemand te toonen zoo verliefd als ooit
+een minnaar ontgloeide voor een donna. Maar toen zij eenigen tijd
+samen waren geweest, vertrokken zij en gingen naar huis terug. Hier
+dacht Titus aan het bekoorlijke meisje en ontvlamde hoe langer hoe
+meer. Toen hij dit merkte, sprak hij voor zich na vele heete zuchten:
+Ach, uw ellendig leven, Titus! Waar en in wat stelt gij uw liefde en
+uw hoop? Of weet gij niet zoowel door de gastvrijheid van Cremetes
+en zijn huisgenooten als door de groote vriendschap tusschen u en
+Gisippos, wiens vrouw zij is, dat gij dit meisje moet eerbiedigen
+als een zuster? Wie bemint gij dan? Waartoe laat gij u vervoeren met
+uw bedriegelijke liefde? Waarheen met valsche hoop? Open de oogen des
+geestes en ken, o ellendige, u zelf; geef plaats aan de rede, beteugel
+de begeerte tot bijslaap, matig de ongezonde verlangens en richt uw
+gedachten op iets anders. Weersta van af het begin uw lust en overwin
+u zelf, terwijl gij den tijd hebt. Wat gij wilt, past niet; dat is niet
+eerlijk en zelfs wanneer gij zeker zijt te slagen in wat gij doen wilt
+(wat gij niet zijt), moet gij het vermijden en acht geven op wat de
+ware vriendschap van u eischt. Wat wilt gij dus doen, Titus? Laat de
+onpassende liefde varen, indien gij behoorlijk wilt handelen. En toen
+aan Sophronia denkend, tot het tegengestelde gezind, veroordeelde hij
+al het gesprokene en zeide: De wetten der liefde zijn van meer kracht
+dan alle anderen; zij breken niet slechts die der vriendschap maar
+zelfs de goddelijke. Hoeveel keeren heeft reeds de vader de dochter
+bemind, de broer de zuster, de schoonmoeder haar schoonzoon! Die
+dingen veel monsterachtiger dan dat de eene vriend de vrouw van den
+ander lief heeft, hadden al duizend maal plaats. Bovendien ben ik een
+jonkman en vooral de jeugd is onderworpen aan de liefdewetten. Wie
+dus aan Amor behaagt, bevalt mij. De eerbaarder dingen passen rijpere
+mannen; ik kan niets anders willen dan Amor. Haar schoonheid verdient
+door iedereen bemind te worden en indien ik het doe, die jong ben,
+wie zal mij dit terecht kunnen verwijten? Ik heb haar niet lief,
+omdat zij van Gisippos is, maar ik bemin haar zelfs, die ik, al
+behoorde zij aan wie ook, zou beminnen. Hier zondigt de fortuin,
+die haar eerder aan mijn vriend Gisippos heeft gegeven dan aan mij,
+en als zij bemind moet worden (wat zij door haar schoonheid verdient)
+moet Gisippos eerder tevreden zijn, als hij het weet, dat ik haar
+lief heb dan een ander. En op die wijze zichzelf bespottend, naar het
+tegengestelde en van het een naar het ander draaiend, bracht hij niet
+alleen dien dag maar ook den volgenden nacht door zoo, dat hij eet-
+en slaaplust had verloren en uit zwakte gedwongen was te gaan liggen.
+
+Gisippos, die hem meermalen vol gedachten en nu ziek zag, treurde
+daarover zeer en zonder een oogenblik van hem vandaan te gaan,
+deed hij zijn best hem te sterken en vroeg hem vaak en met aandrang
+de oorzaak van zijn gedachten en zijn ziekte. Maar nadat Titus hem
+meermalen met verzinsels had geantwoord en Gisippos dit had bemerkt,
+voelde hij zich toch gedwongen en antwoordde hem met klachten en
+zuchten aldus: Gisippos, als het aan de goden behaagd had, zou het
+mij aangenamer wezen dood te zijn dan te leven, als ik bedenk, dat
+het noodlot mij gebracht heeft tot een uiterste, waarin ik mijn deugd
+moest bewijzen en mij tot mijn groote schaamte overwonnen zie. Maar
+zeker verwacht ik spoedig het loon, dat ik verdien: den dood, die mij
+liever zal zijn dan het leven door de herinnering aan mijn lafheid,
+omdat ik aan u niet kan noch mag verbergen, wat ik u niet zonder
+groote schaamte openbaren zal. Hij bekende alles en beweerde, dat hij
+wetend, hoezeer hem dit niet paste, tot straf had willen sterven en
+geloofde, dat het spoedig zou gebeuren. Gisippos, die zijn tranen zag,
+bleef eenigen tijd in zich zelf gekeerd, alsof hij gelijk deze door
+de schoonheid van het jonge meisje maar kalmer bevangen was. Doch
+dadelijk bedacht hij, dat het leven van zijn vriend hem dierbaarder
+moest zijn dan Sophronia. Hij antwoordde, tot schreiens toe bewogen:
+Titus, indien gij niet zooveel behoefte hadt aan versterking, zou ik
+mij bij u over u zelf beklagen, daar gij onze vriendschap geschonden
+hebt door dien zeer ernstigen hartstocht zoo lang voor mij verborgen
+te houden. Want hoewel u die oneerbaar schijnt, moet men dien evenmin
+als de eerbare zaken voor een vriend verbergen, omdat wie behagen
+schept in de eerbare daden van een vriend, zijn best doet hem af te
+houden van de schandelijke, maar wij zullen dit nu laten varen en ik
+wil komen tot wat ik moet weten. Indien gij vurig Sophronia bemint,
+verwondert dit mij niet, omdat ik haar schoonheid en uw zielenadel
+ken, een feit, dat te meer een hartstocht kweekt, naarmate het
+voorwerp er van door meerdere uitnemendheid behaagt. Hoe meer gij
+Sophronia werkelijk bemint, des te meer beklaagt gij u ten onrechte
+over het noodlot, al uit gij u daar niet over, dat het haar mij heeft
+afgestaan. Want het schijnt u, dat gij haar eerbaar zoudt beminnen,
+als zij aan een ander had behoord. Maar indien gij verstandig zijt
+als gewoonlijk: aan wien zou de fortuin haar beter kunnen afstaan,
+opdat gij er haar dankbaar voor zoudt zijn? Wie het ook geweest ware,
+zou, hoe eerbaar uw liefde ook is, haar meer voor zich zelf hebben
+lief gehad dan voor u, wat gij van mij niet behoeft te vreezen. Alles
+heb ik u toevertrouwd; stond het er zoo mee, dat het niet anders kon,
+dan sou ik ook zoo handelen als de anderen, maar daar het nog niet
+zoo ver is, zoo dat ik haar nog tot de uwe kan maken, zal ik dit ook
+doen. Wat zou mijn vriendschap u waard zijn, als ik met eere haar
+niet de uwe liet worden? Sophronia is mijn verloofde en ik heb haar
+zeer lief en wacht met groote vreugde onze bruiloft af. Maar omdat gij
+gevoeliger zijt en met meer vuur zulk een dierbaar voorwerp verlangt
+dan ik, kunt gij er zeker van zijn, dat zij niet als mijn maar als
+uw vrouw in mijn kamer zal komen. Verjaag dus de neerslachtigheid,
+roep de verloren gezondheid terug en verheug u, dat van nu af aan uw
+verdiensten veel meer liefde waard zijn dan de mijnen.
+
+Toen Titus Gisippos zoo hoorde spreken, deed zooveel als de
+bedriegelijke hoop, die hij hem gaf, hem verheugde, de juiste reden
+hem zich schamen en hij vond, dat hoe grooter de edelmoedigheid
+van Gisippos was, het voor hem ongepaster was daarvan gebruik te
+maken. Hij antwoordde klagend aldus: Gisippos, uw grootmoedigheid
+en ware vriendschap toont mij klaar genoeg, wat ik moet doen. Zeus
+verhoede, dat ik ooit haar, die hij u als de waardigste gaf, aanneem en
+zoo hij gezien had, dat zij mij paste, zou niemand moeten gelooven,
+dat hij u haar had afgestaan. Maak dus verheugd van zijn keuze
+gebruik en laat mij in smart doen verteren, die hij mij--zooveel
+goeds onwaardig--bereid heeft. Mijn verdriet zal ik te boven komen
+en ik zal u dierbaarder zijn of het zal mij overwinnen en dan ben ik
+uit mijn lijden.
+
+Gisippos antwoordde: Titus, indien onze vriendschap mij zooveel
+vrijheid geeft, dat ik u dwingen kan tot mijn besluit, zal ik er nu
+ten volle van gebruik maken. En als gij niet goedschiks gehoorzaamt,
+zal ik met geweld, dat men ten goede voor een vriend moet gebruiken,
+Sophronia tot de uwe maken. Ik ken de macht der liefde en weet,
+dat zij vaak de minnenden tot een ongelukkig einde voerde en ik zie
+u daar zóó dichtbij, dat gij niet kunt teruggaan om de smarten te
+overwinnen, maar voortgaande u overwonnen zult zien, en ik zou weldra
+volgen. Want om zelf te leven is uw leven mij dierbaar. Sophronia wordt
+dus de uwe; want gij zoudt niet licht een andere vinden, die u meer zou
+behagen. Ik zou niet zoo vrijgevig zijn, als de vrouwen zoo zeldzaam en
+moeilijk te vinden waren als vrienden; ik wil haar eerder ruilen, niet
+verliezen,--wat ik haar aan u schenkend niet doe,--dan u verliezen.
+
+Als mijn beden iets op u vermogen, verzoek ik u, u van die smart te
+bevrijden en troost tegelijk u en mij en bereidt u er op voor met
+goede hoop die vreugde te genieten, welke uwe warme liefde van het
+beminde voorwerp verlangt.
+
+Daar Titus zich schaamde er in toe te stemmen, dat Sophronia zijn
+vrouw werd en nog weigerde, doch de liefde en de bemoedigingen van
+Gisippos hem deden weifelen, zeide hij: Kijk, Gisippos, ik weet
+niet, of ik mijn genoegen of het uwe zal doen, wanneer ik doe, wat
+gij mij vraagt. Maar omdat uw grootmoedigheid zoo is, dat zij mijn
+schaamte overwint, geef ik toe, maar wees er zeker van, dat ik het
+niet zal doen als een man, die hiermee meent alleen de beminde donna
+te ontvangen maar zijn leven. Mogen de Goden maken, dat ik u met eer
+en rijkdom kan toonen, hoe aangenaam mij dit is, dat gij jegens mij
+barmhartiger handelt dan ik zelf.
+
+Toen sprak Gisippos: Titus, wij moeten dezen weg inslaan: gelijk
+gij weet, is na den langen omgang van onze ouders, Sophronia mijn
+verloofde geworden en daarom als ik nu zeg, dat ik haar niet tot
+vrouw zou willen, zouden er groote twisten uit voortkomen. Als ik haar
+daardoor de uwe zag worden, zou ik daar niet om geven, maar ik vrees,
+als ik haar zoo laat gaan, dat haar ouders haar niet dadelijk aan een
+ander zouden geven en zeker niet aan u en zoo zoudt gij die verloren
+hebben, die ik niet zal hebben gewonnen. En daarom zal ik doorzetten,
+wat ik begonnen ben en als de mijne haar naar huis voeren en de
+bruiloft vieren. Daarna zult gij in 't geheim met haar als uw vrouw
+slapen. Dan zullen wij op het goede oogenblik de zaak bekend maken,
+wat, als het hun bevallen zal, zal lukken; zoo niet, dan zal het toch
+gebeurd zijn en moeten zij er in berusten. Die raad beviel aan Titus
+en na een groot feest bij nacht lieten de vrouwen de pasgehuwde in
+het bed van haar man achter.
+
+De kamer van Titus was naast die van Gisippos en men kon van de eene
+in de andere komen. Toen elk licht was uitgedaan en Gisippos stil naar
+Titus gegaan was, zeide hij, dat die met zijn donna zou slapen. Toen
+Titus dit zag, werd hij door schaamte overwonnen en weigerde, maar
+Gisippos, die zoowel met daden als met woorden tot alles bereid was,
+bracht hem er toe na een lang verzet. Toen hij in het bed lag,
+nam hij het meisje en haar liefkoozend vroeg hij haar heimelijk
+of zij zijn vrouw wilde zijn. Deze meenend, dat het Gisippos was,
+zeide van ja, waarop hij haar een schoonen en rijken ring aan den
+vinger stekend zeide: En ik wil uw echtgenoot zijn. Nadat aldus het
+huwelijk gesloten was, had hij een lang liefdegenot met haar, zonder
+dat zij het bemerkte, dat Titus naast haar lag. Toen het aldus met dit
+huwelijk stond, stierf Publius, Titus' vader, waardoor hem geschreven
+werd dadelijk naar Rome terug te keeren om zijn zaken waar te nemen
+en daarom besloot hij met Gisippos en Sophronia er heen te gaan. Hij
+kon dit niet doen zonder haar te toonen, hoe het met de zaak gesteld
+was. Zij riepen haar eens in een kamer en verklaarden haar alles en
+Titus verklaarde haar, wat er had plaats gehad. Zij zag verontwaardigd
+den een na den ander aan, weende en beklaagde zich over het bedrog
+van Gisippos en voor zij er verder een woord over sprak, ging zij naar
+haar vaders huis en vertelde haar ouders het bedrog van Gisippos. Dit
+was voor den vader van Sophronia zeer grievend en ook de oorzaak van
+grooten twist tusschen beider ouders. Ook Gisippos was kwaad met de
+families en ieder verklaarde hem niet alleen een berisping maar een
+zware kastijding waard. Maar hij beweerde een eerbare daad te hebben
+verricht en dat de ouders van Sophronia hem er dankbaar voor moesten
+zijn, daar hij haar beter dan aan zich zelf had uitgehuwd. Titus wist
+alles en verduurde het met groote ergernis. Daar hij het karakter van
+de Grieken kende, die veel rumoer maken, zoolang men draalt met hun
+te antwoorden, maar die dan nederig en kruiperig worden, meende hij,
+dat het niet goed was zonder antwoord hun praatjes te verdragen. Daar
+hij een romeinsch hart had en een atheenschen geest, liet hij onder
+een handig voorwendsel de ouders van Gisippos en Sophronia in een
+tempel komen en alleen door Gisippos vergezeld, sprak hij aldus tot
+de aanwezigen:
+
+Vele wijsgeeren gelooven, dat wat door de stervelingen gebeurt
+de beschikking en de voorzienigheid der onsterfelijke Goden is en
+daarom meenen zij, dat wat gebeurt of gebeuren zal, noodzakelijk is,
+hoewel er anderen zijn, die alleen die noodzakelijkheid aannemen,
+voor wat gebeurd is. Als men die verschillende meeningen met eenige
+aandacht beschouwt, zal men duidelijk zien, dat het afgeven op een
+zaak, die niet meer te keeren is, niets anders is dan zich wijzer
+te willen toonen dan de Goden, van welken wij moeten gelooven, dat
+zij met eeuwige rede en zonder eenige dwaling over ons en onze zaken
+beschikken en heerschen. Dus kunt gij licht begrijpen, welk een dwaze
+en domme aanmatiging het is hun werken te laken en ook hoedanige en
+welke ketenen zij verdienen, die zich hierin door hun vermetelheid
+laten meesleepen. Tot dezen behoort gij allen, indien het waar is,
+wat gij steeds zegt, omdat Sophronia mijn vrouw is geworden, terwijl
+gij haar aan Gisippos hadt gegeven niet in aanmerking nemend, dat
+in der eeuwigheid beschikt was, dat zij niet de zijne maar de mijne
+moest worden, wat gij nu pas weet. Maar omdat het spreken over de
+geheime voorzienigheid en bedoeling der goden voor velen moeilijk
+te begrijpen is, zal ik maar aannemen, dat zij zich om ons lot niet
+bekommeren en behaagt het mij tot de overwegingen der menschen af
+te dalen. Hiervan sprekend zal ik twee dingen moeten doen zeer tegen
+mijn gewoonten: het eerste mijzelf te prijzen, het tweede: anderen een
+weinig te laken of te verlagen. Maar omdat ik zoowel in het een als
+in het ander niet van de waarheid wil afwijken en de tegenwoordige
+aanleiding dit eischt, zal ik het toch doen. Uw klachten, meer door
+woede dan door redeneering ontstaan, en het voortdurend gemompel
+en rumoer schandvlekken, kwellen en schaden Gisippos, omdat hij mij
+die vrouw tot echtgenoote gaf, welke gij aan hem hadt willen geven,
+waarvoor ik vind, dat hij zeer te prijzen is, en wel hierom: ten
+eerste, omdat hij het uit vriendschap moest doen, ten tweede, omdat
+hij wijzer heeft gehandeld dan gij. Ik wil nu niet uiteenzetten, wat
+de heilige wetten van de vriendschap eischen, maar zal tevreden zijn u
+te herinneren, dat de band der vriendschap veel meer bindt dan die des
+bloeds, omdat wij vrienden hebben naar keuze en verwanten, naar het
+toeval ze ons geeft. Als Gisippos daarom mijn leven meer lief heeft
+dan uw welgezindheid, omdat ik zijn vriend ben, moet dat volstrekt
+niet verbazen. Maar laat ons tot de tweede reden komen, waarin ik
+u met nog meer nadruk moet aantoonen, dat hij wijzer is geweest dan
+gij zijt, hoewel gij niets van de voorzienigheid der Goden schijnt
+te weten en nog minder den invloed kent van de vriendschap. Ik zeg,
+dat uw verstand, uw raad en uw overleg Sophronia hadden gegeven aan
+Gisippos, een jonkman en wijsgeer; die van Gisippos gaven haar aan
+een jonkman en wijsgeer. Uw raad gaf haar een Athener en die van
+Gisippos aan een Romein, de uwe aan een rijken jongeling, die van
+Gisippos aan een zeer rijken, de uwe aan een jonkman, die haar niet
+alleen niet liefhad, maar haar nauwelijks kende, die van Gisippos
+aan een jonkman, die boven alle geluk en zijn eigen leven haar lief
+had. Opdat dit waar blijkt en daar dit meer te prijzen is dan wat
+gij hebt gedaan, beschouw daartoe punt voor punt. Dat ik jonkman en
+wijsgeer ben als Gisippos: mijn gelaat en mijn studies, zonder langer
+te praten, kunnen het bewijzen. Zijn en mijn leeftijd zijn dezelfden
+en met gelijken tred voortgaande studeerden wij. Het is waar, dat hij
+Athener is en ik Romein. Indien men over den roem van onze stad zou
+twisten, zal ik zeggen, dat ik van een vrije stad ben en hij van een
+schatplichtige; ik zal zeggen, dat ik van een stad ben: heerscheresse
+der gansche aarde en hij van eene aan de mijne gehoorzaam; ik zal
+zeggen, dat ik van een stad ben zeer beroemd door zijn wapenfeiten,
+zijn macht en zijn scholen, terwijl de zijne slechts op zijn scholen
+kan roemen. Behalve dat, hoewel gij mij hier ziet als een nederig
+leerling, ben ik niet geboren uit de heffe van het Romeinsche volk;
+mijn huizen en de openbare plaatsen van Rome zijn vol antieke beelden
+van mijn voorvaderen en men zou de romeinsche annalen op het romeinsche
+Capitool vol vinden van veel triumfen behaald door de Quintiië. De
+glorie van onzen naam is niet door ouderdom vervallen maar schittert
+er thans te meer door. Ik zwijg uit schaamte over mijn rijkdommen,
+als ik er acht op geef, dat de eerlijke armoede het oude en overgroote
+erfdeel was der edele burgers van Rome. Indien deze meening door
+het plebs geminacht en de rijkdom geprezen wordt, bezit ik dien
+niet als begeerig man maar als bemind door de fortuin. Ik weet wel,
+dat het u aangenaam was en moet zijn Gisippos tot verwant te hebben,
+maar ik moet u te Rome om geenerlei reden minder dierbaar zijn, als
+ik in aanmerking neem, dat gij daar in mij een zeer goed gastheer
+zult hebben, nuttig en zorgzaam en een machtig beschermer zoowel in
+openbare als in bijzondere aangelegenheden. Wie dan, die zijn begeerte
+ter zijde stelt en met reden beschouwt, zal uw besluiten meer prijzen
+dan dat van Gisippos? Zeker niemand. Sophronia is dus goed gehuwd
+met Titus Quintius Fulvius, een edel, oud en rijk burger van Rome en
+vriend van Gisippos; daarom, zoo gij er over treurt of klaagt, doet
+gij niet, wat gij doen moet, en weet gij niet, wat gij doet. Er zijn
+er misschien eenige, die zullen zeggen, dat zij er niet over klagen,
+dat Sophronia de vrouw is van Titus, maar te treuren over de wijze,
+waarop zij het geworden is, in 't geheim, steels, zonder dat een vriend
+of verwant er iets van wist. En dat is geen wonder, noch iets nieuws.
+
+Ik laat gaarne hen terzijde, die tegen den wil van hun vaders mannen
+hebben genomen en die hun minnaars ontvlucht zijn en die eerst
+vriendinnen, daarna vrouwen geweest zijn en die eerst hun huwelijk
+hebben doen kennen door hun zwangerschap en hun bevalling en daarna
+door hun mond en het noodzakelijk hebben gemaakt. Dat alles is niet
+gebeurd met Sophronia, maar zij is vrijwillig, verstandig en eerlijk
+door Gisippos aan Titus geschonken. Anderen ook zullen zeggen, dat
+het niet paste, dat hij haar aan deze uithuwde. Dit zijn dwaze en
+vrouwelijke klachten en uit weinig verstand voortgekomen. Is het
+dan iets nieuws, dat de fortuin thans verschillende wegen gebruikt
+en nieuwe middelen om de zaken tot bepaalde gevolgen te voeren? Wat
+heb ik er mee te maken of een schoenmaker eerder dan een wijsgeer met
+zijn oordeel over mijn zaken tot een goed einde beschikt heeft, in
+'t geheim of openlijk? Ik moet slechts oppassen, als de schoenmaker
+niet verstandig is, dat hij het niet weer doet en hem voor de gedane
+zaak bedanken. Als Gisippos Sophronia goed gehuwd heeft, is het klagen
+over de wijze van te werk gaan een overtollige dwaasheid. Indien
+gij niet op zijn verstand vertrouwt, pas dan op, dat hij niet weer
+zal trouwen en bedank hem er voor. Gij moet ook weten, dat ik niet
+zocht noch door list, noch door valschheid eenige smet te werpen op
+de eer en de waarde van uw bloed in de persoon van Sophronia en al
+heb ik haar in het geheim tot vrouw genomen, kwam ik niet als een
+dief deze haar maagdelijkheid ontnemen, noch wilde ik haar als een
+vijand oneerbaar bezitten en verwantschap met u weigeren. Maar hevig
+ontvlamd door haar begeerenswaardige schoonheid en haar deugd wist ik,
+dat, als ik haar op de wijze, die gij wilde, gevraagd had, ik haar,
+die zeer door u bemind wordt, uit vrees, dat ik haar naar Rome had
+geleid, niet had gekregen. Ik gebruikte dus een geheim middel en ik
+heb Gisippos doen toestemmen in mijn naam. Daarna, hoezeer ik haar
+vurig beminde, zocht ik niet als minnaar maar als man haar omhelzingen,
+omdat ik haar niet naderde, gelijk zij zelf kan getuigen, voor ik haar
+met den ring had getrouwd en met de vraag of zij mij tot man wilde,
+waarop zij toestemde. Indien het haar schijnt, dat zij bedrogen is,
+ben ik niet te berispen, maar zij, die mij niet vroeg, wie ik was. Dit
+is dus het groote kwaad, de groote zonde begaan door Gisippos als
+vriend en van mij als minnaar, dat Sophronia in stilte de vrouw van
+Titus Quintius is geworden; daarom verscheurt, dreigt en beleedigt
+gij hem. En wat zoudt gij doen, als hij haar aan een bedelaar, een
+landlooper, een slaaf had gegeven? Welke ketenen, welke kerkers, welke
+kruisen zouden dan voldoende zijn? Maar laten wij dit nu ter zijde:
+mijn vader stierf onverwachts en ik moet naar Rome terugkeeren. Omdat
+ik Sophronia wilde meenemen, heb ik u bekend, wat ik anders misschien
+u nog had verborgen. Dit zult gij, als gij verstandig zijt, met
+blijmoedigheid dragen, omdat ik, als ik u had willen bedriegen of
+beleedigen, haar als misleide had achtergelaten. Maar Zeus verhoede,
+dat in een romeinsche ziel ooit zulk een laagheid kan huizen. Sophronia
+is dus met goedvinden der Goden, door de kracht der menschelijke
+wetten, het lofwaardig verstand van mijn Gisippos en mijn liefdelist
+de mijne, wat gij, die u toevallig wijzer waant dan de Goden en de
+andere menschen, in mij op twee manieren veroordeelt.
+
+De eene is, dat gij Sophronia hier houdt, waartoe gij niet meer recht
+hebt dan ik wil toestaan; de andere: dat gij Gisippos als vijand
+behandelt, dien gij naar recht verplicht zijt. Ik wil u thans niet
+uiteenzetten, hoe dwaas gij daarmee handelt maar als vriend u raden,
+dat gij uw toorn laat varen en al uw haat en dat Sophronia mij wordt
+teruggegeven, opdat ik blijmoedig als uw bloedverwant vertrek en
+leef. Wees er zeker van, dat, of het gebeurde u behaagt of niet,
+indien gij anders hadt willen te werk gaan, ik Gisippos daaraan zou
+onttrekken en als ik te Rome kom, zal ik zeker haar terug hebben,
+die met recht de mijne is, en wat de verontwaardigde ziel van een
+Romein vermag, als die u steeds vijandig blijft, zal ik u--hoop
+ik--doen ondervinden. Toen Titus zoo gesproken had, stond hij met
+verstoord gezicht op, nam Gisippos bij de hand en toonde, dat het hem
+weinig kon schelen, hoevelen er ook in den tempel waren en ging het
+hoofd schuddend tot bedreiging er uit. Zij, die daar binnen bleven
+ten deele verschrikt door zijn laatste woorden, vonden eenstemmig,
+dat het beter was Titus tot familielid te hebben, omdat Gisippos het
+niet had willen wezen, dan Gisippos als verwant te hebben verloren en
+Titus tot vijand te krijgen. Zij gingen daarom weg, vonden Titus terug
+en keurden goed, dat Sophronia de zijne werd, hem tot familie te hebben
+en Gisippos tot goed vriend. Zij vierden samen een huiselijk feest,
+namen afscheid en gaven hem Sophronia terug. Zij maakte verstandig
+van den nood een deugd, richtte de liefde voor Gisippos spoedig
+naar Titus en ging met hem naar Rome, waar zij met groote eer werd
+ontvangen. Gisippos bleef in Athene bij allen weinig in tel en werd
+niet lang daarna door zekere stadskuiperijen met al de zijnen arm en
+ellendig uit zijn huis te Athene verjaagd en tot eeuwige ballingschap
+veroordeeld. Zoo zelfs als bedelaar ging Gisippos naar Rome om te
+zien, of Titus zich hem herinneren zou, en daar hij wist, dat die in
+den gunst van alle Romeinen stond, ging hij na gehoord te hebben,
+waar zijn huizen waren, daar afwachten tot Titus er kwam, waar hij
+zich voornam niet te spreken van zijn ellende maar zijn best deed
+zich hem te vertoonen, opdat Titus hem herkennen zou en roepen. Maar
+toen Titus voorbij ging en Gisippos geloofde, dat die hem gezien
+had en vermeden en zich herinnerde, wat hij voor hem had gedaan,
+vertrok hij verontwaardigd en wanhopig.
+
+Het was al nacht en hij nuchter, zonder geld, en zonder te weten,
+waarheen te gaan, bovenal verlangend te sterven kwam op een zeer
+eenzame plaats, waar hij een groote grot zag. Hij ging er in om te
+slapen; op den naakten bodem en slecht gekleed, sluimerde hij in,
+overwonnen door de langdurige smart. Hierheen kwamen 's morgens twee
+mannen, die op roof waren uitgegaan met hun buit. Er ontstond twist en
+de een doodde den ander en ging weg. Gisippos zag dit en vond hierin
+een middel tot zelfmoord. Hij bleef zoolang tot de politiemannen,
+die het feit al hadden vernomen, er kwamen en Gisippos woedend
+meenamen. Na een verhoor bekende hij het te hebben gedaan. Daarom
+werd door den praetor Marcus Varro bevolen, dat hij aan het kruis zou
+sterven, gelijk toen gewoonte was. Toevallig kwam Titus toen in het
+praetorium, die den ongelukkigen veroordeelde zag en de reden van het
+vonnis hoorde, hem herkende en zich verbaasde over zijn rampspoed en
+zijn komst aldaar. Hij verlangde zeer hem te helpen en zag er niets
+anders op dan zich zelf te beschuldigen, drong naar voren en riep:
+Marcus Varro, roep den armen man terug, dien gij veroordeeld hebt,
+want hij is onschuldig. Ik heb met genoeg schuld de Goden beleedigd
+door dengeen te vermoorden, die uw wachters vanmorgen vonden, dat ik ze
+nu niet met den dood van een onschuldige wil tarten. Varro verwonderde
+zich en betreurde het, dat het geheele praetorium het gehoord had
+en daar hij zich niet met eere aan de wetten kon onttrekken, liet
+hij Gisippos terugkeeren en sprak tot hem: Hoe waart gij zoo dwaas
+zonder door de pijnbank te zijn gedwongen te bekennen, wat gij nooit
+hebt gedaan en wat u het leven zou kosten? En nu komt deze man hier
+en zegt, dat hij het bedreef? Gisippos zag, dat dit Titus was en
+begreep wel, dat die het tot zijn redding had gedaan, dankbaar voor
+den hem bewezen dienst. Daarom zeide hij schreiend van aandoening:
+Varro, ik heb hem werkelijk gedood en het medelijden van Titus
+komt te laat om mij te redden. Titus van zijn kant sprak: Praetor,
+gelijk gij ziet, dit is een vreemde, die zonder wapens naast den doode
+aangetroffen werd en gij kunt zien, hoe zijn ellende hem reden geeft
+te willen sterven. Laat hem daarom vrij en straf mij, die het verdiend
+heb. Varro verwonderde zich over de standvastigheid van die twee en
+vermoedde al hun beider onschuld en toen hij dacht aan een middel tot
+vrijspraak, kwam daar een verloopen jonkman, Publius Ambustus, een
+bij alle Romeinen bekende dief, die het werkelijk gedaan had en wist,
+dat geen van beide schuldig was en hij werd daardoor zoo bewogen,
+dat hij voor Varro trad en zeide: Praetor, mijn misdaden voeren mij
+er toe dit pijnlijke vraagstuk op te lossen. Jupiter drijft mij aan
+om mijn misdaad te openbaren. Weet dan, dat geen van beide schuldig
+is. Ik ben werkelijk degeen, die gisteren bij den dageraad dien man
+doodde en dezen ongelukkige zag ik daar dóórslapen, terwijl ik den
+gemaakten buit deelde met hem, dien ik vermoordde. Het is niet noodig,
+dat ik Titus vrijspreek; zijn goede naam is overal bekend genoeg en
+ontlast hem voor mij van de straf, die de wetten opleggen.
+
+Reeds had Octavianus dit gehoord en hij liet alle drie bij zich
+komen. Hij liet de twee als onschuldig en de derde om hunnentwil
+vrij. Titus gaf Gisippos de hand en laakte hem zeer over zijn
+verlegenheid en zijn wantrouwen, betuigde hem groote vreugde en
+leidde hem naar huis, waar Sophronia met tranen van ontroering hem
+als een broeder ontving. Nadat hij wat hersteld was en verkleed en
+terug gekeerd in de dracht passend bij zijn deugd en adel, deelde
+hij met hem eerst elken rijkdom en bezitting en gaf hem daarna een
+jonge zuster Fulvia tot vrouw en sprak vervolgens: Gisippos, gij kunt
+naar verkiezing altijd bij mij blijven of met al het geschonkene naar
+Griekenland terugkeeren. Gisippos gedwongen aan den eenen kant door
+de ballingschap en aan den anderen door de vriendschap voor Titus,
+besloot Romein te worden. Sinds leefde hij langen tijd met zijn Fulvia
+en Titus met zijn Sophronia steeds in één huis gelukkig en werden
+zij zoo mogelijk nog meer bevriend. De vriendschap is dus een zeer
+heilige zaak en niet alleen bijzondere eerbied waard, maar eeuwige
+lof als de zeer wijze moeder van de grootmoedigheid en de eerbaarheid,
+als de zuster van de dankbaarheid en de weldadigheid, en de vijandin
+van haat en gierigheid, altijd zonder verzoek bereid voor anderen
+goed te handelen als voor zich zelf. Haar goddelijken invloed ziet
+men thans weinig bij twee menschen door de ellendige hebzucht en tot
+schande der stervelingen, die alleen op eigen belang lettend haar
+buiten de uiterste einden der aarde tot eeuwige ballingschap hebben
+gedoemd. Welke liefde, welke rijkdom, welke verwantschap dan deze
+zou de kracht hebben gehad de tranen en de zuchten van Titus zoo aan
+Gisippos te doen gevoelen, dat hij daarvoor zijn schoone en door hem
+beminde vrouw die van Titus liet worden? Welke wetten, bedreigingen,
+vrees hadden de jeugdige armen van Gisippos op eenzame en donkere
+plaatsen, in zijn eigen bed kunnen terughouden van de omhelzingen
+van het mooie meisje, misschien vaak daartoe uitnoodigend dan alleen
+deze? Welke grootheden, waardigheden, voordeden zouden Gisippos
+er toe gebracht hebben er niet om te geven zijn ouders en die van
+Sophronia te verliezen, onverschillig te zijn voor de schandelijke
+praatjes van het gepeupel zich niet te bekommeren om spot en hoon om
+den vriend te bevredigen dan alleen deze? En van den anderen kant:
+wie zou Titus zonder eenig overleg (daar hij met eere doen kon of
+hij niets zag) geheel bereid hebben gemaakt zich zelf den dood aan te
+doen om Gisippos van het kruis te halen, wat hij zich zelf oplaadde,
+dan deze? Wie zou Titus zonder eenige aarzeling zich hebben doen
+beijveren zijn zuster aan Gisippos af te staan, die hij zeer arm en
+in de uiterste ellende zag dan deze? Laten de menschen dus maar een
+menigte bloedverwanten, veel broeders en kinderen verlangen en met
+hun geld hun dienaren vermeerderen en er niet op letten, hoe elk
+van dezen bij het minste eigen gevaar meer vrees hebben dan ijver
+bij groote onheilen van vader, broeder of heer om die te beschermen,
+terwijl men juist het tegengestelde ziet bij een vriend.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Saladin vermomd als koopman wordt ontvangen door messer
+    Torello, die een Kruistocht medemaakt. Messer Torello stelt
+    voor zijn vrouw een termijn om weer te mogen huwen. Hij wordt
+    gevangen genomen en door den Sultan opgemerkt als valkenier. De
+    Sultan herkent hem en wordt herkend en ontvangt hem zeer
+    goed. Messer Torello wordt ziek en wordt door tooverkunst
+    in één nacht naar Pavia overgebracht op de bruiloft, welke
+    men voor zijn hertrouwde vrouw maakte, door haar herkend en
+    keert met haar naar huis terug._
+
+
+Fiametta eindigde en de grootmoedige dankbaarheid van Titus werd door
+allen gelijkelijk geprezen, toen de koning de laatste vertelling
+bewarend voor Dioneo aldus begon te spreken: Begeerenswaardige
+donna's. Filomena sprak over de vriendschap de waarheid en met
+recht beklaagde zij zich aan het einde, dat die zoo weinig door de
+stervelingen gewaardeerd wordt. En als wij hier waren om de gebreken
+der wereld te verbeteren of toch ze te laken, zou ik met langer
+gesprek haar woorden vervolgen, maar omdat ons doel een ander is,
+viel het mij in u met een vrij lange geschiedenis, maar toch aardig,
+een grootmoedigheid van Saladin te verhalen, opdat gij daaruit zult
+hooren, dat, zoo men niet de gansche vriendschap van iemand door onze
+ondeugden kan winnen, men althans er genoegen in kan hebben een dienst
+te bewijzen, hopend, dat--hoe ook--daaruit een belooning volgen zal.
+
+Ten tijde van keizer Frederik den Eerste ondernam men een algemeenen
+kruistocht om het Heilige Land te veroveren. Saladin, een zeer
+waardig heerscher en toen Sultan van Babylon [191], die daar al van
+te voren iets van hoorde, nam zich voor zelf de toebereidselen er van
+te aanschouwen om beter gereed te staan. Hij regelde al zijn zaken in
+Egypte, gaf voor een pelgrimstocht te doen en begaf zich met twee van
+zijn grootste en wijste mannen en slechts drie dienaren als koopman
+vermomd op weg. Zij zwierven door vele christelijke landen en door
+Lombardije rijdend om de bergen over te gaan, ontmoetten zij op weg
+van Milaan naar Pavia een edelman, messer Torello d'Istria van Pavia,
+die met zijn knechten, honden en valken zich naar zijn landgoed begaf
+aan den Tessino. Zoodra Torello ze zag, begreep hij, dat zij edellieden
+en vreemden waren en wenschte hij ze te onthalen. Toen Saladin aan een
+van zijn dienaren vroeg, hoever Pavia nog af was en of hij er bijtijds
+kon binnenkomen, liet Torello den knecht niet antwoorden, maar hij zelf
+sprak: Heeren, gij kunt Pavia niet bijtijds binnentreden. Dan, vroeg
+Saladin, behage het u ons te wijzen, waar wij het best verblijven,
+omdat wij vreemdelingen zijn. Torello sprak: Dat zal ik gaarne doen;
+ik was juist op het punt een der mijnen in de buurt van Pavia te
+sturen. Ik zal hem u meegeven en hij zal u leiden naar een plaats,
+waar gij zeer goed kunt verblijven. Hij gelastte de verstandigste van
+zijn onderhoorigen, wat hij te doen had en zond hem met dezen weg. Hij
+ging naar zijn landgoed en liet snel een goed avondmaal gereed maken
+en de tafels in zijn tuin zetten en daarna wachtte hij ze aan de
+deur. De knecht sprak met de edellieden over verschillende dingen en
+voerde ze langs bepaalde wegen om naar het landgoed van zijn heer,
+zonder dat zij het merkten. Toen Torello hen zag, ging hij ze te
+voet tegemoet en sprak lachend: Heeren, wees allen welkom. Saladin,
+die zeer hoffelijk was, bemerkte, dat deze ridder er aan twijfelde,
+dat hij de uitnoodiging niet zou hebben aangenomen, als hij dit gedaan
+had, toen hij hem op weg aantrof, en hij ze met overleg naar zijn
+huis geleid had, opdat ze niet konden weigeren den avond met hem door
+te brengen en den groet beantwoordend, sprak hij: Messer, indien men
+zich kon beklagen over de hoffelijkheid van de menschen, moesten wij
+het over u doen, die, daargelaten, dat gij ons belet hebt onzen weg
+te vervolgen, ons gedwongen hebt, en die, terwijl uw welwillendheid
+voor ons slechts een groet waard was, zoo hoffelijk waart. De wijze
+en welsprekende ridder antwoordde: Heeren, wat gij van ons ontvangt,
+zal bij hetgeen voor u passen zou, naar uw uiterlijk te oordeelen,
+een povere ontvangst worden, maar werkelijk buiten Pavia zoudt gij
+het nergens goed treffen en daarom moge het u niet hinderen, dat gij
+wat zijt omgeloopen om wat meer geriefelijkheid te hebben.
+
+Zoo sprekend hadden zijn bedienden de reizigers omringd, die afgestegen
+waren en voerden de paarden weg en Torello leidde de drie edellieden
+naar hun kamer, waar hij ze de laarzen liet uittrekken en verfrisschen
+met zeer jongen wijn. Hij hield ze in aangename gesprekken tot het
+maal. Saladin en zijn metgezellen en alle bedienden kenden Latijn,
+zoodat ze elkaar zeer goed verstonden en het scheen aan hun allen,
+dat die ridder de aardigste en beleefdste man was en beter praatte dan
+wie ze ook kenden. Messer Torello schenen zij edele mannen en veel
+meer dan hij eerst had gedacht, waarom hij het in stilte betreurde,
+dat hij ze niet met gezelschap en een statiger gastmaal dien avond kon
+onthalen. Daarom wilde hij dit den volgenden morgen herstellen en na
+een van zijn bedienden gezegd te hebben, wat hij doen wilde, zond hij
+hem naar zijn vrouw, die zeer verstandig en grootmoedig was, te Pavia,
+bij wie men de poorten nooit sloot. Daarna leidde hij de edellieden in
+den tuin en vroeg ze hoffelijk, wie zij waren. Saladin antwoordde: Wij
+zijn cyprische kooplieden en gaan voor onze zaken naar Parijs. Torello
+ging voort: Mocht het God behagen, dat onze streek zulke edellieden
+voortbracht, als Cyprus kooplieden oplevert. En toen men hierna over
+meer had gesproken, werd het tijd om te avondmalen. Hij noodigde ze
+uit het maal eer aan te doen. Toen de tafel was opgeheven, zag Torello
+spoedig, dat zij moede waren en liet ze in zeer schoone bedden slapen.
+
+De knecht deed de boodschap te Pavia aan de donna, die niet met
+vrouwelijke maar met koninklijke ziel dadelijk een groot aantal
+vrienden en dienaren van Torello liet roepen, alles voor een grootsch
+gastmaal liet gereed maken en bij toortslicht vele der edelste
+burgers liet uitnoodigen. Ze liet lakens halen en zijden stoffen en
+eekhoren-vellen en daarmee alles opsieren. Bij den dageraad stonden
+de edellieden op, waarna Torello te paard steeg. Hij liet zijn valken
+komen, leidde ze naar een naburig moeras en liet hun zien, hoe ze
+vlogen. Maar toen Saladin iemand verlangde, die hem naar Pavia en naar
+de beste herberg zou leiden, zeide Torello: Dat doe ik, daar ik er heen
+moet. Zij waren daarmee tevreden en gingen tegelijk met hem op reis en
+toen het al drie uur was en zij bij de stad waren gekomen en meenden,
+dat zij naar de beste herberg waren gegaan, bereikten zij het huis van
+Torello, waar wel vijftig van de edelste burgers waren om de ridders
+te ontvangen, die dadelijk hun toomen en paarden omringden. Saladin
+en zijn gezellen begrepen al te wel, wat dit beteekende en zeiden:
+Messer Torello, dat hebben wij niet gevraagd; gij hebt den vorigen
+nacht genoeg gedaan en meer dan wij verlangden. Hij antwoordde:
+Heeren, wat gisteravond gedaan werd, weet ik, is meer te danken aan
+het toeval dan aan u, zoodat gij noodzakelijk in mijn klein buiten
+moest komen. Wat dat van morgen betreft, ben ik aan u verplicht en
+met mij al die edele burgers, die u omringen, aan wien gij, als het
+u beleefd schijnt, kunt weigeren met u te ontbijten.
+
+Saladin en zijn metgezellen werden overreed, stegen af en werden  door
+de edellieden ontvangen, en naar de kamers geleid, die zeer rijk voor
+hen waren versierd. Nadat zij hun reisgewaad hadden afgelegd en zich
+wat hadden verfrischt, kwamen zij in de zaal, waar alles prachtig
+gereed was gemaakt.
+
+Toen het water voor de handen was aangereikt en men zich aan tafel
+had gezet, werden zij rijkelijk met vele spijzen bediend, zoodat,
+als de keizer er gekomen was, men hem niet meer eer had kunnen
+bewijzen. En hoewel Saladin en zijn metgezellen groote heeren waren
+en gewoon groote dingen te zien, verwonderden zij zich toch zeer en
+het scheen hun des te fraaier, daar zij wisten, dat de ridder een
+burger was en geen vorst. Toen men na den eten over andere dingen wat
+gesproken had, gingen de edellieden van Pavia, daar het zeer warm was,
+naar Torello's wensch wat rusten en hij bleef met hun drieën achter en
+trad met hen in een kamer, opdat alles wat hem dierbaar was, door hen
+gezien werd en liet daarom zijn waardige vrouw roepen. Deze groot en
+schoon van gestalte en rijk gekleed trad tusschen haar twee zoontjes,
+die engeltjes geleken, op hen toe en groette ze bekoorlijk. Zij stonden
+op en ontvingen haar met eerbied en na haar tusschen zich geplaatst te
+hebben vleiden zij haar zeer met haar twee zoontjes. Maar toen zij met
+hen een aangenaam gesprek had aangeknoopt en Torello een oogenblik
+was heengegaan, vroeg zij lieftallig, waar zij vandaan kwamen en
+heengingen. Zij antwoordden daarop als aan Torello. Toen sprak de
+donna met blij gelaat: Nu zie ik, dat vrouwelijk doorzicht nuttig
+kan zijn en daarom bid ik u, dat gij mij de bijzondere gunst bewijst
+deze kleine gift niet te weigeren noch dit kwalijk te nemen, dat ik
+die liet komen, maar omdat de donna's naar hun kleinen geest kleine
+geschenken geven moet gij hierbij meer letten op de goede gezindheid
+dan op de hoeveelheid. Zij liet voor hen twee paar gewaden komen, het
+een geborduurd met zijde en het andere met eekhoornvel niet passend
+voor burgers of kooplieden maar voor ridders en drie rokken van taf en
+linnen en zeide: Neem die, ik heb u gekleed met de gewaden van mijn
+heer. Wanneer gij er acht op geeft, dat gij ver van uw vrouwen zijt
+en op de lengte van de gemaakte reis en op die, welke gij nog maken
+moet en dat de kooplieden zindelijke en gemakzuchtige menschen zijn,
+zullen zij u van nut wezen, hoewel ze weinig waarde hebben.
+
+De edellieden verwonderden zich en bemerkten, dat Torello in geen
+enkel opzicht zijn hoffelijkheid jegens hen wilde verwaarloozen en
+zij twijfelden er aan, terwijl zij de voornaamheid van de koopvrouw
+zagen, dat Torello hen niet kende. Maar toch antwoordde een van hen:
+Madonna, dat zijn prachtige kleederen en dat is niet licht aan te
+nemen, indien uw beden er ons niet toe dwongen. Daarna keerde messer
+Torello terug en de donna beval ze Gode aan en vertrok en liet hun
+bedienden ook van dergelijke gewaden voorzien. Torello verzocht hen
+met veel aandrang, dat zij dien ganschen dag bij hem bleven. Daarom na
+te hebben geslapen en in hun gewaden gekleed gingen zij met hem wat
+door de stad rijden en toen het uur van het avondmaal gekomen was,
+aten zij met voorname dischgenooten zeer overvloedig. Toen het tijd
+was, gingen zij rusten en bij dageraad stonden zij op en vonden in
+plaats van hun vermoeide knollen drie zware en goede ridderpaarden
+en ook nieuwe en sterke dieren voor hun knechten. Saladin keerde
+zich hierbij tot zijn metgezellen en sprak: Ik zweer bij Allah, dat
+ik nooit een beschaafder, hoffelijker en voorkomender man gezien heb
+als deze en als de christelijke koningen zoo vorstelijk zijn als deze
+ridderlijk is, zal de sultan van Babylon niet hoeven te verwachten,
+dat een hunner, nog minder zoovelen als er zijn, hem zullen aanvallen
+om niet te spreken van hen, die zich gereed maken. Maar wetend, dat
+hij tevergeefs zijn geschenken zou weigeren, bedankten zij daarvoor
+zeer beleefd en stegen te paard. Messer Torello begeleidde hen een
+heel eind en hoezeer het scheiden van Torello Saladin moeite kostte,
+zooveel vriendschap had hij voor hem opgevat, toch gedwongen voort
+te gaan, verzocht die hem terug te keeren. Deze, hoe hard het hem ook
+viel te scheiden, zeide: Heeren, ik wil het doen, omdat het u behaagt,
+maar dit zeg ik u: ik weet niet, wie gij zijt, noch wil ik er meer
+van weten, dan gij verkiest; maar wie gij ook zijt, gij zult mij
+geen oogenblik doen gelooven, dat gij kooplieden zijt en ik beveel u
+Gode aan. Saladin, die reeds van alle bedienden van Torello afscheid
+had genomen, antwoordde hem: Messer, het zal nog kunnen voorkomen,
+dat wij u onze koopwaar kunnen toonen, waardoor wij uw geloof zullen
+bevestigen en ga met God.
+
+Saladin en zijn metgezellen vertrokken met het vaste voornemen, dat
+als zijn leven gespaard bleef en de oorlog, dien hij verwachtte, niet
+zijn val zou zijn, niet minder eer te bewijzen aan messer Torello
+dan deze hem had gedaan: en hij sprak veel van hem en zijn vrouw
+en prees alles steeds meer. Toen hij het geheele Westen met groote
+inspanning was doorgetrokken en in zee was gestoken, ging hij met
+zijn metgezellen terug naar Alexandrië en maakte zich geheel ingelicht
+tot de verdediging gereed. Messer Torello keerde naar Pavia terug en
+in lang nadenken wie die drie konden wezen; maar hij kwam daar niet
+achter. Toen de tijd voor den Kruistocht gekomen was en overal groote
+toebereidselen gemaakt werden, wilde messer Torello ondanks de beden
+en tranen van zijn donna beslist heengaan en toen alles klaar was om
+op te stijgen, zeide hij haar, die hij ten zeerste liefhad: Donna,
+gelijk gij ziet, ga ik bij die kruisvaart mee tot eer van mijn persoon
+en tot heil van mijn ziel; ik beveel u onze zaken aan en onze eer en
+daar ik zeker ben van het heengaan maar door duizend gevallen, die zich
+kunnen voordoen heelemaal niet zeker van den terugkeer, wil ik, dat
+gij mij een groote gunst bewijst: Wat er ook gebeure, zoolang gij geen
+tijdingen hebt omtrent mijn leven, dat gij één jaar en één maand en één
+dag op mij zult wachten, te beginnen van af heden, mijn vertrek. De
+donna, die zeer schreide, antwoordde: Messer Torello, ik weet niet,
+hoe ik de smart zal verduren, waarin gij mij achterlaat, maar zoo
+mijn leven sterker is dan deze en U het tegendeel mocht overkomen,
+leef en sterf in de zekerheid, dat ik als vrouw van messer Torello en
+van zijn nagedachtenis zal leven en sterven. Hierop antwoordde hij:
+Vrouw, ik ben er zeker van, dat, voor zoover het van u afhangt, wat
+gij belooft, gebeuren zal, maar gij zijt een jonge vrouw en schoon
+en van voorname familie en uw deugd is groot en overal bekend: daarom
+twijfel ik niet, dat vele voorname en edele mannen, als er niets van
+mij gehoord wordt, u zullen vragen aan uw familie. Gij zult u tegen
+hun aanzoeken, hoezeer gij ook wilt, niet kunnen verzetten en door
+geweld zult gij hun wil moeten doen. Dit is de reden, waarom ik u dien
+termijn en geen grooteren stel. De donna sprak: Ik zal doen, wat ik zal
+kunnen en wanneer ik toch iets anders zou moeten doen, zal ik u zeker
+gehoorzamen. Ik bid God, dat gij binnen dien termijn terugkeert. De
+donna omhelsde schreiend Torello; zij trok een ring van den vinger,
+gaf hem dien en sprak: Indien ik sterf, zoo ik u niet terugzie,
+denk dan aan mij, als gij dien zien zult. Hij nam dien aan, steeg
+te paard en na allen vaarwel gezegd te hebben, ging hij op reis. Te
+Genua ging hij met zijn gezelschap op een galei en kwam spoedig
+te Acre en vereenigde zich met het andere leger van de Christenen,
+waarin dadelijk een zware, besmettelijke ziekte uitbrak. Intusschen,
+of het de krijgskunst of de kans van Saladin was, het overschot der
+Christenen daaraan ontsnapt werd door hem gevangen genomen en in vele
+steden verdeeld en gekerkerd. Ook messer Torello werd te Alexandrië
+in de gevangenis gezet. Daar men hem niet kende en hij vreesde zich
+te doen kennen, begon hij door noodzakelijkheid gedwongen vogels te
+fokken, waarin hij een groot meester werd en daardoor de aandacht
+trok van Saladin. Deze liet hem daarom vrij en hield hem als zijn
+valkenier. Messer Torello, die niet anders dan de christen van
+Saladin genoemd werd, die hem niet herkende, noch de Sultan hem,
+had zijn gedachten in Pavia en had meermalen beproefd te vluchten,
+maar het was hem nooit gelukt Toen eenige Genueezen als gezanten
+bij den Sultan kwamen om verscheidene medeburgers los te koopen en
+vertrekken moesten, schreef hij in een brief aan zijn vrouw, dat hij
+leefde en zoo spoedig mogelijk bij haar zou terugkeeren en dat zij
+hem zou verwachten. Hij bad vurig een der gezanten, dien hij kende,
+dat hij zou zorgen dien in handen te stellen van den abt van San
+Pietro di Ciel d'oro, die zijn oom was. Eens sprak Saladin hem over
+zijn vogels; Torello glimlachte en maakte een beweging met zijn mond,
+die Saladin, toen hij te Pavia was, meermalen had opgemerkt. Daardoor
+keek hij hem strak aan en hij herinnerde zich Torello. Hij staakte
+dit gesprek en zei: Zeg mij, Christen, uit welk land van het Westen
+zijt gij? Mijnheer, zeide Torello, ik ben Lombardiëer uit de stad
+Pavia, een arm man en van lagen stand. Toen Saladin dit hoorde,
+haast zeker van datgene, waaraan hij twijfelde, zeide hij verheugd
+in zich zelf: God heeft mij de gelegenheid gegeven hem te toonen,
+hoe aangenaam zijn hoffelijkheid mij was en zonder meer liet hij
+al zijn kleeren in een kamer brengen, voerde hem er in en sprak:
+Kijk, christen, of er onder die gewaden geen is, dat gij ooit hebt
+gezien. Torello zag die, welke zijn vrouw aan Saladin had geschonken,
+maar dacht, dat die het niet konden wezen en antwoordde: Mijnheer,
+ik ken er geen van; het is wel waar, dat die twee op rokken gelijken,
+waarmee ik drie kooplieden, die bij mij verblijf hielden, gekleed
+heb. Toen kon Saladin zich niet meer houden, omhelsde hem innig
+en sprak: Gij zijt messer Torel d'Istria en ik ben een van de drie
+kooplieden, aan wien uw donna die rokken heeft gegeven en nu is het
+tijd om u zekerheid te geven omtrent mijn koopwaar, gelijk ik u bij
+mijn vertrek zeide, dat gebeuren kon. Torello verheugde zich zeer en
+schaamde zich. Hij was blij hem te gast te hebben gehad en verlegen,
+omdat hij hem armelijk ontvangen had. Saladin sprak: Messer Torello,
+omdat God u hier gezonden heeft, denk, dat ik niet meer hier de heer
+ben maar gij. Na te samen een groot feest te hebben gevierd, deed
+hij hem koninklijk kleeden en na hem voor al zijn groote baronnen te
+hebben gebracht en veel tot zijn lof te hebben gezegd, beval hij, dat
+elk zijn gunst op prijs zou stellen en dat hij even geëerd zou zijn als
+hij zelf. Dit deed van toen af iedereen, maar veel meer dan de anderen
+de twee heeren, die Saladin's metgezellen in zijn huis waren geweest.
+
+De grootte van de plotselinge glorie, waarin Torello zich bevond,
+deed hem een weinig de dingen uit Lombardije vergeten, vooral omdat
+hij vast hoopte, dat zijn brieven zijn oom zouden bereiken. In het
+kamp, waar het leger der Christenen, op den dag, dat zij door Saladin
+gevangen werden genomen, zich bevond, was een provençaalsch ridder van
+weinig beteekenis gestorven, die messer Torello de Dignes heette. Daar
+Torello d'Istria door het heele leger om zijn adel bekend was, hoorde
+ieder zeggen: messer Torello is dood en geloofde, dat het Torello
+d'Istria was en zijn gevangenneming hield de bedrogenen in dien
+waan. Vele Italianen, waaronder er verscheiden durfden beweren, dat
+ze hem dood gezien hadden, gingen met die tijding terug en beweerden
+zelfs, dat ze bij de begrafenis geweest waren. Toen zijn familie dit
+wist, was dit de oorzaak van zeer groote en onnoemelijke droefheid,
+niet alleen bij deze maar bij al zijn kennissen. Groot was de rouw
+en treurigheid van zijn vrouw, die eenige maanden voortdurend in
+tranen doorbracht en toen zij wat minder begon te treuren en door
+vele voorname mannen van Lombardije gevraagd werd, drongen haar
+broeders bij haar aan te hertrouwen. Zij weigerde vaak met groot
+geklaag, maar ten slotte gedwongen volgde zij het verlangen van
+haar familie met inachtneming van de voorwaarde, die zij aan Torello
+beloofd had. Omstreeks acht dagen voor haar huwelijk, zag Torello te
+Alexandrië een man, die hij met de Genueesche gezanten op de galei had
+zien stijgen, die naar Genua ging. Hij liep op hem toe en vroeg hem,
+hoe de reis geweest was en wanneer zij te Genua waren aangekomen. Hij
+sprak tot hem: Mijnheer, ik hoorde te Creta, dat de galei een slechte
+reis deed. In de buurt van Sicilië verhief zich een gevaarlijke storm,
+die haar op de zandbanken van Barbarije deed stooten. Geen levende
+ziel ontkwam en twee van mijn broeders kwamen om. Torello geloofde
+deze woorden en herinnerde zich, dat de termijn binnen kort eindigen
+zou en daar hij dacht, dat zijn toestand te Pavia niet bekend was,
+achtte hij het zeker, dat zijn vrouw hertrouwd zou zijn. Hij verloor
+van verdriet zijn eetlust, legde zich te bed en wilde sterven. Saladin
+hoorde dit en vernam na ernstig aandringen zijn smart en ziekte,
+en laakte, dat hij dit niet eerder gezegd had. Hij smeekte hem beter
+te worden bewerend, dat hij dan zou beproeven hem op den bepaalden
+termijn naar Pavia te voeren. Torello geloofde hem en daar hij vaak
+had gehoord, dat dit meermalen was gebeurd, begon hij aan te sterken
+en bij Saladin op spoed aan te dringen. Saladin gelastte aan een
+toovenaar, dat die een weg zou vinden om Torello in één nacht op een
+bed naar Pavia te vervoeren. Hij antwoordde, dat dit zou gebeuren,
+maar dat hij in diepen slaap moest zijn. Toen dit geregeld was, ging
+Saladin tot Torello terug en daar hij hem geheel bereid vond op den
+bepaalden datum in Pavia te zijn of, als dit niet kon, te sterven,
+sprak hij: Messer Torello, als gij uw vrouw innig lief hebt en gij
+er niet aan twijfelt, dat zij de vrouw van anderen wordt, weet God,
+dat ik u geenszins zou laken, omdat zij van alle donna's, die ik ooit
+zag, degene is, die in gewoonten, manieren en wijze van optreden,
+daargelaten haar schoonheid, slechts een vergankelijke bloem, mij
+het meest van allen te loven en beminnenswaardig schijnt. Het zou
+mij zeer aangenaam zijn, omdat de fortuin u hierheen zond, dat wij
+zullen leven als heeren, gelijk wij tijdens mijne regeering geleefd
+zouden hebben. Omdat God het niet toe stond, toen het in u opkwam te
+sterven of naar Pavia te gaan voor den gestelden termijn, verlangde
+ik zeer tijdig te weten met welke eer, grootheid en het gevolg, dat
+uw deugd verdient, ik u naar uw huis moest laten voeren. Dit is mij
+niet gegund, maar daar gij verlangt er spoedig te zijn, zal ik u er
+toch heen zenden. Torello antwoordde: Mijn heer, zonder uw woorden
+hebben uw daden mij genoeg uw welwillendheid getoond, die ik niet
+in zoo hooge mate verdiende en ik zal gerust leven en sterven. Maar
+omdat ik die keus deed, bid ik u om dit spoedig te doen, want het is
+morgen de laatste dag, waarop ik verwacht wordt. Saladin antwoordde,
+dat hij er voor zou zorgen en den volgenden dag liet Saladin in
+een groote zaal een rein, schoon en rijk bed van matrassen opmaken,
+allen naar hun gewoonte van fluweel en goudlaken. Hij liet er een
+pronkdeken op leggen bewerkt met ornamenten van zeer groote parels
+en met zeer kostbare steenen, die in het Westen zeer hoog geschat
+worden en twee oorkussens, gelijk daarbij vereischt wordt.
+
+Toen beval hij Torello, die herstelde, een gewaad aan te doen
+op saraceensche manier, het rijkste en het mooiste, wat ooit door
+iemand gezien was en plaatste hem op het hoofd een van zijn grootste
+tulbanden. Het was al laat, toen Saladin zich met velen van zijn
+baronnen in die kamer begaf. Hij ging naast hem zitten en sprak
+bedroefd: Messer Torello, het uur van scheiden nadert en omdat ik
+u niet kan vergezellen noch laten begeleiden, nu de weg het niet
+toestaat, neem ik hier afscheid van u. Voordat ik u dus bij Allah
+aanbeveel, bid ik u bij onze vriendschap, dat gij aan mij denkt en
+indien het mogelijk is, voordat onze leeftijd vervuld is, dat gij,
+als gij uw zaken in Lombardije geregeld hebt, tenminste één keer mij
+komt opzoeken, opdat ik dan verheugd de leemte kan aanvullen, die ik
+thans moet verdragen. Gij moet geen bezwaar maken mij brieven te sturen
+en mij alles te vragen, wat gij wenscht, en wat ik voor u liever doen
+zal dan voor wie ook. Torello kon zijn tranen niet weerhouden en door
+dezen belemmerd, antwoordde hij, dat hij onmogelijk zijn weldaden en
+zijn waarde zou vergeten en dat hij zou doen, wat hij hem aanbeval,
+mits hem de tijd daartoe verleend werd. Saladin omhelsde hem innig
+en zeide met vele tranen: _Ga met God_ en ging de kamer uit; al de
+andere baronnen namen daarop afscheid van hem en gingen met Saladin in
+die zaal, waar het bed geplaatst was. Daar de toovenaar het oogenblik
+van vertrek afwachtte en het bespoedigde, kwam er een dokter met een
+drank. Hij gaf hem dien als versterking en kort daarop sliep hij
+in. Zoo werd hij op bevel van Saladin in zijn fraai bed vervoerd,
+waarop hij een kostbaren krans plaatste en kenmerkte dien zoo, dat
+men later wel begrijpen kon, dat deze door Saladin aan de vrouw van
+Torello was gezonden. Daarop deed hij aan den vinger van Torello
+een ring, waarin een robijn gezet was, glanzend als een toorts van
+haast onschatbare waarde. Vervolgens liet hij hem een degen aangorden,
+waarvan het beslag niet licht te schatten was en hij liet hem bovendien
+een halsketen om hangen van nooit geziene parels met andere kostbare
+juweelen en aan beide zijden liet hij twee zeer groote bekkens vol
+dubloenen plaatsen en vele parelsnoeren, ringen en gordels en andere
+zaken, wat lang zou zijn om te vertellen.
+
+Hierop kuste hij Torello opnieuw en beval den toovenaar zich te
+haasten, opdat dadelijk in tegenwoordigheid van Saladin het bed
+met den geheelen messer Torello werd weggevoerd en hij bleef met
+zijn baronnen over hem spreken. Reeds was Torello in de kerk van
+San Piero in Ciel d'oro van Pavia neergedaald met al de genoemde
+juweelen en sieraden en sliep hij nog, toen de vroegmis luidde, de
+koster met een licht in de kerk kwam en dadelijk het kostbare bed
+zag en niet alleen verwonderd was, maar zeer bang vluchtte. De abt
+en de monniken zagen dit, verbaasden zich en vroegen hem de reden
+daarvan. De koster vertelde het. O, sprak de abt, je bent toch geen
+kind meer en niet in een vreemde kerk, dat je zoo gauw moet schrikken;
+laten we gaan kijken wie boe! boe! tegen je geroepen heeft. De abt
+en de monniken staken meer lichten aan en allen zagen in de kerk
+dit wonderbare en rijke bed en den ridder en terwijl ze aarzelend
+en schroomvallig zonder vlak bij het bed te komen de edele steenen
+beschouwden, richtte, toen de kracht van den drank uitgewerkt had,
+messer Torello zich op met een grooten zucht. Zoodra de monniken hem
+zagen, vluchtten de abt met hun allen verschrikt en schreeuwden zij:
+_God helpe ons!_ Messer Torello opende de oogen en zag duidelijk,
+dat hij was, waar Saladin het verlangd had. Hij ging zitten, zag met
+aandacht om zich heen en hoezeer hij vroeger al de vrijgevigheid van
+Saladin gekend had, scheen die hem nu nog grooter. Niettemin zonder
+zich verder te bewegen riep hij den abt en verzocht hem niet bang te
+zijn, omdat hij Torello, zijn neef, was. De abt werd toen nog banger,
+daar hij hem verscheidene maanden dood waande, maar na eenigen tijd
+werd hij gerust gesteld, maakte het teeken des kruises en ging naar hem
+toe. Torel sprak: Mijn vader, waarom zijt gij bang? Ik leef Goddank
+en ben van over zee teruggekeerd. De abt, hoewel Torello een langen
+baard droeg en op zijn Arabisch gekleed was, herkende hem spoedig en
+geheel bedaard, nam hij hem bij de hand en sprak: Mijn zoon, gij zijt
+behouden teruggekeerd; verbaas u niet over onze vrees, omdat er hier
+niemand is, die niet vast gelooft, dat gij dood zijt en dat madonna
+Adalieta, uw vrouw, overreed door de bedreigingen van haar ouders en
+tegen haar wil hertrouwd is en van morgen naar haar nieuwen man zal
+gaan; de bruiloft is gereed. Torello, door de abt en de monniken zeer
+goed ontvangen, smeekte van zijn terugkeer niet te spreken, totdat
+hij zijn taak zou volbracht hebben. Nadat hij de rijke juweelen in
+veiligheid had laten brengen, vertelde hij alles aan den abt. Deze
+was verheugd over zijn fortuin, en zij dankten samen God. Torel sprak:
+Voor zij mijn terugkeer weet, wil ik haar houding bij die bruiloft zien
+en hoewel het geen gebruik is, dat geestelijken naar zulk een gastmaal
+gaan, wil ik, dat gij mij vermomt om er samen te komen. De abt vond
+dit goed en toen het dag werd, vroeg hij aan den nieuwen echtgenoot
+verlof om met een ambtsbroeder op de bruiloft te zijn, wat den pas
+gehuwden zeer aanstond. Op het etensuur gingen zij naar diens huis door
+ieder met verbazing beschouwd, maar hij werd door niemand herkend en
+de abt vertelde aan allen, dat hij een Saraceen was door den Sultan
+naar den koning van Frankrijk gezonden als ambassadeur. Torello werd
+dus aan tafel geplaatst vlak tegenover zijn vrouw. Zij keek hem aan,
+hoewel zij hem niet herkende, want de groote baard en het ongewone
+gewaad en het vaste geloof, dat hij dood was, beletten dit. Toen
+Torello wilde beproeven of zij zich hem herinnerde, deed hij den
+ring van zijn vinger, dien de donna hem bij zijn vertrek gegeven had,
+liet een jongen knecht roepen, die hem vroeger diende en zeide: Zeg
+namens mij aan de jonge vrouw, dat het in mijn land de gewoonte is,
+wanneer een vreemdeling gelijk ik hier eet aan het gastmaal van een
+jonggehuwde vrouw ten teeken van goedkeuring, dat zij hem haar beker
+geeft vol met wijn, waarvan, nadat de vreemdeling heeft gedronken,
+zooveel hij lust en hij die weer heeft toegedekt, de vrouw de rest
+drinkt. De jonkman deed de boodschap aan de donna, die welgemanierd
+en verstandig hem voor een groot edelman hield en wilde toonen, dat
+zijn komst haar aangenaam was. Zij liet een grooten, vergulden beker
+schoonmaken en vullen en naar den ridder brengen. Torello, die haar
+ring in den mond had gestopt, liet dien bij het drinken er in vallen,
+dekte den beker weer toe en stuurde dien aan de donna. Deze nam hem
+aan, opdat zij zijn gewoonte volgde, maakte hem open, zette dien
+aan den mond, zag den ring en zonder iets te zeggen bezag zij hem
+even. Zij herkende dien, greep dezen, tuurde hem star aan, herkende
+hem, werd als dol, wierp de tafel voor haar omver en schreeuwde: Dit
+is mijn heer, dit is werkelijk messer Torello! Zij liep naar de tafel,
+waaraan hij zat zonder te letten op de lakens of wat er op stond, wierp
+zich aan zijn hals, omarmde hem innig en men kon haar niet scheiden,
+wat men ook zeide of deed, voor messer Torello had gezegd, dat zij
+tot zich zelf zou komen, omdat er nog tijd genoeg was tot onmhelzen.
+
+Nadat zij zich hersteld had, maar de heele bruiloft in de war kwam en
+men ten deele blijder was dan ooit, omdat men zulk een edelman herwon,
+bleef, toen hij er om vroeg, ieder stil. Toen vertelde Torello alles
+en zeide, dat het den edelman, die zijn vrouw had gehuwd, niet moest
+mishagen, dat hij haar weer tot zich nam. De nieuwe echtgenoot,
+hoewel verlegen, antwoordde grootmoedig en als vriend, dat hij met
+zijn eigendom mocht doen, wat hij wilde. De donna gaf den krans en
+den ring aan den nieuwen echtgenoot terug, deed zich dien uit den
+beker aan en zette zich den krans op gezonden door Saladin en van
+daar gingen zij met bruiloftspraal naar het huis van messer Torello
+en daar bekeken hem al de troostelooze vrienden, verwanten en burgers
+als een wonder en hielden een lang en vroolijk feest. Messer Torello
+maakte hem, die de kosten van de bruiloft had gedragen van zijn
+dure juweelen deelgenoot en ook den abt en vele anderen. Door vele
+berichten verwittigde hij Saladin van zijn gelukkigen terugkeer,
+bleef zijn vriend en dienaar en leefde sinds met zijn donna vele
+jaren en hoffelijk voor anderen. Dat was het einde van de ongelukken
+van messer Torello en die van zijn dierbare vrouw en het loon van hun
+beleefdheid. Velen doen hun best zoo te handelen, die, hoewel zij de
+middelen hebben, het zóó slecht doen, dat zij hun grootmoedigheid
+voor meer verkoopen dan die waard is. Als er daarom voor hen geen
+loon op volgt, moeten zij er zich niet over verwonderen.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _De markies van Saluzzo door de verzoeken van zijn leenmannen
+    gedwongen tot trouwen, neemt naar vrije keus de dochter
+    van een dorper. Hij krijgt twee zonen, die hij schijnbaar
+    laat dooden. Daarna voorgevend zijn vrouw niet meer lief te
+    hebben en een andere te begeeren, doet hij zijn eigen dochter
+    terugkeeren of die zijn tweede vrouw wordt, na de moeder in
+    haar hema te hebben weggejaagd. Wanneer hij haar in alles
+    toegevend ziet, doet hij haar terugkeeren, hem dierbaarder
+    dan ooit, toont haar de volwassen zonen, eert haar en doet
+    haar eeren als markgravin._
+
+
+Toen het lange verhaal van den koning geëindigd was, zeide Dioneo
+lachend: De goede man, die de rechte staart wou laten neerhalen
+van het spook [192] zou geen twee oortjes gegeven hebben voor al
+de lofuitingen van u voor messer Torello. Daar hij alleen nog had
+te spreken, begon hij: Mijn lieve donna's. Naar het mij schijnt,
+is deze dag gewijd aan een koning, sultans en meer lieden van dien
+rang en opdat ik niet afwijk, wil ik u van een markgraaf verhalen:
+geen grootmoedige daad maar een buitengewone beestachtigheid, hoewel
+er voor hem ten slotte goeds uit voort kwam. Toch raad ik niemand
+hem te volgen, want het is jammer, dat het zoo voor hem eindigde.
+
+Lang geleden was onder de markgraven van Saluzzo de doorluchtigste van
+hun huis een jonkman, Gualtieri, die ongetrouwd zijn tijd doorbracht
+met de valkenvangst, de jacht en niet aan het huwelijk dacht, waarom
+hij zeer wijs verdiende genoemd te worden. Zijn leenmannen beviel dit
+niet en zij verzochten hen een vrouw te nemen, opdat hij niet zonder
+erfgenaam bleef en zij niet zonder heer. Zij boden zich aan er een
+van zulk een waarde te zoeken en van zulk bloed, dat hij goede hoop
+mocht koesteren en zeer tevreden zou zijn. Gualtieri antwoordde:
+Mijn vrienden. Gij dwingt mij tot iets, wat ik mij voorgenomen had
+nooit te doen, daar het moeielijk is er een te vinden, die zich in
+mijn gewoonten schikt en groot de overvloed van het tegendeel en hard
+het leven van hem, wiens vrouw bij hem niet past. En uw geloof, dat
+gij uit de manieren van den vader en moeder de dochters kunt kennen,
+waardoor gij mij er een wilt geven, die mij bevalt, is een dwaasheid,
+omdat ik niet weet, waar gij de vaders zoudt hebben kunnen kennen of
+de geheimen van hun moeders; hoe het ook zij, ook als men ze kent,
+zijn toch dikwijls de dochters aan de ouders ongelijk. Maar, omdat
+gij mij in ketenen wilt boeien, heb ik er vrede mee. En opdat ik er
+mij niet over zal hebben te beklagen, als er kwaad voor mij uit voort
+komt, zal ik haar zelf zoeken en wie ik ook kies, als zij door u niet
+als donna geëerd wordt, zult gij tot uw groote schade ondervinden,
+hoe gevaarlijk het was mij tot een huwelijk te dwingen. De waardige
+mannen zeiden, dat zij tevreden waren, mits hij zich maar een vrouw
+koos. De manieren van een arm meisje uit een dorp dicht bij zijn
+kasteel, hadden Gualtieri zeer behaagd en daar zij hem zeer mooi
+scheen, dacht hij, dat hij met haar een gelukkig leven kon leiden en
+vroeg haar ten huwelijk. Hierna liet Gualtieri al zijn vrienden uit
+den omtrek bijeenkomen en sprak tot hen: Mijn vrienden, het behaagde
+u, dat ik een vrouw nam meer om u dan uit eigen beweging. Gij weet,
+dat gij mij hebt beloofd de donna te eeren, wie ik ook nemen zou. De
+tijd is gekomen, dat ik mijn belofte aan u en gij die aan mij moet
+nakomen. Ik heb een meisje gevonden hier heel dicht bij, dat ik als
+vrouw binnen enkele dagen naar huis leid. Denk er dus aan, dat het
+bruiloftsfeest schoon wordt en haar eervol te ontvangen, opdat ik over
+u zoo tevreden kan zijn als gij over mij. De goede lieden antwoordden
+verheugd, dat zij, wie het ook was, haar in alles als gebiedster
+zouden eeren. Hierna maakten zij en ook Gualtieri zich gereed voor
+een groot bruiloftsfeest. Vrienden en verwanten en groote edellieden
+en anderen uit den omtrek werden uitgenoodigd. Hij liet verscheidene
+rijke gewaden maken naar het model van een jonge vrouw, die hem gelijk
+van maat scheen met zijn meisje, en ook bestelde hij gordels, een ring,
+een fraaien krans en verder al wat voor een bruid vereischt wordt.
+
+Op den bruiloftsdag steeg Gualtieri op de helft van het derde uur te
+paard en sprak tot iedereen, die gekomen was om hem eer aan te doen:
+Heeren, het is tijd de bruid te halen. Hij begaf zich met allen naar
+het dorp en toen zij het huis van den vader van het meisje bereikt
+hadden, ontmoetten zij haar met water van de fontein in grooten haast
+terugkeerende. Toen Gualtieri haar ontwaarde, riep hij haar bij haar
+naam Griselda en vroeg, waar haar vader was. Zij antwoordde bedeesd:
+Mijnheer, hij is in huis. Gualtieri steeg af en na iedereen bevolen
+te hebben op hem te wachten, trad hij in de arme hut, waar hij haar
+vader Giannucole vond en sprak: Ik ben gekomen om Griselda te huwen,
+maar eerst wil ik in haar bijzijn iets van u weten. Ik vroeg haar of
+zij altijd, als ik haar tot vrouw genomen heb, haar best zou doen
+te behagen en over niets kwaad zou worden en gehoorzaam zou zijn,
+hetgeen zij alles toestemde. Toen leidde Gualtieri haar bij de hand
+naar buiten en in tegenwoordigheid van het geheele gevolg liet hij haar
+naakt uitkleeden, en na de bestelde gewaden te hebben laten komen,
+liet hij haar snel kleeden en schoeien en op de nog losse haren een
+krans zetten. Toen iedereen zich verwonderde, sprak hij: Heeren,
+dit is degene, die ik tot vrouw begeerde, en tot haar, die bloosde
+en verward was: Griselda, wilt gij mij tot man? Zij antwoordde: Mijn
+heer, ja. Hij zeide: En ik wil u tot vrouw; en in aller bijzijn huwde
+hij haar. Hij liet haar op een sierpaard stijgen en eervol begeleid
+voerde hij haar naar huis. Daar was de bruiloft schoon en groot en
+het feest niet minder dan alsof hij de dochter van den koning van
+Frankrijk genomen had. Het scheen, dat de jonggehuwde met de kleeren
+ook van ziel en gewoonten veranderde. Zij was schoon van gestalte en
+gelaat, even voorkomend, lieftallig en welgemanierd als mooi, niet
+als een dochter van Giannucole en een herderin, maar van een edel
+heer, waarmee zij al haar kennissen verbaasde. Bovendien was zij zoo
+gehoorzaam en gedienstig aan den echtgenoot, dat hij zich voor den
+best beloonden man ter wereld hield en evenzoo was zij tegen zijn
+onderhoorigen zoo genadig en welwillend, dat ieder haar beminde en
+eerde en haar welzijn, gezondheid en voorspoed wenschte. Zij zeiden,
+dat Gualtieri wijs had gehandeld als weinigen en de scherpzinnigste
+man ter wereld was, daar niemand anders haar hooge deugd verborgen
+onder haar arme kleeren en haar dorpsgewoonten had bespeurd. Kortom
+zij wist niet slechts in haar markgraafschap maar overal weldra zoo
+te handelen, dat zij over haar goedheid deed spreken en het tegendeel
+deed beweren, indien men iets gezegd had tegen haar man, toen hij haar
+trouwde. Zij leefde niet lang met Gualtieri of zij werd ernstig ziek
+en beviel van een dochter, waarover Gualtieri zeer verheugd was. Maar
+kort daarop kreeg hij een nieuwe gedachte en wel om haar lijdzaamheid
+aan een onverdragelijke proef te onderwerpen. Hij toonde zich toornig
+en zeide, dat zijn vazallen zeer ontevreden waren met haar lage afkomst
+en zij treurig waren, dat zij een dochter had gekregen en niets deden
+dan mompelen. Toen de donna dit hoorde, zeide zij zonder van gelaat
+te veranderen of van goed voornemen bij iedere daad: Mijn heer, doe
+met mij, wat gij gelooft dat uw eer en vrede is, want ik zal mij met
+alles vergenoegen, omdat ik weet, dat ik minder ben dan zij en dat
+ik de rang niet waardig ben, waartoe gij mij door uw hoffelijkheid
+gebracht hebt. Dit antwoord was Gualtieri zeer aangenaam, omdat
+zij volstrekt niet trotsch was geworden, nadat hij haar gezegd had,
+dat zijn leenmannen haar dochter niet mochten lijden. Hij gaf aan
+een zijner knechten bevelen, zond haar die en deze sprak met zeer
+treurig gelaat: Madonna, als ik niet wil sterven, moet ik dat doen,
+wat mijn heer mij beveelt. Hij heeft mij bevolen uw kind te nemen en
+dat ik ... meer zeide hij niet. De donna begreep, dat hem bevolen
+was het te dooden. Zij nam het uit de wieg, kuste en zegende het,
+hoewel zij groot hartzeer gevoelde en zonder een spier te vertrekken
+legde zij het in de armen van den knecht en sprak: Zie, doe geheel,
+wat uw en mijn heer u heeft opgedragen, maar zorg, dat de wilde dieren
+en vogels het niet verslinden, of het moet u bevolen zijn. De knecht
+nam het meisje mee en vertelde aan Gualtieri, verwonderd over haar
+standvastigheid, wat de donna gezegd had. Hij zond hem naar Bologna
+naar een bloedverwant, die zonder ooit te zeggen, wie het meisje was,
+het met zorg grootbracht.
+
+Toen werd de donna op nieuw ziek en beviel van een zoon, die Gualtieri
+zeer dierbaar was. Maar daar het hem niet genoeg was, wat hij gedaan
+had, trof hij de donna nog pijnlijker en met geveinsden toorn zeide
+hij haar eens: Donna, nu gij een knaap hebt gekregen, heb ik het
+niet met de mijnen kunnen uithouden, zoo hard verwijten zij mij, dat
+een kleinzoon van Giannucole na mij hun heer moet worden, zoodat ik,
+indien ik niet verjaagd wil worden, een andere vrouw moet nemen. De
+donna antwoordde lijdzaam niet anders dan: Mijnheer, bekommer u niet om
+mij, daar niets mij dierbaar is dan uw wil. Kort daarop zond Gualtieri
+op dezelfde wijze zijn zoon weg, deed ook of hij die had laten dooden,
+doch stuurde hem om hem op te voeden naar Bologna. De donna zweeg weer,
+waarover Gualtieri zich zeer verwonderde en in zich zelf beweerde hij,
+dat geen andere had kunnen doen als zij. En als hij niet gezien had,
+dat zij verzot op haar kinderen was, had hij ondersteld, dat zij
+om hen niet gaf, maar hij wist, dat zij gewoon was verstandig te
+handelen. Zijn onderhoorigen, denkend, dat hij zijn kinderen had laten
+ombrengen, spraken veel kwaad van hem, noemden hem wreed en hadden veel
+medelijden met haar. Zij zeide tot de donna's niets meer dan, dat haar
+alleen hetzelfde behaagde als hun vader. Toen reeds vele jaren voorbij
+gegaan waren sinds de geboorte van haar dochter en het Gualtieri tijd
+scheen de uiterste proef te nemen met haar lijdzaamheid, zeide hij,
+dat hij Griselda niet meer tot vrouw wenschte, dat hij slecht en
+lichtzinnig had gehandeld door haar te nemen en dat hij daarom van
+den Paus verlof wilde erlangen voor een andere, waarover hij door vele
+goede mannen gelaakt werd. Hierop antwoordde hij alleen, dat het hem
+aanstond. Toen de donna duchtte naar het huis van haar vader terug
+te keeren en misschien weer de schapen te moeten hoeden en hem met
+een andere vrouw te zien, wien zij slechts goed had gedaan, had zij
+in stilte zeer groot verdriet. Maar toch gelijk zij de andere slagen
+van het lot verdroeg, besloot zij met strak gelaat ook dit te verduren.
+
+Kort daarop liet Gualtieri valsche brieven van Rome komen en liet aan
+zijn leenmannen zien, dat de Paus hem verlof gaf een andere vrouw te
+nemen. Daarom riep hij haar tot zich en sprak: Vrouw, door dispensatie,
+mij vanwege den Paus verleend, kan ik een andere vrouw nemen; omdat
+mijn voorvaderen groote heeren en edellieden in deze streken waren
+en de uwen altijd dorpers, wil ik u niet langer tot vrouw. Keer
+naar het huis van Giannucole terug met uw bruidschat en dan zal ik
+een andere hierheen voeren. De donna, die dit niet zonder groote
+spanning aanhoorde, weerhield tegen de natuur der vrouwen haar tranen
+en sprak: Mijn heer, ik heb altijd geweten, dat mijn lage afkomst
+volstrekt niet met uw adel overeenstemde en wat ik met u geweest ben,
+erkende ik altijd door God en door u mij te zijn gegeven. Het behaagt
+u dit terug te nemen en dus aan mij dit terug te geven. Zie hier uw
+trouwring. Gij beveelt mij u de bruidschat terug te geven. Daarvoor
+hebt gij niet noodig mij te betalen met geld of vee, omdat ik niet
+vergeet, dat gij mij naakt hebt genomen. En indien gij het eerbaar
+oordeelt, dat dit lichaam, waarin ik uw kinderen heb gedragen, door
+allen gezien wordt, zal ik naakt heengaan, maar ik bid u, dat gij
+in ruil voor mijn maagdelijkheid, die ik hier bracht en niet meenam,
+mij tenminste een enkel hemd geeft buiten de bruidschat, die ik niet
+kan wegvoeren. Gualtieri, die meer lust had om te huilen dan in iets
+anders, zeide toch met hard gelaat: Gij krijgt er een. De aanwezigen
+baden hem, dat hij haar een gewaad gaf, opdat men niet zou zien, dat
+zij, meer dan dertien jaar zijn vrouw, zoo arm en zoo schandelijk zijn
+kasteel verliet, maar te vergeefs. De donna, die allen Gode aanbeval,
+keerde in een hemd, barrevoets en zonder hoofddeksel tot haar vader
+terug onder tranen en klachten van alle aanwezigen. Giannucole (die
+nooit had kunnen gelooven, dat Gualtieri zijn dochter werkelijk als
+vrouw hield en dit elken dag verwachtte) had de kleeren bewaard,
+die zij had uitgedaan op den morgen, dat Gualtieri haar trouwde. Hij
+ontving haar en kleedde haar weer aan. Zij wijdde zich weer aan de
+kleine zorgen voor zijn huis en verdroeg met sterke ziel den wreeden
+aanval van het vijandige lot.
+
+Hierop berichtte Gualtieri aan de zijnen, dat hij een dochter had
+genomen van de graven van Panago en terwijl hij groote toebereidselen
+maakte voor de bruiloft, ontbood hij Griselda en zeide haar: Ik breng
+deze donna, die ik pas heb genomen en wil, dat zij van het begin af
+aan geëerd wordt. Gij weet, dat ik in huis geen vrouwen heb, die de
+kamers weten in te richten noch wat voor zulk een feest vereischt
+wordt. Daarom moet gij, die dit alles kent, dit doen. Noodig uit, wie
+u goeddunkt en ontvang ze, of gij hier meesteres zijt. Dan kunt gij na
+de bruiloft naar huis terugkeeren. Hoewel elk woord een messteek was
+in het hart van Griselda, die van de liefde voor hem niet zoo licht
+had kunnen afstand doen als van de fortuin, antwoordde zij: Mijn heer,
+ik ben geheel bereid. Zij ging met haar kleeren van grof en dik laken
+van Romagna door dat huis, waar zij kort te voren in haar hemd uit
+was gegaan, begon de kamers te reinigen en te ordenen, behangsels en
+tapijten in de zalen te brengen, de keuken in orde te maken en zich
+met alles bezig te houden, alsof zij een dienstmeisje was. Na aan
+Gualtieri te hebben medegedeeld, dat zij al de edelvrouwen uit den
+omtrek uitnoodigde, wachtte zij het feest af. Toen de bruiloftsdag
+aanbrak, ontving zij, hoewel zij zeer armelijke kleeren aan had, met
+een voorname geest en houding al de dames en met blij gelaat. Gualtieri
+had zijn kinderen met zorg te Bologna laten opvoeden bij zijn verwante,
+die gehuwd was in de familie der graven van Panago. Zijn dochter
+was al twaalf jaar oud en de schoonste, die men ooit had gezien en
+zijn zoon was zes jaar. Hij verzocht den verwant te Bologna met de
+kinderen naar Saluzzo te komen en een fraai en voornaam gezelschap
+mee te brengen en allen te zeggen, dat hij het meisje meebracht als
+zijn vrouw zonder aan iemand te openbaren, wie zij was. De edelman,
+die handelde gelijk de markgraaf het verlangde, ging op reis en kwam
+kort na het etensuur te Saluzzo, met de dochter en haar broeder en
+met een nobel geleide, waar hij al de boeren en vele andere buren uit
+den omtrek vond, die de nieuwe bruid van Gualtieri verwachtten. Toen
+zij door de donna's ontvangen was en in de zaal gekomen, waar de
+tafels waren, trad Griselda haar blijmoedig tegemoet en sprak:
+Madonna, wees welkom. De edelvrouwen (die vaak, maar vergeefs,
+Gualtieri hadden verzocht, dat Griselda in een kamer zou blijven
+of dat hij haar een van haar vroegere gewaden leende, opdat zij zoo
+niet voor de vreemdelingen zou verschijnen) werden aan tafel gezet
+en bediend. Het meisje werd door iedereen bekeken en ieder zeide,
+dat Gualtieri een goeden ruil had gedaan, en met de anderen prees
+Griselda haar zeer en ook haar broeder. Gualtieri, dien het scheen,
+dat hij alles gezien had, wat hij van de lijdzaamheid van zijn vrouw
+begeerde en dat zij in 't geheel niet door de nieuwe gebeurtenissen
+veranderde en zeker was, dat dit niet voortkwam uit domheid, vond
+het tijd haar van die bitterheid te bevrijden, welke hij meende, dat
+zij onder een onbewogen gelaat verborgen hield. Nadat hij haar dus
+had laten komen, zeide hij in aller bijzijn glimlachend: Hoe lijkt
+u onze bruid! Mijn heer, antwoordde Griselda, zij komt mij zeer goed
+voor en als zij zoo wijs is als mooi--want dat geloof ik--twijfel ik
+niet, dat gij met haar bepaald als de gelukkigste ridder ter wereld
+zult leven. Maar zoo ik kan, bid ik u, dat gij haar niet de smarten
+veroorzaakt als de andere, vroeger de uwe, want ik geloof, dat zij
+die nauwelijks kan verdragen, zoowel omdat zij een jong meisje is,
+als omdat zij beter en voornamer is opgevoed, terwijl de andere
+van jongs af voortdurend hard moest werken. Gualtieri, die zag, dat
+zij die bepaald zijn vrouw waande en toch niet ongunstiger sprak,
+zette haar naast zich en zeide: Griselda, het is thans tijd, dat gij
+de vruchten plukt van uw langdurige lijdzaamheid en dat zij, die mij
+vroeger wreed en onrechtvaardig en dom hebben genoemd, weten, dat ik
+dit deed met een voorop gezet doel. Ik wilde u leeren vrouw te zijn en
+hun de hunne leeren kiezen en te behouden en mij een voortdurende rust
+veroveren voor geheel mijn leven. Ik was hier, toen ik u tot vrouw nam,
+zeer bang en om er de proef van te nemen, heb ik u op zooveel manieren
+geschokt en gekwetst. Daar ik gezien heb, dat gij u in woord en daad
+nooit tegen mijn wil hebt verzet, en het mij voorkwam, dat ik van
+u zou hebben, wat ik verlangde, wil ik u in een één uur teruggeven,
+wat ik u in velen ontnomen heb en ik zal met de hoogste vreugde de
+veroorzaakte wonden herstellen. Neem daarom haar met blij gemoed,
+die gij mijn vrouw waant en haar broeder als uw en mijn kinderen weer
+aan. Zij zijn het, van wie gij en vele anderen lang meenden, dat ik
+ze wreed liet vermoorden en ik ben uw echtgenoot, die u boven alles
+bemin en die gelooft zich er op te kunnen beroemen, dat er geen is,
+die zoo met zijn vrouw tevreden kan zijn. Toen omhelsde en kuste
+hij haar en hij stond op met haar, die schreide van vreugde en zij
+gingen samen naar de dochter, die toen geheel overbluft zat, en toen
+zij haar en ook den broeder innig had omhelsd, waren zij en de vele
+andere aanwezigen bevrijd van hun waan. De donna's, zeer verheugd van
+de tafels opgestaan, gingen met Griselda in de kamer, ontdeden haar
+onder de beste voorteekens van de grove dracht, kleedden haar opnieuw
+en leidden haar als edelvrouw, wat zij zelfs onder haar lompen scheen,
+naar de zaal. Daar maakte men met de kinderen een wonderbaar feest,
+daar ieder er vroolijk over was en vermeerderde men de blijdschap en
+de feestelijkheid en verlengde die vele dagen en noemden zij Gualtieri
+zeer wijs, hoewel zij de proeven met zijn donna genomen voor al
+te wreed en ondragelijk hielden en bovenal vonden zij Griselda zeer
+verstandig. De graaf van Panago kwam na eenige dagen van Bologna terug
+en Gualtieri, die Giannucole uit zijn werk had gehaald, behandelde hem
+als zijn schoonvader, zoodat hij met eere en zeer gelukkig voortaan op
+zijn ouden dag leefde. Gualtieri, die zijn dochter voornaam uithuwde,
+leefde lang en gelukkig met Griselda en eerde haar steeds, zooveel
+hij kon.
+
+Wat kan men hier anders zeggen dan, dat engelengeesten in armelijke
+harten afdalen, gelijk men in de koninklijke paleizen er vindt, die
+eerder waard zijn zwijnen te hoeden dan adelsrechten uit te oefenen
+over de menschen? Wie anders dan Griselda zou met een niet alleen
+strak maar blij gelaat de harde en ongehoorde proeven hebben verduurd
+van Gualtieri? Het zou voor hem misschien niet kwaad zijn geweest,
+als hij er eene getroffen had, die, nadat hij deze in haar hemd uit
+het huis had gejaagd, zich door een ander de peluw had laten schudden
+om er slechts een mooi gewaad voor te krijgen.
+
+Het verhaal van Dioneo was uit en de donna's, zeer verschillend
+van meening, prezen en laakten. De koning, met het gelaat ten
+hemel, ziende, dat de zon al laag was op het uur van den vesper
+zonder zich van zijn zetel te verheffen begon aldus te spreken:
+Schoone donna's. Naar ik geloof, weet gij, dat het verstand der
+stervelingen niet alleen daarin bestaat de vroegere dingen in het
+geheugen te bewaren en het tegenwoordige te begrijpen, maar door beide
+de toekomstigen te kunnen voorzien, waarvoor groote mannen befaamd
+waren. Het zal morgen veertien dagen zijn, dat wij uit Florence gingen
+om ons te vermaken tot behoud van onze gezondheid en ons leven en tot
+de verslagenheid en de smarten en de angsten, door de pest in onze
+stad, weken. Dit hebben wij naar mijn oordeel eerbaar gedaan. Daarom,
+als ik wel heb gezien, hoezeer de histories vroolijk waren en misschien
+tot den bijslaap aantrekken, ook het voortdurend eten en drinken en het
+spelen en zingen, alles dingen, die zwakke zielen tot minder eerlijke
+dingen leiden, heeft men geen daad, geen woord, niets van uwe of onze
+zijde kunnen laken. Voortdurende eerbaarheid, eendracht en broederlijke
+welwillendheid heb ik hier gekend, wat zeker u tot eer en nut en mij
+zeer aangenaam is. Maar opdat er uit een al te lange gewoonte geen
+verveling ontstaat en opdat een al te lang verblijf niet tot twist
+leidt en daar ieder gedurende zijn dag dat deel van de eer heeft gehad,
+dat ik nog geniet, oordeel ik, wanneer het u mocht behagen, dat het
+goed zou zijn terug te keeren. Anders, indien gij er wel over denkt,
+zou ons gezelschap, reeds bij vele anderen in den omtrek bekend,
+zich zoo kunnen vermeerderen, dat al ons genoegen zou ophouden en als
+gij mijn raad goedkeurt, zal ik mijn kroon tot ons vertrek bewaren,
+wat ik morgen wensch te doen. Als gij er anders over denkt, ben ik
+al gereed te kiezen, wie ik voor den volgenden dag moet kronen.
+
+De redeneeringen tusschen de donna's en de jongelieden waren velen,
+maar ten slotte beschouwden zij den raad des konings als nuttig
+en rechtmatig en zij besloten aldus te doen. Zij lieten dus den
+hofmeester roepen en men sprak met hem af, hoe men den volgenden
+morgen zou handelen. Nadat het gezelschap vrijaf had gekregen tot het
+uur van het avondmaal, stond men op. De donna's en de anderen gaven
+zich als steeds, deze aan dit, gene aan dat vermaak over. Op het uur
+van het avondmaal zaten zij met het grootste genoegen aan en daarna
+begonnen zij te zingen, te spelen en te dansen. En terwijl Lauretta
+een dans leidde, beval de koning aan Fiammetta een lied te zingen,
+dat zij zeer bekoorlijk begon:
+
+
+    Indien Amor zonder ijverzucht zou komen
+    Weet ik niet, of er één donna ter wereld zou wezen
+    Meer verheugd dan ik.
+
+    Indien blijde jeugd
+    Met een schoonen minnaar een donna gelukkig maken moet
+    Of waarde van deugd
+    Of moed of dapperheid,
+    Verstand, fraaie manieren of sierlijke taal
+    Of volmaakte bekoorlijkheden
+    Ben ik die, zeker want tot mijn heil
+    Verliefd zag ik
+    Die allen in hem, die mijn hoop is.
+
+    Maar omdat ik bemerk,
+    Dat andere donna's even wijs zijn als ik,
+    Beef ik van angst
+    En vrees ik voor erger.
+    Want ik zie bij de anderen dezelfde begeerte,
+    Die mij de ziel ontneemt;
+    En wat mij het hoogste geluk is,
+    Maakt mij troosteloos,
+    Doet mij diep zuchten en ellendig leven.
+
+    Als ik zoo vertrouwde
+    In mijn heer als ik zijn waarde besef,
+    Zou ik niet jaloersch zijn;
+    Maar men ziet er zooveel,
+    Wie het ook zij--die den minnaar verlokken,
+    Dat ik ze allen voor schuldig houd.
+    Dit bedroeft mij en ik zou gaarne sterven,
+    En van elk, die hij aanziet,
+    Vermoed ik en vrees ik, dat zij hem meesleept.
+
+    Bij God, dat elke donna
+    Gewaarschuwd zij, dat zij niet overlegt
+    Mij hiermee te grieven
+    Want als er een zou wezen,
+    Die met woorden of teekens of liefkoozingen
+    Mij hierin zou schaden,
+    Of die veroorzaken en ik het zou weten
+    Zou ik misvormd willen worden,
+    Als ik haar niet bitter die dwaasheid deed beweenen.
+
+
+Toen Fiammetta haar zang had geëindigd, sprak Dioneo lachend aan haar
+zijde: Madonna, het zou een groote beleefdheid zijn Uw minnaar aan
+al de donna's te doen kennen, opdat men niet door onwetendheid U zijn
+bezit ontrooft, daar gij er toornig om zoudt kunnen worden. Vervolgens
+zongen vele anderen hierover en toen het haast middernacht was, gingen
+allen, naar het den koning behaagde, rusten. En toen de nieuwe dag
+verscheen en de hofmeester al het noodige reeds vooruit had gestuurd,
+stonden zij op en gingen onder de leiding van den verstandigen koning
+op weg naar Florence. Nadat de drie jongelieden de zeven donna's
+in de Santa Maria Novella hadden achtergelaten, de kerk, waaruit
+zij met hen waren vertrokken en zij van hen verlof hadden gekregen,
+gaven zij zich aan hun andere genoegens over. Wat de donna's betreft,
+die gingen, toen het hun tijd scheen naar huis.
+
+
+
+
+
+
+
+Besluit van den Schrijver.
+
+
+Zeer edele donna's, voor wier genoegen ik mij zulk een langdurigen
+arbeid heb opgelegd, ik geloof, bijgestaan door de goddelijke
+Genade--verkregen, naar ik denk, door uw vrome gebeden en niet door
+mijn verdiensten--geheel dat te hebben verricht, wat ik in het begin
+van dit werk beloofd heb, waarop ik na eerst God en dan u te hebben
+bedankt mijn veder en mijn hand rust moet geven. Maar voordat ik hun
+die schenk, wil ik eerst eenige dingen beantwoorden, welke misschien
+eenigen onder u of anderen, bewogen door geheime drijfveeren zouden
+kunnen zeggen, hoewel het mij schijnt, dat deze verhalen niet meer
+voorrecht moeten hebben dan anderen, wat ik mij ook herinner aangetoond
+te hebben bij het begin van den Vierden Dag.
+
+Er zouden er onder u toevallig kunnen zijn, die zullen zeggen, dat ik
+bij het schrijven al te vrij ben geweest, bijvoorbeeld waar ik aan
+de donna's dingen laat zeggen en zeer vaak hooren, die voor eerbare
+dames niet welvoegelijk zijn. Dit ontken ik, omdat er niets oneerbaars
+in is, waarover niet elk kan spreken in fatsoenlijke termen. Maar
+laten wij voorop stellen, dat het zoo is--ik wil dit niet met u
+bespreken, want gij zoudt mij verslaan--dan zeg ik om te verklaren,
+waardoor ik zoo gehandeld heb, dat er veel aanleiding toe was. Ten
+eerste, indien er zich iets van dien aard in bevindt, heeft de soort
+der verhalen het vereischt en ieder, die met onpartijdig oog dit
+beschouwt, zal klaar inzien, dat zij niet anders zijn te vertellen,
+zonder dat ik hun vorm veranderde. En indien er misschien een stukje
+in dezen is, een woord misschien vrijer dan aan huichelaarsters past,
+die de woorden zwaarder wegen dan de daden en die meer goed trachten
+te schijnen dan het te zijn, moet men minder mij het recht ontzeggen
+ze te schrijven dan te verbieden aan heeren en dames te zeggen: _gat_
+en _pen_, _stamper_ en _vijzel_, _saucijs_ en _metworst_ en al zulke
+dingen meer. Buitendien moet aan mijn veder evenveel gezag worden
+toegestaan als aan het penseel van den schilder, die zonder eenig
+verwijt en terecht--daargelaten, dat hij Sint Michaël de slang doet
+treffen met den degen of lans en Sint George den draak, naar het hem
+bevalt--Christus mannelijk en Eva vrouwelijk voorstelt en dan eens
+met een, dan eens met twee spijkers Hem zelf aan het kruis nagelt,
+waaraan Hij voor het heil der Menschheid wilde sterven. Behalve dat kan
+men er in den Bijbel vinden, waarin van die dingen met zeer reine taal
+en ziel moet worden gesproken, en velen nog anders staan dan in mijn
+werk. Ook worden zij niet verteld in de scholen der wijsgeeren, waar
+de eerbaarheid niet minder dan elders vereischt wordt, noch waar ook
+onder geestelijken of denkers maar in tuinen bij wijze van verstrooiïng
+onder jongelieden, hoewel reeds rijp en niet gemakkelijk van keus
+voor verhalen, in een tijd, waarin het aan de eerbaarsten geoorloofd
+was met de broek op het hoofd te loopen om hun leven te redden.
+
+Deze verhalen kunnen schaden en nuttig zijn als alle andere dingen
+al naar dengeen, die er bij luistert. Wie weet niet, dat de wijn zeer
+goed is voor alle stervelingen, volgens Cinciglione en Scolajo [193]
+en vele anderen en nadeelig voor een koortslijder? Zullen wij zeggen,
+omdat die aan dezen hindert, dat die slecht is? Wie weet niet, dat het
+vuur zeer nuttig is en noodig voor de menschen? Zullen wij dan zeggen,
+omdat het huizen, dorpen en steden verbrandt, dat het slecht is? De
+wapens verdedigen ook het heil van hen, die vreedzaam verlangen te
+leven en toch dooden zij vaak menschen, die ze niet uit boosaardigheid,
+maar toch slecht gebruiken. Nooit verstaat een bedorven geest een
+woord goed en zooals de eerbaren die niet verbeteren, zoo kunnen
+zij, die oneerbaar zijn de niet daartoe aangelegden niet bezoedelen,
+zoo min als het slijk de zonnestralen of het vuil van den grond de
+schoonheden des hemels.
+
+Welke boeken, welke woorden, welke brieven zijn heiliger, waardiger,
+eerbiedwaardiger dan die van de Heilige Schrift? En er zijn er
+genoeg geweest, die deze verkeerd verstaan en zich zelf en anderen
+ten verderve hebben gevoerd. Elk ding op zich zelf is goed voor iets
+en slecht toegepast kan het in vele gevallen nadeelig zijn en dit
+zeg ik ook van mijn novellen. Die er slechten raad of een slechte
+daad uit wil doen voortkomen, zullen zij het niet beletten, als
+zulke menschen dit misschien al in zich hebben en die ze verwringen
+en vervormen om zoo te doen. En die er nut uit zal halen, zullen
+zij het niet verhinderen; en zij zullen nooit anders dan nuttig en
+eerbaar genoemd worden, indien zij op dien tijd en door die menschen
+gelezen worden, voor wie ze worden verteld. Die paternosters moet
+zeggen of zoete broodjes moet bakken bij zijn zielenherder, late ze
+liggen. Die hoeven niemand na te loopen om ze te laten lezen en die
+maken zelf soms genoeg van die histories!
+
+Er zullen er ook zijn, die zeggen, dat het beter ware, dat enkelen
+van die verhalen ontbraken. Dat stem ik toe: maar ik kon noch moest
+anderen schrijven dan de verhaalden; bijgevolg hadden de dames,
+die ze vertelden, ze mooi moeten vertellen en ik ze mooi moeten
+schrijven. Maar als men zou willen onderstellen, dat ik er èn de
+schepper èn de schrijver van was (wat niet zoo is), zou ik mij daar
+niet voor schamen, omdat er geen meester is, behalve God, die alles
+goed en volmaakt doet en Karel de Groote, die de schepper was der
+Paladijnen heeft van dezen geen heel leger kunnen maken. In vele
+dingen moet men een groote verscheidenheid vinden. Geen veld is zoo
+goed bewerkt of men vindt er brandnetels, distels of doornen vermengd
+met het heilzame groen. Buitendien: als men te spreken heeft tegen
+eenvoudige jonge meisjes, als gij zijt, zou het dwaasheid geweest zijn
+te gaan zoeken en zich in te spannen voor de meest kiesche zaken en
+met groote zorg zeer behoedzaam te spreken. Evenwel zij, die ze lezen,
+kunnen de kwetsenden voorbij gaan en men leze de vermakelijken. Om
+niemand te bedriegen dragen zij allen het opschrift van wat zij
+inhouden. En dan, geloof ik, zullen er zijn, die er eenigen te lang
+zullen vinden. Hun zeg ik nog, dat wie wat anders te doen heeft,
+dwaasheid doet ze te lezen zelfs, als ze korter waren. En hoewel
+het lang geleden is, dat ik ze begon te schrijven, is, nu ik tot het
+einde van mijn arbeid kom, het mij niet uit den geest gegaan, dat ik
+mijn werk heb aangeboden aan hen, die niets te doen hebben en niet
+aan anderen. Wie ze leest als tijdverdrijf, kan niets te lang duren,
+zoo daaruit volgt, wat men zoekt. De korte dingen passen meer voor
+de studenten, die niet om den tijd te verdrijven maar om dien nuttig
+te besteden zich inspannen dan aan u, donna's, die zooveel tijd
+overhoudt als gij niet voor uw liefdegenoegens verbruikt. Behalve
+dat moet men, omdat geen van u te Athene, Bologna of Parijs ging
+studeeren, uitvoeriger spreken tot u dan tot hen, die hun geest in
+de studie scherpten.
+
+Ook twijfel ik er niet aan, dat er zullen zeggen, dat de verhalen te
+vol zijn van woordspelingen en scherts en dat dit slecht staat aan een
+ernstig, bedachtzaam man. Aan hen moet ik dank zeggen en doe ik dit,
+omdat zij door goeden ijver bewogen worden voor mijn naam. Maar dit
+wil ik op hun verzet antwoorden: Ik beken een bedachtzaam man te zijn
+en vaak in mijn leven te hebben gewogen en daarom zeg ik aan hen,
+die mij niet gewogen hebben, dat ik niet zwaar ben, maar zóó licht,
+dat ik drijf als een galnoot op water. En omdat de preeken van de
+monniken om de schulden der menschen uit te wisschen tegenwoordig
+vol woordspelingen, scherts en dwaasheid zijn, meen ik, dat die
+zelfden niet slecht zouden staan in mijn novellen, geschreven om de
+zwaarmoedigheid van de vrouwen te verdrijven. Niettemin als zij er te
+veel om lachen, kunnen de klaagliederen van Jeremia, het Lijden van
+den Verlosser en de Boete van Magdalena hen dan licht genezen. En wie
+zal aanvoeren, dat er nog zullen zeggen, dat ik een kwade en giftige
+tong heb, omdat ik ergens de waarheid heb gezegd van de monniken? Hen,
+die zoo spreken, moet men dit vergeven, omdat het niet te gelooven
+is, dat een andere dan een rechtmatige reden ze beweegt, daar de
+monniken goede lieden zijn, die den arbeid ontwijken uit liefde
+tot God en bij sluizen vol malen maar in het geheim en als zij niet
+een beetje naar den geitebok roken, zou hun omgang veel aangenamer
+zijn. Ik beken niettemin, dat de dingen dezer wereld in 't geheel
+niet standvastig zijn, maar steeds veranderen en dat zou met mijn
+tong kunnen gebeurd wezen, van welke daar ik niet aan eigen oordeel
+hecht,--dat mij in eigen zaken zou kunnen ontgaan--toch onlangs een
+mijner buurvrouwen zeide, dat ik de beste en de zoetste ter wereld
+had. Waarlijk, als dat zoo was, bleef er weinig van dezen te schrijven
+over. En voor hen, die zoo uit welwillendheid spreken, meen ik, dat
+dit antwoord volstaat. Verder laat ik elk spreken en denken, gelijk
+het hem goeddunkt, daar het mij tijd schijnt aan de woorden een einde
+te maken, Hem nederig dankend, die na zulk een langen arbeid met Zijn
+hulp mij tot het gewenschte einde heeft gevoerd. En gij, bekoorlijke
+donna's, blijf in vrede met Zijn genade, als gij aan mij denkt en
+als het voor een Uwer misschien van nut is ze te hebben gelezen.
+
+
+_Hier eindigt de Tiende en Laatste Dag van het Boek genaamd Decameron,
+bijgenaamd Prins Galeotto._
+
+
+
+
+
+
+
+Inhoud
+
+
+
+    Het Leven en de Werken van Boccaccio.
+    Inleiding tot de Decamerone.
+
+    Eerste Dag.
+
+            Inleiding.   9.
+            De valsche Biecht.   28
+            De bekeerde Jood.   38
+            De drie Godsdiensten.   42
+            De Waardigheid van den Abt.   44
+            De Kippen van de Markiezin.   47
+            De beschaamde Inquisiteur.   50
+            De drie Brooden van Primasseau.   52
+            Guglielmo Borsiere.   56
+            De Koning van Cyprus.   58
+            De Kop van de Prei.   59
+
+
+    Tweede Dag.
+
+            Inleiding.   65.
+            De valsche Lamme.    65
+            Het Gebed van Sint Julianus.   69
+            De dochter van den Koning van Engeland.   75
+            Het Juweelen-Kistje.   82
+            De Ring van den Aarts-Bisschop.   86
+            De Avonturen van Beritola.   97
+            De Verloofde van den Koning van Algarvië.   109
+            De Graaf van Angers.   126
+            Madonna Ginevra.   138
+            De Kalender der Grijsaards.   148
+
+
+    Derde Dag.
+
+            Inleiding.   157.
+            De Tuinman van het Nonnen-Klooster.   160
+            De Stalknecht des Konings.   165
+            De gefopte Monnik.   170
+            Broeder Puccio.   177
+            De Fat.   182
+            Ricciardo Minutolo.   187
+            De Pelgrim.   194
+            Het Vagevuur.   207
+            Giletta van Narbonne.   215
+            De Duivel in de Hel.   222
+
+
+    Vierde Dag.
+
+            Inleiding.   230.
+            De Minnenden van Salerno.   236
+            De Engel Gabriël.   244
+            De Minnenijd.   252
+            Gerbino.   258
+            De Pot van den Basiliek.   262
+            De twee Droomen.   267
+            Simona.   273
+            De Krachten der Liefde.   276
+            Het vreeselijk Gerecht.   281
+            De Slaapdrank.   284
+
+
+    Vijfde Dag.
+
+            Inleiding.   295.
+            Cimon.   296
+            De beloonde Trouw.   304
+            Pietro Boccamazza.   310
+            De Nachtegaal.   315
+            De twee Medeminnaars.   320
+            Gianni van Procida.   324
+            Violanta.   329
+            De Spook-Jacht.   335
+            De Valk.   340
+            De schandelijke Verzoening.   345
+
+
+    Zesde Dag.
+
+            Inleiding.   354.
+            De mislukte Vertelling.   356
+            Bakker Cristi.   357
+            Monna Nonna.   360
+            De Kraanvogels.   362
+            Messer Giotto.   364
+            De Adel der Baronci.   306
+            Madonna Filippa.   368
+            Fresco van Celatico.   370
+            Guido Cavalcanti.   371
+            De Relieken.   373
+
+
+    Zevende Dag.
+
+            Inleiding.   385.
+            Het Spook.   386
+            Het Vat.   389
+            Broeder Rinaldo.   392
+            De Put.   396
+            De Echtgenoot-Biechtvader.   399
+            Madonna Isabetta.   404
+            De misleide Echtgenoot.   407
+            De jaloersche Man.   411
+            De betooverde Perenboom.   416
+            De twee Peetvaders.   422
+
+
+    Achtste Dag.
+
+            Inleiding.   428.
+            De gierige Vrouw.   428
+            De Pastoor van Varlungo.   430
+            De Toover-Steen.   434
+            De Provoost van Fiesole.   440
+            De Broek van den Rechter.   444
+            Het Varken van Calandrino.   446
+            De Wraak van den Student.   450
+            De Wraak van den Echtgenoot.   467
+            Dokter Simon.   470
+            De bestolen Dievegge.   481
+
+
+    Negende Dag.
+
+            Inleiding.   491.
+            Madonna Francesca.   492
+            Het Psalmboek van de Abdis.   496
+            De zwangere Man.   498
+            Cecco Fortarrigo.   501
+            De gelukkige Calandrino.   504
+            De Wieg.   510
+            De Wolf.   514
+            Ciacco, de Gulzigaard.   515
+            Het Oordeel van Salomo.   518
+            De Merrie van Peet Pietro.   521
+
+
+    Tiende Dag.
+
+            Inleiding.   526.
+            De Muilezel des Konings.   526
+            De Abt van Cligny.   529
+            De Edelmoedigheid van Nathan.   532
+            Ridder Gentile.   536
+            De betooverde Tuin.   541
+            Karel de Zegevierende.   544
+            Het Lied van Minuccio.   548
+            Sophronia.   553
+            Messer Torello.   565
+            Griselda.   576
+
+
+    Besluit van den Schrijver.   586
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] Decamerone, woord van griekschen oorsprong, dat _tien dagen_
+beteekent.
+
+[2] Vorst Galeotto. Deze titel werd aan het boek door Boccaccio
+gegeven (zoo hij het althans was, die het dezen schonk misschien ter
+herinnering aan den bekenden versregel van Dante uit het fragment
+over Francesco da Rimini. (Inferno V). "Galeotto was het boek en die
+het maakte.")
+
+[3] Zinspeelt op zijn liefde voor Fiametta of Maria, natuurlijk kind
+van Roberto, koning van Napels.
+
+[4] De vreeselijke ziekte overgebracht in het vorige jaar uit den
+Levant door Genueesche galeischepen na vele verwoestingen in Italië
+te hebben aangericht, verminderde een weinig in November maar woedde
+nog erger in dat jaar 1348, in heel Italië moordend, ging door Milaan
+en Piemont en vandaar naar Frankrijk, Duitschland, Engeland en andere
+landen, waar zij overal een ongehoorde wanhoop veroorzaakte. Mattheus
+Villani getuigt, dat in Florence en in zijn stadsdistrict van de vijf
+personen van elke sekse en leeftijd er drie stierven, in Bologna
+overleden twee derden van de bevolking en Agnolo di Susa schrijft,
+dat in zijn stad Siena alleen tachtigduizend menschen stierven,
+wat overdreven schijnt.
+
+[5] Dit heeft betrekking op de jongelieden en het genoegen.
+
+[6] Men kan niet zeggen, dat die signor Ciappelletto of Cepparello
+werkelijk heeft bestaan, maar als feit staat vast, dat de familie
+der Cepparelli bloeide tot aan het einde van de vorige eeuw in Prato,
+waarvan Boccaccio juist onze man afkomstig laat zijn.
+
+[7] Dino Compagni verhaalt van Musciatto Franzesi, dat hij een ridder
+was van groote sluwheid, klein van persoon maar groot van ziel en
+dat hij zeer rijk geworden en tot ridder geslagen, den handel opgaf
+en Charles van Valois volgde op zijn tocht naar Italië.
+
+[8] Alle Italianen heetten destijds in Frankrijk, Vlaanderen en
+Engeland Lombardiërs.
+
+[9] Boccaccio trok de strekking van deze vertelling uit de Avventuroso
+Ciciliano van Bosone van Gubbio, waar Saladin na Rome bezocht te
+hebben in gezelschap van graaf Artese, met hem dezelfde gesprekken
+houdt, welke Boccaccio den Jood Abraham in den mond legt.
+
+[10] Boccaccio trok de stof voor deze vertelling uit de
+drie-en-zevenstigste van Novellino, die tot titel heeft: "Hoe de
+Sultan, die behoefte aan geld had, verstand wou krijgen van een Jood."
+
+[11] Jussuf, koning van Marokko, later Salâh-ed-dîn genaamd, en door
+taalbederf Saladin, vervulde van zijn naam geheel Europa en als de
+andere groote mannen van de Midden-Eeuwen had hij zijn legende. Maar
+de schrijvers van dien tijd gebruiken den naam Saladin om onverschillig
+welken khalief of arabischen en barbarijschen emir aan te duiden.
+
+[12] Manni beweert, dat naar de meening van Aldo Manuzio junior
+die geschiedenis van de markiezin van Montferrat door Boccaccio is
+gecopieerd naar het bekende feit van koning Manfred met zijn zuster
+Siligaita, gravin van Caserta, maar op niet aanstootelijke wijze is
+veranderd, omdat, waar die met bloedschande eindigt, dit verhaal
+van Boccaccio slechts besluit met de berisping van den koning van
+Frankrijk.
+
+[13] De Paleologo's, markiezen van Montferrat waren een van de
+beroemdste en machtigste vorstenfamilies, die in de middeleeuwen
+Italië beroemd hebben gemaakt. Hun stamburchten lagen te Montferrat in
+Piemont; hun paleis stond te Casale; maar terzelfdertijd heerschten
+ze ook in Thessalië en te Jeruzalem. Het Huis der Paleologi stierf
+uit in 1533 en het markiesaat ging over op de Gonzago's.
+
+[14] Giovanni Villani verhaalt in zijn Geschiedenissen, dat dit
+broeder Pietro Dall' Aquila was, wien de florentijners om zijn groote
+gierigheid zeer vijandig gezind waren en die in 1348 benoemd werd
+tot Bisschop van Sant' Angelo in het koninkrijk Napels.
+
+[15] Cinciglione, naam van een bekenden drinker uit dien tijd, wat
+later de naam werd voor elken dronkaard.
+
+[16] De genade van Sint Johannes Goudmond, een woordspeling, die
+betrekking heeft op de florijnen van Florence, welke het beeld van
+den heiligen Johannes dragen.
+
+[17] De Inquisitie schreef dikwijls voor onbeteekenende ketterij het
+dragen voor van een groot laken kruis op de kleeren.
+
+[18] De held van die vertelling is Cane Grande della Scala, van welke
+Dante in Zang XVII van zijn Paradiso schreef:
+
+
+    Als eerst verblijf zal--om u te beveiligen--
+    U des grooten Lombardiërs hoofschheid wachten,
+    Wiens schild een Trap en Adelaar voert, den heiligen;
+
+    Die voor U van zóó goeden wil is te' achten,
+    Dat van voldoen en vragen bij u beide
+    Het eerst gebeurt, wat and're' eer 't laatste dachten.
+
+
+Men meent juist thans met eenig recht, dat Primasseau, waarvan
+Boccaccio spreekt, een dergelijke Primas of Primasso of Primate was,
+kanunnik van Colonia, een licht te begrijpen en beroemd dichter uit de
+XIIIe eeuw, waaraan ook door Salimbene in zijn Cronaca wordt herinnerd
+en die voor den auteur wordt gehouden van eenige gedichten.
+
+[19] Godfried van Bouillon, hertog van Lotharingen, leider van den
+Eersten Kruistocht en eerste christelijke Stedehouder van Jeruzalem.
+
+[20] Manni gelooft, dat die maëstro Alberto, een beroemd arts, geen
+ander was dan de Bolognees Alberto Zancari, die toch ook lid was van
+de gemeenteraad en openbare lezingen hield in de Universiteit van
+Bologna vanaf 1326 tot aan het jaar van zijn dood.
+
+[21] Het feit in deze geschiedenis verhaald is historisch en ook
+Giovanni Bonifacio verhaalt het in Boek VIII van zijn Istoria
+Trivigiana.
+
+[22] Manni op het gezag van Sansovino meent, dat de historie door
+Boccaccio in deze vertelling verhaald, plaats had omstreeks 1306 of
+eenige jaren vroeger en leidt dit daaruit af, dat toen de markies
+Azzo van Ferrara leefde, van wien hier melding wordt gemaakt.
+
+[23] San Giuliano was de heilige beschermer der reizigers en de
+gewoonte hem ter eere, voor men op reis ging, een gebed te doen,
+terecht het Paternoster van San Giuliano genoemd, is overoud.
+
+[24] Castel Guiglielmo, een dorp, dat nog bestaat in het district
+Lendinara op den rechteroever van het Bianco-Kanaal.
+
+[25] Over de historische waarheid van het feit in deze vertelling
+verhaald, kan men alleen zeggen, dat de Lamberti's en de Agolanti's
+zeer oude Florentijnsche families waren en dat men in de Cronologia
+van Girolamo Bardi vindt, dat koning Alexander I van Schotland in 1109
+den troon beklom. Maar alle Alexanders, die deze bestegen, waren uit de
+familie van koning Malcolm. En men vindt alleen, dat omstreeks den tijd
+aangeduid door Bardi onder koning Malcolm, als eerste van dien naam een
+zekere Alexander stierf, Carrone genoemd. Na zich door een wapenfeit
+te hebben onderscheiden, werd aan hem en ook aan zijn nakomelingen
+toegestaan in den oorlog den koninklijken standaard te dragen.
+
+[26] Woorden letterlijk overgenomen uit Dante's Hel. VII, vers 80-85.
+
+[27] Ravello was een kolonie van de republiek Amalfi, waar ze niet
+ver vandaan ligt. Victor III verhief haar tot een bisdom, maar thans
+is het een gewone gemeente.
+
+[28] Het was toen het tijdvak van de noodlottige twisten tusschen de
+Guelfen en de Ghibellijnen; die laatsten trokken partij voor keizer
+Frederik II, genen voor den Paus, die Karel van Anjou naar Italië riep.
+
+[29] Een historisch persoon, werkelijk onderkoning van Sicilië van
+koning Manfred.
+
+[30] Ponzo, onbewoond eiland bij de westkust van het koninkrijk Napels.
+
+[31] Magra, tak van de Lunigiana, van welke Dante schreef:
+
+
+    ... Die langs korten weg
+    Het Genueesch land scheidt van het Toscaansche.
+
+
+[32] Pietro III van Arragon, bijgenaamd de Groote, geboren in 1239,
+overleden in 1285.
+
+[33] Gian di Procida, een dokter en napolitaansch edelman, uit een
+edel, napolitaansch geslacht en beroemd in de geschiedenis door zijn
+aandeel in het oproer van de Siciliaansche Vesper in 1282.
+
+[34] Men noemde Cairo van Babylon, de stad Cairo van Egypte en de
+muzelmaansche vorsten van Egypte Soldani van Babylon.
+
+[35] Garbo of Algarvië, de gansche kust van Afrika tegenover Andalusië
+en het koninkrijk van Granada, dus het tegenwoordige Marokko.
+
+[36] Majolica, het eiland Majorca, het grootste der Balearen.
+
+[37] Chiarenza of Clarentza was vroeger een der belangrijkste steden
+van Morea thans is het er slechts een ellendig vlek.
+
+[38] Jurisdictie: rechtspraak.
+
+[39] Chinzica is nog de naam van een straat in de stad Pisa.
+
+[40] Gualandi, een zeer oude Pisaansche familie. Dante herinnert er
+aan in den Zang XXXIII van zijn Hel:
+
+
+    Gualandi met Sismondi en met Lanfranchi.
+
+
+[41] Te Ravenna, zegt Martinelli, zijn evenveel kerken als dagen in
+het jaar, van daar dat elke dag er aan een heilige gewijd is.
+
+[42] Paganin da Mare is de titel in plaats van Paganin van Monaco,
+afgeleid van de plaats, waar hij met vele andere Genueezen zich een
+standplaats had gekozen, die op de Middellandsche Zee rooftochten
+deden. De familie Da Mare of Da Mari is een zeer oud en edel geslacht
+uit Genua.
+
+[43] De dag van 12 uur was verdeeld in vier deelen: terza, sesta,
+nona en vespro; vandaar dat mezza terza, (half terza) beteekent
+anderhalf uur na zonsopgang.
+
+[44] Lamporecchio is een bekoorlijk dorp bij Pistoia. Er gaat een oude
+traditie in dit graafschap, dat daar in de buurt een nonnenklooster
+was, hetwelk werd afgebroken, en dat de nonnen voor een of andere
+overtreding naar elders werden overgebracht. Of dit waar is of niet,
+het schijnt aan Boccaccio voldoende stof te hebben gegeven er deze
+geschiedenis uit te putten.
+
+[45] Het verhaal schijnt historisch te zijn, en op bekende personen
+betrekking te hebben, maar heeft te veel aanrakingspunten met andere
+overleveringen, om geheel waar te wezen.
+
+[46] Agilulf, hertog van Turijn, daarna koning der Longobarden. Hij
+beklom den troon door zijn huwelijk met Teodelinda en regeerde lang
+en roemrijk (590-616.)
+
+[47] Teudelinga of Teodelinda, dochter van Garibaldo, hertog van
+Beijeren, huwde eerst Autarius en daarna Agilulf. Zij stierf in
+625 beweend door al haar onderdanen om de vroomheid en wijsheid,
+die haar sierden.
+
+[48] Men gelooft naar oude geschiedvorschers, dat het feit, in deze
+historie verhaald, werkelijk in Florence gebeurd is, waar zeer rijke
+wevers woonden, te meer daar Boccaccio stellig verzekert den naam te
+weten van de dame, die deze klucht uithaalde.
+
+[49] De oorsprong van de veertig missen van Sint Gregorius, schrijft
+Manni, ontleenen wij aan de Geschiedenis van Paus Sint Gregorius,
+waarin men leest, dat veertig missen dienden tot de verlossing
+van de ziel van broeder Giusto, een rijk man. De heilige Antonino,
+aartsbisschop, herinnert er ook in zijn Somma aan, dat die daarvan
+afkomstig zijn.
+
+[50] Puccio behoorde tot de orde van Sint Franciscus van Assisi,
+die behalve monniken ook leeken als zij, tertiartiïe daar in opnam.
+
+[51] Boccaccio zeide, dat hij van dien broeder Puccio had hooren
+spreken en in de hospitaalherinneringen van de heilige Maria Nuova
+van Florence leest men, dat in 1300 op den 30en Januari zij van hem
+een zoon verloste Rinieri genaamd en dat hij te San Pancrazio woonde.
+
+[52] Brancazio of Pancrazio.
+
+[53] Men zegt, dat hij tot zulk een groep behoorde, daar deze
+dit gewoon waren te doen. Het is echter onzeker, omdat men bij die
+vergadering kwam met de kap over het hoofd en de leden elkaar slechts
+zelden kenden.
+
+[54] Over de historische waarheid van deze vertelling weet men niets
+anders, dan dat ridder Francesco Vergelli of Vergiolesi als gezant
+naar Parijs werd gezonden in 1313 gelijk Michelangelo Salvi in zijn
+geschiedenis van Pistoja verhaalt.
+
+[55] Men wil, dat die Ricciardo Minutolo een historische
+persoonlijkheid is.
+
+[56] Het geslacht der Elisei was een der oudste families van Florence,
+waaraan door verschillende schrijvers herinnerd wordt voornamelijk
+door Giovanni Villani en door Malespini.
+
+[57] Men moet zich dit huis voorstellen gebouwd tegen een berg.
+
+[58] Men zie, hoe Boccaccio lang de tijden vooruit was door af te
+geven op de wreede en valsche wijze van onderzoek, die hem toch nog
+zooveel eeuwen zou overleven!
+
+[59] De Oude van den Berg, een legendair persoon uit de Middel-Eeuwen,
+hoofd van een godsdienstige sekte, welke zich tegen het einde van de
+XIe Eeuw in de gebergten van Perzië vestigde. Marco Polo spreekt er
+uitvoerig over in zijn Milione. Het poeder, dat de Oude van den Berg
+aan zijn volgelingen gaf om hun in bedwelming een voorproef te schenken
+van de vreugden, die hen wachtten, indien zij in zijn dienst stierven,
+was, naar wat men zegt, indische hennep, door de Arabieren hasheisch
+genoemd, waarvan de naam _assassijnen_ van het begin af aan gegeven
+aan de leden van die sekte stamt en sinds dien in het spraakgebruik
+algemeen is geworden.
+
+[60] Ragnolo Braghiello, boersche verminking van Agnolo Gabriello,
+de engel Gabriël.
+
+[61] Giovanni Villani in Boek VII van zijn Istoria noemt een zekeren
+Beltram, graaf de Roussillon, die kapitein was der Florentijnen en
+misschien van hem zelf hoorde.
+
+[62] Volgens Manni gelooft men, dat dit feit door Boccaccio om
+eenige reden is gewijzigd en dat het werkelijk plaats had niet in
+de woestijn van Thebaïda maar in de buurt van Todi. Inderdaad wordt
+een gelijksoortige gebeurtenis verhaald door Franco Sacchetti in de
+novelle _CI_ en toegeschreven aan zekere Giovanni Dell' Innamorato,
+Apostolo genoemd, die van Todi afkomstig was.
+
+[63] Capsa (thans Gafsa), stad in Tunis, waar de schat was van koning
+Jugurtha.
+
+[64] Thebaïda was de zuidelijkste der drie voornaamste deelen van
+Egypte en kreeg den naam Thebe, dat er de hoofdstad van was. De
+woestijnen omgeven het, welke er gedurende de eerste vijf eeuwen van
+het Christendom bevolkt waren met monniken en kluizenaars.
+
+[65] Omdat hij dan zoo mager zou zijn geworden (drie mannen met zeven
+vrouwen!), dat de beenderen hem uit de huid hadden gestoken door de
+magerheid en ontdaan van spieren geklonken zouden hebben als die van
+een skelet.
+
+[66] Filostrato is een naam van griekschen oorsprong en beteekent:
+vriend van oorlog en wapenoefeningen.
+
+[67] Deze plaats wordt op verschillende wijze uitgelegd. De een
+schreef, dat Boccaccio bedoelde te zeggen, dat zijn boek voorop niet
+den naam droeg van den auteur; anderen zeiden, dat hij wilde zeggen
+zonder titel n.l. zonder aan iemand te zijn opgedragen (wat aan Filippo
+Villani het waarschijnlijkst voorkomt); weer anderen, omdat de naam
+Decameron eerder dan een ware titel de indeeling er van aanduidt.
+
+[68] Boccaccio begon aan dit boek op zijn 35ste jaar en voltooide
+het vijf jaar later.
+
+[69] Deze geschiedenis is geput uit een episode van den Roman van
+Barlaam en Josaphat.
+
+[70] De berg Asinajo of meer algemeen gezegd Senario, tusschen la Sieve
+en il Mugnone, tien mijlen van Florence, waarop sinds onheugelijke
+tijden een klooster stond.
+
+[71] Casuisten zijn de bedriegelijke verdedigers van de grootste
+misdaden.
+
+[72] De mattapan was een Venetiaansche munt van zilver ter waarde
+van vier stuivers.
+
+[73] De maremma (zeekust) is het moerassig gedeelte van het land bij
+Venetië aan zee. Op de wereld of aan de maremma is een schertsende
+uitdrukking gelijk in het hollandsch: alles en nog wat.
+
+[74] Boccaccio had blijkbaar een hekel aan de Venetianen. Eerst heeft
+hij ze leeghoofden genoemd en hier oneerlijk.
+
+[75] Deze novelle wordt door Landau gehouden van
+grieksch-byzantijnschen oorsprong te zijn.
+
+[76] Candia, moderne naam voor het eiland Creta, die Boccaccio schijnt
+te gebruiken voor de hoofdstad daarvan.
+
+[77] Guiglielmo, de tweede koning van Sicilië, maar door anderen
+de vierde genoemd; vandaar dat Pandolfo Collenuccio schrijft:
+Guiglielmo de tweede in de regeering, maar de vierde in de volgorde
+der Guiglielmo's. Hij regeerde van 1149 tot 1164.
+
+[78] Inderdaad beklom Ruggiero IV, nadat de Sicilianen den vader
+in 1161 hadden afgezet, den troon in diens plaats, maar hij werd na
+enkele dagen vermoord.
+
+[79] De Moorsche heerschappij van Granada in het zuiden van Spanje werd
+eerst gegrondvest in 1238; dit is dus een anachronisme van Boccaccio.
+
+[80] Wie in de Middeneeuwen op de valkenjacht ging, droeg dien
+vogel op de vuist en opdat de sterke klauwen van het dier de hand
+niet kwetsten, hield men die bedekt met een handschoen van zeer dik
+leer. Dat verklaart het spottend antwoord van Gerbino.
+
+[81] Een soort sierplant.
+
+[82] San Grimignano, een groot gebied in Toscane, waar de linnenweverij
+bloeide.
+
+[83] Deze novelle van onzen Boccaccio, zegt Manni, wordt bewaarheid
+in de getuigenis door mij met veel zorg ontleend aan een geschiedenis
+van uit Brescia bevestigd, welke Elia Cavriuolo Giureconsulto heet,
+waar zij omstreeks 1378 als historisch in omloop was.
+
+[84] De beroemde florentijnsche dokter Targioni dacht van deze novelle,
+dat die eer verzonnen zou zijn dan waar, hoewel eenige artsen die als
+waar hebben opgevat en voornamelijk Antonio Mizaldo Monluciano. Zoo
+beschouwde haar ook Manni, die onderstelde, dat het geval hierin
+verhaald plaats had in 1325 of niet veel later.
+
+[85] Er was werkelijk in Florence een familie dei Sighieri en Manni
+zag het testament van een zekeren Giovanni Sighieri met den datum
+van 1363, waarin goederen genoemd zijn, die deze familie bezat,
+in het gebied van Carpentras in Provence.
+
+[86] Men kan een authentiek bewijs lezen van dit voorval tusschen
+Roussillon en Gardestagne in het leven, dat van den laatste uit
+het Provençaalsch is vertaald door Crescimbeni, waar men het bijna
+woord voor woord vertaald vindt. Die Gardestagne was een beroemd
+dichter uit Provence en deze noemt hem Capestani, gene Cabestain,
+en een ander Casteign, terwijl Crescimbeni hem op zijn italiaansch
+Cabestano noemt. Zijn schoone verzen verliefden de vrouw van Roussillon
+en veroorzaakten haar dood, waarvan Petrarca ter verklaring zeide:
+
+
+        en die Guglielmo,
+        Die door gezang zijn bloei van dagen kortte.
+
+
+Aldus Martinelli. Het kasteel van Roussillon verrees, naar men gelooft,
+bij de stad Apt, waar nog steeds een dorp bestaat, dat Castel Roussillon
+heet.
+
+[87] Mazzeo of Matteo della Montagna, naar hetgeen Scipio Mazzella,
+een napolitaansch historicus schrijft, leefde in Salerno en tusschen
+1309 en 1342, schreef hij op aandringen van koning Roberto de Pandecten
+der Medicijnen, welke in verschillende talen werden overgezet.
+
+[88] Malfi of Amalfi, een stad op vijftien mijlen gelegen van Salerno.
+
+[89] Een italiaansche uitdrukking.
+
+[90] De Stadico was bij de Napolitanen de rechter.
+
+[91] Een eigenaardige Italiaansche uitdrukking.
+
+[92] Een once, een grooten munt, die iets meer waard was dan een
+secchino of sequin.
+
+[93] Beroaldo, die in 1499, die novelle in het Latijn vertaalde,
+gelooft, dat Boccaccio zijn verhaal ontleende aan de antieke annalen
+van Cyprioten en Manni voegt er eenige redenen aan toe, die het voor
+mogelijk doen houden, dat Boccaccio dit zou hebben gedaan. Maar er is
+geen enkel bewijs van en het is niet onmogelijk, dat deze geschiedenis
+meer dan eenige andere een navolging is van Theocritus, die in zijn
+idylle getiteld _Il bifolchetto_ (de kleine Koeherder) meer dan een
+bijzonderheid, die men bij onzen verteller ziet, heeft opgenomen.
+
+[94] Susa, de tweede stad van Tunis in dat gebied door haar
+bevolkings-cijfer en haar toestand.
+
+[95] Latijn beteekent Italiaansch. De christelijke volken noemden
+zich in tegenstelling met de Saracenen Latijnen.
+
+[96] Sansovino zegt, dat de raad door Martuccio gegeven aan den
+koning van Tunis door Villani ontleend is aan het achtste boek,
+waar hij spreekt over de onderneming, die Cassano, de koning der
+Tartaren tegen den Sultan ondernam, die door hem werd verslagen,
+daar hij het middel had gebruikt dunne koorden op de bogen te spannen.
+
+[97] Ten tijde van Boccaccio was het pauselijk Hof te Avignon en Rome
+in den ban.
+
+[98] Alagna of Anagni, een kleine stad in Latium, beroemd wegens den
+smaad Bonifacius VIII in 1303 aangedaan.
+
+[99] Het feit verhaald door Boccaccio vindt men terug in de _Storia
+di Faënza_ van Tonduzzi, die de inneming van zijn stad, waarvan
+Giacomino in de vertelling spreekt, stelt in het jaar 740 ten tijde
+van koning Luitprando. In de plaats daarvan zegt Boccaccio, dat zij
+is overgegeven in den strijd met keizer Frederik en het schijnt,
+dat hij zinspeelt op Frederik II, die Faënza innam in 1240.
+
+[100] Deze Gianni van Procida, gelijk elders gezegd is, was de neef
+van den beroemden naamgenoot, die zulk een aandeel had in den opstand
+van de Siciliaansche Vesper.
+
+[101] Frederik van Sicilië was de zoon van Peter van Aragon.
+
+[102] Ruggier dell' Oria of Ruggierso di Lauria, een zeer beroemd
+Italiaansch admiraal. Hij stierf in 1305.
+
+[103] De goede koning Guiglielmo, namelijk Guglielmo il Buono, de
+derde koning van Sicilië, overleden in 1184.
+
+[104] De bevoegden voor de correctie van de Decameron doen ons weten,
+dat deze novelle ontleend is aan Elinando, een schrijver in zijn tijd
+zeer geacht, namelijk omstreeks 1200. Boccaccio verwisselde de namen
+der personen en van de plaats, waar het feit gebeurde, maar herinnert
+toch aan de individuen, die tot werkelijk bestaande families behoorden.
+
+[105] De Traversari waren werkelijk een zeer edel geslacht in Ravenna;
+er wordt van een zekeren Paolo Traversari gesproken in de XXXVe
+novelle der _Novellino_.
+
+[106] Chiassi of Classe heette een kleine landstreek niet ver van
+Ravenna en ook de haven van die stad; thans is die geheel verwoest
+en is er geen spoor meer van over.
+
+[107] Deze geschiedenis zelf van Elinando wordt verhaald van den Graaf
+van Niversa en van een kolenbrander en Passavanti herhaalde haar in
+zijn "Spiegel van de ware Boete". Overigens zijn die legenden van
+duivels-jachten in de Midden-Eeuwen zeer algemeen verbreid en ook in
+latere tijdperken.
+
+[108] Ammirato zegt, dat in het graafschap Florence, daar het eene
+huis ver van het andere was, men vuur ging halen met een vod om
+het niet te doen met kolen of brandhout en ook omdat een vod langer
+(?) brandt en gemakkelijker te dragen valt. Dit is een kleine dienst
+en toch zegt zij, dat niemand dit voor haar wilde doen, zoo oud en
+leelijk was ze geworden. (Fanfani).
+
+[109] Troilus en Crescida zijn de figuren van Filostrato, een gedicht
+in octaafrijm, geschreven door Boccaccio zelf, die--naar men wil--hier
+onder den naam van Dioneo zijn eigen persoon laat optreden.
+
+[110] Consistorium, hier schertsend gebruikt. Naam voor de vergadering
+van den Paus met de kardinalen.
+
+[111] Wat Messire Mazza en de Zwarte Berg beteekenen, hoeft niet
+nader verklaard te worden. Een goed verstaander....
+
+[112] Deze Oretta of Lauretta was de dochter van Obizzo Malaspina
+en de vrouw van Ruggeri of Geri di Manetto Spini. Reeds in 1332 was
+zij weduwe.
+
+[113] Deze bakker Cisti is werkelijk een historisch persoon. Van zijn
+bakkerswinkel spreekt ook Ferdinando Leopoldo Del Migliore in zijn
+Firenze illustrata. Cisti is misschien een afkorting van Bencivenisti.
+
+[114] Het is Bonifacius VIII, die Paus was van 1294 tot 1303.
+
+[115] Dit gezantschap kwam in Florence in Juni 1300, toen Dante
+Alighieri tot de Priors der Republiek behoorde. De Paus zond het
+speciaal om de twee fracties der Cerchi en der Donati te verzoenen,
+maar dit droeg weinig vruchten. Het hoofd er van was de kardinaal
+Matteo d' Acquasparta.
+
+[116] Het zal wel haast onnoodig zijn te melden, dat de Arno de rivier
+is, die Florence doorstroomt.
+
+[117] Zachtjes om den wijn niet troebel te maken.
+
+[118] Dego: Diego.
+
+[119] Dit gebeurde in het jaar 1314, in welken tijd messer Diego
+della Ratta kapitein van wapenen was in Florence en vicaris van
+koning Roberto.
+
+[120] Popolini waren muntstukken van twee stuivers of soldi van
+denzelfden vorm als de beroemde goudguldens van Florence, namelijk met
+aan den eenen kant het beeld van San Giovanni Battista, schutspatroon
+der stad en aan den anderen kant de florentijnsche lelie.
+
+[121] Sint Johannes, den 24en Juni.
+
+[122] Peretola, een dorp, drie mijlen van Florence.
+
+[123] De familie van Rabatta, afkomstig uit Mugello, behoorde vroeger
+tot de oudsten en edelsten van Florence, maar door de ongelukkige
+twisten tusschen de Guelfen en de Ghibellijnen moest zij naar Udine
+trekken en kwam vandaar in het graafschap Gorizia.
+
+[124] De Baronci waren in Florence bekend om hun leelijk gezicht.
+
+[125] Niet ten onrechte schreef Vasari van Giotto: Hij was vernuftig
+en zeer aardig en heel geestig in zijn uitingen, waarvan er nog velen
+in de herinnering te Florence voortleven; behalve die van Boccaccio
+heeft Franco Sacchetti er in zijn driehonderd novellen velen en zeer
+schoonen van verhaald.
+
+[126] Dit is een lichte spot met Pamfilo. Vergelijk dit met den noot
+over de Baronci in de voorgaande vertelling.
+
+[127] Een dubbele uitdrukking met een schertsende bedoeling, aldus
+gebruikt door Scalza. De Maremma is een moerassige streek.
+
+[128] Monseigneur Della Casa toont in zijn _Galateo_ te gelooven,
+dat het feit van die madonna Filippa waar is. Manni gelooft, dat die
+wijziging van de wet van Prato waar is en laat ook nog als mogelijkheid
+aannemen, dat tusschen de familie der Pugliesi en die der Guazzagliotri
+wegens die liefdes-intrige deze doodelijke vijandschap geboren werd,
+die zeer lang duurde. Aldus Martinelli in zijn _Osservazio storiche._
+
+[129] Deze Betto-Brunelleschi leefde werkelijk in Florence ten tijde
+van Guido Cavalcanti en stierf in 1311 of omstreeks dien tijd.
+
+[130] Deze zuilen van porfier, die nog bestaan bij de kerk van San
+Giovanni werden door de Pisanen aan de Florentijnen gegeven.
+
+[131] Het verhaal van dien broeder Cipolla gaf velen heel wat te
+zeggen door een verkeerde meening, die zij opvatten over de bedoeling
+van den verteller, alsof hij van plan was den draak te steken met de
+heilige dingen. Tegen deze blaam begon een prelaat van de grootste
+reinheid van zeden en gelijksoortige geleerdheid hem te verdedigen
+met verschillende van zijn grondige lezingen door hem gehouden in de
+Academia della Crusca en door Manni aangehaald in zijn toelichtingen
+tot die historie. Zij bevat de aardigste en de teekenendste satire,
+die ooit door een bedrieger is gemaakt. Het karakter van Frate Cipolla
+niet minder dan dat van zijn metgezel kan niet beter beschreven worden
+dan de domheid der goede Certaldesers. De namen der personen er in
+aangehaald zijn echt, volgens de documenten door Manni aangehaald (en
+zij leefden omstreeks 1300). Het feit kan aan niemand minder dan aan
+onzen auteur zelf overkomen zijn volgens een overlevering in Certaldo,
+waar hij vaak kwam, daar hij er een deel van zijn bezittingen had
+en waaraan door hem later die gratie verleend is, die het zoo aardig
+hebben gemaakt (Mannelli).
+
+[132] Deze woordspeling is aldus bedoeld: Cipolla is de naam van den
+monnik en beteekent tegelijkertijd: ui, wat in het Hollandsch niet
+letterlijk schertsenderwijze te vertalen is.
+
+[133] Te Altopascia in Lucchese was een abdij; twee maal in de week was
+er groote soepuitdeeling. Vandaar werd de buitengewoon groote ketel,
+waarin zij die kookten, spreekwoordelijk.
+
+[134] Porco: het zwijn.
+
+[135] Beteekent vermoedelijk Leugenland.
+
+[136] Beduidt vermoedelijk Kletsland.
+
+[137] Leugenrijk.
+
+[138] De heele redevoering van Fra Cipolla is volgens Fanfani de
+bizarste en de aardigste ter wereld. Al de opgesomde plaatsen en rijken
+zijn straten en plaatsen in Florence, die denzelfden naam dragen.
+
+[139] Namelijk als zij er saucijzen van maken.
+
+[140] Snoeimessen: pennati, een woordspeling met de uitdrukking:
+pennati, ook pennuti: met vleugels uitgerust.
+
+[141] "Scheld-me-niet-uit Alsjeblieft".
+
+[142] Deze vraag slaat schertsend op de bedriegerijen, die in verhalen
+het onderwerp zullen zijn van den volgenden dag in de Decameron.
+
+[143] De uitdrukking "bescio sanctio" in den oorspronkelijken tekst
+is volgens verschillende commentators niet geheel helder.
+
+[144] De naam Egano vindt men veelvuldig onder de Bologneezen en de
+familie Galluzi is in Bologna zeer oud.
+
+[145] Heilige oorlog: Kruistocht.
+
+[146] Avignon was toen de zetel van den Paus.
+
+[147] Behoedt mij.
+
+[148] Zonder wacht.
+
+[149] Dit drietal waren schilders, die ten tijde van Boccaccio leefden.
+
+[150] De Mugnone is een stroom, die zich bij Florence in den Arno
+stort.
+
+[151] De Heliotroop is een kostbare steen evenals de smaragd rood
+gevlekt, waaraan de Ouden de eigenschap toeschreven onzichtbaar te
+maken wie hem droeg.
+
+[152] Settignano en Montisci of Montici, twee streken van den Valdarno,
+de eene op drie, de ander op twee en een halve mijl van Florence.
+
+[153] Fiesole ligt op een heuvel in gezonde lucht, Sinigaglia in een
+ongezond moeras vooral gedurende den zomer.
+
+[154] De uitgang "azza" heeft door den klank in het Italiaansch iets
+verachtelijks.
+
+[155] Te Florence evenals in alle andere, middeneeuwsche republieken
+noopte de staatkundige naijver der stads-partijen altijd vreemde
+magistraten te kiezen.
+
+[156] Vele commentators beweren, dat dit geval voor de helft werkelijk
+is gebeurd en dat Boccaccio in den leerling zich zelf schildert,
+aan wien de poets wordt gebakken door de weduwe, die hij beminde.
+
+[157] Middeneeuwsche uitdrukking voor: naar den grond, daar de hel
+onder de aarde was.
+
+[158] Camollia, een straat in Siena.
+
+[159] Daar de doktoren over de toga van scharlaken een mantel droegen
+van bont en op het hoofd een bonten baret.
+
+[160] Lucifer van San Gallo, een dwaasheid in scherts gezegd, evenals
+mellonaggine da Legnaja. Maar hier is het noodig er bij te voegen,
+dat werkelijk uit Legnaja, een dorp niet ver van Florence de beste
+en grootste meloenen komen en ook komkommers. Mellonaggine beteekent
+ezelachtigheid.
+
+[161] Priester Johannes was een legendaire figuur uit de Middeneeuwen,
+die een zeer machtig christelijk rijk beheerschte van het Oosten in
+Aethiopië of in Indië.
+
+[162] Dit bewijst, dat de doktoren toen ook nog drogisten waren en
+geneesmiddelen bereidden en verkochten.
+
+[163] Het schijnt dat men hier het tegenovergestelde moet lezen,
+maar niet voor niets steekt Bruno den draak met de onnoozelheid van
+den dokter.
+
+[164] Vet varken.
+
+[165] Peretola ligt misschien vier mijlen van Florence, maar aan dien
+dokter schijnt dit een heel ding.
+
+[166] Een slechte buurt in Florence.
+
+[167] Gewoonlijk spreekt hij van groote dwaasheden om dien zot te
+verbluffen. De guitaren van turksch koren, zouden volgens Martinelli,
+guitaren uit riet van Turksch koren of zwart graan zijn, die de
+kinderen der landbouwers vervaardigen.
+
+[168] Bagattini, kleine venetiaansche munt.
+
+[169] Maëstro Scipa, een spotnaam. Scipa is ongetwijfeld afgeleid
+van scipito, leeghoofd, dwaas.
+
+[170] Hoewel de commentatoren hier: "comeque' signori" niet begrijpen,
+komt mij voor, dat hiermee slechts ironisch geen andere heeren bedoeld
+zijn dan Bruno en Buffalmacco zelf.
+                                                      (De Vertaler.)
+
+[171] In den gevel van de kerk van Pasignano, een dorp van het
+florentijnsche graafschap, was God de Vader geschilderd. Maar de
+goede dokter verbeeldde zich, dat Buffalmacco werkelijk bij deze
+vreeselijke Godheid een belofte deed.
+
+[172] Woordspeling van meloen met mellonaggine, de onnoozelheid van
+den dokter. Sommige, vroegere navorschers hebben echter beweerd, dat
+imparar sulla mela en sul mellone een dubbelzinnige en verachtelijke
+beteekenis had en misschien bedoelde Buffalmacco het ook zoo.
+
+[173] Namelijk wanneer de winkels gesloten zijn en er geen zout te
+koop is, wat gelijk staat met hem voor dwaas uit te schelden.
+
+[174] Civillari was in Florence een plaats, waar zekere kuilen waren
+om de uitwerpselen te bewaren en er de omliggende tuinen van te
+voorzien. Die naam en allen, die volgen, als Laterina (wat een streek
+is in het gebied van Arezzo maar hier latrine beteekent), Tamagnino,
+Meta enz., zijn van Florentijnschen tongval en zinspelen weinig
+geschaafd op faecaliën, uitwerpselen en ander vuil van dit soort.
+
+[175] Werktuigen van het edele gilde der putscheppers.
+
+[176] Hier spreekt Boccaccio zich tegen, want in den aanvang der
+historie heeft hij gezegd, dat de dokter in Florence was geboren.
+
+[177] Er bestond werkelijk destijds een orde van gedoopte (eigenlijk
+gebaadde) ridders, die zeer gezien en beroemd was en die de gewoonte
+had de nieuwelingen openlijk in de kerk in een bad te dompelen. De
+plechtigheid had met zeer groote praal plaats en daarom waren de
+kosten zeer hoog. Derhalve om hem niet wegens zijn gierigheid te
+verschrikken, verzekeren de schelmen, dat de gravin de kosten zal
+betalen, maar zij maken een woordspeling met dubbele beteekenis, want
+het bad, wat zij van plan zijn hem te geven, is er geen in water,
+maar in een ... welriekende stof!
+
+[178] Jancofiore, Biancofiore, Witte Bloem.
+
+[179] In geheel Italië gedurende de Middeneeuwen en ook twee eeuwen
+nog daarna waren er blanke en oostersche slaven, wat wet en kerk
+toestonden.
+
+[180] De kamers in de badhuizen waren zonder eenig raam om er de
+warmte in te bewaren en daardoor geheel donker.
+
+[181] Het was toen gewoonte aan de zuilen van het bed eenige kleine
+instrumenten toe te voegen in den vorm van vogels, die door middel van
+zekere toestellen gemoduleerde klanken voortbrachten als het gezang
+van werkelijke vogels. In het oude gedicht _Fabusso en Breusso_,
+is in bijzonderheden zulk een bed beschreven. (Fanfani.)
+
+[182] Volgens het systeem van Ptolemeus, in de Oudheid en de
+Middeneeuwen algemeen aangenomen, was de hemelsfeer met de vaste
+sterren, die zich bevond onder de zeven hemelronden der planeten,
+de achtste en gaf aan het uitspansel de kleur van azuur.
+
+[183] Deze streek, uitgehaald met den onnoozelen Calandrino wordt op
+goede gronden door Manni voor zeer waar gehouden, zoodat hij er toe
+komt er den datum van te berekenen, n.l. omstreeks 1320.
+
+[184] Kogels om te werpen met den voetboog, wat men deed door te
+steunen op de aarde.
+
+[185] Maestro Scimmione is een schertsnaam voor meester Simone en
+beteekent groote aap.
+
+[186] Chiarea is een drank, waarvan men tot nu toe de samenstelling
+niet te weten kwam, waarschijnlijk was het een purgeermiddel of
+eenvoudig: helder water afgeleid van chiaro, chiara? [De Vertaler.]
+
+[187] Hiermee zijn bedoeld de kamhoutjes, waarop de snaren worden
+gespannen; er is dus mee uitgedrukt, dat Calandrino lange tanden heeft.
+
+[188] De titel baron staat in den oorspronkelijksten tekst. Juist
+om de naïveteit van dien middeneeuwschen term is dit geheel in den
+stijl van dien tijd. (De Vertaler.)
+
+[189] Cattajo of Cathay. Zoo pleegde men in de Midden-Eeuwen de landen
+te noemen van het Uiterste Oosten en in het bijzonder China.
+
+[190] Deze Neri was evenwel toch Ghibellijn.
+
+[191] Zoo heette in de Midden-Eeuwen Caïro.
+
+[192] Vierde Dag. Eerste Vertelling van Gianni Lotteringhi.
+
+[193] Twee beruchte drinkebroers.
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's De Decamerone van Boccaccio, by Giovanni Boccaccio
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE DECAMERONE VAN BOCCACCIO ***
+
+***** This file should be named 19591-8.txt or 19591-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/5/9/19591/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/20061020-19591-8.txt~ b/old/20061020-19591-8.txt~
new file mode 100644
index 0000000..19cb532
--- /dev/null
+++ b/old/20061020-19591-8.txt~
@@ -0,0 +1,25689 @@
+Project Gutenberg's De Decamerone van Boccaccio, by Giovanni Boccaccio
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: De Decamerone van Boccaccio
+
+Author: Giovanni Boccaccio
+
+Translator: J. K. Rensburg
+
+Release Date: October 20, 2006 [EBook #19591]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE DECAMERONE VAN BOCCACCIO ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+							 De Decamerone
+
+								   van
+
+								Boccaccio
+
+
+
+
+				Uit het italiaansch vertaald en bewerkt
+
+								  door
+
+							J. K. Rensburg.
+
+
+
+
+				   Complete, geïllustreerde uitgave.
+
+							   Amsterdam
+
+				   Vennootschap "Letteren en Kunst".
+
+
+
+
+
+
+
+Het Leven van Giovanni Boccaccio
+
+Florentijnsch Dichter.
+
+
+Gelijk steeds uit de bestanddeelen van heet ijzer, door den smidshamer
+geslagen, tal van brandende vonken schitteren als schijnsels in een
+glansenden kring, zoo verwekte Dante, daarna Petrarca,--mannen van
+de grootste begaafdheid, die de verouderde Poëzie bewerkten, zoodat
+zij den roest van vele eeuwen er uit verwijderden,--als uit een
+vuursteen de flikkerende vonken van dichterlijken geest, en wiesen
+lichtende vlammen in grootschen gloed. Aldus ook Zanobio da Strada,
+van wien wij elders melding hebben gemaakt, en die Giovanni, van welke
+wij thans hebben te spreken. Zijn vader was Boccaccio van Certaldo,
+een dorp in het Florentijnsche gebied, een man beroemd door de gratie
+van zijn manieren. Hij bevond zich voor zijn handelszaken te Parijs en
+was even vrij en aangenaam van geest als luchtig van karakter en licht
+tot beminnen geneigd. Door die aantrekkelijkheid van zijn aard en van
+zijn manieren werd hij verliefd op een Parijsch meisje van een rang,
+het midden houdend tusschen adellijk en burgerlijk, voor wie hij in
+de hevigste liefde ontbrandde en gelijk de kenners der werken van
+Giovanni het willen, verbond deze zich met hem in den echt, waaruit
+die Giovanni is voortgekomen, het kind, dat onder Maestro Giovanni,
+den vader van den dichter Zanobio slechts gebrekkig de spraakkunst
+had geleerd. De vader begeerde van hem en noopte hem om redenen van
+winstbejag zich op de rekenkunde toe te leggen en om dezelfde redenen
+te reizen; zoo zwierf hij langen tijd door vele en verschillende
+streken, dan hier, dan daar. Reeds op zijn achtentwintigste jaar naar
+vaderlijk gebod te Napels gekomen, vestigde hij zich te Pergola, waar
+hij verblijf houdende, op een dag voor zijn genoegen wandelde en op de
+plaats kwam, waar de asch van Virgilius Maron begraven is. Giovanni
+beschouwde deze grafstede met bewondering en lang ook hem, dien
+deze omsloot en in twijfel peinzend over de faam van dat gebeente,
+begon hij opeens het noodlot verwijten te doen en zich hierover te
+beklagen, waardoor hij met geweld gedwongen was zich toe te leggen
+op de hem antipathieke handelszaken. Van toen af aangegrepen door
+een plotselinge liefde voor de heilige Muzen, keerde hij huiswaarts,
+verwaarloosde zijn koopmanschap en wijdde zich met den vurigsten ijver
+aan de Dichtkunst, waarin hij in korten tijd nobele gedachten met
+brandenden ijver verbond en groote vorderingen maakte. Zijn vader
+bemerkte dit en meende, dat de hemelsche liefde meer op den zoon
+vermocht dan het vaderlijk gezag. Hij stemde eindelijk in zijn studiën
+toe en hielp hem met zijn gunst, voor zoover het mogelijk was, hoewel
+hij hem eerst tot de studie van het kanonieke Recht aangespoord had.
+
+Toen Giovanni zich vrij voelde, begon hij met de grootste zorg
+datgene na te vorschen, wat voor de Poëzie noodig was en ziende,
+dat de beginselen en grondslagen der dichters, welke betreffende de
+romans en de fabels bestaan, zoo goed als geheel waren verloren gegaan,
+begaf hij zich, alsof hij door een voorbeschikking was bewogen, op weg
+en schrikte niet terug voor de vermoeiendste zwerftochten. Daartoe
+doorreisde hij vele en verschillende streken, waar hij met grooten
+ijver bestudeerde, wat hij van de dichters kon bemachtigen en ook
+legde hij zich op de Grieksche wetenschap met groote en volhardende
+vlijt toe, zoodat hij alles kon nasporen, terwijl hij zich voor de
+Grieksche dichtkunst wendde tot den zeer geleerden Meester Leontius,
+den Graecus. Ten slotte bracht hij alles, wat hij met zijn langdurig
+onderzoek kon vinden, samen in één boekdeel, dat hij "Over den
+Geslachtsboom der Goden" betitelde, waarin de commentaren over
+de antieke dichters met bewonderenswaardige orde en in sierlijken
+stijl,--wat hij verbazend goed verstond--in allegorischen vorm zijn
+verzameld, een ongetwijfeld aantrekkelijk en nuttig werk en zeer
+noodig voor wie de werken der dichters wil kennen, zonder hetwelk het
+moeilijk zou zijn ze te begrijpen en hun kunst te bestudeeren. Want
+al de geheimenissen der dichters en de allegorische beteekenissen,
+welke de historische romans of de fabel verbergen, maakt hij met
+bewonderenswaardige scherpzinnigheid openbaar en als voor aller
+hoofden bevattelijk. En aangezien de namen der rivieren, bergen,
+wouden, meren, moerassen en zeeën, welke in de boeken der dichters en
+historici beschreven worden, veranderd waren, hetzij door willekeur in
+verschillende eeuwen of door verschillende gebeurtenissen en zij dus
+met andere namen werden genoemd, welke hij las of veranderde of voor
+twijfelachtig hield, stelde hij een boek samen over de rivieren, de
+bergen en het andere bovengenoemde, waarin met opzettelijke aanduiding
+elk met de namen naar den loop des tijds was opgeteekend, wat de lezers
+van de studiën der Oudheid van vele dwalingen kan bevrijden. Hij
+schreef ook een boek over de lotgevallen der groote mannen en een
+ander over beroemde vrouwen, waarin hij door zooveel zeggingskracht
+en sierlijkheid van stijl en statie schittert, dat men kan zeggen,
+dat hij niet alleen de verhevenste geesten der Ouden in die studie
+evenaart, maar misschien zelfs naar verdienste overtreft.
+
+Behalve die gezegde werken maakte hij zestien zeer schoone
+herderszangen en vele brieven in verzen en in proza, welke door
+geleerden niet weinig worden op prijs gesteld en zeker toonen de
+boeken, welke hij schreef aan waardige en zeer begaafde mannen, hoe
+groot zijn genie was. Petrarca zelfs prijst hem, die zóó zijn vriend
+was, dat zij als één ziel in twee lichamen werden beschouwd, in hooge
+mate naar waarheid en niet door de warmte van zijn vriendschap,
+gelijk hij zegt en de dichter Zenobio, zooals die in zijn verzen
+bewijst, laat aan hem de vrijheid de stof voor zijn geschriften uit
+te zoeken. Er zijn nog verschillende werken door hem geschreven in
+volkstaal, sommige in rijm gezongen, een ander in prozaisch verloop
+opgezet, waar zijn geest behagen schept--een weinig te openlijk--in
+wulpsche jeugd, wat hij later, ouder geworden, in het duister wilde
+laten. Maar hij kon, gelijk hij begeerde, het vroeger uitgesproken
+woord niet naar de borst terugroepen, noch het vuur, dat hij met den
+blaasbalg had aangewakkerd, met den wil dooven. Naar verdienste ook
+paste het den grooten man met den dichterlauwer te zijn bekroond,
+maar de droeve ellende der tijden, welke de bezitters der tijdelijke
+goederen tot laag winstbejag had gebracht en ook zijn armoede beletten
+dit. Doch de boeken, door hem voortgebracht, waard om te worden
+bekroond, eeren in plaats van mirte en klimop zijn doorluchtige slapen.
+
+De dichter was van eenigszins zwaarlijvig postuur en groot; zijn
+gelaat was glad maar met de neus boven de neusvleugels een weinig
+ingedrukt, met ietwat dikke lippen, niettemin fraai en wel belijnd;
+de kin had een kuil en toonde, als hij lachte, een schoonen vorm. Hij
+had een vroolijk en luchthartig uiterlijk, was aangenaam in al zijn
+gesprekken en schiep tamelijk veel genoegen in het praten. Hij verwierf
+zich door zijn voorkomendheid vele vrienden, echter geen een, die aan
+zijn armoede dacht. Hij stierf in 1375 op den leeftijd van 62 jaar en
+werd in het plaatsje Certaldo in het klooster van Santo Jacopo, ook wel
+genoemd la Canonica, met eerbewijzen begraven onder het grafschrift,
+dat hij voor zich zelf, nog in leven, maakte en dat aldus luidde:
+
+
+    Onder deze steen rust de asch en het gebeente van Giovanni,
+    Zijn geest zetelt bij God, geëerd naar de verdienste van
+                                                        zijn werken:
+    Sterfelijk was die van bestaan, zijn vader was Boccaccio,
+    Zijn vaderstad was Certaldo, zijn lust was de liefelijke
+                                                        Dichtkunst.
+
+
+Er wordt in Florence geloof geslagen aan het gerucht, dat Boccaccio
+tot de familie der Chellini's behoorde, en dat zijn vader van de
+Florentijnsche Republiek als magistraat een inkomen genoot.
+
+
+
+
+
+
+
+
+    _Het Boek, de_ Decamerone [1] _getiteld, bijgenaamd_ Vorst
+    Galeotto [2] _vangt aan, waarin honderd novellen staan,
+    verhaald in tien dagen door zeven jonge dames en drie jonge
+    heeren._
+
+
+Het is menschelijk medelijden te hebben met hen, die bedroefd zijn
+en hoewel dit iedereen goed staat, wordt dit het meest gevraagd
+van hen, die zelf vroeger behoefte hadden aan troost en dien steeds
+vonden. Onder dezen, hetzij het hem aangenaam is of dat hij eertijds
+er behagen in kreeg, als iemand hem daarom vroeg, behoor ook ik. Want
+ik was van af mijn eerste jeugd af tot dezen tijd toe fel ontbrand
+door een verheven en edele liefde [3], misschien veel meer dan het
+naar mijn lagen stand zou schijnen en passen er van te spreken.
+
+Hoewel ik bij hen, die bescheiden waren en tot wier kennis dit kwam,
+er om geprezen zou zijn en nog veel meer bekend zou wezen, had ik er
+niettemin veel last van, zeker niet door de wreedheid van de beminde
+dame maar wel door het te overvloedige vuur, in den geest opgehoopt,
+bij een slecht geregelde eetlust, welke, omdat die mij geen enkel
+oogenblik verzadigd liet, mij verscheidene malen meer belemmering deed
+gevoelen dan mij lief was. In dit soort lijden brachten de opwekkende
+redeneeringen van zekeren vriend en zijn lofwaardige troostgronden
+reeds zooveel verzachting, dat ik de onwrikbare meening in mij omdraag,
+dat ik hieraan het leven te danken heb. Maar alnaar het Hem behaagde,
+die--eeuwig zijnde--aan alle wereldsche zaken door onveranderlijke
+wetten een einde stelde, verminderde mijn liefde, vuriger dan elke
+andere na verloop van tijd van zelf, welke geen kracht van redeneering
+of raad of in het oog loopende belachelijkheid of daaruit volgend,
+mogelijk gevaar kon breken of buigen. Die liefde heeft aldus in mijn
+ziel alleen die vreugde achter gelaten, welke de tijd gewoon is aan
+hem te verschaffen, die niet te veel nadenkt, zoodat, waar het gevoel
+gewoonlijk pijnlijk was, hij alle verdriet wegnam en het aangename
+achter bleef.
+
+Maar zoo de smart ophield, is daardoor de herinnering niet weggevlucht
+van vroeger ontvangen weldaden, mij bewezen door hen, voor wien bij de
+welwillendheid mij toegedragen van hun kant, mijn nooden als ernstig
+golden en die heugenis zal, geloof ik, ook nooit vergaan, tenzij door
+den dood. En omdat de dankbaarheid, naar ik meen, onder de andere
+deugden hoogelijk is aan te bevelen en het tegengestelde laakbaar,
+heb ik, om niet ondankbaar te schijnen, mij zelf voorgenomen met het
+weinige, dat in mijn vermogen is, in ruil voor wat ik ontving, nu ik
+mij vrij kan noemen, verlichting te verschaffen en zoo niet aan hen,
+die mij hielpen--voor wien het door hun verstand of hun fortuin niet
+behoeft--dan ten minste aan diegenen, die het wèl noodig hebben. En
+ofschoon de steun of troost, die ik wil geven, vrij gering kan zijn
+en is, toch schijnt het mij, dat ik die des te eerder moet schenken,
+waar de behoefte grooter schijnt, zoowel omdat die er meer nut zal
+doen als omdat die er meer op prijs zal gesteld worden.
+
+En wie zal ontkennen, wie het ook zij, dat men die niet meer moet
+schenken aan de schoone vrouwen dan aan de mannen? Zij houden in
+hun teedere boezems vreesachtig en vol schroom de liefdevlammen
+verborgen, welke zooveel meer kracht hebben dan de geopenbaarden,
+naar zij weten, die dit hebben ervaren, en bovendien--gebonden door
+de wilsuitingen, de luimen, de bevelen van vaders, moeders, broeders
+en echtgenooten--blijven zij het grootste deel van den tijd in de
+kleine ruimte van hun kamers opgesloten en schijnbaar rustig daar
+zittend, willend en niet willend terzelfder ure, rollen ze in zich
+zelf verschillende gedachten om, die zeker niet altijd vroolijk kunnen
+zijn. En indien door dezen eenigerlei zwaarmoedigheid, ontstaan uit
+de vurige begeerte, in hun hoofden opkomt, waarin deze zich gewoonlijk
+nestelt met hevig verdriet, wordt die er niet uitgedreven door nieuwe
+redeneeringen; buitendien zijn zij veel minder sterk dan de mannen
+om dit te doorstaan. Dit gebeurt bij verliefde mannen niet, gelijk
+wij duidelijk kunnen zien. Wanneer eenige melancholie of ernst van
+gedachten hen bedroeft, hebben zij verschillende manieren om die te
+verlichten of er zich over heen te zetten, omdat, als zij dit willen,
+niets hen belet uit te gaan, veel te hooren en te zien, zich op de
+vogelvangst te begeven, te jagen, te visschen, paard te rijden, te
+spelen en handel te drijven. Op die wijze heeft elk de kracht hetzij
+geheel, hetzij gedeeltelijk den geest tot zich zelf te roepen en hem
+van trieste gedachten af te brengen, althans na eenig tijdsverloop,
+waarna op de een of andere manier of troost verrast of de ontstane
+smart vermindert.
+
+Derhalve wensch ik, opdat door mij het kwaad van het Noodlot verzwakt,
+waar bij minder kracht--gelijk wij bij de teedere donna's zagen--ook
+minder steun bestond, tot hulp en toevlucht van hen, die beminnen
+(hoewel voor de andere vrouwen de naald en de spil en de haspel
+van het spinnewiel voldoende zijn) honderd verhalen te doen of
+fabels of parabels of histories, al naar we die noemen willen. In
+tien dagen werden ze door een eerzaam gezelschap van zeven dames en
+drie jongelieden verteld en verzonnen gedurende den voorbij geganen
+sterftetijd van de pest en ook enkele liederen van gezegde dames,
+toen voor hun vermaak gezongen.
+
+In deze novellen zullen zich komische en treffende liefdegevallen
+voordoen en andere gelukkige gebeurtenissen, zoowel uit de oude
+als uit de nieuwe tijden, waaruit de al genoemde vrouwen, die dezen
+zullen lezen, evenzeer genoegen als nuttige raad kunnen halen door
+de grappige feiten daarin verhaald en leeren wat daaruit dan ook
+vermeden en nagevolgd moet worden, hetgeen ik niet geloof, dat kan
+gebeuren zonder verdrijving van het verdriet.
+
+Laten wij, indien dit geschiedt, (wat God geve) Amor daarvoor danken,
+welke mij uit zijn banden bevrijdend, mij gedwongen heeft die te
+kunnen aanwenden tot hun genoegen.
+
+
+
+
+
+
+
+    _De eerste dag van de_ Decamerone _begint: waar aangetoond
+    wordt, naar de verklaring van den auteur, waarom het gebeurde,
+    dat de personen, die bij elkaar komen, zich moesten vereenigen
+    om zich samen te onderhouden. Onder de leiding van Pampinea
+    verhaalt men van wat het meest aan elk behaagt._
+
+
+Zoo dikwijls als ik, zeer genadige donna's, bij mezelf denkend er op
+let, hoe gij allen natuurlijk ernstig gestemd zijt, zoo vaak ben ik mij
+bewust, dat het tegenwoordige werk, naar uw oordeel, een ernstigen en
+droeven oorsprong moet hebben gelijk de smartelijke herinnering aan de
+voorbijgegane, pest verbreidende sterfte in het algemeen hinderlijk
+is voor ieder, die deze mocht zien of op andere wijze kennen. Het
+boek bevat vooraan deze herinnering. Maar ik wil niet, dat dit u zal
+afschrikken er meer van te lezen, alsof gij altijd onder tranen en
+zuchten met de lectuur zoudt moeten voortgaan. Dat vreeselijke begin
+zal u niet anders aandoen dan een ruwe en steile berg reizigers treft,
+wanneer een zeer schoone, zachte en aangename rustplaats volgt, welke
+hun des te behagelijker zal zijn, naarmate de moeite van het bestijgen
+en afdalen daarvan grooter is geweest. En gelijk het uiterste van
+vreugde smart inhoudt, zoo worden de verdrietelijkheden door daarop
+volgende vreugde beëindigd. Op dit korte verdriet (ik zeg kort, omdat
+dit in weinige woorden vervat is) volgt spoedig het genoegen en het
+genot, dat ik u bij voorbaat had beloofd en dat misschien bij een
+aldus gemaakt begin niet verwacht zou worden, indien ik het niet had
+vermeld. Inderdaad, indien ik op fatsoenlijke manier op een andere
+wijze had kunnen komen tot wat ik verlang dan langs het ruwe pad,
+waarover ik dit doe, dan had ik het graag gedaan, maar daar ik de
+oorzaak, door welke de dingen geschiedden, die later zullen gelezen
+worden, niet kon verklaren zonder die herinnering, breng ik mijzelf,
+als door noodzakelijkheid gedwongen, er toe om dit te beschrijven.
+
+Ik zeg dus, dat de jaren sinds de Onbevlekte Ontvangenis van Gods
+Zoon al gestegen waren tot het getal dertienhonderd achtenveertig,
+toen in de zeer goede stad Florence, schooner dan elke andere
+Italiaansche, de moorddadige pestziekte uitbrak, welke door den
+invloed der hemellichamen of voor onze zondige daden door Gods
+gerechten toorn onder de stervelingen gezonden, eenige jaren te
+voren in het Oosten ontstond, een ontelbaar aantal levenden wegrukte
+en zonder oponthoud van de eene plaats naar de andere voortgaande,
+zich op allertreurigste wijze naar het Westen heeft verbreid. [4]
+En hiertegen hielp geen enkele wetenschap noch menschelijke wijsheid,
+hoe de stad ook gezuiverd werd van veel onreinheid door de beambten,
+behalve van die, waarvan het reeds voorgeschreven was en evenmin baatte
+het, dat het aan elke zieke verboden was de stad binnen te gaan. De
+vele raadgevingen geschonken voor het behoud van de gezondheid, en ook
+de nederige smeekbeden, niet ééns maar vele keeren zoowel in geordende
+processies als op andere wijze tot God gericht door vrome menschen,
+hielpen niets. Omstreeks het begin van de lente van het voornoemde
+jaar begon de pest op vreeselijke wijze en op wonderbaarlijke manier
+haar treurigen invloed te toonen. Zij woedde niet, gelijk zij in het
+Oosten had gedaan, waarbij ieder, dien het bloed uit den neus kwam,
+dit een zeker teeken was van onvermijdelijken dood, maar bij het
+begin der ziekte ontstonden of in de lies of onder de oksels--bij
+mannen als vrouwen op gelijke wijze--zekere gezwellen, van welke
+enkelen groeiden als tot een gewone appel, anderen als tot een ei,
+bij eenigen meer en bij anderen minder, welke de menschen uit het volk
+pestbuilen noemden. Van de twee genoemde lichaamsdeelen uit begon in
+korten tijd de reeds gezegde doodelijke pestbuil, onverschillig waar,
+in een deel er van te ontstaan en op te komen en daarna begon het
+uiterlijk van genoemd ziekteverschijnsel te veranderen in zwarte of
+loodkleurige vlekken, welke onder de armen en op de heupen en op elk
+ander lichaamsdeel verschenen, bij dezen groot en weinig, en bij genen
+klein en veelvuldig. En daar de pestbuil het eerst was geweest en nog
+was het zekere teeken van naderenden dood, zoo waren die vlekken het
+ook bij elk, bij wien zij zich vertoonden. Het scheen, dat tot genezing
+van dit soort ziekte noch raad van een dokter, noch kracht van welk
+medicijn ook waarde had of verlichting bracht, daar of de aard van
+den ramp het niet toeliet, of daar de onwetendheid der geneeskundigen
+(van welke buiten de wetenschappelijke het aantal zoowel van mannen
+als vrouwen, die nooit de medicijnen hadden gestudeerd, enorm was
+geworden) de oorzaak niet kon verklaren. Daar men bij gevolg het
+noodige geneesmiddel er niet voor koos, herstelden er niet slechts
+maar weinigen van, maar ongeveer allen binnen drie dagen sinds de
+verschijning van genoemde teekens, die wat eerder, gene wat later,
+en de meesten zonder koorts of er bij komende omstandigheden, stierven.
+
+En de kracht van die pest was nog grooter, omdat zij van de zieken
+door gemeenschappelijk samenzijn zich op de gezonden wierp, op
+dezelfde wijze als het vuur doet bij droge voorwerpen of gewrevenen,
+als zij het dicht genoeg zijn genaderd. En er was een nog grooter
+kwaad n.l. dat niet alleen het spreken en omgaan met de zieken aan
+gezonden de ziekte bracht of de oorzaak van het gewone sterfgeval werd,
+maar ook het aanraken van de lakens of welk ander voorwerp ook, dat
+door deze zieken beroerd werd of gebruikt, scheen die ziekte op hem,
+die ze betastte, over te brengen.
+
+Het is een wonderlijke zaak om te hooren, die ik vertellen moet en
+die, indien hij niet door vele en door mijn eigen oogen gezien was,
+ik ternauwernood zou durven gelooven en niet den moed zou hebben neer
+te schrijven, zoo ik dit niet van betrouwbare menschen had gehoord. Ik
+beweer, dat de aard van de vermelde pest van zoodanigen invloed was
+bij aanraking van het eene wezen met het andere, dat niet alleen de
+eene mensch den ander, maar wat erger is en duidelijk genoeg bleek,
+dat het goed van iemand, die daardoor ziek was geweest of overleden,
+beroerd door een ander schepsel dan van het menschelijk geslacht, het
+niet alleen daarmee aanstak, maar het in zeer korten tijd doodde. Met
+mijn eigen oogen heb ik waargenomen, (gelijk kort te voren gezegd is)
+dat op een dag onder andere gevallen de lompen van een arm man door
+de ziekte bezweken, op den openbaren weg waren geworpen, toen twee
+zwijnen naderden en naar hun gewoonte die eerst met den snuit en de
+tanden opnamen en om den kop schudden. Kort daarop, na een paar maal
+te hebben rondgewenteld, alsof ze vergift hadden ingenomen, vielen
+beide op de ongelukslompen dood ter aarde.
+
+Hierdoor en door heel wat meer andere gelijksoortige en erger gevallen
+ontstonden verschillende angsten en inbeeldingen bij hen, die gespaard
+bleven en allen kwamen tot een vrij wreede gevolgtrekking, namelijk
+de zieken en hun omgeving te vermijden en te ontvluchten en aldus
+handelend meende elkeen zich gelijkelijk redding te verschaffen. Er
+waren er eenigen, die aanrieden, dat matig leven en zich te onthouden
+van alle overdaad veel weerstand gaf tegen de zich voordoende ramp,
+en na een gezelschap te hebben gevormd leefden zij afgescheiden van
+ieder ander en zij vluchtten in hun huizen en sloten zich op daar,
+waar geen enkele zieke was, en zij gebruikten om beter te leven
+zeer matig de fijnste spijzen en de beste wijnen en vermeden elke
+buitensporigheid zonder te spreken of iemand te laten spreken van
+buiten over dood en zieken, of eenig nieuws te hooren en bleven
+dáár bij muziek en bij alle genoegens, die zij zich verschaffen
+konden. Anderen, van een tegengestelde meening overtuigd, beweerden
+dat goed drinken en genieten en zingend naar buiten te gaan en zich
+te vermaken en te voldoen aan iedere behoefte, waar het kon en te
+lachen en te schertsen om al wat gebeurde, het zekerste middel was
+tegen zulk een kwaad. Gelijk zij zeiden gingen zij dag en nacht naar
+hun vermogen te werk, dan naar deze, dan naar die kroeg loopend, zonder
+overleg en zonder maat drinkend. Zij deden veel meer dan in alle andere
+omstandigheden alleen dat, wat zij meenden, dat voor hun aangenaam en
+plezierig kon zijn. En zij konden dit gemakkelijk doen, omdat ieder
+(alsof hij niet langer had te leven) zijn goederen in den steek had
+gelaten of hij al dood wás, waardoor de meeste huizen gemeengoed waren
+geworden. De vreemdeling gebruikte die, alsof hij er behoorde en gelijk
+de eigen heer er gewoond zou hebben en met die hardvochtige gedachte
+ontvluchtten zij, zooveel ze konden, steeds de zieken. In zulk een rouw
+en ellende van onze stad was het eerbiedwaardig gezag van de wetten,
+zoowel goddelijke als menschelijke, als het ware vervallen en geheel
+losgelaten door de schepenen en de uitvoerders daarvan. Deze waren
+gelijk andere menschen of dood of ziek of zoo van familie beroofd,
+dat geen enkel ambt kon uitgeoefend worden; daardoor stond het aan
+ieder vrij naar zijn welgevallen te handelen.
+
+Velen volgden tusschen de twee gezegde levenswijzen een gemiddelde,
+zich niet onthoudend van spijzen als de eersten, nog zich te buiten
+gaande aan drank en andere losbandigheden gelijk de tweeden, maar
+zij gebruikten naar genoegen volgens hun begeerten de levensmiddelen
+en gingen naar buiten zonder zich op te sluiten en droegen deze,
+bloemen, gene, welriekende kruiden in de handen en andere verschillende
+specerijen, die zij vaak aan den neus brachten, denkend, dat dit een
+uitstekend middel was om met dit soort reuk de hersens te versterken;
+want het was er zoo mee gesteld, dat de lucht geheel van den stank
+der doode lichamen en van de ziekte en van de medicijnen doortrokken
+en onrein was.
+
+Anderen waren van een nog wreeder gevoelen (alsof dat soms veiliger
+zou zijn) en zeiden, dat er geen ander en beter middel tegen de pest
+bestond dan er voor te vluchten en door deze redeneering aangezet, voor
+niets zorgend dan voor zichzelf, verliet een groot aantal zoowel mannen
+als vrouwen hun eigen stad, hun eigen huizen, hun positie en familie
+en goederen en zochten de anderen steden op of althans hun omtrek,
+alsof Gods toorn over de ongerechtigheid der menschen met die pest van
+de plaats, waar zij waren, niet voort kon gaan, maar Hij die alleen
+had verwekt om diegenen te tuchtigen, welke zich binnen de muren der
+stad mochten bevinden; zij raadden niemand er te blijven en beweerden,
+dat zijn laatste uur dan gekomen was. Daar zij, die een andere meening
+hadden, niet allen stierven, vluchtte daardoor niet iedereen; van
+beide partijen werden er echter velen ziek. Zij versmachtten verlaten
+alom, alhoewel zij, toen zij zelf gezond waren, een voorbeeld van
+levenswijze hadden gegeven, aan hen, die gezond bleven. Laten wij
+verzekeren, dat de eene burger den ander vermeed, en daar zoo goed
+als niemand voor een ander zorgde en bloedverwanten elkaar zelden of
+nooit bezochten, was er van verre met den zoo veroorzaakten schrik
+zulk een verbijstering gekomen in de gemoederen der mannen en vrouwen,
+dat de eene broeder den ander verliet en de neef de nicht en de zuster
+den broeder en dikwijls de vrouw haar echtgenoot; en (wat erger is
+en haast ongeloofelijk) de vaders en moeders vermeden hun kinderen,
+of het de hunnen niet waren, te bezoeken en te helpen. Hierdoor bleef
+voor hen, wier aantal niet was te schatten, zoowel mannen als vrouwen,
+die ziek werden, geen andere hulp dan de barmhartigheid van vrienden
+(en van hen waren er maar weinig) of de hebzucht van oppassers,
+die voor hoog salaris en schandelijke overeenkomsten dienden. Hun
+aantal was door dit alles toch niet groot en de mannen zoowel als
+de vrouwen waren dom en in vele gevallen nooit voor dergelijke werk
+gebruikt, terwijl ze voor niets anders dienst deden dan eenige dingen
+aan te reiken door de lijders gevraagd of om ze bij te staan, als zij
+stierven. Wanneer zij die dienst verrichtten, gingen ze dikwijls met
+winst en al dood. Daar de zieken verlaten waren door buren, verwanten
+en vrienden en gebrek hadden aan oppassers, ontstond een gebruik,
+vroeger ongehoord, dat een vrouw, hoe bekoorlijk en schoon en lief ze
+ook was, wanneer zij ziek werd, zorg droeg een man tot haar dienst te
+hebben, wie hij ook mocht zijn, jong of oud, waarvoor zij zonder eenige
+schaamte elk lichaamsdeel ontblootte niet anders dan zij voor een vrouw
+zou gedaan hebben. Want de nood van haar lijden eischte dit, wat bij
+hen, die genazen, misschien de oorzaak was van minder kuischheid in
+den tijd, die volgde. Bovendien overviel de dood velen van hen slechts
+door tegenspoed, die gered zouden zijn, indien ze geholpen waren.
+
+Tengevolge daarvan, zoowel door het gebrek aan de noodige oppassing,
+welke de zieken niet konden krijgen als door de hevigheid van de pest
+was de massa van hen, die dag en nacht stierven zoo groot in de stad,
+dat het schrikbarend was om het te hooren vertellen, als men er slechts
+acht op gaf. Daardoor als van zelf ontstonden naast vroegere gewoonten
+van de burgers zeden in strijd met die, welke in zwang waren gebleven.
+
+Het was gewoonte (gelijk we het nog in gebruik zien), dat de verwanten
+en de buurvrouwen zich in het huis van den doode verzamelden, en
+hier met hen, die hem meer vermaagschapt waren, treurden; en van den
+anderen kant vereenigden zich vóór het huis van den doode de buren
+en een aantal andere burgers met zijn mannelijke familieleden en naar
+den rang van den overledene kwam de geestelijkheid en werd hij op de
+schouders van zijn makkers met begrafenispraal van waskaarsen en zangen
+gedragen naar de kerk, voor zijn overlijden door hem aangewezen. Die
+gebruiken hielden, toen de felheid van de pest begon toe te nemen,
+of geheel of grootendeels op en er kwamen geen andere nieuwen voor
+in de plaats, zoodat niet alleen tal van lieden stierven zonder
+klaagvrouwen, maar er waren er genoeg, die zonder getuige uit dit
+leven scheidden en maar zeer weinigen, wien vrome klaagzangen en de
+bittere tranen van zijn familieleden bleven voorbehouden. Liever in de
+plaats daarvan sleten die hun leven door zooveel mogelijk te lachen en
+te schertsen en gezellig feest te vieren, welke gewoonte de vrouwen,
+die grootendeels de vrouwelijke vroomheid hadden afgelegd, voor hun
+lijfsbehoud zeer goed hadden geleerd. Er waren er maar weinigen,
+wier lichamen door meer dan tien of twaalf van de buren ter kerk
+vergezeld werden, en voor welken de eerzame en achtbare burgers,
+en niet een soort doodgravers, voortgekomen uit den laagsten stand,
+die zich ook aldus lieten noemen en die deze diensten voor geld
+verrichtten, onder de baar traden en haar met haastige passen niet
+naar die kerk brachten, welke zij voor hun dood hadden aangewezen,
+maar naar de meest naburige meestal achter vier of zes geestelijken
+met weinig kaarslicht en menigmaal zonder één priester. Dezen met de
+hulp van die doodgravers zonder zich met een te langen of plechtigen
+lijkdienst te vermoeien, brachten die in de eerste de beste grafstede,
+welke zij open vonden. Van den lageren stand en misschien voor een
+groot deel van de middelklasse was de aanblik der alle ellende nog
+veel erger, omdat die het meest door hoop of door armoe in hun huizen
+werden teruggehouden of in hun buurt bleven en bij duizenden ziek
+werden en noch bediend, noch geholpen met wat ook, zonder eenige
+verzachting stierven. Er waren er genoeg, die op den openbaren weg
+bij dag of nacht omkwamen en velen, die in hun huizen heengingen,
+deden eerst door den stank van hun ontbonden lichamen dan aan de
+buren bemerken, dat zij dood waren; zoowel hiervan als van anderen,
+die overal bezweken, waren er een groot aantal. Er werd door de meeste
+buren een middelweg gebruikt, daartoe niet minder bewogen door vrees,
+opdat de besmetting van de dooden hun geen kwaad deed, als door de
+barmhartigheid, die zij jegens de overledenen hadden.
+
+Zij, zoowel door eigen kracht als met behulp van de dragers, zooveel ze
+er van konden krijgen, sleepten de lichamen der reeds gestorvenen uit
+hun huizen en plaatsten die voor hun deuren, waar vooral 's morgens,
+wie uit was gegaan, er talloos veel had kunnen zien. Zij lieten
+vervolgens baren komen en er waren er, die bij gebrek daaraan, ze op
+een plank legden. Er was geen baar, die niet twee of drie tegelijk
+er van torste, en het kwam misschien maar één keer voor, dat van
+deze niet vrij zeker kon gezegd worden, dat zij de echtgenoote en
+den man, de twee of drie broeders of den vader en den zoon of op die
+wijze de familie droeg. Het gebeurde zeer vaak, dat, wanneer twee
+of drie priesters met een kruis voor één baar afzonderlijk liepen,
+dat drie of vier baren geheven door dragers, zich daarachter voegden;
+en waar de priesters geloofden, dat zij één doode begroeven, deden zij
+er dit zes of acht of nog meer. Zij werden ook niet geëerbiedigd met
+een enkelen traan of kaarslicht of begeleiding; ook werd de toestand
+van dien aard, dat men geen andere zorg droeg voor de menschen, die
+stierven, dan men voor geiten over had. Daardoor bleek het duidelijk
+genoeg, dat, terwijl de natuurlijke loop der dingen bij weinige en
+zeldzame verliezen niet aan wijzen kon leeren die te dragen met
+geduld, de grootste van de rampen zelfs de eenvoudige zielen had
+kunnen maken tot verstandige en ongevoelige lieden. Blijkbaar door
+de groote menigte dooden, die naar elke kerk iederen dag en zoo goed
+als ieder uur, al naar het viel, gedragen werd, maakte men, daar de
+gewijdde aarde voor de begrafenissen niet voldoende was en daar men
+vooral aan ieder volgens de oude gewoonte een eigen plaats wilde
+geven, op de akkers van de kerken, omdat elke plek grond vol was,
+zeer groote kuilen, waarin men de later aangebrachten bij honderd
+neerliet en in deze opgehoopt--gelijk men koopwaren laag op laag
+in schepen legde--bedekte men ze met weinig aarde zoover, dat die
+tot den rand van de kuil kwam. Maar opdat ik niet later aan iedere
+bijzonderheid van de voorbijgegane ellende, onze stad overkomen, nog
+herinner, vermeld ik, dat, toen deze booze tijd die bezocht, zij bij
+haar voortduur evenmin de omliggende streek spaarde, waar (ik laat de
+dorpen ter zijde, die door hun kleinheid bij de stad begrepen waren)
+in de verspreide hofsteden en de velden de ongelukkige boeren en armen
+en hun families zonder eenige hulp van dokter of steun van een oppasser
+op de wegen en op hun akkers en in hun huizen, onverschillig bij dag
+en bij nacht, niet als menschen maar als beesten stierven. Daardoor
+werden zij als de poorters in hun gewoonten bandeloos en zorgden
+niet meer voor hun werk of hun zaken. Allen ook als op den dag,
+wanneer de dood, dien zij verwachten, zou komen, deden hun best op
+allerlei wijze niet hun toekomstige winsten van vee en land en van
+hun gedanen arbeid te vermeerderen maar te verkwisten, wat ze er
+van in voorraad hadden. Aldus gebeurde het, dat de koeien, de ezels,
+de schapen, de geiten, de zwijnen, de kippen en zelfs de honden, het
+trouwst aan de menschen, uit hun eigen verblijfplaatsen verjaagd door
+de velden wegliepen naar willekeur, waar ook het graan verlaten en
+niet binnengehaald maar wel gemaaid was. En velen, die over dag goed
+gevoed waren, dronken zich zonder toezicht van den herder 's nachts in
+hun stal zat, of ze verstand hadden. Hieraan valt nog toe te voegen
+(wanneer ik het platteland ter zijde laat en tot de stad terug ga)
+dat, indien het niet in die mate is en zoozeer was door de wreedheid
+des hemels en misschien ten deele door die der menschen, zoowel door
+de kracht van de pest als doordat vele zieken slecht waren geholpen
+en hunne behoeften verwaarloosd, ook door de vrees, die vele gezonden
+hadden, men het aantal menschen, die zeker binnen de muren van de stad
+Florence stierven, boven de honderdduizend schat. Hoevelen zou men
+misschien vóór den verderfelijken ramp niet gedacht hebben daarbij
+te moeten tellen? O hoeveel groote paleizen, hoeveel fraaie huizen,
+hoeveel trotsche woningen, vroeger vol families, vol heeren en dames,
+bleven tot op den minsten bediende ledig! O hoeveel aanzienlijke
+geslachten, hoeveel groote erfgoederen, hoeveel befaamde rijkdommen
+zag men zonder den wettigen erfgenaam blijven! Hoeveel invloedrijke
+mannen, hoeveel schoone vrouwen, hoeveel lieve kinderen, die door geen
+minderen dan Galienus, Hippocrates of Esculaap gezond zouden geacht
+wezen, ontbeten 's morgens met hun ouders, met gezellen en vrienden,
+die op den invallenden avond in de andere wereld met hun afgestorven
+verwanten het avondmaal hielden!
+
+Ik zelf voelde aandrang om tusschen zooveel ellende te gaan zwerven
+en nu wil ik achterwege laten, wat ik gerust weglaten kan. Ik zeg dan,
+dat, terwijl onze stad in dien toestand was, bijna leeg van bewoners,
+(gelijk ik later van een betrouwbaar persoon vernam) toevallig in de
+eerbiedwaardige kerk van Santa Maria Novella op een Dinsdagmorgen
+zeven jonge dames bijeen kwamen, toen er haast niemand anders was
+en nadat zij den heiligen dienst er gehoord hadden in rouwgewaad,
+gelijk in die omstandigheden vereischt werd. Allen waren aan elkaar
+verbonden door vriendschap, nabuurschap of verwantschap en geen een
+was er ouder dan achtentwintig of jonger dan achttien; elk van hen
+was ontwikkeld, van edel bloed, mooi gevormd, rijk van kleederdracht
+en van fatsoenlijk uiterlijk. Het is mij niet veroorloofd hun ware
+namen te melden, indien de reden althans gegrond is. Ik wil dit niet,
+opdat zij over de dingen, die volgen en die door hen verhaald en
+gehoord zijn, in de toekomst zich niet hoeven te schamen. Want de
+wetten op de vermaken zijn thans wat streng, en waren toen door de
+bovenvermelde oorzaken niet slechts voor hun leeftijd maar ook voor een
+veel rijperen zeer zacht. Ook wil ik aan nijdigaards geen gelegenheid
+geven, die gereed zijn ieder fatsoenlijk leven te bezoedelen, door
+eenigerlei daad de eerbaarheid der waardige dames te verkleinen met
+schadelijke praatjes. En opdat ieder later zonder verwarring kan
+begrijpen, wat elk van hen hun vertelde, ben ik van plan door namen,
+die met hun hoedanigheid of geheel of ten deele overeenkomen, ze aan
+te duiden. Aldus zullen wij niet zonder reden de eerste en de oudste
+Pampinea noemen, en de tweede Fiammetta, de derde Filomena, de vierde
+Emilia, en wij zullen Lauretta als de vijfde aanduiden en de zesde
+zullen wij Neifila en de laatste Elisa noemen. Dezen, die nog geen
+besluit hadden genomen, maar toevallig in een deel der kerk bijeen
+waren gekomen en als in een kring zich geplaatst hadden om te zitten,
+begonnen na heel wat zuchten en nadat zij het prevelen van paternosters
+hadden gestaakt, met elkaar te redeneeren over den aard der vele en
+verschillende tijdsomstandigheden en na eenige oogenblikken, toen de
+anderen zwegen, begon Pampinea aldus te spreken:
+
+Mijn lieve donna's, gij kunt als ik meermalen gehoord hebben, dat
+niemand kwaad doet, die goed zijn verstand gebruikt. Het is natuurlijk
+van iedereen, bij wat er op deze aarde gebeurt, zooveel mogelijk zijn
+leven te sterken en te behouden en te verdedigen. Men geeft dit zelfs
+zoover toe, dat het een enkele maal al is voorgekomen, dat zonder
+eenige schuld menschen om dit te behouden elkaar hebben gedood. En
+indien de wetten dit veroorloven, in wier betrachting het voor ieder
+sterveling goed is te leven, hoeveel te meer zonder iemand te hinderen
+is het voor ons en ieder ander niet zedelijk voor het behoud van
+ons leven die middelen te kiezen, welke in ons vermogen zijn? Ieder
+oogenblik, dat ik onze wijze van doen van dezen morgen beschouw en ook
+die van vroeger en bedenk, hoedanige en welke onze redeneeringen zijn,
+begrijp ik--en gij kunt het eveneens begrijpen,--dat ieder van ons aan
+zich zelf moet twijfelen: en dit nog verwondert mij niet, maar sterk
+verbaast mij (in aanmerking nemend, dat wij alle vrouwelijk gevoel
+hebben), dat wij zelf niet bemerken eigenlijk ieder voorbehoedmiddel
+te vreezen. Wij blijven hier, naar het mij schijnt niet anders dan
+om er de geheel vrijwillige en noodzakelijke getuigen van te zijn
+hoeveel dooden hier ten grave worden gedragen en om te hooren of
+de broeders van hier binnen, van welke het aantal haast tot nul is
+geworden, op de verplichte uren hun dienst afzingen, of om aan ieder,
+die hier verschijnt, onzen rang en de grootte van onze ellende te doen
+zien. Ook: indien wij van hier weggaan, of de lijken of de zieken van
+buiten zien vervoerd worden of hen aanschouwen, die het gezag der
+publieke wetten vroeger tot ballingschap dwong voor hun misdaden,
+en die daar als 't ware mee spotten, dewijl zij gewaar worden,
+dat de uitvoerders daarvan dood of ziek zijn en met weerzinwekkende
+brutaliteit het grondgebied afloopen of het schuim der stad, dat op
+ons bloed verhit is en zich doodgravers noemt en om ons te beleedigen
+paard rijdt en overal rondgaande met gemeene liedjes onzen trots
+kwetst. Wij hooren hier niets anders dan: _die zijn dood_ en _de
+anderen zijn er om te sterven_, en, indien er iemand in staat zou zijn
+om ze te hooren, zouden wij overal droevige klachten vernemen. Indien
+wij naar onze huizen terugkeeren (ik weet niet of u gebeurt, wat mij
+overkomt) ontstel ik bij de gedachte van een groot gezin er niemand
+te vinden dan mijn knecht en ik voel al mijn haren te berge rijzen,
+en het schijnt mij, dat, waar ik er ga of sta, ik er hun schimmen
+zie en zij mij verschrikken en niet met de gewone herinnering, die
+ik van hen pleeg te hebben, maar met een afschuwelijk uiterlijk,
+niet begrijpend, wat hen zoo deed veranderen. Daarom schijnt het mij
+niet goed zoowel hier als hier buiten of thuis te blijven, en het komt
+mij nog meer zoo voor van ons dan van iemand, die geen toevluchtsoord
+heeft en die daarheen niet gaan kàn als wij, die er wel een hebben,
+en die tòch hier gebleven zijn. Ik heb meermaals gezien en gehoord,
+(indien er toch enkelen zoo zijn) dat deze zonder eenig onderscheid
+te maken tusschen fatsoenlijke en onfatsoenlijke dingen, dat doen, wat
+de begeerte hen ingeeft, zoowel alleen als in gezelschap en bij dag
+als bij nacht wat hun het best bevalt. En niet slechts de wereldsche
+lieden maar ook de in kloosters afgezonderden, die zich zelf wijs
+maken, dat goed is, wat hun bevalt en slechts aan de anderen mishaagt,
+denken zich op die wijze te bevrijden, nadat zij de gehoorzaamheid aan
+de regels verbroken hebben, zich aan de lusten des vleesches hebben
+overgegeven; en ze zijn wulpsch geworden en wellustig. Indien (wat
+duidelijk blijkt) dit zoo is, wat zullen wij hier dan doen? Waarop
+wachten wij? Wat denken wij? Waarom zullen wij voor ons heil trager
+en langzamer zijn dan het geheele overig deel van de burgers? Achten
+wij ons minder goed dan al de anderen? Of gelooven wij, dat ons
+leven met een sterker keten aan ons lichaam is gebonden dan dat bij
+anderen zoo is en in die mate, dat wij er in 't geheel geen zorg
+voor behoeven te dragen, die de macht schenkt het te verdedigen? Wij
+dwalen, wij zijn bedrogen: hoe groot is onze overmoed, indien wij dit
+onderstellen? Zooveel keeren als wij ons zouden herinneren hoedanige
+en welke de jongelieden en de meisjes geweest zijn, die door deze
+wreede pest bezweken, zouden wij daarin een zeer overtuigend argument
+vinden. En opdat wij door domheid of traagheid daartoe niet vervallen,
+waaruit wij gelukkig op eenigerlei wijze, als we het maar willen,
+kunnen ontsnappen (ik weet niet of u dit zoo zal voor komen als aan
+mij), zou ik het opperbest gedaan achten, dat wij uit dit gebied
+vertrekken zóó als we hier bij elkaar zijn, gelijk wij vele malen al
+hebben gedaan en plegen te doen. Laten wij als de dood de slechte
+voorbeelden hier ontvluchten en met eere naar onze buitenplaatsen
+in de provincie gaan, met welke ieder van ons rijkelijk bedeeld is,
+om daar te blijven en opdat wij daar die feestelijkheid, die vreugde,
+dat genoegen smaken, wat wij kunnen zonder met eenige daad de grens van
+wat betaamt, te overschrijden. Daar hoort men de vogeltjes zingen; daar
+zullen wij de heuvels en de velden zien groenen en de akkers van graan
+zien golven gelijk de zee en van boomen op wel duizend manieren. En
+de hemel ziet men er ruimer, die, hoewel hij vertoornd is, daarom er
+niet zijn eeuwige schoonheden verbergt, welke daar veel heerlijker
+zijn om te aanschouwen dan de verlaten muren van onze stad. Daar is de
+lucht veel frisscher dan hier en de dingen, thans noodig om te leven
+zijn er in grooter overvloed en het verdriet is er minder. En wel,
+omdat, hoewel daar de boeren sterven als hier de burgers, de rouw er
+minder is, waar de huizen en de bewoners zooveel meer verspreid zijn
+dan in de stad. En anderzijds hier, zoo ik goed zie, verlaten wij
+niemand, zoo, dat zelfs wij eerder kunnen zeggen in waarheid hier
+verlaten te zijn, omdat de onzen hetzij stervend hetzij den dood
+ontvluchtend, alsof wij de hunnen niet waren, ons in al dien rouw
+hebben achtergelaten. Er kan dus geen enkel verwijt op ons vallen,
+indien wij dien raad volgen en zoo niet, dan zou smart en verdriet
+en misschien de dood ons kunnen verrassen. En daarom, wanneer het u
+goed dunkt, geloof ik, dat wij door onze bedienden mee te nemen en
+die met de benoodigdheden te laten volgen heden ginds, morgen elders
+en door die vroolijkheid en feestelijkheid te genieten, die deze tijd
+kan verschaffen, wel doen, wat goed is om gedaan te worden en door
+zoo te blijven handelen, tot wij zien (indien wij niet van te voren
+door den dood worden achterhaald), wat eindelijk de hemel na deze
+omstandigheden voor ons bewaart. Ik herinner U er aan, dat hij ons
+niet zoozeer verbiedt op eerzame wijze heen te gaan, als wel aan de
+anderen om voor een groot deel op schandelijke wijze hier te blijven.
+
+Toen de andere donna's Pampinea gehoord hadden, prezen zij niet
+alleen haar raad, maar verlangend dien te volgen waren zij al begonnen
+onder elkaar afzonderlijk op die wijze te praten, zoodat zij hierop
+van hun zetels zich verheffend als het ware hand in hand op weg
+wilden gaan. Maar Filomena, die de voorzichtigste was, zei: Dames,
+hoewel het betoog door Pampinea op uitstekende wijze is uiteengezet,
+is het toch niet goed heen te gaan gelijk zij beweert, dat gij moet
+doen. Ik herinner u er aan, dat wij alle vrouwen zijn en er is er
+geen hier zulk een kind, dat zij wel kan weten, hoe de vrouwen te
+samen verstandig zijn, en dat zij toch niet zonder het overleg van
+een enkelen man kunnen handelen. Wij zijn bewegelijk, weerbarstig,
+ergdenkend, kleingeestig en bangelijk; daarom betwijfel ik zeer of ons
+gezelschap niet te spoedig, indien wij geen anderen gids dan den onze
+nemen, uiteen gaat en met minder eer dan hier vereischte is. En daarom
+is het goed zich hierbij te bezinnen, voor wij beginnen. Toen sprak
+Elisa: Inderdaad zijn de mannen het hoofd der vrouwen en zonder hun
+leiding komt slechts zelden een werk van ons tot een lofwaardig einde;
+maar hoe kunnen wij ons die mannen verschaffen? Ieder onzer weet,
+dat de meesten dood zijn en dat de anderen, die zijn blijven leven,
+deze hier en gene daar in verschillende groepen--zonder dat wij weten
+waarheen--dat ontvlieden, wat ook wij ontwijken en het uitnoodigen van
+onbekenden zou niet eerbaar zijn. Daarom, als wij tot onze redding
+ze willen volgen, is het noodig een middel te vinden, waardoor wij
+zoo onze zaken regelen, dat ons, waar wij voor ons genoegen of onze
+rust heengaan, geen verdriet of schandaal volgt.
+
+Terwijl de dames onder elkaar zoo redekavelden, kwamen drie jongelieden
+in de kerk, waaronder er geen minder dan vijfentwintig jaar oud was
+als de jongste en onder welken noch de boosheid des tijds, noch het
+verlies van vrienden of ouders, noch vrees voor zich zelf, de liefde
+had kunnen uitblusschen of afkoelen. Een van hen heette Pamfilo, de
+tweede Filostrato en de laatste Dioneo, elk heel aardig en welgemanierd
+en zij gingen tot hun besten troost in zooveel verwarring hun donna's
+zoeken, die toevallig alle drie zich onder de genoemde zeven bevonden,
+terwijl de anderen allen daaraan verwant waren. En dezen vielen de
+anderen nog niet in het oog of genen waren ook door hen opgemerkt,
+zoodat Pampinea toen glimlachend begon: Kijk, de fortuin is voor
+ons begin gunstig en heeft hier bij voorbaat bescheiden en dappere
+jongelieden gebracht, die gaarne zoowel gids als dienaar willen zijn,
+als wij ze voor dien dienst niet zullen ontvluchten. Neifile, toen
+van schaamte over het geheele gelaat vuurrood, omdat elk van hun door
+een der jongelui bemind werd, zei: Pampinea, bij God, let op wat je
+zegt; ik weet zeker, dat men niets dan het beste van elk van hen kan
+zeggen en ik meen evenzeer, dat wij hun gezelschap en de eer daarvan
+moeten hooghouden, die niet voor ons, maar voor veel schooner en hooger
+geplaatste dames dan wij bestemd zijn. Maar omdat het duidelijk is, dat
+zij enkelen van ons, die hier zijn, beminnen, vrees ik, dat schande en
+verwijt hierop volgt buiten onze of hun schuld, indien wij ze meenemen.
+
+Daarop zei Filomena: Dat beduidt niets; daar waar ik eerbaar leef, zal
+het geweten mij over niets kwellen, wie ook het tegendeel wil beweren;
+God en de waarheid zullen dan voor mij de wapens opnemen. Mochten ze
+nu maar gereed zijn om te komen, opdat wij, gelijk Pampinea beweerde,
+waarlijk kunnen zeggen, dat de fortuin voor onzen tocht gunstig is. De
+anderen, welke haar zoo hoorden spreken, zwegen niet slechts maar met
+eenparige toestemming vonden zij goed, dat die zouden geroepen worden,
+dat men hun het plan zou meededen en dat men hun zou vragen of het
+hun mocht behagen bij den aldus voorgestelden tocht ze gezelschap
+te houden. Hiertoe richtte zich zonder een woord meer Pampinea,
+die opgestaan was en die hun allen door haar bloed verwant was, tot
+deze heeren, die haar voortdurend stonden aan te kijken en na hen met
+vriendelijk gelaat te hebben gegroet, maakte zij hun dit plan bekend
+en verzocht hen elk afzonderlijk ze met reine en broederlijke geest
+gezelschap te houden, indien zij zich verplicht voelden zich daartoe
+gereed te maken. Eerst geloofden de jongelui, dat ze voor den mal
+werden gehouden, maar toen zij merkten, dat de donna van plicht sprak,
+antwoordden zij verheugd, dat zij bereid waren en zonder eenig uitstel
+te maken bij het plan--daar zij ook vertrokken--gaven zij orders voor
+wat ze bij hun uittocht te doen hadden. Nadat zij alles ordelijk in
+gereedheid hadden gebracht en wisten, waar zij plan hadden heen te
+gaan, begaven zich den volgenden morgen, namelijk Woensdag, bij het
+krieken van den dag de dames met eenige van hun bedienden en de drie
+jongelieden met drie van hun knechts, uit de stad trekkend, op weg. Zij
+verwijderden zich van haar niet meer dan twee kleine mijlen, tot ze de
+plaats bereikten door hen aangewezen. Die plek bevond zich boven een
+kleinen berg van alle kanten ver van onze wegen, vol van verschillende
+lage boomen en planten, allen met groen gebladerte, bekoorlijk
+om te zien. Op den top daarvan was een paleis met een schoonen en
+grooten hof in het midden en met terrassen en zalen en kamers, allen
+afzonderlijk zoo fraai mogelijk en met aanlokkelijke, merkwaardige
+schilderijen en getooid met weiden daarbuiten en wonderbare tuinen
+en met zeer frissche waterputten en met gewelven vol kostbare wijnen,
+meer geschikt voor belangstellende drinkers dan voor matige en eerbare
+jonkvrouwen. Toen het was gereinigd en de bedden in de kamers waren
+opgemaakt en alles met bloemen, welke men naar het seizoen kon krijgen,
+en net was versierd, genoot de aanstaande club niet weinig. En toen
+zij zich voor de eerste vergadering hadden neergezet, zeide Dioneo,
+die meer dan elke andere jonkman bekoorlijk en welbespraakt was: Dames,
+uw verstand meer dan onze voorzichtigheid heeft ons hierheen geleid;
+ik weet niet welke van uw gedachten gij hier wilt toepassen; ik liet
+de mijnen achter in de poort van de stad, toen ik voor kort met u naar
+buiten ging. Daarom: of gij zijt bereid met mij te samen te schertsen
+en te lachen en te zingen (zooveel, bedoel ik, als aan uwe waardigheid
+past) of gij staat mij toe, dat ik tot mijn gedachten terugkeer en in
+de geteisterde stad blijf. Daarop antwoordde Pampinea op geen andere
+wijze dan de anderen insgelijks uit zich zelf gezegd zouden hebben,
+vriendelijk: Dioneo, gij spreekt zeer goed, men wil vroolijk leven en
+geen andere oorzaak dan verdriet heeft ons doen ontvluchten. Maar omdat
+de dingen, die zonder eenig plan bestaan, niet lang kunnen duren, acht
+ik, die de eerste was bij de gesprekken, waardoor dit goede gezelschap
+is bijeengebracht, het noodig overeen te komen, dat er één hoofd zij,
+dat wij zoowel eeren als gehoorzamen als meerdere en bij wien bovenal
+de gedachte voorstaat, dat men hier er zich op toe moet leggen om
+vroolijk te leven. Opdat ieder het gewicht van deze zorg begrijpt
+naast het genoegen van de heerschappij en diensvolgens van de eene
+zoowel als van de andere zijde beschouwd het niet mogelijk is, dat,
+wie het ook zij, jaloersch wordt, stel ik voor, dat ieder voor één
+dag de verantwoordelijkheid en de eer zelf aanvaardt. Ten eerste is
+voor ons verplichtend: de verkiezing van een onzer uit hen, die nog
+volgen, wanneer het avonduur zal naderen. Namelijk hij of zij, die
+aan Hem of Haar daartoe behagen zal, welke dien dag de heerschappij
+heeft gehad. Deze volgens zijn wil beveelt en bepaalt den tijd, dat
+zijn heerschappij duurt en de plaats en de wijze, waarop wij hebben
+te leven.
+
+Deze woorden bevielen uitermate en eenparig kozen zij haar den eersten
+dag, en Filomena, haastig naar een laurierboom geloopen, maakte haar
+een eervollen en in het oog loopenden krans, opdat, toen zij genoeg
+had hooren spreken over zoodanige eer, die groen loof waard was, zij
+die op haar beurt de éér waard was, naar verdienste daarmee bekroond
+werd; welk sieraad op het hoofd verder in hun gezelschap het duidelijke
+teeken was voor iedereen van koninklijke heerschappij en meerderheid.
+
+Pampinea, tot koningin gemaakt, beval dat elk man zou zwijgen, nadat
+zij de knechts van de drie jongelui en hun bedienden, die vier in
+aantal waren, had voor zich laten roepen en hun stilte gebiedend sprak
+zij: Opdat ik aan u allen het voorbeeld geve, waardoor alles op zijn
+best zal voortgaan en ons gezelschap ordelijk en met genoegen en zonder
+eenige schande zal bestaan en dit zal duren, zoolang het ons behaagt,
+stel ik vóór alles Parmeno, knecht van Dioneo, aan tot mijn hofmeester
+en draag aan hem de zorg op en de verantwoordelijkheid voor ons geheele
+huishouden en wat tot den zaaldienst behoort. Ik wil, dat Sirisco,
+de knecht van Pamfilo, onze betaal- en penningmeester is en de bevelen
+gehoorzaamt van Parmeno. Tindaro, in dienst van Filostrato en van de
+andere twee, moet op hun kamers passen, wanneer de anderen, door hun
+dienst op hun beurt belemmerd, dit niet zouden kunnen doen. Misia,
+mijn bediende en Licisca van Filomena, zullen steeds in de keuken
+bezig zijn en zullen voor u met zorg die spijzen gereed maken, welke
+hun door Parmeno zullen worden opgegeven. Wij wenschen, dat Chimera
+van Lauretta en Stratilia van Fiammetta voor het beheer der kamers
+van de dames gereed zullen staan, en wij hechten aan de reinheid der
+vertrekken en in het algemeen begeeren en bevelen wij, dat ieder,
+die op onze gunst gesteld is, waar hij handelt, ga of sta, wat hij
+hoort of ziet, geen ander dan vroolijk nieuws hier aanbrengt. En toen
+deze bevelen uitdrukkelijk waren gegeven, welke namens allen waren
+uitgevaardigd, zeide zij verheugd recht op staande: Hier zijn tuinen,
+hier zijn velden, hier zijn andere plaatsen bekoorlijk genoeg, waar
+ieder tot zijn genoegen zich ga vermaken en als het drie uur slaat,
+zij ieder hier, opdat men voor het koel wordt, eten zal.
+
+Toen aldus de vroolijke bende door de nieuwe koningin was vrij
+gelaten, gingen de jongelui pratend met de schoone dames over vroolijke
+onderwerpen met langzamen tred door een tuin. Zij vlochten zich schoone
+kransen van verschillend loof en zongen op verliefde wijze. Nadat zij
+hier bleven, zoolang de tijdruimte duurde door de koningin toegestaan,
+vonden zij huiswaarts gekeerd, dat Parmeno ijverig aan zijn personeel
+order had gegeven, zoodat, toen zij in een gelijkvloersche zaal
+traden, zij hier de tafels gedekt zagen met puurwitte lakens en met
+bekers, die van zilver schenen en alles met bloemen van priemkruid
+getooid. Daarna, toen het water voor de handen was uitgereikt, gelijk
+het aan de koningin behaagde, en naar hetgeen Parmeno geschikt had,
+gingen allen zitten. Spijzen, heerlijk toebereid, werden opgedragen
+en de fijnste wijnen waren opgezet en de drie knechts bedienden
+zwijgend. Toen de maaltijd was afgeloopen, beval de koningin (daar
+het er zoo mee gesteld was, dat al de dames konden dansen en ook de
+jongelui en een deel van hen zeer goed kon muziek maken en zingen)
+dat de instrumenten zouden komen, en op haar order nam Dioneo een luit
+en Fiammetta een viool en begonnen zacht een dans te spelen. Hierop
+vormde de koningin met de andere dames te samen en twee jongelui een
+balfiguur en begonnen met langzamen pas, nadat zij de knechts om te
+eten hadden weggezonden, een rondedans. Toen dit geëindigd was, zongen
+zij lieve en blijde liedjes. Dit duurde zoo voort, tot het tijd voor
+de koningin werd om te gaan slapen: hierop, na aan allen de vrijheid
+te hebben gegeven, begaven zich de drie jongelieden naar hun kamers,
+van die der donna's gescheiden, waar zij de bedden opgemaakt en die
+vol met bloemen vonden gelijk de zaal en insgelijks de dames hun
+vertrekken: hierop gingen zij, na zich ontkleed te hebben, te bed.
+
+Het was niet ver van negen uur, toen de koningin ontwaakt, al de
+anderen deed opstaan, ook de jongelui, daar zij beweerde, dat het
+nadeelig was te veel overdag te slapen. Aldus begaven zij zich naar
+een kleine weide, waar het gras groen en hoog was en men nergens de
+zon zag, en toen, terwijl ze een luwe wind voelden komen, plaatsten
+allen gelijk de koningin het verlangde, zich in een cirkel, tot wien
+zij aldus sprak:
+
+Gelijk gij ziet, is de zon hoog en de warmte groot, en toch hoort
+men niets dan den krekel onder de olijfboomen; hierom zou het zonder
+twijfel dwaas zijn zich naar een andere plaats te begeven. Hier is het
+mooi en frisch verblijven en hier gelijk gij ziet, zijn betaalmeesters
+en schatkamers [5] en ieder kan, al naar het hem bevalt, zich genoegen
+verschaffen. Maar als het mij schijnt, dat iets volgt, wat niet behaagt
+en dat aan den geest van de eene partij bevalt wat met niet al te veel
+genoegen den andere dus minder schikt of waarvan het twijfelachtig is,
+zullen we (hoewel het zich kan voordoen, dat een verteller het geheele
+gezelschap, dat toehoort, vermaakt) het verhalen gedurende dit heete
+gedeelte van den dag uitstellen. Gij zult geen historie behoeven te
+eindigen, voordat de zon gedaald is en de warmte verdwenen en wij
+kunnen, wanneer het U aangenamer is, pret gaan maken en wanneer,
+wat ik u zeg, u bevalt, (daar ik bereid ben uw zin te volgen) doet
+dat dan, en wanneer het u mishaagt, zal ieder doen tot het avonduur
+wat hem goeddunkt. De dames en de heeren vonden het alle even goed
+te verhalen. Dan, zeide de koningin, als dat u aanstaat, dan wil ik,
+dat ieder den eersten dag vrij zij om de stof te kiezen, die hem het
+aangenaamst is. En naar Pamfilo gekeerd, die rechts van haar zat,
+zeide zij vriendelijk, dat hij voor de anderen den aanvang maakte
+met een van zijn vertellingen, waarop Pamfilo dadelijk, het bevel
+vernomen hebbend, door allen aangehoord, aldus begon:
+
+
+
+
+Eerste Dag.
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    Sinjeur Ciappelletto [6] bedriegt een vromen monnik met
+    een valsche biecht en sterft en na gedurende zijn leven een
+    slechte kerel geweest te zijn, wordt hij na den dood als een
+    heilige bekend en San Ciappelletto genoemd.
+
+
+Het is een uitgemaakte zaak, liefste donna's, dat de mensch van elk
+ding, dat hij doet, de oorzaak toeschrijft aan den bewonderenswaardigen
+en heiligen naam van Hem, die van alles de Schepper was. Daarom, nu
+ik als de eerste met ons vertellen een begin moet maken, ben ik van
+plan aan te vangen met een van Zijn wonderlijke werken, opdat, wanneer
+gij dit hebt gehoord, de hoop in Hem zich als in een onwrikbaar iets
+versterkt en Zijn naam steeds door ons geprezen zij. Het is duidelijk,
+omdat de wereldsche zaken allen voorbijgaande en eindig zijn, dat ze
+ook in zichzelf en buiten zichzelf vol verdriet en angst en moeite
+zijn en aan eindelooze gevaren blootstellen, welke in geen geval wij,
+die hierin betrokken leven en er een deel van vormen, noch kunnen
+verduren noch overwinnen, indien niet de bijzondere genade Gods en
+diens wijsheid er zich toe leende. Wij kunnen niet gelooven, dat dit
+voor ons en in ons uit eenige verdienste ontstaat, maar dat dit uit
+Zijn eigen goedheid voortkomt, doordrongen van de gebeden van hen,
+die--gelijk wij--stervelingen waren en die bij hun leven Zijn geboden
+volgend, thans met hem onsterfelijk en gelukzalig zijn geworden. Aan
+hen dragen wij zelf, als aan pleitbezorgers door ervaring bekend met
+onze zwakheid, de zaken, die ons geschikt lijken op, misschien omdat
+wij zelf niet moedig genoeg zijn onze gebeden te brengen onder het
+oog van zulk een Rechter. En laten wij nog meer van Hem opmerken,
+die jegens ons vol vrome welwillendheid is, dat het ons misschien
+dan overkomt, daar hij de scherpte van het sterfelijk oog niet in de
+geheimen van den goddelijken geest kan inwijden, dat wij, bedrogen
+door onze meening, Hem van te voren tot pleitbezorger maken van een
+soort gedachte, welke door dien geest met eeuwige ballingschap is
+afgewezen. En toch verhoort hij, voor wien niets verborgen is en die
+meer let op de reinheid der bedoeling van den smeekende dan op zijn
+onwetendheid of op het afkeurenswaardige van zijn verlangen, hen die
+tot Hem bidden, alsof die onder zijn aanblik zalig waren. Dit zal
+duidelijk blijken uit de geschiedenis, die ik ga verhalen; duidelijk
+zeg ik, niet Gods oordeel, maar dat wat de meening der menschen is.
+
+Men vertelt dan, dat toen Musciatto Franzesi [7] van een zeer rijk en
+groot koopman ridder was geworden en met Charles Sansterre, den broeder
+van den koning van Frankrijk naar Toscane moest komen, ontboden en tot
+gaan bewogen door paus Bonifacius, hij zijn gelden, gelijk vaak met die
+der kooplieden het geval is, hier en daar in veel credietbrieven had
+omgezet en ze niet gemakkelijk kon innen; hij dacht dit aan meerdere
+personen op te dragen en vond voor alles een middel; alleen bleef hij
+in twijfel wien hij voldoende kon vertrouwen om die van verschillende
+Bourgondiërs los te krijgen. De reden van dien twijfel was, dat hij
+wist, dat de Bourgondiërs twistzieke lieden van slecht soort en kwade
+trouw waren en er schoot hem niemand te binnen van zoo groote slimheid,
+dat hij er op aan kon, dat die er aan gewaagd was. Toen hij daarover
+lang genoeg had gepeinsd, dacht hij aan een zekeren sinjeur Ciapperello
+uit Prato, die dikwijls in zijn huis te Parijs verscheen. Daar de
+Franschen van hem, omdat hij klein van persoon was en zeer net van
+uiterlijk, niet begrepen, wat Cepparello wou zeggen, en geloofden, dat
+hij zich Chapelet noemde,--dat is krans in hun taal--gaven zij hem,
+daar hij klein was, gelijk wij zeiden, niet den naam van Cappello
+maar Ciappelletto en als Ciappelletto werd hij overal bekend, daar
+weinigen slechts hem als sinjeur Ciapperello kenden.
+
+Die Ciappelletto had de volgende levenswijze: hij was notaris, maar
+hij zou zich geweldig geschaamd hebben, wanneer hij onder zijn acten,
+(waarvan hij er slechts weinig opmaakte) een anders dan valsch zou
+geweest zijn; hiervan maakte hij er zooveel als verlangd werd en hij
+gaf die liever voor niets dan een echte, die goed werd betaald. Hij
+legde met het grootste plezier valsche eeden af, gevraagd of niet
+en daar men in dien tijd in Frankrijk sterk op een eed vertrouwde,
+en hij er niet om gaf ze valsch af te leggen, won hij te kwader
+trouw zooveel processen als waar in hij geroepen werd onder eede de
+waarheid te spreken. Hij had er buitengewoon veel genoegen in en hij
+legde er zich sterk op toe om tusschen vrienden en bloedverwanten en
+welke andere personen ook, haat en vijandschap en schandalen te doen
+ontstaan, en hoe erger kwaad hij er uit zag volgen, hoe meer plezier
+hij er in had. Werd hij gevraagd voor een moord of eenige andere
+misdaad dan, zonder ooit te weigeren, nam hij er gaarne aandeel in;
+hij liet er zich best voor vinden met eigen handen meermalen menschen
+te wonden en te dooden. Hij was een groot lasteraar van God en de
+heiligen en bij de nietigste zaak vloekte hij. Nooit ging hij naar
+de kerk en hij smaadde al haar sacramenten met afschuwelijke taal als
+booze dingen; daarentegen had hij de gewoonte naar kroegen en andere
+slechte plaatsen te gaan. Hij hield net zooveel van de vrouwen als de
+honden van een stok; hij gaf zich meer dan eenig ander treurig soort
+man aan tegennatuurlijke zonde over; hij pleegde roof met hetzelfde
+gevoelen, waarmee een vroom man geofferd zou hebben; hij was een
+vreeselijke vreter en zuiplap telkens, als een of andere keer hem
+iets hinderde, en een speler en een valsche dobbelaar. Waarom ik in
+zooveel woorden over hem uitwijd? Omdat hij de grootste schoelje was,
+die ooit werd geboren. De macht en den rang van messire Musciatto
+steunden zijn boosheid langen tijd, waardoor hij menigmaal zoowel
+ook door particulieren, die hij dikwijls genoeg beleedigde als door
+het hof, hetwelk hij het altijd deed, gevreesd werd.
+
+Toen die sinjeur Cepparello in de gedachten kwam van messire Musciatto,
+die zijn leven uitstekend kende, meende genoemde heer Musciatto,
+dat deze de ware was, welke de slechte gezindheid der Bourgondiërs
+vereischte; daarom liet hij hem roepen en sprak hem aldus toe:
+Sinjeur Ciappelletto, gelijk gij weet, wil ik mij van hier geheel
+terugtrekken en daar ik onder anderen met de Bourgondiërs heb te
+maken, zeer oneerlijke lui, weet ik niemand door wien ik beter het
+mijne kan laten opeischen bij hun dan u en omdat u op het oogenblik
+niets anders doet dan waar ik plan heb u toe te gebruiken, ben ik
+van zins u den gunst van het hof te verschaffen en u dat aandeel te
+geven van wat gij int, wat we overeenkomen. Ser Ciappelletto, die
+niets om handen had en met wereldsch goed slecht bedeeld was en die
+zich zag ontgaan, wat hem lang tot steun en toevlucht was geweest,
+overlegde bij zich zelf zonder eenig uitstel, door nood gedwongen
+en zeide, dat hij heel graag wilde. Hierna, toen ze het samen eens
+werden, sinjeur Ciappelletto de bescherming en gunstige brieven van
+den koning ontving en messire Musciatto vertrokken was, ging hij naar
+Bourgondië, waar haast niemand hem kende. Daar begon hij, tegen zijn
+natuur, op goedaardige en vriendelijke manier die schulden te innen
+en deed, alsof hij gekomen was om tot het uiterste het twisten te
+verhinderen. Terwijl hij zoo handelde en verblijf hield in het huis
+van twee broeders uit Florence, die op woeker leenden en hem uit
+vriendschap voor den heer Musciatto goed ontvingen, wilde het geval,
+dat hij ziek werd, waarop de twee broeders doktoren lieten komen en
+oppassers, die hem zouden bijstaan en alles wat voor zijn gezondheid
+goed was lieten halen. Maar alle hulp was ijdel, omdat de goede man,
+die al oud was en die losbandig had geleefd, naar de doktoren zeiden,
+van dag tot dag van kwaad tot erger verviel als een doodelijk zieke
+en daarover waren de gebroeders zeer treurig. Op een goeden dag,
+dicht genoeg bij de kamer, waar ser Ciappelletto ziek lag, begonnen
+zij aldus met elkaar te spreken: Wat zullen we, zei de een tot den
+ander, met hem doen? Wij hebben van zijn toestand de ongunstigste
+gegevens; daarom zou het schande en een teeken van weinig verstand
+zijn hem zoo ziek uit ons huis te sturen, nadat de menschen zouden
+zien, dat wij hem eerst hebben ontvangen en daarna zoo zorgzaam
+hebben laten bedienen en genezen en dat wij hem nu, zonder dat
+hij iets tot ons ongenoegen deed, opeens uit ons huis en doodziek
+zouden wegzenden. Aan den anderen kant is het zoo'n gemeene kerel
+geweest, dat hij niet zal willen biechten, noch eenig sacrament van
+de Kerk zal willen aannemen, en als hij zonder biecht sterft, zal
+geen enkele kerk zijn lichaam willen opnemen en hij daarna als een
+hond in kuilen worden gegooid. Als hij toch biecht, zijn zijn zonden
+zoo talrijk en zoo erg, dat hetzelfde er van zal komen, omdat noch
+monnik noch priester hem zal willen of kunnen absolutie geven; zoo,
+niet gezuiverd, zal hij toch in een kuil worden geworpen. Indien dit
+gebeurt, zal het volk van deze streek zoowel omdat ons vak hun zeer
+gemeen schijnt en zij er den ganschen dag kwaad van spreken als omdat
+zij lust hebben ons te berooven, dit ziende, zich tot een opstootje
+verheffen en schreeuwen: Die Lombardische [8] honden, die geen een kerk
+wil begraven, mag men hier niet langer dulden, en zij zullen op onze
+huizen toe loopen en wellicht, zullen zij hier niet alleen ons goed
+rooven, maar de personen, bij wien wij in een slecht daglicht staan,
+zullen ons vermoorden, als hij sterft. Ser Ciappelletto, die, gelijk
+wij zeiden, dichtbij lag, waar zij redeneerden, had een fijn gehoor,
+gelijk we dat dikwijls bij zieken zien, en vernam, wat die van hem
+zeiden. Hij liet ze tot zich roepen en zeide hen: Ik wil niet, dat
+gij op eenigerlei manier voor mij angst hebt, noch dat gij vrees hebt
+door mij voor de minste schade; ik heb opgevangen, wat gij over mij
+te zeggen hadt, en ik ben er zeker van, dat dit zou kunnen gebeuren
+gelijk gij zegt, als het noodzakelijk was, wat gij meent; maar het zal
+anders gaan. Ik heb God den Heere zoo zeer beleedigd in mijn leven,
+dat door het bij mijn sterven nog eens te doen, dit niets meer of
+minder zal beteekenen. En daarom doet uw best bij mij een heilige en
+waardige broeder te doen komen, de beste, dien gij kunt krijgen en
+die er te vinden is. Laat mij gaan, die flink uw zaken en de mijnen
+zal in orde brengen, zoodat alles goed afloopt en gij tevreden zult
+zijn. Hoewel de twee broeders er niet veel hoop op hadden, gingen zij
+toch er op uit naar een monniksorde en verzochten om een heiligen
+en wijzen man, die _een Lombardiër_ de biecht wilde afnemen, welke
+in hun huis ziek lag. Hun werd een oude broeder meegegeven, van een
+heilig en goed leven, een groot schriftgeleerde en zeer eerwaardig,
+voor welke de burgers de grootste en bijzondere eerbied hadden; zij
+begeleidden hem. Toen hij in de kamer kwam, waar ser Ciappelletto lag
+en zich naast hem had neergezet, begon hij hem eerst zachtmoedig te
+troosten en daarna vroeg hij hem hoe lang geleden hij eertijds gebiecht
+had. Hierop antwoordde ser Ciappelletto, die nog nooit had gebiecht:
+Mijn vader, ik ben gewoon eens in de week op zijn minst te biechten,
+hoewel er genoeg weken zijn, dat ik het meer doe: het is waar,
+dat ik, sinds ik ziek werd, acht dagen geleden, niet biechtte; zoo
+groot is de stoornis, die de ziekte bij mij heeft veroorzaakt. Toen
+zeide de broeder: "Mijn zoon, gij hebt wel gedaan en zoo moet gij
+voortaan blijven doen. Ik zie wel, daar gij dikwijls biecht, dat ik
+weinig zal te hooren en te vragen hebben." Ser Ciappelletto zeide:
+"Heer broeder, spreek zoo niet, ik biechtte nooit zooveel en zoo
+dikwijls, dat ik ooit in het algemeen al mijn zonden kon biechten,
+die ik mij mocht herinneren van af mijn geboorte tot aan den dag van
+deze biecht, en daarom bid ik, mijn goede vader, dat gij mij alles
+zoo nauwkeurig zult afvragen alsof ik nog nooit gebiecht had en let
+er niet op, dat ik ziek werd, want ik wil liever het vleesch pijnigen
+dan dat ik door dit te bevredigen, schade zou doen aan mijn ziel,
+die mijn Verlosser met zijn dierbaar Bloed redde."
+
+Deze woorden bevielen den heiligen man zeer, en dit scheen hem een
+teeken van een goedgestemde ziel; daar hij die wijze van doen aan
+sinjeur Ciappelletto zeer had aanbevolen, begon hij te vragen of
+hij ooit in wellust met eenige vrouw had gezondigd. Hierop antwoordde
+Ciappelletto zuchtend: "Mijn vader, ik schaam mij u hiervan de waarheid
+te zeggen, vreezend, dat ik zal zondigen door zelfverheffing." Toen
+sprak de heilige broeder: "Zeg gerust wat waar is, want noch in
+de biecht noch bij eenige andere daad zondigt men ooit." Waarop ser
+Ciappelletto antwoordde: "Daar gij mij hieromtrent gerust stelt, zal ik
+het u maar zeggen. Ik ben zoo maagdelijk als toen ik uit het lichaam
+van mijn moeder kwam." "Dat God U zegene!" sprak de broeder. "Dan
+hebt gij wel gehandeld! En gij hebt hierdoor zooveel meer verdienste,
+daar gij, bij dien wil, meer vrijheid hadt het tegengestelde te doen
+dan wij en alle anderen, die aan eenigen regel gebonden zijn." Hierop
+vroeg hij hem, of hij nooit door eenige zonde van vraatzucht Gode zou
+mishaagd hebben; toen antwoordde sinjeur Ciappelletto zuchtend van
+ja en menigmaal: omdat het zoo met hem gesteld was, dat hij behalve
+bij de groote vasten, waaraan zich jaarlijks vrome menschen houden,
+minstens drie maal per week gewoon was dit te doen met water en brood
+en met veel lust en trek water had gedronken. In het bijzonder wanneer
+hij een vermoeienis had doorstaan, gebeden had of een pelgrimstocht
+had gedaan, dronk hij als een groote wijndrinker en menigmaal had
+hij dan evenveel zin in een kruidensalade als de vrouwen, wanneer
+zij naar de stad gaan. En het eten scheen hem meermalen beter,
+dan het schijnen moest aan elk, die uit vroomheid vastte gelijk
+hij deed. Daarop antwoordde de broeder: "Mijn zoon, deze zonden zijn
+natuurlijk en zeer licht; en hiervoor verg ik niet, dat gij uw geweten
+meer bezwaart dan noodig is. Ieder mensch schijnt het na lang vasten,
+hoe heilig hij ook zij, goed te eten en na vermoeienis te drinken."
+
+"O," hernam ser Ciappelletto, "mijn vader, zeg dat niet om mij te
+troosten; weet wel, dat ik mij bewust ben, dat de dingen, die God ten
+gevalle geschieden, allen zeer rein gedaan moeten worden en zonder
+eenigen afkeer des harten en dat wie anders handelt, zondigt." De
+broeder voegde er zeer tevreden bij: "Ik ben zeer tevreden, dat Uw ziel
+U zoo beheerscht, en Uw zuiver en goed geweten bevalt mij zeer. Maar,
+zeg mij, hebt gij wel hebzucht gezondigd door meer te begeeren dan
+geoorloofd was of te behouden, wat U niet toekwam?" Toen sprak ser
+Ciappelletto: "Mijn vader, ik zou niet willen, dat gij mij wantrouwt,
+omdat ik in het huis van die woekeraars ben: ik heb hier niets te
+maken, daar ik hier veeleer gekomen ben om hen te waarschuwen en
+te vermanen en hen van hebzucht af te houden. Ik geloof ook, dat
+ik geslaagd was, als God mij niet aldus had bezocht. Maar gij dient
+te weten, dat mijn vader mij als een rijk man achterliet, maar dat
+ik het meeste, toen hij dood was, aan aalmoezen wegschonk, en toen
+om mijn leven te behouden en om de armen van Christus te helpen,
+heb ik kleine zaken gedreven. Hiermee heb ik geld willen verdienen
+en heb altijd met Gods armen de helft gedeeld, mijn deel gebruikend
+voor mijn behoefte, en ik schonk het andere aan hen. Daarin heeft
+mijn Schepper mij zoo goed geholpen, dat ik mijn zaken steeds beter
+heb gedreven." "Gij hebt goed gehandeld," zei de broeder, "maar hebt
+ge U niet dikwijls boos gemaakt?" "O," zeide de heer Ciappelletto,
+"dit kan ik u zeggen, dat ik dit vaak heb gedaan. En wie zou zich in
+kunnen houden, als hij ziet, dat alle menschen slechte dingen doen,
+de geboden Gods niet volgen en zijn uitspraken niet vreezen? Ik
+heb menigen dag liever willen sterven dan leven, als ik zag hoe de
+jongelingen zich aan ijdelheid overgeven, en als ik ze zag vloeken en
+zweren, kroegloopen, niet naar de kerk gaan en veeleer een wereldsch
+leven lijden dan een naar God gericht." Toen zeide de broeder: "Mijn
+zoon dit is een goed soort toorn, en ik zou u daarvoor geen boete
+kunnen opleggen. Maar heeft de toorn U soms vervoerd een moord te
+doen of iemand te schelden of op eenige wijze te beleedigen?" Waarop
+sinjeur Ciappelletto antwoordde: "Wee mij, heer, gij schijnt mij een
+man Gods, daar gij mij dusdanige woorden zegt! O indien ik toch maar de
+geringste gedachte zou hebben gehad van een der dingen, die gij zegt,
+gelooft gij dan, dat ik meenen zou, dat God mij zoo had beschermd? Dat
+zijn dingen, die moordenaars doen en slechte kerels, tot welke ik
+ieder uur, dat ik er een zag, altijd heb gezegd: 'Ga, opdat God U
+verbetere.'" Toen zeide de broeder: "Mijn zoon, zeg mij nu, opdat God
+U zegene, hebt gij nooit valsche getuigenis afgelegd tegen iemand,
+of kwaad van anderen gesproken of vreemde dingen van anderen gehouden
+zonder dat zij als eigenaars dit goed vonden?" "Nooit, eerwaarde,"
+hernam ser Ciappelletto, "heb ik van anderen kwaad gesproken, al
+had ik vroeger een buurman, die met het grootste onrecht ter wereld
+niets deed dan zijn vrouw slaan, zoodat ik eens kwaad van hem sprak
+tot de verwanten van zijn vrouw; zooveel medelijden kreeg ik met die
+ongelukkige, welke hij, telkens als hij te veel had gedronken, sloeg,
+dat God er wel over zal oordeelen." Dan sprak de broeder: "Goed zoo;
+je zegt mij, dat je handelsman geweest bent? Hebt gij nooit iemand
+bedrogen gelijk kooplui dat doen?" "Bij God, ja, waarde heer, maar ik
+weet niet wie het zou zijn dan een, die mij geld heeft gebracht, mij
+schuldig voor een laken, dat ik aan hem verkocht, en ik deed het in
+een geldkistje zonder het te wisselen, waarop ik na een maand vond,
+dat er vier kleine geldstukken meer in waren dan moest. Daar ik hem
+niet meer terug zag en ik ze wel een jaar lang had bewaard om ze
+hem terug te geven, offerde ik ze als aalmoes." De broeder sprak:
+"Dat was niet erg en je handelde wel door zoo te hebben gedaan." En
+behalve dat vroeg hem de heilige broeder nog vele andere dingen, waarop
+hij op die wijze antwoordde. En toen hij reeds tot de absolutie wilde
+overgaan, zeide sinjeur Ciappelletto: "Mijnheer, ik heb nog één zonde,
+die ik U niet heb verteld." De broeder vroeg welke en hij zei: "Ik
+herinner mij, dat ik eens mijn dienaars Zaterdagsavonds het huis liet
+vegen en aldus den Sabbat niet zoo heiligde als het behoorde." "O,"
+sprak de broeder, "mijn zoon, dat beteekent niet veel." "Neen,"
+zei sinjeur Ciappelletto, "zeg dat niet, dat het goed is om den
+Zondag niet te eeren, omdat op dien dag onze Heer uit den doode tot
+het leven opstond." Toen vroeg de broeder: "Hebt gij ook iets anders
+gedaan?" "Ja heer," antwoordde sinjeur Ciappelletto: "ik heb eenmaal
+per ongeluk in Gods kerk gespuwd." De pater begon te glimlachen en
+zeide: "Mijn zoon, dat is geen zaak om je over te bekommeren; wij, die
+vroom zijn, spuwen er den ganschen dag." Toen zeide ser Ciappelletto:
+"Dan doet gij groot kwaad, omdat niets reiner moet gehouden worden dan
+de tempel, waarin men Gode offert." En in het kort vertelde hij nog
+veel en eindelijk begon hij te zuchten en erg te klagen, als iemand,
+die het maar al te goed kan als hij dit wil. De vrome broeder vroeg:
+"Wat heb je, mijn zoon?" Ser Ciappelletto hernam: "Wee mij, heer, dat
+mij één zonde verbleven is, die ik nooit beken, zoo groote schaamte
+voel ik om die te zeggen, en iedere keer, dat ik er aan denk, klaag
+ik gelijk gij ziet en het schijnt mij zeer zeker, dat God nooit
+zal vergeven, wat ik heb misdreven." Toen vroeg de heilige broeder:
+"Kom, kom mijn zoon, wat zegt ge? Als alle zonden van alle menschen,
+of alle zonden, bedreven zoolang als de wereld zal duren, op een mensch
+rustten en hij zou zoo vol berouw en boetvaardig zijn als ik U zie,
+dan is de goedheid en de barmhartigheid van God zoo groot, dat Hij,
+indien hij Hem biecht, hem vrijelijk zou vergeven; en vertel die daarom
+gerust." Toen zeide sinjeur Ciappelletto steeds erg klagende: "Wee
+mij, mijn vader, het is een te groote zonde, en ik kan ternauwernood
+gelooven, indien uwe gebeden er niet toe medewerken, dat die mij ooit
+door God vergeven wordt." Hierop gaf de broeder tot bescheid: "Zeg
+het gerust, daar ik U beloof God voor U te bidden." Ser Ciappelletto
+klaagde toch nog en zeide het niet, maar de broeder spoorde hem
+aan. Sinjeur Ciappelletto hield den monnik echter zeer langen tijd op;
+hij slaakte een diepe zucht en zei: "Mijn vader, indien gij mij kunt
+beloven tot God te bidden, zal ik het U zeggen. Weet, dat ik eens,
+toen ik zeer klein was, mijn moeder heb uitgescholden." Toen hij dit
+gezegd had, begon hij weer te weenen. De broeder sprak: "Mijn zoon,
+schijnt U dat nu zulk een groote zonde? De menschen beleedigen God den
+ganschen dag en toch vergeeft hij gaarne wien het berouwt Hem te hebben
+beleedigd en gij gelooft niet, dat Hij U dit zal vergeven? Ween niet,
+wees getroost, want zeker, als gij er een waart geweest van hen, die
+Hem aan het kruis sloegen, en dezen Uw wroeging hadden, zou Hij het
+U vergeven." Toen zeide sinjeur Ciappelletto: "Wee mij, mijn vader,
+wat zegt gij? Mijn goede moeder, die mij negen maanden dag en nacht in
+het lichaam droeg en mij honderd maal aan het hart drukte, heb ik te
+veel kwaad gedaan door haar uit te schelden en dat is een te groote
+zonde en als gij niet tot God bidt, zal Hij mij niet vergeven." Toen
+de broeder zag, dat ser Ciappelletto niets anders te vertellen had,
+gaf hij hem absolutie en zijn zegen en hield hem voor een heilig man,
+alsof het waar was, wat ser Ciappelletto gezegd had. En wie zou het
+niet geloofd hebben, die iemand stervende zoo zou hooren spreken? Toen
+na dit alles zeide hij tot hem: "Sinjeur Ciappelletto, met Gods hulp
+zult gij spoedig een heilige zijn; maar indien het mocht gebeuren,
+dat God Uw gezegende en wel gestemde ziel tot zich zou roepen, zou het
+U dan behagen, dat uw lichaam in ons klooster wordt begraven." Hierop
+antwoordde deze: "Zeker, mijnheer, ik zou nergens liever willen zijn,
+daar gij beloofd hebt tot God voor mij te bidden zonder dat ik ooit
+speciale vereering voor Uw orde heb gehad. En daarom bid ik U, dat,
+zoo gij in Uw klooster zult zijn, gij zorgt, dat het ware Lichaam van
+Christus tot mij komt, wat gij 's ochtends op het altaar heiligt:
+omdat ik (hoewel ik het niet waard ben) plan heb met Uw verlof het
+tot mij te nemen en daarna het laatste, heilige oliesel, opdat ik,
+zoo ik als zondaar heb geleefd, althans als christen zal sterven." De
+heilige man zeide, dat het hem zeer beviel en dat hij wel sprak en
+zou maken, dat het hem dan gebracht werd; en zoo geschiedde het. De
+twee broeders, die er sterk aan twijfelden of ser Ciappelletto ze
+niet bedroog, hadden zich opgesteld bij een beschot, welke de kamer,
+waar die lag, scheidde van de andere en al luisterend, hoorden
+en verstonden zij gemakkelijk wat hij tot den broeder zeide. Ja,
+zij hadden elken keer zoo'n lust tot lachen, de dingen hoorend, die
+hij had bekend, dat zij er haast van barstten en tot elkaar zeiden:
+"Wàt een kerel is dat, dien noch ouderdom, noch zwakheid, noch vrees
+voor den dood, waar hij zich nabij ziet, noch voor God voor wiens
+rechterstoel hij verwacht binnen korten tijd te moeten verschijnen,
+kunnen afbrengen van zijn boosheid, en dat hij wil sterven zooals
+hij heeft geleefd." Maar toen zij toch zagen, dat wat hij gezegd had,
+zou gebeuren, dat hij in de kerk zou begraven worden, konden zij hun
+lachen niet houden. Kort daarop hield hij het Heilig Avondmaal en daar
+hij steeds erger werd, kreeg hij het laatste Oliesel; en kort na den
+avond van den dag, waarop hij de goede biecht had afgelegd, stierf
+hij. Daar hij op zijn eigen aandringen op eervolle wijze wou begraven
+worden en bevolen had dit te zeggen aan de monniken in het klooster,
+en dat zij zouden waken volgens gebruik, 's avonds en 's morgens, bij
+zijn lijk beschikten zij alles daartoe op de beste wijze. De heilige
+broeder, die hem de biecht had afgenomen, hoorend dat hij dood was,
+onderhield zich met den prior van het klooster en toonde aan, nadat
+hij de kapittelklok had doen luiden voor de vereenigde priesters, dat
+ser Ciappelletto een heilige was geweest, volgens de biecht, die hij
+hem had afgenomen. En hopend, dat God de Heer door hem vele wonderen
+zou doen, overtuigde hij hen, dat zijn lichaam met den grootsten
+eerbied en wijding moest worden ontvangen, waar de prior en de andere,
+goedgeloovige broeders op ingingen. Toen zij 's avonds allen daarheen
+waren gegaan, waar het lichaam van ser Ciappelletto lag, hielden zij er
+een groote en plechtige nachtwake en 's ochtends alle gekleed in hun
+doophemden en misgewaden, met boeken in de hand en de kruisen voorop,
+gingen zij zingend naar dit lijk en vervoerden het met groote pracht
+en plechtigheid naar hun kerk, terwijl haast de gansche bevolking
+der stad volgde. Zij plaatsten het in de kerk; de heilige broeder,
+die hem had gebiecht, besteeg den kansel en begon van hem en zijn
+leven, van zijn vasten, van zijn maagdelijkheid, van zijn eenvoud en
+onschuld en zijn wonderbare heiligheid te prediken, en verhaalde wat
+onder andere dingen ser Ciappelletto als zijn grootste zonde weenend
+bekend had en hoe hij hem ternauwernood uit het hoofd had gepraat,
+dat God hem zou vergeven en zich hiervan afwendend om zich te keeren
+tot het luisterende volk zeide hij: "En gij, door God vervloekten,
+bij iedere stroohalm, die u tusschen de voeten komt, smaadt gij God en
+de Madonna, en heel het hemelrijk." Bovendien verhaalde hij veel van
+zijn oprechtheid en van zijn reinheid, en in het kort met de woorden,
+waaraan de menschen van die streek sterk geloof hechtten, vervulde
+hij den geest met zooveel eerbied bij allen die daar waren, dat,
+toen de dienst gedaan was, met het grootste gedrang van de wereld
+alles samen liep om hem hoofd en handen te kussen. Al de kleeren
+werden hem van het lijf getrokken, zoodat zich voor gelukkig hield,
+wie er slechts een stukje van kon bemachtigen. Men kwam overeen, dat
+het lijk daar den ganschen dag bewaard bleef, opdat het door allen
+kon gezien en bezocht worden. Daarna werd hij den volgenden nacht in
+een marmeren kist in een kapel eerbiedig bijgezet en dadelijk begonnen
+den volgenden dag de menschen er heen te gaan, kaarsen aan te steken,
+hem te aanbidden en bij gevolg ook aan hem geloften te doen en er
+beelden van was heen te brengen in overeenstemming met hun gedane
+beloften. Zoo groeide de faam van zijn heiligheid aan en de vereering
+voor hem, dat er bijna niemand was in tegenspoed, die aan een anderen
+Heilige dan aan hem geloften deed en zij noemden hem en noemen hem nog
+San Ciappelletto. Men verzekert, dat God door hem vele wonderen heeft
+verricht en nog iedere dag het doet voor elk, die zich devoot bij hem
+aanbeveelt. Zoo leefde en stierf ser Ciappelletto van Prato en werd
+heilig gelijk gij hebt gehoord. Ik wil het niet als mogelijk ontkennen,
+dat hij zalig is geworden in Gods tegenwoordigheid, indien hij, hoewel
+zijn leven gemeen en slecht was, op het uiterste zooveel wroeging
+heeft gehad, dat misschien God zich over hem ontfermd zal hebben en
+hem in zijn rijk zal hebben opgenomen: maar omdat dit onbekend is, naar
+hetgeen recht kan schijnen, denk ik dan ook, dat hij eer in handen van
+den duivel in verdoemenis is geraakt dan in het Paradijs. Is dit zoo,
+dan kan men de zeer groote goedheid van God jegens ons daaruit kennen,
+die niet op onze afdwaling lettend, maar op de reinheid van ons geloof,
+aldus een vijand tot bemiddelaar voor ons maakt, terwijl wij meenen,
+dat het een vriend is, en ons verhoort, alsof hij een echte heilige
+was, als bemiddelaar van zijn genade in de tegenwoordige ellende. En
+laat ons in dit zoo blijmoedig gezelschap gezond zijn en wel bewaard,
+terwijl wij Zijn Naam prijzen, gelijk wij het in het begin deden,
+en Hem eerbiedigen omdat wij Hem onze behoeften toevertrouwen, en er
+zeker van zijn verhoord te worden. Hierop zweeg hij.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _De Jood Abraham [9] reist op aandrang van Jeannot de Sevigny
+    naar het Hof van Rome en als hij daar de verdorvenheid der
+    priesters ziet, gaat hij terug naar Parijs en wordt Christen._
+
+
+Voor een deel lachten de donna's om de vertelling van Pamfilo en
+over het geheel prezen de dames dit verhaal. Toen dit aandachtig was
+aangehoord en ten einde gebracht, zette Neifile zich naast hem. De
+koningin beval haar nu er een te vertellen, opdat zij de orde van
+het aangevangen vermaak zou volgen. Zij, door niet minder hoffelijke
+gewoonten dan door schoonheid uitmuntend antwoordde vriendelijk, dat
+zij gaarne wilde en begon aldus: Pamfilo heeft in zijn vertelling
+aangetoond, hoe Gods goedheid geen acht geeft op onze dwalingen,
+wanneer zij voortvloeien uit iets wat wij niet kennen. Maar ik wil
+in mijn verhaal U toonen, hoe diezelfde goedertierenheid geduldig
+de gebreken verdraagt van hen, die en met daden en met woorden van
+die fouten het ware bewijs geven, omdat zij slecht handelen. En
+die goedheid doet uit zich zelf de kracht van onfeilbare waarheid
+blijken, opdat wij, met des te meer standvastigheid van ziel nakomen,
+wat wij gelooven.
+
+Aldus, genadige donna's heb ik vroeger hooren vertellen, dat er in
+Parijs een groot koopman leefde en een goed mensch, die Jeannot de
+Sevigny werd genoemd, loyaal en rechtschapen en die een groote zaak
+had in goederen. Hij had een bijzondere vriendschap voor een zeer
+rijken jood, Abraham genaamd, die ook koopman was en een zeer eerlijk
+en rondborstig man. Jeannot, die deze rechtschapenheid en eerlijkheid
+zag, begon zeer te vreezen, dat de ziel van zulk een waardig, wijs
+en goed man door gebrek aan Geloof te loor zou gaan. Daarom begon
+hij hem vriendschappelijk te bidden, dat hij de dwalingen van het
+joodsche Geloof zou laten varen en tot de christelijke Waarheid zich
+zou bekeeren, die hij als heilig en echt altijd kon zien bloeien en
+sterk worden; terwijl hij zijn geloof integendeel kon zien verminderen
+en vergaan. De Jood antwoordde, dat hij niets heilig noch goed achtte
+dan het Jodendom, dat hij daarin geboren was, er in wilde leven en
+sterven en dat niets hem er ook van af zou brengen. Jeannot hield
+echter niet op, of na eenige dagen kwam hij er met dergelijke woorden
+weer op terug en toonde hem door redeneeringen zoo bot als kooplui er
+op nahouden, waarom onze godsdienst beter was dan de Joodsche. Hoewel
+de Jood van de israëlitische wet een groot kenner was, begonnen toch,
+hetzij dat de groote vriendschap, die hij voor Jeannot had, hem bewoog
+of dat misschien de woorden, welke de Heilige Geest den onnoozelen
+man op de tong legde, het deden, de redeneeringen van Jeannot hem
+zeer te behagen; maar toch koppig in zijn geloof, liet hij zich
+niet overtuigen. Daar hij hardnekkig bleef en Jeannot nooit ophield
+hem te overreden, zeide eindelijk de Jood door zulk een voortdurend
+aandringen overwonnen: Kijk Jeannot, het bevalt jou, dat ik Christen
+word en ik ben bereid dit te doen zoo waar als ik gereed ben eerst
+naar Rome te reizen en daar hem te zien, dien gij Gods Stedehouder
+op aarde noemt en zijn handelwijzen en gewoonten en eveneens die van
+zijn broeders, de kardinalen. Indien dezen mij zóó schijnen, dat ik
+door Uw woorden en door die dingen kan begrijpen, dat Uw geloof beter
+is dan het mijne, gelijk ge U in het hoofd hebt gesteld te bewijzen,
+dan zal ik doen, wat ik U gezegd heb; maar als het niet zoo mocht zijn,
+zal ik Jood blijven gelijk ik het ben. Toen Jeannot dit had gehoord,
+was hij zeer ontstemd, en zei in zichzelf: Ik heb de moeite verloren,
+die het mij goed scheen aan te wenden in het vertrouwen, dat ik hem
+zou bekeerd hebben, want wanneer deze man op reis gaat naar Rome en
+het slechte en schandelijke leven der geestelijken ziet, zal hij zich
+niet laten doopen, maar wanneer hij al tot het Christendom bekeerd
+was, zou hij weer Jood worden. Tot Abraham gewend zeide hij: Zeg,
+vriend, waarom wilt ge zooveel moeite doen en kosten maken, om van
+hier naar Rome te gaan, daargelaten dat dit voor een rijke man als
+gij zoowel ter zee als te land vol gevaar is. Geloof je soms, dat je
+niemand vindt, die je hier kan doopen? En indien je misschien eenig
+wantrouwen hebt jegens het geloof, dat ik je uiteenzet, zijn er dáár
+dan soms betere meesters en geleerdere mannen dan die U hier kunnen
+verklaren, wat gij zult verlangen of vragen? Daarom schijnt het mij,
+dat Uw tocht overtollig is. Denk, dat de priesters daar dezelfden
+zijn als die gij hier hebt kunnen zien en dat ze hier bovendien nog
+beter zijn dan die in de nabijheid van den Opperherder. En die reis
+zal volgens mijn raad U op een andere keer tot genoegen strekken,
+doordat ik U dan zal gezelschap houden. Hierop antwoordde de Jood:
+Ik wil gelooven, Jeannot, dat alles is, zooals gij mij zegt, maar
+om kort te gaan, ik ben (indien gij wilt, dat ik doe wat gij mij
+zoo hebt gevraagd) bereid er heen te trekken, en anders zal er niets
+van komen. Jeannot, die zijn voornemen gewaar was geworden, hernam:
+Ga dan met goed geluk. Hij dacht in zichzelf, dat die nooit Christen
+zou worden, als hij het Hof van Rome zien zou, maar toch drong hij er
+nu op aan, daar er niets meer bij te verliezen was. De Jood steeg te
+paard en zoo snel hij kon, ging hij naar Rome, waar hij, aangekomen,
+door zijn geloofsgenooten eervol werd ontvangen. Hij bleef daar zonder
+te zeggen met welk doel hij er was en begon aandachtig te letten op
+de zeden van den Paus en van de kardinalen en van de andere prelaten
+en van al de hovelingen. Zoowel wat hij als scherpziend man ondervond
+als wat hij vernam, deed hem begrijpen, dat allen van den hoogsten
+tot den laagsten in het algemeen op de schandelijkste manier zich
+aan wellust overgaven, en niet alleen aan natuurlijke maar ook aan
+tegennatuurlijke, zonder eenige hinder van wroeging of schaamte,
+zoodat de macht van de boeleersters en schandknapen om er een of
+andere belangrijke zaak tot stand te brengen van niet weinig invloed
+was. Behalve dat kende hij ze over het algemeen als veelvraten,
+drinkebroers, onmatigen en het meest na den wellust aan ander zingenot
+verslaafd, gelijk stompzinnige dieren. Hoe meer hij verder oplette,
+hoe meer hij gewaar werd, dat zij alle hebzuchtig en begeerig naar
+geld waren zoo, dat zij menschelijk bloed gelijk dat van Christus
+en de goddelijke dingen, hoe of ze ook heetten en hetzij ze tot de
+offeranden of tot de schenkingen behoorden, voor geld verkochten en
+kochten en beter zaken er mee deden en er meer makelaars voor hadden,
+dan er te Parijs voor den lakenhandel of welke andere ook waren. Ze
+hadden voor openlijke verkoop van kerkelijke ambten den naam:
+"zorg voor aanstelling" en voor hebzucht den naam: "ondersteuning"
+gekozen, alsof God, (de beteekenis van de woorden laten wij daar)
+niet de bedoeling der verdorven gemoederen zou kennen en gelijk de
+menschen zich door de namen der dingen zou kunnen laten bedriegen. Daar
+die feiten met vele andere bij elkaar, waarover wij kunnen zwijgen,
+den Jood mishaagden, omdat hij een matig en bescheiden man was, en het
+hem scheen, dat hij genoeg had gezien, besloot hij naar Parijs terug te
+keeren en deed dit. Daarna, sinds Jeannot wist, dat hij terug gekomen
+was--en er al aan wanhoopte hem tot een Christen te maken, wanneer
+hij daar vandaan terug keeren zou--maakten zij te samen een groot
+feest. En toen hij eenige dagen uitgerust had, vroeg Jeannot hem wie
+van den Paus en de kardinalen en de andere hovelingen hem beviel. De
+Jood antwoordde hierop snel: Ik meen, dat God ze allen niets dan
+kwaad zal doen; en ik zeg U dit, omdat ik, indien ik goed heb opgelet,
+daar hoegenaamd geen heiligheid, vroomheid, goed werk of voorbeeldige
+levenswijze of wat ook bij eenig geestelijke kon ontdekken maar het
+kwam mij voor daar wellust, hebzucht, brasserij, dergelijke en erger
+dingen (als er erger dingen in eenig opzicht kunnen bestaan) in al hun
+glorie te aanschouwen. Ik houd Rome dan ook eerder voor een brandpunt
+van duivelsche dan van goddelijke dingen. Daarom meen ik, dat Uw Herder
+met de meest mogelijke haast, overleg en kunst en zoo ook al de anderen
+er zich voor beijveren den christelijken godsdienst te vernietigen en
+uit de wereld te helpen dáár, waar zij de grondslag en steun er van
+moesten wezen. En omdat ik niet zie gebeuren wat zij najagen, maar
+dat uw godsdienst voortdurend groeit en verlichter en klaarder wordt,
+schijnt het mij dienovereenkomstig, dat ik den Heiligen Geest van
+deze als van een, die waarder en heiliger is dan van eenige andere,
+als grondslag en steun ervan moet beschouwen. Daarom, zoo ik star en
+hard bleef tegenover uw aansporingen en geen Christen wilde worden,
+zeg ik je nu ronduit, dat niets mij thans zou weerhouden Christen te
+worden. Laten wij dus naar de kerk gaan en laat mij daar volgens de
+verplichte gewoonte van Uw heilig Geloof doopen. Jeannot, die lijnrecht
+het tegengestelde als gevolgtrekking hieruit had verwacht, was, toen
+hij hem dit hoorde zeggen, de tevredenste mensch ter wereld. Hij ging
+met hem naar de Notre Dame te Parijs en verzocht de priesters, dat zij
+Abraham zouden doopen. Zij, na gehoord te hebben, wat hij vroeg, deden
+dit bereidwillig en Jeannot hief hem van het heilig doopbekken op en
+noemde hem Johannes. Later liet hij hem door groote en waardige mannen
+in ons Geloof volledig onderrichten, wat hij zeer snel leerde en sedert
+werd hij een goed en rechtschapen man, die een heilig leven leidde.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _De Jood Melchisedek [10] onttrekt zich met een geschiedenis
+    van drie ringen aan een hinderlaag hem door Saladin [11]
+    gelegd._
+
+
+Toen allen de geschiedenis van Neifile geprezen hadden en zij daarop
+zweeg, begon Filomena, gelijk het de koningin behaagde, aldus te
+spreken:
+
+De geschiedenis, door Neifile verhaald, doet mij denken aan het
+gevaarlijke geval, dat een Jood overkomen is. Omdat er al goeds
+genoeg is verhaald van God en van de waarheid van ons Geloof moet
+men het afdalen tot gebeurtenissen en daden van menschen niet gering
+achten. Want men zal zien, als gij dit eenmaal gehoord hebt, dat gij
+misschien slimmer zult worden in antwoorden op vragen, die u zouden
+gesteld worden. Lieve vriendinnen, gij moet weten, dat, zooals de
+dwaasheid vele malen anderen uit een gelukkigen toestand rukt en in
+de grootste ellende brengt, aldus ook de wijsheid den verstandige
+uit zeer groote gevaren helpen kan en hem tot groote en zekere rust
+voert. En dat het waar is, dat de dwaasheid uit geluk in ellende
+stort, ziet men door vele voorbeelden. Ik behoef U die thans niet
+meer te vertellen, als ik er op let hoe dit al uit duizend gevallen
+gebleken is. Maar dat het verstand de oorzaak is van troost, dat zal
+ik, gelijk ik beloofde, door een geschiedenisje kortelijk bewijzen.
+
+Saladin, wiens dapperheid zoo groot was, dat die hem niet slechts van
+een onbeteekenend man tot Sultan van Babylon maakte, maar hem ook vele
+overwinningen op saraceensche en christelijke koningen deed behalen,
+had in verschillende oorlogen en door zijn kolossale praal al zijn
+rijkdom verteerd en toen hij door een toevallig ongeluk een flinke
+hoeveelheid geld noodig had en niet wist vanwaar hij het zeer spoedig
+kon krijgen, dacht hij aan een rijken Jood, Melchisedek genaamd, die
+te Alexandrië op woeker leende. Hij meende zich van dezen te kunnen
+bedienen, wanneer hij wilde.
+
+Maar hij was zóó gierig, dat hij het nooit van zelf zou hebben
+gedaan. De Sultan wilde hem geen geweld aandoen; maar daar de nood
+hem drong, zon hij er op met alle macht, hoe hij zich van den Jood
+zou bedienen en kwam op het idee hem te dwingen onder een masker van
+overreding. Hij liet hem roepen en ontving hem vriendelijk, liet hem
+bij zich plaats nemen en zeide toen tot hem: "Mijn waarde vriend, ik
+heb van verschillende menschen gehoord, dat gij zeer geleerd zijt en
+in godsdienstzaken zeer hoog staat, daarom zou ik van U willen weten,
+welke van de drie godsdiensten gij voor den waarachtigen houdt:
+de joodsche, de mohammedaansche of de christelijke?" De Jood, die
+werkelijk een wijs man was, merkte al te wel, dat Saladin het er op
+toe legde hem in zijn woorden te vangen om hem een ander soort vraag
+te stellen. Hij meende, dat hij geen van de drie godsdiensten meer dan
+de anderen moest prijzen, opdat Saladin zijn doel niet bereikte. Daar
+het hem er op aan scheen te komen een antwoord te geven, waardoor
+hij niet te vangen was, kwam hem na zijn vernuft gescherpt te hebben,
+snel voor den geest, wat hij moest zeggen en antwoordde hij:
+
+"Heer, de vraag, die gij mij doet, is schoon, en om U te zeggen,
+wat ik er van denk, acht ik het goed U een geschiedenis te vertellen,
+die gij moet aanhooren. Als ik mij niet vergis, herinner ik mij vele
+malen te hebben hooren verhalen, dat er eens een groot en rijk man
+leefde, welke onder de duurdere steenen, die hij bij zijn schatten had,
+een zeer schoon en kostbaar juweel bezat, dat hij om zijn waarde en
+zijn schoonheid eer wilde bewijzen en tot in der eeuwigheid aan zijn
+nakomelingen wilde nalaten. Hij beval, dat diegene van zijn zoons,
+bij welke de ring, als hij hem dien had nagelaten, weer werd gevonden,
+zijn erfgenaam zou zijn en dat die door de anderen als meerdere geëerd
+en geëerbiedigd zou worden. Diegene aan wien die werd nagelaten,
+volgde denzelfden weg bij zijn afstammelingen en die deed gelijk
+zijn voorganger had gedaan. Om kort te gaan: zoo ging de ring door
+vele opvolgers van hand tot hand tot hij eindelijk in handen kwam
+van een, die drie knappe en brave zonen had, zeer gehoorzaam aan hun
+vader, zoodat hij van alle drie evenveel hield. En de jongelingen,
+die de traditie van den ring kenden, verlangden elk de meest geëerde
+der drie te zijn, en ieder verzocht den vader, dat die naar zijn
+beste weten, daar hij al oud was, hem den ring zou nalaten, als hij
+kwam te sterven. De brave man, die ze alle drie evenzeer liefhad,
+wist niet te besluiten aan wie hij hem zou nalaten, en dacht er
+over na, daar hij die aan alle drie beloofd had, hoe ze alle drie
+te voldoen. Heimelijk liet hij door een goed kunstenaar twee anderen
+maken, die zoo op den eersten geleken, dat hij zelf, die ze had laten
+vervaardigen, ternauwernood den echten er uit kende. En stervend gaf
+hij in vertrouwen aan elk der drie er een. Ieder van hen wilde zich
+na den dood des vaders de erfenis en de eer toeëigenen; de een wilde
+den ander ongelijk geven en bij de opening van het testament toch
+rechtvaardig handelen. Elk bracht zijn ring te voorschijn. Daar de
+ringen zoo gelijk aan elkaar gevonden werden, dat men den rechten
+niet kon onderkennen, bleef de vraag, wie de ware erfgenaam van
+den vader was hangende en nog is deze onbeslist. En dit zeg ik u,
+o heer, ook van de drie wetten, gegeven door God den Vader aan de
+drie volken betreffende welke gij die vraag hebt gesteld: ieder
+meent, dat zijn erfenis, zijn wet en zijn geboden de waren zijn;
+maar wie ze heeft, is een vraag, die nog onopgelost is als die van
+de drie ringen." Saladin bemerkte, hoe uitstekend Melchisedek aan
+den strik had weten te ontkomen, dien hij hem voor de voeten had
+gehouden. Daarom besloot de Sultan hem zijn nood toe te vertrouwen
+en te zien of hij hem wilde helpen. Zoo deed hij en vertelde hem wat
+hij van plan was geweest te doen, indien Melchisedek hem niet zoo
+verstandig had geantwoord. De Jood leende hem ruimschoots elke som,
+dien Saladin vroeg. Deze betaalde hem dien later geheel terug en
+bovendien gaf hij hem groote geschenken, hield hem steeds tot vriend
+en hij bleef bij hem een hoogen en eervollen rang bekleeden.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Een monnik vervalt tot een zonde, waarop de zwaarste straf
+    staat. Hij bewijst echter, dat zijn abt hetzelfde op zijn
+    geweten heeft en redt zich zoodoende uit zijn verlegenheid._
+
+
+Reeds zweeg Filomena, toen Dioneo, die naast haar zat, zonder eenig
+bevel van de koningin af te wachten, volgens de ingestelde orde aldus
+begon te vertellen:
+
+Lieve dames, indien ik van al het voorgaande de strekking goed heb
+begrepen, zijn wij hier om ons te amuseeren door verhalen te doen. En
+opdat het tegenovergestelde niet gebeurt, meen ik, dat het aan ieder
+vrij moet staan de historie te vertellen, welke hij of zij gelooft,
+dat het meest u zal vermaken. Nu gij gehoord hebt hoe door de goede
+betoogen van Jeannot de Sevigny Abrahams ziel werd gered en hoe
+Melchisedek zijn rijkdommen door zijn wijsheid verdedigde tegen de
+valstrikken van Saladin, ben ik van plan in het kort te vertellen
+door welk een list een monnik aan de zwaarste straf ontkwam, zonder
+dat ik van U afkeuring hoef te verwachten.
+
+Er was in Lunigiana, een landstreek niet ver van Florence een klooster,
+heiliger en talrijker aan monniken dan er thans een bestaat. Daar
+leefde een jonge monnik, wiens kracht en jeugd de vasten noch de
+nachtwaken konden verzwakken. Op een middag om twaalf uur, toen al
+de andere monniken sliepen en hij alleen buiten de kerk was gekomen,
+welke op een eenzame plaats lag, ontmoette hij toevallig een nog al
+mooi meisje, waarschijnlijk de dochter van een der boeren uit den
+omtrek, die door de velden ging om zekere kruiden te zoeken. Hij
+had haar nog niet gezien of hij werd geweldig door vleeschelijke
+lust aangegrepen. Toen hij haar genaderd was, begon hij met haar
+te spreken en kwam zoo van het een op het ander. Hij kon het best
+met haar vinden en voerde haar met zich mede in zijn cel, terwijl
+niemand er iets van merkte. Hij, vervoerd door te veel begeerte,
+minnekoosde onvoorzichtig. Toevallig ontwaakte de abt en bemerkte,
+toen hij langzaam de cel voorbijging, het gerucht dat zij te zamen
+maakten. Om de stemmen beter te onderscheiden naderde hij stil de deur
+van de cel, luisterde en hoorde duidelijk, dat er een vrouwenstem bij
+was. Hij was al beslist van zins om de deur te laten openmaken, toen
+hij opeens bedacht, dat een andere tactiek beter zou zijn. Naar zijn
+kamer teruggekeerd wachtte hij tot de monnik naar buiten zou komen. De
+monnik, die nog met het grootste genoegen en vermaak met het meisje
+bezig was, bleef toch voortdurend op zijn hoede. Het scheen hem,
+dat hij eenig gerucht van voeten in de slaapzaal had gehoord. Hij
+loerde door een kleine spleet en vermoedde, dat de abt het meisje in
+zijn cel bemerkt had. Daar hij wist, dat hieruit groote straf voor hem
+zou kunnen volgen, was hij zeer ontstemd. Maar hij liet het meisje er
+niets van merken. Hij overlegde vlug en haastte zich een redmiddel te
+vinden. Er viel hem een list in en hij ging, na er goed over gedacht te
+hebben, er toe over. Terwijl hij net deed of hij genoeg van haar had,
+zeide hij: Ik moet iets verzinnen om je hier uit te krijgen zonder dat
+iemand het ziet; houdt je daarom, stil tot ik terug ben. Hij ging naar
+buiten, sloot zijn cel, en ging recht op de kamer van den abt af en
+bood hem den sleutel aan, gelijk iedere monnik gewoon was te doen,
+als hij naar bed toe ging. Hij zei met een uitgestreken gezicht:
+Heer, ik kon niet al het hout bij mij laten bezorgen, dat ik liet
+hakken, en met uw verlof wil ik daarom naar het bosch gaan en het
+laten brengen. De abt om beter de zonde te onderzoeken, die de monnik
+had begaan, en meenende, dat hij niet door hem was opgemerkt, dacht
+aan toeval, verheugde zich er over, nam gretig den sleutel aan en
+gaf hem tegelijkertijd verlof. Toen hij hem zag weggaan, begon hij
+na te denken wat hij zou doen; hij kon in tegenwoordigheid van alle
+monniken zijn cel openen en hun zijn misdaad toonen; die hadden dan
+geen reden tegen hem te mopperen, als hij den monnik zou straffen, of
+hij kon eerst van haar hooren hoe de zaak gebeurd was. Hij bedacht:
+het kan wel een vrouw of de dochter van een man zijn, die ik liever
+de schande wil besparen aan alle monniken vertoond te worden. Hij
+nam zich voor eerst te zien wie er was en daarna te beslissen. Stil
+ging hij naar de cel, opende die, trad binnen en sloot de deur. Het
+meisje zag den abt komen, werd zeer beangst en begon vreezend voor
+schande te jammeren. De heer abt, die zijn oogen den kost gaf, en zag,
+dat zij mooi en jong was, gevoelde dadelijk, hoewel hij oud was,
+niet minder de prikkelingen des vleesches dan de jonge monnik, en
+zei tot zich zelf: Wel, waarom zou ik geen plezier hebben, als ik in
+de gelegenheid ben! Altijd heb ik verdriet en onaangenaamheden gehad
+als ik het niet wilde. Dit is een mooi meisje en niemand ter wereld
+weet het; als ik haar er toe kan krijgen, mij genoegen te doen, weet
+ik niet waarom ik het zal laten. Wie zal het weten? Nooit zal iemand
+het merken en verborgen zonde is al half vergeven. Dit geval zal
+misschien nooit meer voorkomen. Ik meen, dat het zeer verstandig is
+van het goede gebruik te maken, wanneer God de Heer het schenkt. Dit
+zeggend, liet hij geheel het voornemen varen, waarmee hij gekomen was,
+en naderde het meisje dichter, troostte haar langzaam aan en verzocht
+haar niet te huilen. Hij kwam van het eene in het andere en deed haar
+zijn begeerte kennen. Het meisje, dat noch van ijzer noch van goud was,
+leende zich gemakkelijk er toe den abt genoegen te doen Hij omhelsde
+en kuste haar herhaaldelijk en sprong in het bed van den monnik; daar
+hij misschien het groote gewicht van zijn waardigheid in aanmerking
+nam en de teedere leeftijd van het meisje en wellicht vreesde haar
+door te veel zwaarte te hinderen, legde hij zich niet op haar boezem,
+maar haar op zijn borst en langen tijd drukte hij haar aan zijn hart.
+
+De monnik, die net had gedaan of hij naar het bosch was gegaan en in
+de slaapzaal verborgen zat, dacht, toen hij den abt in zijn kamer zag,
+en daardoor gerustgesteld, dat zijn list moest geslaagd wezen. En toen
+de cel van binnen werd gesloten, was hij er absoluut zeker van. Hij
+ging heen, liep voorzichtig naar een spleet, waardoor hij hoorde en
+zag, wat de abt deed en sprak. Toen de abt lang genoeg met het meisje
+samen was geweest, en haar in de cel had gesloten, ging hij terug
+naar zijn kamer. Nadat hij de monnik gewaar was geworden en geloofde,
+dat die uit het bosch was teruggekeerd, wou hij hem streng berispen
+en hem laten opsluiten, opdat hij de veroverde buit voor zich alleen
+behield. Nadat hij hem had laten roepen, onderhield hij hem zeer
+ernstig met verontwaardigd gezicht en beval, dat hij naar den kerker
+gebracht werd. De monnik antwoordde gevat: Heer, ik ben nog niet zoo
+lang lid van de Orde van Sint-Benedictus, dat iedere bijzonderheid van
+haar mij bekend is. Gij hebt mij nog niet geleerd, dat de monniken de
+vrouwen niet tot last moeten hebben gelijk de vasten en de nachtwaken,
+maar nadat gij mij dit hebt voorgedaan, beloof ik u, indien gij mij
+dit vergeeft, hierin nooit meer te zondigen, en ik zal altijd doen,
+wat ik u heb zien doen. De abt, die een slimmerd was, begreep dadelijk,
+dat hij meer van hem wist en dat de monnik gezien had, wat die had
+uitgehaald. Daarom spijtig over zijn eigen schuld, schaamde hij zich
+den monnik aan te doen, wat hij zelf had verdiend. Hij vergaf hem en
+legde hem over hetgeen hij gezien had het zwijgen op, en ze brachten
+het meisje netjes naar buiten. En daarna kan men gerust gelooven,
+dat zij haar meermalen lieten terugkomen.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _De dwaze liefde van den koning van Frankrijk voor de markiezin
+    van Montferrat wordt door haar bekoeld met een gastmaal van
+    niets dan kippen en met eenige geestige woorden._ [12]
+
+
+Toen de geschiedenis door Dioneo verteld was, trof hij eerst het hart
+der luisterende donna's, zoodat ze een weinig verlegen werden. Zij
+gaven daarvan het bewijs door den eerzamen blos, die op hun gelaat
+verscheen. Zij zagen elkander aan konden zich toch ter nauwernood
+van lachen onthouden en hoorden glimlachend toe. Nadat het slot
+ervan gekomen was en zij eenige zachte woorden hadden geuit, waarmee
+zij wilden doen blijken, dat zulke histories niet aan dames verteld
+mochten worden, beval de koningin, naar Fiametta gekeerd, die bij
+haar op het gras zat, dat zij den regel zou volgen. Deze begon vol
+gratie en met een vriendelijk gelaat:
+
+Het staat mij aan, dat wij begonnen zijn met de vertellingen te
+bewijzen, hoe groot de kracht van schoone en juiste antwoorden is,
+en omdat de mannen een groote neiging hebben om steeds een donna
+te beminnen van veel hooger afkomst dan zij zelf en ook omdat de
+vrouwen een zeer groote voorzichtigheid kenmerkt om zich te kunnen
+behoeden tegen de liefde van een man hooger geplaatst dan zij, kwam
+ik er toe, schoone dames, in de historie welke ik nu moet vertellen,
+aan te toonen hoe een adellijke dame zoowel met daden als met woorden
+zich daartegen beschermde en er anderen van afhield.
+
+De markies van Montferrat [13], een man van grooten moed, een
+banierdrager der Kerk, was bij een kruistocht der Christenen
+over zee getrokken. Toen men aan het Hof van koning Philippus den
+Eenoogigen, die zich voorbereidde uit Frankrijk denzelfden tocht
+te maken, over zijn moed sprak, werd er door een ridder beweerd,
+dat er onder de sterren geen paar bestond gelijk aan dat van den
+markies en zijn vrouw. Want even als de markies onder de ridders
+om iedere deugd beroemd was, was de markiezin onder alle dames
+der wereld de schoonste en de waardigste. Deze woorden troffen den
+koning van Frankrijk zóó, dat hij zonder haar ooit te hebben gezien,
+haar dadelijk hartstochtelijk begon te beminnen en hij nam zich voor
+bij den kruistocht waar hij aan meedeed, nergens anders in zee te
+steken dan te Genua, opdat hij, door over land te gaan, een eerlijk
+voorwendsel had, om de markiezin noodzakelijk te zien. Hij overlegde
+in stilte, dat, als de markies er niet was, hij aan zijn begeerte
+kon voldoen. Zoo gezegd, zoo gedaan. Hij ging na alle manschappen
+vooruit gestuurd te hebben met weinig volk en edellieden op weg en
+toen hij de landgoederen van den markies naderde, liet hij één dag te
+voren aan de donna berichten, dat zij hem den volgenden morgen aan
+het middagmaal moest verwachten. De edelvrouw, wijs en voorzichtig,
+antwoordde vriendelijk, dat dit een gunst was hooger dan ieder andere
+en dat hij welkom zou wezen. Zij dacht er over na, wat het beteekende,
+dat een koning, van zoo'n karakter, terwijl haar echtgenoot er niet
+was, haar kwam bezoeken. Het idee bedroog haar dan ook niet, dat haar
+schoonheid hem aantrok. Niettemin als een waardige vrouw was zij bereid
+hem te ontvangen. Zij had die goede mannen tot zich laten roepen,
+die achter gebleven waren volgens wier raad zij bij iedere gelegenheid
+orders liet geven, maar zij wilde de bevelen voor het gastmaal en de
+spijzen zelf geven. Zonder verwijl liet zij zooveel kippen als er in
+de streek maar te krijgen waren bijeen brengen en liet uitsluitend
+daarvan door de koks de verschillende gerechten voor het koningsmaal
+bereiden. De koning kwam dan ook op den bepaalden dag en werd met
+groote feestelijkheid en eer door de donna ontvangen. Zij scheen
+hem, terwijl hij haar aanschouwde schooner, waardiger en hoffelijker
+dan hij uit de woorden van de ridders had opgemaakt. Hij bewonderde
+haar uitermate en vleide haar zeer. Het wakkerde des te meer zijn
+begeerte aan, omdat hij vond, dat zij zijn vroegere voorstelling
+nog overtrof. Nadat hij eenige rust had genomen in de kamers, die
+versierd waren gelijk dit behoort om zulk een koning te ontvangen,
+zetten zich de vorst en de markiezin, toen het uur van het middagmaal
+geslagen had, aan een disch en de andere werden naar hun rang aan
+andere tafels onthaald. Daar de koning van vele spijzen bediend werd
+en van zeer goede en kostbare wijnen en hij bovendien telkens de zeer
+schoone markiezin aanzag, genoot hij buitengewoon. Maar toch toen het
+eene gerecht na het andere kwam, begon de koning zich te verbazen,
+toen hij gewaar werd, dat, hoe verscheiden die ook waren, zij toch
+uit niets anders bestonden dan kip.
+
+Daar de koning de plaats kende, waar hij was en wist, dat er overvloed
+van wildbraad moest zijn en hij van zijn komst van te voren de donna
+had verwittigd, had hij haar tijd gegeven om te laten jagen. Hoewel
+hij zich daar zeer over verwonderde, wilde hij haar over niets anders
+laten spreken dan over haar kippen en zich met vriendelijk gezicht
+tot haar wendend, zeide hij: "Worden er in dit land, mevrouw, alleen
+kippen geboren zonder één haan?"
+
+De markiezin, die de vraag maar al te wel verstond, en daar het haar
+scheen, dat God haar volgens haar verlangen nu de gunstige gelegenheid
+had gegeven om haar opzet te doen blijken, antwoordde den koning en
+keerde zich naar hem in trotsche houding: "Neen, Sire, maar de vrouwen,
+hoewel zij als de kippen in tooi en rangorde verschillen, zijn hier
+van nature evenals elders." Toen de koning die woorden begrepen had,
+doorzag hij al te wel de reden van het gastmaal met kippen en de
+beteekenis verborgen in dit antwoord. Hij werd er van overtuigd, dat
+aan zulk een dame alle woorden verspild waren en dat geweld hier niet
+gebruikt kon worden. Daarom vond hij het wijs zijn slecht ontvangen
+hartstocht bij hem te kwader ure ontbrand, tot zijn eigen eer te
+beteugelen. Zonder haar verder met opmerkingen te vervolgen, at hij
+bevreesd voor haar antwoorden, zonder eenige hoop op succes. Toen
+het afgeloopen was, bedankte hij haar voor de bewezen eer en wilde
+met een spoedig vertrek zoo gauw mogelijk zijn trouweloos bedoelde
+komst herstellen. Hij beval haar Gode aan en begaf zich naar Genua.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Een oprechte leek straft door een aardige zet de huichelarij
+    van de monniken._
+
+
+Toen allen de waardigheid van de markiezin en de aardige kastijding
+van den Koning van Frankrijk geprezen hadden, begon Emilia, die
+naast Fiametta zat, en naar het de koningin behaagde, vrijmoedig te
+vertellen: Ik zal op mijn beurt spreken over een geestig en lofwaardig
+woord door een leek gericht tot een gierigen monnik.
+
+Er leefde dan, o waarde jongelieden, nog niet lang geleden in onze
+stad een Minderbroeder [14], Inquisiteur van kettersche misdaden, die
+alles deed om heilig te schijnen en een hechte liefde te koesteren voor
+het christelijk geloof. Maar hij onderzocht even goed wie een volle
+beurs had als wien hij verdacht van ongeloof. Daarnaar strevende trof
+hij toevallig een man aan, die rijker aan geld was dan aan verstand,
+en die, niet door gebrek aan geloof, maar misschien door wijn en
+overgroote vroolijkheid verhit, er toe kwam tot zijn dischgenooten
+botweg te zeggen, dat hij zulk een goeden wijn had als zelfs Christus
+nooit had gedronken. Dit gezegde werd den Inquisiteur overgebracht
+en deze wist, dat het vermogen van den schuldige zeer groot was. Met
+de grootste gestrengheid viel hij daarom op hem aan met het doel
+hem een vreeselijk proces op den hals te schuiven, niet zoozeer
+met het plan om zijn ongeloof bij het verhoor te verminderen als
+wel om diens florijnen in handen te krijgen. Hij liet hem roepen,
+en vroeg hem, of het waar was, wat hem ter ooren was gekomen. De
+goede man bekende en verklaarde zijn bedoeling. Hierop antwoordde
+de zeer heilige en vrome Inquisiteur van Sint Johannes Goudmond:
+Je hebt dus Christus voor een drinker uitgemaakt en een liefhebber
+van de heilige wijnen, alsof hij een Cinciglione [15] was, zoo'n
+soort dronkelap en kroeglooper als jij. En nu wil je met ootmoedig
+praten beweren, dat dit niets beteekent. Het is niet zoo min als het
+jou schijnt, want je hebt er den brandstapel mee verdiend, indien we
+handelden naar onze plicht. Met deze en andere woorden en het gezicht
+van een strijder voor het geloof of die man Epicurus geweest was,
+welke onsterfelijkheid der zielen ontkent, sprak hij hem toe. In
+korten tijd joeg hij hem zulk een vrees aan, dat de brave man hem
+met een goede hoeveelheid der genademiddelen van Johannes Goudmond
+[16] de handen wou zalven. Dit hielp veel voor de ziekte der hebzucht
+van de geestelijken en speciaal voor de Minderbroeders, die geen geld
+mogen aanraken, opdat hij barmhartig jegens hem te werk zou gaan. Die
+zalving, die zeer krachtig werkt, hoewel Galienus er nergens in zijn
+medische werken van spreekt, had zooveel invloed, dat de brandstapel
+door die genade verminderde tot het dragen van een kruisteeken. [17]
+En alsof hij hem tot een kruistocht wilde noodzaken gaf hij hem om
+er mooier uit te zien een geel kruis op zijn zwart goed. Buitendien
+hield hij hem na het geld ontvangen te hebben, enkele dagen bij zich
+gevangen, en legde hem als straf op, dat hij elken morgen een mis in
+Santa Croce moest hooren en 's middags bij hem moest komen. De rest
+van den dag kon hij doen, wat hij wou. Terwijl hij dit stipt deed,
+lette hij op een goeden morgen, bij een mis op een evangeliumtekst,
+waarin de volgende woorden werden gezongen: _U zal honderdvoudig
+vergolden worden, en gij zult het eeuwige leven deelachtig worden_. Dit
+prentte hij stevig in het geheugen en naar het gegeven bevel op het
+uur van het tweede ontbijt bij den Inquisiteur gekomen, vond hij hem
+daar aan het middagmaal. Deze vroeg hem of hij dien morgen de mis
+had gehoord. Hij antwoordde daarop: Ja. Toen hernam de Inquisiteur:
+Hoorde je daarin niets, waaraan je zoudt twijfelen of waarover je iets
+wilde vragen? Heelemaal niet, hernam de brave kerel, aan niets wat
+ik hoorde, twijfel ik, en alles houd ik voor zeker en waar. Maar ik
+heb één ding gehoord, dat mij zeer groot medelijden heeft gegeven en
+zal geven met U en Uw andere broeders, toen ik dacht aan den slechten
+toestand, waarin gij hiernamaals komen zult. Toen sprak de Inquisiteur:
+Wat was het woord, dat Uw medelijden met ons opwekte? De goede man
+antwoordde: Monseigneur, het was dat woord van het Evangelium,
+dat zegt: _U zal honderdvoudig vergolden worden en gij zult het
+eeuwige leven deelachtig worden_. De Inquisiteur zei: Dat is zoo, maar
+waardoor heeft dat woord U geroerd? Monseigneur, hernam de goede man,
+ik zal het U zeggen: sinds ik hier kom, heb ik elken dag buiten aan
+arme lieden, dan een, dan twee groote ketels met soep zien geven,
+welke men voor de broeders van dit klooster en voor U van te voren
+toch als overtollig ter zijde zet. Daarom, indien men voor elkeen er
+honderd hiernamaals U teruggeeft, dan zult gij er zooveel ontvangen,
+dat gij allen zult moeten verdrinken. Terwijl de anderen, die aan de
+tafel van den Inquisiteur zaten, allen moesten lachen, merkte deze,
+dat de soep-huichelarij gehekeld werd en verschoot geheel van kleur
+en als hij zich niet voor zichzelf geschaamd had, had hij hem een
+ander proces op den hals geschoven. Met die grap waren hij en de
+andere schelmen zóó geraakt, dat hij in zijn kwade bui hem beval weg
+te gaan en niet meer terug te komen.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Bergamino straft op een bedekte manier met een verhaal
+    van Primasseau en den abt de Cligny een plotse aanval van
+    gierigheid van monseigneur Cane della Scala._ [18]
+
+
+De bekoorlijkheid van Emilia en haar vertelling bewoog de koningin
+en alle anderen om over het nieuwe bijbelsche inzicht van den man
+met een kruis gebrandmerkt, te lachen en het te prijzen. Maar toen
+de lachbui eindelijk bedaard was, begon Filostrato, aan wien de beurt
+tot verhalen kwam, aldus te spreken: Het is een verdienstelijke zaak,
+waarde dames, met een teeken dat te brandmerken, wat nooit verandert,
+maar ook is het wonderlijk, wanneer iets ongewoons opeens zich
+voordoet en dan dadelijk door een boogschutter wordt geraakt. Het
+verdorven en liederlijke leven van de geestelijken, vaak een vast
+bewijs van voortdurende slechtheid, geeft gemakkelijk genoeg stof
+tot spreken. Die brave man deed goed, omdat hij den Inquisiteur en
+de huichelachtige weldadigheid der broeders geeselde, wien het goed
+dunkte die gift aan de armen te schenken, welke zij net zoo goed aan
+een zwijn hadden kunnen geven of weg smijten. Maar ik acht den man
+nog meer te prijzen, van welke ik moet spreken, wanneer ik hierbij
+aan de voorgaande vertelling denk. Deze heer, Cane della Scala, een
+best man, werd voor een plotseling opwellende gierigheid gestraft
+met een verhaal, dat zoowel op hem als op anderen sloeg, namelijk dit:
+
+Gelijk de faam door de heele wereld het doet hooren, was die
+heer Cane della Scala, die in vele dingen zeer fortuinlijk was,
+een der meest geziene en vrijgevigste lieden, die men sinds Keizer
+Frederik de Tweede in Italië kende. Hij had het plan opgevat voor
+een merkwaardig en wonderbaar feest in Verona. Toen er vele lieden
+uit alle streken waren bijeengekomen en zeer velen van het hof van
+allerlei rang, zag hij (wat de reden er ook van zij) ineens van het
+feest af; ten deele onthaalde hij nog, die gekomen waren en liet
+ze weer heengaan. Slechts een, Bergamino genaamd, een man van wiens
+sierlijkheid en vaardigheid in het spreken men zich geen denkbeeld
+kon vormen zonder hem te hooren, bleef achter zonder iets te krijgen
+of verlof tot heengaan te ontvangen, en hoopte dat het feest nog zou
+plaats hebben en dat hij er nog bij zou noodig zijn. Maar monseigneur
+Cane wist, dat al wat men Bergamino gaf, net zoo goed in het vuur
+kon worden gegooid. Toch liet hij hem er niets van blijken door
+woord of daad. Bergamino, die na eenige dagen bemerkte, dat hij noch
+genoodigd noch gevraagd werd voor de zaak, waartoe hij gekomen was en
+die bovendien in het logement met zijn paarden en zijn knechts zijn
+geld verteerde, begon misnoegd te worden. Maar toch wachtte hij af,
+daar het hem nog niet goed scheen te vertrekken. Hij had drie kostbare
+kleedingstukken meegebracht, die hem door andere heeren gegeven waren
+om met eere op dat feest te verschijnen. Toen zijn waard betaling
+vroeg, gaf hij hem eerst één kleedingstuk, en toen besloot hij,
+indien hij nog langer bij zijn waard zou logeeren, hem het tweede
+te geven. Daarna begon hij op kosten van het derde geld te verteren,
+bereid nòg zoo lang te blijven als dat toereikend was.
+
+Terwijl hij ten koste van het derde kleedingstuk bleef, stond
+Bergamino, terwijl monseigneur Cane middagmaalde, met een vrij misnoegd
+gezicht voor hem. Toen Cane dit zag, zei hij meer uit spotzucht
+dan om het genoegen een geestig woord van hem te hooren: "Wat heb je
+Bergamino? Je ziet er zoo kwaad uit; zeg mij het eens?" Daarop vertelde
+Bergamino zonder een oogenblik zich te bedenken, alsof hij echter lang
+had gepeinsd, naar aanleiding van zijn eigen geval, deze historie:
+"Gij moet weten, mijnheer, dat Primasseau een man was zeer bedreven
+in het Latijn en bovendien een zeer groot en vaardig dichter, wat
+hem zoo geëerd en beroemd maakte, dat, waar nog niet iedereen hem op
+het gezicht kende, door naam en faam elkeen toch wist wie Primasseau
+was. Eens bevond hij zich te Parijs in armelijken toestand, waarin
+hij meestentijds verkeerde, omdat zijn talent weinig gewaardeerd werd
+door lieden, die het wel konden doen. Hij hoorde daar van den abt van
+Cligny en men vertelde, dat hij meende na den Paus de rijkste prelaat
+aan inkomsten te zijn, die Gods Kerk had. Hij hoorde van hem wonderbare
+en zeer goede dingen vertellen, dat hij een hofhouding had en dat hij
+nooit had geweigerd te laten eten en drinken wie er ook om vroeg,
+mits het op zijn etensuur was. Toen Primasseau dat vernam, maakte
+hij plan, daar hij een man was, die gaarne menschen en edellieden van
+beteekenis zag, om de weelde van dien abt in oogenschouw te nemen en
+vroeg hoe ver hij van Parijs woonde. Men antwoordde hem hierop een mijl
+of zes vandaar op zijn landgoed. Primasseau meende er te kunnen zijn
+op het etensuur, als hij 's ochtends vroeg wegging. Nadat hij zich
+dus den weg had laten wijzen, en niemand vond, die hem vergezelde,
+vreesde hij, te verdwalen en op een plaats te komen, waar hij niet zoo
+makkelijk te eten zou krijgen. Daartoe nam hij, om van den honger geen
+last te hebben, drie brooden mee en dacht, dat hij water, hoewel hij
+er niet van hield, wel overal zou vinden. Toen hij de brooden in den
+zak had gestopt, begaf hij zich op weg en de reis ging zoo goed, dat
+hij voor het etensuur kwam dáár, waar de abt woonde. Hij ging binnen
+en zag overal rond. Toen hij de groote menigte gedekte tafels had
+gezien en de kolossale toebereiding in de keuken en de andere dingen
+gereed voor het middagmaal, zei hij tot zichzelf: Dat is werkelijk
+prachtig, zooals beweerd wordt. Terwijl hij op dat alles lette,
+beval de hofmeester van den abt water aan te reiken voor de handen,
+omdat het etenstijd was. Hierna ging iedereen aan tafel. Toevallig
+werd Primasseau juist tegenover de deur geplaatst, waar de abt moest
+doorgaan om in de eetzaal te komen. Het was in dat huis gewoonte,
+dat men nooit aan tafel wijn of brood of iets anders te eten of te
+drinken opdroeg, voor de abt zich aan den disch had neergezet. Toen de
+hofmeester de tafel gedekt had, liet hij den abt zeggen, dat, wanneer
+het hem behaagde, het middagmaal gereed stond. De abt liet zijn kamer
+openen om in de zaal te gaan en zag toevallig onder het binnentreden
+als de eerste, die hem in het oog viel, Primasseau, die er tamelijk
+armelijk uitzag en dien hij van aanzien niet kende Toen de abt hem
+had opgemerkt, kwam hem onverwachts een slechte gedachte in den geest,
+die daarin nog nooit was opgerezen. Hij zei bij zich zelf: Kijk, wat
+voor lui, wien ik geef van het mijne! Hij keerde weer terug, beval,
+dat de kamer gesloten zou worden en vroeg aan hen, die bij hem waren of
+iemand dien vagebond kende, welke tegenover den uitgang van de kamer
+aan tafel zat. Iedereen antwoordde van neen. Primasseau had eetlust
+als iemand, die geloopen heeft en die niet gewoon was te vasten. Hij
+had al eenigen tijd gewacht en zag, dat de abt niet terug kwam. Toen
+haalde hij een der drie brooden uit zijn zak, die hij meegenomen had
+en begon te eten. Nadat de abt eenigen tijd weg was geweest, beval hij
+een van zijn lieden te zien of Primasseau was vertrokken. De bediende
+antwoordde: Neen, monseigneur, en hij eet brood, dat hij zeker mee
+heeft gebracht. De abt hernam: Als hij zijn brood nu eet, zal hij van
+het onze niets krijgen. De abt had gewild, dat Primasseau van zelf zou
+zijn weggegaan, maar wilde hem er niet uit laten gooien, Primasseau
+had al één brood gegeten, maar de abt kwam nog niet. Daarop begon
+hij het tweede te eten; dat werd ook aan den abt verteld, die weer
+had laten kijken of hij vertrokken was. Daar de abt maar niet kwam,
+begon Primasseau het derde brood te eten, wat ook aan den priester
+werd gemeld, die bij zich zelf begon te denken en te zeggen: Kijk,
+wat voor nieuwen inval heb ik gekregen? Wat een gierigheid! Wat een
+onwil! En om wien! Ik gaf het mijne te eten, reeds vele jaren, aan
+ieder, die wilde zonder op te letten of die edelman was of dorper,
+arm of rijk, koopman of afzetter en tal van bandieten heb ik voor mijn
+oogen zien zwelgen zonder dat ooit in mijn ziel de gedachte opkwam,
+die bij dezen man in mij rees. Die gierigheid zou mij zeker niet
+hebben overvallen, als hij geen bijzonder mensch was. Hij lijkt mij een
+bandiet, maar het moet een man van gewicht zijn, waar het mogelijk is,
+dat mijn geest zich zóó verzet hem aldus te ontvangen. Na deze gedachte
+wilde hij weten wie die man was en hoorde, dat hij Primasseau heette,
+daar gekomen om zijn weelde te zien, waarvan hij had vernomen. De abt,
+die hem al lang als een begaafd man had hooren noemen, schaamde zich
+en verlangend alles goed te maken, deed zijn best hem op allerlei
+wijze te onthalen. Na hem te laten eten, deed hij, gelijk het voor
+Primasseau behoorde, hem voornaam kleeden en na hem geld en paarden
+te hebben gegeven, kon hij gaan en staan, waar hij wilde. Primasseau
+hierover tevreden, dankte hem zooveel hij kon en keerde te paard naar
+Parijs terug, waaruit hij te voet was vertrokken." Monseigneur Cane,
+die veel doorzicht had, begreep zonder verdere aanwijzing zeer goed,
+wat Bergamino bedoelde en zeide glimlachend: "Bergamino, je hebt
+mij genoeg je schade, je talent en mijn gierigheid doen kennen en,
+ook wat je van mij begeert en heusch, het is de eerste maal, dat ik een
+opwelling had van gierigheid, maar ik zal haar met den stok verjagen,
+dien jij mij hebt gegeven." Na den waard van Bergamino betaald te
+hebben en hem met een zeer voornaam gewaad te hebben bekleed en hem
+geld en paarden te hebben gegeven, liet hij het aan hem over naar
+welgevallen heen te gaan of te blijven.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Guiglielmo Borstere straft met een grappig woord de gierigheid
+    van monseigneur Ermino de' Grimaldi._
+
+
+Naast Filostrato zat Lauretta, die, nadat zij de handigheid van
+Bergamino had hooren prijzen en merkend, dat aan haar de beurt van
+vertellen was, zonder eenig bevel af te wachten, aldus op bekoorlijke
+wijze begon te spreken:
+
+Waarde metgezellen. De vorige vertelling drijft mij er toe U er mee
+te willen bekend maken hoe een waardig hoveling eveneens niet zonder
+vrucht de hebzucht van een zeer rijk koopman strafte. Mijn vertelling
+lijkt, wat de strekking betreft, op de voorgaande historie. Zij moet
+U er echter niet minder om wezen, als gij bedenkt, dat er ten slotte
+goeds uit voortkomt.
+
+Er leefde dan in Genua lang geleden een ridder, Ermino de'Grimaldi
+genaamd, welke (naar hetgeen door allen geloofd werd) door zeer
+groote rijkdommen en gelden ver de rijkdom van alle andere zeer
+welgestelde burgers overtrof, die men toen in Italië kende. Gelijk
+hij elk overtrof met schatten, die Italiaan was, zoo was hij ook in
+gierigheid en karigheid iederen anderen schraper en vrek, die er op
+de wereld bestond, de baas. Niet alleen voor het onthalen van anderen
+hield hij de beurs gesloten maar bij zaken voordeelig voor hem zelf,
+stelde hij zich, om niets te verteren, aan groote ontberingen bloot
+tegen de gewoonte der Genueezen, die zich voornaam kleedden. Evenzoo
+deed hij met eten en drinken. Hierdoor en terecht was de eigennaam
+der Grimaldi's vervallen en werd hij door ieder monseigneur Ermino
+Avarizia (Gierigheid) genoemd.
+
+Terwijl hij door niets te verteren, het zijne vermenigvuldigde, kwam
+er eens te Genua een waardig, welgemanierd en welsprekend hoveling,
+Guiglielmo Borsiere genaamd, in niets gelijk aan de tegenwoordige
+ridders, die edellieden genoemd willen worden en als zoodanig bekend
+willen zijn zonder groote schaamte over hun verdorven en schandelijk
+leven.
+
+Ze moesten liever ezels genoemd worden, omdat ze veeleer in de laagheid
+en slechtheid der gemeenste lui zijn opgevoed dan aan hoven. Het was
+in die tijden hun streven moeite te doen tot het sluiten van vrede,
+waar strijd of twisten tusschen edellieden waren ontstaan, huwelijken,
+familieverbindingen en vriendschap te doen sluiten, met schoone en
+aardige woorden de zielen der bedroefden te troosten, de hofkringen
+te amuseeren en met ernstige vermaningen vaderlijk de slechte lieden
+te onderhouden en dit belangeloos. Thans leggen zij er zich op toe
+hun tijd zoek te brengen met kwaad van elkaar te spreken, twist te
+zaaien, slechte en treurige dingen te vertellen en wat nog erger is
+ze openlijk te bedrijven en hun booze daden, schandalen en laagheden,
+waar of niet, elkaar voor de voeten te gooien en met drogredenen
+de goede menschen tot gemeene en schelmsche dingen te verleiden. En
+hij wordt het meest gewaardeerd en het meest door die ellendige en
+ontaarde heeren geëerd en met de grootste belooningen begiftigd,
+die de laagste woorden zegt of de gemeenste daden doet, tot groote
+schande en blaam voor de tegenwoordige wereld en als duidelijk bewijs,
+dat de deugden al op dit ondermaansche verdwenen zijn en de schelmsche
+en ellendelige stervelingen in een poel hebben achtergelaten.
+
+Maar opdat ik den draad weer opvat, van welke ik door rechtmatige
+verontwaardiging verder ben afgeweken dan ik wilde, vertel ik U thans,
+dat voornoemde Guiglielmo door alle edellieden in Genua geëerd werd
+en zeer gezien was. Hij was daar eenigen tijd en hoorde veel van de
+schraperigheid en gierigheid van Ermino en was nieuwsgierig om hem te
+ontmoeten. Monseigneur Ermino had al gehoord, dat de heer Borsiere
+een voortreffelijk man was en daar hij bij al zijn gierigheid toch
+een vonkje wellevendheid bezat, ontving hij hem met zeer vriendelijke
+woorden en met een opgeruimd gezicht, liet zich over verschillende
+dingen met hem in en leidde gedurende het gesprek hem en eenige
+Genueezen, die mede waren gekomen, in een fraai, nieuw huis, dat hij
+had laten bouwen en toen hij hem dit alles vertoond had, sprak hij
+tot hem: Monseigneur Guiglielmo, U hebt toch veel gezien en gehoord,
+kunt U mij één ding toonen, dat men nog nooit zag om het in mijn huis
+te laten schilderen?
+
+Guiglielmo antwoordde hem op zijn wonderlijke vraag: Mijnheer, ik
+geloof niet U iets te kunnen noemen, wat men nog nooit heeft gezien
+behalve het niesen of zoo iets; maar ik zou U wat willen noemen,
+dat U zelf (naar ik geloof) nog nooit hebt gezien.
+
+En wat zou dat dan zijn? vroeg Ermino.
+
+Laat de Hoffelijkheid uitschilderen, antwoordde Guiglielmo.
+
+Bij die woorden voelde de heer Ermino zich plotseling bevangen door
+zulk een schaamte, dat die hem bewoog zijn geheele gezindheid te
+veranderen en hij antwoordde: Mijnheer Guiglielmo, ik zal die zoo
+laten schilderen, dat noch U, noch wie ook mij ooit weer zal kunnen
+verwijten, dat ik haar noch gezien, noch gekend heb. En van dien
+dag af werkten de woorden van Guiglielmo zoo sterk op hem, dat hij
+de vrijgevigste en joviaalste edelman werd van de wereld en vreemden
+en medeburgers met meer gastvrijheid ontving dan ieder ander Genuees.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _De Koning van Cyprus, door een Gasconsche dame bestraft,
+    wordt van een traag een werkzaam man._
+
+
+Het laatste bevel van de koningin had betrekking op Elisa, die zonder
+dit af te wachten, zeer opgeruimd begon:
+
+Jonge dames. Het gebeurt dikwijls, dat, wanneer vele berispingen en
+straffen bij iemand niet hielpen, een enkel woord per ongeluk--niet
+eens met opzet--gezegd, baatte. Wat duidelijk bleek uit de vertelling
+van Lauretta, zal ook ik U in het kort aantoonen. Want dit is iets,
+hetwelk goede menschen altijd verheugt, wanneer het door hen aandachtig
+wordt aangehoord, wie het ook vertelt.
+
+In den tijd van den eersten koning van Cyprus, na de verovering van
+het Heilige Land door Godfried van Bouillon [19] toog een edelvrouw
+uit Gascogne ter bedevaart naar het Heilige Graf. Toen zij bij
+haar terugreis op Cyprus kwam, werd zij door eenige gemeene lui
+schandelijk mishandeld. Haar smart daarover was grenzenloos en zij
+wilde zich bij den koning gaan beklagen. Maar men vertelde haar,
+dat zij moeite deed voor niets, want de koning was zulk een traag
+en lui mensch, dat hij op de klachten van anderen niet inging, en
+dat hij zelfs niet den smaad, hem vaak zeer onbeschaamd toegevoegd,
+wilde vervolgen. Daarom liet iedereen, die hem al had beleedigd, zich
+jegens hem met verachting en schimp uit. De dame, die dit hoorde en
+alle hoop opgaf, om voldoening te krijgen, nam zich voor haar toorn
+wat te bekoelen en daartoe den koning zijn laffe luiheid voor de
+voeten te werpen. Met tranen in de oogen trad ze voor hem en zeide:
+"Sire, ik kom niet tot u om wraak te eischen voor den smaad, dien
+men mij heeft aangedaan, maar ik wil u slechts om de gunst bidden,
+dat gij mij leert, hoe gij de vele beleedigingen verdraagt, die men
+(naar ik hoor) u dagelijksch toevoegt, opdat ook ik zal leeren de
+mijnen gelaten te verduren. Ik zou die bij God gaarne aan u overdoen,
+daar gij die zoo goed kunt verdragen."
+
+De koning, die tot nu toe laksch en traag was geweest, leek uit een
+droom te ontwaken. Hij wreekte zich voor de dame op de strengste
+wijze over de haar aangedane beleediging en sinds dien tijd strafte
+hij zoo zwaar mogelijk, ieder die het waagde, de eer van zijn kroon
+aan te randen.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Dokter Alberto van Bologna maakt op bedekte wijze een dame
+    beschaamd, die hem voor den gek wil houden, omdat hij verliefd
+    op haar is._
+
+
+Nu Elisa zweeg, moest alleen de koningin nog vertellen, die met
+vrouwelijke gratie zeide:
+
+Waarde jongelui: Gelijk in de lichtende avonden de sterren het sieraad
+des hemels zijn en in de lente de bloemen dit in de groene velden, zoo
+zijn de geestige woorden het bij lofwaardige manieren en in aangename
+gesprekken. Dezen passen, zoo zij kort zijn, beter aan de vrouwen dan
+aan de mannen, daar veel en lang spreken, indien dit niet noodig is,
+aan de dames meer dan aan de heeren misstaat, ofschoon er thans haast
+geen donna voorkomt, die een aardig woord kent of op een gezegde,
+indien ze het althans begrepen heeft, weet te antwoorden: Het is een
+algemeen gebrek van ons en van alle vrouwen, die thans leven. Die
+deugd, welke vroeger aanwezig was in den geest der voorvaderen hebben
+de nakomelingen op uiterlijken tooi overgebracht; zoo ook gelooft
+zij, die op haar lichaam meer gekleurd en geschakeerd laken en met
+veel strepen heeft, daardoor meer in aanzien en meer geëerd te zijn
+dan andere vrouwen. En zij denkt niet, dat een ezel nog veel meer
+strepen zou dragen, indien er maar iemand was, die ze hem van voren
+en van achteren aan deed, noch dat zij daarom ook niet meer dan een
+ezel geëerd behoeft te worden.
+
+Ik schaam mij dat te zeggen, daar ik niet aan anderen beken, wat ik
+mij zelf verzwijg; die vrouwen zoo bont gekleed, zoo geschakeerd,
+zoo gestreept, staan of als marmeren beelden stom en ongevoelig of
+antwoorden niettemin, indien ze iets gevraagd wordt, zóó, dat het
+beter zou geweest zijn, dat ze hadden gezwegen. Zij maken zich wijs,
+dat het uit de reinheid der ziel voortkomt, wanneer dames en waardige
+mannen niet met elkaar weten te praten, en aan hun stompheid hebben zij
+den naam fatsoen gegeven, alsof slechts een dame fatsoenlijk zou zijn,
+die alleen met haar knecht of werkvrouw of bakkersvrouw praat. Maar
+indien de natuur dat gewild had, gelijk zij zich wijs maken, zou
+deze dit geestig praten wel op andere wijze beletten. Het is waar,
+dat hierbij als bij andere zaken in aanmerking genomen moet worden
+de tijd en de plaats en de persoon met wien men spreekt. Want het
+gebeurt menigmaal, dat een dame of heer gelooft met een geestig woord
+een ander te doen blozen, maar zijn of haar krachten tegenover die van
+een ander heeft overschat en de blos, welken hij bij anderen meende
+op te wekken, bij zich zelf voelde opkomen. Opdat gij u daarvoor weet
+te behoeden en bovendien, opdat men op u niet de volgende zegswijze
+kan toepassen, die men gewoonlijk overal gebruikt, namelijk dat de
+vrouwen in alles altijd het slechtst wegkomen, wil ik, dat gij deze
+laatste vertelling van dezen dag, welke ik moet verhalen, onthoudt,
+en opdat gij, die door zielenadel boven anderen uitmunt, ook door de
+voortreffelijkheid van uwe manieren boven anderen toont uit te steken.
+
+Nog niet vele jaren geleden leefde er in Bologna een zeer groot
+medicus, door een schitterenden naam bekend over de heele wereld
+en die er misschien nog leeft. Hij heette Maëstro Alberto [20],
+was bijna zestig jaar oud en was zoo nobel van geest, dat zoo uit
+het lichaam elke natuurlijke passie al verdwenen was, hij het niet
+ontweek verliefd te worden bij een feest op een zeer schoone weduwe,
+volgens het zeggen van enkelen, mevrouw Malgherida de' Ghisolieri
+genaamd. Zij behaagde hem zeer, alsof hij een jongeling was, welke
+de liefdevlammen in zich opneemt en die 's nachts niet goed scheen
+te slapen, als hij den vorigen dag niet het schoone en teedere
+gelaat van zijn donna had gezien. Dit hield hij vol soms te voet en
+dan weer te paard, alnaar het hem het best leek langs het huis der
+dame. Tengevolge daarvan bemerkten zij en vele andere donna's de reden
+waarom hij telkens voorbij kwam. Meermalen spotten zij er samen over,
+dat ze een man zoo oud en wijs verliefd zagen en dachten, dat die
+hartstochtelijke liefde alleen in de dwaze zielen van jongelieden kon
+post vatten en standvastig kon blijven. Daarom, toen maestro Alberto
+steeds voorbij bleef komen, spraken zij op een zekeren feestdag met
+elkaar, toen die dame met vele andere voor de deur van haar huis zat
+en zij hem van verre zagen naderen af, hem te zamen te ontvangen,
+hem beleefd te behandelen en hem daarna om zijn verliefdheid voor
+den mal te houden. Zoo deden zij; zij stonden allen op en na hem
+te hebben uitgenoodigd, leidden zij hem op een koele binnenplaats,
+waar zij de fijnste wijnen en confituren lieten komen. Eindelijk
+vroegen zij hem met vele schoone en lieve woorden, of hij op die
+schoone dame verliefd was, terwijl hij toch wist, dat vele knappe,
+aardige en geestige jongelui ook op haar verliefd waren. De dokter,
+die zich op bedekte manier zag bespotten, trok een vriendelijk gezicht
+en antwoordde: Dat ik verliefd ben, mevrouw, zal geen verstandig man
+verwonderen en vooral niet, dat ik u bemin, die dit waard zijt. Wanneer
+aan oude heeren door de Natuur de krachten ontnomen zijn, welke men
+voor de liefde noodig heeft, ontbreekt hun daarom toch niet de goede
+wil, noch het besef van wat het zeggen wil verliefd te zijn, maar zij
+zijn zooveel beter kenners, omdat ze zooveel meer ondervinding hebben
+dan jongelui. Nu wil ik u zeggen, waarom ik, oude man, nog hoop heb,
+ofschoon gij door vele jongelieden bemind wordt.
+
+Ik ben dikwijls bij het avondmaal geweest, waar ik de vrouwen
+wolfsboonen en prei zag eten. Hoewel de prei geen goed eten is, maar
+alleen de kop goed en lekker in den mond, houdt gij in het algemeen
+door een verkeerden smaak geleid den kop in de hand en eet gij het
+loof, dat niet alleen niet deugt, maar ook slecht smaakt. Zoo ik me
+niet vergis, doet gij bij het kiezen van Uw minnaars hetzelfde. Indien
+gij het niet doet, zal ik gekozen worden en de anderen zullen worden
+weggeworpen. De edelvrouw schaamde zich en ook de andere dames;
+zij zeide: Maëstro, gij hekelt onze bevooroordeelde denkwijze goed
+en hoffelijk; Uwe liefde is mij zeer dierbaar gelijk die van een
+verstandig en waardig man dit behoort te zijn en daarom kunt gij met
+inachtneming van mijn eer, U elk genoegen gunnen, dat u behaagt. De
+dokter stond met zijn geleide op, bedankte de dames, vertrok lachend
+en nam vergenoegd afscheid. Zoo werd de vrouw, die niet vermeed iemand
+te bespotten en geloofde te overwinnen, overwonnen. Gij, indien gij
+wijs wilt zijn, moet daarvoor waken, dames!
+
+Reeds was de zon ter kim gedaald en werd het zoeler, toen de
+vertellingen van de jonge dames en de drie jonge heeren ten einde
+waren. Daarom zeide de koningin op innemend wijze:
+
+Thans, waarde gezellinnen, is er voor mij niets anders te doen op
+dezen dag dan u een nieuwe koningin te geven, die wat er gebeuren
+moet volgens uw oordeel, haar leven en het onze tot eerbaar vermaak
+regelt, zoolang de dag nog duurt. Want wie niet te voren overlegt,
+kan niet goed voor de toekomst zorgen. Opdat de nieuwe koningin
+kan bedenken wat voor morgen goed is, meen ik, dat op dit uur de
+volgende regeeringsdagen telkens moeten beginnen. En ter eere van
+Hem, waardoor alles leeft en tot ons vermaak zal den volgenden
+dag de zeer bescheiden jonge dame Filomena als koningin het bewind
+voeren. Na dit gezegd te hebben, stond zij op, zette den lauwerkrans
+af en overhandigde dien eerbiedig aan Filomena; zij eerst en daarna
+al de anderen begroetten deze als koningin en onderwierpen zich
+welwillend aan haar heerschappij. Filomena een weinig blozend van
+verlegenheid, toen ze zich gekroond zag voor het bestier en zich de
+woorden herinnerend kort te voren door Pampinea gesproken, vatte moed,
+opdat zij niet dom zou schijnen en nam het gansche bestuur over, haar
+zooeven door Pampinea geschonken. Zij stelde vast welk maal voor den
+volgenden morgen en daarna moest worden gereed gemaakt en waar zij
+den volgenden dag zouden verblijven en begon aldus te spreken:
+
+Zeer waarde gezellinnen, hoewel Pampinea meer door haar hoffelijkheid
+dan door mijn verdienste mij tot uw aller koningin heeft benoemd,
+ben ik daarom toch niet geneigd in de manier van ons leven u mijn
+oordeel op te dringen, maar samen te rade te gaan, en opdat gij weet
+wat mij goed dunkt, en gij bijgevolg naar uw welgevallen er kunt
+bijvoegen of afnemen, zal ik u mijn voornemen met weinig woorden
+uiteenzetten. Indien ik nu wel heb acht gegeven op de regels, waar
+Pampinea zich aan hield, schijnt het mij, dat gij die even lofwaardig
+als aangenaam beschouwt. Voor zoover die regels door den langen duur of
+om een andere reden niet vervelend worden, wil ik ze in stand houden.
+
+Aangenomen dus de orde, waarmee we reeds zijn begonnen, zullen wij,
+nadat we hier opstaan, ons een weinig gaan vermaken. Daar de zon
+zal ondergaan, zullen wij, terwijl het frisch is, avondmalen en na
+eenige gezangen en andere genoegens, zal het goed zijn om te gaan
+slapen. Morgen, als we gedurende de koelte ontwaken, zullen wij ons
+elders gaan vermaken. Naar elk dit verkiest en gelijk wij heden hebben
+gedaan, zullen wij op het afgesproken uur gaan eten en dansen. Als
+we weer opstaan, zullen we weer gaan vertellen. Het komt mij voor,
+dat het grootste deel van het genoegen daarin bestaat en dat het ook
+van nut is. Wat Pampinea niet kon doen, omdat zij te laat voor de
+regeering was verkozen, wil ik vast stellen, namelijk binnen zekeren
+duur elk verhaal te beperken en u dien aan te geven, opdat ieder
+tijd hebbe om over een mooie vertelling naar een gegeven te denken,
+namelijk, als 't U bevalt, dat het ook hierin gaat als bij het begin
+der wereld, toen de menschen door verschillende lotgevallen bewogen
+werden en het ook zullen zijn tot het einde toe en dat ook hier:
+_Wat door verschillende oorzaken zich ook zal voordoen, boven alle
+verwachting tot een goed einde zal voeren._
+
+De dames en heeren prezen allen gelijkelijk dien regel en zeiden
+dien te zullen volgen. Alleen Dioneo zeide, terwijl al de anderen
+zwegen: Mevrouw, gelijk al die anderen hebben gezegd, vind ook ik,
+dat de regel door u gesteld ten hoogste aangenaam en lofwaardig is,
+maar ik vraag u als bijzondere genade een gunst, die mij moet worden
+toegestaan, zoolang ons gezelschap bijeen zal wezen, en dat is deze:
+dat ik niet aan die wet onderworpen word om een verhaal te doen op
+aangegeven tijd, indien ik het niet wil, maar alleen wanneer het mij
+aanstaat er een te vertellen. En opdat niemand geloove, dat ik die
+gunst wil, als iemand, die geen verhalen kent, verzoek ik tot nader
+order steeds de laatste te zijn. De koningin, die hem een aardig en
+prettig man vond en die maar al te wel wist, dat hij dit niet vroeg
+dan alleen om het gezelschap, wanneer het moe was van het spreken,
+met een grappige vertelling op te vroolijken, schonk hem vriendelijk
+met de toestemming der anderen dien gunst. Na te zijn opgestaan,
+begaven zij zich met langzamen tred naar een beek, met rein helder
+water, die van een bergje daalde in een vallei beschaduwd door vele
+boomen tusschen bonte steenen en groene grassprieten. Daarna met
+de schoenen uit en de bloote beenen door het water gaande begonnen
+zij onder elkaar verschillende grappen te maken. Toen het uur van
+het avondmaal naderde, keerden zij naar het paleis terug en aten
+genoegelijk. Nadat zij de instrumenten hadden laten komen, beval de
+koningin, dat een dans werd uitgevoerd en terwijl Lauretta leidde,
+zong Emilia een lied met de mandoline. Lauretta vormde een dans en
+regelde die, terwijl Emilia op verliefde wijze dit lied zong:
+
+
+
+    Ik ben zoo verlangend naar mijn schoonen man,
+    Dat ik nooit aan andere liefde
+    Denken zal, noch ooit er hartstocht voor zal gevoelen.
+    Ik zie in deze, elk uur, dat ik mij spiegel,
+    Het goede, dat mijn ziel bevredigt,
+    En dat noch een nieuwe gebeurtenis, noch een oude gedachte
+    Mij zoo dierbaar genoegen kan ontrooven.
+    Welk ander voorwerp van bekoring
+    Zou ik dan ook ooit kunnen zien,
+    Dat mij nieuw verlangen stortte in het hart?
+    Dit heil, telkens als ik verlang
+    Het weer te zien tot mijn bevrediging,
+    Vlucht niet, maar zweeft mij dan voor
+    Zoo zoet om te gevoelen, dat het met geen woorden
+    Te zeggen is, noch ooit
+    Voor een sterveling te begrijpen,
+    Die niet van zulk een verlangen brandde.
+    En ik, die van uur tot uur meer ontvlam,
+    Hoe meer ik de oogen op hem houd gevestigd,
+    Des te meer geef ik mij over, gansch lever ik mij hem over,
+    Reeds proevend van wat hij mij heeft beloofd;
+    En hooger vreugd voel ik al naderen
+    Bij een hartstocht zooals men
+    Nog nooit hier gevoelde.
+
+
+
+Toen dit danslied uit was, waarop alle vroolijk hadden geantwoord,
+hoewel de woorden ieder toch te denken gaven, behaagde het de koningin,
+nadat eenige andere rondedansen waren gedaan en reeds een deel van
+den korten nacht voorbij was, den eersten dag te eindigen. Zij beval,
+nadat ze toortsen had laten aansteken, dat iedereen ging slapen. Toen
+begaf zich elk naar zijn kamer en deed aldus.
+
+
+
+
+
+
+Tweede Dag.
+
+    _De eerste dag van de_ Decamerone _eindigt; de tweede vangt
+    aan, waarop onder het bewind van_ Filomena _besproken wordt,
+    wie door verschillende oorzaken gekweld is en boven alle
+    verwachting met een heugelijk einde slaagt._
+
+
+Reeds had de zon met zijn licht overal den nieuwen dag aangekondigd
+en zongen de vogels op de groene takken lieve liederen en gaven er
+aan de ooren getuigenis van, toen de donna's en de drie jongelieden
+tegelijk opstonden, in de tuinen traden, waar zij de van dauw volle
+grassprieten met de voeten doorwoelden, voor elkaar schoone kransen
+vlochten en gedurende een lange wandeling zich vermaakten. Gelijk zij
+den vorigen dag hadden gedaan, deden zij ook dezen; gedurende den tocht
+aten zij en gingen zij na een kort bal rusten. Toen zij na den noen
+opgestaan waren, kwamen zij aan een groene weide en zetten zich, gelijk
+het de koningin behaagde, rondom haar in een kring neer. De koningin
+was schoon en van zeer aangenaam uiterlijk. Zij bleef met haar krans
+gekroond een oogenblik staan, zag het gansche gezelschap aan, en beval
+aan Neifile, dat die een begin maken zou met de volgende vertellingen
+en deze, zonder eenigen omhaal begon opgeruimd aldus te spreken:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Martellino doet of hij kreupel geworden is en of hij door den
+    heiligen Erich geneest. Als men zijn bedrog ontdekt, wordt
+    hij geslagen en gevangen genomen. Hij loopt zelfs gevaar te
+    worden opgehangen, maar ontkomt dit._ [21]
+
+
+Liefste dames, het gebeurt menigmaal, dat wie er zich op toe heeft
+gelegd anderen voor den mal te houden en het meest die zaken te
+bespotten, die heilig zijn, zich zelf hiermee bespot ziet en dan met
+schade terugkomt. Hiertoe wil ik, opdat ik aan het bevel der koningin
+gehoorzaam en een begin maak met een vertelling, die van pas is,
+u die verhalen van hetgeen eerst bij ongeluk en daarna boven al zijn
+verwachting toch nog gelukkig, een onzer medeburgers overkwam.
+
+Niet lang geleden was er te Treviso een Duitscher Erich genaamd,
+die arm was en lastdrager van beroep. Men dacht algemeen, dat hij
+een zeer heilig en goed leven leidde. Of dit nu waar was of niet,
+toen hij stierf, beweerden de Trevisanen, begonnen op het uur van
+zijn dood van de hoofdkerk van Treviso, hoewel door niemand geluid,
+de klokken te bommen. Dit leek ieder een wonder en zij hielden allen
+daarom Erich voor een heilige. De gansche bevolking van de stad liep
+naar het huis, waar zijn stoffelijk overschot lag. Ze droegen het
+als het lijk van een heilige naar de hoofdkerk en namen kreupelen,
+lammen en blinden en anderen, door welk soort ziekte of gebrek ook
+getroffen mede, alsof die alle door het aanraken van zijn lichaam
+gezond konden worden. Gedurende dit tumult en dien toeloop, kwamen er
+in Treviso drie van onze medeburgers, van welke de een Stecchi, de
+ander Martellino en de derde Marchese heetten, mannen, die de hoven
+der groote heeren bezochten en die met het nadoen van alle andere
+menschen met gelijksoortige gebaren de toeschouwers vermaakten en
+daarvan leefden. Zij waren daar nog nooit geweest en toen zij alle
+menschen zagen toeloopen, verwonderden zij zich er over en de reden
+vernemend waarom dit gebeurde, wenschten zij dit ook te zien. Nadat
+zij hun bagage in een herberg hadden neergezet, zei Marchese: Wij
+zullen dien heilige gaan kijken, maar ik begrijp nog niet, hoe wij er
+komen kunnen, want ik heb gehoord, dat het plein vol Duitschers en
+andere soldaten is, welke de heer van dit gebied er opstelde, opdat
+er geen woeling plaats heeft en bovendien is de kerk, waarvan hier
+sprake is, zoo vol menschen, dat om zoo te zeggen niemand er binnen
+kan komen. Daarop zeide Martellino, die verlangend was dit te zien:
+Daarvoor blijf ik niet; ik zal toch wel een middel vinden om tot het
+heilige lichaam door te dringen. Marchese vroeg: Hoe? Martellino
+antwoordde: Dat zal ik je vertellen. Ik zal mij voordoen als een
+lamme en gij zult mij aan den eenen en Stecchi aan den anderen kant
+ondersteunen, alsof ik niet loopen kan en jullie zult doen of je
+me daarheen wilt voeren, opdat die heilige mij geneest; er is dan
+niemand, die dit ziende geen plaats maakt en ons doorlaat. Dit beviel
+aan Marchese en Stecchi en zonder verwijl werd uit de herberg gegaan
+en op een eenzame plaats gekomen, verwrong Martellino zoo de handen,
+de vingers, de armen, de beenen en ook het geheele gelaat, dat het
+vreeselijk was om te zien en ieder, die het zou aanschouwd hebben,
+zou gezegd hebben, dat hij werkelijk een geheel en al verloren man en
+verlamd was. Nadat Marchese en Stecchi den zoo misvormden man hadden
+vastgegrepen, begaven zij zich naar de kerk, met een heel vroom en
+ootmoedig gezicht en vroegen om Gods wil aan ieder, die voor hen stond,
+dat hij voor hen plaats zou maken, wat ze ook licht gedaan kregen. Om
+kort te gaan, iedereen was welwillend, en terwijl ze overal riepen:
+maak plaats! maak plaats! kwamen zij daar, waar het lichaam van den
+heiligen Erich neergezet was. Door eenige edellieden die er omheen
+stonden, werd Martellino vlug opgeheven en boven het het lichaam
+gehouden, opdat hij aldus de zegen van de gezondheid verwierf.
+
+Daar ieder nieuwsgierig was om te zien wat hem zou gebeuren, begon
+Martellino na eenigen tijd in die houding gebleven te zijn, te doen
+of hij een van de vingers uitstrekte en toen de hand en daarna den
+arm en eindelijk rekte hij zich zoo geheel uit. Toen de menschen
+dit zagen, ontstond er zoo'n tumult ter eere van den heiligen Erich,
+dat men er den donder niet had kunnen hooren. Toevallig was er een
+Florentijner in de buurt, die Martellino zeer goed kende, maar die
+hem, daar hij zoo veranderd was, niet had herkend, en die, toen hij
+hem weer normaal zag en ontdekte, begon te lachen en opeens zeide:
+Heere, wat een treurig geval; wie zou niet geloofd hebben, die hem
+zag komen, dat hij werkelijk verlamd was! Deze woorden hoorden eenige
+Trevisanen, die terstond vroegen: Wat! Is die kerel niet lam? Waarop
+de Florentijn antwoordde: Neen, God beware hem; hij is altijd recht
+van lijf en leden geweest net als wij, maar hij weet beter dan wie
+ook, zooals jullie hebt kunnen zien, de aardigheid te verkoopen om
+zich in iedere gedaante voor te doen waarin hij dit wil.
+
+Toen zij dit gehoord hadden, was er niets meer noodig om hen met kracht
+naar voren te doen dringen. Zij begonnen te schreeuwen: Die verrader en
+bespotter van God en de heiligen moet gevat worden, die niet lam is,
+maar die zich zoo voordoet en hier kwam om met onzen heilige en ons
+den draak te steken! Bij deze woorden grepen zij hem, trokken hem van
+de plaats waar hij was, namen hem bij de haren, scheurden hem al de
+kleeren stuk en begonnen hem vuistslagen en stompen te geven; er scheen
+niemand te zijn, die daar niet aan meedeed. Martellino schreeuwde: Om
+Godswil genade! en verweerde zich zoo goed hij kon. Maar dit beteekende
+niets, de menigte werd steeds grooter. Stecchi en Marchese zagen dit,
+zeiden elkaar, dat de zaak mis liep en twijfelend aan hun eigen kracht,
+beijverden zij zich niet om hem te helpen; liever schreeuwden zij
+met de anderen mede, dat hij dood was, maar hadden toch plan hem in
+ieder geval uit de handen van het gepeupel te halen, dat hem zeker
+zou hebben gedood, indien er geen middel was geweest, dat Marchese
+dadelijk aangreep. Daar de geheele gewapende macht van het gebied
+buiten stond, ging Marchese zoo snel hij kon naar hem toe, die er het
+bevel voerde, en zeide: Help om Gods wil! Hier is een gemeene kerel,
+die mijn beurs heeft gerold met wel honderd florijnen; ik bid u, dat
+u hem gevangen neemt, opdat ik het mijne terug krijg. Onmiddellijk
+liepen, toen zij dit hoorden, twaalf manschappen daarheen, waar den
+armen Martellino zonder kam toilet werd gemaakt en toen zij met de
+grootste moeite de menigte hadden uiteengedrongen, trokken zij hem lam
+gebeukt en heelemaal plat getrapt uit haar handen en voerden hem naar
+het stadhuis, waarheen velen hem volgden, die zich door hem voor den
+mal gehouden achtten, en dien het dus scheen, toen zij gehoord hadden,
+dat hij gearresteerd was als zakkenroller, dat zij geen beter middel
+hadden hem een ongeluk aan te doen en daarom allen tegelijk begonnen
+te vertellen, dat hij hen allen de beurs had ontroofd. De rechter
+hoorde dit. Hij was een zeer streng man en nam hen snel in afzonderlijk
+verhoor. Maar Martellino antwoordde schertsend, alsof hij niets om de
+arrestatie gaf. De rechter werd hierover boos, liet hem op de pijnbank
+leggen en verscheidene flinke slagen geven om hem te doen bekennen,
+wat die lieden beweerden en hem dan te laten ophangen. Maar toen hij
+weer opstond, vroeg de rechter hem of het waar was, wat zij tegen hem
+inbrachten en dat het ontkennen niets hielp. Hij zeide: Neen, ik ben
+bereid de waarheid te bekennen, maar laat ieder, die mij beschuldigt
+zeggen, wanneer en waar ik hem de beurs stal en ik zal u zeggen,
+wat ik gedaan heb en wat niet. De rechter sprak: Mij goed, en nadat
+hij er enkelen had laten roepen, zeide de een, dat het acht dagen
+geleden was, dat hij hem dien had ontstolen, de ander zes, de ander
+vier en enkelen zeiden op dien dag zelf. Toen Martellino dat hoorde,
+hernam hij: Neen, zij liegen, dat ze zwart zien en dat ik de waarheid
+spreek, daarvan kan ik u het bewijs geven, omdat ik voor het eerst
+hier ben gekomen. Toen ik hier pas aankwam, ging ik tot mijn ongeluk
+dit heilige lichaam bezoeken, waar ik zoo afgeranseld vandaan ben
+gekomen, als gij nu ziet. En dat--wat ik zeg--waar is, kan bewezen
+worden door den beambte, die de paspoorten nakijkt, door zijn boek en
+door mijn waard. Daarom, indien gij bevindt, dat wat ik beweer, zoo is,
+zult gij mij niet dadelijk door die schelmen laten martelen en dooden.
+
+Terwijl de zaken zoo stonden, zeiden Marchese en Stecchi tegen elkaar,
+die gehoord hadden, dat de rechter tegen hem streng te werk ging en hem
+al gepijnigd had, zeer bevreesd: Wij hebben heel verkeerd gehandeld en
+hebben hem van den wal in de sloot geholpen. Derhalve gingen zij in
+allerijl naar huis en toen zij hun waard gevonden hadden, vertelden
+zij hem het gebeurde. Hij lachte over die geschiedenis en bracht hen
+bij een zekeren Sandro Agolante, die in Treviso woonde en die zeer
+in den gunst van den landsheer stond. Toen hem alles naar behooren
+verteld was, verzochten de waard en zij, dat hij zich met het geval
+van Martellino zou bemoeien. Sandro, na erg te hebben gelachen, ging
+naar den landsheer en kreeg gedaan, dat Martellino werd ontboden;
+dit gebeurde. De lieden, die naar hem toe gingen, vonden hem nog in
+zijn hemd als voor den rechter en heel bang, omdat de rechter niets
+tot zijn verontschuldiging wilde hooren. Daar die bovendien nogal haat
+tegen de Florentijnen had, was hij geneigd om hem te laten opknoopen
+en wilde hem volstrekt niet loslaten, voor hij zijns ondanks er toe
+gedwongen werd.
+
+Toen hij voor den heer stond en alles geregeld verteld had, verzocht
+hij hem als hoogste genade hem te laten weggaan, omdat, zoolang hij
+niet in Florence was, het hem zou schijnen, dat hij het touw van de
+galg om zijn hals had. De landsheer barstte het uit van het lachen
+over het gebeurde en na aan elk der drie een kleed te hebben gegeven,
+keerden zij boven hun verwachting en aan een groot gevaar ontsnapt,
+gezond en wel terug naar huis.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Rinaldo d'Asti wordt beroofd, komt te Castel Guiglielmo,
+    wordt daar opgenomen door een weduwe en keert na schadeloos
+    te zijn gesteld, gezond en wel weer terug naar huis._ [22]
+
+
+Over de lotgevallen van Martellino verteld door Neifile lachtten de
+donna's uitermate en het meest onder de jongelui Filostrato, aan wien,
+omdat hij bij Neifile zat, de koningin beval, dat hij het vertellen zou
+vervolgen. Deze begon zonder verwijl: Schoone dames, ik heb lust u een
+verhaal te doen van kerkschelmerij en liefde door elkaar. Het kan niets
+anders dan nut stichten, als gij dit hebt gehoord, in het bijzonder
+onder degenen, die door de onveilige landen der liefde zwerven,
+bij hen, die het paternoster van San Giuliano [23] niet vele malen
+hebben opgezegd, en die een goed bed, maar een slechte herberg vinden.
+
+Er was dan in den tijd van den markies Azzo van Ferrara, een
+koopman, Rinaldo d'Asti genaamd, die voor zijn zaken naar Bologna
+was gegaan. Toen hij klaar was, naar huis ging, Ferrara verliet en te
+paard naar Verona reed, ontmoette hij eenige lieden, welke kooplieden
+schenen, maar straatroovers waren, gemeene kerels, die een slecht
+leven leidden, met welke hij zich onvoorzichtig inliet. Zij, die zagen
+dat hij koopman was en meenden, dat hij geld bij zich droeg, spraken
+onder elkaar af, dat zij hem bij de eerste gelegenheid de beste zouden
+berooven. Opdat hij geen argwaan zou krijgen, liepen zij als bescheiden
+en welopgevoede menschen en spraken met hem over eerlijke en loyale
+zaken en gedroegen zich, zooveel ze maar konden en wisten, aardig en
+welwillend jegens hem. Zoo rekende hij het zich tot een groot geluk
+ze te hebben getroffen, daar hij slechts met een van zijn bedienden
+te paard zat. Aldus pratend over het eene na het ander, gelijk dat
+bij het spreken gebeurt, kwamen ze ook onder meer op de gebeden,
+die de menschen tot God richten en een van de drie bandieten zei tot
+Rinaldo: En gij, edelheer, wat zijt gij gewoon te bidden op reis?
+
+Rinaldo antwoordde hierop: Werkelijk, ik ben in die dingen een
+practisch gewoon mensen, en heb weinig gebeden bij de hand; ik die op
+ouderwetsche wijze zoo leef, ik laat Gods water over Gods akker loopen,
+maar niettemin heb ik altijd de gewoonte gehad op reis en 's ochtends,
+wanneer ik de herberg verlaat een paternoster op te zeggen en een ave
+maria voor de ziel van de vader en moeder van San Giuliano en dan bid
+ik God en hem, dat zij mij den volgenden dag een goede herberg geven.
+
+Ik ben dikwijls genoeg in groote gevaren geweest, waaraan ik alle
+ontkomen ben en toch 's nachts op een goede plaats en goed beherbergd
+geweest; daarom geloof ik vast, dat San Giuliano, tot wiens eere ik
+bid, voor mij die genade heeft afgebeden van God. Het komt mij voor,
+dat ik overdag niet goed zou kunnen voortgaan, noch bij den komenden
+nacht goed aankomen, als ik 's ochtends het paternoster niet had
+opgezegd. Hierop zeide degene, die hem dit had gevraagd: En hebt gij
+het ook vanmorgen opgezegd? Rinaldo antwoordde: Welzeker. Daarna
+zeide de bandiet tot zich zelf, die al wist wat er gebeuren zou:
+Het komt je te pas, want indien er niets in den weg komt, zal je naar
+mijn plan toch leelijk gelogeerd zijn en toen hernam hij: Ook ik heb
+insgelijks veel gereisd en heb het toch nooit opgezegd, hoewel ik
+het van velen al meermalen heb hooren aanprijzen. Toch is het mij
+nog nooit gebeurd, dat ik slecht gehuisvest was en hedenavond zult
+gij toevallig kunnen zien, wie een betere herberg zal hebben, gij,
+die het hebt opgezegd, of ik, die het niet deed. Het is echter goed,
+dat ik in plaats daarvan het "Dirupisti" of de "intemerata" of het
+"Deprofundis" toepas, welke, naar een mijner grootmoeders placht te
+zeggen, van zeer groote kracht zijn.
+
+En zoo over velerlei zaken sprekende en op hun reis voortgaande,
+wachtten zij plaats en tijd voor hun boos plan af. De drie bandieten
+vielen hem aan, bij Castel Guiglielmo bij de doorwaadbare, eenzame
+en afgesloten plek van een stroom, toen het donker was en beroofden
+hem. Zij lieten hem te voet en in zijn hemd staan en zeiden, toen ze
+heengingen: Ga en zie, dat San Giuliano je vannacht een goede herberg
+geeft gelijk onze heilige aan ons zal geven. Zij gingen van die plaats
+weg den stroom over.
+
+De knecht van Rinaldo, toen hij hem zag aanvallen, deed als een
+lafbek niets om hem te helpen, maar het paard gekeerd hebbende,
+waarop hij zat, ging die zoo hard hij kon naar het dorp Guiglielmo
+[24] en daar overnachtte hij, toen het al laat was, zonder zich over
+iets te bekommeren. Rinaldo bleef in zijn hemd en barrevoets staan,
+terwijl het zeer koud was en sterk sneeuwde niet wetende wat te
+doen. Hij zag, dat het al nacht was. Bevend en klappertandend begon
+hij rond te kijken of er ergens in de buurt een schuilplaats was,
+waar hij gedurende den nacht kon blijven, opdat hij niet zou sterven
+van koude. Maar hij zag niets, omdat er kort te voren oorlog was
+gevoerd in de streek, waar alles was platgebrand, en voortgedreven
+door de koude, richtte hij zich haastig naar Castel Guiglielmo,
+hoewel hij niet wist of zijn knecht daar of elders heen gevlucht was
+en dacht, als hij er maar binnen kon komen, dat God hem wel eenige
+hulp zou verschaffen. Maar de donkere nacht verrastte hem op bijna
+een mijl afstand van de vesting, waardoor hij er zoo laat aankwam,
+dat de poorten al gesloten en de bruggen al opgehaald waren en hij
+er niet binnen kon komen. Daarom dwalend en troosteloos keek hij
+klagend rond, waar hij binnen kon gaan, zoodat het tenminste niet
+op hem sneeuwde en gelukkig zag hij een huis op de wallen van het
+kasteel, dat ietwat naar voren sprong, waaronder hij besloot tot den
+dageraad te blijven. Toen hij daarheen was gegaan, vond hij onder
+dien voorsprong een deur, die gesloten was, aan welker voet hij wat
+stroo ontdekte. Treurig en klagend legde hij zich er op neer, keerde
+zich herhaaldelijk bedroefd tot San Giuliano en zeide, dat dit niet
+overeenkwam met het geloof, dat hij in hem had. Maar San Giuliano,
+die op hem lette, bereidde hem zonder dralen een goede schuilplaats.
+
+Er was in dat slot een zeer jonge weduwe, schooner dan eenige andere
+vrouw, die de markies Azzo lief had als zijn leven en die haar op dat
+oogenblik onderhield. Gezegde donna woonde in dat huis onder welks
+voorsprong zich Rinaldo had begeven om te overnachten. Den vorigen
+dag was juist de markies daar gekomen om den nacht bij haar door te
+brengen en had in haar huis stil een bed laten gereed maken en een
+heerlijk avondmaal. Maar toen alles klaar was en zij niets anders
+wachtte dan de komst van den markies aan het avondmaal, kwam er een
+knecht aan de deur, die berichten bracht aan hem, welke hem dadelijk
+dwongen te paard te stijgen. Hierdoor na te laten zeggen aan de donna,
+dat zij niet zou wachten, ging hij haastig weg. Daardoor was de donna
+een weinig mistroostig en niet wetende wat te doen, nam zij zich voor
+in het bad te gaan gemaakt voor den markies, en dan te avondmalen en
+naar bed te gaan. Ze ging dan ook in het bad.
+
+Nu was dit bad dicht bij den uitgang, waar de armzalige Rinaldo buiten
+was, zoodat zij daarin staande het klagen en het klappertanden hoorde
+van Rinaldo, dat het geklepper van een ooievaar scheen. Daarom zeide
+zij na haar meid te hebben geroepen: Ga naar boven en zie over den
+rand van den muur, wie er aan de voet van de deur ligt, en wat hij
+er doet. De meid ging heen en daar de klaarheid van de lucht haar
+te hulp kwam, zag zij hem in zijn hemd en blootsvoets daar zitten,
+gelijk verteld is, en vreeselijk beven. Toen vroeg zij hem, wie
+hij was. Rinaldo was zoo koud, dat hij ternauwernood kon spreken,
+zeide haar hoe en waarom hij daar kwam, zoo kort hij kon en begon
+haar nederig te smeeken, om indien het kon, hem daar niet van koude
+te laten sterven. De meid, die medelijden met hem had, ging naar de
+donna en vertelde haar alles. Ook die was barmhartig en na zich te
+hebben herinnerd, waar de sleutel was van de deur, die telkens dienst
+deed bij de geheime binnenkomst van den markies, zeide zij: Ga en doe
+hem zachtjes open; hier is het avondmaal. Er is niemand om het op te
+eten en er is plaats genoeg om hem te logeeren. De meid prees de dame
+zeer om haar menschlievendheid, ging heen en opende de deur en nadat
+zij hem binnen had gelaten, zei de donna hem haast bevroren ziende: Ga
+bijtijds, goede man, in het bad, dat nog warm is. Hij, zonder verdere
+uitnoodiging af te wachten, deed het van zelf. Toen hij door die warmte
+hersteld was, scheen het hem, dat hij van den dood tot het leven was
+teruggekeerd. De donna leende hem daarna kleeren van haar echtgenoot,
+die kort te voren was overleden en die, toen hij ze had aangetrokken,
+hem naar het lijf gemaakt schenen. Terwijl hij de verdere bevelen der
+dame afwachtte, begon hij God en San Giuliano te danken, die uit zulk
+een boozen nacht, gelijk hij verwachtte, hem hadden verlost en naar
+het hem voorkwam, naar die goede herberg geleid. Toen de donna na
+haar bad een weinig gerust had en een groot vuur had laten aanleggen
+in de kamer, waarin zij kwam, vroeg zij hoe het met den goeden man was.
+
+Hierop antwoordde de meid: Mevrouw, hij heeft zich opnieuw gekleed, is
+een knap man en schijnt zeer welgemanierd. Ga dan heen, zei de donna,
+roep hem en zeg hem, dat hij hier bij het vuur komt en het avondmaal
+gebruikt, want ik weet, dat hij dit nog niet heeft gedaan. Rinaldo
+kwam binnen, zag de donna en daar zij hem van hoogen stand scheen,
+groette hij haar eerbiedig en dankte haar voor de gunsten, die zij
+hem bewees, zoo goed hij kon. Toen de donna hem goed had aangekeken
+en aangehoord, scheen hij haar, wat de meid van hem gezegd had. Ze
+ontving hem vriendelijk, liet hem familiaar naast haar bij het vuur
+zitten en vroeg hem welk ongeluk hem daarheen had gevoerd. Rinaldo
+vertelde alles geregeld achter elkaar. Zij had bij de komst van
+Rinaldo's knecht in het kasteel al iets er van gehoord, zoodat zij,
+wat hij vertelde, volkomen geloofde. Zij zeide hem ook, wat zij van
+zijn knecht al wist en hoe hij dien allicht den volgenden morgen
+kon aantreffen. Toen de tafel gedekt was begon, gelijk de donna het
+wilde, Rinaldo na met haar te samen de handen te hebben gewasschen,
+te eten. Hij was groot van figuur, schoon en aangenaam van gelaat,
+van zeer lofwaardige en sierlijke manieren en een jonge man van
+middelbaren leeftijd. De dame had er meermalen op gelet en hem
+zeer geprezen en reeds, omdat de markies die daar moest komen om
+te slapen, de begeerte tot bijslaap in haar had opgewekt, had zij
+daar zin in. Nadat zij van tafel was opgestaan, vroeg ze haar meid,
+of het die goed scheen nu de markies haar voor den mal had gehouden,
+dat zij gebruik zou maken van de goede gelegenheid, haar door de
+fortuin aangeboden. Daar de meid de begeerte van haar donna kende,
+raadde zij haar ten sterkste aan om dit te doen. Hierop keerde zij
+naar het vuur terug, waar zij Rinaldo alleen had achtergelaten, begon
+hem verliefd aan te zien en zei: Zeg Rinaldo, waarom zit je zoo in
+gedachten! Geloof je niet je te kunnen schadeloos stellen voor een
+paard en een paar kleeren, die je hebt verloren? Troost je en wees op
+je gemak, alsof je thuis waart; ik had je al eerder willen zeggen,
+dat ik je al honderd maal had willen omhelzen en kussen, toen ik
+je in de kleeren van mijn overleden man zag en het mij scheen, of
+hij het was. Als ik niet bang was geweest, dat het je onaangenaam
+zou zijn, had ik het zeker gedaan. Rinaldo, die deze woorden hoorde
+en den gloed in de oogen van de donna zag, daar hij niet gek was,
+zeide met geopende armen tegenover haar: Mevrouw, wanneer ik er aan
+denk, dat ik altijd zal moeten zeggen, dat ik aan u het leven dank,
+als ik er acht op geef, hoe gij mij hebt geholpen, zou het van mij
+een schelmenstreek zijn, als ik niet geneigd was alles te doen,
+wat u aangenaam is. Voldoe dus aan uw begeerte door mij te omhelzen
+en te kussen, want ik zal het u meer dan gaarne doen. Meer woorden
+waren hierbij niet noodig. De donna, die van liefdeverlangen brandde,
+wierp zich spoedig in zijn armen en nadat zij hem wel duizend malen
+verlangend had omhelsd en gekust en van hem gekust was, stonden zij
+op, gingen in de slaapkamer en begaven zich dadelijk ter ruste en ten
+volle en meermalen, tot het dag werd, bevredigden zij hun begeerten.
+
+Toen de dageraad aanbrak en zij opstonden, gaf de donna, opdat niemand
+er erg in zou hebben, hem eenige vrij armelijke kleeren en vulde zijn
+beurs met geld. Zij verzocht hem stilzwijgendheid en na hem eerst den
+weg te hebben gewezen om in het kasteel zijn knecht te vinden, liet
+zij hem door het deurtje, waar hij binnen kwam, weer uit. Hij deed,
+toen het helder dag werd, of hij van verre aankwam, ging, toen de
+poorten geopend waren, in het slot en vond zijn knecht. Daar, toen
+hij zijn eigen kleeren uit het valies had aangedaan en op het paard
+van zijn knecht wilde stijgen, werden als door een hemelsch wonder de
+drie bandieten, die hem den vorigen avond beroofd hadden, wegens een
+ander misdrijf, waarvoor zij kort daarop gevat waren, in het kasteel
+gebracht en hij kreeg na hun bekentenis, het paard, de kleeren en het
+geld terug, zoodat hij er niets bij verloor dan een paar kousebanden,
+waarvan de roovers zelf niets meer wisten. Rinaldo steeg te paard,
+dankte God en San Giuliano, keerde gezond en wel naar huis terug en
+den volgenden dag spartelden de drie bandieten aan de galg.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden, die hun geld op dwaze wijze hebben verkwist,
+    geraken in armoede. Een neef van hen, die wanhopig naar
+    huis terugkeert, ontmoet een abt, die de dochter blijkt te
+    zijn van den koning van Engeland. Na hem te hebben getrouwd,
+    herstelt zij voor haar ooms alle schade en brengt ze weer in
+    goeden doen._ [25]
+
+
+De lotgevallen van Rinaldo d'Asti werden met bewondering door de dames
+aangehoord en zijn vroomheid geprezen en God en San Giuliano door hen
+gedankt, dat zij bij zijn hoogsten nood hem hulp hadden verleend. Maar
+de donna (wat men ook zei van dat middel om het te verbergen) werd
+niet dwaas genoemd, die de goede gelegenheid had weten te gebruiken,
+welke God haar had gegeven. Terwijl men glimlachend sprak over den
+goeden nacht, dien zij had doorgebracht, begon Pampinea, die naast
+Filostrato zat en bedacht, dat aan haar de beurt kwam, te peinzen,
+wat zij zou vertellen. Na het bevel van de koningin ving zij niet
+minder flink dan blijmoedig, spoedig aldus aan te spreken:
+
+Waardige donna's. Hoe meer men spreekt van de lotswisselingen der
+fortuin, des te meer blijft er voor wie de zaken wel wil beschouwen,
+over om te bespreken en dit is niet te verwonderen, indien men
+bescheiden bedenkt, dat alle dingen, die wij hoovaardig de onzen
+noemen, in haar handen zijn en bijgevolg door haar naar haar verborgen
+oordeel van het eene in het andere en van het andere in het een [26]
+achtereenvolgens, zonder eenigen bij ons bekenden stelregel door
+haar kunnen veranderd worden. Wanneer men het te goeder trouw in
+alle en dezen ganschen dag aantoont en het bovendien nog in eenige
+vertellingen is uiteengezet, zal het toch aan onze koningin behagen,
+dat men hierover spreekt. En het zal misschien niet zonder nut zijn
+voor de toehoorders, waarvoor ik een vertelling van mij aan de reeds
+verhaalden zal toevoegen, welks strekking u wel zal behagen.
+
+Er was vroeger in onze stad een ridder, Tedaldo genaamd, die, naar
+enkelen beweren, uit het geslacht der Lamberti's stamde. Anderen houden
+vol, dat hij aan de Agolanti's ontsproot, daar zij misschien hun
+meening meer dan op iets anders grondden op het vak, dat zijn zonen
+later uitoefenden en dat de Agolanti's steeds hadden uitgeoefend en
+nog uitoefenen. Maar daar latend wat hiervan waar zij, vertel ik u,
+dat hij destijds een zeer rijk ridder was en dat hij drie zoons had,
+van welke de eerste Lamberti, de tweede Tedaldo en de derde Agolante
+heette, alle drie knappe en beminnelijke jongelieden. De oudste was
+nog geen achttien jaar, toen de rijke messire Tedaldo kwam te sterven
+en hun, zijn wettigen erven, al zijn roerend en onroerend goed naliet.
+
+Zij voelden zich zeer rijk en aan gelden en aan goederen; zij kenden
+geen perken voor hun eigen welbehagen en begonnen zonder eenigen teugel
+of tucht hun bezittingen te verkwisten, hielden een groot personeel,
+vele en goede paarden, honden, pluimvee, ontvingen voortdurend gasten,
+gaven geschenken, hielden steekspelen en leefden niet slechts gelijk
+het aan edellieden betaamt, maar bovendien al naar het in hun jeugdig
+brein opkwam. Het duurde dan ook niet lang of op die wijze werd de
+schat hun door hun vader nagelaten minder en toen voor hun reeds
+begonnen uitgaven hun inkomsten niet voldoende meer waren, verkochten
+en verpandden ze hun bezittingen. Zij verkochten den eenen dag dit,
+den volgenden wat anders en de armoede opende hun de oogen, welke de
+rijkdom hun gesloten had gehouden. Lamberti, riep daarom de andere twee
+tot zich en zeide hen hoe groot de naam van hun vader was geweest, hoe
+groot de hunne en hoe groot hun rijkdom was en tot welk een armoede
+zij door hun wanordelijke verkwisting gekomen waren. Hij gaf hun den
+raad, voor hun ellende nog meer aan den dag kwam, met hem te samen
+het weinige wat hun nog gebleven was te verkoopen, en weg te gaan en
+zoo deden ze. Zonder afscheid te nemen en zonder opzien te baren,
+trokken zij uit Florence en hielden zich nergens op, totdat zij in
+Engeland waren. Toen huurden zij in Londen een huisje, maakten zeer
+weinig vertering en leenden op woeker zonder genade. Hierbij was de
+fortuin hun zoo gunstig, dat zij binnen enkele jaren een groote som
+gelds overhielden. Aldus keerde de een na den ander naar Florence
+terug, ze kochten hun bezittingen weer op, wisten bovendien nog meer
+te koopen en kozen zich vrouwen. Daar zij nog altijd in Engeland
+op woeker leenden, zonden zij tot het waarnemen van hun zaken een
+jonkman, een neef van hen daarheen, die Alexander heette. Ze hadden
+alle drie te Florence vergeten in welk een toestand de dwaasheid
+der verkwisting hen had gebracht en begonnen, hoewel zij een familie
+hadden gevormd, meer dan ooit overmatig geld te verteren. Zij hadden
+het grootste crediet bij ieder koopman en van elk een groote som gelds
+in handen. Het geld door Alexander gezonden hielp hen eenige jaren lang
+om hun verkwistingen vol te houden. Alexander leende aan baronnen op
+hun kasteel en op andere inkomsten, die er met groote winst hem goed
+borg voor stonden. Terwijl de drie gebroeders rijkelijk verteerden
+en het geld hun ontbrak en zij leenden, daar zij altijd vaste hoop
+op Engeland hadden, brak er daar toevallig tegen de verwachting van
+iedereen een oorlog uit tusschen den koning en een van zijn zoons. Het
+geheele eiland raakte verdeeld, zoodat deze met den een en eene het
+met den ander streed. Hierdoor waren al de kasteelen der baronnen van
+Alexander verpand en alle andere inkomsten geheel onzeker. Daar men van
+dag tot dag nog hoopte op vrede tusschen vader en zoon en dat bijgevolg
+alles aan Alexander zou worden teruggegeven zoowel de rente als het
+kapitaal en Alexander niet van het eiland vertrok, beperkten de drie
+broeders, die te Florence waren hun zeer groote verteringen in niets
+en borgden elken dag meer. Maar toen men na enkele jaren niets van de
+gekoesterde hoop zag komen, verloren de drie gebroeders niet alleen
+hun crediet, maar hun schuldeischers drongen op betaling aan en zij
+werden gevangen genomen. Daar hun bezittingen niet toereikend waren
+om te betalen, bleven zij voor goed in de gevangenis en hun vrouwen
+en kleine kinderen zwierven van dorp tot dorp rond in schamele kleeren
+en zij wisten niet beter dan dat zij eeuwige armoede te wachten hadden.
+
+Alexander, die in Engeland verscheidene jaren vergeefs op den vrede
+gewacht had, zag dat hij niet kwam. Het scheen hem daar twijfelachtig
+voor zijn levensbehoud en voor verdiensten te blijven. Hij nam
+zich voor naar Italië terug te keeren en ging geheel alleen op
+weg. Toen hij Brugge verliet, zag hij, dat toevallig eveneens een
+witte benedictijner-abt de stad uitreed door vele monniken vergezeld
+en met veel dienstpersoneel en bagage vooruit. Daarop volgden een
+paar oude ridders, verwant met den koning, met welke Alexander
+als met bekenden een gesprek begon en in hun gezelschap werd hij
+goed ontvangen. Terwijl hij aldus met hen voorttoog, vroeg hij hun
+stilletjes wie de monniken waren, die met zooveel bedienden te paard
+reisden en waar zij heengingen. Hierop antwoordde een der ridders: Die
+daar vooruit rijdt, is een ons verwant jonkman, die onlangs tot abt is
+gekozen van een der rijkste abdijen van Engeland. En omdat hij volgens
+de wetten te jong is om zulk een waardigheid te erlangen, gaan wij met
+hem naar Rome om van den Heiligen Vader gedaan te krijgen, dat hij hem
+wegens den jeugdigen leeftijd dispensatie verleent en hem dan in die
+waardigheid bevestigt. Maar u moet daarover niet met anderen spreken.
+
+Daar nu de jonge abt dan eens voorop, dan weer achteraan in den stoet
+reed, gelijk wij allen dit van voorname heeren elken dag zien, kwam
+hij op dien tocht dicht bij Alexander, die een zeer knap man was van
+figuur en gelaat en die meer dan iemand het wezen kon, welopgevoed
+en aangenaam en van goede manieren was. Deze beviel hem op het eerste
+gezicht buitengewoon, zooveel als ooit iemand hem behaagd had en hem
+tot zich roepende, begon hij heel gezellig met hem te praten en te
+vragen wie hij was, vanwaar hij kwam en waar hij heenging. Aan hem
+legde Alexander vrijelijk zijn geheelen toestand bloot, voldeed aan
+zijn vragen en bood zich tot elken dienst, hoe weinig het ook zijn
+mocht, aan. De abt hoorde naar zijn aangenaam en geregeld gesprek en
+toen hij aandachtiger zijn manieren beschouwde en er van overtuigd
+werd, dat hij ondanks zijn nederig beroep, edelman moest zijn, werd
+hij met hem nog meer ingenomen. Hij was vol medelijden over zijn
+ongelukken, troostte hem vriendelijk en zeide hem, dat hij goeden moed
+moest houden, omdat, als hij een flink man was, God hem opnieuw zou
+plaatsen, vanwaar hij hem verworpen had en hooger zelfs. Hij verzocht
+hem, omdat hij ook naar Toscane ging, hem gezelschap te houden,
+daar de ander er insgelijks heentoog. Alexander bedankte hem voor
+dien troost en zeide, dat hij gereed was tot elk verzoek van hem.
+
+Terwijl de abt aldus voortging en bij hem nieuwe gedachten opkwamen
+door den geest van Alexander, bereikten zij na eenigen tijd een
+dorp, dat niet al te rijk van herbergen was voorzien. Daar de abt
+er wilde logeeren, liet Alexander hem bij een waard afstijgen, die
+hem nogal toegedaan was, en liet voor hem een kamer in orde maken
+in het geriefelijkste vertrek van het huis. Nu hij als het ware de
+hofmeester van den abt was geworden en hij zeer practisch was, had
+hij het personeel van den abt, deze hier en gene daar, onder dak
+gebracht. Toen de abt het avondmaal had genuttigd en al een goed
+deel van den nacht voorbij was en iedereen was gaan slapen, vroeg
+Alexander, waar hij kon ter ruste gaan. Hierop antwoordde de waard:
+ik weet het werkelijk niet; gij ziet, dat alles vol is en gij kunt
+mij en mijn huishouden zien slapen op banken; evenwel zijn er in de
+kamer van den abt een soort graankisten, waar ik u heen kan brengen
+en u wat beddegoed kan geven en waarop gij op de beste manier als
+het u belieft, dezen nacht kunt liggen. Hierop sprak Alexander: Hoe
+zal ik in de kamer van den abt kunnen komen; gij weet, dat die zoo
+klein is, dat er door haar nauwheid zelfs niet een van zijn monniken
+kon liggen? Had ik dat geweten, toen de gordijnen er opgehangen
+werden, dan had ik op de graankisten zijn monniken laten slapen en
+mij bevonden, waar de monniken nu liggen. De waard hernam: Het is
+nu eenmaal zoo en gij kunt als gij wilt, daar het best logeeren. De
+abt slaapt, de voorhangen zijn dicht, ik zal u er zacht een matras
+toeschuiven en gij legt u er dan ter ruste. Alexander, die zag,
+dat dit kon gebeuren zonder den abt te storen, stemde er in toe en
+zoo stil hij kon, ging hij er liggen. De abt, die niet sliep, maar
+daarentegen hartstochtelijk aan zijn jeugdige begeerten dacht, hoorde,
+dat de waard en Alexander spraken en had ook gemerkt, waar Alexander
+zich had neergelegd. Hierdoor zeide hij in zichzelf zeer welgemoed:
+God heeft mij het geschikte oogenblik voor mijn wenschen gezonden;
+indien ik het niet aangrijp, zal het zoo per toeval in langen tijd
+niet terugkeeren. Nadat de abt over alles had nagedacht om hem bij
+zich te hebben en alles stil scheen in de herberg, riep hij met een
+zeer zachte stem Alexander en verzocht hem zich naast hem te leggen,
+die na vele weigeringen zich ontkleedde en dit deed. De abt, die
+hem de hand op de borst legde, begon die niet anders te beroeren
+dan de mooie meisjes het hun minnaars doen, waarover Alexander zich
+zeer verwonderde en er zeer aan twijfelde of de abt niet bewogen
+werd door ongeoorloofden hartstocht. De abt begreep dadelijk die
+twijfel òf door argwaan, òf door een beweging, die Alexander maakte
+en glimlachte en nadat hij haastig van zijn lichaam het hemd, dat
+hij aanhad, had neergetrokken, nam hij de hand van Alexander die hij
+op zijn borst legde en zei: Alexander, verban die dwaze gedachte
+en eer zoekend kennen, wat ik je hier verberg. Toen Alexander de
+hand op het lichaam van den abt had gelegd, vond hij twee gladde,
+stevige en zachte borsten als van ivoor. Toen hij die gevonden had
+en begrepen, dat dit een vrouw moest wezen, wilde hij zonder een
+verdere uitnoodiging af te wachten en haar snel te hebben omarmd,
+haar kussen en zij zeide: Hoor, voor dat gij mij nadert, wat ik je
+zeggen wil. Gelijk je kunt weten ben ik een vrouw en geen man. Ik
+heb als jonkvrouw mijn huis verlaten en ging naar den Paus, opdat
+die mij zou uithuwelijken. Het is uw geluk of mijn ongeluk, dat,
+toen ik u gisteren zag, mij de liefde ontbrandde als nooit een man
+een vrouw deed. Hierom had ik besloten u boven allen tot echtgenoot
+te verlangen. Zoo gij mij niet tot vrouw wilt, ga dan dadelijk hier
+uit en keer op uw plaats terug. Alexander, hoewel die haar nog niet
+kende, maar op het gezelschap lette, dat zij had, meende, dat zij edel
+en rijk moest zijn, en zag, dat zij zeer schoon was; daarom zonder
+al te lang na te denken antwoordde hij, dat, als het haar beviel,
+het hem zeer aangenaam zou zijn. Zij ging daarop in het bed rechtop
+zitten voor een plaat, waarop God was afgebeeld, gaf hem een ring in
+de hand en huwde hem en na elkaar te hebben omhelsd met groot genoegen
+van weerskanten, waren zij gelukkig zoolang de nacht duurde. Nadat
+zij maatregelen hadden beraamd en orde op hun zaken hadden gesteld,
+stond Alexander bij het krieken van den dag op en ging vervolgens de
+kamer uit, waar hij binnen was gekomen zonder dat iemand wist, waar
+hij had geslapen. Hij was bovenmatig verheugd, ging met den abt en
+diens gezelschap op reis en na vele dagen kwamen zij te Rome. Daarna,
+sinds zij er eenigen tijd hadden vertoefd, kwamen de abt met de twee
+ridders en Alexander bij den Paus en nadat zij hem den verschuldigden
+eerbied hadden betuigd, begon, de abt aldus te spreken:
+
+Heilige Vader, gelijk gij het beter dan iemand kunt weten, moet ieder,
+die goed en fatsoenlijk wil leven zooveel mogelijk alles vermijden,
+wat hem tot iets slechts zou kunnen leiden. Opdat ik, die fatsoenlijk
+wil blijven, dit naar welgevallen kan doen, ben ik in het kleed, waarin
+gij mij ziet, heimelijk gevlucht met het grootste deel der schatten
+van den koning van Engeland, mijn vader (die mij met een oud man,
+den koning van Schotland, wilde laten trouwen, terwijl ik nog een
+jong meisje ben gelijk gij ziet.) Ik kwam hier, opdat Uw Heiligheid
+mij zou uithuwelijken en mij daarbij hielp. Nu deed mij niet zoozeer
+de leeftijd van den koning van Schotland vluchten als de vrees door
+de zwakheid van mijn jeugd iets te doen, wanneer ik eenmaal met hem
+getrouwd zou zijn, wat tegen de goddelijke wetten was en tegen de
+eer van het koninklijk bloed van mijn vader. En terwijl ik met dit
+geloof hier kwam, heeft God, die alleen het best weet, wat ieder
+behoeft,--ik geloof door zijn barmhartigheid--mij dezen toegevoerd,
+die het Hem behaagde, dat mijn echtgenoot zou worden. Dat is deze jonge
+man, die Alexander heet en dien gij thans voor u ziet en wiens zeden
+en moed een of andere groote dame waardig zijn, hoewel misschien de
+adel van zijn bloed niet zoo doorluchtig is als het koninklijke van
+mij. Hem heb ik genomen en hem wil ik dan ook hebben. Nooit wil ik
+een ander bezitten, wat ook mijn vader of anderen er van zeggen. Nu
+is de voornaamste reden, waarom ik op reis ging, vervallen, maar
+het behaagt mij mijn tocht voort te zetten, zoowel om de heilige en
+eerbiedwaardige plaatsen op te zoeken, van welken deze stad vol is
+als om Uwe Heiligheid in persoon te aanschouwen en ook opdat het
+huwelijk door Alexander en mij alleen gesloten voor God, openlijk
+zal worden voltrokken in Uw tegenwoordigheid en zoodoende van alle
+andere menschen. Daarom bid ik U nederig, dat, wat aan God en mij
+behaagde, ook U welgevallig zal zijn en gij Uw zegen geeft, opdat
+wij hiermee als met meer zekerheid omtrent de goedkeuring van hem,
+wiens Stedehouder gij zijt, ter eere van God en van u kunnen leven
+en eindelijk sterven. Alexander verwonderde zich er over, dat zijn
+vrouw de dochter was van den koning van Engeland en was vervuld van
+wonderbaarlijke, geheime vreugde maar de twee ridders verbaasden zich
+nog meer en waren zoo verstoord, dat zij, als ze elders dan bij den
+Paus waren geweest, Alexander en misschien ook de donna een leelijke
+poets hadden gebakken.
+
+Anderzijds verwonderde de Paus zich zeer, zoowel over de vermomming van
+de dame als over haar verkiezing tot abt, maar daar hij zag, dat men
+er niets aan kon veranderen, voldeed hij aan haar bede. Eerst bracht
+hij de ridders, die hij verstoord zag, tot kalmte, verzoende hen weer
+met de donna en Alexander en gaf order tot wat er te doen bleef. Toen
+de dag, door hem bepaald, gekomen was, liet hij in tegenwoordigheid
+van alle kardinalen en van een groot aantal hooggeplaatste personen,
+die waren uitgenoodigd en die waren verschenen om aanwezig te zijn
+bij het prachtige feest, dat hij had laten voorbereiden, de donna
+komen koninklijk getooid, die zoo schoon en bekoorlijk leek, dat zij
+naar waarheid door allen werd geprezen en evenzoo Alexander prachtig
+uitgedost, in uiterlijk en manieren heelemaal niet een jongeling,
+die op woeker had geleend, maar veeleer een prins van koninklijken
+bloede en door de twee ridders zeer geëerd. Daarop liet de Paus opnieuw
+plechtig het huwelijk vieren en na een schoone en weelderige bruiloft,
+liet hij ze gaan met zijn zegen.
+
+Het stond Alexander en ook de donna aan van Rome vertrekkend naar
+Florence te reizen, waar reeds de faam het nieuws had verbreid. Daar
+liet de donna, door de burgers met de hoogste eer ontvangen, de drie
+gebroeders bevrijden, nadat ze eerst iedereen had laten betalen en aan
+hen en hunne vrouwen hun bezittingen teruggaf. Alexander en zijn vrouw
+vertrokken onder de toejuichingen van allen en voerden Agolante met
+zich mede en te Parijs gekomen, werden zij met eerbewijzen door den
+koning verwelkomd. Vervolgens gingen de twee ridders naar Engeland en
+onderhandelden zoo met den koning, dat hij hun genade schonk en met
+een zeer groot feest haar en zijn schoonzoon ontving, dien hij met
+de grootste plechtigheid tot ridder sloeg en wien hij het graafschap
+Cornwales schonk. Alexander was zoo bekwaam en wist zoo te handelen,
+dat hij den zoon met den vader verzoende, waaruit veel goeds voor
+het eiland volgde en waardoor hij de liefde verwierf en de gunst
+van alle bewoners. En Agolante moet ook weer alles ontvangen hebben,
+wat men hem schuldig was en kwam weer buitengewoon rijk te Florence,
+nadat graaf Alexander hem eerst tot ridder had verheven.
+
+De graaf leefde sinds dien tijd roemrijk met zijn vrouw en volgens
+het zeggen van enkelen veroverde hij door zijn verstand en moed en
+met de hulp van zijn schoonvader daarna Schotland en werd daar tot
+koning gekroond.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+
+    _Landolfo Ruffolo wordt arm, en daarna zeeroover. Door de
+    Genueesen gevangen genomen lijdt hij schipbreuk en redt zich
+    op een kist vol kostbare juweelen. Hij wordt op Corfoe door
+    een vrouw opgenomen en keert rijk naar huis terug._
+
+
+Laurette zat naast Pampinea en toen zij die tot het roemvol einde van
+haar vertelling gekomen zag, begon zij zonder langer te wachten aldus
+te spreken: Zeer genadige donna's. Geen daad kan naar mijn oordeel u
+meer er een van de fortuin blijken dan iemand van de diepste ellende
+tot koninklijken rang zich te zien verheffen gelijk de vertelling van
+Pampinea aantoonde, dat Alexander overkomen is. En opdat, wat van de
+voorgestelde stof ook in het vervolg gezegd wordt, zal overeenstemmen
+met hetgeen ik nu van dezelfde strekking verhaal, zal ik mij niet
+weerhouden u een historie te vertellen, die, hoewel zij de grootste
+ellende inhoudt, echter niet zulk een schitterenden uitslag heeft. Ik
+weet wel, als ik daar op let, dat die met minder aandacht zal worden
+aangehoord, maar omdat ik niet anders kan, zal het mij worden vergeven.
+
+Men houdt den zeekant van Reggio tot Gaeta voor het liefelijkste deel
+van Italië. Hier bevindt zich in de nabijheid van Salerno een kust,
+die op de zee uitziet, welke de bewoners la Costa d'Amalfi noemen,
+vol kleine steden, tuinen en beken, bewoond door de rijkste en
+ondernemendste kooplieden. Onder gezegde steden is er een Ravello
+[27] genaamd, waar, zoo er heden al rijke lieden wonen, destijds een
+zeer rijke leefde, Landolfo Ruffolo. Daar hij niet genoeg had aan
+zijn geld en verlangde dit te verdubbelen, liep hij gevaar alles te
+verliezen met zijn leven er bij. Hij dan, gelijk dat gewoonte is bij
+kooplieden, na een plan te hebben gemaakt, kocht een zeer groot schip,
+bevrachtte het voor zijn rekening met verschillende koopwaren en ging
+hiermee naar Cyprus. Na hier te zijn aangekomen, vond hij hier met
+hetzelfde soort koopwaren, die hij had aangebracht, andere schepen,
+zoodat hij niet alleen heel goedkoop moest verkoopen wat hij had
+meegebracht, maar als hij ze kwijt wou raken, ze moest wegsmijten,
+zoodat hij hierover de wanhoop nabij was. Hij had hiervan zeer veel
+verdriet, niet wetend wat te doen, nu hij zag, dat hij van een zeer
+rijk man in korten tijd arm was geworden en hij dacht er over òf
+te sterven òf door roof zijn schade te herstellen, opdat hij, waar
+hij rijk vandaan was gekomen, niet arm zou terugkeeren. Toen hij een
+kooper voor zijn groot schip gevonden had, kocht hij met dit geld en
+met het andere, wat hij voor zijn koopwaar had ontvangen, een licht
+scheepje om te kapen en voorzag dit met al wat hiertoe noodig was,
+rustte het uitstekend uit en begon op alles jacht te maken, vooral
+op de Turken. Bij de kaapvaart was de fortuin hem zeer gunstig, die
+'t hem niet was geweest in den handel. Misschien in één jaar roofde en
+nam hij zooveel schepen van de Turken, dat hij niet alleen herkregen
+had, wat hij in den handel had verloren, maar hij had het meer dan
+verdubbeld. Toen hij van de eerste smart van het verlies hersteld was
+en wist, dat hij genoeg had, nam hij zich voor er geen tweede keer
+in te loopen en dat, wat hij nu had, hem genoeg zou zijn. Hij besloot
+naar huis terug te keeren en beangst voor den handel, wilde hij zijn
+geld niet meer in koopwaar omzetten, maar stak met het scheepje,
+waarmee hij het had gewonnen, in zee.
+
+Toen hij reeds in den Archipel was, verhief zich 's avonds een storm,
+die niet slechts tegen zijn koers in ging, maar die de zee zeer ruw
+maakte, wat zijn scheepje niet goed kon verduren, zoodat hij in een
+zeeboezem, welken een klein eiland gevormd had, voor dien wind beschut,
+zijn toevlucht nam en zich voornam beter weer af te wachten. Hij
+was hier pas kort, toen er twee galjoenen van Genueezen ankerden,
+die van Constantinopel kwamen om hetzelfde weer als Landolfo te
+ontvluchten en met moeite er in slaagden. De manschappen hiervan, die
+het scheepje zagen en hem den weg hadden afgesloten om te vertrekken,
+hoorden, wie hij was en daar zij al bij gerucht wisten, dat hij zeer
+rijk was, besloten zij, gelijk natuurlijk is bij menschen begeerig
+naar geld en roofziek, het te bemachtigen. Toen zij een deel van hun
+volk met den voetboog en wel gewapend hadden aan land gezet, lieten
+zij een gedeelte er van naderen, zoodat niemand van het scheepje,
+als hij niet wilde doorboord worden, er uit kon komen. De anderen,
+die booten hadden laten zakken, naderden, begunstigd door de zee, het
+vaartuig van Landolfo en met weinig moeite hadden ze in korten tijd het
+heele scheepsvolk zonder een man te verliezen in handen. Zij brachten
+Landolfo op een van hun galjoenen, namen alles van zijn scheepje weg,
+deden dat zinken en lieten hem slechts een armzalig wambuis.
+
+Toen den volgenden dag de wind gekeerd was, zeilden de galjoenen naar
+het westen en dien geheelen dag was hun reis gunstig, maar tegen den
+avond stak er een storm op, die hooge zeeën voortjoeg en de twee
+schepen van elkaar scheidde. Door de kracht van den wind stootte
+het schip, waarop de ellendige en arme Landolfo zich bevond, met
+een vreeselijken schok op de hoogte van het eiland Cefalonia op een
+zandbank en op dezelfde wijze als een glas tegen een muur geslagen,
+barstte het geheel uiteen. De arme schipbreukelingen, die er zich op
+bevonden, begonnen, terwijl de zee vol drijvende koopwaren was en vol
+kisten en planken, gelijk dat gewoonlijk geschiedt en terwijl de nacht
+zeer donker was en de zee dreigend en hol, te zwemmen, voor zoover
+dat mogelijk was en zich vast te klampen aan de voorwerpen, die bij
+toeval vóór hen dreven. Onder hen was ook de ellendige Landolfo,
+die nog den vorigen dag herhaaldelijk den dood had aangeroepen,
+dien hij verkozen had, liever dan dat men hem arm naar huis zag
+terugkeeren. Maar hij was toch bevreesd, nu hij dien onder de oogen
+zag. Toen hem ook een plank in handen kwam, ging hij daaraan hangen,
+opdat misschien God hem het verdrinken zou besparen en hem hulp zou
+zenden tot zijn redding. Schrijlings hield hij zich, zoo goed hij
+kon, hieraan vast door de zee en de wind dan hier en dan daarheen
+geslingerd, tot het dag werd. Toen rondziende, ontwaarde hij niets
+dan lucht en water en een kist, die op de golven dreef, welke hem
+telkens tot zijn grooten schrik naderde, daar hij vreesde, dat die
+hem zou stooten, zoodat hij zou verdrinken. Iederen keer als die hem
+nabij kwam, verwijderde hij die, zooveel hij kon, hoewel hij weinig
+kracht over had, met de hand. Maar terwijl dat gebeurde, kwam er uit
+de lucht opeens een windstoot los en gaf de zee aan de kist zoo'n
+schok en aan de plank, waarop Landolfo zat, dat hij omgesmeten onder
+water raakte en zwemmend boven kwam meer door vrees dan door kracht
+en zich ver van de plank verwijderd zag. In angst die niet te kunnen
+bereiken, naderde hij de kist, die vrij dichtbij was en met de borst
+aan het deksel geleund, stuurde hij haar zoo goed hij kon met de armen
+vooruit. Op die manier door de zee dan hier, dan daarheen geslingerd,
+zonder te eten, omdat hij niets had, en meer drinkend dan hem lief was,
+en zonder iets anders dan water te zien, bleef hij den geheelen dag
+en bij den invallenden nacht in dien toestand. Den volgenden dag,
+òf naar Gods wil, òf doordat de kracht van den wind het deed, en
+terwijl hij haast een spons was geworden, en de zijden van de kist
+met de beide handen stevig vasthield (gelijk we het drenkelingen
+zien doen, als ze iets beet pakken), kwam hij aan de kust van het
+eiland Corfoe, waar een arm vrouwtje toevallig haar potten met zand
+en zeewater waschte en schoon maakte. Toen zij hem zag naderen en
+niet wist, wat het was, twijfelde zij en liep schreeuwend weg. Hij
+kon niet spreken en niets zien, maar daar de zee hem toch naar den
+vasten wal voerde, werd de vorm van de kist voor de vrouw duidelijk
+en daarna scherper oplettend en kijkend, ontwaarde zij eerst de armen
+om de kist uitgestrekt. Vervolgens ontdekte zij het menschengezicht en
+begreep wel, wat dat had te beduiden. Daarom bewogen door medelijden,
+ging zij een eind het water in, dat al stil was, trok hem bij de haren
+met de heele kist aan land en maakte met moeite zijn handen daarvan
+los. Terwijl zij de kist op het hoofd van een harer dochters laadde,
+die bij haar was, droeg zij hem als een klein kind op het land, bracht
+hem in een badkamer en wreef en waschte hem zoo met warm water, dat de
+verloren warmte in hem terugkeerde en een deel der verdwenen krachten.
+
+Toen het tijd scheen, liet zij hem uit de badkamer gaan en versterkte
+hem met goeden wijn en beschuit en op een goeden dag had hij welhaast
+zijn krachten herwonnen en wist, waar hij zich bevond. Derhalve achtte
+de goede vrouw zich verplicht hem de kist terug te geven, die zij
+had gered en hem te zeggen, dat hij voortaan zijn geluk verder te
+zoeken had en zoo deed zij. Hij herinnerde zich niets van een kist,
+maar nam die toch aan gelijk de brave vrouw hem die gaf, denkend,
+dat die zoo weinig waard was, dat hij er geen dag vertering van zou
+kunnen betalen. Daar hij die zeer licht vond, ontbrak hem haast
+alle hoop. Niettemin, toen zij niet thuis was, brak hij die open
+om te zien, wat zich daarin bevond en werd daarin vele gezette en
+losse, kostbare steenen gewaar. Hij zag, dat ze van groote waarde
+waren en dankte God, dat die hem niet geheel had verlaten en kwam
+geheel op streek. Maar daar hij in korten tijd tweemaal wreed door
+de fortuin was bedrogen en hij voor den derden keer bang was, dacht
+hij er over na zeer voorzichtig te werk te gaan om die zaken naar
+huis te krijgen. Na ze daarom zoo goed hij kon in oude lompen te
+hebben gewikkeld, zeide hij tot de brave vrouw, dat hij de kist niet
+meer noodig had, maar dat zij hem daarvoor een zak zou geven, en dat
+zij die mocht behouden. De goede vrouw deed dit volgaarne en nadat
+hij haar zooveel mogelijk bedankt had voor de hem bewezen weldaad,
+deed hij zijn zak om den hals, vertrok vandaar en besteeg een bark,
+ging naar Brindisi en vervolgens langs de kust tot Trani, waar hij
+eenige lakenhandelaars vond, die zijn medeburgers waren en bij wien
+hij uit barmhartigheid ontvangen werd, daar zij al zijn ongelukken
+al hadden hooren verhalen behalve van de kist. Bovendien leenden zij
+hem een paard en gaven hem geleide om hem naar Ravello te vergezellen,
+waarheen hij wilde terugkeeren. Toen hij daarna in veiligheid scheen,
+dankte hij God, dat die hem hierheen had gevoerd, opende zijn bundeltje
+en onderzocht nauwkeuriger alles, wat hij eerst niet had gedaan. Hij
+bevond, dat hij zoovele en dure steenen bezat, dat, als hij ze tegen
+schappelijken prijs verkocht en nog minder, hij dubbel zoo rijk zou
+wezen als toen hij vertrok. Nadat hij den weg gevonden had om zijn
+steenen te verkoopen, zond hij naar Corfoe een flinke hoeveelheid
+geld als loon voor de bewezen dienst aan de brave vrouw, die hem uit
+de zee had gesleept en zoo ook behandelde hij te Trani hen, die hem
+hadden geholpen. Het overige behield hij zonder opnieuw handel te
+drijven en leefde er braaf van tot aan zijn stervensuur.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Andreuccio van Perugia gaat naar Napels om paarden te
+    koopen. In een nacht heeft hij drie ongelukken, waaraan hij
+    echter weer ontkomt. Hij gaat met een robijn weer naar huis._
+
+
+De steenen gevonden door Landolfo, begon Fiametta, aan welke de beurt
+van verhalen kwam, hebben mij een vertelling in de gedachte geroepen,
+niet minder vol gevaren dan die door Lauretta medegedeeld, maar in
+zoover daarvan verschillend, dat gene in meerdere jaren, maar deze,
+gelijk gij hier hooren zult, in één nacht plaats vond.
+
+Er was--naar hetgeen ik vroeger gehoord heb--in Perugia een jongeling,
+die Andreuccio di Pietro heette, een paardenkoopman, die, nadat hij
+gehoord had, dat er te Napels goedkoope beesten te krijgen waren,
+honderdvijftig goudguldens in zijn beurs stak. Hij was vroeger nog
+nooit van huis geweest en ging daar nu met andere kooplieden heen. Toen
+hij er op een Zondagavond bij den vesper was binnen gekomen en bij den
+waard inlichtingen had gewonnen, was hij den volgenden morgen op de
+markt, zag er zeer vele paarden die hem bevielen en hij onderhandelde
+wel daarover maar kon over geen enkel tot een accoord komen. Als blijk,
+dat hij er kwam om te koopen, was hij zoo onnoozel en onvoorzichtig,
+dat hij meermalen ten aanschouwe van ieder, die er kwam en ging, zijn
+beurs met florijnen te voorschijn haalde. Terwijl hij zoo onderhandelde
+en zijn beurs had vertoond, ging een zeer schoon Siciliaansch meisje
+voorbij, maar gereed voor een geringen prijs aan elk man ter wille te
+zijn, zonder dat hij haar opmerkte. Zij zag zijn beurs en zei dadelijk
+in zich zelf: Wat zou mij beter te pas komen dan dat dit geld aan mij
+kwam? en ging verder. Bij het meisje bevond zich een oude vrouw, ook
+een Siciliaansche, die, toen zij Andreuccio zag, het meisje vooruit
+liet gaan en hartelijk toeliep om hem te omhelzen. Het meisje zag dit
+en zonder iets te laten blijken, bleef zij op een hoek op haar wachten.
+
+Andreuccio keerde zich naar de oude, herkende haar, en betuigde
+haar hierover zijn genoegen. Zij beloofde hem te komen opzoeken
+in zijn herberg en zonder veel woorden meer te verspillen vertrok
+zij. Andreuccio keerde zich om tot onderhandelen maar kocht dien morgen
+niets. Het meisje, dat eerst zijn beurs en daarna de familiariteit van
+haar oude met hem had gezien, begon om te beproeven of er een middel
+kon gevonden worden dit geld geheel of ten deele te bemachtigen,
+voorzichtig te vragen wie hij was en vanwaar, wat hij daar deed en
+hoe hij haar kende. Hierop vertelde zij haar al de bijzonderheden
+omtrent Andreuccio, gelijk hij zelf haar die met weinige woorden
+verhaald had, want zij had lang met zijn vader op Sicilië en daarna
+in Perugia geleefd en zij meldde haar ook, waar hij logeerde en met
+welk doel hij gekomen was. Het meisje, geheel op de hoogte zoowel
+van zijn familie als van hun namen, maakte hierop het plan door
+een sluw bedrog aan haar begeerte te voldoen. Tehuis gekomen, gaf
+zij de oude den geheelen dag werk, zoodat zij Andreuccio niet zou
+kunnen ontmoeten en koos een meisje uit, dat tot het verrichten van
+zulke diensten goed was uitgestudeerd om dien avond naar de herberg
+te gaan, waar Andreuccio verblijf hield. Zij kwam daar en ontmoette
+bij toeval hem aan de deur en vroeg hem naar zijn naam, waarop die
+antwoordde, dat hij zelf de bedoelde persoon was. Zij sprak, na hem
+ter zijde te hebben gevoerd: Signor, een voorname donna van deze stad
+wil u, wanneer u dit behaagt, gaarne spreken. Toen hij dit hoorde,
+was hij daar geheel van vervuld en daar hij zichzelf een knap man
+toescheen, meende hij, dat die dame op hem verliefd moest wezen,
+omdat hij dacht, dat er geen ander schoon jonkman dan hij toen in
+Napels was, en antwoordde haastig, dat hij zou komen. Hij vroeg, waar
+en wanneer die dame hem wilde spreken. Het dienstmeisje antwoordde:
+Heer, wanneer het u bevalt; zij wacht u tehuis. Andreuccio hernam
+zonder zich in de herberg bekend te maken: Ga dan nu vooruit, ik
+zal na je komen. Toen leidde het meisje hem tot haar woning, die
+in een straat stond Malpertugio (kwaad hol) genaamd, waar al blijkt
+uit den naam zelf, hoe netjes het er was. Maar hij, die niets wist
+noch vermoedde, verbeeldde zich, dat hij naar een fatsoenlijke buurt
+ging en naar een lieve dame en trad onbezorgd met het meisje voorop,
+het huis binnen. Hij vloog de trappen op, terwijl het meisje reeds
+haar meesteres geroepen had en die zeide: Hier is Andreuccio! Hij zag
+haar op den hoek boven aan de trap staan, waar ze hem afwachtte. Zij
+was nog zeer jong, groot van persoon en met een zeer schoon gelaat,
+voornaam gekleed en getooid. Toen Andreuccio haar naderde, ging zij
+hem met geopende armen drie treden tegemoet, omhelsde hem, en stond
+zoo eenigen tijd zonder een woord te spreken als door overvloedige
+teederheid belemmerd. Daarop kustte zij hem weenend het voorhoofd
+en zeide met haast gebroken stem: O, mijn Andreuccio, gij zijt
+welkom. Hij, verwonderd over die zoo teere liefkozingen, antwoordde
+verbaasd: Mevrouw, het doet mij genoegen u hier te ontmoeten. Daarna
+leidde zij hem bij de hand naar boven naar de zaal en trad van deze
+zonder een woord te spreken in haar kamer, welke geheel doorgeurd was
+van rozen, oranjebloesems en andere bloemen. Daar zag hij een prachtig
+bed met gordijnen en vele gewaden op rekken naar de gewoonte aldaar en
+andere fraaie en rijke sieraden. Als jonge man geloofde hij hierdoor,
+dat zij zeker een groote dame moest zijn. Zij zetten zich te samen
+op een kist aan den voet van haar bed en zij begon aldus tot hem te
+spreken: Andreuccio, ik ben er zeker van, dat gij u verwondert zoowel
+over de liefkozingen, die ik u schenk als over mijn tranen, daar gij
+mij niet kent en bij toeval nooit over mij hebt hooren spreken; maar
+gij zult spoedig iets vernemen, wat u misschien nog meer zal verbazen,
+namelijk, dat ik uw zuster ben. En ik zeg u, dat nu God mij zooveel
+genade heeft geschonken, dat ik voor mijn dood één van mijn broeders
+heb aanschouwd (hoewel ik verlangde ze allen te zien), ik op dit uur
+tevreden zal sterven. Indien gij dit wellicht nooit hebt gehoord,
+zal ik het u verklaren. Pietro, mijn vader en de uwe, naar ik geloof,
+dat gij hebt kunnen weten, woonde lang in Palermo en door zijn goedheid
+en vriendelijkheid was hij er en is er nog door hen, die hem kenden,
+zeer bemind. Maar onder de anderen, die veel van hem hielden, was
+mijn moeder, die edelvrouw was en destijds weduwe, degene, die het
+meest van hem hield, zoodat zij ter zijde gesteld hebbend de vrees
+voor haar vader en broeder en haar eer, zoo met hem samen leefde, dat
+ik er uit geboren werd en daardoor ben ik, die gij hier ziet. Sinds
+er een reden kwam voor Pietro om uit Palermo te vertrekken en naar
+Perugia terug te keeren, liet hij mij als klein kind met mijn moeder
+achter, en nooit, voor zoover ik gewaar werd, dacht hij meer aan mij
+of haar. Hierover zou ik, als het mijn vader niet was geweest, hem
+groote verwijten doen, wanneer ik let op zijn ondankbaarheid jegens
+mijn moeder (ik laat daar de liefde, die hij mij als zijn dochter,
+niet afkomstig van een dienstmaagd of een vrouw uit het volk, had
+moeten toedragen) welke gelijkelijk het hare en zich zelf, zonder
+overigens te weten wie hij was, door de trouwste liefde bewogen, in
+zijn handen stelde. Maar wat! De slechte dingen, die lang geleden zijn,
+zijn gemakkelijker af te keuren dan te herstellen. Maar zoo stond het
+dan toch er mee. Hij liet mij als klein kind in Palermo achter, waar,
+toen ik opgroeide tot wat ik nu ben, mijn moeder als rijke donna,
+mij ten huwelijk gaf aan een der Gergenti's, een goed edelman, die
+uit liefde voor mijn moeder en mij in Palermo bleef wonen. Daar hij
+zeer guelfisch [28] gezind was, liet hij zich in tot onderhandelen met
+onzen koning Karel, die, toen koning Frederik dat bespeurde, voordat
+het gevolg kon hebben, daarom de vlucht nam naar Sicilië, waar ik
+verwachtte de eerste edelvrouw te worden, die er ooit op dat eiland
+was. Vandaar vluchtten zij naar dit land, de weinige zaken medenemend,
+die wij medenemen konden (ik zeg weinigen met betrekking tot de velen,
+die wij hadden) en lieten de landgoederen en de paleizen achter. Daar
+vonden wij koning Karel, die zoo goed voor ons was, dat hij ten deele
+onze schade, voor hem geleden, herstelde en er ons bezittingen en
+huizen gaf. En nog geeft hij altijd aan mijn man, die uw zwager is,
+een goed inkomen, gelijk gij nog kunt zien. En zoo ben ik hier als
+gij mij vindt, dank zij God en niet u, lieve broeder. Hierna omhelsde
+zij hem opnieuw en kuste hem nog teeder weenend op het voorhoofd.
+
+Toen Andreuccio haar dat fabeltje, zoo netjes en goed in elkaar
+gezet, hoorde vertellen, die nooit bleef haperen, nooit stotterde
+en toen hij zich herinnerde, dat zijn vader werkelijk in Palermo
+geweest was en daar hij zelf als jongeling de neigingen kende der
+jongelieden, die de jeugd lief hebben en toen hij de teedere tranen
+zag en de omhelzingen en de eerzame kussen, geloofde hij, dat dit
+meer dan waar was. Nadat zij zweeg, antwoordde hij haar: Mevrouw,
+het zal u niet verrassen, dat ik mij verwonder, omdat òf mijn vader,
+die wel wist waarom hij het deed, nooit van uw moeder en van u sprak,
+òf indien hij er wel van sprak, dit niet ter mijner kennis is gekomen
+en ik niets van u wist, alsof gij niet op de wereld bestond. Het is mij
+echter des te aangenamer hier een zuster te hebben gevonden, omdat ik
+hier alleen ben en dit niet had gehoopt en inderdaad ken ik geen man
+van hoe hoogen rang ook, aan wien gij niet dierbaar zoudt zijn zoo
+goed als aan mij, die maar een klein koopman ben. Maar met een zaak,
+bid ik u, doet gij mij een groot genoegen: Hoe wist gij, dat ik hier
+was? Hierop antwoordde zij: Een arme vrouw liet het mij van ochtend
+weten, die dikwijls hier komt, omdat zij met onzen vader (naar wat zij
+mij vertelt) lang zoowel in Palermo als in Perugia leefde en wanneer
+het mij niet fatsoenlijker had geschenen, dat gij in mijn huis kwaamt
+dan ik bij u in dat van anderen, was ik al lang bij u gekomen.
+
+Daarna begon zij hem nauwkeurig en met name naar al zijn verwanten
+te vragen, waarop Andreuccio antwoord gaf en geloofde daardoor nog
+meer, wat hij moest wantrouwen. Daar het praten lang had geduurd en
+de hitte groot was, liet zij grieksche wijn komen en confituren en
+gaf aan Andreuccio te drinken, die hierop wilde vertrekken, omdat het
+het uur was voor het avondmaal. Zij liet dit niet toe, maar deed of
+ze heel kwaad werd en zeide hem omhelzend: O wee mij! Ik zie al te
+wel, hoe weinig ik je waard ben! Wat moet men er van denken, dat je
+met één zuster bent, die je nog nooit zaagt en in haar huis, waar je,
+als je daar komt, wilt weggaan en naar de herberg vertrekken om daar te
+avondmalen! Werkelijk, ge moet bij mij blijven soupeeren en hoewel mijn
+man er niet is, wat mij zeer spijt, zal ik u toch als vrouw wel goed
+weten te ontvangen. Andreuccio, niet wetend wat er op te antwoorden,
+zeide: Ik houd van u als zuster zooveel als het moet, maar als ik
+niet ga, zal ik den geheelen avond ten eten worden verwacht en ik zal
+onbeleefd zijn. Daarop zeide zij: God zij geloofd, dat ik nog hier
+wel iemand heb om te berichten, dat men u niet moet afwachten. Het
+zou nog hoffelijker van u zijn en uw plicht, om aan uw metgezellen te
+laten weten, dat zij hier zouden komen om te avondmalen, en dan, als
+gij toch wilt weggaan, zoudt gij allen met elkaar kunnen vertrekken.
+
+Wat mijn metgezellen betreft, sprak Andreuccio, die verlang ik vanavond
+niet hier, maar als je bepaald wilt, dat ik hier blijf eten, dan zal ik
+dit gaarne doen. Zij deed, alsof ze in zijn herberg liet berichten, dat
+men op hem met het eten niet zou wachten. Toen zij na nog veel gebabbel
+aan tafel waren gezeten en zij met een overvloed van gerechten bediend
+werden, rekte zij slim het maal zoolang, dat het al duister werd en
+nadat zij opgestaan waren van de tafel en Andreuccio van haar vandaan
+wilde gaan, sprak de juffrouw, dat zij dit volstrekt niet veroorloofde,
+omdat Napels geen stad was, waar men bij nacht kan loopen en vooral
+geen vreemdeling. Zij gaf voor evenzoo in de herberg te doen weten,
+dat hij bleef slapen. Andreuccio, die dit al geloofde en zich daarmee
+verblijdde, hoewel hij door lichtvaardig vertrouwen bedrogen was,
+dat hij bij zijn zuster vertoefde, bleef daar ook. Hun gesprek, hun
+gekeuvel duurde zeer lang na den eten en niet zonder reden en toen
+de nacht al voor een groot deel verstreken was, liet zij Andreuccio
+in zijn kamer om te gaan slapen met een klein jongske om hem naar
+believen te helpen, als hij iets begeerde: aldus begaf zij zich ook
+met de andere vrouwen, die zij bij haar had, naar een ander vertrek. Nu
+was het in dien tijd van het jaar zeer heet, zoodat Andreuccio ziende,
+dat hij daar alleen gebleven was, zich haastig van zijn wambuis ontdeed
+en ook zijn broek uittrok, die hij aan het hoofdeinde van zijn bed
+lei. Daar gevoelde hij den nooddrang der natuur om het overvloedig
+gewicht van zijn buik te verminderen en vroeg daarom den jongen naar
+het geheime gemak, die hem een deur wees in een van de hoeken der
+kamer, zeggende, dat hij daar binnen zou treden. Zonder argwaan ging
+Andreuccio daar binnen, waar hij per ongeluk zijn voet op een plank
+zette, die los op een balk lag aan het eene einde, zoodat de plank met
+het andere einde omhoog wipte en hij daarmee van boven neerviel. Maar
+God bewaarde hem, dat hij zich bij het vallen niet meteen kwetste,
+hoewel hij van een tamelijke hoogte neerkwam. Toch werd hij overal
+vuil van de uitwerpselen, waar die plek vol van was. Hoe die plaats
+was, zal ik beschrijven, opdat gij hetgeen ik verteld heb en wat er
+nog te zeggen valt, goed zult begrijpen. Daar waren in een smalle en
+kleine ruimte, zooals men dikwijls tusschen de huizen ziet, enkele
+planken geplaatst op twee balken, die van het eene huis naar het
+andere gelegd waren en die tot zitplaats boven die geul als privaat
+dienden. Andreuccio was met een dier planken neergetuimeld. Hij bevond
+zich plotseling in de straatgeul en was verstoord door dit onvoorziene
+ongeval en riep den jongen toe. Zoodra de knaap hem had hooren vallen,
+ging die het zeggen aan zijn meesteres. Zij liep naar zijn kamer,
+zocht of zijn kleeren er waren, vond die daar en ook het geld, dat
+hij wantrouwend, altijd dwaas bij zich droeg. Daartoe had zij haar
+netten uitgezet. Daartoe had zij--van Palermo afkomstig--geveinsd
+een der dochteren van Perugia te zijn. Derhalve bekommerde zij zich
+verder niet over Andreuccio, maar sloot vlug de deur, waar hij uit
+was gegaan, toen hij van boven neerviel. Andreuccio merkend, dat de
+jongen hem geen antwoord gaf, ging door met nog veel harder te roepen,
+maar het was voor een doovemansdeur. Toen begon hij kwaad te vermoeden
+en al te laat het bedrog te bemerken en klom op een kleinen muur,
+die het uitzicht op de straat in de geul belette.
+
+Toen hij daaruit naar buiten was gesprongen, zocht hij op de straat
+naar de deur van het huis en riep daarvoor langen tijd vergeefs en
+stommelde en stootte er tegen. Toen hij hierover klagend zijn ongeluk
+gewaar werd, begon hij te roepen: O wee, in hoe weinig tijd heb ik
+honderdvijftig florijnen en een zusje verloren! En na vele andere
+woorden begon hij opnieuw op de deur te slaan en te schreeuwen en hij
+deed dit zoo hard, dat de omwonende buren, die dit rumoer niet konden
+verdragen, van hun bed opstonden. Daar was ook een der dienstmaagden
+van de juffrouw, die met nogal slaperig voorkomen naar het venster
+kwam en kwaad tot hem zei: Wie ben jij, die daar beneden klopt? Och,
+sprak Andreuccio, kent u mij niet, ik ben Andreuccio, de broer van uw
+juffrouw Fiordaliso. Hebt gij, vriendlief, wat te veel gedronken? Ga
+dan maar goed slapen en kom morgen weer terug; ik weet van geen
+Andreuccio en weet ook niet wat voor dwaasheden gij vertelt. Ga
+hier dus in 's hemels naam weg en laat ons asjeblieft stilletjes
+slapen. Wat? sprak Andreuccio, weet u dan niet, wat of ik zeg? Zeker
+weet je dat! Is de familie van Sicilië van zulk een soort, dat men die
+in zoo korten tijd vergeet, geef me dan tenminste mijn kleeren terug,
+die ik hier heb gelaten en ik zal met God weggaan. Daarop zeide zij
+lachend: Me dunkt, vriendje, je droomt. Met dit antwoord ging zij
+naar binnen en sloot het venster. Andreuccio reeds zeker van zijn
+schade werd tegelijk door verdriet en toorn haast razend en nam zich
+voor met geweld te bemachtigen, hetgeen hij niet door goede woorden
+wist te verkrijgen. Daarom nam hij een steen en begon met veel luider
+slagen dan te voren weer aan de deur te kloppen. De buren, die van te
+voren ontwaakt en van hun bed opgestaan waren, hoorden dit gedaver en
+dachten, dat hij een of andere rustverstoorder was, die zoo sprak om
+deze goede dame te kwellen; boos door het groote spektakel, dat hij
+maakte, staken zij daarom hun hoofden uit de ramen en begonnen alle
+tegelijk te schreeuwen net als de honden op straat blaffen achter den
+staart van een vreemde hond, die daar loopt: het is een schandaal
+op dit uur zoo aan de deur te komen van fatsoenlijke vrouwen en
+die dwaasheden toe te roepen, ga dus in 's hemelsnaam hier vandaan,
+goeie man en laat ons slapen asjeblieft. Als u met haar iets hebt
+uit te staan, kom dan morgen terug en hinder ons zoo niet den heelen
+nacht. Door die woorden vatte wellicht een knecht van de juffrouw
+moed, dien Andreuccio daar binnenshuis noch gezien noch gehoord had
+en die uit het venster kwam en met een ruwe, vreeselijke en barsche
+stem zeide: Wie is daar beneden? Door die klank hief Andreuccio het
+hoofd op en zag daar een man, welke, naar Andreuccio kon merken,
+een groote vechtersbaas scheen te zijn, met een ruigen, zwaren baard
+om zijn mond en die geeuwend en gapend zijn oogen wreef of hij van
+bed was gekomen uit een zwaren slaap. Hem antwoordde Andreuccio niet
+zonder angst: Ik ben de broeder van de juffrouw van dit huis. Maar
+die hoorde zijn woorden niet tot het einde aan en sprak hem nog
+veel barscher toe dan hij de eerste maal had gedaan, zeggende: Ik
+weet niet waarom ik mij laat weerhouden beneden te komen en je met
+een eind hout zoo te laten rondspringen, dat je je niet meer kunt
+verroeren, daar je hier vannacht niemand laat slapen, stomme ezel
+en dronkelap, die je bent. Hierbij trok hij het hoofd naar binnen
+en sloot het venster. Sommige van de buren, die den aard van dien
+man wel kenden, spraken goedig tot Andreuccio: In 's hemels naam,
+vriend, maak bijtijds, dat je weg komt en laat je niet doorsteken,
+ga veilig weg zooals men je zegt; dat is het beste. Andreuccio,
+ontsteld van de stem van dien man en van zijn gezicht en bewogen door
+den raad der buren, die (gelijk hij meende) te goeder trouw spraken,
+ging als de treurigste man ter wereld en om zijn verlies wanhopig
+weg. Hij begaf zich naar die wijk, waar hij daags te voren het meisje
+gevolgd was en zonder goed den weg te weten, om naar de herberg terug
+te keeren. Bovendien was hij nog boos, omdat hij zoo leelijk rook,
+en begeerde hij aan den zeekant te geraken om zich te wasschen. Hij
+verdwaalde aan den linkerkant en liep door de Catalonische straat
+opwaarts. Zoo het hoogste deel der stad bereikend, ontmoette hij
+toevallig twee mannen, die hem tegen kwamen met een lantaarn in de
+hand. Daar hij vreesde, dat het de wacht of anders kwaad volk mocht
+zijn, verborg hij zich om ze te ontwijken in een oud vervallen huis,
+dat hij daar in de nabijheid vond. Maar daar gingen ook deze lieden
+op af als met opzet, waar de een, die ijzeren gereedschappen op den
+schouder droeg, met den ander begon rond te kijken en over allerlei
+dingen daartusschen door spraken zij. Hierbij zeide een van hen:
+Wat beteekent dat? Ik ruik de leelijkste lucht, die ik ooit van mijn
+leven bespeurd heb. Bij die woorden hief hij den lantaarn omhoog en
+zag den ongelukkigen Andreuccio, zoodat zij verwonderd vroegen: Wie
+is daar? Andreuccio sprak geen woord. Maar zij naderden hem met het
+licht en vroegen hem, wat hij, zoo smerig, daar deed. Toen vertelde
+Andreuccio hun van het begin af aan, wat er met hem gebeurd was. Zij
+vermoedden op den gis af, waar hem dit ongeluk gebeurd kon wezen,
+en zeiden met nadruk: Dat kan zeker nergens anders geweest zijn,
+dan bij Scarabon, den brandstichter. Daarom keerden zij zich tot
+Andreuccio en zeiden hem: Als dat zoo is, vriend, dat jij je geld
+hebt verloren, dan mag je God nog danken voor het geluk van boven
+neer te zijn gevallen en dat je niet meer in dat huis mocht komen,
+want je kunt er van op aan, dat ze je daar vermoord hadden, zoodra je
+in slaap zoudt zijn gevallen en je zoudt dan je leven met je geld zijn
+kwijt geraakt. Maar wat helpt je al dat schreeuwen! Je zoudt eerder
+de sterren van den hemel kunnen halen dan een cent van je geld uit
+hun handen. Ja, je zoudt nog doodgestoken worden, zoodra die kerel
+hoorde, dat je er nog altijd over sprak. Hierna fluisterden zij een
+poosje te samen en spraken hem daarop weer toe. Hoor vriend, we hebben
+medelijden met je en als je in ons gezelschap wilt wezen om iets te
+doen, wat wij ons hebben voorgenomen, meenen wij er haast zeker van
+te zijn, dat jou veel meer ten deel zal vallen dan de waarde van wat
+je verloren hebt. Andreuccio in volslagen wanhoop, antwoordde, dat hij
+daartoe bereid was. Nu was dienzelfden dag de aartsbisschop van Napels
+begraven, Monseigneur Philippus Minutolo, in een rijk gewaad en met een
+robijn aan zijn vinger, die meer dan vijfhonderd goudguldens waard was,
+welken die twee zich hadden voorgenomen te gaan berooven. Zij gaven
+dit aan Andreuccio te kennen. Deze, meer begeerig dan bedachtzaam,
+begaf zich met hen op weg. Toen zij nu naar de groote kerk gingen en
+Andreuccio vreeselijk rook, sprak een van hen: Zouden wij geen middel
+kunnen vinden, opdat deze man zich ergens kan wasschen en dat hij niet
+zoo gruwelijk ruikt? Best, zei de ander, we zijn hier dicht bij een
+put. Daar is gewoonlijk een strik in met een grooten emmer. Laat ons
+daarheen gaan, wij zullen hem flink afspoelen. Daar gekomen vonden
+zij wel het touw, maar de emmer was er afgenomen. Zij overlegden om
+hem in den put te laten zinken, opdat hij zich zelf daar zou wasschen
+en als hij schoon was, zou hij aan het touw schudden, opdat zij hem
+dan terstond weer zouden optrekken. Zij hebben hem zoo daarin laten
+zakken. Maar het toeval wilde, dat, zoodra hij beneden in de put was,
+eenige mannen van de wacht naar de put liepen om te drinken, zoowel
+omdat het zeer warm was als omdat zij iemand nagezeten hadden en
+dorstig werden. Zoodra dit tweetal de wacht zag, gingen zij haastig op
+de vlucht. De mannen van de wacht bemerkten hen niet, maar Andreuccio,
+die beneden in de put gereinigd was, begon het touw te schudden. Boven
+om den put stonden de wachters, die hun schilden, hun wapens en hun
+mantels afgelegd hadden en het touw optrokken. Zij meenden, dat er een
+emmer vol water aan hing. Toen Andreuccio merkte, dat hij de opening
+van de put naderde, liet hij het touw los en sloeg zijn handen op
+den kant; de anderen, die dit zagen, schrikten er zoo geweldig van,
+dat zij uit angst het touw lieten schieten en zoo hard als ze konden,
+weg liepen. Hierover verbaasde Andreuccio zich zeer, welke, indien
+hij zich niet stevig had vastgehouden, weer ruggelings op den bodem
+van den put was gevallen en dat niet zonder groote verwonding of den
+dood. Maar toen hij desondanks er uit gekomen was en er de wapens
+vond liggen, die hij wel wist, dat zijn metgezellen daar niet hadden
+heengebracht, begon hij zich nog meer te verwonderen. In dien angst
+niet wetend wat dat beteekende, beklaagde hij zich over zijn ongeluk
+en besloot daar vandaan te gaan zonder een van die voorwerpen aan
+te roeren. Zoo liep hij er weg zonder te weten waarheen en kwam zijn
+twee kameraden tegemoet, die zich terug begaven om hem uit den put te
+trekken. Toen zij hem zagen, waren ze toch zeer verwonderd en vroegen
+hem wie of hem daaruit had getrokken. Andreuccio antwoordde, dat hij er
+eigenlijk niets van af wist en verhaalde geregeld achter elkaar, hoe
+het in zijn werk ging en ook wat hij rondom den put had gevonden. De
+anderen hoorden toe en vertelden hem lachend, waarom zij daar vandaan
+gevlucht waren en wat voor lui hem daaruit hadden getrokken. Zij
+gingen, toen het middernacht was, zonder verdere afspraak naar de
+groote kerk. Zij kwamen daar zonder moeite binnen en gingen naar
+het graf, een marmeren, buitengewoon groote tombe. Ondanks haar
+geweldige zwaarte werd zij door hen met hun ijzers en gereedschappen
+zoo hoog geheven, dat een man er in kon komen en stutten zij den steen
+op die wijze van onderen. Toen dit gebeurd was, sprak een van hen:
+Wie zal er nu in gaan? De ander zei daarop: Ik niet. En ik evenmin,
+hernam de eerste, maar laat Andreuccio er in afdalen. Ik zal het ook
+niet doen, sprak Andreuccio. Toen keerden zij zich beide tot deze en
+zeiden: Hoe dat? Ga je er niet in? Daal je er niet in af, bij God,
+dan zullen wij jou met deze ijzeren bouten zooveel slagen op je kop
+geven, dat we je er in laten doodvallen. Andreuccio was bang, dat
+zij doen zouden, waarmee zij dreigden en dacht onder het afdalen bij
+zich zelf: die twee laten mij hier in gaan om mij te bedriegen. Want
+als ik hun alles gegeven zal hebben, zullen zij er mee gaan strijken
+en hun kans waarnemen, terwijl ik bezig ben er uit te komen. Zoo zou
+ik hier blijven zonder iets te behouden. Daarom nam hij zich voor,
+eerst voor zich zelf te zorgen, voordat hij er uit geholpen zou
+zijn en denkend aan den prachtigen ring, waarvan hij hen had hooren
+spreken, heeft hij die, zoodra hij daar beneden was, van de hand van
+den Aartsbisschop getrokken en aan de zijne gestoken. Daarna nam hij
+den staf, den mijter, en de handschoenen en toen hij hem tot op het
+hemd beroofd had, reikte hij alles aan zijn metgezellen toe en zei,
+dat er niets meer te vinden was. Die beweerden toen, dat de ring
+er bepaald moest wezen en zeiden, dat hij overal goed moest zoeken,
+maar hij antwoordde, dat hij dien niet vond, deed zich voor, alsof
+hij zocht en liet hen een beetje wachten. Maar zij, die van hun kant
+net zoo sluw waren als hij, hielden nog altijd vol, dat hij goed zou
+kijken en namen, toen het hun goed dacht, de stutten weg, die de zerk
+over de tombe omhoog hielden. Zij vluchtten daarop heen en lieten den
+armen Andreuccio daaronder opgesloten. Iedereen kan licht begrijpen,
+hoe het Andreuccio te moede werd, toen hij dit zag. Hij beproefde
+herhaaldelijk met het hoofd en de schouders om de zerk op te beuren,
+maar zijn moeite was tevergeefs. Tengevolge daarvan werd hij door
+de grootste droefheid overmand en viel op het doode lichaam van den
+Aartsbisschop in zwijm, zoodat, indien op dat oogenblik iemand beide
+had gezien, deze zeer moeilijk had kunnen weten wie van hun tweeën het
+meest dood was, de Aartsbisschop of Andreuccio. Toen hij weer tot zich
+zelf was gekomen, begon hij hierbij bitter te schreien, daar hij zag,
+dat hij zeker moest sterven, wat er bij twee mogelijkheden ook mocht
+gebeuren: omkomen van honger en van den stank onder de wormen van
+het lijk, zoo niemand hem daaruit verloste, of ongetwijfeld als een
+kerkroover opgehangen worden, indien er al enkele menschen zouden
+komen, die hem daar vonden. Met zulke gedachten en zeer treurig,
+hoorde hij lieden langs de kerk gaan en spreken, die daar, gelijk
+hij dacht, heen kwamen om hetzelfde te doen, wat hij nu al met zijn
+metgezellen had verricht, waardoor zijn angst nog vermeerderde. Die
+kwamen naar de tombe, openden deze en zetten die op stutten, maar
+zij begonnen het er over oneens te worden wie van hen naar beneden
+zou gaan, wat niemand doen wilde. Ten slotte, na een langen twist,
+zeide een hunner, een pater: Waarom zijn jullie bang? Vrees je, dat
+hij je op zal eten? De dooden eten nooit menschen, daarom zal ik er
+nu in afdalen. Toen hij dit gezegd had, hield hij zijn borst tegen
+den kant van het graf, stak zijn hoofd naar buiten en liet de beenen
+er in zakken om er in af te dalen.
+
+Andreuccio, die zich al opgericht had, zag dit, en greep den dief
+bij een van zijn beenen en deed net, alsof hij hem naar onderen
+wou trekken. De ander werd dit gewaar, gaf een vreeselijken gil en
+slingerde zich zelf snel op den kant van het graf omhoog. De anderen
+daardoor hevig ontzet, lieten het graf open staan en vluchtten,
+alsof hun honderdduizend duivels tegelijk op de hielen zaten. Toen
+Andreuccio dit merkte, werd hij boven verwachting verheugd; hij
+sprong op den rand van het graf en liep de kerk uit den weg langs,
+dien hij gekomen was. Toen de dageraad nu al rees, is hij al dolende
+met den ring aan de hand toevallig aan de haven gekomen en daarna aan
+zijn herberg. Daar ontwaarde hij zijn gezelschap en den kastelein,
+die allen dien nacht zeer bezorgd over hem geweest waren. Nadat hij
+verteld had, wat hem overkomen was, scheen het hem op raad van den
+herbergier het best meteen uit Napels te vertrekken, wat hij haastig
+deed. Hij kwam weer te Perugia, nadat hij dus zijn geld met een ring
+had verwisseld, waar hij was heengegaan om paarden te koopen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Madonna Beritola wordt op een eiland gevonden met twee
+    geitjes, nadat zij haar twee zoons heeft verloren. Zij gaat
+    naar Lunigiana, waar een van haar zoons bij haar huisheer in
+    dienst trad en met de dochter van hem samen gevonden wordt
+    en in de gevangenis wordt gezet. Bij den opstand van Sicilië
+    tegen koning Karel, als de moeder haar zoon herkent, huwt hij
+    de dochter van zijn heer en nadat zijn broeder is weergevonden,
+    komen zij alle drie weer tot groot aanzien._
+
+
+De dames en ook de jongelieden hadden erg gelachen om de lotgevallen
+van Andreuccio, door Fiammetta verhaald, toen Emilia bemerkend, dat
+de geschiedenis ten einde was, op bevel der koningin aldus begon:
+Ernstig en droevig zijn de verschillende wisselingen der Fortuin, naar
+welke, omdat telkens als men er over spreekt, onze hoofden ontwaken,
+die lichtelijk door zijn listen inslapen, ik meen, dat het luisteren
+nooit nadeel kan doen noch aan de gelukkigen, noch aan de ongelukkigen
+voor zoover het de eersten verstandig maakt en de tweeden troost. En
+daarom, hoewel er al belangrijke dingen hiervoor verteld zijn, wil ik
+u een niet minder ware dan treurige historie verhalen, die, hoewel ze
+een blijmoedig einde had, zoo groot en lang was van smartelijkheid,
+dat ik nauwelijk geloof, dat deze ooit zal worden verzacht door de
+vreugde, die volgde.
+
+Liefste donna's, gij weet, dat na den dood van Keizer Frederik
+den Tweeden er in Sicilië een Koning was gekroond, die Manfredi
+heette. Bij deze bevond zich in groot aanzien en hooge waardigheid een
+napolitaansch edelman Arrighetto Capece; [29] deze had tot echtgenoote
+een schoone en edele vrouw, Beritola Caracciola, ook afkomstig uit
+Napels. Deze Arrighetto had het bewind over het gemelde Koninkrijk
+Sicilië. Toen hij vernomen had, dat Karel de Eerste den slag bij
+Beneventum gewonnen en Koning Manfredi verslagen had, zag hij,
+dat het Rijk oproerig was en hij durfde niet vast vertrouwen op
+de ongewisse wankelmoedigheid der Sicilianen. Om niet de onderdaan
+des vijands van zijn Heer te worden, maakte hij zich gereed tot de
+vlucht. Maar de Sicilianen vernamen dit en leverden hem terstond met
+verscheidene andere vrienden en dienaren van Koning Manfredi over
+aan Koning Karel, wien zij ook dadelijk het bezit van het eiland
+in handen stelden. Madame Beritola wist bij deze groote omkeering
+met dat al niet, waar haar man heen was gegaan en bleef steeds
+bezorgd om hetgeen er gebeurd was. Daarom verliet zij uit vrees
+voor geweld en schennis harer eer al hare goederen en begaf zich
+scheep op een kleine bark met haar zoontje Giusfredi, ongeveer acht
+jaar oud en vluchtte zoo arm en nog van een ander zoontje zwanger,
+naar Lipari, waar zij het knaapje baarde, dat zij Scacciato, (den
+Verjaagden) noemde. Daar nam zij een voedster aan en ging met haar
+twee kinderen en de voedster in een klein scheepje om terug te keeren
+naar Napels bij haar verwanten. Maar het ging haar anders dan zij
+had verwacht. Want het scheepje, dat naar Napels zou zeilen, werd
+gedreven door een sterken tegenwind naar het eiland Ponzo, [30] waar
+zij in een kleinen zeeboezem landden en moesten wachten om hun reis
+voort te zetten. Madame Beritola betrad evenals de anderen het eiland,
+waar zij een eenzame plaats vond ver uit den weg, en zij alleen zijnde
+om haar man begon te treuren en zijn ongeluk te beklagen Terwijl zij
+dit dagelijks deed, kwam in haar droefheid, zonder dat de schipper
+of iemand anders het bemerkte, er toevallig een galei met zeeroovers,
+die het andere zeevolk zonder slag of stoot gevangen namen en dadelijk
+wegvoeren. Toen Madame Beritola haar dagelijksche klachten eindigde,
+keerde zij weer naar het zeestrand terug om bij haar kinderen te
+komen, gelijk zij dat gewoon was. Maar toen zij daar niemand vond,
+verwonderde zij zich sterk. Zij vreesde voor wat er gebeurd kon zijn
+en richtte haar blikken in zee, waar zij de galei zag, die nog niet
+ver van land was en het kleine scheepje voortsleepte.
+
+Klaar besefte zij, dat zij nu haar kinderen verloren had gelijk haar
+man en dat zij zich daar arm, alleen en verlaten bevond zonder eenige
+hoop te hebben ooit weer een van hen te zullen terug zien. Zij begon
+jammerlijk om haar man en haar kinderen te roepen en viel in onmacht
+op het strand neer. Er was niemand, die haar met koud water of met
+eenig ander middel bijstond om haar weer tot zich zelf te brengen,
+zoodat haar geesteskrachten konden gaan, waar ze wilden. Maar toen de
+verdwenen krachten weer met tranen en klachten in haar ellendig lichaam
+terug keerden, begon zij langen tijd om haar kinderen te roepen, die
+zij lang in alle holen liep te zoeken. Ten laatste echter ziende,
+dat alle moeite tevergeefs was, dat de nacht daalde en hopende en
+niet wetend waarom, ging zij op zich zelf letten. Zij verliet daarom
+het strand en keerde terug naar hetzelfde hol, waar zij gewoon was
+te weenen en te treuren.
+
+Toen nu de nacht met ondenkbare angst en droefheid was doorgeleden, de
+dag gekomen en het al negen uur was, is zij daar ze den vorigen avond
+niet gegeten had van honger kruiden gaan nemen; daarmede verzadigde
+zij haar maag zoo goed ze kon en vroeg zich weenend met allerlei
+gedachten hoe het toch met haar gaan zou. Nu zag zij een reegeit komen,
+die daar in de buurt in een hol ging, een poosje daarna er weer uit
+kwam en het bosch in liep. Zij stond op en begaf zich daarheen, waar
+zij het beest uit had zien komen en vond daar twee jonge geitjes,
+die misschien dienzelfden dag geworpen waren. Die schenen zeer lief
+en aardig in haar oogen. En daar haar zog nog niet op was, heeft zij
+die zachtjes opgenomen en aan haar borsten gelegd. Deze weigerden
+die weldaad niet en zogen bij haar, alsof het hun moeder geweest was,
+zoodat zij van af dat oogenblik geen onderscheid meer kenden tusschen
+haar geitenmoeder en Madame Beritola. Daardoor scheen het deze edele
+vrouw, dat zij een soort gezelschap in de eenzaamheid had gevonden,
+en zij leefde op kruiden, dronk water en weende zoo dikwijls zij
+aan haar man, haar kinderen en haar vroeger leven dacht. Zoo was zij
+bereid aldaar te moeten leven en sterven, en door dit verblijf werd
+zij gemeenzaam met de moeder en met de jonge geitjes. In dien toestand
+werd de edele vrouw geheel verwilderd. Een paar maanden later kwam
+daar toevallig een ander scheepje met eenige Pisaners aan, dat daar
+enkele dagen bleef liggen. Daarop bevond zich ook een edelman Currado
+(Coenraad) genaamd, Markgraaf van Malespina, die zijn echtgenoote bij
+zich had, een deugdzame, heilige vrouw. Zij kwamen te samen van een
+bedevaart uit de provincie Pulia, waar zij al de heilige plaatsen
+bezocht hadden, eer zij huiswaarts togen. Deze ging op een goeden
+dag om zich te ontspannen met zijn huisvrouw, een deel van zijn
+bedienden en met zijn honden langs dit eiland wandelen en kwam nabij
+de plaats, waar Madame Beritola zich bevond. De honden begonnen de
+twee geiten te volgen, die nu al wat grooter geworden, daar gingen
+grazen. Deze opgejaagd door die dieren vluchtten maar naar het hol,
+waar Madame Beritola was. Zij zag dat en sprong dadelijk op, greep een
+stok en joeg de honden weg. Zoo kwamen daar ook Messire Currado met
+zijn huisvrouw, die hun honden volgden. Zij verwonderden zich zeer,
+toen zij die dame zagen, die nu al bruin en mager was geworden met
+verwilderde haren en zij was niet minder verbaasd over deze lieden.
+
+Maar toen de edelman naar haar verlangen zijn honden tot zich had
+geroepen, gaf zij na lang vragen toe met te zeggen wie zij was en
+wat zij daar deed en verklaarde hun toen haar toestand, haar ongeluk
+en haar beslist voornemen. De edelman, die haar man zeer goed had
+gekend, hoorde dit alles aan en begon uit medelijden te schreien en
+deed zijn best met zachte woorden haar af te brengen van zulk een
+wreed plan. Hij beloofde haar weer in haar eigen huis te brengen of
+haar bij zich thuis te onderhouden in zulk een aanzien, alsof zij zijn
+eigen zuster was. Daar zou zij mogen blijven tot God haar meer geluk
+zou schenken. Toen zij deze schoone aanbieding niet wilde aannemen,
+heeft Messire Currado zijn huisvrouw tot haar laten gaan met den last
+haar aldaar eten te doen brengen en ook haar met eenige van haar
+kleeren uit het schip te voorzien, daar die van Madame Beritola al
+versleten waren, maar bovenal beval hij zijn ega aan al het mogelijke
+te doen haar mee te brengen. Die goede vrouw bleef daar bij haar,
+weende met haar bitter over haar ongeluk en liet haar kleeren en
+spijzen brengen en bracht haar met de grootste moeite van de wereld
+zoover, dat zij ten laatste nog in het eten daarvan bewilligde. Daar
+Madame Beritola beslist zeide nooit te willen komen op de plaats,
+waar zij bekend was, haalde zij na veel bidden die over, dat zij mede
+zou reizen tot Lunigiana met de twee geitjes en de moeder, die daar
+bij gekomen groote vriendschap bewees aan Madame Beritola en dat niet
+zonder groote verbazing van de edelvrouw. Toen het goed weer werd, is
+Madame Beritola met Messire Currado en zijn echtgenoote scheep gegaan
+en nam de geit met de twee jongen mede. Daar de anderen haar naam
+niet kenden, werd zij de Cavriuola (geitenmoeder) genoemd. Zij zeilden
+met den wind voor snel tot in den mond van de rivier Magra [31]. Daar
+zijn zij aan land gegaan in hun kasteel, waar Madame Beritola bij de
+echtgenoote van Messire Currado bleef wonen in weduw-kleeren als een
+van haar juffrouwen eerbaar, ootmoedig en gehoorzaam. Zij behield
+altijd groote liefde voor haar geitjes, die zij daar deed opvoeden.
+
+De zeeroovers, die het scheepje bemachtigd hadden te Ponzo, waarmede
+Madame Beritola daar was aangekomen en die haar, omdat ze haar niet
+hadden opgemerkt, daar achterlieten, kwamen met de anderen, die zij
+hadden weggevoerd te Genua. Daar deelden de hoofden van de galei den
+buit onderling en is onder meer bij loting de voedster der kinderen
+van Madame Beritola met de twee zoontjes van deze ten deel gevallen
+aan een zekeren Messire Guasparrino d'Oria.
+
+Deze nam de zoogster en de kinderen in zijn huis om ze als lijfeigenen
+voor allerlei diensten te gebruiken. De minne was ontroostbaar over den
+ongelukkigen toestand, waarin zij en de kinderen zich bevonden. Toen
+zij echter bedacht, dat zij met tranen niets uitrichtte en dat zij met
+hen in een en dezelfde dienstbaarheid leefde, nam zij als een wel arme,
+maar verstandige en voorzichtige vrouw ten eerste het besluit zich te
+troosten, zoo goed zij kon en voor het tweede overlegde zij,--omdat
+zij onderzocht, wat er van de kinderen geworden was--dat het licht
+schadelijk voor hen kon worden, wanneer men mocht weten, wie zij
+waren. En daar zij bovendien hoopte, dat wellicht eenmaal de kans
+kon keeren en de kinderen, als zij lang genoeg leefden, zich weer
+tot hun vroegeren staat konden verheffen, was zij van plan niemand
+te vertellen wie zij waren, eer er zich zulk een gunstige gelegenheid
+voordeed. Zij gaf ze derhalve tegenover iedereen, die het vroeg, voor
+haar eigen kinderen uit en noemde den oudsten knaap niet Giusfredi,
+maar Gianotto di Procida. Zij achtte het niet noodig den naam van den
+kleinste te veranderen; daarentegen spaarde zij geen moeite Giusfredi
+(Godfried) begrijpelijk te maken, waarom zij hem een anderen naam
+had gegeven en hoe gevaarlijk het voor hem kon worden, wanneer hij
+herkend zou worden; zij herinnerde hem daaraan niet slechts eens maar
+zeer dikwijls. De knaap, wien het niet aan doorzicht ontbrak, richtte
+zich ook ijverig naar de aanwijzingen van zijn wijze voedster. Beide
+broeders leefden diensvolgens met hun zoogster menig jaar geduldig
+in het huis van Messire Guasparrino, slecht gekleed en nog slechter
+geschoeid en voor allerlei nederige diensten gebruikt. Zoodra echter
+Giannotto zestien was geworden en daar hij meer trots bezat dan
+met zijn dienstbaren staat overeenkwam, versmaadde hij de nederige
+knechtschap, ontvluchtte den dienst van Messire Guasparrino, ging
+op een galei, die naar Alexandrië zeilde en reisde door vele landen
+zonder echter ergens vooruit te komen. Eindelijk ongeveer vier jaar,
+nadat hij van Messire Guasparrino ontvluchtte en welhaast een knappe,
+groote jongeling was, hoorde hij, dat zijn vader nog leefde, dien
+hij steeds dood had gewaand, maar dat Koning Karel hem gevangen en in
+slavernij hield. Daar hij lang haast wanhopig aan zijn fortuin als een
+vagebond had rondgezworven, kwam hij naar Lunigiana. Het toeval wilde,
+dat hij bij Currado Malespina in dienst trad, dien hij zeer trouw
+was en wiens sympathie hij daardoor verwierf. Ofschoon hij vaak zijn
+moeder, die zich bij de echtgenoote van Currado bevond, te zien kreeg,
+kende hij haar toch niet en zij ook hem niet, daar de jaren hun beide,
+sedert zij elkaar het laatst hadden aanschouwd, sterk hadden veranderd.
+
+Gedurende den tijd, dat Giannotto bij Messire Currado in dienst was,
+kwam bij toeval, een dochter van hem, Spina genaamd, de weduwe van
+zekere Niccolo van Grignano weer naar haars vaders huis en liet als een
+mooi, jong en vroolijk wijfje van zestien jaar hare oogen op Giannotto
+rusten en hij de zijnen op haar, zoodat zij beide smoorlijk op elkaar
+verliefd werden. Deze liefde bleef niet lang zonder gevolg en duurde
+verscheidene maanden, voor men het merkte. Daardoor werden echter de
+minnenden te zeker en begonnen hun maatregelen minder voorzichtig te
+nemen dan bij zulke gelegenheden noodig was. Toen zij dan ook een dag
+samen in een schoon en dicht bosch wandelden, scheidden zij zich van
+het overige gezelschap en liepen er ijlings in en toen zij geloofden
+de anderen ver genoeg achter gelaten te hebben, lieten zij zich op
+een aanlokkelijk grasperk neer met bloemen bedekt en door boomen
+verborgen en gaven zich aan de genoegens der liefde over. Daar zij
+zich echter langen tijd (die hun voor hun genoegen te kort scheen)
+te samen ophielden, werden zij eerst door de moeder van de jonge
+vrouw en dadelijk daarop door Currado zelf verrast.
+
+Zeer toornig over het niet vermoedde schouwspel liet deze hen
+beide (zonder te laten blijken met welk doel) door drie van zijn
+bedienden binden en geboeid naar een van zijn kasteelen brengen,
+want tandenknarsend van toorn en woede was hij van plan ze beide een
+smadelijken dood te doen sterven. De moeder der jonge dame, die ook
+zeer vertoornd op haar dochter was en geloofde, dat haar misdrijf
+een zware tuchtiging verdiende, had intusschen uit eenige woorden,
+die haar gemaal ontvallen waren, zijn bloeddorstige voornemens met de
+beide schuldigen vermoed en kon dit niet verdragen; zij ijlde daarom
+den vertoornden man na en bad hem smeekend haar ter wille niet zoo snel
+het besluit te nemen op zijn leeftijd den moordenaar van zijn dochter
+te worden en zijn handen te bezoedelen met het bloed van zijn knecht,
+daar hij toch andere middelen kon vinden om zijn wraak uit te voeren,
+wanneer hij ze in de gevangenis liet zetten en hen daar liet lijden en
+hun misdaad betreuren. Met dergelijke en andere redeneeringen bracht
+de brave vrouw hem er toe, dat hij zijn beslissing veranderde en in
+plaats ze te laten ombrengen, beval hij ze beide op verschillende
+plaatsen in te kerkeren, ze onder streng toezicht te houden, hun
+spaarzaam voedsel te geven en zeer te kort te doen, tot hij anders
+over hen zou vonnissen. Dit gebeurde en men kan zich voorstellen,
+hoe het hun in de gevangenis te moede werd, waar voortdurend weenen
+hun lot was en zij meer vasten moesten dan hun lief was.
+
+Terwijl nu Giannotto en donna Spina onder deze bekommeringen wachtten
+en reeds een paar jaar hadden doorgebracht zonder dat Currado aan
+hen dacht, zette koning Piero di Raona [32] door de medewerking van
+den heer Gian di Procida [33] der Sicilianen tot opstand aan en gaf
+aan koning Karel het eiland, hetwelk Currado als een echte Ghibellijn
+groote vreugde veroorzaakte. Zoodra dit Giannotto door een van zijn
+cipiers werd bericht, riep hij met een zucht: "O wee! Het duurt nu al
+veertien jaar, dat ik mij door de wereld in ellende heb rondgesleept en
+slechts op zulk een omstandigheid heb gewacht en nu, nu die werkelijk
+is ingetreden, moet ik, opdat mij geen hoopvol uitzicht over blijft,
+hier in de gevangenis zitten, waaruit ik nooit durf hopen levend te
+voorschijn te komen."
+
+Hoe zoo? sprak de kerkermeester. Wat gaat het jou aan wat er tusschen
+twee groote koningen gebeurt en wat hadt je dan in Sicilië te doen?
+
+Giannotto antwoordde: Het verscheurt mij het hart, wanneer ik bedenk,
+wat eens mijn vader daar te doen had, van wien ik mij nog wel herinner,
+dat hij ten tijde van koning Manfredi een aanzienlijk man was,
+ofschoon ik nog een kleine knaap was, toen ik moest ontvluchten.
+
+Wie was dan je vader? vroeg de kerkermeester.
+
+Ik mag u gerust zijn naam noemen, antwoordde Giannotto, daar het
+gevaar nu toch voorbij is, wat ik anders had te vreezen, wanneer
+ik dien had bekend gemaakt. Hij noemde zich (en noemt zich nog,
+zoo hij nog leeft) Arrighetto Capece en ik heet niet Giannotto,
+maar mijn naam is Giusfredi en ik ben er zeker van, dat, wanneer
+ik van hier ontvluchten en mij in Sicilië vertoonen kon, ik daar
+tot groot aanzien zou komen. De goede man zonder verder te vragen,
+ging, zoodra hij gelegenheid had, dit vertellen aan Currado. Toen
+die dit hoorde, deed hij wel tegen den kerkermeester of hij er zich
+niet aan stoorde, maar hij ging naar mevrouw Beritola en vroeg haar
+vriendelijk of zij een zoon had gehad bij Arrighetto, die Giusfredi
+heette. Weenend gaf de donna hem ten antwoord, dat, als de oudste
+van de twee nog in leven was, die zoo heette en twee-en-twintig jaar
+oud moest zijn. Na dit te hebben vernomen, meende Currado, dat die
+het moest wezen en het viel hem in, zoo het aldus er mee gesteld was,
+dat hij tegelijk een daad van groote barmhartigheid kon doen en diens
+schande en die van zijn dochter uitwisschen door hem die tot vrouw
+te geven. Hij liet daarom Giannotto in het geheim bij zich komen
+en vroeg in bijzonderheden naar zijn vroeger leven. Hij vond hier
+genoegzaam bewijzen, dat hij werkelijk de zoon van Arrighetto Capece
+was en zeide: Giannotto gij weet, welk een beleediging gij mij in
+de persoon van mijn eigen dochter hebt aangedaan, terwijl ik u goed
+en vriendschappelijk behandeld heb, waarom gij, gelijk het een goed
+dienaar betaamt, mijn eer en mijn voordeel altijd had moeten zoeken
+en bevorderen. Velen, die in mijn plaats geweest waren, hadden om
+hetgeen gij mij hebt gedaan, u een smadelijken dood laten sterven,
+maar mijn lankmoedigheid duldde dit niet. Nu echter de zaken staan
+gelijk gij zegt, dat gij de zoon zijt van een edelman en edelvrouw,
+wil ik aan uw lijden een einde maken en u uit de ellende en de
+gevangenschap verlossen, waarin gij verkeert en meteen uw eer en die
+mijner dochter tot dezelfde hoogte weer verheffen. Gelijk gij weet,
+is donna la Spina, die gij tot liefde bewogen hebt op een voor u en
+haar onbetamelijke wijze weduwe en haar bruidschat is groot en goed;
+gij weet ook hoe haar zeden zijn en wie haar vader en haar moeder;
+van uw tegenwoordigen toestand spreek ik niet.
+
+Daarom, wanneer gij wilt, ben ik er toe bereid, dat zij, die op
+oneerbare wijze uw vriendin was, uw eerbare echtgenoote wordt en zoo,
+dat gij als mijn zoon bij mij en haar, wanneer u dat behaagt, blijft.
+
+De lange gevangenschap had wel de lichaamskrachten van Giannotto
+verminderd maar de edelmoedige geest door afkomst geërfd, had die
+niet in het minst verzwakt en ook niet de innige liefde, die hij voor
+zijn donna had. Hoe vurig hij ook verlangde, wat Currado hem aanbood
+en hoezeer hij het in zijn bereik zag, onderdrukte hij toch geenszins
+wat de grootheid van zijn ziel hem gebood te zeggen en hij antwoordde:
+Currado, noch eerzucht, noch hebzucht, noch eenige andere reden kon
+mij bewegen tegen uw bloed of wat ook aan u behoort, als een verrader
+bedrog te plegen. Ik beminde uw dochter, bemin haar nog en zal haar
+steeds beminnen, omdat ik haar mijn liefde waard acht en indien ik
+niet eerlijk genoeg heb gehandeld en volgens de meening van gewone
+menschen een zonde deed, is dit altijd een gevolg van de jeugd en
+men zou bevinden, dat, indien men die wilde vernietigen, men meteen
+de jeugd zelf zou verdelgen, welke, zoo de ouderen zich herinneren
+wilden jong te zijn geweest en de fouten van anderen met de hunnen
+wilden vergelijken en omgekeerd, ook niet zoo ernstig zou schijnen
+als u en anderen dit voorkomt. Ik heb dan ook als vriend en niet als
+vijand gefaald. Wat gij aanbiedt, heb ik altijd verlangd en als ik
+had geloofd, dat mij zou worden toegestaan, wat gebeurd is, had ik
+het al lang gevraagd en het zal mij nu dus te aangenamer zijn, omdat
+de hoop zooveel te geringer was. Indien gij niet de gezindheid hebt,
+die uit uw woorden doorstraalt, voedt mij dan niet met ijdele hoop,
+laat mij naar de gevangenis terugkeeren en laat mij, als het u bevalt,
+daar treuren, hoewel ik, zoolang ik la Spina bemin, u als haar vader
+zal liefhebben en eeren, hoe gij ook jegens mij handelen zult.
+
+Toen Currado dit gehoord had, verwonderde hij zich en hield hem voor
+een man van een groot karakter, prees zijn liefde en achtte hem er
+des te meer om. Daarom stond hij op, omhelsde en kuste hem en zonder
+de zaak langer te vertragen, beval hij, dat la Spina insgelijks in
+'t geheim tot hem gebracht werd. Zij was in de gevangenis bleek,
+mager en zwak geworden en bijna geheel veranderd gelijk Giannotto
+als man. Zij bedongen met wederzijdsch goedvinden, volgens gewoonte,
+de huwelijksvoorwaarden. Nadat Currado eenige dagen lang zonder dat
+iemand wist, wat er geschiedde, hun beiden alles verschaft had, wat
+voor hen noodig en aangenaam was, scheen het hem tijd te zijn, ook
+hun moeder te verheugen; daarom liet hij zijn vrouw en de Cavriuola
+roepen en zeide tot de laatste: Wat zoudt gij wel zeggen, mevrouw,
+indien ik u uw zoon weer bracht en hem u beide als de man van mijn
+dochter zou voorstellen? Ik zou niet anders kunnen zeggen, antwoordde
+la Cavriuola, dan dat, indien ik u nog meer verplicht kon worden,
+dan ik het u reeds ben, mijn verplichting jegens u des te grooter
+zou wezen als gij mij datgene zoudt teruggeven, wat mij dierbaarder
+is dan mezelve. Wanneer gij mij die zoudt terugschenken, zooals gij
+mij zegt, zoudt gij in mij de verloren hoop weer doen herleven. En
+weenend zweeg zij. Toen zei Currado tot zijn vrouw: En hoe zou het
+jou schijnen, als ik je zoo'n schoonzoon gaf? Hierop antwoordde die:
+Zelfs als het geen edelman was van hun slag maar een mindere man,
+zou het mij ook aanstaan, wanneer het u behaagde. Currado hernam:
+Binnen kort hoop ik aldus twee vrouwen gelukkig te maken. Hij
+vroeg aan de twee jongelieden, die al hun vroeger uiterlijk hadden
+teruggekregen en naar hun stand gekleed waren: Hoe zou het u niet
+aangenaam zijn behalve de vreugde, die gij geniet, bovendien hier
+uwe moeder terug te zien? Giusfredi antwoordde: Ik geloof niet, dat
+de smart over haar ongelukken haar nog in leven heeft gelaten, maar,
+als dat zoo was, dan zou dit mij groote blijdschap schenken als ook,
+dat ik door uw goeden raad weer een groot deel van mijn goederen in
+Sicilië zou terug krijgen. Toen liet Currado daar beide dames binnen
+komen. Zij ontvingen de jonge bruid zeer vriendelijk en vroegen
+zich niet weinig verbaasd af, welke gedachte het geweest kon zijn,
+die Currado tot zulk een welwillendheid had gevoerd, dat Giannotto
+daardoor met haar was verloofd. Mevrouw Beritola, die de woorden
+van Currado gehoord had, begon oplettend te kijken en een geheime
+aandrift verhelderde in haar een vage herinnering aan de kinderlijke
+trekken van het gelaat van haar zoon en zonder eenig verder bewijs af
+te wachten vloog ze hem met open armen om den hals. De overvloeiende
+teederheid en de moedervreugde beletten haar een woord te spreken;
+zelfs alle bewustzijn verliet haar, zoodat ze voor dood in de armen
+van haar zoon lag. Deze verwonderde er zich zeer over, nu hij zich
+herinnerde, dat hij haar vele keeren te voren in hetzelfde kasteel zag
+en haar echter nooit had herkend. Toch herkende hij nu het uiterlijk
+van zijn moeder terstond, deed zich zelf verwijten over zijn vroeger
+onoplettendheid en kuste haar teeder, terwijl hij haar in zijn armen
+hield. Maar toen mevrouw Beritola, vriendelijk geholpen door donna
+Currado en door la Spina zoowel met koud water als met andere middelen,
+in zich zelf de verloren krachten had teruggeroepen, omhelsde zij haar
+zoon onder vele tranen en met veel zoete woorden. En vol moederlijke
+liefde kuste zij hem duizend maal en misschien meer en hij zag haar
+vele malen eerbiedig aan en sprak haar lief toe.
+
+Doch nadat de eerbare en blijde omhelzingen drie of vier keer waren
+herhaald niet zonder groote vreugde en welgevallen van de aanwezigen
+en zij elkaar hun geschiedenis hadden verteld, zeide Giusfredi tot
+Currado, die al aan zijn vrienden tot ieders genoegen de nieuwe
+verbintenis door hem bekend gemaakt en het plan tot een schoon en
+prachtig feest had opgevat: Currado, gij hebt mij met vele dingen
+verheugd en gij hebt mijn moeder langen tijd goed ontvangen, opdat
+nu in geenen deele door u wordt nagelaten wat gij kunt doen, bid ik
+u, dat gij mijn moeder, mijn feestgezelschap en mij verheugen zult
+door de tegenwoordigheid van mijn broeder, die in de gedaante van
+een dienaar in het huis van Guasparrin d'Oria verblijf houdt, welke
+mij en hem, gelijk ik u al vertelde, op reis gevangen nam. En dan:
+dat ge iemand naar Sicilië zendt, die grondig navraag doet naar de
+gesteldheid en den toestand van het land en er zich voor beijvert
+te weten te komen, wat er van mijn vader d'Arrighetto geworden is,
+of die dood is of levend en indien hij leeft in welk een toestand en
+dat die bode van alles goed op de hoogte tot ons terug keert. Het
+verzoek van Giusfredi stond Currado aan en zonder verwijl zond hij
+zeer vertrouwde personen zoowel naar Genua als naar Sicilië. Degeen,
+die naar Genua ging en messire Guasparrino vond, verzocht hem dringend
+namens Currado, dat hij dien Scacciato en zijn voedster moest zenden,
+en vertelde hem geregeld wat door Currado voor Giusfredi en voor
+zijn moeder gedaan was. Toen de heer Guasparrino dit hoorde, was hij
+zeer verwonderd en zeide: Zeker zou ik voor Currado alles doen wat
+ik kon om hem genoegen te verschaffen, ik heb werkelijk al veertien
+jaar den jongen man naar wien gij vraagt in huis en zijn moeder,
+die ik hem gaarne wil sturen; maar zeg hem namens mij, dat hij niet
+te veel aan de verzinsels hecht van dien Giannotto, die zich nu
+Giusfredi laat noemen, omdat die sluwer is dan deze wel denkt. Na
+die woorden liet hij den braven man onthalen, liet in 't geheim de
+voedster roepen en onderzocht met haar dit feit. Toen zij van de
+opstand van Sicilië had gehoord en dat Arrighetto leefde, verjoeg zij
+de vrees, die zij had gekoesterd, vertelde alles achtereenvolgens
+en vertrouwde hem de redenen toe, waarom zij aldus die wijze van
+doen had volgehouden. Messire Guasparrino zag, dat de woorden van
+de zoogster met die van den bode van Currado goed overeenstemden en
+kreeg er vertrouwen in.
+
+Toen hij als een uitgeslapen heerschap nog op verschillende wijzen dit
+had onderzocht en hij telkens meer de zaak moest gelooven, schaamde
+hij zich over de vernederende behandeling van den jongen en als
+vergoeding hiervoor, wetend, dat hij een Arrighetto was en bleef en
+daar hij een mooi meisje had van elf jaar, gaf hij hem die met een
+groote bruidschat tot vrouw. Er werd een groot feest gemaakt en hij
+begaf zich met den jongen, het meisje, den bode van Currado en de
+min op een welgewapende galei naar Lerici. Hij werd er door Currado
+met zijn geheele geslacht ontvangen en ging naar een slot van deze,
+daar niet ver vandaan, waar een groot feest was voorbereid.
+
+Hoe groot de vreugd der moeder was bij het terugzien van haar zoon,
+die van de twee broeders en van alle drie en van de drie jegens de
+trouwe voedster, hoe groot ook die van allen om messire Guasparrino en
+zijn dochter en van hem om allen en van allen te samen met Currado en
+zijn vrouw en zijn zoons en vrienden, kan niet uit woorden blijken;
+en daarom, dames, moet ge u dit maar verbeelden. Opdat de vreugde
+volledig werd, behaagde het God den Heer, den overvloedigsten gever,
+wanneer Hij eenmaal begint te schenken, blijde berichten te doen
+inkomen van het leven en den toestand van Arrighetto Capece. Want
+toen de vreugde groot was en de gasten (dames en heeren) nog aan
+tafel bij het eerste gerecht, kwam de bode terug, die naar Sicilië
+gegaan was en die onder anderen van Arrighetto vertelde, dat, toen
+die gevangen werd gehouden door koning Karel, op het oogenblik, dat
+het oproer tegen den koning op dat eiland begon, het woedende volk
+naar de gevangenis liep, de wachters doodde, hem er uit haalde en hem
+als de voornaamste vijand van koning Karel tot hun kapitein maakte
+en hem volgde om de Franschen te verjagen en te dooden. Hierdoor was
+hij in de hoogste gunst gekomen van koning Pietro, die hem in al zijn
+rijkdom en aanzien had hersteld. Vandaar dat hij weer tot hoogen rang
+en grooten rijkdom was gekomen. Hij voegde er bij, dat Arrighetto hem
+zeer eervol had ontvangen en onbeschrijfelijk verheugd was geweest over
+zijn vrouw en zijn zoon, waarvan hij nooit voor zijn gevangenschap iets
+meer had vernomen. Bovendien zond hij naar hen een jacht met eenige
+edellieden, die den bode op den voet volgden. Currado met eenige
+van zijn vrienden gingen de edellieden, die voor vrouwe Beritola en
+Giusfredi kwamen, haastig tegemoet en hij ontving hen vriendelijk
+ook aan zijn gastmaal, dat nog op het midden was, toen hij ze binnen
+leidde. Daar aanschouwden de donna Giusfredi en bovendien alle anderen
+hem met zulk een vreugde als nooit nog was voorgekomen. Dezen, voor
+ze zich ten maaltijd zetten, groetten, bedankten, zoo goed ze konden,
+namens Arrighetto Currado en zijn vrouw voor de bewezen eer en ook de
+dochter en den zoon. Arrighetto bood zich met al wat hij kon tot hun
+dienst aan. Toen keerden zij zich tot Messire Guasparrino, op wiens
+goedheid niet gerekend was, en zeiden hem, dat zij er zeker van waren,
+dat al wat hij voor Scacciato gedaan had, als Arrighetto het zou weten,
+door deze met gelijke en meerdere gunsten zou worden beloond. Hierop
+zetten zij zich zeer verheugd aan den disch van de twee jonggehuwden.
+
+En niet alleen dien dag gaf Currado een feest voor zijn schoonzoon
+aan zijn andere familielieden, verwanten en vrienden, maar nog vele
+andere dagen. Nadat vrouwe Beritola had uitgerust, scheen het haar
+en Giusfredi en de anderen, tijd om te vertrekken en met vele tranen
+namen zij, op het jacht gestegen, afscheid van Currado en zijn vrouw en
+messire Guasparrino, en namen la Spina mede. Ze hadden voorspoedigen
+wind, kwamen weldra in Sicilië, waar en de zoons en de donna's met
+zooveel vreugde door Arrighetto werden ontvangen in Palermo, dat het
+niet te beschrijven is. Men gelooft, dat zij daar langen tijd volkomen
+gelukkig leefden en dat zij erkentelijk voor de ontvangen weldaad,
+vrienden waren van Messire, den goeden God.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _De sultan van Babylon geeft een zijner dochters ten huwelijk
+    aan den koning van Algarvië, welke door verschillende avonturen
+    binnen den tijd van vier jaar door de handen gaat van negen
+    mannen in verschillende streken. Eindelijk aan den vader
+    als jonkvrouw teruggegeven, gaat zij gelijk vroeger naar den
+    koning van Algarvië als bruid._
+
+
+Indien de vertelling van Emilia langer geduurd had, zou het medelijden
+van de jonge dames met de lotgevallen van vrouwe Beritola ze hebben
+doen schreien. Maar toen hieraan een einde was gemaakt, behaagde
+het de koningin, dat Pamfilo zou volgen om de zijne te vertellen;
+daarom begon hij, die zeer volgzaam was:
+
+Lieve dames! Het is moeilijk door ons te beseffen wat goed voor ons
+is. Zoo heeft men dikwijls kunnen zien, dat vele lieden, die meenden
+zonder zorg en rustig te kunnen leven, wanneer zij rijk werden, tot God
+daarom baden niet alleen, maar geen enkele moeite of gevaar ontzagen
+om dit te worden. Dezen, zoodra ze dat bereikten, vonden menschen,
+die uit begeerte naar een zoo groot vermogen, hen weer vermoorden,
+en welke op hun beurt, voor ze zich verrijkt hadden, weer hun wijze
+van leven wenschten. Anderen van een lage afkomst tot het toppunt van
+staatsmacht gestegen door duizend gevaarlijke veldslagen, door het
+bloed van broeders en vrienden en die geloofden dat dit de hoogste
+toestand van geluk was, zonder de eindelooze zorgen en angsten waarvan
+zij dien ook vol zagen en bespeurden, leerden niet anders dan door
+hun wijze van sterven, dat men in het goud op de koningstafel vergift
+drinkt. Er waren er velen, die de lichaamskracht en de schoonheid en
+ook zekere menschen, die sieraden met de hevigste begeerte verlangden
+en die eveneens als genen niet van te voren gewaar werden naar iets
+verkeerds te hebben gehaakt en dat die verlangens de oorzaak waren van
+hun dood of van een treurig leven. En opdat ik niet afzonderlijk van
+alle menschelijke begeerten spreek, beweer ik alleen, dat er niets
+door een sterveling kan worden uitgekozen, dat met volle zekerheid
+tegen de wisselingen der fortuin, bestand is. Willen wij dus wijs
+handelen, dan moeten wij ons houden aan wat Hij geeft en kan geven,
+die alleen weet, wat goed voor ons is. Maar daar gij, donna's, het
+meest zondigt in één opzicht, gelijk de menschen in verschillende
+dingen door begeerten, namelijk door het verlangen schoon te zijn,
+in zoover dat ge, niet tevreden met de schoonheden u door de natuur
+geschonken, die nog door wonderlijke kunstmiddelen zoekt te verhoogen,
+staat het mij aan u te verhalen, hoe ongelukkig het was voor een
+Saraceensche vrouw om schoon te zijn, die in minder dan vier jaar
+daardoor negenmaal opnieuw bruiloft vierde.
+
+Reeds lang geleden leefde er een Sultan van Babylon [34], die Beminedab
+heette en bij wien zijn leven lang alles naar wensch geschiedde. Deze
+had onder anderen onder zijn vele telgen, mannelijke en vrouwelijke,
+een dochter, Alathiel, die, volgens het zeggen van elk die haar zag,
+de schoonste vrouw ter wereld van dien tijd was. Omdat hij in een
+groote nederlaag, die hij veroorzaakt had aan een menigte Arabieren,
+welke hem van achteren hadden aangevallen, uitstekend was geholpen
+door den koning van Algarvië [35], had hij, toen de koning hem een
+bijzonderen gunst vroeg, hem deze tot vrouw geschonken. Hij deed haar
+een goed bewapend en flink loopend schip bestijgen met een aanzienlijk
+geleide van mannen en vrouwen en met een voorname en rijke uitrusting
+zond haar hem zoo toe en beval haar Gode aan. Toen de zeelui zagen,
+dat het goed weer was, zetten ze volle zeilen bij, vertrokken uit de
+haven van Alexandrië en voeren zoo verscheidene dagen. Reeds waren zij
+Sardinië voorbij en scheen het einde van hun reis hun nabij, toen op
+een dag plotseling verschillende winden opstaken, die elk op andere
+wijze heftig het vaartuig, waarop de donna en de zeelieden waren, zoo
+rammeiden, dat zij zich meermalen voor verloren hielden. Maar toch als
+dappere mannen, alle kunst en alle kracht aanwendend, hielden zij het
+door de eindelooze zee bestreden toch vol. Toen de derde nacht van den
+opgestoken storm naderde en die niet ophield, maar meer en meer toenam,
+wisten zij niet, waar ze waren en konden het noch door zeemanskunst
+noch op het gezicht af weten, omdat de hemel donker bewolkt en zwart
+van duisternis was. Ze waren niet ver van Majolica [36] en voelden
+het schip splijten. Aldus geen middel ziende om te ontvluchten en daar
+ieder aan zich zelf en niet aan anderen dacht, lieten ze een sloep in
+zee en daar ze zich hierin meer vertrouwden dan op het lekke schip,
+wierpen de officieren er zich het eerst in. Daarop volgden de mannen,
+die op het vaartuig waren, de een na den ander, hoewel wie het eerst er
+in waren afgedaald met het mes in de hand wilden beletten, dat allen
+er insprongen, maar geloovend den dood te ontvluchten sprongen zij
+allen er in neer. Daar de boot niet zooveel menschen kon dragen door
+de woeligheid van het weer, ging zij onder en alle, die er in waren,
+verdronken. Het schip, dat door een hevigen wind werd voortgedreven,
+hoewel het lek was en reeds bijna vol water, liep zeer snel en stiet
+op een strand van het eiland Majolica, terwijl er niemand op gebleven
+was dan de donna en haar vrouwen, die allen overwonnen door den storm
+op zee en de angst, voor dood daarop lagen uitgestrekt. De schok was
+zoo hevig, dat alles vastliep in het zand op een steenworp afstand
+zoowat van het strand. Daar bleef het geteisterd door de zee den
+ganschen nacht zonder door den wind te worden vlot gemaakt. Toen het
+helder dag werd en de storm een weinig bedaarde, hief de donna, die
+halfdood was, het hoofd op en zoo zwak als zij was, begon zij dan die,
+dan gene van haar metgezellen aan te roepen; maar zij riep voor niets,
+want de geroepenen waren veel te ver weg.
+
+Daar zij op niets antwoord hoorde geven, noch iemand zag, verwonderde
+zij zich zeer en begon zeer bevreesd te worden. Zij hief zich op zoo
+goed zij kon en zag de donna's die in haar gezelschap waren en al
+de andere vrouwen liggen. Zij onderzocht dan de een, dan de ander,
+maar vond na veel roepen er weinigen bij bewustzijn, alsof zij allen
+dood waren door vreeselijken honger of van angst, waardoor de vrees
+van de donna nog grooter werd. Maar niettemin bedwong zij haar angst
+uit behoefte aan beraad, omdat zij zich geheel alleen daar bevond,
+niet wetend waar ze was en wekte de anderen op, die bij kennis waren,
+en deed die opstaan. Toen zij bemerkte, dat die niet wisten, waar de
+mannen waren heengegaan en toen zij het schip op het strand geloopen
+en vol water zag, begon zij met hen te zamen jammerlijk te klagen. Het
+was reeds middag, voor zij iemand op het strand of elders zagen, aan
+wien zij eenig medelijden konden inboezemen om hen te helpen. Het uur
+van den noen was al voorbij toen toevallig van zijn huis gaande daar
+een edelman voorbij kwam, die Pericon van Visalgo heette, met enkele
+van zijn trawanten te paard, die, het schip ziende, dadelijk begreep
+wat er gebeurde en aan een van zijn knechten beval onmiddellijk er
+op te klimmen en hem te vertellen wat er aan de hand was. Hoewel
+de knecht het met moeite deed, klom hij er toch op en vond er de
+adellijke jonge dame met het weinige geleide, dat zij had, die
+zich zeer verlegen onder de sneb van den voorsteven van het schip
+verborgen hield. Toen die hem zagen, riepen zij klagend meermalen
+zijn barmhartigheid in, maar daar het zoo gesteld was, dat zij niet
+verstaan werden noch dat zij hem verstonden, deden zij hun best met
+gebaren hun ongeluk te beduiden. De knecht beschouwde alles zoo goed
+hij kon en vertelde aan Pericon wat er gaande was. Hij liet de vrouwen
+er spoedig afhalen en de kostbaarste dingen, die er op waren en ging
+met hen naar zijn kasteel. Toen de donna's met levensmiddelen en met
+rust versterkt waren, begreep hij door de rijke gewaden, dat de donna,
+die hij gevonden had een voorname edelvrouw moest wezen en merkte,
+dat ook aan den eerbied, die hij háár alleen door de anderen zag
+bewijzen. En hoewel zij bleek was en geheel ontdaan door de woede der
+zee, schenen haar trekken aan Pericon toch zeer schoon. Hierdoor maakte
+hij dadelijk bij zich zelf het plan, dat, als zij geen echtgenoot had,
+hij haar tot vrouw wilde hebben en als hij haar niet tot echtgenoote
+kon krijgen, dan haar vriendschap te vragen. Pericon was een man
+van fier uiterlijk en heel zwaar gebouwd. Hij had haar steeds
+uitstekend laten bedienen, en toen zij geheel hersteld was en hij
+zag, dat ze boven alle verwachting schoon was, betreurde hij zeer,
+dat hij haar niet kon verstaan noch zij hem en aldus niet weten kon
+wie zij was, maar ontvlamde niettemin bovenmatig door haar schoonheid
+in liefde. Met hoffelijke en verliefde attenties deed hij zijn best
+haar zonder tegenstand tot zijn bevrediging over te halen, maar dat
+hielp niets. Zij wees zijn gedienstigheid beslist af en de hartstocht
+van Pericon werd daardoor nog grooter. De dame bemerkte het, daar ze
+al gedurende verscheidene dagen daar verkeerde en begreep door de
+gewoonten van die lieden, dat zij zich onder Christenen bevond en
+op een plaats, waar, indien zij zich had bekend gemaakt en als men
+het had geweten, het haar weinig had geholpen. Zij bedacht, dat op
+den duur òf met geweld òf door toe te geven, zij Pericon's zin moest
+volgen en besloot met hoogheid van ziel de ellende van haar lot te
+trotseeren. Zij beval aan haar vrouwen, waarvan er niet meer dan drie
+over waren, dat zij aan niemand zouden toonen wie ze waren, behalve
+als ze zich ergens bevonden, waar zij blijkbaar uitkomst voor hun
+bevrijding zagen. Bovendien vermaande zij hen vooral hun kuischheid
+te bewaren, en beweerde, dat zij zich had voorgenomen, dat niemand
+ooit dan alleen haar man van haar zijn zin zou krijgen. Haar vrouwen
+prezen haar daarom en zeiden naar hun vermogen haar raad te zullen
+opvolgen. Pericon ontbrandde van dag tot dag sterker en hoe meer hij
+zich in de nabijheid van het begeerde voorwerp zag en hoe meer hij
+zich verstooten voelde en bemerkte, dat zijn listen hem niets baatten,
+hoe meer hij sluwheid en kunstmiddelen aanwendde om het gebruiken van
+geweld tot het uiterste te bewaren. Hij had een enkele maal bemerkt,
+dat de donna van wijn hield, juist omdat zij niet gewoon was deze te
+drinken, daar haar godsdienst het haar verbood en hij besloot hiermee
+als met een dienaar van Venus haar machtig te worden.
+
+Hij deed, alsof hij zich niet meer bekommerde om hetgeen, waarvan
+de donna zich zoo afkeerig toonde, en gaf op een avond bij wijze
+van een plechtig feest een mooi avondmaal, waarop de donna kwam. Op
+dat feest gaf hij, daar het gastmaal door verschillende oorzaken
+vroolijk was, bevel aan hem, die haar bediende, haar van verschillende
+gemengde wijnen te laten drinken. Dit gelukte zeer goed en zij, die
+er zich niet voor in acht nam, bekoord door het drinken, gebruikte
+meer dan met haar eerbaarheid was overeen te brengen, zoodat zij,
+alle voorbijgaande tegenspoed vergetend, vroolijk werd en toen zij
+eenige vrouwen op de wijze van Majolica zag dansen, begon zij op de
+Alexandrijnsche manier. Pericon zag dit en scheen, wat hij verlangde,
+nabij te zijn. Deze zette met meer overvloed van spijzen en wijnen
+het maal voort en rekte dit tot laat in den nacht. Toen eindelijk
+de gasten vertrokken waren, trad hij alleen de kamer binnen met de
+donna, welke meer verhit door den wijn dan bekoeld door eerzaamheid,
+alsof Pericon een van haar vrouwen was, zonder eenige schaamte zich
+in zijn tegenwoordigheid ontkleedde en zich te bed begaf. Pericon
+stelde het niet uit haar te volgen, maar toen hij het licht had
+uitgedaan, legde hij zich snel naast haar neer en na haar in zijn
+armen te hebben gesloten begon hij zonder eenige tegenspraak van
+haar zich op verliefde wijze te verheugen. Toen zij dit gewaar werd
+berouwde het haar, daar zij nooit van te voren had geweten van welk
+wapen de mannen zich bedienen, dat zij niet dadelijk op de vleierijen
+van Pericon was ingegaan en zonder te wachten, dat zij tot zoo zoeten
+nacht werd uitgenoodigd, verzocht zij er zelf herhaaldelijk om niet met
+woorden, die zij niet verstaanbaar kon maken, maar met gebaren. Bij
+dit groote genoegen van Pericon en haar, bereidde de fortuin niet
+tevreden haar van koningin te hebben gemaakt tot vriendin van een
+kasteelbezitter haar nog treuriger liefdesverhouding. Pericon had
+een broeder van vijfentwintig jaar, knap en frisch als een roos,
+die Marato heette. Toen deze haar gezien had en zij hem zeer beviel,
+scheen het hem, naar de gebaren, die hij van haar kon begrijpen, dat
+hij zeer in haar gunst stond en meenend, dat niets wat hij verlangde,
+hem haar zou ontnemen dan alleen de waakzaamheid van Pericon, kwam
+hij op een wreede gedachte en op dat denkbeeld volgde zonder verwijl
+de booze daad.
+
+Er was toen toevallig in de haven van de stad een vaartuig beladen
+met koopwaren voor Clarentza [37] in Romania, waarvan twee jonge
+Genueezen de meesters waren en reeds was het zeil geheschen om,
+daar de wind gunstig was, te vertrekken. Met hen sloot Marato een
+overeenkomst en beval, hoe door hen de donna den volgenden nacht
+moest worden opgenomen. Toen dit gedaan was en het nacht werd en
+hij met zich zelf had overlegd, wat er gebeuren moest, ging hij
+heimelijk naar het huis van Pericon, die nergens op verdacht was, met
+eenige van zijn betrouwbaarste metgezellen, welke hij had verzameld
+om ze te zeggen wat hij van plan was en verborg zich volgens hun
+afspraak aldaar. Een deel van den nacht ging voorbij; hij deed
+zijn metgezellen open en begaf zich daarheen, waar Pericon met de
+donna sliep. Daar ontsloot hij de kamer; zij vermoordden Pericon in
+den slaap, bedreigden de ontwaakte en klagende vrouw met den dood,
+als zij eenig rumoer maakte en voerden haar mede. Zonder opgemerkt
+te worden begaven zij zich met een groot deel der kostbaarheden van
+Pericon naar de kade. Zonder verwijl gingen Marato en de donna scheep,
+terwijl de metgezellen huiswaarts keerden. De zeelieden spanden met een
+goeden en frisschen wind het zeil voor hun reis. De dame beklaagde zich
+bitter zoowel over het eerste ongeluk als over het tweede, maar Marato
+gebruikt een middel, dat God hem gaf en begon haar zoo te troosten,
+dat zij zich naar hem voegde en Pericon vergat en reeds scheen zij
+gelukkig, toen de fortuin haar een nieuwe smart bereidde of die met
+de voorbijgeganen niet tevreden was. Want daar zij zeer schoon was,
+gelijk wij al meermalen zeiden en van zeer lofwaardige manieren,
+werden de twee heeren van het schip zoo op haar verliefd, dat zij alles
+vergetend en van plan haar het hof te maken, zich steeds in acht namen,
+dat Marato er de oorzaak niet van zag. Ze merkten die liefde echter bij
+elkander op, hadden hierover een geheim onderhoud en kwamen overeen
+den buit van die liefde te deelen, alsof liefde gelijk handelswaar
+of geld wordt behandeld. Zij zagen, dat Marato zeer op haar lette en
+dat zij daardoor in hun plannen werden gedwarsboomd. Daarom zetten ze
+op een goeden dag alle zeilen bij en toen Marato op den achterspiegel
+stond, naar de zee keek en op niets acht gaf, naderden zij tegelijk,
+grepen hem snel van achteren aan en wierpen hem in het water. Eerst
+nadat zij een mijl ver weg waren, kon pas iemand bemerken, dat Marato
+over boord was geraakt. De donna vernam dit en geen middel ziende om
+hem terug te krijgen, begon zij op het schip op nieuw te weeklagen. De
+twee minnaars kwamen haar dadelijk troosten en met zoete woorden en
+groote beloften, hoewel zij er weinig van verstond, wisten zij haar,
+die niet zoozeer den verloren man als wel haar ongeluk betreurde,
+te kalmeeren. Na verschillende malen lange gesprekken met haar te
+hebben gehouden, scheen zij hen als het ware getroost en begonnen
+zij onder elkaar te bepraten, wie het eerst van hen met haar zou
+slapen. Daar elk de eerste wilde zijn en zij het hierover niet eens
+werden, begonnen zij met kwade woorden en onder beleedigingen te
+twisten en toen hun toorn toenam, gingen zij elkaar met de hand aan
+het mes woedend te lijf en gaven elkaar (daar wie op het schip waren,
+ze niet konden redden) verscheidene steken, zoodat er een dood viel
+en de ander op vele plaatsen van zijn lichaam ernstig verwond bleef
+leven. Dit mishaagde de donna zeer, daar zij zich daar alleen zag
+zonder hulp of raad van wien ook. Zij vreesde zeer, dat de toorn van
+de verwanten en vrienden der twee heeren zich tegen haar zou richten,
+maar de gebeden van den gekwetste en de snelle aankomst te Chiarenza,
+bevrijdden haar van het doodsgevaar.
+
+Daar ging zij met den gewonde aan land en terwijl zij met hem in een
+herberg was, verbreidde zich de faam van haar schoonheid door de stad
+en kwam den prins van Morea ter ooren, die zich toen te Chiarenza
+bevond. Daarom wilde die haar zien en toen dit plaats had en zij
+hem toen schooner leek dan de faam meldde, werd hij dadelijk zoo op
+haar verliefd, dat hij aan niets anders kon denken. Toen hij gehoord
+had, hoe zij daar was gekomen, begreep hij, dat hij haar zou kunnen
+bezitten. Terwijl hij middelen zocht en daar de verwanten van den
+gekwetste hem kenden, stuurden zij haar zonder af te wachten aan den
+prins, wat hem zeer aangenaam was en ook aan de dame, omdat zij uit
+een groot gevaar scheen te zijn gered. Nu de prins haar zag, meende
+hij, behalve door haar schoonheid, getooid met koninklijke dracht,
+en daar hij op geen andere wijze kon weten wie zij was, dat zij een
+edelvrouw moest zijn en daardoor nam zijn liefde voor haar nog meer
+toe. Hij onderhield haar eervol niet als vriendin, maar behandelde
+haar als zijn eigen vrouw.
+
+Sinds de donna op de voorbijgegane rampen niet meer terug zag en zij
+daar een zeer goed leven had en geheel herstelde, werd zij opgeruimd
+en haar schoonheden fleurden zoo op, dat men in heel Romania over
+niets anders scheen te kunnen spreken. Aldus kreeg de hertog van
+Athene, een jong en knap man, een vriend en verwant van den prins,
+de begeerte haar eens te zien. Hij kondigde aan een bezoek te
+komen brengen, gelijk hij vaak gewoon was, kwam met een fraai en
+aanzienlijk gezelschap te Chiarenza en werd daar met eer en met een
+groot feest ontvangen. Toen men eenige dagen later over de schoonheden
+van die donna sprak, vroeg de hertog of zij zoo wonderbaar mooi was
+als men zeide. Hierop antwoordde de prins: Veel mooier, maar laat
+niet mijn woorden, doch uwe oogen er u het bewijs van leveren. Op
+het verzoek van den hertog aan den prins, gingen zij naar haar toe;
+zij ontving ze, toen zij van te voren van hun komst verwittigd was,
+zeer hoffelijk en met vriendelijk gelaat en tusschen hen gezeten,
+kon zij zich niet onderhouden in hun gesprekken, omdat zij weinig of
+niets van hun taal verstond. Daarom beschouwde elk haar als een schoon
+voorwerp en het meest de hertog, die ternauwernood kon gelooven,
+dat zij een stervelinge was. Hij werd het liefdegift niet gewaar,
+dat hij bij het aanschouwen met de oogen indronk en geloofde zijn
+genoegen te kunnen voldoen door haar te zien, maar werd ellendig
+onrustig, doordat hij zich vurig in haar verliefde. Toen hij met den
+prins van haar afscheid nam, achtte hij dien boven allen gelukkig,
+dat hij zulk een schoon voorwerp tot zijn welgevallen had en na vele
+en verschillende overwegingen meer lettend op zijn vurige liefde dan op
+zijn eer, overlegde hij of hij den prins niet van dit genot zou kunnen
+berooven en zichzelf er mee gelukkig kon maken. Daar hij geneigd was
+zich te haasten en alle reden en recht van een der partijen ter zijde
+liet, zon hij met zijn gansche ziel op listen.
+
+Op een goeden dag, volgens het booze plan door hem ontworpen met
+een geheimen kamerheer van den prins, die Ciuriaci heette, maakt
+hij zeer in 't geheim al zijn paarden en bagage klaar om te kunnen
+vertrekken. Toen de nacht viel, werd hij met een metgezel, geheel
+gewapend, stil door gezegden man binnen in de kamer van den prins
+gelaten. Deze stond, terwijl de donna sliep, wegens de grootte hitte
+geheel naakt aan een venster naar de haven gekeerd om een koelte op
+te vangen, die vandaar kwam. Daar hij zijn metgezel van te voren had
+gewaarschuwd wat er te doen was, ging hij zachtjes door de kamer naar
+het venster en trof den prins met een mes in de ribben dat het aan de
+anderen kant er uit kwam, pakte hem beet en wierp hem naar buiten. Het
+paleis was boven de zee en zeer hoog en het venster, waaraan de prins
+toen stond, zag uit op een muurwerk, dat het geweld van de zee had
+vernield, op een kade, waar weinig of nooit iemand kwam. Aldus gelijk
+de hertog had voorzien, werd de val van het lichaam van den prins door
+niemand opgemerkt, wat ook niet kon. Toen de metgezel van den hertog
+zag, dat dit gebeurd was, deed hij of hij Ciuriaci wilde omhelzen en
+wierp hem haastig een door hem meegebrachten strik om bij wijze van
+strop en trok zoo, dat Ciuriaci geen geluid kon maken. De hertog kwam
+er ook bij, ze worgden den kamerdienaar en smeten hem er uit evenals
+de prins. Toen dit gebeurd was en dit blijkbaar noch door de donna,
+noch door anderen bespeurd was, nam de hertog een licht in de hand
+en hield dit over het bed en ontwaarde heimelijk de donna, die vast
+sliep. Hij zag haar geheel en bewonderde haar zeer en hoewel hij haar
+reeds gekleed had gezien, beviel zij hem naakt nog meer. Hierdoor
+van nog heeter begeerte ontbrand en niet verschrikt door de misdaad
+pas door hem bedreven, boog hij zich nog met bebloede handen naast
+haar en legde zich nevens haar, die geheel slaapdronken geloofde,
+dat het de prins was. Maar toen hij eenigen tijd met het grootste
+genoegen naast haar had gelegen, liet hij na opgestaan te zijn en
+eenige van zijn dienaren te hebben laten komen, de donna oppakken,
+zoo dat ze geen geluid kon geven en door een geheime deur, waardoor
+hij binnen was gekomen, wegbrengen en zoo stil mogelijk te paard
+zetten. Hij ging met zijn geheele gevolg op reis en weer terug naar
+Athene. Maar omdat hij gehuwd was, ging hij niet naar die stad, maar
+naar een zeer schoon landgoed, dat hij niet ver daar buiten aan zee
+bezat, waar hij de diep bedroefde donna heenvoerde en haar verborgen
+hield en met onderscheiding liet bedienen van wat zij noodig had. De
+hovelingen van den prins hadden den volgenden morgen tot het uur van
+den noen gewacht, dat hij zou opstaan, maar toen zij niets hoorden,
+trapten zij de deuren van zijn kamers open, die niet op slot gedaan
+waren. Daar zij er niemand vonden, dachten zij, dat hij in het geheim
+was weggegaan om eenigen tijd tot zijn genoegen met die schoone dame
+alleen te blijven en maakten er zich niet ongerust meer over. Maar
+terwijl dat geschiedde, kwam een gek den volgenden dag tusschen de
+ruïnes, waar de lichamen van den prins en van Ciuriaci lagen, trok
+Ciuriaci bij den strik te voorschijn, liep er vandaan en sleepte hem
+achter zich voort. Dit werd niet zonder verbazing door velen gemerkt,
+die met listen door den gek zich daarheen lieten leiden, waar hij
+dien vandaan gesleurd had en waar men tot zeer groote smart van de
+heele stad dat van den prins vond. Men begroef hem met eerbewijzen
+en toen men de bedrijvers van zulk een misdaad zocht en zag, dat de
+hertog van Athene er niet meer was, maar heimelijk was vertrokken,
+dacht men, dat hij het moest gedaan hebben en dat hij de donna
+met zich mee had gevoerd. De stedelingen vervingen hun prins door
+een broeder van deze en spoorden dien zooveel ze konden tot wraak
+aan. Hij verzekerde zich, dat het was, gelijk men dacht en vrienden en
+verwanten en dienaars van verschillende plaatsen opgeroepen hebbend,
+verzamelde hij een mooi, groot en machtig leger en toog uit om den
+hertog van Athene te beoorlogen. Toen de hertog dit hoorde, maakte
+hij ook al zijn krachten tot zijn verdediging gereed en vele edelen
+kwamen hem te hulp. Daaronder bevonden zich gezonden door den keizer
+van Constantinopel diens zoon Constantijn en zijn neef Manovello
+met een mooi en groot gevolg, welke door den hertog met eere werden
+ontvangen en nog meer door de hertogin, omdat die hun zuster was.
+
+Daar de zaken van dag tot dag verergerden, liet de hertogin op een
+geschikt oogenblik beide in haar kamer komen en met veel tranen en
+veel woorden verhaalde zij hun daar de heele historie en de oorzaken
+van den oorlog. Zij maakte melding van de beleediging haar door den
+hertog wegens die vrouw aangedaan. Hij geloofde haar in het verborgene
+te onderhouden. Zij beklaagde zich hierover zeer en bad hen voor de
+eer van den hertog en tot haar verlichting herstel aan te brengen,
+wat door hen het best kon gebeuren. De jongelieden wisten, hoe alles
+had plaats gehad en daarom zonder haar veel te vragen, troostten zij de
+hertogin zoo goed ze konden en vervulden haar van goede hoop. Toen ze
+van haar wisten, waar de donna zich bevond, vertrokken zij en daar zij
+de wonderbare schoonheid van de dame dikwijls hadden hooren roemen,
+verlangden zij haar te zien en verzochten den hertog, dat hij haar
+vertoonde. Deze herinnerde zich niet, wat met den prins was gebeurd
+door haar aan hem zelf te doen aanschouwen en beloofde dit. Hij liet in
+een zeer fraaien tuin op de plaats, waar de donna woonde een prachtig
+middagmaal gereed maken en liet hen daar den volgenden morgen met
+weinig anderen metgezellen eten. Terwijl Constantijn met haar aanzat,
+begon hij haar vol bewondering te beschouwen en gaf in zich zelf toe,
+dat hij nooit zoo iets schoons had gezien en dat het de hertog zeker te
+vergeven was en ieder ander, die om zulk een schoonheid te bezitten,
+verraad pleegde of een andere lage daad. Doordat hij haar telkens
+aankeek en haar steeds meer bewonderde, overkwam hem hetzelfde als
+den hertog. Hij vertrok verliefd op haar, liet alle gedachte aan den
+oorlog varen, en peinsde hoe hij haar het best aan den hertog kon
+ontvoeren en zijn liefde voor iedereen zou verbergen. Maar terwijl
+hij van dat vuur brandde, kwam de tijd tot uitrukken tegen den
+prins, die het gebied van den hertog al naderde. Daarom vertrokken
+de hertog en Constantijn en al de anderen volgens het gegeven plan
+uit Athene. Hij ging naar de grenzen om weerstand te bieden en opdat
+de prins niet meer kon voorwaarts rukken. Hier bleef Constantijn en
+had altijd zijn ziel en geest bij die donna, en verbeeldde zich, dat,
+nu de hertog niet in de buurt was, hij aan zijn lust zeker zou kunnen
+voldoen door een reden te hebben naar Athene terug te keeren en deed
+of hij zeer ziek was. Daarom met verlof van den hertog ging hij,
+na al zijn macht aan Manovello te hebben overgedragen naar Athene,
+naar zijn zuster. Na eenige dagen bracht hij haar aan het praten over
+de behandeling, die zij van den hertog scheen te ondergaan, doordat
+deze de donna onderhield. Hij zeide haar, dat hij haar zou helpen
+voor zoover zij het verlangde en dat hij de donna, waar zij zich ook
+bevond, zou laten wegvoeren. De hertogin meende, dat Constantijn
+dit deed om harentwil en niet uit liefde voor de donna, en zeide,
+dat het haar zeer naar den zin was, indien hij het werkelijk zoo
+deed, dat de hertog nooit zou weten, dat zij er in had toegestemd,
+waar Constantijn ten volle voor instond. De hertogin stemde er in toe,
+dat hij deed, wat hij het geschiktst achtte. Constantijn liet stil een
+lichte bark uitrusten en liet die op een avond komen in de buurt van
+den tuin, waar de donna woonde, na aan de zijnen, die er op waren,
+te hebben uiteengezet, wat er te doen was. Daarna ging hij met de
+anderen naar het paleis, waar de donna verblijf hield.
+
+Daar werd hij door hen, die in haar dienst waren, vriendelijk ontvangen
+en ook door de donna, en ging met haar, gevolgd door haar dienaren en
+zijn metgezellen, naar den tuin, zooals hij begeerde. En alsof hij
+de donna namens den hertog alleen wilde spreken, begaf hij zich met
+haar naar een poort, die op de zee uitkwam en welke reeds door een
+van zijn trawanten geopend was. Nadat hij daar volgens het afgesproken
+teeken de bark had gemerkt, liet hij haar snel opnemen en op het schip
+zetten en zeide gekeerd tot haar gevolg: Niemand mag zich verroeren
+of een woord spreken, indien hij niet wil sterven, omdat ik niet van
+plan ben den hertog van zijn vrouw te berooven, maar de schande uit
+te wisschen, die hij mijn zuster aandeed. Niemand durfde hierop te
+antwoorden. Onderwijl besteeg Constantijn met de zijnen het schip,
+naderde de dame, die weeklaagde, beval, dat de riemen in het water
+werden gestoken en in zee te gaan. Eer vliegend dan drijvend kwamen
+zij bij den volgenden dageraad te Egina. Constantijn stapte hier aan
+land, rustte uit en voldeed aan zijn verlangen met de donna, die zich
+over haar noodlottige schoonheid beklaagde. Zij bestegen vervolgens
+weer het schip, kwamen in enkele dagen te Chios en daar uit vrees
+voor een berisping van zijn vader en dat de geroofde dame hem niet
+zou worden toegestaan, behaagde het Constantijn als op een veilige
+plaats te blijven. Daar beweende de schoone donna verscheidene dagen
+haar lot, maar er op nieuw door Constantijn getroost zooals hij het
+den vorigen keer had gedaan, begon zij pleizier te krijgen in wat de
+fortuin haar van te voren had bereid.
+
+Terwijl de zaken aldus voortgingen, kwam Osbech, destijds koning
+der Turken, die in voortdurenden krijg was met den keizer, in dien
+tijd toevallig te Smirna. Hij hoorde er, dat Constantijn zich te
+Chios ophield zonder eenige voorzorg en er een wellustig leven
+leidde met een vrouw, die hij had geroofd. Hij begaf zich op een
+nacht met enkele lichte oorlogschepen er heen, landde er heimelijk
+met zijn manschappen, overviel er velen in den slaap, eer zij konden
+bemerken, dat er vijanden gekomen waren en ten slotte werden enkelen
+gewaarschuwden, die naar de wapens grepen, gedood. Na het heele eiland
+te hebben platgebrand, en den buit en de gevangenen op schip te hebben
+gebracht, keerden zij naar Smirna terug. Daar aangekomen vond Osbech,
+die een jonge man was bij het beschouwen van den buit de schoone donna
+en wetend, dat zij het was, die met Constantijn had geleefd en op bed
+slapend was gevangen genomen, was hij zeer gelukkig haar te zien,
+maakte haar dadelijk tot zijn vrouw, vierde bruiloft en legde zich
+verscheidene maanden lang met haar verheugd ter ruste.
+
+De keizer, die voor dat die dingen gebeurden, een verdrag had aangegaan
+met Basano, koning van Capadocië, opdat die tegen Osbech met zijn
+krachten aan den eenen kant aanviel, en hij van de andere zijde dien
+met de zijnen zou aangrijpen, en die het nog niet had kunnen nakomen,
+omdat enkele zaken, die Basano eischte, hem niet aanstonden als minder
+voordeelig, stond, toen hij vernam wat er met zijn zoon was gebeurd,
+zeer bedroefd, zonder uitstel, toe wat de koning van Capadocië
+verlangde. Hij spoorde hem aan, zooveel hij kon, zich op Osbech te
+werpen en maakte zich gereed hem van de andere zijde te lijf te gaan.
+
+Osbech vernam dit, verzamelde zijn leger, voor hij door de twee
+machtige souvereinen was ingesloten, ging den koning van Capadocië
+tegemoet, liet de schoone dame in Smirna ter bewaking achter aan een
+trouwe dienaar en vriend en na den koning van Capadocië kort daarop
+ontmoet te hebben, streed hij, werd in den slag gedood en zijn leger
+verslagen en verstrooid. Hierdoor rukte Basano zegevierend naar Smirna
+en zag, dat alle hem als overwinnaar gehoorzaamden. De dienaar van
+Osbech, die Antiochus heette, aan wien de schoone donna ter bewaking
+was gebleven, werd, hoewel hij reeds bejaard was, op haar verliefd,
+omdat hij haar zoo schoon vond zonder de trouw aan zijn vriend en heer
+te bewaren. Daar hij haar taal kende (wat haar zeer aangenaam was,
+daar het haar scheen, dat zij gedwongen werd verscheidene jaren als
+doofstomme te leven, omdat zij niemand kon verstaan noch door wie
+ook begrepen kon worden), maakte hij, door de liefde geprikkeld,
+zich in weinige dagen met haar zoo gemeenzaam, dat zij kort daarop,
+niet meer lettend op hun heer, die oorlog voerde, niet alleen vrienden
+werden door intimiteit, maar verliefd werden en elkaar wonderbaarlijk
+genoegen verschaften. Doch toen zij vernamen, dat Osbech overwonnen
+en dood was en dat Basano naderde en alles plunderde, namen zij samen
+het besluit dien niet af te wachten, maar na het grootste deel der
+kostbaarheden, die aan Osbech behoorden te hebben meegenomen, begaven
+zij zich te samen heimelijk naar Rhodes, waar zij niet lang bleven of
+Antiochus werd doodelijk ziek. Hij was er toevallig gelogeerd met een
+koopman van Cyprus, van wien hij veel hield en die zijn vertrouwdste
+vriend was. Toen hij zijn einde voelde naderen, dacht hij er aan hem
+zoowel zijn goederen als zijn dierbare donna na te laten. Reeds den
+dood nabij, riep hij ze beide tot zich en sprak tot hen:
+
+Ik voel mij zonder twijfel verzwakken, wat mij leed doet, daar ik mij
+nooit zoo er in verheugde te leven als ik het nu deed. Het is waar,
+dat ik over één zaak tevreden sterf, omdat ik daartoe gedwongen,
+mij zie heengaan in de armen van de twee personen, die ik meer dan
+eenige anderen, die er op de wereld bestaan, bemin, namelijk in de
+uwe, beste vriend en in die van deze vrouw, die ik meer dan mijzelf
+heb lief gehad, sinds ik haar kennen leerde. Het is waar, dat het
+zorgelijk voor mij is, haar hier te zien blijven als vreemde en
+zonder hulp of raad, terwijl ik sterf, en het zou voor mij nog erger
+zijn, indien ik u niet hier zag, die--geloof ik--voor haar dezelfde
+vriendschap zal hebben als gij voor mij zoudt gehad hebben. Daarom bid
+ik u zooveel ik kan, dat, zoo ik mocht sterven, aan u mijn goederen en
+haar zullen toevertrouwd zijn en dat gij voor de een zoowel als voor
+de anderen doet, wat gij meent, dat mijn ziel rust zal geven. En u,
+liefste vrouw, verzoek ik, dat gij na mijn dood mij niet vergeet,
+opdat ik mij daarop kan beroemen, dat ik op dit ondermaansche bemind
+ben geweest door de schoonste vrouw, die ooit door de natuur was
+voortgebracht. Indien gij beide mij hierop geruststelling kunt geven,
+zal ik zonder twijfel getroost heengaan. De bevriende koopman en de
+donna weenden beide evenzeer bij het hooren van die woorden en toen
+hij dit gezegd had, gaven zij hem moed en beloofden hem op hun woord
+dat te doen, wat hij vroeg, indien hij mocht sterven. Het duurde niet
+lang of hij overleed en zij lieten hem eervol begraven.
+
+Toen eenige dagen later de koopman van Cyprus alles had geregeld,
+wat hij op Rhodes te doen had en naar Cyprus wilde terugkeeren op een
+schip van Catalanen, dat zich daar bevond, vroeg hij aan de donna, wat
+zij wilde doen, daar hij naar Cyprus terug moest. De donna antwoordde
+hem, dat zij, als het hem beviel gaarne met hem mee zou gaan, hopend,
+dat zij uit vriendschap voor Antiochus door hem als een zuster zou
+behandeld worden. De koopman antwoordde, dat hij met al, wat haar
+aanstond, tevreden was, en opdat zij tegen iedere beleediging, die
+kon voorkomen, voor zij in Cyprus waren, beveiligd zou zijn, beweerde
+hij, dat zij zijn vrouw was. En toen zij op het schip gingen, werd
+hun een hut bij den voorsteven gegeven, opdat de daden niet met de
+woorden tegenstrijdig waren en sliep hij met haar in een vrij klein
+bed. Hierdoor gebeurde wat bij het vertrek van Rhodes geen van beide
+van plan was, namelijk dat door de duisternis, de gelegenheid en de
+warmte van het bed, omstandigheden, die niet gering zijn (terwijl
+ze de vriendschap en liefde voor den overleden Antiochus vergaten),
+zij door een gelijke begeerte gedreven, elkaar begonnen te liefkozen,
+zoodat zij eer zij te Baffa aangekomen waren, een verbintenis hadden
+aangegaan. Toen zij te Baffa waren, leefde zij er nog lang met den
+koopman. Toevallig kwam daar voor zaken een edelman Antigono genaamd,
+op hoogen leeftijd, maar van hooger verstand en met weinig geld,
+omdat hem, daar hij zich voor vele dingen in dienst had gesteld van
+den koning van Cyprus, de fortuin ongunstig was geweest. Op een goeden
+dag ging hij langs het huis, waar de schoone donna woonde, toen de
+Cypriaansche koopman met zijn waren zich in Armenië bevond en werd hij
+bij toeval door die dame daar aan een venster opgemerkt. Omdat zij zeer
+schoon was, begon hij haar strak aan te kijken en zich te herinneren,
+dat hij haar vroeger moest gezien hebben, maar hij kon maar niet
+bedenken waar. De schoone dame, die langen tijd de speelbal der fortuin
+geweest was, maar die den tijd naderde, dat haar ongelukken een einde
+moesten nemen, herinnerde zich, zoodra hij Antigono gewaar werd, dat
+zij hem in Alexandrië in dienst van haar vader in niet weinig aanzien
+had gekend Aldus kreeg zij dadelijk hoop, dat zij nog eens door zijn
+raad tot den koninklijken rang kon terugkeeren, en wetend, dat haar
+koopman er niet was, liet zij zoo gauw ze kon Antigono roepen. Toen
+die kwam, vroeg zij verlegen of hij Antigono van Famagosta was gelijk
+zij geloofde. Antigono antwoordde van ja en zeide bovendien: Madonna,
+ik meen u te herkennen, maar ik kan mij op geenerlei wijze herinneren
+vanwaar, en bid u daarom, indien dit u niet hindert dat gij mij in
+het geheugen terugbrengt wie gij zijt. De donna hoorde wie hij was
+en luid weenend wierp ze zich met haar armen om zijn hals en vroeg
+na eenigen tijd aan hem, die zich zeer verbaasde, of hij haar nooit
+in Alexandrië gezien had. Zoodra Antigono de vraag vernam, herkende
+hij haar dadelijk als Alathiel, de dochter van den Sultan, die men in
+zee verdronken waande en wilde haar de verschuldigde eerbied betuigen.
+
+Maar zij dulde het niet en verzocht hem een oogenblik naast haar te
+gaan zitten. Toen Antigono dit deed, vroeg hij haar eerbiedig hoe
+en wanneer en van waar zij hier gekomen was, omdat men het in den
+ganschen lande van Egypte voor zeker hield, dat zij reeds voor vele
+jaren den dood had gevonden in de golven. Daarop antwoordde de donna:
+Ik wou maar, dat het gebeurd was liever dan het leven te leiden wat
+ik gehad heb en ik geloof, dat mijn vader hetzelfde zou wenschen,
+indien hij het ooit te weten kwam en na die woorden begon zij bitter
+te weenen. Toen hernam Antigono: Mevrouw, verlies den moed niet, voor
+het noodig is. Vertel mij, als het u behaagt, uw lotgevallen en hoe
+uw leven geweest is. Misschien kan de zaak door ons nog zoo loopen,
+dat wij met Gods hulp alles in orde maken Antigono, sprak de schoone
+donna, het schijnt, als ik u zie, dat ik mijn vader aanschouw en mij
+bewogen voel door die liefde en door die teederheid, die ik hem moet
+toedragen. Terwijl ik mij voor u kon onbekend houden, heb ik mij aan u
+doen kennen en er zijn weinig menschen, waarover ik door ze toevallig
+te zien, zoo blij had kunnen zijn als ik het ben door u te hebben
+aanschouwd en herkend. Daarom zal ik aan u, wat ik in mijn ongelukkig
+leven steeds verborgen hield, als aan een vader openbaren. Indien
+gij mij op eenigerleiwijze tot mijn vroegeren toestand kunt doen
+terugkeeren, bid ik u het te beproeven. Indien gij het niet kunt,
+verzoek ik u aan niemand ooit te zeggen mij te hebben gezien of
+ooit iets van mij te hebben bespeurd. Bij die woorden schreide zij
+voortdurend over hetgeen haar was overkomen van den dag af, dat zij
+op Majolica schipbreuk leed tot op het oogenblik, dat zij hem verslag
+deed. Hierover begon Antigono medelijdend te weenen en zei na eenig
+nadenken: Mevrouw, daar het geheim is gebleven bij uw ongelukken wie
+gij zijt kan ik u zonder twijfel aan uw vader nog dierbaarder weergeven
+en daarna aan den koning van Algarvië als echtgenoote. Toen zij vroeg
+hoe, zette hij haar planmatig uiteen wat er gedaan moest worden en
+opdat er geen oponthoud zou tusschen komen, ging Antigono dadelijk
+naar Famagosta terug, kwam bij den koning en zeide: Sire, indien het
+u behaagt, kunt gij u zelf op een zelfde oogenblik groote eer aandoen
+en aan mij een grooten dienst bewijzen zonder groote kosten voor u. De
+koning vroeg hoe. Toen sprak Antigono: Te Baffa is de schoone, jonge
+dochter van den Sultan aangekomen, van welke zoo lang het gerucht ging,
+dat zij verdronken was en om haar eer te redden heeft zij lang groote
+ontbering geleden; zij is nu arm en verlangt naar haar vader terug
+te keeren. Indien het u aanstaat haar onder mijn hoede te stellen,
+zal dat voor u een groote eer zijn en voor mij een groot voordeel. Ik
+geloof niet, dat de Sultan dien dienst ooit zal vergeten. De vorst
+door koninklijke edelmoedigheid bewogen, antwoordde dadelijk, dat het
+hem behaagde, liet haar met eerbewijzen halen en te Famagosta komen,
+waar zij door hem en door de koningin met een onbeschrijfelijke vreugde
+en met buitengewoon eerbetoon werd ontvangen. Door den koning en de
+koningin naar haar lotgevallen ondervraagd, antwoordde zij volgens
+de voorlichting haar door Antigono gegeven en verhaalde alles.
+
+Weinige dagen daarna zond de koning haar op haar verzoek met een
+schoon en aanzienlijk geleide van heeren en dames onder de leiding van
+Antigono naar den Sultan, die haar--wat niemand hoeft te vragen--met
+vreugde ontving en ook Antigono met haar geheele gevolg. Toen zij wat
+had uitgerust, wilde de Sultan weten, waardoor ze nog leefde en waar
+zij zoo lang gebleven was zonder ooit iets van haar toestand te laten
+vernemen. De donna, die de voorlichtingen van Antigono zeer goed had
+onthouden, begon tot haar vader aldus te spreken:
+
+Mijn vader, ongeveer den twintigsten dag na mijn afscheid van u werd
+ons schip door een zwaren storm aangegrepen en stiet op een nacht
+op zekere stranden daar in het Westen nabij een plaats Aigues-Mortes
+genaamd. Wat er van de mannen geworden is, die op het schip waren zal
+ik wel nooit te weten komen. Zooveel herinner ik mij wel, dat toen het
+dag werd en ik als uit den doode opstond, het gebarsten schip reeds
+door boeren was opgemerkt. Die waren uit de gansche streek toegeloopen
+om het te plunderen. Ik en twee vrouwen werden op het strand gedragen
+en dadelijk door jonge mannen gegrepen, die deze de eene en gene de
+andere van onze gezellinnen medenamen en vluchtten. Wat er van hen
+geworden is, zal ik ook wel nooit te weten komen. Maar toen ik door
+twee jongelieden werd aangerand, die met elkaar streden om mij te
+bezitten, en die mij bij de haren sleepten, terwijl ik steeds luid
+schreeuwde, kwamen er langs dezen, die mij een eind weegs voortsleurden
+om in een groot bosch te gaan, vier mannen op dat oogenblik te paard
+aanrijden. Zoodra toen de jonge mannen, welke mij voorttrokken, die
+zagen, lieten ze mij dadelijk los en namen de vlucht. De vier mannen,
+die mij van een gezaghebbend uiterlijk schenen, kwamen, dit ziende,
+naar de plaats, waar ik was en vroegen mij vele dingen. Ik antwoordde
+veel maar werd niet door hen verstaan en kon het ook hen niet. Na
+lang beraad zetten zij mij op een van hun paarden, leidden mij naar
+een klooster van vrouwen van hun godsdienst en daar--al weet ik niet,
+wat ze ook zeiden--werd ik zeer welwillend en steeds met onderscheiding
+opgenomen en met groote vroomheid heb ik toen met hen te samen den
+Heiligen Crescentius van Valcreuse gediend, dien de vrouwen van dit
+land zeer lief hebben. Maar toen ik al eenigen tijd bij hen was,
+reeds een weinig hun taal had geleerd en zij mij vroegen wie ik was
+en van waar, begreep ik ook waar ik was en vreesde ik, dat, als ik
+de waarheid zou zeggen, zij mij zouden verjagen als vijandin van hun
+Kerk. Ik antwoordde, dat ik de dochter van een groot edelman op Cyprus
+was, die mij naar Creta had gestuurd om te worden uitgehuwelijkt,
+waar wij bij ongeluk op het strand geloopen waren en schipbreuk leden.
+
+Dikwijls uit vrees voor erger volgde ik hun dienst; eindelijk vroeg
+mij het hoofd van die dames, welke zij abdis noemen, of ik naar Cyprus
+wilde terugkeeren en ik antwoordde, dat ik niets liever wilde, maar
+zij, bezorgd voor mijn eer, had mij aan niemand willen toevertrouwen,
+die naar Cyprus ging. Maar er waren zekere goede lieden met hun
+vrouwen uit Frankrijk gekomen, waarvan er eene een verwante was van
+de abdis en toen zij vernam, dat zij naar Jeruzalem gingen om het
+Heilige Graf te bezoeken, waar zij Hem, dien zij voor God houden,
+werd begraven, nadat Hij door de Joden was gekruisigd, beval zij
+mij hun aan en verzocht hun mij op Cyprus aan mijn vader terug te
+geven. Hoeveel eer die edellieden mij bewezen en hoe vriendelijk zij
+met hun dames mij behandelden, zou een lange geschiedenis wezen om te
+vertellen. Wij kwamen aldus scheep gegaan na enkele dagen te Baffa
+en toen ik mij daar zag aankomen, waar niemand mij kende en ik niet
+wist wat te zeggen aan de edellieden, die mij aan mijn vader wilden
+terugbrengen gelijk hun door de eerbiedwaardige abdis was gelast,
+liet Allah, die zich misschien over mij erbarmde, op de kade Antigono
+voor mij gereed staan op het oogenblik, dat wij te Baffa aan wal
+stapten. Haastig riep ik hem en in onze taal om niet door de edellieden
+noch door hun vrouwen verstaan te worden, en vroeg ik hem mij als zijn
+dochter te ontvangen. Hij begreep mij dadelijk en na mij een groote
+vreugd te hebben betuigd, bewees hij, voor zoover zijn armoede het
+hem veroorloofde, eer aan die heeren en dames en leidde mij naar den
+koning van Cyprus. Deze ontving mij met zulke eerbewijzen en heeft mij
+zoo naar u teruggezonden, dat het niet te vertellen is. Als er aan u
+nog iets moet verhaald worden, zal Antigono, die mijn lotgevallen van
+mij vele malen heeft gehoord, dit doen. Antigono zeide toen zich tot
+den Sultan keerend: Heer, zij heeft gesproken gelijk zij verscheidene
+malen met mij deed en gelijk deze heeren en dames, waarmee zij kwam,
+mij berichtten. Alleen heeft zij nagelaten een ding te zeggen, en ik
+meen, dat zij dit verwaarloosde, omdat het haar niet zou passen het
+u mede te deelen, namelijk hoe vaak die edellieden en die dames,
+waarmee zij kwam, spraken van haar eerbaar leven onder die vrome
+nonnen en van haar deugd en van haar reine zeden en van de tranen
+en de klachten dier dames en heeren, toen zij, nadat die zusters
+haar mij hadden overgegeven, vertrokken. Wanneer ik u hiervan alles
+zou willen vertellen, zou niet alleen deze dag, maar ook de volgende
+nacht niet voldoende zijn; ik wil er alleen dit nog maar van zeggen,
+dat volgens hen en naar wat ik er van heb kunnen zien, gij u er op
+kunt beroemen, dat gij de schoonste, de braafste en de waardigste
+dochter hebt van alle vorsten, die thans een kroon dragen.
+
+De Sultan gaf naar aanleiding hiervan een fabelachtig feest en bad
+Allah meermalen, dat Hij hem de genade verleende aan allen de dure
+diensten te kunnen vergelden, die zijn dochter hadden geëerd en vooral
+aan den koning van Cyprus, door wien zij met zooveel onderscheiding
+was terug gezonden. Eenige dagen later, nadat hij groote geschenken had
+laten gereed maken voor Antigono, gaf hij hem verlof naar Cyprus terug
+te keeren en liet aan den koning per brief en door bijzondere gezanten
+dank betuigen voor wat hij voor zijn dochter had gedaan. Hierna,
+omdat hij wilde ten einde brengen wat hij had begonnen namelijk,
+dat zij de vrouw werd van den koning van Algarvië, liet hij hem dit
+alles uiteen zetten en schreef hem bovendien, dat die, indien het hem
+behaagde haar te bezitten, haar liet halen. De koning van Algarvië
+deed dit zeer verheugd en na met alle eerbewijzen haar te hebben laten
+overkomen, ontving hij haar zeer vriendelijk. En zij die misschien
+door acht mannen tienduizend keer geliefkoosd was, legde zich als een
+maagd aan zijn zijde en deed hem gelooven, dat zij het was en leefde
+zeer gelukkig langen tijd met hem als koningin. En daarom zegt men:
+Een gekuste mond verliest geen geluk, maar vernieuwt zich integendeel
+als de maan.
+
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _De graaf van Angers wordt valsch beschuldigd, vlucht
+    in ballingschap en laat zijn twee kinderen in Engeland
+    achter. Hij keert daar terug uit Ierland onder anderen naam,
+    vindt ze in een goeden toestand, gaat als stalknecht naar het
+    leger van den koning van Frankrijk en wordt na onschuldig te
+    zijn bevonden, in zijn vroegeren rang hersteld._
+
+
+De dames zuchtten vaak over de verschillende lotgevallen van de schoone
+donna, maar wie weet welke reden hen deed zuchten? Misschien waren er
+onder hen, die niet minder van verlangen naar een zoo vaak herhaalde
+bruiloft dit deden dan uit medelijden met Alathiel. Doch dit zullen
+we voor het oogenblik ter zijde laten. Toen de laatste woorden van
+Pamfilo ze hadden doen lachen en de koningin daardoor zag, dat de
+vertelling geëindigd was, keerde zij zich tot Elisa en beval haar,
+dat die met een van haar histories de orde zou vervolgen. Deze met
+een blijmoedig gelaat zeide: Het is een zeer ruim terrein, waarop wij
+ons heden begeven en ieder kan er niet een, maar al licht wel tien
+tochten op ondernemen. Zoo heeft de fortuin dit gebied voorzien van
+vreemde en ernstige gevallen en om er een te gaan verhalen van dit
+oneindig aantal, zeg ik dan:
+
+Sinds de heerschappij over Rome van het Frankische Huis was overgegaan
+van de afstammelingen van Karel den Grooten op de Duitschers,
+ontstond er tusschen de Franken en eerstgenoemde natie een zeer
+groote vijandschap en een felle en voortdurende oorlog, waarvoor
+zoowel ten behoeve van de verdediging van zijn land als voor de
+ontvangen beleediging de koning van Frankrijk en een zijner zonen
+met alle macht uit hun gebied met bijna alle vrienden en verwanten,
+die zij bijeen konden brengen, een groot leger verzamelden om tegen
+de vijanden op te rukken. Voordat zij vertrokken, maakten zij om
+hun rijk niet zonder bestuur te laten Gautier d'Angers in hun plaats
+tot vicaris-generaal van het geheele fransche Koninkrijk en begaven
+zich op weg, want zij meenden, dat die een edel en wijs man en een
+getrouw vriend en dienaar was en hoewel vrij bedreven in de kunst van
+oorlogvoeren, scheen hij het hun nog meer voor die moeilijkheden dan
+voor dit werk. Gautier begon aldus, toen hij het ambt eenmaal aanvaard
+had, met verstand en orde over alles te spreken met de koningin en
+haar schoondochter en hoewel zij onder zijn hoede en jurisdictie
+[38] waren gesteld, eerde hij ze toch steeds als zijn gebiedsters
+en meerderen. Deze Gautier was zeer schoon van gestalte, misschien
+veertig jaar oud en zoo beminnelijk en hoffelijk als eenig ander
+edelman maar zijn kon en bovendien was hij de aardigste en de meest
+kiesche ridder, die men toen kende en die het meeste zorg besteedde aan
+zijn uiterlijk. Toen de koning van Frankrijk en zijn zoon al naar den
+oorlog waren, waarvan ik gesproken heb, en de vrouw van Gautier stierf,
+die hem zonder meer slechts een jongen en een meisje, nog zeer jong
+naliet, liet de vrouw van den zoon des konings, terwijl hij het hof
+van die vorstinnen bezocht en met hem vaak over de staatszaken sprak,
+de oogen op hem rusten, beschouwde met groote genegenheid zijn persoon
+en zijn manieren en ontbrandde voor hem in felle, verborgen liefde.
+
+Daar zij zich jong en frisch voelde en wist, dat hij zonder vrouw
+was, dacht zij licht haar begeerte te kunnen voldoen en dat haar
+niets verhinderde dan haar verlegenheid. Zij besloot hem die liefde
+te toonen en die verlegenheid te verjagen. Toen ze eens alleen was en
+het oogenblik gekomen scheen, liet zij hem halen, alsof ze over andere
+zaken met hem wilde spreken. De graaf, wiens gedachte ver van die dame
+was, ging dadelijk naar haar toe en nadat hij zich met haar, gelijk
+zij wilde, op een sofa had neergezet heel alleen in een kamer, en de
+graaf reeds twee keer gevraagd had, waarom zij hem had ontboden en
+zij zweeg, begon zij eindelijk door liefde bewogen en geheel vuurrood
+van schaamte, klagend en bevend te stamelen: Mijn zeer lieve en zoete
+vriend en heer, gij kunt als wijs man licht beseffen hoe groot de
+zwakheid der mannen en vrouwen is en om verschillende redenen grooter
+bij den een dan bij den ander. Daarom moet volgens een rechtvaardig
+rechter dezelfde zonde door het verschillende karakter der bedrijvers
+niet dezelfde straf ontvangen. En wie zou zeggen, dat men niet veel
+meer een armen man en een arme vrouw moet brandmerken, die met arbeid
+hun brood moeten verdienen, als zij door liefde worden geprikkeld
+en daaraan zouden toegeven dan een rijke en niets doende dame en aan
+wien niets, wat aan haar begeerten behaagt, zou ontbreken? Ik geloof
+bepaald niemand. Daarom meen ik, dat gezegde dingen een groote reden
+tot verontschuldiging moeten zijn ten gunste van haar, die ze kan
+aanvoeren, indien zij aan haar liefde toegeeft. En het overige moet
+het feit doen, dat zij een wijs en waardig minnaar heeft gekozen,
+indien dit de oorzaak is, dat zij bemint. Deze oorzaken, schijnt
+het mij, zijn bij mij aanwezig en bovendien meer anderen moeten mij
+tot liefhebben dwingen, als mijn jeugd en de afwezigheid van mijn
+echtgenoot, die thans mij ten dienste staan tot verdediging van mijn
+vurige liefde tot U. Indien die zaken op U denzelfden invloed hebben
+als op wijze mannen, bid ik u om mij raad en steun te geven bij wat ik
+u zal vragen. Het is waar, dat door de afwezigheid van mijn echtgenoot
+ik geen weerstand kon bieden aan mijne begeerten noch aan de kracht
+der liefde, welke van zooveel invloed zijn, dat die de sterkste mannen
+en niet slechts de teedere vrouwen reeds meermalen hebben overwonnen
+en ze nog elken dag overwinnen en dat ik in de rijkdom en ledigheid,
+waarin gij mij ziet, mij heb laten verleiden aan de genoegens der
+liefde toe te geven en verliefd te worden. Daar ik weet, dat, indien
+dit bekend werd, het niet eerbaar zou genoemd worden, vind ik het
+niettemin, mits het verborgen is en blijft, volstrekt niet erg. Want
+toch is Amor zoo gunstig voor mij geweest, dat hij mij niet alleen
+de noodige kennis heeft gegeven voor het kiezen van mijn minnaar,
+maar dat hij mij er zeer bij geholpen heeft, daar hij u aan mij
+waardig heeft getoond om door een edelvrouw gelijk ik ben, bemind
+te worden, u, die, als mijn oordeel mij niet bedriegt, de schoonste,
+beminnelijkste, aangenaamste en wijste ridder zijt, dien men in het
+fransche koninkrijk vinden kan. En indien ik zeggen kan zonder man
+te zijn, kunt gij ook beweren gij zonder vrouw te wezen; daarom bid
+ik u in naam van een liefde zoo groot als die ik u toedraag, dat gij
+mij de uwe niet weigert en dat gij medelijden hebt met mijn jeugd,
+die werkelijk als het ijs in het vuur door u verteert.
+
+Bij die woorden kwamen de tranen in zulk een overvloed, dat zij,
+die nog meer tot hem smeeken wilde, er niet verder over kon spreken,
+maar het gelaat buigend en als overwonnen, liet zij schreiend het
+hoofd op de borst van de graaf vallen. De graaf, die een zeer loyaal
+ridder was, begon met de ernstigste verwijten die zoo dwaze liefde
+te berispen en haar terug te stooten, die hem al om den hals wilde
+vliegen. Hij begon haar te bezweren, dat hij liever wilde gevierendeeld
+worden dan zoo iets toe te staan tegen de eer van zijn heer hetzij
+door hem, hetzij door iemand anders. Toen zij dit hoorde, vergat de
+donna opeens de liefde en in wilde woede ontbrand zeide zij: Aldus
+zou ik door u, een gewonen ridder, op die wijze met mijn verlangen
+versmaad worden! Maar God beware u, nu gij mij wilt doen sterven,
+dat ik u niet uit de wereld help. Bij die woorden greep zij plots met
+de handen in de haren en terwijl ze die verwarde en alle uitrukte en
+zich bijna de kleeren van de borst scheurde, begon zij met luider
+stem te schreeuwen: Help, help! De graaf van Angers wil mij geweld
+aandoen! De graaf dit ziende en meer wantrouwend jegens den nijd van
+de hovelingen dan jegens van zijn geweten en bevreesd, dat er meer
+geloof zou worden geschonken aan de kwaadwilligheid van die vrouw
+dan aan zijn onschuld, stond zoo spoedig mogelijk op, snelde uit het
+vertrek en het paleis en vluchtte naar zijn huis, waar hij zonder
+anderen raad af te wachten zijn twee kinderen te paard zette en zelf
+op een ander gestegen zich zoo spoedig mogelijk naar Calais begaf.
+
+Bij het gerucht van de donna liepen velen toe, die, toen zij haar
+zagen en de oorzaken van haar kreten hadden gehoord, niet alleen
+aan haar woorden geloof hechtten, maar er bij voegden, dat het
+knappe uiterlijk en de galante manieren van den graaf lang door hem
+waren aangewend om dat te bereiken. Ze liepen dan ook woest naar de
+huizen van den ridder om hem in hechtenis te nemen, maar toen zij
+hem er niet vonden, begonnen zij die alle te plunderen en men brak
+ze daarop tot op den grond toe af. De tijding, zoo ongunstig als
+men die verbreidde, bereikte in het leger den koning en zijn zoon,
+die zeer vertoornd hem en zijn afstammelingen veroordeelden tot een
+eeuwige ballingschap en rijke geschenken beloofden aan wien ze levend
+of dood bij hen bracht. De graaf, die het betreurde dat hij door
+te vluchten van onschuldig zich schuldig deed schijnen, kwam zonder
+herkend te worden of zich te doen kennen met zijn twee kinderen te
+Calais, stak snel naar Engeland over en ging armelijk gekleed naar
+Londen, waar hij voor er binnen te gaan uitvoerig zijn twee kleine
+kinderen raad gaf en voornamelijk betreffende twee zaken: ten eerste,
+dat zij met geduld hun armoe droegen, waarin buiten hun schuld de
+fortuin hun met hem had gebracht en verder, dat zij met de meeste
+voorzichtigheid zich er voor zouden hoeden nooit aan iemand te toonen,
+waar zij vandaan kwamen noch wiens zonen zij waren, als ze hun leven
+liefhadden. De zoon, Louis genaamd, was negen jaar oud en de dochter,
+die Violante heette, misschien zeven. Gelijk met hun jeugdigen leeftijd
+overeenkwam, begrepen ze beide de les van hun vader volkomen en toonden
+dit ook later door hun daden. Om te slagen scheen het hem beter hun
+namen te veranderen en zoo deed hij; hij noemde den jongen Perot en
+het meisje Jeannette en armelijk gekleed te Londen aangekomen, gelijk
+wij dat van Fransche vagebonden zien, begonnen zij daar te bedelen.
+
+Toen zij bij toeval hierdoor op een morgen bij een kerk stonden, kwam
+daaruit een voorname dame, die de vrouw was van een der hofmaarschalken
+van den koning van Engeland. Zij zag den graaf en zijn twee kindertjes,
+die om een aalmoes baden en vroeg, waar zij vandaan kwamen en of
+het zijn kinderen waren. Hierop antwoordde hij, dat hij uit Picardië
+kwam en dat hij door een vergrijp van zijn oudsten zoon, een schelm,
+met die twee gedwongen was te vertrekken. De dame, die medelijdend
+was, liet de oogen op het meisje rusten, dat haar zeer beviel,
+omdat zij schoon, lief en innemend er uit zag en zeide: Beste man,
+als gij er vrede mee hebt, dat ik uw dochtertje tot mij neem, omdat
+zij zoo'n gunstig uiterlijk heeft, zal ik haar gaarne huisvesten en
+indien zij een brave vrouw wil worden, zal ik haar uithuwen op het
+gunstig oogenblik zoo, dat het haar wel zal gaan. Dit verzoek beviel
+den graaf zeer; hij stemde haastig toe en gaf haar onder tranen aan
+haar over en beval haar zeer aan. Toen hij zoo zijn dochter geplaatst
+had en wel wist bij wien, besloot hij niet langer daar te blijven;
+bedelend trok hij het eiland door en kwam met Perot in Wales niet
+zonder groote vermoeidheid, daar hij niet gewoon was te voet te
+gaan. Daar was een andere maarschalk des konings, die in grooten staat
+met een talrijk personeel leefde, in welks hof telkens de graaf en
+zijn zoon verschenen om te eten. In dien hof, waar een der zoons van
+den maarschalk en andere adellijke kinderen waren en er knapenspelen
+uitvoerden als hardloopen en springen, begon Perot zich met hen te
+vermengen en even vlug of vlugger dan eenig ander dit te doen. Toen
+de maarschalk dit eens zag en hem de manier en de wijze van doen van
+den jongen bevielen, vroeg hij wie dit was. Hem werd verteld, dat hij
+de zoon was van een arm man, die dikwijls om een aalmoes daar kwam,
+waarop de maarschalk dien liet ontbieden. De graaf, die God om niets
+anders bad, stond hem vrijelijk af, hoezeer het hem verdriet deed van
+hem te moeten scheiden. Toen hij aldus zijn zoon en dochter geborgen
+zag, wilde hij niet langer in Engeland blijven, maar zoo goed hij kon
+ging hij naar Ierland en te Stanford gekomen verhuurde hij zich aan
+een vazal van den graaf van dat land als knecht en deed alles wat een
+bediende of stalknecht behoort te doen en daar bleef hij langen tijd
+zonder herkend te worden onder veel moeite en lasten.
+
+Violante, Jeannette genaamd, die met de edelvrouw in Londen gebleven
+was, groeide in jaren, in kracht en in schoonheid en kwam zoo in
+de gunst zoowel van de dame als van haar man en van ieder ander in
+het huis en van elkeen, die haar kende, dat het een wonder was om
+te zien. Er was dan ook niemand, die op haar gewoonte en manieren
+lette, die niet beweerde, dat zij de grootste rijkdom en eer waardig
+was. Hierdoor had de donna, die haar van haar vader ontvangen had,
+zonder ooit te kunnen weten wie Violante was dan door wat ze van
+hem gehoord had, zich voorgesteld haar op eervolle wijze naar
+den stand, waartoe de edelvrouw haar rekende te behooren, uit te
+huwelijken. Maar God, de rechtvaardige kenner van de hoedanigheden,
+kende haar als adellijke jonkvrouw en wist, dat zij zonder schuld voor
+de zonde van anderen leed en beschikte het anders. Men moet gelooven,
+dat hetgeen gebeurde, opdat zij niet in de hand van een minderen
+man kwam, door Zijn goedheid werd bewerkstelligd. De edelvrouw,
+bij welke Jeannette woonde, had van haar man een eenigen zoon,
+dien deze en zij ten zeerste lief hadden, zoowel omdat het een
+jongen was als omdat hij het door zijn deugd en zijn hoedanigheden
+verdiende, daar hij meer dan een ander welopgevoed was, waardig,
+dapper en schoon van gestalte. Hij was misschien zes jaar ouder dan
+Jeannette en daar hij haar zeer schoon en vol gratie vond, werd hij
+zoo hevig op haar verliefd, dat hij buiten haar niets meer zag. En
+daar hij zich verbeeldde, dat zij van lage afkomst was, waagde hij
+het niet alleen haar aan zijn vader en moeder tot vrouw te vragen,
+maar vreezend dat hij berispt zou worden, omdat hij begonnen was als
+een poorter verliefd te worden, hield hij zijn liefde zoo goed hij
+kon verborgen. Daardoor martelde die liefde hem nog meer dan wanneer
+hij haar had geopenbaard. Hiervan werd hij door overmaat van smart
+ernstig ziek. Verscheidene doctoren werden tot zijn genezing ontboden
+en nadat zij elk teeken van zijn ziekte hadden beschouwd en geen die
+kon begrijpen, wanhoopten zij allen aan zijn genezing. De vader en de
+moeder van den jonkman werden hierover zoo bedroefd en neerslachtig,
+dat er niets ergers voor hen bestond om te dragen en meermalen
+smeekte zij met medelijdende vragen wat de oorzaak van zijn lijden
+was, waarop hij zuchtend als antwoord gaf, dat hij zich geheel voelde
+verteren. Eens was een heel jonge maar zeer geleerde dokter bij hem
+en hield hem bij den arm, waar men den pols pleegt te voelen, toen
+Jeannette, die uit eerbied voor zijn moeder hem met zorg bediende,
+om eenige reden in de kamer kwam, waar de jonge man lag. Zoodra de
+jongeling haar zag, voelde hij zonder een woord te spreken of een
+gebaar te maken met meer kracht het liefdevuur in het hart, waardoor
+zijn pols sterker dan gewoonlijk begon te kloppen, wat de medicus
+dadelijk merkte. Hij verwonderde zich en bleef zwijgen om te zien,
+hoe lang dat kloppen zou duren. Zoodra Jeannette de kamer uitging,
+hield het kloppen op; daardoor scheen het den arts, dat hij voor een
+deel de oorzaak van zijn ziekte had geraden en een oogenblik later,
+alsof hij aan Jeannette iets wilde vragen en de zieke steeds bij den
+arm houdend, liet hij haar roepen. Ze kwam onmiddellijk en ze was nog
+niet in de kamer of het kloppen van de pols kwam bij den jonkman terug
+en toen ze weg was, hield het op. Toen de dokter daardoor voldoende
+zekerheid dacht te hebben, stond hij op en na den vader en de moeder
+ter zijde te hebben geroepen zeide hij tot hen: De gezondheid van uw
+zoon is niet in de macht der doktoren maar berust in de handen van
+Jeannette, welke, gelijk ik duidelijk uit zekere teekenen heb begrepen,
+den jongeling vurig lief heeft, hoewel zij er niets van merkt naar
+ik meen te zien. Weet thans wat u te doen staat, als zijn leven u
+lief is. De edelman en zijn vrouw waren verheugd, toen zij hoorden,
+dat er toch een middel was tot zijn herstel, hoewel het hun speet,
+dat waar was, waaraan zij twijfelden, namelijk dat zij Jeannette aan
+hun zoon tot vrouw moesten geven. Zij gingen dan ook toen de dokter was
+vertrokken naar den zieke en de donna sprak tot hem aldus: Mijn zoon,
+ik had nooit geloofd, dat gij mij een van uwe verlangens zoudt hebben
+verborgen en dat ik u zou zien verzwakken door hieraan niet te voldoen,
+omdat gij er zeker van kunt en moet zijn, dat ik alles, wat ik tot
+uw bevrediging zou kunnen aanwenden, al was het minder dan eerlijk,
+van zelf zou doen. Maar nu gij zoo hebt gehandeld is God barmhartiger
+voor u geweest dan gij zelf en opdat gij aan die ziekte niet sterft,
+heeft Hij mij de oorzaak van uwe ziekte geopenbaard, die niets anders
+is dan een hartstochtelijke liefde, die gij voor een jong meisje hebt,
+wie het dan ook zij. Gij hoeft u er werkelijk niet over te schamen,
+omdat uw leeftijd het eischt en als gij niet verliefd zoudt zijn, zou
+ik u er minder om achten. Aldus mijn zoon, wees voor mij niet op uw
+hoede maar beken mij al uw verlangens en werp de zwaarmoedigheid en
+de gedachte, die gij hebt en waaruit die ziekte voortkomt, weg; vat
+moed en wees er zeker van, dat er niets bestaat tot uw bevrediging,
+wat ik zoo mogelijk niet zal doen voor u, die ik meer lief heb dan
+mijn leven. Verjaag de verlegenheid en de vrees en zeg mij vrij of ik
+voor uw liefde iets kan doen. En als gij meent, dat ik mij er niet
+om bekommer en dit tot een goed einde voert, houdt mij dan voor de
+wreedste moeder, die ooit een zoon baarde.
+
+Toen de jongeling de woorden van de moeder hoorde, bloosde hij
+eerst; hij bedacht, dat niemand meer aan zijn verlangen kon voldoen,
+verjoeg zijn verlegenheid en zeide: Mevrouw, niets anders heeft
+mij mijn liefde doen verbergen dan dat ik bemerkt heb bij de meeste
+lieden dat zij, als zij oud zijn, zich hun jeugd niet meer willen
+herinneren. Maar omdat ik u daartoe wel bereid zie, zal ik niet alleen
+bekennen, wat gij hebt gemerkt, maar ik zal u toevertrouwen op wie ik
+verliefd ben op voorwaarde, dat binnen uw vermogen zoodanig gevolg
+uit uw belofte voortkomt, dat gij mij weer gezond zult zien. De
+donna--te veel vertrouwend, dat het gebeuren zou op de wijze,
+waarnaar zij zich het voorstelde--antwoordde gulweg, dat hij gerust
+elk verlangen zou openbaren, want dadelijk zou zij beproeven wat hem
+zou bevredigen. Mevrouw, zei toen de jonkman, de groote schoonheid en
+de lofwaardige manieren van onze Jeannette en de onmogelijkheid haar
+mijn liefde te doen bemerken, hoewel zij medelijdend is en het gemis
+aan moed die liefde aan wie ook toe te vertrouwen, hebben mij in den
+toestand gebracht waarin gij mij ziet. Indien gij, wat gij mij hebt
+beloofd op de een of andere wijze niet nakomt, wees er dan zeker van,
+dat mijn leven kort zal zijn. De donna, die het meer tijd achtte voor
+bemoediging dan voor berisping, zeide glimlachend: Ah, mijn zoon,
+woudt gij daarvoor ziek worden? Bedaar en laat mij begaan tot gij
+eenmaal beter zult zijn. De jonkman vol goede hoop toonde in den
+kortst mogelijken tijd teekens van de grootste verbetering, waarover
+de donna zeer verblijd begon met na te komen, wat zij had beloofd.
+
+Ze liet op een goeden dag Jeannette roepen en vroeg haar
+schertsenderwijze zeer hoffelijk of ze een of anderen minnaar
+had. Jeannette werd zeer rood en antwoordde: Mevrouw, een arm meisje
+en uit haar huis verjaagd gelijk ik ben en die in dienst van anderen
+verkeert gelijk ik doe, vraagt men niet en past het niet liefde te
+verwachten. Hierop sprak de donna: Indien gij er geen hebt, willen
+wij er u een geven, met wien gij zeer gelukkig zult zijn en meer
+behagen zult hebben in uw schoonheid, want het zou niet betamen aan een
+meisje zoo mooi als gij, dat gij zonder minnaar zoudt blijven. Hierop
+antwoordde Jeannette: Mevrouw, gij hebt mij uit de armoede van mijn
+vader gescheiden en mij als uw dochter opgevoed en daarom zal ik
+alles tot uw genoegen doen maar hierin niet, daar ik geloof er goed
+mee te handelen. Indien het u behaagt mij een man te geven zal ik dien
+trachten lief te hebben, maar geen ander, want van de erfenis mijner
+voorvaderen is mij niets overgebleven behalve de eer, welke ik hoop te
+bewaren en te dienen, zoolang ik leef. Dit woord scheen zeer nadeelig
+aan de donna voor haar plan om de belofte aan haar zoon te houden,
+hoewel zij als verstandige vrouw in stilte het meisje zeer prees en
+zeide: Maar Jeannette, als Zijne Majesteit de koning, die een jong
+man is gelijk gij een mooi meisje, van u liefde begeerde, zoudt gij
+hem die weigeren? Zij antwoordde daarop dadelijk: De koning zou mij
+geweld aan kunnen doen, maar hij zou mij nooit anders kunnen krijgen
+dan op eerlijke wijze. De dame begreep hoe ze dacht, liet alle woorden
+verder ter zijde en besloot haar op de proef te stellen. Aldus gaf zij
+haar zoon het plan te kennen om als hij genezen zou zijn, haar met hem
+in een kamer te laten en dat hij zijn best zou doen met haar zich zijn
+genoegen te verschaffen. Zij zeide, dat het haar schandelijk leek voor
+haar zoon op te komen als een koppelaarster en het meisje te bidden. De
+jongeling was hierover in 't geheel niet tevreden en werd opeens veel
+erger ziek. Toen de donna dit zag, openbaarde zij haar bedoeling aan
+Jeannette. Maar zij vond haar standvastiger dan ooit. Zij vertelde
+aan haar echtgenoot, wat zij met het meisje had besproken en hoewel
+het hun pijnlijk scheen, overlegden zij met wederzijdsch goedvinden
+haar aan hem tot gemalin te geven, daar ze liever haar zoon levend
+zag dan met een echtgenoote zijner niet waardig dan dood en zonder
+eenige vrouw, en zoo deden zij na vele gesprekken.
+
+Jeannette was hierover zeer verheugd en dankte God met vroom gemoed,
+dat Hij haar niet had vergeten, maar toch noemde zij zich nooit
+anders dan de dochter van een Picardiër. De jonge man genas, vierde
+gelukkiger dan ieder ander man bruiloft en wijdde veel tijd aan haar.
+
+Perot, die met den maarschalk van den koning van Engeland in Wales
+was gebleven, steeg ook in den gunst van zijn heer en werd een
+knapper en dapperder man dan wie ook op het eiland, zoodat noch
+bij de steekspelen, noch bij het worstelen, noch bij eenige andere
+wapenoefening er iemand was, die hem evenaarde. Daarom was hij onder
+den naam Perot, de Picardiër, bij allen bekend en beroemd. En gelijk
+God zijn zuster niet had vergeten, zoo toonde Hij ook aan hem te
+denken, want toen er in die streek een pestziekte kwam, nam die de
+helft der bewoners weg zonder te rekenen, dat het grootste deel van
+de rest uit vrees naar andere streken vluchtte, zoodat het geheele
+land verlaten scheen. Door die ziekte stierven de maarschalk, zijn
+heer, diens vrouw, een zijner zoons en vele anderen zoowel broeders
+als neven en verwanten, en er bleef geen ander over dan een reeds
+huwbaar meisje en met eenige andere dienaren: Perot. Toen de pest een
+weinig ophield, nam ze hem, die een rechtschapen en goed man was tot
+echtgenoot, tot genoegen en op raad van een klein aantal vasallen,
+die in het leven waren gebleven en maakte hem tot heer van alles,
+wat aan haar vervallen was. Het duurde niet lang of toen de koning
+van Engeland hoorde, dat de maarschalk dood was en daar hij de kracht
+van Perot, den Picardiër, kende, zette hij hem in de plaats van den
+overledene en gaf hem diens waardigheid. Dat gebeurde in korten tijd
+met de twee onschuldige kinderen van den graaf van Angers, door hem
+als verloren achtergelaten.
+
+Het was al achttien jaar geleden, dat de graaf van Angers vluchtend
+Parijs had verlaten en sinds woonde hij in Ierland. Hij had een vrij
+ellendig leven, had veel moeten verduren en toen hij al oud werd,
+kreeg hij zin om te weten, zoo hij kon, wat er van zijn twee kinderen
+geworden was. Daar hij zich geheel van uiterlijk veranderd zag en hij
+zich sterker voelde door lange arbeid dan toen hij als jonkman niets
+uitvoerde, bleef hij niet, waar hij lang was geweest maar vertrok arm
+en slecht uitgerust, kwam in Engeland en ging daarheen, waar hij Perot
+had achtergelaten. Hij vond hem als maarschalk en als een groot heer
+en zag hem gezond, sterk en knap terug; dit beviel hem zeer, maar hij
+wilde zich niet laten herkennen voor hij wist, wat er van Jeannette
+geworden was. Daarom begaf hij zich op weg en maakte geen halt, voor
+hij in Londen kwam en daar, na voorzichtig naar de donna te hebben
+gevraagd aan wien hij het meisje had overgelaten, vond hij Jeannette
+als vrouw van haar zoon. Dit viel hem zeer mee en hij achtte al zijn
+vroegere tegenspoed gering, nu hij zijn kinderen levend en in goeden
+staat had terug gevonden en verlangend haar te zien, begon hij als
+arm man zich op te stellen in de buurt van haar huis. Toen Jacquet
+Lamiens--zoo heette de echtgenoot van Jeannette--hem daar eens zag,
+arm en oud, kreeg hij medelijden en beval aan een van zijn bedienden,
+dat hij hem in zijn huis voerde en dat hij hem uit barmhartigheid
+te eten gaf, wat de knecht gaarne deed. Jeannette had reeds van
+Jacquet verscheidene zoons gekregen, waarvan de oudste niet ouder dan
+acht jaar was. Het waren de mooiste en de aanvalligste kinderen ter
+wereld. Zoodra zij den graaf zagen eten, gingen zij om hem heen staan
+en begonnen hem vreugde te betuigen alsof zij zich door geheime kracht
+bewogen voelden, dat hij hun grootvader was. De graaf herkende zijn
+kleinkinderen en begon ze liefde te toonen en te streelen; daardoor
+wilden de kinderen niet meer van hem weg, hoezeer de man belast met
+het toezicht op hen ze ook riep. Jeannette bemerkte dit, ging de kamer
+uit, kwam, waar de graaf zich bevond en dreigde ze te kastijden,
+als ze niet deden, wat hun meester wilde. De kinderen begonnen te
+schreien en te zeggen, dat zij bij dien braven man wilden blijven,
+dien zij meer lief hadden dan hun meester. De dame en de graaf lachten
+daarom. De graaf was opgestaan niet op de wijze van een vader, maar
+als een arm man om zijn dochter eerbied te betuigen als edelvrouw en
+voelde, toen hij haar zag, in het hart een wonderbare vreugde.
+
+Maar noch toen, noch later herkende zij hem, omdat hij zeer was
+verouderd bij wat hij placht te zijn, daar hij oud en kaal was en
+een langen baard had en mager en bruin was geworden en eer een ander
+man scheen dan de graaf. Toen de donna zag, dat de kinderen niet
+van hem wilden scheiden en huilden, toen zij ze wilde doen heengaan,
+zeide zij tot den meester, dat hij ze toch daar maar een weinig liet
+blijven. Terwijl dit gebeurde, kwam de vader van Jacquet terug en
+hoorde dit van hun meester. Daarom zeide hij, die Jeannette minachtte:
+Laat ze aan het slechte avontuur over dat God hen bezorgt, want zij
+keeren terug, vanwaar ze afkomstig zijn. Zij stammen door hun moeder
+af van bedelaars en het is dus niet te verwonderen, dat zij gaarne
+met bedelaars verkeeren. De graaf hoorde deze woorden en was er zeer
+bedroefd over, maar toch het hoofd gebogen duldde hij die beleediging
+gelijk hij vele anderen gedragen had. Jacquet, die de ontvangst had
+gezien, welke de kinderen den goeden man bereidden, namelijk aan den
+graaf, hoezeer het hem ook mishaagde, hield toch zooveel van hen,
+dat hij liever dan ze te zien schreien beval, dat, indien de goede
+man daar in eenigen dienst wilde treden, hij er welkom zou zijn. Hij
+antwoordde, dat hij daar gaarne bleef, maar dat hij niet anders kon
+dan de paarden oppassen, wat hij zijn heele leven gedaan had. Men
+vertrouwde hem derhalve een paard toe en hij begon, zoodra hij dit
+verzorgd had, met de kinderen te spelen.
+
+Terwijl de fortuin op die wijze als hier beschreven den graaf van
+Angers en de kinderen leidde, stierf de koning van Frankrijk na vele
+wapenstilstanden met de Duitschers en in zijn plaats werd zijn zoon
+gekroond, wiens vrouw den graaf had verjaagd. Toen die den laatsten
+wapenstilstand met de Duitschers had geëindigd, begon hij op nieuw
+een zeer fellen krijg, waarbij om hem als nieuwe verwant te helpen
+de koning van Engeland een groot aantal soldaten zond onder bevel
+van Perot, zijn maarschalk en van Jacquet Lamiens, den zoon van den
+anderen maarschalk, waarmee de brave man, te weten de graaf, heen ging
+en zonder door iemand herkend te worden langen tijd in het kamp bleef
+als stalknecht. Daar gedroeg hij zich als een flink man, zoowel door
+raadgevingen als door daden meer dan men van hem vergde. Gedurende
+den oorlog werd de koningin van Frankrijk ernstig ziek en toen zij
+haar einde zag naderen, biechtte zij, gedreven door haar zonde,
+vroom aan den aartsbisschop van Rouaan, die door allen als een zeer
+heilig en goed mensch werd beschouwd en onder andere zonden verhaalde
+zij hem, dat door haar aan den graaf van Angers groot onrecht was
+gedaan. Ze had er geen vrede mee het hem slechts te vertellen, maar
+zij verhaalde in tegenwoordigheid van vele andere waardige mannen
+alles, wat er gebeurd was en verzocht hen bij den koning te bewerken,
+dat de graaf, indien hij leefde, in zijn rang zou worden hersteld en
+zoo niet dan een van zijn zoons. Niet lang daarna werd zij, uit dit
+leven verscheiden, begraven.
+
+Toen die bekentenis aan den koning was verteld, bewoog hem dit na
+eenige zuchten over het onrecht den braven man aangedaan door het
+gansche leger en bovendien op vele andere plaatsen een oproep te
+doen, opdat, wie hem inlichtingen zou verstrekken over den graaf
+van Angers of althans over zijn zoons, ruimschoots door hem beloond
+zou worden, daar hij hem voor onschuldig hield aan hetgeen waarvoor
+hij in ballingschap was gegaan volgens de bekentenis gedaan door de
+koningin en plan had hem tot zijn vroegeren rang en een meerderen
+te doen terugkeeren. Toen de graaf in de gedaante van een stalknecht
+dit hoorde en merkte, dat dit waar was, begaf hij zich dadelijk naar
+Jacquet en verzocht hem samen te komen met Perot, omdat hij hun wilde
+aanwijzen wie de koning zocht. Toen alle drie aldus vereenigd waren,
+zeide de graaf tot Perot, die er al aan dacht zich bekend te maken:
+Perot, hier is Jacquet, die uw zuster tot vrouw heeft, maar die nooit
+een bruidschat heeft gehad en opdat uw zuster niet zonder bruidschat
+blijft, wil ik, dat hij en geen ander de belooning krijgt, die de
+koning zoo groot voor u belooft en ik zeg u als zoon van den graaf van
+Angers en voor Violante, uw zuster en uw vrouw en voor mij, dat ik zelf
+de graaf van Angers en uw vader ben. Perot hoorde dit, keek hem strak
+aan, herkende hem spoedig, omhelsde hem en viel schreiend aan zijn
+voeten. Jacquet hoorde eerst, wat de graaf gezegd had en toen ziende
+wat Perot deed, werd hij op eens zoo overstelpt door verwondering en
+blijdschap, dat hij nauwelijks wist wat te doen. Maar toch sloeg hij
+geloof aan zijn woorden en schaamde zich zeer over de beleedigende
+woorden, die hij jegens den graaf als stalknecht had gebruikt,
+viel hem schreiend te voet en vroeg voor elke vroegere beleediging
+vergeving, welke de graaf, na hem welwillend te hebben opgeheven,
+hem schonk. Nadat zij alle drie over hun verschillende lotgevallen
+hadden gesproken en zich te samen zeer hadden beklaagd en verheugd,
+wilde Perot en Jacquet den graaf van kleeding laten verwisselen, maar
+hij stond dit niet toe en wilde dat eerst Jacquet de zekerheid had
+de beloofde belooning te ontvangen en dat hij, als dit gebeurd was,
+hem aan den koning zou voorstellen in zijn dracht van palfrenier om
+hem meer beschaamd te maken. Jacquet verscheen dus met den graaf en
+Perot voor den koning en bood aan hem den graaf en diens kinderen
+voor te stellen, waardoor deze hem volgens den gedanen oproep moest
+beloonen. De koning liet spoedig in aller tegenwoordigheid de belooning
+brengen, die wonderbaar scheen in de oogen van Jacquet. Hij beval hem
+die mee te nemen, indien hij werkelijk den graaf en zijn kinderen
+bracht, gelijk hij het beloofde. Toen keerde Jacquet zich om en na
+den graaf-stalknecht en Perot voor zich te hebben geplaatst zeide
+hij: Sire, zie hier vader en zoon; de dochter, die mijn vrouw is
+en niet hier, zult gij met Gods hulp spoedig zien. De koning, dit
+hoorend, zag den graaf aan en hoewel hij veel was verouderd bij wat
+hij vroeger was, herkende hij hem toch na hem eenigen tijd te hebben
+aangezien en met tranen in de oogen hief hij hem die geknield bleef,
+op, kuste en omarmde hem, sprak met Perot vriendelijk en beval, dat
+de graaf dadelijk van kleederen, bedienden, paarden en wapenrusting
+voorzien zou worden, gelijk dat zijn adeldom eischte, wat spoedig
+gebeurde. Bovendien behandelde de koning Jacquet met veel eer en
+wilde alles weten van zijn vroegere lotgevallen. En toen Jacquet de
+hooge belooningen aanvaardde, omdat hij hem den graaf en de kinderen
+had aangewezen, zeide de graaf tot hem: Neem dit van de schatten van
+Zijne Majesteit den koning en denk er aan tot uw vader te zeggen, dat
+uw zonen, zijn kleinkinderen en de mijnen niet van moederskant van
+een bedelaar afstammen. Jacquet nam de geschenken aan en liet zijn
+vrouw en schoondochter te Parijs komen. De vrouw van Perot kwam ook
+mee en daar maakte zij allen met den graaf een groot feest, dien de
+koning in al zijn rechten had hersteld en meer had gemaakt dan hij
+ooit was geweest. Toen ging elk met 's konings verlof huiswaarts en
+de graaf leefde te Parijs tot aan zijn dood roemrijker dan ooit.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Bernabo van Genua wordt door Ambrogiuolo bedrogen, verliest
+    zijn geld en beveelt daarom zijn onschuldige vrouw te
+    laten dooden. Zij ontvlucht en in mansgewaad dient zij den
+    Sultan, vindt den bedrieger en laat haar man naar Alexandrië
+    komen, waar deze gestraft wordt. Zij doet daarop weer haar
+    vrouwenkleeren aan en keert met haar man, rijk geworden,
+    naar Genua terug._
+
+
+Nadat Elisa met haar aandoenlijke geschiedenis haar plicht had
+vervuld, zeide koningin Philomena, die schoon en groot was van
+gestalte en meer dan een andere een innemend en lachend gelaat had:
+Men moet zich houden aan de overeenkomst aangegaan met Dioneo en daar
+er geen anderen overblijven dan hij en ik om te verhalen, zal ik het
+eerst mijn historie vertellen en hij, die dit als een gunst verkreeg,
+zal als laatste spreken. Na die woorden begon zij aldus:
+
+Men pleegt onder het volk dikwijls het spreekwoord te gebruiken dat
+de bedrieger de slaaf wordt van den bedrogene, waarvan men op geen
+enkelen grond de waarheid zou kunnen aantoonen, indien de feiten
+het niet bewezen. Om ons voornemen te volgen en omdat dit alles,
+lieve donna's, waar is, gelijk men beweert, heb ik lust gekregen
+het u aan te toonen. Het zal u niet onaangenaam zijn dit te hooren,
+opdat gij u voor bedriegers kunt in acht nemen.
+
+Er waren in een herberg in Parijs eenige zeer groote Italiaansche
+kooplieden, volgens hun gewoonte de een voor deze, de ander voor
+gene zaak. Nadat zij op een avond onder elkaar allen gezellig hadden
+gegeten, begonnen zij over verschillende dingen te spreken en van het
+eene onderwerp op het andere komend, begonnen zij te praten over hun
+vrouwen, die ze thuis hadden gelaten en schertsend begon er een te
+zeggen: Ik weet niet, hoe de mijne doet, maar dit weet ik wel, dat,
+wanneer een meisje mij in handen komt dat mij bevalt, ik de liefde
+ter zijde laat, die ik voor mijn vrouw voel en hiervan profiteer
+zooveel ik kan. De ander antwoordde: En ik handel zoo insgelijks,
+want als ik geloof, dat mijn vrouw er haar plezier van neemt, dan doet
+zij het, en als ik het niet geloof, doet ze het ook en dus doen we
+wederkeerig hetzelfde, leer om leer. De derde kwam, het woord nemend,
+tot dezelfde meening en om kort te gaan scheen het allen, dat ze het
+hierover eens werden, dat zij door het achterlaten van hun vrouwen
+hun tijd niet verloren. Slechts een, die den naam droeg van Bernabo
+Leomellin van Genua, beweerde het tegendeel en hield vol, dat hij
+door bijzondere genade van God een vrouw tot echtgenoote had, die
+meer begaafd was met alle deugden dan in het algemeen een edelvrouw,
+een ridder of een page, die er misschien in Italië zijn. Want zij
+was schoon van vorm en nog zeer jong, handig en sterk en er was
+niets van vrouwelijke bedrevenheid, als het borduren van zijden
+handwerken en dergelijke dingen meer, wat zij niet beter deed dan wie
+ook. Behalve dat, zeide hij, was er geen schildknaap of bediende, die
+beter en vlugger aan de tafel van een heer diende en die hoffelijker,
+wijzer en meer bescheiden was. Daarna prees hij haar nog meer, omdat
+ze paard kon rijden, een valk dragen, lezen, schrijven en rekenen
+alsof ze een koopman was en toen na vele loftuitingen kwam hij, die
+daarover sprak, er toe plechtig te beweren, dat er geen eerbaarder
+en kuischer vrouw was te vinden dan zij. Daarom geloofde hij zeker,
+dat, indien hij tien jaar of zelfs altijd buitenshuis bleef, zij zich
+nooit zou afgeven met een anderen man. Bij die kooplieden, die zoo
+spraken was een jonge man, Ambrogiuolo genaamd van Piacenza, die met
+de laatste loftuiting, welke Bernabo gegeven had aan zijn vrouw, den
+grootsten spot der wereld begon te drijven en schertsend vroeg hij
+of de keizer hem dit voorrecht boven alle andere mannen geschonken
+had. Bernabo zeide een weinig onthutst, dat niet de keizer maar God,
+die wat meer vermocht dan de keizer, hem die genade had verleend. Toen
+zeide Ambrogiuolo: Bernabo, ik twijfel er niet aan, dat gij in deze
+zaken gelooft de waarheid te zeggen, maar naar het mij schijnt,
+hebt gij op hun aard weinig acht gegeven; want indien gij dit had
+gedaan zou ik niet denken, dat gij in deze bekende dingen zoo dom
+waart en gij hierover niet kalmer zoudt spreken. En omdat gij niet
+gelooft, dat wij, die zeer vrij over onze vrouwen gesproken hebben,
+ons verbeelden andere vrouwen te hebben of anders gemaakt dan de uwe,
+maar dat wij aldus gesproken hebben gelijk wij meenen, wil ik met u
+een weinig over die zaak praten. Ik heb altijd gehoord, dat de man
+het edelste dier is onder de andere schepsels door God geschapen
+en daarna de vrouw, maar de man gelijk men algemeen gelooft en ziet
+door zijn werken is de volmaaktste en daar hij volmaakter is, heeft
+hij zonder twijfel meer vastberadenheid en standvastigheid, daar de
+vrouwen in het algemeen veel bewegelijker zijn en waarom, dat zou
+men om vele natuurlijke redenen kunnen aantoonen, welke ik nu wil ter
+zijde laten. Indien de man dus van grooter vastberadenheid is en zich
+niet kan weerhouden, laat staan tegenover een, die het hem vraagt,
+zelfs tegenover het ontberen van een vrouw, die hem bevalt en bij die
+begeerte nog alles wil doen om zich met haar te verstaan en dit niet
+eens in de maand maar duizend keer per dag, wat kunt gij dan hopen,
+dat een veranderlijke vrouw doen kan tegen de beden, de listen, de
+geschenken en de duizend andere middelen, die een slim man heeft,
+welke haar bemint? Denkt gij, dat zij weerstand kan bieden? Zeker,
+hoezeer gij het ook zoudt volhouden, ik zou niet gelooven, dat gij
+het zelf denkt. En gij zegt, dat u echtgenoote een vrouw is en dat
+zij van vleesch en been is als de anderen. Als dit zoo is, moeten
+haar begeerten ook dezelfden zijn en haar krachten geen anderen om
+die natuurlijke lusten te weerstaan. Daarom is het mogelijk, hoe
+eerbaar zij ook mag wezen, dat zij als een andere handelt en geen
+enkele mogelijkheid kan zoo sterk ontkend worden gelijk gij doet als
+het tegengestelde bevestigd kan worden. Hierop antwoordde Bernabo:
+Ik ben koopman en geen wijsgeer en zal dus als koopman antwoorden. Ik
+zeg u, dat wat ik weet, kan gebeuren aan gekkinnen, die geen eergevoel
+hebben, maar zij, die verstandig zijn waken zoo voor hun eer, dat
+zij veel sterker daarin worden dan de mannen, die er zich niet om
+bekommeren. En zoo is het met de mijne gesteld. Ambrogiuolo zeide:
+Waarlijk, indien elken keer, dat zij zich tot zulke histories laten
+overhalen hun een hoorn op het voorhoofd groeide, die getuigenis gaf
+van wat zij hadden gedaan, dan zou ik gelooven, dat weinigen er toe
+zouden overgaan, maar in plaats, dat er een hoorn groeit, blijft er bij
+hen, die wijs zijn spoor noch indruk achter en de schande en de blaam
+bestaan slechts bij bekend geworden zaken; daarom, als zij het kunnen,
+doen zij het, of wel ze laten het uit domheid. En houdt dit voor zeker,
+dat die alleen kuisch is, die nooit gevraagd is door iemand of zoo
+zij het zelf vroeg, niet werd verhoord. En hoewel ik weet, dat dit om
+natuurlijke en ware redenen zoo moet zijn, zou ik er niet van spreken
+zoo overtuigd als ik het doe, indien ik niet herhaalde malen en met
+vele gevallen het bewijs had gehad. Ik zeg u dit namelijk, dat ik,
+indien ik bij uw heilige donna was, ik geloof haar in korten tijd over
+te halen tot wat ik bij anderen gedaan heb gekregen. Bernabo antwoordde
+verlegen: Ons twistgesprek zou met woorden te lang kunnen duren; gij
+zoudt dit zeggen en ik dat en eindelijk zou er niets uit volgen. Maar
+omdat gij zegt, dat allen zoo buigzaam zijn en gij zoo zijt aangelegd,
+ben ik bereid, opdat gij u van de eerbaarheid van mijn donna verzekert,
+mij het hoofd te laten afslaan, indien gij haar ooit kunt voeren tot
+wat u behaagt. Indien gij het niet kunt, wil ik, dat gij mij minstens
+duizend goudguldens betaalt. Ambrogiuolo, al door dit gesprek verhit,
+zeide: Bernabo, ik weet niet, wat ik met uw bloed zou doen, indien ik
+zou overwinnen, maar indien gij er lust in hebt het bewijs te zien van
+wat ik al gezegd heb, zet gij er dan vijfduizend goudguldens tegen,
+die u minder dierbaar moeten zijn dan uw hoofd. En daar gij nog geen
+enkelen termijn hebt vastgesteld, wil ik mij verplichten naar Genua te
+gaan en binnen drie maanden van af den dag, dat ik van hier vertrek,
+zal ik uw vrouw naar mijn wil hebben geleid en tot bewijs er van een
+van haar dierbaarste zaken met mij terug brengen om u zoodanige en zoo
+groote bewijzen te geven, dat gij zelf zult bekennen, dat het waar
+is, op voorwaarde, dat gij mij belooft op uw woord niet binnen dien
+bepaalden termijn naar Genua te gaan, noch haar iets over die zaak
+te schrijven. Bernabo zeide, dat het hem zeer aanstond en hoewel de
+andere kooplieden, die tegenwoordig waren, hun best deden hem hiervan
+af te brengen, wetend dat er groot kwaad uit kon geboren worden,
+waren toch de geesten der twee kooplieden er zoo door verhit, dat
+ondanks den wil van de anderen door mooie contracten zij tegenover
+elkaar wat dat betreft verplichtingen aangingen.
+
+Toen die geteekend waren, bleef Bernabo achter en Ambrogiuolo kwam
+zoo gauw mogelijk te Genua. Na er eenige dagen gebleven te zijn en met
+veel voorzorg zich te hebben op de hoogte gesteld van de straatnaam,
+waaronder de donna woonde en van haar manier van leven, had hij er
+weer van gehoord, wat hij al van Bernabo vernomen had. Daarom scheen
+het hem, dat hij een dollen streek had gedaan. Maar toch na een arme
+vrouw te hebben gesproken, die veel in haar huis kwam en aan wien de
+donna welgezind was kocht hij, daar hij geen ander middel wist, haar
+met geld om en liet zich door haar in een opzettelijk gemaakte kist
+er heen dragen, en niet alleen in huis, maar zelfs in de kamer der
+donna en daar, alsof de goede vrouw wilde weggaan voor eenige dagen,
+verzocht zij volgens de les, die Ambrogiuolo haar had gegeven, dat men
+de kist er gedurende eenige dagen bewaarde. Toen de kist daar bleef
+en de nacht inviel, maakte Ambrogiuolo op het uur, dat hij dacht,
+dat de dame sliep, de kist open, en kwam stil in de kamer, waar een
+licht brandde. Hij begon de ligging van de kamer te onderzoeken,
+de schilderijen en alle andere merkwaardige zaken, die er in waren,
+om ze in het geheugen te prenten. Daarop naderde hij het bed en zag,
+dat de donna en een klein kind bij haar vast sliepen. Hij deed haar
+geheel naakt liggen en zag, dat zij even schoon was als gekleed, maar
+dat hij geen enkel teeken kon medenemen behalve een, dat zij op de
+linkerborst had en dat bestond uit een kleine uitwas, waarom eenige
+goudblonde haren groeiden. Dit ziende, dekte hij haar weer stil toe,
+hoewel hij, terwijl hij haar zoo schoon zag, begeerde zijn leven te
+wagen om bij haar te liggen. Maar daar hij gehoord had, dat zij zoo
+onverzettelijk was in die dingen, durfde hij het niet. Hij bleef het
+grootste deel van den nacht op zijn gemak in de kamer, trok een beurs
+en een vest zonder mouwen uit een van haar koffers, een ring en een
+gordel en deed alles in zijn kist. Hij ging er ook in en sloot die als
+te voren en zoo bracht hij twee nachten door zonder dat de donna er
+iets van merkte. Op den derden dag volgens het afgesproken plan kwam
+de goede vrouw haar kist halen en bracht die terug, vanwaar ze haar
+gehaald had. Ambrogiuolo kwam er uit en nadat hij de vrouw volgens
+de gedane belofte had tevredengesteld, keerde hij zoo gauw hij kon,
+vóór den bepaalden termijn met die zaken naar Parijs terug.
+
+Toen hij daar de kooplieden had bijeen geroepen, die tegenwoordig
+waren geweest bij het gesprek en het doen van de weddenschap, zeide
+hij in tegenwoordigheid van Bernabo, dat hij de weddenschap tusschen
+hen aangegaan, had gewonnen, omdat hij volvoerd had, waar hij zich
+op had beroemd. En om te bewijzen, dat dit waar was, beschreef hij
+eerst den vorm van de kamer en de schilderijen, toonde daarna de
+voorwerpen, die hij mee had gebracht en beweerde die van haar te
+hebben gekregen. Bernabo gaf toe, dat de kamer was zooals hij die
+beschreef en bovendien erkende hij ook, dat die voorwerpen aan zijn
+donna hadden behoord. Maar hij beweerde, dat hij van een der bedienden
+des huizes het voorkomen van de kamer kon weten en op gelijke wijze
+die voorwerpen kon hebben gekregen. Daarom, indien hij daartegen niets
+had in te brengen, scheen dit hem niet voldoende om zich overwonnen
+te verklaren. Daarom zeide Ambrogiuolo: Dit moet wel degelijk
+voldoende zijn, maar, daar gij wilt, dat ik nog meer zeg, zal ik dan
+ook meer zeggen. Ik weet, dat mevrouw Ginevra onder de linkerborst
+een tamelijk groote vlek heeft met misschien zes goudblonde haren
+er om heen. Toen Bernabo dit hoorde, leek het hem of hij een smart
+voelde als van een messteek in het hart, en daar hij geheel van kleur
+veranderde, hoewel hij geen woord had gesproken, gaf hij duidelijk
+genoeg blijk, dat het waar was, wat Ambrogiuolo vertelde en zeide:
+Heeren, wat Ambrogiuolo zegt, is waar, en omdat hij gewonnen heeft,
+mag hij om het geld komen, wanneer hij wil. Aldus werd Ambrogiuolo
+den volgenden dag volkomen bevredigd. Bernabo, van Parijs vertrokken,
+ging met zeer verbitterden geest naar de donna te Genua. Toen hij het
+naderde, wilde hij er niet binnen gaan maar bleef er wel twintig mijlen
+vandaan op een van zijn landgoederen en hij zond een knecht, waarin
+hij veel vertrouwen stelde, met twee paarden en met zijn brieven naar
+Genua, schreef aan de donna, dat hij was teruggekeerd en dat zij met
+den bediende tot hem zou komen. Hij gaf bovendien in het geheim aan
+den knecht last, dat die op een plaats, waar deze het het geschikst
+achtte zonder genade de donna moest vermoorden en dat hij dan naar
+hem moest terugkeeren. Toen de knecht te Genua aankwam en de brieven
+waren overhandigd en de boodschap was overgebracht, werd hij door de
+vrouw met groote vreugde ontvangen, welke den volgenden morgen met den
+knecht te paard steeg en den weg naar zijn landgoed insloeg. Terwijl
+zij samen voortreden en over allerlei dingen spraken, kwamen zij in een
+zeer diepe en eenzame vallei, afgesloten door hooge rotsen en boomen,
+die aan den knecht de plaats leek om veilig het bevel van zijn meester
+te volvoeren. Hij trok het mes, nam de donna bij den arm en zeide:
+Mevrouw, beveel uw ziel eerst aan God, daar gij zonder verder voort te
+reizen moet sterven. De donna zag het mes, hoorde de woorden en zeide
+geheel ontsteld: Bij God genade! Voor gij mij doodt, zeg mij, waarmee
+ik u kwaad heb gedaan, dat gij mij moet dooden? Mevrouw, zei de knecht,
+gij hebt mij met niets kwaad gedaan en waarmee ge het uw echtgenoot
+deed, weet ik niet, alleen dat hij mij beval zonder medelijden met
+u te hebben, u op dezen weg te dooden en als ik het niet zou doen,
+dreigde hij mij te laten ophangen. Gij weet wel, hoe ik gebonden ben
+en hoe ik, wat hij mij gelast, niet kan weigeren. God weet, hoe ik met
+u begaan ben, maar ik kan niet anders. Daarop hernam de donna weenend:
+In Gods naam wordt niet om anderen te dienen de moordenaar van iemand,
+die u nooit iets kwaads toevoegde. Aan God, die alles weet, is bekend,
+dat ik nooit iets deed waardoor ik van mijn man zulk een loon moest
+ontvangen. Maar laat ons dit nu ter zijde stellen: gij kunt wanneer
+gij wilt, tegelijkertijd aan God, aan mijn man en aan mij een dienst
+doen, doordat gij mijn kleederen aantrekt en gij mij alleen uw wambuis
+en een overrok geeft. Keer hiermee naar mijn en uw heer terug en zeg
+hem, dat gij mij hebt gedood en ik zweer u bij het leven, dat ik u
+schuldig ben, dat ik mij zal verwijderen en dat noch hij, noch gij,
+noch iemand in deze streken iets van mij zal hooren. De knecht,
+die haar ongaarne doodde, kreeg spoedig medelijden. Hij nam haar
+kleeren en na haar zijn wambuis en overrok te hebben gegeven en haar
+het weinige geld achter gelaten te hebben, dat zij bij zich had,
+verzocht hij haar, dat zij uit die streek wegging, liet haar in de
+vallei met een paard alleen en begaf zich naar haar heer, tot wien
+hij zeide, dat zijn bevel niet slechts was volvoerd, maar dat haar
+lichaam door de wolven was verslonden.
+
+Bernabo ging na eenigen tijd naar Genua terug, waar hij, toen het
+feit bekend werd, zeer werd geminacht. De donna, alleen en troosteloos
+achter gelaten, ging, zoodra de nacht gekomen was en zoo goed mogelijk
+vermomd, naar een dorp daar in de buurt en hier kocht zij van een oude
+vrouw al wat ze noodig had, bracht het wambuis naar haar lichaamsmaat
+in orde door het te verkorten en maakte zich uit haar overrok een
+paar broeken. Zij knipte zich de haren en geheel vervormd in de
+gedaante van een zeeman ging zij naar de zeekant. Daar vond zij bij
+toeval een Catalonisch edelman, segnor Encararch genaamd, die van
+zijn schip, dat niet ver vandaar lag, te Alba was afgestapt om zich
+aan een fontein te verfrisschen. Zij trad met hem in onderhandeling,
+bood zich hem als dienaar aan, ging er scheep en liet zich Sicurano
+van Finale noemen. Hier trok hij betere kleeding aan in de liverei van
+den edelman en begon dien zoo goed en met zooveel toewijding te dienen,
+dat hij zeer in zijn gunst kwam. Niet lang daarna voer die Catalonieër
+met een lading naar Alexandrië, bracht eenige pelgrimsvalken aan den
+Sultan en bood hem die aan. De Sultan onthaalde hem een paar maal
+en nadat hij de manieren van Sicurano gezien had, die hem steeds
+bediende en welke hem behaagden, vroeg hij dien van den Catalonieër
+over te nemen. Hoewel het dien verdroot, stond hij hem dezen toch af.
+
+Sicurano verwierf in korten tijd niet minder de genade en de liefde
+van den Sultan door zijn goede wijze van werken als hij het bij
+den Cataloniër had gedaan. Na verloop van tijd gebeurde het, dat
+er op zekeren datum van het jaar, bij wijze van kermis, een groote
+verzameling moest bijeenkomen van kooplieden zoowel Christenen
+als Mahomedanen te Acre, dat onder de heerschappij van den Sultan
+stond. Opdat de kooplieden er veilig waren, was de Sultan gewoon er
+behalve andere beambten, een van zijn grootwaardigheids-bekleeders heen
+te zenden met lieden, die als wacht dienst deden. Toen dat tijdstip
+naderde, had hij plan om er Sicurano heen te sturen, die uitstekend
+de taal kende en zoo deed hij. Toen Sicurano in Acre kwam als heer en
+kapitein van de garde der kooplieden en van den handel en daar goed
+en ijverig deed, wat tot den dienst behoorde en allen om zich heen
+beschouwde, zag hij er veel Siciliaansche, Pisaansche, Genueesche,
+Venetiaansche en andere Italiaansche kooplieden en onderhield zich
+met hen gaarne tot herinnering aan zijn land. Toen hij eens onder
+andere keeren was gekomen in een winkel van Venetiaansche kooplieden,
+zag hij onder meer kostbaarheden een beurs en een gordel, welke hij
+wel als de zijnen herkende en was daarover verwonderd, maar zonder
+een ander gezicht te trekken, vroeg hij vriendelijk van wie ze waren
+en of ze hem die wilden verkoopen. Nu was Ambrogiuolo van Piacenza
+hierheen gekomen met veel koopwaar op een Venetiaansch schip,
+dat hem behoorde. Hij vernam, dat de kapitein van de garde vroeg
+van wie ze waren, kwam naar voren en zei lachend: Heer, het zijn
+voorwerpen van mij en ik verkoop ze niet, maar als zij u bevallen,
+zal ik ze u gaarne schenken. Sicurano, die hem zag lachen, vermoedde,
+dat de koopman door een of ander gebaar hem had herkend, maar toch
+hield hij zich goed en zeide: Gij lacht misschien, omdat gij mij als
+krijgsman ziet vragen naar zulke vrouwenzaken. Ambrogiuolo zeide:
+Neen, daar lach ik niet om, maar ik lach om de manier, waarop ik ze
+verkreeg. Sicurano antwoordde hem: Kijk, als God U goed geluk geeft,
+en dit geen geheim is, zeg mij dan, hoe gij ze hebt gekregen. Neen,
+hernam Ambrogiuolo, dezen werden mij met iets anders geschonken door
+een edelvrouw van Genua, mevrouw Ginevra genaamd, echtgenoote van
+Bernabo Leomellin, een nacht, dat ik met haar sliep en zij mij vroeg,
+of ik ze van haar liefde wilde behouden. Nu lach ik, omdat ik mij de
+dwaasheid van Bernabo herinner, die gek genoeg was om vijfduizend
+goudguldens tegen duizend te verwedden, dat ik zijn vrouw niet zou
+kunnen verleiden naar mijn wil, wat ik deed, zoodat ik de weddenschap
+won. Hij, om haar zoo gauw mogelijk te straffen voor het misdrijf,
+dat alle vrouwen begaan, keerde van Parijs naar Genua terug, en liet
+haar, naar wat ik sinds gehoord heb, dooden. Toen Sicurano dit hoorde,
+begreep hij snel wat de reden was van den toorn van Bernabo jegens hem
+en begreep volkomen, dat dit de oorzaak was van zijn lijden en hij
+besloot in stilte ze hem niet ongestraft te laten houden. Sicurano
+deed dus of de geschiedenis hem zeer ter harte ging en verbond zich
+listig met hem tot een nauwe vriendschap, zoo, dat toen de jaarmarkt
+afgeloopen was, Ambrogiuolo door zijn aanmoediging met hem en met
+al wat hij had, zich naar Alexandrië begaf, waar Sicurano voor
+hem een winkel liet inrichten en hem daarvoor geld genoeg ter hand
+stelde. Deze ziende, dat er groot voordeel voor hem was te behalen,
+bleef er gaarne. Sicurano begeerig zijn onschuld te bewijzen aan
+Bernabo, rustte niet, eer hij door middel van eenige groote Genueesche
+kooplieden, die in Alexandrië waren, nieuwe listen vond om hem te
+doen overkomen. Bernabo kwam in armzalige omstandigheden aan en hij
+werd heimelijk door een van Sicurano's vrienden ontvangen, tot het
+hem tijd scheen zijn plan uit te voeren.
+
+Reeds had Sicurano de historie door Ambrogiuolo aan den Sultan doen
+vertellen, die er behagen in schepte. Maar toen hij Bernabo daar zag,
+dacht hij, dat uitstel niet goed was, koos het geschikte oogenblik,
+en verzocht den Sultan, dat die Ambrogiuolo en Bernabo voor zich
+deed verschijnen. Hij zou in tegenwoordigheid van Bernabo, indien
+het niet met zachtheid bij Ambrogiuolo kon gebeuren, met gestrengheid
+aan den dag brengen, hoe de zaak naar waarheid geschied was, waarop
+hij zich betreffende de vrouw van Bernabo beroemde. De Sultan beval,
+toen Ambrogiuolo en Bernabo verschenen waren in tegenwoordigheid
+van velen, met strengen blik, dat de eerste naar waarheid vertelde,
+hoe hij van Bernabo vijfduizend goudguldens had gewonnen. En hier
+was Sicurano bij, in welken Ambrogiuolo meer vertrouwen had en die
+met een nog boosaardiger gelaat hem met de vreeselijkste folteringen
+bedreigde, als hij het niet bekende. Ambrogiuolo dubbel verschrikt
+en zeer gedwongen verklaarde, daar hij geen andere straf er voor
+verwachtte dan de teruggaaf van de vijfduizend goudguldens en van
+de voorwerpen, in tegenwoordigheid van Bernabo en van vele anderen,
+duidelijk hoe het feit was gebeurd en verhaalde alles. Toen Ambrogiuolo
+gesproken had, zeide Sicurano als uitvoerder van des Sultans bevelen
+tot Bernabo gekeerd: En wat deedt gij uw vrouw naar aanleiding van dat
+bedrog? Hierop antwoordde Bernabo: Ik, overmand door den toorn over
+het verlies van mijn geld en over de blaam en de schande, die ik om
+mijn vrouw op mij scheen te hebben geworpen, deed haar door een van
+mijn knechts dooden en naar wat die mededeelde, is zij spoedig door
+de wolven verslonden.
+
+Toen dat alles in tegenwoordigheid van den Sultan gezegd was en door
+hem gehoord en begrepen, zonder dat hij nog inzag, wat Sicurano,
+die zelf de vragen gesteld had, er mee voorhad, zeide deze: Heer,
+gij kunt wel begrijpen, hoezeer die goede dame zich kan beroemen op
+haar minnaar en haar echtgenoot, want de minnaar ontrooft haar de eer
+en tegelijk vernietigt hij haar goede naam met bedrog en maakt haar
+echtgenoot ongelukkig en de echtgenoot eerder geloovend aan de leugens
+van anderen dan aan de waarheid, die een langdurige ervaring hem had
+doen kennen, laat haar dooden en verslinden door de wolven. En behalve
+dit gaat de liefde zoowel van den minnaar als van den echtgenoot voor
+haar zoover, dat, terwijl beide lang met haar leven, geen van beide
+haar leert kennen. Maar opdat gij volkomen zult inzien, wat elk van
+hen heeft verdiend, waar gij mij de bijzondere gunst wilt toestaan
+den bedrieger te straffen en den bedrogene te vergeven, zal ik haar
+hier zoowel in Uw tegenwoordigheid als in de hunne doen verschijnen.
+
+De Sultan geneigd om in deze zaak in alles Sicurano ter wille te
+zijn, zeide, dat hij het goed vond en dat hij de donna zou doen
+komen. Bernabo verwonderde zich hierover zeer, daar hij vast geloofde,
+dat zij dood was en Ambrogiuolo, die zijn ongeluk al vermoedde, had
+nu vrees voor erger dan alleen zijn geld terug te betalen en wist
+niet of hij meer te hopen dan te vreezen had, omdat de donna daar
+kwam en verwachtte met groote verwondering haar komst.
+
+Toen de Sultan aan Sicurano dit had toegestaan, wierp die zich weenend
+aan de voeten van den vorst, liet tegelijk haar mannenstem varen en
+haar mannelijk voorkomen en zeide: Heer, ik ben de ongelukkige Ginevra;
+ik heb zes jaar in mansvermomming door de wereld gezworven door dien
+verrader van een Ambrogiuolo valsch en oneerlijk beschuldigd en door
+dezen wreeden en onrechtvaardigen man aan een knecht overgeleverd om
+te worden gedood en om verslonden te worden door de wolven. Zij rukte
+haar kleeren vaneen en toonde door haar boezem een vrouw te wezen
+en maakte dit aan den Sultan en ieder ander duidelijk en zich toen
+tot Ambrogiuolo wendend vroeg zij hem honend of hij ooit, gelijk hij
+blufte, met haar had geslapen. Deze herkende haar reeds en als door
+schaamte verstomd, zeide hij niets. De Sultan, die haar altijd voor
+een man had gehouden was, toen hij dit zag en hoorde, zoo verwonderd,
+dat, hoe meer hij er van vernam, hij des te meer geloofde, dat het
+eer een droom was dan werkelijkheid.
+
+Maar toch, toen de verbazing ophield en hij de waarheid kende,
+prees hij met den grootsten lof het leven, de standvastigheid, het
+gedrag en de deugdzaamheid van Ginevra, die tot nu toe Sicurano was
+genoemd. Hij liet eerbare vrouwenkleederen voor haar komen en vrouwen,
+die haar gezelschap zouden houden op haar verzoek en schold Bernabo de
+verdiende doodstraf kwijt. Toen deze haar herkend had wierp hij zich
+schreiend aan haar voeten, en vroeg vergiffenis, die zij, hoe weinig
+hij het ook waard was, hem welwillend schonk, hief hem op en omhelsde
+hem innig als echtgenoot. Daarna beval de Sultan, dat Ambrogiuolo op
+een of andere plaats van de stad aan een paal zou worden gebonden en
+met honig zou worden ingewreven en er niet van zou worden losgemaakt,
+eer hij er van zelf afviel. Dit geschiedde. Daarna gaf hij last, dat,
+wat aan Ambrogiuolo behoord had, aan de donna zou worden gegeven,
+wat niet zoo weinig was, want het was een geldswaarde van meer dan
+tienduizend pistolen. Daarna gaf hij een prachtig feest, waarbij
+hij Bernabo als echtgenoot van mevrouw Ginevra en mevrouw Ginevra
+als zeer waardige vrouw eerde en schonk ze aan juweelen en gouden
+en zilveren vaatwerk en geld nogmaals voor een waarde van meer dan
+tienduizend pistolen. Na hem een schip te hebben geleend, gaf hij
+hun na het feest verlof, wanneer het hun aanstond, naar Genua terug
+te keeren, waar zij zeer rijk en met groote vreugde aankwamen en met
+groote eer werden ontvangen vooral mevrouw Ginevra, die door allen
+dood gewaand werd en die steeds bekend was geweest om haar groote
+eerbaarheid en hare vele deugden. Ambrogiuolo werd denzelfden dag
+aan den paal gebonden en met honing ingewreven en tot vreeselijke
+straf door muggen, wespen en horzels, waarvan dit land vol is, niet
+alleen gedood maar eindelijk tot op het gebeente verslonden. Zijn
+gebleekte beenderen, nog slechts samenhangend door pezen, gaven nog
+lang, zonder te worden weggenomen, aan iedereen getuigenis van zijn
+boosheid. Zoo bleef de bedrieger de slaaf van den bedrogene.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Paganino van Monaco rooft de vrouw van signor Ricciardo van
+    Chinzica. Deze, wetend, waar zij zich bevindt, reist weg,
+    wordt de vriend van Paganino en eischt haar weer op. Hij
+    staat haar, als zij het wenscht, aan hem af, maar zij wil
+    niet met hem terugkeeren en als de heer Ricciardo sterft,
+    wordt zij de echtgenoote van Paganino_.
+
+
+Ieder in het eerzaam gezelschap vond de geschiedenis door hun koningin
+verhaald schoon, en vooral Dioneo, die alleen nog dien dag moest
+vertellen. Hij zeide, nadat er vele loftuitingen waren uitgesproken:
+Schoone donna's. Een deel der geschiedenis van de koningin heeft mij
+van besluit doen veranderen om in plaats van de geschiedenis, die ik in
+het hoofd had, U een andere te vertellen, dan die over de stompheid van
+Bernabo,--wat voor goeds er ook voor hem uit voortkwam--en van allen,
+die zich wijs maken, wat zij voor anderen veinzen te gelooven namelijk,
+dat, terwijl ze de wereld doortrekken en zich verheugen zoowel met
+deze als gene vrouw, op dit uur met die en op dat uur met een andere,
+zij zich verbeelden, dat de thuis gebleven echtgenooten de handen
+aan den gordel houden, alsof wij niet weten, die met hen geboren en
+getogen zijn, wat die begeeren. Wanneer ik U die historie vertel,
+zal ik U meteen bewijzen hoedanig de dwaasheid is van degenen, die zoo
+denken en hoe die nog grooter is van hen, die zich machtiger geloovend
+dan de Natuur, meenen door fabelachtige proefnemingen te vermogen wat
+dezen niet kunnen en zich inspannen daartoe aan anderen hun aard te
+ontnemen, terwijl het karakter van dezen er niet naar is aangelegd.
+
+Er leefde dan eens te Pisa een rechter, meer geestelijk dan lichamelijk
+begaafd, die messire Ricciardo di Chinzica heette [39], welke geloofde
+met dezelfde middelen de vrouwen te kunnen voldoen, die hij gebruikte
+voor zijn studie en die als zeer rijk man, daarom niet minder zich
+beijverde een schoone en jonge vrouw tot echtgenoote te verkrijgen,
+hoewel hij het een als het ander had moeten vermijden, indien hij
+zich zelf raad had kunnen geven gelijk hij het anderen deed. De heer
+Lotto Gualandi [40] gaf hem een zijner dochters tot vrouw, Bartolomea
+genaamd, een der mooiste en begeerenswaardigste meisjes van Pisa,
+waar er maar heel weinig leven, die niet slimmer als de geschakeerde
+hagedissen zijn. Toen de rechter haar met zeer groote vreugde naar zijn
+woning had geleid en een schoone en schitterende bruiloft had gevierd,
+waagde hij het toch maar een keer gedurende den eersten nacht haar
+geheel te bezitten om het huwelijksteest te besluiten en het scheelde
+maar weinig of hij had de partij niet kunnen uitspelen. Daarom als
+een mager, droog en zwak man moest hij den volgenden morgen goeden
+wijn, versterkend voedsel en andere middelen gebruiken om in het
+leven terug te keeren. Nu begon die mijnheer de rechter, beter kenner
+van zijn krachten dan te voren, aan haar een kalender te verklaren
+goed voor kinderen om te leeren lezen en die misschien eertijds
+te Ravenna [41] was gemaakt, zoodat, naar wat hij haar aantoonde,
+er geen dag was, die niet één of zelfs méér dan een feestdag was,
+ter eere van welke hij aantoonde, dat man en vrouw zich moesten
+onthouden om verschillende redenen van echtelijke verbindingen,
+waarbij nog kwamen de vasten, de quatertempers, en de vigiliën der
+apostelen en van duizend andere heiligen, en dan zoowel de Vrijdag
+als de Zaterdag en de Zondag, de geheele vasten, zekere maanstanden
+en nog vele andere uitzonderingen. Hij dacht misschien, dat hij met de
+vrouwen kon doen wat hij dikwijls deed bij het bepleiten van een zaak.
+
+Hij hield zich lang aan die gewoonte (niet zonder groote droefheid van
+de donna, van wie hij ternauwernood eens in de maand genoot), terwijl
+hij wel oppaste, dat een ander haar de werkdagen niet leerde gelijk
+hij haar de rustdagen had onderwezen. Toen het eens zeer warm was,
+kreeg messire Ricciardo lust om zich te gaan verpoozen op een mooie
+villa van hem, dicht bij Monte Nero, en daar eenigen tijd te blijven
+om met zijn schoone donna de buitenlucht te genieten. Terwijl hij daar
+verblijf hield, wilde hij, om haar eenig genoegen te verschaffen,
+haar eens laten visschen en in twee booten, waarvan hij in een was
+met de visschers en zij in een andere met andere donna's, gingen
+zij toekijken. Het genoegen sleepte ze voort, zoodat ze zonder het
+te merken, verscheidene mijlen ver in zee dreven. Ze bleven daar
+aandachtiger toezien, tot opeens een galei opdaagde van Paganino Da
+Mare [42], een beroemd zeeroover uit dien tijd, welke, toen deze de
+booten had bespeurd, zich daarheen richtte. Dezen konden zoo spoedig
+niet vluchten als Paganino die bereikte, waarin de vrouwen waren. Toen
+hij daarin de schoone donna zag, begeerde hij niets anders meer en
+bracht haar op zijn schip over onder de oogen van messire Ricciardo,
+die al op het land was en ging weer heen.
+
+Messire de rechter, die jaloersch was en bang als een haas, was--wat
+men niet behoeft te vragen--treurig. Zonder gevolg beklaagde hij
+zich zoowel te Pisa als elders over de boosheid der zeeroovers. En
+hij wist niet, wie hem zijn vrouw had ontroofd of waar zij heen was
+gevoerd. Paganino vond haar zeer mooi; zij stond hem aan en daar hij
+geen vrouw had, wilde hij die altijd bij zich houden en zij, die eerst
+zeer schreide, begon zoetjes aan te bedaren. Toen de nacht aanbrak,
+viel de kalender uit haar gordel; al de feest- en rustdagen gingen
+haar uit het geheugen en hij begon haar met daden te troosten, omdat
+woorden hem dien dag weinig schenen te hebben geholpen. En hij verdreef
+haar smart zoo, dat zij, zoodra zij te Monaco waren aangekomen, den
+rechter en zijn wetten vergat en zij op de aangenaamste manier ter
+wereld met Paganino leefde. Nadat deze haar naar Monaco gebracht had,
+leefde hij, behalve dat hij haar dag en nacht troostte, met haar eervol
+als zijn echtgenoote. Toen het op zekeren dag messire Ricciardo ter
+ooren gekomen was, waar zijn vrouw zich bevond, overlegde, dat hij
+nooit beter doen kon dan naar haar toe gaan en met brandend verlangen
+besloot hij daartoe over te gaan, bereid elke som gelds te geven om
+haar terug te krijgen. Hij ging scheep, begaf zich naar Monaco en zag
+daar haar en zij ook hem. Zij vertelde het 's avonds aan Paganino en
+onderrichtte dien van zijn plan. Den volgenden morgen zag messire
+Ricciardo Paganino, sprak hem aan en toonde hem in korten tijd een
+groote welwillendheid en vriendschap, terwijl Paganino veinsde hem
+niet te kennen en afwachtte, wat hij zou willen doen. Toen het messire
+Ricciardo den tijd scheen naar zijn beste weten en het meest geschikt,
+bekende hij hem de reden, waarom hij was gekomen en verzocht hem,
+dat hij zou eischen wat hem beviel, maar dat hij de donna terug
+gaf. Hierop antwoordde Paganino met een leuk gezicht: Messire, gij
+zijt welkom en om U in het kort te antwoorden, zal ik U dit zeggen:
+het is waar, dat ik een jonge vrouw in huis heb, waarvan ik niet weet
+of ze van U of van een ander is, omdat ik noch U ken noch haar dan voor
+zoover zij korten tijd bij mij heeft gewoond. Indien gij haar man zijt,
+gelijk gij zegt, zal ik, omdat gij mij een beminnelijk edelman schijnt,
+U bij haar brengen en ik ben er zeker van, dat zij, indien zij U goed
+kent en hetgeen gij zegt, waar is, met U wil meegaan, terwille van
+Uw beminnelijkheid, en dat gij mij als schadevergoeding wilt geven,
+wat gij zelf wilt. Mocht het niet zoo zijn, dan zoudt gij mij een
+schurkenstreek leveren door haar mij te ontnemen, daar ik een jonge
+man ben, die als ieder ander een vrouw kan bezitten en vooral deze,
+die de liefste is, welke ik ooit heb gezien. Daarop hernam messire
+Ricciardo: Zij is wel degelijk mijn vrouw en als gij mij brengt, waar
+zij is, zult gij het zien; zij zal mij dadelijk om den hals vallen
+en daarom vraag ik niet anders dan dat dit gebeurt, gelijk gij het
+zelf hebt voorgesteld. Laat ons dan gaan, zeide Paganino. Zij gingen
+dus naar het huis van Paganino en wachtend in een zijner zalen, liet
+Paganino haar roepen en zij gekleed en getooid kwam uit haar kamer
+en ging daarheen, waar messire Ricciardo met Paganino zich bevond,
+maar sprak dien niet anders toe dan zij een anderen vreemde zou hebben
+gedaan, die in Paganino's huis zou zijn gekomen. Toen de rechter dit
+zag, die verwacht had, dat hij door haar met de grootste vreugde zou
+zijn ontvangen, verwonderde hij zich zeer en begon tot zich zelf te
+zeggen: Misschien hebben de neerslachtigheid en de langdurige smart,
+die ik heb doorstaan sinds ik haar verloor, mij zoo verouderd, dat zij
+mij niet herkent. Daarom zeide hij: Vrouw, het heeft mij duur gekost U
+ter vischvangst te hebben geleid, omdat ik nooit een smart heb gevoeld
+gelijk aan die ik heb verduurd, sinds ik U verloor en het schijnt,
+dat gij mij niet herkent, zoo koel ontvangt gij mij. Ziet gij niet,
+dat ik uw messire Ricciardo ben, hier gekomen om te betalen, wat deze
+edele heer wil en in wiens huis wij zijn, om U terug te hebben en U van
+hier te voeren; hij wil zoo goed wel zijn, omdat ik het wil, U aan mij
+terug te geven! De dame keerde zich tot hem en zeide met een lichte
+glimlach: Messire, spreekt U tot mij! Pas op, dat gij mij niet voor
+een ander houdt, daar ik, wat mij betreft, mij niet herinner U ooit
+te hebben gezien. Messire Ricciardo antwoordde: Let op wat gij zegt;
+zie mij goed aan, indien gij 't U wel zult willen herinneren, zult
+gij wel zien, dat ik Uw Ricciardo van Chinzica ben. De donna zeide:
+Mijnheer, gij zult mij vergeven, misschien omdat het niet eerbaar
+voor mij is, gelijk gij denkt, om U lang aan te zien, maar ik heb U
+niettemin zoo goed beschouwd, dat ik wel weet U nooit te hebben gezien.
+
+Messire Ricciardo verbeeldde zich, dat zij zoo deed uit vrees voor
+Paganino om niet in diens tegenwoordigheid te bekennen, dat zij hem
+kende, daarom vroeg hij na eenige oogenblikken als gunst van Paganino,
+dat hij haar alleen een oogenblik in de kamer mocht spreken. Paganino
+zeide, dat het hem beviel, op voorwaarde, dat hij haar niet tegen
+haar wil zou kussen en hij beval aan de donna, dat zij met hem in een
+kamer zou gaan aanhooren, wat hij haar wilde zeggen en antwoorden,
+wat zij verkoos. De donna en messire Ricciardo gingen dus alleen in
+een kamer en toen zij gezeten waren, zeide Ricciardo: Kijk, hart van
+mijn lichaam, mijn zoete ziel, mijn hoop, herkent gij uw Ricciardo
+niet, die u meer bemint dan zichzelf? Hoe kan dat zoo zijn? Ben ik
+zoo veranderd? Kijk, mijn mooi-oogje, beschouw mij nog een weinig. De
+donna begon te lachen en zonder hem te laten uitspreken, zeide zij:
+Gij weet wel, dat ik niet zoo kort van geheugen ben. Ik weet wel, dat
+gij messire Ricciardo van Chinzica zijt, mijn echtgenoot, maar gij,
+terwijl ik met u was, hebt getoond mij al zeer slecht te kennen, want
+als gij wijs waart geweest of zijt, waarvoor gij wilt gehouden worden,
+hadt gij wel zooveel besef gehad, dat gij hadt moeten begrijpen,
+dat ik jong en frisch en ondeugend was en bijgevolg moeten weten,
+wat voor jonge vrouwen behalve gekleed worden en eten, al schamen zij
+zich het te zeggen, vereischt wordt; hoe gij dat deed, weet gij. En
+als de studie der wetten u liever is dan de vrouw, hadt gij haar niet
+moeten nemen, hoewel het aan mij nooit scheen, dat gij een rechter
+waart, maar veeleer een stadsomroeper van heilige dagen en feesten,
+zoo goed kende gij die evenals de vastendagen en de vigiliëen. En
+ik zeg u, dat, indien gij zooveel feestdagen hadt laten vieren door
+de boeren, die uw velden bearbeiden, als gij aan hem hebt laten doen,
+die mijn klein veld had te bewerken, gij geen korrel graan zoudt hebben
+geoogst. Ik heb hem getroffen, welken God, die welwillend mijn jeugd
+behoedde, heeft uitgekozen en met wien ik deze kamer bewoon, waarin
+geen sprake is van zulke feestdagen (ik meen van zulke feesten als
+gij, meer devoot voor God dan voor vrouwenvereering, zoo dikwijls hebt
+gevierd,) en nooit komt door dezen uitgang de Zaterdag of de Vrijdag
+of de vigiliëen of de quatertempers of de vastentijd, die zoo lang is,
+maar dag en nacht wordt hier gewerkt en het linnen geslagen en van af,
+dat dien nacht de vroegmetten klonken, weet ik wel, hoe het bovendien
+van af den eersten keer gaat. En daarom wil ik bij hem blijven en
+werken zoolang ik jong ben. En de feesten, de boetedagen en de vasten
+zullen wij dienen, wanneer ik oud zal zijn. En maakt jij op goed geluk,
+zoo gauw je kunt, dat je weg komt en doe zonder mij, wat je bevalt.
+
+Toen messire Ricciardo die woorden hoorde, ondervond hij een onduldbare
+smart en zeide, toen hij haar zag zwijgen: Kijk, mijn zoete ziel,
+wat spreekt gij daar voor taal! Let gij dan niet op de eer van uw
+ouders en de uwe? Wilt gij liever hier blijven als bijzit van deze
+en in doodzonde dan te Pisa als mijn vrouw? Hij zal u, zoodra gij hem
+zult vervelen, met groote schande door uw eigen schuld wegjagen; ik zal
+u altijd liefhebben en altijd zelfs als ik het niet zou willen, zult
+gij mijn huisvrouw zijn. Moet gij voor die bandelooze en schandelijke
+begeerte uw eer achter stellen en die van mij, die u meer bemin dan
+mijn leven? Kom, mijn schat, spreek zoo niet meer, maar ga met mij
+mee; van af heden, nu ik uw verlangen ken, zal ik mijn best doen dit
+te bevredigen en daarom, mijn zoetelief, verander Uw besluit en ga
+met mij mee, want ik heb mij nooit wel gevoeld, sinds gij mij zijt
+ontnomen. Hierop antwoordde de donna: Wat mijn eer betreft wil ik,
+dat, nu er niets aan te doen is, niemand anders dan ik er zorg voor
+draagt; jammer, dat mijn ouders er zich niet om bekommerd hebben,
+toen zij mij aan U afstonden. Maar daar ze op de mijne niet gelet
+hebben, ben ik nu niet van plan op de hunne acht te slaan. En als ik
+nu zondig met een vijzel, zal ik hier nog liever blijven, wanneer
+ik er zondig met een stamper er bij; geeft gij daarom niet meer om
+mij. Dit zeg ik U: hier--schijnt het mij--ben ik de vrouw van Paganino,
+terwijl het mij scheen, dat ik te Pisa Uw bijzit was, daar ik dacht,
+dat slechts door de standen van de maan en meetkundige berekeningen
+de planeten tusschen U en mij samen kwamen, terwijl hier Paganino mij
+den ganschen nacht in de armen sluit en mij omhelst en innig kust en
+hoe hij met mij omgaat, mag God U in mijn plaats zeggen. Gij belooft
+ook, dat gij Uw best zult doen. Met wat dan? Door het in drieën te
+doen en door je zelf er met stokslagen toe te drijven? Ik zie, dat
+gij een dappere held zijt geworden, sinds ik van U af ben. Ga heen en
+tracht te leven, hoewel het mij eerder schijnt, dat gij op deze wereld
+slechts als huurder van je leven en niet als eigenaar er van bestaat,
+zoo aamborstig en uitgemergeld ziet gij er uit. En dit zeg ik U nog
+bovendien: dat, als hij mij in den steek zou laten--wat hij mij niet
+van zins schijnt, zoolang ik bij hem wil blijven--, ik niet van plan
+ben bij U terug te keeren, want als men je heelemaal zou uitpersen
+als de druiven, zou je nog geen schoteltje vocht opleveren. Daar
+ik tot mijn groote schade en teleurstelling eens bij U geweest ben,
+zal ik mijn voordeel dan elders zoeken. En hierom zeg ik U nogmaals,
+dat er hier geen feesten zijn noch vigilieën; daarom wil ik hier ook
+blijven en gaat gij dus maar heen met God, anders zal ik schreeuwen,
+dat gij mij geweld wilt aandoen.
+
+De heer Ricciardo zag zich in een kwaad parket en erkende nu de
+dwaasheid, een jonge vrouw te hebben genomen, ging treurig en
+neergeslagen de kamer uit en zei nog veel tot Paganino, wat hem
+voor niets hielp. Ten slotte zonder iets te hebben uitgericht, en de
+donna te hebben achtergelaten, ging hij naar Pisa terug en verviel
+door smart tot zulk een stompzinnigheid, dat hij, wanneer hij door
+die stad liep, aan ieder, die hem groette of hem iets vroeg, niets
+anders antwoordde dan: de gemeene dief verlangt geen rustdag en
+kort daarop stierf hij. Daar Paganino de liefde wist en kende, die
+de donna hem toedroeg, nam hij haar tot echtgenoote en zonder ooit
+feesten of vigilieën of vasten te houden, hielden zij elkaar bezig zoo
+veel ze konden en besteedden goed hun tijd. Daarom schijnt het mij,
+lieve donna's, dat de heer Bernabo in twist met Ambrogiuolo de zaken
+averechts behandeld heeft.
+
+Die geschiedenis liet het heele gezelschap zoo lachen, dat er geen een
+was, wien er de kaken niet pijn van deden en eenstemmig wisten al de
+donna's, dat Dioneo de waarheid had gezegd en dat Bernabo een domoor
+was geweest. Maar toen de historie uit was en het lachen ophield,
+zag de koningin, dat het al laat was. Daar allen gesproken hadden en
+het einde van haar heerschappij was gekomen volgens den ingestelden
+regel, nam zij den krans van het hoofd, plaatste dien op het kopje
+van Neifile met blij gelaat en sprak: Voortaan, waarde gezellin,
+zal aan u de regeering zijn over dit kleine volk en zij ging zitten
+om te rusten. Neifile bloosde door de ontvangen hulde een weinig
+en op haar gelaat verscheen de rozige gloed van April of Mei, die
+zich toont bij den dageraad en de schoone oogen schitterend als de
+morgenster hield ze een weinig neergeslagen. Maar toen het jolige
+rumoer van de aanwezigen, waarmee zij vroolijk hun gezindheid jegens
+de koningin betuigden, ophield, kreeg zij weer moed, zette zich wat
+hooger dan gewoonlijk, en zeide:
+
+Daar ik uw koningin ben en niet wil afwijken van de orde gevolgd
+door hen, die voor mij geweest zijn en waarvan gij door uwe
+gehoorzaamheid het gezag hebt goedgekeurd, zal ik u in weinig woorden
+mijn meening doen kennen en als die met u raad is goedgevonden,
+zullen wij die nakomen. Gelijk gij weet, is het morgen Vrijdag
+en overmorgen Zaterdag, vervelende dagen voor de meeste menschen,
+wegens de spijzen, die men dan pleegt te eten, zonder te rekenen,
+dat de Vrijdag onze eerbied waard is, omdat het de dag is, waarop Hij
+stierf, die voor ons leed. Daarom denk ik is het juist en geschikt tot
+Gods eere, dat wij ons dien dag eer met gebeden dan met vertellingen
+bezighouden. Bovendien hebben de dames op Zaterdag de gewoonte zich het
+hoofd te wasschen en zich van het stof te ontdoen en van de onreinheid,
+die zij hebben opgedaan door hun bezigheden in de afgeloopen week. Zij
+hebben insgelijks de gewoonte te vasten ter eere van de Moedermaagd
+van Gods Zoon en den geheelen volgenden Zondag geenerlei arbeid te
+verrichten. Daar wij dien dag onzen leefregel niet geheel kunnen
+volgen, acht ik het voegzamer ons dien dag van het verhalen van
+histories te onthouden. Daarna, omdat wij hier vier dagen gebleven
+zijn, geloof ik, indien wij willen vermijden, dat nieuwe gasten
+komen, dat het goed zal zijn van plaats te veranderen en elders heen
+te gaan en ik heb al bedacht en voorzien, waarheen wij ons zullen
+begeven. Wanneer wij ons dus op die nieuwe plaats zullen vereenigd
+hebben op Zondag na de siësta--daar wij heden genoeg gelegenheid
+gehad hebben om te spreken en van gedachten te wisselen--vermeen
+ik, zoowel omdat gij meer tijd zult hebben om na te denken als
+omdat het nog mooier zal zijn een weinig de ongebondenheid van de
+geschiedenissen te beperken, dat men zal moeten spreken _van hen, die
+door hun ijver gekregen hebben, wat zij lang hadden begeerd, of die
+hebben weergevonden, wat zij hadden verloren_. Dat hierover elkeen
+nadenke om iets te zeggen wat nuttig of althans aangenaam kan zijn
+voor het gezelschap, terwijl het voorrecht van Dioneo behouden blijft.
+
+Ieder prees de taal der koningin en de door haar voorgestelde orde
+en zij beslisten, dat het zoo zou wezen. Nadat de koningin haar
+hofmeester had laten komen, wees zij hem nauwkeurig aan, waar hij 's
+avonds de tafels moest zetten en wat hij daarna moest doen gedurende
+den geheelen tijd van haar bewind. Toen dit gedaan was, stond zij met
+het gansche gezelschap op en gaf aan ieder verlof te doen, wat hem het
+meest beviel. De dames en heeren begaven zich dientengevolge naar een
+kleinen tuin, en daar, nadat zij een weinig hadden gewandeld, hielden
+zij op het aangewezen uur het avondmaal met vreugd en genoegen. Nadat
+zij hiervan waren opgestaan, leidde, naar het de koningin behaagde,
+Emilia den dans en werd het volgende lied gezongen, waarop de ander
+antwoordde:
+
+
+
+    Welke donna zal zingen, als ik het niet doe,
+    Die voldaan ben in al mijn begeerten!
+
+
+
+    Kom dan, Amor, oorzaak van al mijn vreugde
+    Van al mijn hoop, van al mijn blij geluk;
+    Laat ons samen wat zingen
+    Niet van zuchten, noch van bittere pijnen,
+    Die mij thans Uw vreugde zoeter maken
+    Maar alleen van het heldere vuur,
+    Waarvan ik brandend in blijdschap leef en mij verheug
+    U aanbiddend als mijn god.
+
+
+
+    Gij hebt mij voor de oogen gesteld, o Amor,
+    Den eersten dag, dat Uw vuur in mij gloeide
+    Zulk een jongeling,
+    Dat er aan schoonheid, aan hartstocht noch moed
+    Ooit een betere zal zijn te vinden
+    Noch aan hem gelijk.
+    Ik ben zoo voor hem ontvlamd, dat ik
+    Blij met U zing, o mijn heer.
+
+
+
+
+    En wat mij hierin het meest verheugt,
+    Is, dat ik hem evenveel behaag als hij mij,
+    Dank zij U, Amor.
+    Ik hoop in deze wereld mijn verlangen
+    Te bevredigen en in de andere vrede te vinden
+    Door het volkomen vertrouwen,
+    Dat ik hem toedroeg. God, die dit ziet,
+    Zal er zich in zijn hemelrijk nog over erbarmen.
+
+
+Hierna zong men er nog vele anderen, deed men nog verscheidene dansen
+en bespeelde men verschillende instrumenten. Maar toen de koningin het
+tijd achtte om te gaan rusten, ging elk, voorafgegaan door toortsen,
+naar zijn kamer en de twee volgende dagen vrij van de taak, waarvan
+de koningin had gesproken, verwachtten zij met verlangen den Zondag.
+
+
+
+
+
+
+
+Derde Dag.
+
+    _De tweede dag van de Decamerone_ eindigt; de derde vangt aan,
+    waarop men spreekt onder het bewind van Neifile van degenen,
+    die een zaak, door hen zeer verlangd, weten te verkrijgen of
+    een verlorene weten te herwinnen.
+
+
+Reeds begon de dageraad bij het naderen van de zon van rozenrood oranje
+    te worden, toen de koningin op Zondag opgestaan, haar heele
+    gezelschap deed oprijzen. Reeds had de hofmeester een groote
+    hoeveelheid der benoodigdheden vooruit gezonden naar de plaats,
+    waar zij moesten heengaan en de bedienden, die er moesten
+    gereed maken, wat men gebruiken zou, toen hij de koningin op
+    weg zag en er al het andere haastig heen liet dragen, nu men
+    het verblijf daar had opgeheven en er met de bagage heentoog
+    gezamenlijk met het dienstpersoneel achter de donna's en de
+    heeren. De koningin met langzamen tred vergezeld en gevolgd
+    door haar donna's en de drie jongelingen en begeleid door
+    den zang van misschien twintig nachtegalen en andere vogels,
+    ging door een niet te veel gebruikt pad, maar vol groene
+    kruiden en bloemen, welke zich bij het opgaan der zon allen
+    begonnen te openen, nam den weg naar het westen en sprekend,
+    schertsend en lachend met haar gezelschap, zonder meer dan
+    tweeduizend schreden te hebben gedaan, leidde zij dat ruim,
+    voor de zon anderhalf uur op was, [43] naar een zeer schoon en
+    rijk verblijf, dat een weinig verheven uit de vlakte op een
+    heuvel stond. Toen zij daar binnen waren getreden en overal
+    rond waren gegaan, roemden zij het daar het een groote zaal
+    had en geboende en versierde kamers, die vol waren van al wat
+    in een vertrek noodig is, hoogelijk en beschouwden den bezitter
+    als een groot heer. Toen zij naar beneden gegaan de zeer ruime
+    en vroolijke binnenplaats er van hadden gezien, de gewelven
+    vol van de beste wijnen en het zeer frissche water, dat er
+    in groote massa opwelde, prezen zij het nog meer. Vervolgens
+    verlangend een weinig te rusten, gingen zij op een galerij
+    zitten, die den ganschen hof beheerschte en geheel gevuld
+    was met bloemen, welke de tijd opleverde en met groen. Toen
+    kwam de bescheiden hofmeester en ontving en versterkte hen
+    met heerlijke meelspijzen en uitstekende wijnen. Hierna
+    lieten zij zich een tuin openen naast het paleis, die rondom
+    ommuurd was en waar zij binnen traden en daar die hen bij de
+    eerste binnenkomst allen van een wonderbare schoonheid scheen,
+    begonnen zij aandachtiger alle deelen er van te beschouwen. De
+    tuin had rondom en in het midden vrij breede paden, allen
+    recht als pijlen en bedekt met houtwerk voor wingerdranken,
+    welke een grootschen aanblik vertoonden van veel druiven voor
+    dat jaar. En de bloemen verspreidden door den tuin zulk een
+    sterken geur, vermengd met die van vele andere planten, die
+    in deze gaarde welriekendheid verbreidden, dat het hen toe
+    scheen of zij zich daardoor bevonden tusschen alle specerijen,
+    die ooit in het Oosten groeiden. De zoomen van die paden waren
+    allen vol van witte en roode rozen en van jasmijnbloemen,
+    zoodat men niet alleen in den morgen, maar wanneer de zon
+    hooger was in geurige en aangename schaduw zonder door deze
+    gehinderd te worden, overal kon rondgaan. Het zou lang duren
+    om te vertellen hoeveel en hoedanige planten er waren en hoe
+    men ze had gerangschikt; maar geen is er prijzenswaardig,
+    welke ons klimaat verdraagt, van welke daar geen overvloed
+    was. In het midden daarvan (wat niet minder maar nog meer
+    prijzenswaardig is dan de voorafgaande dingen) was een weide
+    met zeer kort gras en zoo groen, dat het haast zwart leek,
+    geheel bezaaid met wel duizend soorten bloemen, rondom omsloten
+    van zeer groene en krachtige oranjeboomen en ceders, die rijpe
+    vruchten droegen en ook onrijpe en nog bloemen en die niet
+    alleen heerlijke schaduw gaven voor de oogen maar ook den reuk
+    streelden. In het midden van den tuin was een fontein van het
+    blankste marmer en met wonderbaar beeldhouwwerk. Daar binnen
+    wierp die--ik weet niet of het door een kunstmatige of een
+    natuurlijke ader was--door een beeld heen, dat op een zuil
+    in het midden daarvan overeind stond, zooveel water en zoo
+    hoog ten hemel, dat het steeds met heerlijk gedruisch in den
+    helderen spiegel terugviel en er zelfs minder van noodig zou
+    zijn om een molen mee te bewegen. Dit water--dat de fontein
+    deed overstroomen, als die vol was--verdween langs geheimen
+    weg van de weide en ging door zeer schoone en kunstig gemaakte
+    kanaaltjes. Eenmaal daarbuiten, in het daglicht gekomen,
+    omringde het dien geheel en het liep vandaar in dezen door
+    elk deel van den tuin heen en verzamelde zich eindelijk
+    op een plek, waar de mooie tuin zijn uitgang had en daar
+    stroomde het helder naar de vlakte neer, waar het, voor het
+    daar neerstortte, met zeer groote kracht en tot niet weinig
+    nut voor den heer twee molens deed draaien. Het gezicht van
+    dien tuin, zijn schoone orde, de planten en de fontein met
+    de kleine beken, die er uit neervloeiden, behaagde zoo aan
+    elke donna en aan de drie jongelingen, dat alle begonnen te
+    beweren, dat, indien er op aarde een Paradijs te maken was, zij
+    geen andere gedaante er voor wisten te vinden, dan deze tuin
+    geven kon, en dat zij ook niet dachten, dat zij buiten dezen
+    een dergelijke schoonheid zouden aantreffen. Terwijl zij er
+    zeer vergenoegd rondgingen en zich van verschillende bladeren
+    zeer schoone kransen maakten, hoorden zij van alle kanten
+    op wel twintig manieren vogels, die als om strijd zongen,
+    en bespeurden zij een bekoorlijke schoonheid, welke zij,
+verrast door de andere, nog niet hadden opgemerkt. Zij zagen namelijk
+den tuin vol van wel honderd soorten schoone dieren, die zij elkaar
+aanwezen. Van den eenen kant kwamen konijnen te voorschijn, van de
+anderen liepen hazen voorbij; daar zagen zij geiten liggen en ginds
+jonge herten weiden. Bovendien gingen er verscheidene onschadelijke
+beesten gelijk huisdieren heen en weer. Al die dingen schonken hun
+na de andere bekoringen een nog veel grooter genoegen. Toen zij het
+een en het ander voldoende gezien hadden en naar hun verlangen hadden
+gewandeld, lieten zij rondom de schoone fontein de tafels zetten en
+nadat zij hier eerst zes liederen hadden gezongen en eenige dansen
+hadden gedaan, naar het de koningin beviel, begonnen zij te eten en
+werden zij in de grootste en schoonste en rustigste orde bediend. Door
+de goede en heerlijke spijzen vroolijker geworden stonden zij op en
+gaven zich weer over aan muziek, zang en dans, tot het de koningin
+bij de opkomende hitte tijd scheen, om aan wien het behaagde, te
+gaan slapen. Dezen gingen er toe over, genen door de schoonheid van
+dit oord overmeesterd, wilden niet heengaan maar bleven daar de een
+bezig was met het lezen van romans, de ander met schaakspelen of met
+dammen, terwijl de anderen siësta hielden. Maar toen de noen voorbij
+was, stond men op, waschte het hoofd met frisch water en kwam men op
+de weide, gelijk het de koningin behaagde, bijeen. Nadat men zich
+aldaar volgens gewoonte had neergezet, wachtte men het oogenblik
+af om geschiedenissen te gaan vertellen over het onderwerp door de
+koningin voorgesteld. De eerste onder hen, aan wien de koningin dien
+last opdroeg was Filostrato, die aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Masetto van Lamporecchio laat zich voor een doofstomme
+    doorgaan, wordt tuinman van een nonnenklooster en allen
+    eindigen met met hem te slapen._ [44]
+
+
+Zeer schoone donna's. Er zijn heel wat mannen en vrouwen, die, dwaas
+genoeg gelooven, dat, als aan een jong meisje de witte kap op het
+hoofd is geplaatst en om haar lichaam de zwarte rok is gehangen, zij
+dan geen vrouw meer is en niet meer de vrouwelijke begeerten gevoelt,
+alsof door haar tot non te maken, men haar in steen veranderde. En
+als zij misschien iets hooren tegen hun geloof, worden zij zoo kwaad,
+dat het is of er een zeer groote en schelmsche misdaad tegen de Natuur
+is bedreven, en ze bedenken niet, en willen er ook niet op letten,
+dat zij zich zelf niet kunnen bevredigen, hoewel zij volle vrijheid
+hebben en evenmin op den grooten invloed van het niets doen en van
+de eenzaamheid. Zoo zijn er ook genoeg, die al te licht gelooven,
+dat het houweel, de spade, het slechte voedsel en de vermoeienissen
+geheel aan de landbouwers den lust tot den bijslaap ontnemen en
+hun verstand en oordeel zeer verstompen. Maar hoe bedriegen zich al
+diegenen, welke dit gelooven. Het behaagt mij, omdat de koningin het
+mij gelast, en omdat het niet van het door haar voorgestelde afwijkt,
+u dit duidelijk te maken met een kleine historie. In onze streek was
+en is nog een nonnenklooster genoegzaam bekend wegens zijn heiligheid
+(wat ik niet zal noemen om in geenen deele zijn roem te verminderen),
+waarin niet lang geleden, daar er niet meer dan acht vrouwen waren
+met een abdis en allen jong, een goed manneke was, gaardenier van hun
+zeer schoonen tuin, die niet tevreden met zijn loon, zijn rekening
+vereffende met den beheerder der donna's en naar Lamporecchio, waar hij
+woonde, terug ging. Hier, onder de anderen, die hem blijde ontvingen,
+was een jonge, sterke en forsche boer en voor een dorper was hij een
+knappe kerel, die Masetto heette. Hij vroeg hem, hoe lang hij daar was
+geweest. De goede man, Nuto genaamd, vertelde het hem. Masetto vroeg
+hem, wat hij in het klooster uitvoerde. Nuto antwoordde: Ik bewerkte
+den mooien en grooten tuin en bovendien ging ik soms naar het bosch
+om hout te halen, putte water en verrichtte meer zulke diensten;
+maar de donna's gaven mij zoo weinig loon, dat ik er ternauwernood
+mijn schoenen van betalen kon. Bovendien zijn ze allen jong en het
+schijnt mij, dat zij den duivel in het lijf hebben, omdat men ze
+niets naar den zin kan maken; integendeel, wanneer ik op een keer
+in den tuin werkte, zei de een: Breng dat hier en de ander: Breng
+dat daar; en een ander nam mij de spade uit de handen en zeide: Dat
+is niet goed. En zij gaven mij zooveel last, dat ik het werk er bij
+neer legde en uit den tuin wegging, zoodat ik zoowel door het een als
+het ander er niet langer wilde blijven en er vandaan ben gegaan. De
+beheerder vroeg mij, toen ik vertrok, of ik, als ik iemand wist,
+die dat werk kon doen, hem dien zou sturen en dat beloofde ik hem,
+maar God make hem sterk van ribben, als ik er iemand heenzend of ik
+stuur er niemand naar toe. Bij Masetto kwam, toen hij de woorden van
+Nuto hoorde zulk een groote begeerte op om bij die nonnen te wezen,
+dat hij er geheel van brandde en begreep door de woorden van Nuto,
+dat hij door hem moest bereiken, wat hij verlangde. Maar hij overlegde,
+dat hij niet zou slagen, als hij er Nuto niet van sprak, en zeide: Wel,
+daar hebt gij goed aan gedaan om hier te komen! Hoe kan een man bij
+vrouwen blijven. Hij zou beter met duivels kunnen samen zijn. Van de
+zeven keer weten ze zes maal niet, wat ze zelf willen. Maar toen hun
+gesprek ophield, begon Masetto er over te denken zich een middel te
+verschaffen om bij hen te kunnen zijn en daar hij wist, dat hij wel
+de diensten kon bewijzen, waarvan Nuto sprak, was hij er niet bang
+voor daarom niet te worden aangenomen, maar hij vreesde niet te worden
+ontvangen, omdat hij te jong en van te goed voorkomen was. Daarom na
+vele dingen in zich zelf te hebben overpeinsd, dacht hij: De plaats
+is hier vrij ver vandaan en niemand kent mij daar; indien ik net zal
+doen of ik stom ben, zal ik zeker welkom zijn.
+
+En aan die list zich houdend, begaf hij zich met zijn bijl op den nek
+zonder aan iemand te zeggen, waar hij heen ging, naar het klooster als
+een arm man. Daar aangekomen trad hij binnen en vond bij toeval den
+beheerder in den hof. Tegenover hem maakte hij gebaren als een stomme
+en zette hem zoo uiteen, dat hij om eten vroeg uit barmhartigheid en
+dat hij, als het noodig was, hout voor hem zou kloven. De beheerder
+gaf hem gaarne te eten en gaf hem daarna zekere stammen, die Nuto
+niet had kunnen kloven, welke hij, die heel sterk was in korten tijd
+geheel had klein gehakt. De opzichter, die naar het bosch moest gaan,
+nam hem met zich mede en liet hem daar hout hakken; toen, nadat hij
+den ezel voor hem had gezet, beduidde hij hem door teekens, die naar
+zijn stal te brengen. Dat deed hij heel goed, en omdat de opzichter
+hem verschillende dingen wou laten verrichten, die hem te pas kwamen,
+hield hij hem nog verscheidene dagen. Aldus zag hem de abdis en vroeg
+aan den opzichter wie hij was. Hij zeide: Madonna, het is een arme,
+stomme man, die hier op een goeden dag om een aalmoes kwam, zoo dat
+ik hem goed heb gedaan en ik hem wat dingen heb laten verrichten, die
+noodig waren. Als hij den tuin kan bewerken en hier wil blijven, geloof
+ik, dat wij goeden dienst van hem kunnen hebben, omdat hij hier noodig
+is. Hij is sterk en men kan hem laten doen, wat verlangd wordt en
+bovendien gij behoeft niet te denken, dat hij tot Uw jonge nonnen zal
+spreken. Hierop antwoordde de abdis: Bij mijn geloof in God, ge spreekt
+juist. Onderzoek of hij kan werken en beproef hem hier te houden;
+geef hem een paar schoenen, een oude pij, spreek hem vriendelijk toe,
+verzorg hem en geef hem goed te eten. De opzichter zeide, dat hij het
+zou doen. Masetto was niet ver af, maar deed of hij den hof schoon
+veegde, terwiji hij dit alles hoorde en zeide verheugd tot zich zelf:
+Indien je mij daar binnen brengt, zal ik den tuin voor je bewerken,
+zooals het nog nooit gebeurd is. Toen nu de opzichter gezien had,
+dat hij heel goed kon arbeiden, en hem door teekens had gevraagd of
+hij daar wou blijven en deze aldus had geantwoord, dat hij zou doen,
+wat de ander verlangde, nam hij hem aan, gelastte hem den tuin te
+onderhouden, gaf hem nog meer in het klooster te doen en liet hem
+toen alleen. Terwijl hij het eene na het andere deed, begonnen de
+nonnen het hem lastig te maken en hem te bespotten gelijk anderen
+dikwijls doofstommen doen en ze voegden hem de gemeenste woorden
+toe, daar zij geloofden, dat hij het niet verstond. En de abdis, die
+misschien dacht, dat hij evenzeer zonder bloed als zonder woord was,
+bekommerde zich daar weinig om. Nu gebeurde het op een goeden dag,
+dat hij na hard gewerkt te hebben uitrustte en dat twee jonge nonnen,
+die door den tuin gingen, naderden, waar hij lag en welke hem,
+die deed of hij sliep, begonnen te bekijken. Daardoor zei er een,
+die brutaler was dan de andere: Als ik mag gelooven, dat gij het
+geheim houdt, had ik u meermalen al een gedachte toevertrouwd, die
+u ook misschien genoegen zou doen. De ander antwoordde: Zeg het maar
+gerust aan mij, die het zeker nooit aan een ander zal vertellen. Toen
+begon de stoutmoedige: Ik weet niet of gij er over hebt nagedacht,
+hoe wij opgesloten zijn en dat nooit een man hier durft binnen treden
+dan alleen die opzichter, die oud is en die doofstomme, en ik heb
+dikwijls door vele vrouwen, die tot ons kwamen, hooren zeggen, dat
+alle andere genietingen der wereld kinderspel zijn bij die, welke
+de vrouw bij den man heeft. Daarom heb ik mij dikwijls voorgenomen,
+omdat ik het met anderen niet kan, met dezen doofstomme te beproeven,
+of dat zoo is. Hij is er de geschikste ter wereld voor, want al zou
+hij het willen, hij zou het niet weten of kunnen over vertellen. Gij
+ziet, dat het een jonge dwaas is veeleer sterk dan verstandig;
+ik zou graag willen hooren, hoe u dat lijkt. Helaas! zei de ander,
+wat zegt gij daar? Weet gij niet, dat wij onze maagdelijkheid aan God
+hebben beloofd? O, hernam deze, men belooft den ganschen dag zooveel,
+dat men niet houdt. Als wij het Hem beloofd hebben, vindt men wel de
+een of de ander, die er zich aan zal houden. Daarop zeide de gezellin:
+En als wij zwanger worden, hoe zal het dan gaan! Toen voegde de ander
+er aan toe: Gij begint al gedachten te hebben over het kwaad, eer het
+u bereikt. Mocht dit voorkomen, dan zullen we er aan gaan denken. Er
+zijn duizend middelen om te maken, dat men het nooit zal weten, mits
+wij het zelf niet vertellen. Toen gene dit hoorde, die nog meer lust
+had om te ondervinden hoe dierlijk de mensch is, zeide zij: Welnu,
+hoe zullen wij doen? Waarop de ander antwoordde: Gij ziet, dat het het
+uur is van den noen, ik geloof, dat alle zusters goed slapen behalve
+wij; laten wij door den tuin kijken of er niemand is en zoo ja, dan
+hebben wij niets anders te doen dan hem bij de hand te nemen en hem
+in gindsche hut te brengen, waar hij voor den regen schuilt en daar
+zal de eene met hem zijn en de andere de wacht houden. Hij is zoo
+dwaas dat hij wel goed zal vinden, wat wij willen.
+
+Masetto hoorde dit heele gesprek en tot gehoorzamen bereid, verwachtte
+hij niets anders dan door een van hen meegenomen te worden. Toen dezen
+goed overal hadden opgelet en ziende, dat zij nergens opgemerkt konden
+worden, naderde zij, die het woord had genomen, Masetto, riep hem
+op en deze hief zich dadelijk van den grond. Daarop nam zij hem met
+vleiende gebaren bij de hand; hij zette een dwaas lachend gezicht en
+zij leidde hem naar de hut, waar Masetto zonder zich te veel te laten
+uitnoodigen, dat deed, wat zij wilde. Deze, toen zij haar zin had, gaf
+als eerlijke vriendin aan de ander gelegenheid en Masetto nog altijd
+den onnoozele spelend, voldeed aan haar begeerte. Daarom eer zij er
+uit gingen, wilden zij elk nog eens ondervinden, wat de doofstomme
+kon. Daarna spraken zij er dikwijls over, en zeiden, dat het zulk
+een heerlijk genot was en grooter dan zij gehoord hadden. Zij namen
+er voortaan op het geschikte uur den tijd voor om met den doofstomme
+zich te verheugen.
+
+Eens gebeurde het, dat een van hun gezellinnen, die het gemerkt had
+door het raam van haar cel, het aan twee anderen vertelde. Alle drie
+hadden eerst een onderhoud om het aan de abdis te gaan overbrengen,
+maar daarop veranderden zij van meening, werden het onder elkaar eens
+en werden deelgenooten van de kracht van Masetto. Door verschillende
+toevallen werden ook de andere drie op verschillende tijden
+gezellinnen. Ten slotte vond de abdis, die het nog niet gemerkt
+had, door den tuin alleen gaande, toen het zeer warm was, Masetto
+(die van weinig werk overdag maar te veel ruiterdienst bij nacht,
+vermoeid was) geheel in den schaduw uitgestrekt van een amandelboom en
+slapende en daar de wind de slip van zijn hemd naar voren oplichtte,
+lag hij geheel naakt. Toen de donna dit zag en zich alleen bespeurde,
+verviel zij tot dezelfde begeerte als hare kloosterlingen en na
+Masetto te hebben opgewekt, leidde zij hem naar haar kamer, waar
+zij hem verscheidene dagen tot groote teleurstelling van de nonnen,
+die den tuinman niet meer in den tuin zagen werken, hield en waar
+zij die zaligheid genoot en weer genoot, welke zij vroeger bij
+anderen gewoon was te misprijzen. Daar zij hem eindelijk van haar
+kamer dikwijls uit zijn vertrek riep en hem vaak weer zag en meer
+voor zich vroeg, dan Masetto bij zooveel anderen kon geven, dacht
+hij er over, of zijn doofstomheid hem van dienst kon zijn, als bij
+langer verblijf die hem te veel zou verzwakken. Daarom verbrak hij
+op een nacht met de abdis alleen het zwijgen en zeide: Madonna, ik
+heb gehoord, dat een haan voldoet voor tien kippen, maar dat tien
+mannen slecht en met moeite een vrouw kunnen voldoen, zoodat ik er
+geen negen kan bedienen, wat ik om alles ter wereld niet uithouden,
+kan. Integendeel ben ik door hetgeen ik tot nu toe heb gedaan, tot een
+toestand gekomen, waarin ik nog weinig nog veel meer verrichten kan,
+en daarom laat mij weg gaan met God of verzin er een ander middel
+op. Toen de donna hem hoorde spreken, dien zij voor doofstom hield,
+was zij geheel verbluft en zeide: Wat is dat? Ik dacht dat je doofstom
+was? Madonna, zei Masetto, ik ben dat, geweest maar niet van nature,
+slechts door een ziekte is mij de spraak ontnomen en pas hedennacht
+voel ik mij die voor het eerst terug gegeven, waarvoor ik God prijs
+zooveel ik kan. De abdis geloofde hem en vroeg hem wat hij met die
+negen vrouwen bedoelde, die hij had te bedienen. Masetto vertelde
+haar de geschiedenis. Toen de abdis die hoorde, en dat er geen non
+was wijzer dan zij, besloot zij daarom als stilzwijgende vrouw zonder
+Masetto te laten vertrekken zich met haar nonnen te verstaan over
+die gebeurtenissen, opdat het klooster niet door Masetto zou worden
+geschandvlekt. Daar een dier dagen de opzichter stierf, kwamen de
+nonnen wederkeerig dit overeen, nadat onderling ontdekt was, wat zij
+gedaan hadden: zij spraken met toestemming van Masetto af, opdat de
+omwonende lieden het zouden gelooven, dat door hun gebeden en dank
+zij den heilige, waarnaar het klooster was genoemd, aan Masetto,
+die lang stom was geweest, de spraak was terug geschonken en hem
+opzichter te maken. En zij verdeelden zijn taak zoo, dat hij die
+kon dragen. Hoewel hij heel wat nonnetjes had voortgebracht, bleef
+de zaak in 't geheim bij hen voortgaan, zoodat niemand er iets van
+merkte behalve na den dood van de abdis, toen Masetto al oud was en
+verlangde rijk naar huis terug te keeren. Toen dit bekend werd, viel
+dit hem te lichter. Aldus kwam Masetto oud terug, rijk en als vader
+zonder de moeite te hebben zijn kinderen te voeden en ze te onderhouden
+en nadat hij door zijn overleg zijn jeugd wel had weten te besteden,
+waar hij heen was gegaan met een bijl op den schouder, beweerde hij,
+dat Christus aldus behandelde wie Hem Zijn bruiden ontnam.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Een stalknecht slaapt met de vrouw van koning Agilulf,
+    wat deze in stilte bemerkt. Hij vindt hem en knipt hem een
+    lok haar af; de geknipte doet het alle andere bedienden en
+    ontkomt daardoor aan een boos lot._ [45]
+
+
+Toen het einde der geschiedenis van Filostrato gekomen was, welke de
+dames soms een weinig had doen blozen en die ze soms had doen lachen,
+behaagde het aan de koningin, dat Pampinea met verhalen voortging. Deze
+begon met lachend gelaat en zeide: Er zijn enkele menschen, die niet
+bescheiden genoeg zijn om te verbergen wat zij weten en kennen, en
+wat niet goed voor hen is te weten en dikwijls meenen zij, door de
+fouten te berispen, die zij bij anderen hebben opgemerkt, de hunnen
+te verminderen, waardoor zij die juist eindeloos vermeerderen. En dat
+dit waar is, zal ik tot tegenstelling, verliefde dames, u bewijzen
+door u in den geest van een dapper koning een sluwheid te toonen,
+die misschien voor minder moet worden gehouden dan die van Masetto.
+
+Agilulf, koning der Longobarden [46] gelijk zijn voorgangers plaatste
+te Pavia, de hoofdstad van Lombardije, den zetel van zijn regeering
+na Teudelinga [47] tot vrouw te hebben genomen, welke als weduwe was
+achtergebleven van Autarius, insgelijks vroeger koning der Longobarden,
+die een zeer schoone, wijze en eerlijke vrouw was maar ongelukkig in
+de liefde. De zaken der Longobarden gingen dank zij de deugd en de
+wijsheid van dien koning Agilulf eenigen tijd goed en voorspoedig,
+tot een stalknecht van genoemde koningin, een man wat zijn afkomst
+betreft van gemeenen oorsprong, maar overigens veel slimmer dan zijn
+laag baantje eischte en even groot en knap als de koning, mateloos
+op de koningin verliefd werd. En daar zijn lagen rang hem niet had
+belet te begrijpen, dat zijn liefde zeer onwelvoegelijk was, bekende
+hij, dit wetend, die aan niemand noch had hij den moed die met zijn
+blikken aan de koningin te doen bemerken.
+
+Hoewel hij zonder eenige hoop leefde haar ooit te kunnen behagen,
+beroemde hij er zich in zich zelf op zijn gedachten zoo hoogte hebben
+verheven en gelijk iemand, die geheel van liefdevuur gloeide, deed
+hij ijverig behalve bij zijn geleide, al wat aan de koningin behagen
+kon. Als de koningin moest paardrijden, ging zij liever door dien
+palfrenier bewaakt uit dan met eenig ander, wat hij, wanneer het
+gebeurde, als een zeer groote gunst beschouwde en nooit liet hij
+de teugels los, gelukkig als hij soms toch maar haar kleederen
+kon aanraken. Maar gelijk wij dikwijls elders zien, wanneer het
+verminderen van de hoop de liefde grooter doet worden, geschiedde
+het ook bij dien armen palfrenier, waarbij het voor hem zeer moeilijk
+was dit groote verlangen zoo verborgen te houden, daar hij door geen
+enkele hoop gesterkt werd. En meermalen besloot hij in stilte, daar
+hij zich van die liefde niet kon genezen, om te sterven. Terwijl hij
+dacht aan het middel, nam hij het besluit dien dood zoo te doen plaats
+hebben, dat men zou bemerken, dat hij gestorven was door de liefde,
+die hij de koningin had toegedragen en toedroeg. Hij stelde zich voor
+het zoo te doen, dat hij hiermee zijn fortuin beproefde om geheel
+of half zijn verlangen te bevredigen. Hij wilde er de koningin geen
+woord van zeggen noch door een brief zijn liefde doen gevoelen, daar
+hij wist dat het vergeefs was haar dit te zeggen of te schrijven,
+maar hij wilde door list beproeven met de koningin te slapen. Er
+was geen andere list noch een andere weg, als middel dan de persoon
+des konings zelf, van wien hij wist, dat die steeds bij haar sliep,
+om tot haar door te dringen en haar kamer binnen te treden. Daartoe,
+opdat hij zou zien op welke wijze en in welk kleed de koning liep,
+als hij zich tot haar begaf, verborg hij zich meermalen 's nachts in
+een groote zaal van het paleis, welke in het midden was tusschen de
+kamer des konings en die van de koningin. En onder anderen zag hij
+op een nacht den koning uit zijn kamer komen gewikkeld in een grooten
+mantel, in de hand een aangestoken toorts houdend en in de andere een
+ring en naar het vertrek van de koningin gaan. Daar klopte hij zonder
+een woord te spreken een of twee keer aan de kamerdeur met dien ring en
+dadelijk werd hem open gedaan en de toorts uit de hand genomen. Toen
+hij dit gezien had en hij hem op dezelfde wijze had zien terugkeeren,
+dacht hij insgelijks zoo te moeten handelen. Nadat hij een middel
+had gevonden om een mantel te krijgen gelijk hij bij den koning had
+gezien en een toorts en een kleinen ring en na zich eerst in een warm
+bad goed te hebben gewasschen, opdat de reuk van den stal misschien
+de koningin niet zou hinderen of haar de list zou doen gewaar worden,
+verborg hij zich hiermee, gelijk hij gewoon was, in de groote zaal. En
+toen hij gewaar werd, dat men overal sliep en het hem tijd scheen aan
+zijn begeerte te voldoen, of stoutmoedig om die reden den weg te banen
+naar den verlangden dood, maakte hij met een steen en met een zwam,
+die hij bij zich droeg, wat vuur, stak zijn toorts aan en gehuld in
+en omwikkeld van zijn mantel, begaf hij zich naar de kamerdeur en
+klopte tweemaal met den ring. De kamer werd door een zeer slaperige
+kamenier geopend en hem het licht uit de handen genomen en gedoofd,
+waarop hij zonder een woord te spreken door het gordijn ging, den
+mantel aflegde en in het bed kwam, waar de koningin sliep. Hij sloot
+haar verlangend in zijn armen en deed of hij een kwade bui had (omdat
+hij de gewoonte des konings kende, die, als hij boos was, geen woord
+sprak) zonder een woord te uiten en zonder zich iets te laten zeggen en
+leerde meermalen de koningin kennen. Daar het heengaan hem zwaar viel,
+maar hij toch vreesde, dat een lang verblijf de oorzaak zou zijn, dat
+het ondervonden genoegen in verdriet zou veranderen, stond hij op en na
+zijn mantel te hebben opgezocht en het licht, ging hij zonder eenige
+reden weg en zoo gauw hij kon, sloop hij naar zijn bed terug. Hij kon
+er ternauwernood wezen, toen de koning opstond en naar de kamer der
+koningin ging, waarover zij zich zeer verwonderde. Toen hij in het
+bed was gekomen en haar blijmoedig had gegroet, vatte zij door zijn
+opgeruimdheid moed om hem te zeggen: Mijn heer, wat is dat vannacht
+voor nieuwigheid? Gij hebt mij ternauwernood verlaten en buiten Uw
+gewoonte hebt gij van mij genoten en gij komt zoo gauw terug? Let
+op wat gij doet. Toen de koning die woorden hoorde, vermoedde hij
+dadelijk, dat de koningin door gelijkenis van gewoonte en persoon
+bedrogen was geworden, maar als verstandig man vatte hij dadelijk
+het plan op, daar hij zag, dat de koningin er niets van gemerkt
+had, om haar niets daarvan te doen bespeuren. Vele dwazen zouden
+dit niet hebben gedaan, maar zouden gezegd hebben: Ik, ik was niet
+hier! Wie was het, die hier kwam? Hoe kwam hij? Wie is het? Waaruit
+verschillende dingen zouden ontstaan zijn, waardoor hij nutteloos de
+koningin verdriet zou hebben gedaan, en haar ten tweeden male zou
+hebben doen verlangen, wat zij al ondervonden had. Als hij er over
+zweeg, kon dit geen schande over hem brengen, maar als hij sprak,
+zou hij er oneer mee hebben behaald. De koning antwoordde haar dan
+ook meer innerlijk dan door gelaat en met woorden vertoornd: Vrouw,
+schijn ik U niet een man, die hier kan geweest zijn en die weer kort
+daarop kan terugkeeren? Daarop antwoordde de donna: Ja, mijn heer;
+maar in ieder geval bid ik U op Uw gezondheid te letten. Toen sprak
+de koning: Het behaagt mij Uw raad te volgen en ditmaal wil ik zonder
+U verder te verontrusten terugkeeren. Het hart vol toorn en van
+ongenoegen over hetgeen hem was aangedaan, nam hij zijn mantel weer
+op, ging de kamer uit, dacht, dat hij wel stil zou vinden, wie dat
+misdreven had en meende, dat die tot het paleis moest behooren. Wie
+het ook was, hij zou er niet levend uit komen. Hij zette een klein
+lichtje in een lantarentje en begaf zich in een zeer lange slaapzaal
+in zijn paleis boven de paardenstallen, waarin bijna zijn geheele
+personeel in verschillende bedden sliep. Hij dacht, dat bij wien dat
+gedaan had, wat de donna zeide, noch de pols noch het hart door de
+verduurde onrust alweer rustig kon slaan, en stil beginnend bij een
+der uiteinden van het logies begon hij bij allen de borst aan te raken,
+om te zien hoe die klopte. Hoewel ieder ander vast sliep, was dit niet
+het geval bij dengeen, die bij de koningin was geweest. Toen hij den
+koning zag naderen, en dacht, dat die aan het zoeken was, begon hij
+evenzeer te vreezen voor zijn hartslag als voor de doorgestane angst,
+zoodat hierdoor bij de benauwdheid een nog grootere kwam en hij meende
+beslist, dat, als de koning het zou gewaar worden, hij hem dadelijk zou
+doen sterven. Daar hem verschillende gedachten door het hoofd gingen
+van wat hij moest doen, maar hij den koning zonder wapens zag, had
+hij plan net te doen of hij sliep en af te wachten, wat de koning zou
+aanvangen. Nadat de vorst zeer had gezocht en niet dengeen vond, dien
+hij meende, dat de dader was, kwam hij bij dezen en daar hij voelde,
+dat diens hart sterk sloeg, zei hij tot zich zelf: Die is het. Maar
+omdat hij iemand was, die niets wilde doen wat men zou kunnen merken,
+deed hij hem niets anders dan hem met een schaar, die hij hij zich had,
+aan eenen kant de haren afsnijden, welke men destijds zeer lang droeg,
+opdat hij door dit merk hem den volgenden morgen zou herkennen. Toen
+dit gedaan was, ging hij heen en keerde naar zijn kamer terug.
+
+Hij, die dit had gemerkt, en die slim was, begreep al te wel, dat
+hij daarmee geteekend was. Daarom stond hij zonder verwijl op, vond
+toevallig een andere schaar, die in den stal diende voor de paarden,
+ging zacht langs allen, die in het logies sliepen en knipte ze allen
+boven de ooren het haar af op dezelfde manier en toen dit gedaan was,
+ging hij, zonder te worden opgemerkt, slapen. Toen de koning 's morgens
+opstond, beval hij, dat, voor de poorten van het paleis opengingen,
+al zijn bedienden voor hem kwamen en dat gebeurde. Daar deze allen
+blootshoofds voor hem stonden, begon hij te kijken of hij den door
+hem geknipten zou herkennen en toen hij het meerendeel van hen op
+dezelfde wijze geknipt zag, verwonderde hij zich en zei in zich zelf:
+Hij, die ik zoek, toont hoe laag zijn stand ook is, van groot verstand
+te zijn. Daar hij toen zag, dat hij zonder gerucht niet dengeen kon
+vinden, dien hij zocht, en hij niet van plan was voor een kleine wraak
+een groote schande op te loopen, beperkte hij zich den schuldige met
+een enkel bedekt woord te waarschuwen en hem te doen gewaar worden,
+dat hij het gemerkt had. Hij keerde zich tot allen en sprak: Dat hij,
+die het deed, het nooit meer doet, en gaat gij allen met God. Een ander
+zou hem hebben laten blozen, pijnigen, onderzoeken en ondervragen,
+en dit doende, zou hij ruchtbaar hebben gemaakt, wat elk getracht
+zou hebben te verbergen. En als hij het geopenbaard had, had hij, al
+zou hij ook volledige wraak hebben genomen, niet zijn schande hebben
+verminderd maar vermeerderd en de eer van zijn vrouw geschonden. Zij,
+die deze woorden hoorden, waren verwonderd, en onderzochten lang
+onder elkaar, wat de koning hiermee had willen zeggen, maar niemand
+begreep dit, behalve hij op wien dit sloeg. Deze als een wijs man,
+sprak er nooit over zoolang de koning leefde en stelde nooit meer
+zijn leven door zulk een daad aan gevaar bloot.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Een donna, verliefd op een jonge man, brengt onder den schijn
+    van vroomheid en van een zeer rein geweten, een eerzamen
+    monnik er toe, zonder dat die het merkt, haar de gelegenheid
+    te geven haar begeerte geheel te bevredigen._ [48]
+
+
+Reeds zweeg Pampinea en werden de vermetelheid en de sluwheid van den
+stalknecht door het meerendeel van hun geprezen en evenzoo het verstand
+van den koning toen de koningin, die zich naar Filomena gekeerd had,
+haar gebood te vervolgen. Aldus begon Filomena vol gratie te spreken:
+Ik ben van plan u een grap te vertellen, die werkelijk is uitgehaald
+door een schoone dame met een ernstigen geestelijke, welke des te meer
+aan elken leek moet bevallen, omdat de geestelijken meestal zeer dwaas
+zijn en menschen van vreemde manieren en gewoonten, zich in alles
+van veel meer waarde achten en van alles veel meer meenen te weten,
+terwijl zij veel minder zijn dan de anderen. Want het zijn lieden,
+die door lafheid van ziel geen middel hebben als de anderen om zich
+te onderhouden en daar hun toevlucht zoeken, waar zij als het varken
+maar te eten kunnen krijgen. Ik zal die geschiedenis vertellen, o
+bekoorlijke dames, niet alleen om de ingestelde orde, maar ook om u
+te doen opmerken, dat ook de geestelijken, welke wij, veel te licht
+geloovig te veel vertrouwen verleenen, aardig voor den mal gehouden
+kunnen worden en soms ook misleid zijn, niet alleen door ons mannen,
+maar ook door een of andere vrouw uit ons midden.
+
+In onze stad, waar meer misleiding voorkomt dan liefde en vertrouwen,
+leefde, nog niet lang geleden, een edelvrouw, die zich onderscheidde
+door haar bekoorlijkheden en manieren en die door de natuur met een
+hoogen geest en een fijne opmerkingsgave was bedeeld, wier naam ik
+niet wil openbaren als die van ieder ander, welke in deze vertelling
+voorkomt, daar ik weet, dat er nog menschen leven, die zich daarover
+zouden verontwaardigen, hoewel men er slechts met een lach zou moeten
+over heengaan. Die dame, die haar hooge afkomst kende en gehuwd was
+met een wolwever, kon evenwel het denkbeeld niet van zich afzetten,
+dat een man van lagen stand, hoe rijk ook, een edelvrouw waardig
+was. En daar zij zag, dat haar man met al zijn geld tot niets anders
+kon komen dan tot het afhaspelen van een streng of het spannen
+van een doek of met een weefster ruzie te maken over een weefsel,
+nam zij zich voor zich geheel aan zijn omhelzingen te ontrukken,
+zoover zij die kon weigeren en zij wilde om zich zelf te voldoen,
+iemand vinden, die meer dan de wolwever haar dit waardig scheen. Zij
+werd verliefd op een flink man van middelbaren leeftijd, zoodat,
+als zij hem zag, zij den volgenden nacht niet zonder smart door kon
+brengen. Maar de waardige man bemerkte het niet en bekommerde er
+zich dus niet om en zij, die zeer slim was, liet het haar minnaar
+noch door een vrouwelijke gezant, noch door een stoutmoedigen brief
+bemerken, vreezend voor mogelijke gevaren. Toen zij bemerkt had,
+dat die minnaar veel omging met een geestelijke, die, hoezeer hij
+ook kaalhoofdig en dom was, niettemin, daar hij zeer heilig leefde,
+door ieder voor een zeer eerwaardig man werd gehouden, dacht zij,
+dat die uitstekend tot bemiddelaar kon dienen tusschen haar en dezen.
+
+Na wel het middel overdacht te hebben, dat zij moest gebruiken,
+begaf zij zich op het geschikte uur naar de kerk, waar hij woonde,
+liet hem roepen en zei, dat ze, als het hem beviel, bij hem wilde
+biechten. De broeder zag haar en daar hij meende, dat zij een
+edelvrouw was, hoorde hij haar gaarne aan. Zij sprak tot hem na
+de biecht: Mijn vader, ik moet tot U mijn toevlucht nemen en raad
+vragen voor hetgeen gij zult hooren. Daar gij weet, omdat ik het
+U zelf gezegd heb, wie ik ben en gij dus ook mijn ouders en mijn
+echtgenoot kent, die mij meer dan zijn leven lief heeft, verlang ook
+ik niets van hem, die een rijk man is en het wel doen kan, of ik heb
+het dadelijk, zoodat ik ook hem meer dan mij zelf lief heb. Ik laat
+ter zijde wat ik doen zou, maar, ik beweer, dat, als ik alleen maar
+zou denken aan iets wat tegen zijn eer of geluk was, geen slechter
+vrouw meer dan ik het vuur zou verdienen. Nu is er iemand, van wien
+ik den naam niet weet, maar die mij een goed mensch schijnt en die,
+als ik mij niet bedrieg, veel met U omgaat, knap en groot van stuk,
+zeer fatsoenlijk in 't bruin gekleed, en die misschien niet denkt,
+dat ik zoo standvastig ben en mij schijnt te willen belagen, want ik
+kan mij niet aan deur of venster vertoonen, noch het huis verlaten
+of hij verschijnt dadelijk voor mij. En ik verwonder mij, dat hij
+thans niet hier is, waarover ik mij verheug, omdat die soort dingen,
+vaak zonder de minste schuld gebeurd, een blaam werpen op fatsoenlijke
+vrouwen. Ik heb mij eens voorgenomen het aan mijn broeders te zeggen,
+maar later heb ik bedacht, dat de mannen dikwijls een boodschap doen,
+zoo dat de antwoorden ongunstig zijn, waaruit twisten geboren worden
+en uit twisten ontstaat strijd. Daarom, opdat er geen kwaad en geen
+schandaal uit voortkomt, heb ik gezwegen en heb ik besloten het liever
+aan U te zeggen dan aan anderen, zoowel omdat gij zijn vriend schijnt
+te wezen als omdat het U past niet slechts vrienden maar zelfs vreemden
+over zulke zaken te berispen. Daarom bid ik U bij den eenigen God,
+dat gij hem hierover zult onderhouden en verzoeken, dat hij verder
+niet meer zoo handelt. Er zijn genoeg andere vrouwen, die gelukkig
+daartoe bereid zijn en het zal hun behagen door hem bespied en begeerd
+te worden, terwijl het voor mij een zeer hinderlijke last is, daar
+ik op geenerlei wijze in zoo iets zin heb. Nadat zij dit gezegd had,
+deed ze of zij wilde huilen en boog zij het hoofd.
+
+De heilige broeder dacht dadelijk, dat, wat zij zeide, waar was en
+nadat hij de donna zeer over haar goed karakter had geprezen en hij
+vast geloofde, dat zij oprecht sprak, beloofde hij haar, dat hij
+zoo zou handelen, dat zij van hem geen last meer zou hebben. Daar
+hij wist, dat zij zeer rijk was, prees hij haar zeer voor haar daden
+van barmhartigheid en aalmoezen en vertelde haar zijn nooden. Hierop
+antwoordde de donna: Ik bid U er God voor, indien hij zou ontkennen,
+zeg hem dan bepaald, dat ik het geweest ben, die het U verteld heb
+en mij er over heb beklaagd. Toen zij daarna gebiecht had en boete
+had gedaan en zich de vertroostingen herinnerde haar door den broeder
+geschonken wegens haar liefdadige werkzaamheid, vulde zij hem stil de
+hand met geldstukken en verzocht hem missen te lezen voor de ziel en
+van haar overleden familie. Zij stond op en begaf zich naar huis. Kort
+daarop kwam de brave man als gewoonlijk bij den heiligen broeder,
+met wien hij over een en ander sprak, tot deze hem ter zijde nam en
+hem op zeer beleefde manier er over onderhield, dat hij de donna het
+hof maakte en bespiedde, gelijk hij ook geloofde, en zooals zij hem
+had te verstaan gegeven. De brave man verwonderde zich, daar hij haar
+nooit nageloopen was en gewoon was zelden haar huis voorbij te gaan en
+begon zich te verdedigen, doch de monnik liet hem niet uitspreken,
+maar zeide hem: Doe nu niet of gij u verwondert en verlies geen
+woorden door het te ontkennen, omdat gij het niet kunt; ik ben dat
+niet van buren te weten gekomen, maar zij zelf heeft het mij verteld
+en zich zeer beklaagd. Zoo weinig als die dingen u ooit passen, zoo
+zeker zeg ik u, dat, als er eenige vrouw wars is van die dwaasheden,
+dan is het deze. Daarom voor haar eer en om harentwil verzoek ik u,
+houdt op en laat haar gaan in vrede. De brave man, slimmer dan de
+heilige broeder, begreep zonder veel moeite de sluwheid van de donna,
+veinsde zich te schamen en zeide zich voortaan niet meer met haar bezig
+te zullen houden. Hij ging van den broeder weg en begaf zich naar het
+huis van de donna, die stond op te letten aan een klein raampje om
+hem te zien, als hij voorbijging. Toen zij hem zag aankomen, toonde
+zij zich zoo vroolijk en lief, dat hij maar al te wel besefte, dat
+hij het ware van de woorden des broeders gevat had. Van af dien dag
+placht hij voortaan zeer voorzichtig met genoegen en tot zeer groot
+welgevallen en troost van de donna, terwijl hij net deed of daar een
+andere reden voor was, door die buurt te gaan. Maar toen de donna
+bemerkt had na eenigen tijd, dat zij aan hem evenzeer behaagde als hij
+aan haar en zij verlangde hem nog meer te ontvlammen en zich van de
+liefde te verzekeren, die zij hem toedroeg, koos zij plaats en tijd,
+begaf zich naar den heiligen broeder en na zich in de kerk aan zijn
+voeten te hebben geplaatst, begon zij zich te beklagen. De broeder
+zag dit en vroeg haar medelijdend, welk nieuws zij had. De donna
+antwoordde: Mijn vader, de tijdingen die ik heb, zijn geen anderen dan
+van dien door God vervloekten vriend van U, waarover ik mij vroeger
+heb beklaagd, zoodat ik geloof, dat hij tot een zeer groote plaag
+voor mij geboren is en om mij iets aan te doen, waardoor ik nooit
+meer rust zal hebben en waardoor ik mij nooit meer aan uw voeten zal
+kunnen werpen. Hoe! sprak de monnik, heeft hij niet opgehouden u nog
+meer verdriet te doen? Zeker niet, antwoordde de donna, integendeel;
+nadat ik mij er bij u over had beklaagd, is hij, alsof hij er een
+hekel aan had, daar hij mij zeker kwalijk nam, dat ik mij er over
+uitte, tegen vroeger een, thans--geloof ik--wel zeven keer voorbij
+gekomen. En dat het Gode maar behaagde, dat het voorbijgaan en mij
+beloeren hem voldoende was, maar hij is zoo brutaal en onbeschaamd
+geweest om mij niet later dan gisteren een vrouw te sturen om mij
+bericht van hem te zenden en praatjes te verkoopen en alsof ik geen
+beurzen en geen gordels had, zond hij mij een beurs en een gordel,
+wat ik hem zoo kwalijk nam en nog neem, dat ik geloof, zoo ik niet
+vreesde te zondigen, en dan nog uit genegenheid voor u, dat ik voor
+den duivel zou hebben gespeeld. Maar ik heb mij toch ingehouden
+en ik heb niets willen doen of aan iemand iets zeggen, voordat ik
+het u liet weten. Bovendien heb ik de beurs en den gordel al terug
+gegeven aan de vrouw, die dezen bracht, opdat ze die hem weerom gaf
+en ik heb haar barsch weg gesnauwd, maar vreezend, dat zij die voor
+zich hield en hem zou vertellen, dat ik die zou hebben aangenomen,
+gelijk ik meen, dat ze wel eens doen, heb ik haar terug geroepen en ze
+die vol minachting uit de handen gerukt en ze hier naar U gebracht,
+opdat gij ze hem terug brengt en hem zeggen zult, dat ik zijn zaken
+niet noodig heb, omdat, dank zij God en mijn man, ik zooveel beurzen
+en gordels heb, dat ik er in zou kunnen wegzinken. Hierna vraag ik
+U als aan een vader mij te vergeven, dat, als hij nu niet ophoud,
+ik het aan mijn man zal zeggen en aan mijn broeders, er mag dan van
+komen wat wil. Want ik zie hem liever beleedigd, als het moet, dan
+dat ik door hem wordt geschandvlekt. Vaarwel, vader! Na deze woorden
+en zeer schreiend trok zij uit haar gewaad een zeer schoone en rijke
+beurs met een fraaien en duren gordel en wierp die den broeder in den
+schoot. Deze geloofde ten volle, wat de donna zeide, nam haar hevig
+vertoornd ter zeide en sprak: Mijn dochter, als gij U daarover kwelt,
+verwondert het mij niet en zou ik U er niet over kunnen misprijzen,
+maar ik vind het zeer goed van U, dat gij hierin mijn raad volgt. Ik
+nam hem voor kort onder handen en hij heeft slecht gehouden, wat hij
+mij heeft beloofd, daarom om het een en het ander, dat hij op nieuw
+heeft uitgehaald, ben ik van plan hem nu zoo de ooren te wasschen,
+dat hij U geen hinder meer zal veroorzaken en laat U met Gods zegen
+niet door toorn vervoeren over hetgeen hij U gezegd heeft, waaruit
+slechts al te veel kwaad voor hem zou volgen. Vrees ook niet, dat
+er voor U schande uit zal voortkomen, want ik zal altijd voor God en
+alle menschen de zekerste getuige zijn van Uw eerbaarheid.
+
+De donna wendde voor eenigzins gerust te zijn gesteld en na dit
+onderwerp te hebben losgelaten, daar zij zijn hebzucht en die der
+andere monniken kende, zeide zij: Heer, in de laatste nachten zijn mij
+verscheidene van mijn verwanten verschenen en het schijnt mij, dat zij
+in den grootsten nood zijn en niets anders dan aalmoezen vragen en in
+het bijzonder mijn moeder, die mij zoo bedroefd en ongelukkig voorkomt,
+dat het jammerlijk is om te zien. Ik geloof, dat zij zeer gepijnigd
+wordt mij in die ongelegenheid te zien met dien vijand des Heeren en
+daarom wensch ik, dat gij voor hun zielen de veertig missen van den
+heiligen Gregorius [49] leest en eenige van Uw gebeden, opdat God ze
+voert uit dit martelvuur en bij die woorden stopte zij hem een florijn
+in de hand. De heilige broeder nam die opgeruimd aan, en versterkte
+met goede woorden en met vele goede voorbeelden haar vroomheid en liet
+haar gaan na haar zijn zegen te hebben gegeven. De donna ging heen,
+maar hij merkte niet, dat hij voor den gek was gehouden en ontbood
+zijn vriend. Toen die gekomen was en die hem boos vond, begreep hij
+dadelijk, wat voor nieuws hem de donna verteld had en wachtte hij af,
+wat de broeder zou zeggen. Hij herhaalde zijn vroegere woorden en sprak
+hem opnieuw scherp en bitter toe, berispte hem zeer over hetgeen hem
+de donna gezegd had, dat deze zou hebben misdreven. De brave man,
+die nog niet zag, waartoe de broeder wilde komen, ontkende vrij
+zwakjes, dat hij een beurs en een gordel gestuurd had, opdat hij den
+broeder het geloof niet zou ontnemen, als de donna hem dit geschonken
+had. Maar de broeder zeide zeer vertoornd: Hoe kan je dat ontkennen,
+booswicht? Daar zijn ze, die zij mij zelf huilend heeft gebracht;
+zie of je ze kent? De brave man, die veinsde zich zeer te schamen,
+zeide: Wel zeker, ken ik ze; ik biecht u op, dat ik kwaad heb gedaan
+en ik zweer u, dat gij, daar ik haar van zulk een karakter zie, er
+nooit meer een woord over zult hooren. Zij spraken daarop veel, ten
+slotte gaf de malle broeder aan zijn vriend de beurs en den gordel
+en na hem duchtig te hebben onder handen genomen en verzocht, dat
+hij aan zoo iets niet meer zou toegeven en deze hem dit had beloofd,
+liet hij hem gaan.
+
+De brave man, zeer verheugd zoowel over de zekerheid, die hij meende
+te hebben omtrent de liefde van de donna als over de schoone gift,
+ging, zoodra hij den monnik verlaten had, naar een plaats, waar hij
+voorzichtig aan zijn donna liet zien, dat hij zoowel het eene als het
+andere voorwerp ontvangen had. Hierover was de donna zeer tevreden en
+nog meer, omdat het haar scheen, dat haar list hoe langer hoe beter
+slaagde. Zij wachtte op niets anders om haar werk te voltooien dan
+dat haar echtgenoot elders heenging en om een of andere reden moest
+kort daarop haar man zich naar Genua begeven. Denzelfden ochtend,
+dat hij te paard steeg en vertrok, ging de donna naar den heiligen
+broeder en na veel krokodillentranen te hebben geweend zeide zij:
+Mijn vader, ik zeg U nu eens en vooral, dat ik het niet meer kan
+uithouden, maar omdat ik vroeger U beloofd heb niets te doen zonder
+het U te hebben gezegd, ben ik gekomen om mij te verontschuldigen
+en opdat gij gelooft, dat ik reden heb om te schreien en te klagen,
+deel ik U mede, wat Uw vriend of liever die duivel uit de hel mij
+vanmorgen leverde. Ik weet niet welk noodlottig ongeval hem deed
+hooren, dat mijn man gisterochtend naar Genua ging; in ieder geval,
+vanmorgen, op het uur, dat ik U zeide, kwam hij in mijn tuin en klom
+hij langs een boom tot het venster van mijn kamer, dat boven den
+tuin is en reeds had hij dit geopend en wilde hij er binnen treden,
+toen ik ontwaakte en dadelijk opstond en begon te schreeuwen en zou
+geroepen hebben, als hij, die nog niet binnen was, mij niet om Gods
+wil en de Uwe genade gesmeekt had en mij zeide, wie hij was. Daarop,
+toen ik hem hoorde, zweeg ik om Uwentwil en zoo naakt, als ik geboren
+werd, liep ik naar het venster en sloot het voor hem en ik geloof, dat
+hij met den Satan weer wegging, want ik hoorde niets meer van hem. Nu,
+als dat behoorlijk is en uit te houden, probeer het dan zelf maar eens;
+ik voor mij ben niet van plan het langer te dulden, ik heb er veeleer
+terwille van U te veel door uitgestaan. Toen de broeder dit hoorde,
+was hij de vertoorndste man ter wereld en wist niet wat te zeggen;
+alleen vroeg hij haar meermalen of ze wel gezien had, dat het geen
+ander was dan hij. Ik zeg U, dat hij het is en als hij het ontkent,
+moet gij hem niet gelooven. Toen zeide de broeder: Mijn dochter, hier
+is niets anders te zeggen dan dat dit een al te groote vermetelheid
+en een al te groot kwaad is, en gij deed Uw plicht door hem weg te
+sturen. Maar ik wil U verzoeken, opdat God U voor schande behoedt,
+dat gij, daar gij twee keer mijn raad hebt gevolgd, het ook ditmaal
+nog eens doet, namelijk door mij te laten begaan zonder U er over te
+beklagen bij een bloedverwant, opdat ik zie of ik dien losgebroken
+duivel kan vast leggen, dien ik voor een heiligen hield. En als ik
+zooveel kan doen, dat ik hem dien dierlijken lust kan ontnemen, zal
+het goed zijn en als ik het niet zou kunnen, geef ik U nu tegelijk
+met mijn zegen mijn woord, dat gij zult kunnen doen, wat Uw ziel U
+zegt, dat welgedaan zal zijn. Nu, ziedaar--zei de donna,--ditmaal wil
+ik U niet boos maken noch U ongehoorzaam zijn, maar handelt U zoo,
+dat hij zich er voor in acht neemt mij voortaan te kwellen, want ik
+verzeker U, dat ik verder om die reden niet meer bij U kom. Zonder
+een woord meer te spreken ging zij van den broeder weg of zij boos was.
+
+De donna was nog niet buiten de kerk, of de brave man kwam aan en
+werd door den broeder geroepen, wien deze, na hem terzijde te hebben
+gevoerd, de grootste beleediging toevoegde, die ooit iemand was
+toegeslingerd, en hem oneerlijk en meineedig en verrader noemde. De
+ander, die al twee keer had ondervonden wat de verwijten van dien
+monnik beteekenden, lette wel op en met verbaasde antwoorden zette
+hij hem aan tot spreken en zeide voor alles: Waarom zoo boos, waarde
+heer? Heb ik Christus gekruisigd? De broeder antwoordde: Wat een
+schaamtelooze kerel! Hoort me eens aan, wat die durft te zeggen! Hij
+spreekt niet meer of minder, alsof er al twee, drie jaar waren
+verloopen en door lengte van den tijd zijn misdaden en oneerlijkheid
+vergeten waren. Is het je dan van af van morgen pas uit het geheugen
+gegaan, dat ge anderen beleedigd hebt? Waar was je gisterenmorgen
+vroeg voor zonsopgang? De brave man antwoordde: Ik weet niet, waar
+ik was, maar de boodschap is U wel heel vroeg gebracht. Het is waar,
+zeide de broeder, dat het mij is bericht; ik denk, dat gij geloofde,
+nu de echtgenoot er niet was, dat de edelvrouw u dadelijk met open
+armen zou ontvangen. Ach, onschuldig lam, ach eerlijke vriend! Hij
+is nachtelijk zwerver, tuin-inbreker en boomklimmer geworden. Dacht
+gij door uw brutaliteit de eerbaarheid van die donna te overwinnen,
+omdat gij bij nacht door de boomen tot haar vensters klimt? Er is
+niets ter wereld wat haar meer mishaagt dan gij en toch beproeft
+gij het opnieuw. Waarlijk, laten wij ter zijde, dat zij het u in
+vele opzichten getoond heeft, maar gij zijt wel gebeterd door mijn
+vermaningen. Dit wil ik u echter zeggen: tot hiertoe heeft zij niet
+om de liefde, die zij u toedraagt maar op mijn aandringen verzwegen,
+wat gij haar gedaan hebt, maar zij zal niet langer zwijgen. Ik heb
+haar de vrijheid gegeven om, indien gij haar in wat ook nog mishaagt,
+te handelen naar haar goeddunken. Wat zult gij doen, als zij het aan
+haar broeders zegt?
+
+De brave man, die voldoende begrepen had, wat hij noodig had te weten,
+deed den monnik, zoo goed hij wist en kon, bedaren. Toen hij vertrokken
+was, ging hij den morgen na den volgenden nacht den tuin in, klom
+op den boom, vond het venster open en wierp zich zoo gauw hij kon
+in de armen van zijn schoone donna. Daar deze hem met het grootste
+verlangen had gewacht, ontving zij hem verheugd en zei: Ik ben veel
+dank schuldig aan den heer broeder, die u zoo goed den weg wees
+om hierheen te komen. Vervolgens na van elkander te hebben genoten,
+spraken en lachten ze veel over de onnoozelheid van den dommen monnik,
+versmaadden de spinrokkens, de kammen en de koorden en verheugden
+zich met groot welbehagen. Nadat hun plannen geregeld waren, zonder
+den heer monnik meer noodig te hebben, vonden zij elkaar met gelijk
+genoegen vele volgende nachten terug. En ik bid God, dat Hij door zijn
+heilige genade mij spoedig hetzelfde schenkt en alle christenzielen,
+die het begeeren.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Don Felice leert aan broeder Puccio [50], hoe die gelukzalig
+    kan worden door een zeker soort boete. Terwijl broeder
+    Puccio [51] dit doet, maakt don Felice met diens vrouw van
+    de gelegenheid gebruik._
+
+
+Toen Filomena na haar verhaal geëindigd te hebben, zweeg en Dioneo
+met zoete woorden de slimheid van de donna geprezen had en vooral
+het gebed aan het slot door Filomena gedaan, keerde de koningin
+zich lachend tot Pamfilo en zeide: Welnu Pamfilo, zet met een of
+ander aardig verhaal ons vermaak voort. Pamfilo antwoordde haastig,
+dat hij het gaarne deed en begon: Madonna er zijn genoeg menschen,
+die, terwijl ze zich beijveren in het Paradijs te komen, zonder het
+te merken er anderen heen sturen, wat een onzer buurvrouwen nog niet
+lang geleden overkwam, gelijk gij zult kunnen vernemen.
+
+Naar wat ik heb hooren zeggen, leefde er vroeger bij San Brancazio
+[52] een goed en rijk man, die Puccio de Rinieri heette, en, geheel
+opgegaan in het geestelijke, een leekebroeder werd van de orde
+van Sint Franciscus en broeder Puccio genoemd werd. Daar hij dit
+geestelijk leven volgde en geen andere familie had dan een vrouw
+en een dienstmaagd, en bijgevolg niet noodig had een beroep uit te
+oefenen, ging hij veel naar de kerk. Omdat hij een onnoozel man was
+en van grof maaksel, prevelde hij zijn paternoster, liep naar de
+preeken, woonde de missen bij en ontbrak nooit bij de lofzangen,
+die de leekebroeders zongen en hij vastte, geeselde zich zelf en
+trompette, daar hij tot de flagellanten [53] behoorde. De ega, die
+vrouw Isabella heette, nog jeugdig, tusschen de twintig en dertig jaar,
+frisch, mooi en rond als een granaatappel, moest veel te lang door de
+heiligheid en misschien door den leeftijd van haar man zich veel meer
+genietingen ontzeggen dan haar lief was. Wanneer zij had willen slagen
+of misschien zich met hem had willen verheugen, vertelde hij haar het
+leven van Christus, en de preeken van broeder Nastagio of de klacht
+van Magdalena en zoo meer. In dien tijd kwam er van Parijs een monnik,
+sinjeur Félix genaamd, een kloosterbroeder van San Brancazio, jong en
+knap, met een scherpe kop en van groote geleerdheid, die met broeder
+Puccio een enge vriendschap sloot. En omdat deze hem elken twijfel
+ophelderde en bovendien met zijn toestand bekend, zich als een zeer
+heilig man voordeed, nam broeder Puccio de gewoonte aan, hem dikwijls
+thuis te brengen en hem voor het avondeten te verzoeken, zoodra hij
+er gelegenheid toe had en de donna van haar kant uit liefde voor
+broeder Puccio was zijn vriendin geworden en deed hem gaarne eer aan.
+
+Daar de monnik voortging het huis van fra Puccio te bezoeken en hij
+zag, dat de vrouw zoo frisch en rond was, begreep hij, waaraan zij
+het grootste gebrek had en hij had plan, indien hij kon om broeder
+Puccio van die moeite te ontslaan door hem te vervangen. Hij wierp haar
+meermalen een heimelijken lonk toe en deed dit, tot hij in haar geest
+hetzelfde verlangen had opgewekt. Toen de monnik dit had gezien, sprak
+hij bij de eerste gelegenheid met haar over zijn genegenheid. Maar
+hoewel hij haar geneigd vond om de zaak tot een goed einde te voeren,
+wist hij geen middel te vinden, omdat zij op geen plaats ter wereld
+zich aan den monnik wilde toevertrouwen dan in haar huis en daar
+kon het niet, omdat fra Puccio nooit uit de stad ging, waarover de
+monnik zeer bedroefd was. En na veel gepeins kwam hij op een middel
+om met de donna in haar huis te zijn zonder argwaan, hoewel broeder
+Puccio er ook was. Op een dag was hij bij deze en sprak aldus: Ik heb
+al meermalen begrepen, broeder Puccio, dat Uw geheele verlangen is
+een heilige te worden, en mij schijnt het, dat gij dit zult bereiken
+langs een langen weg, terwijl er een zeer korte bestaat, welken de
+Paus en de andere hooge prelaten kennen. Maar zij maken er gebruik
+van en houden dien geheim, omdat de geestelijkheid, die vooral van
+aalmoezen leeft, dadelijk zou geruïneerd zijn, wanneer de leeken ze
+niet meer met aalmoezen of met iets anders hielpen. Maar daar gij mijn
+vriend zijt en mij dikwijls goed hebt ontvangen en ik daarom geloof,
+dat gij het aan geen mensch ter wereld zult vertellen en dien weg wilt
+volgen, zal ik U dien wijzen. Broeder Puccio verlangend dit te weten,
+begon eerst met de grootste standvastigheid te bidden, dat hij hem
+dien leerde en hem te zweren, dat hij, tenzij de ander het wilde,
+nooit het aan iemand zou zeggen en beweerde, dat, als hij dien kon
+volgen, hij het zou doen. Nu gij mij dat belooft, zeide de monnik,
+zal ik U dien ook wijzen. Gij moet weten, dat de heilige Kerkvaders
+volhouden, dat het noodig is voor wie zalig wil worden om de boete te
+doen, die gij zult vernemen, maar luister wel: ik zeg niet, dat gij
+na de boete geen zondaar zult zijn als thans, maar de zonden, die gij
+hebt bedreven tot op het oogenblik der boete, zullen allen uitgewischt
+worden en zullen U daardoor vergeven worden en die, welke gij later
+zult bedrijven, zullen niet opgeschreven worden tot Uw verderf,
+maar zullen daarentegen met wijwater verdwijnen als licht kwaad. Men
+moet dus vooral met grooten ijver beginnen zijn zonden te bekennen,
+wanneer men de boete begint en daarna vasten en zich zeer onthouden,
+wat veertig dagen moet duren, waarin gij niet slechts geen andere
+vrouw, maar ook Uw eigen vrouw niet moogt aanraken. Bovendien moet
+gij in Uw eigen huis een plaats kiezen, waar gij 's nachts den hemel
+kunt zien, op het uur van de lofzangen na den vesper daarheen gaan
+en gij moet daar een zeer breede tafel plaatsen, zoo gezet, dat gij,
+als gij overeind staat, er de ribben op kunt steunen en de voeten
+uitstrekkend naar de aarde de armen kunt uitbreiden in de gedaante
+van een kruis. Als gij de handen aan een paar palen wilt vasthouden,
+kunt gij dit ook doen. Op die manier moet gij naar den hemel staren
+en stil blijven zonder u te bewegen tot aan den morgen. Indien gij
+geletterd waart, zou het goed zijn, dat gij onderwijl zekere woorden
+zoudt spreken, die ik u zou opgeven, maar daar dit niet zoo is,
+past het u driehonderd paternosters te prevelen met drie honderd ave
+maria's ter eere van de Drie-Eenheid, en terwijl gij naar den hemel
+ziet, moet gij er steeds aan denken, dat God de schepper was van
+hemel en aarde en aan het lijden van Christus, zoo staande als hij
+aan het kruis. Dan als de vroegmetten luiden, kunt gij als gij wilt,
+gaan en u zoo gekleed te bed werpen en slapen en den ochtend daarna
+moet gij naar de kerk gaan en daar op zijn minst drie missen hooren,
+vijftig paternosters opzeggen en evenveel ave's. Daarna kunt gij in
+eenvoud des harten zaken doen, indien gij dezen hebt, dan middagmalen
+en vervolgens tijdens den vesper in de kerk zijn Dan zult gij eenige
+gebeden opzeggen, die ik u geschreven zal geven, zonder welke het
+anders niet lukt en eindelijk weer op dezelfde wijze voortgaan. Als gij
+zoo zult handelen gelijk ik reeds vroeger, hoop ik, dat gij, voor het
+einde van uwe boete komt, de wonderbaarlijke gewaarwording der eeuwige
+zaligheid zult gevoelen, indien gij die boete vroom hebt gedaan.
+
+Broeder Puccio zeide toen: Dat is zoo moeilijk niet en niet zoo erg
+langdurig en is best uit te voeren. Daartoe wil ik in Gods naam Zondag
+beginnen. Hij vertrok, ging naar huis en vertelde met zijn verlof
+alles stipt aan zijn vrouw. De echtgenoote begreep maar al te wel,
+wat de monnik er mee voor had, dat hij tot den morgen zonder zich te
+verroeren op een plaats zou blijven. Zij zeide, dat het middel haar
+zeer goed scheen, dat zij tevreden was, als hij op alle manieren
+zijn zin zou volgen en dat, opdat God zijn boete voordeelig zou
+maken, zij met hem zou vasten, maar meer niet. Zij werden het dus
+eens en toen het Zondag was, begon broeder Puccio zijn boete en de
+heer monnik kwam met de donna samen, op een uur, dat hij niet kon
+gezien worden, gebruikte meestentijds 's avonds met haar het maal,
+zorgde er steeds voor goed te eten en te drinken en legde zich dan
+met haar te slapen, waarna hij, als hij was opgestaan, heenging en
+broeder Puccio zich te bed begaf. De plaats, die broeder Puccio voor
+zijn boete had uitgekozen, terzijde van die, waar de donna sliep, was
+hiervan slechts door een dunnen muur gescheiden. Terwijl nu de monnik
+bij zijn geestelijke oefeningen met de donna en zij met hem wat al te
+heftig te werk ging, scheen het broeder Puccio, dat de planken vloer
+van het huis door beweging schudde. Derhalve, nadat hij honderd van
+zijn paternosters had opgezegd, hield hij op, riep de donna zonder
+zich te bewegen en vroeg haar, wat zij deed. De donna, die vroolijk
+geluimd was en misschien het paard van San Benedetto bereed of dat van
+San Giovanni Gualberto, antwoordde: Bij God, man, ik beweeg mij zoo
+hard ik kan. Toen zeide broeder Puccio: Waarom beweegt gij u? Wat wil
+dat bewegen bij u beduiden? De donna lachend en in vroolijke stemming,
+daar zij een schelmsche vrouw was en ze zeker reden had om te lachen,
+hernam: Waarom weet gij niet, wat ik wil zeggen? Ik heb het al duizend
+keer van u gehoord: Wie 's avonds niet eet, woelt den ganschen nacht.
+
+Broeder Puccio geloofde, dat het vasten de reden was, dat zij niet kon
+slapen; daarom zeide hij goedgeloovig: Vrouw, ik heb het U wel gezegd,
+_niet vasten_; maar daar gij het toch hebt willen doen, denk daar dan
+niet aan, maar tracht rust te nemen. Gij geeft zulke schokken aan het
+bed, dat gij alles doet schudden. De donna antwoordde: Maak U niet
+ongerust; ik weet wel wat ik doe. Gaat gij Uw gang maar, ik zal wel
+goed doen, wat ik kan. Broeder Puccio hield zich stil en begon weer
+met zijn paternosters. Vanaf dien nacht lieten de donna en mijnheer
+de monnik in een ander deel van het huis een bed opmaken, waarin,
+zoolang de boete van broeder Puccio duurde, zij met het grootste
+genoegen samen waren. Op een bepaald uur ging de monnik weg en keerde
+de donna naar haar eigen bed terug en kort daarop kwam broeder Puccio
+van de boete daarheen. Terwijl aldus de broeder de boete volhield en
+de donna met den monnik haar genoegen voortzette, zeide zij meermalen
+schertsend tot hem: Gij laat broeder Puccio een boete doen, waardoor
+wij het paradijs hebben gewonnen. En daar dit heel goed scheen te
+bevallen aan de vrouw, raakte zij zoo gewend aan de verboden vrucht
+van den monnik, terwijl zij door haar echtgenoot lang op dieet was
+gehouden, dat, toen eenmaal de boete van broeder Puccio eindigde,
+zij een middel zocht om aldus met dezen daarvan te eten en zij maakte
+er in stilte nog veel gebruik van.
+
+Daarom, opdat mijn laatste woorden niet in strijd zijn met de eerste,
+meende broeder Puccio, dat hij zich het paradijs zou winnen en bracht
+den monnik er in, die hem daarheen den weg had gewezen en aan zijn
+vrouw, die met hem in groot gebrek leefde aan datgene, waarvan de
+monnik haar barmhartig voorzag.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Il Zima geeft aan messire Francesco Vergellesi een paard
+    voor het verlof met zijn vrouw te mogen spreken. Daar zij
+    echter zwijgt, geeft hij zelf in haar naam antwoord en alles
+    geschiedt volgens zijn woorden._ [54]
+
+
+Pamfilo had niet zonder gelach van de donna, de geschiedenis van
+broeder Puccio geëindigd, toen de koningin met vrouwelijke gratie
+Elisa gelastte om te volgen. Deze op hooger toon dan gewoonlijk--niet
+uit kwaadwilligheid maar oudergewoonte,--begon aldus te spreken:
+
+Vele gelooven, doordat zij veel weten, dat anderen niets weten, zoodat
+zij zeer dikwijls, terwijl ze anderen meenen voor den mal te houden,
+zich later door anderen misleid zien. Daarom noem ik het een groote
+dwaasheid van ieder noodeloos de slimheid van een ander op de proef te
+stellen. Maar, omdat wellicht niet elkeen van mijn meening zal zijn,
+heb ik lust u te vertellen wat een pistojaansch ridder overkwam,
+terwijl ik den vastgestelden regel nakom.
+
+Er leefde in Pistoja uit de familie der Vergellesi een ridder, messire
+Francesco genaamd, een zeer rijk en wijs man, in alles behoedzaam,
+maar buitengewoon gierig. Hij moest als gevolmachtigde naar Milaan
+gaan en had zich van al het noodige voorzien om voornaam op reis
+te gaan behalve van een paard, dat hij mooi vond. Daar hij er geen
+machtig werd, dat hem beviel, bleef hij er over nadenken. Er was toen
+in Pistoja een jonkman, die Ricciardo heette, van nederige afkomst
+maar zeer rijk, die zoo netjes en verfijnd was, dat hij gewoonlijk
+door iedereen il Zima (de fat) werd genoemd. Hij begeerde lang
+hopeloos diens vrouw, welke zeer schoon en eerbaar was. Nu had hij
+een van de mooiste sierpaarden van Toscane en hield er zeer veel van
+om zijn schoonheid. Daar iedereen wist, dat hij de vrouw van messire
+Francesco beminde, zeide iemand deze, dat, indien hij het hem vroeg,
+hij het zou krijgen door de liefde, die il Zima zijn vrouw toedroeg.
+
+Messire Francesco door gierigheid geprikkeld liet il Zima bij zich
+roepen, en vroeg hem zijn paard te koop, opdat il Zima het hem ten
+geschenke zou geven. Il Zima, die dit hoorde, beviel dit en antwoordde
+den ridder: Heer, indien gij mij alles ter wereld gaaft, wat gij
+hebt, zoudt gij door aankoop mijn paard niet kunnen verkrijgen,
+maar gij kunt het ten geschenke ontvangen, wanneer het u belieft,
+onder deze voorwaarde: dat ik, vóór gij het neemt, met uw goedvinden
+en in uw tegenwoordigheid eenige woorden mag spreken met uw vrouw,
+maar zoo van iedereen afgezonderd, dat ik door niemand dan door haar
+verstaan wordt. De ridder aangespoord door hebzucht en die hoopte
+hem voor den gek te houden, antwoordde, dat het hem aanstond. Wanneer
+hij zou willen, mocht hij, toen hij hem in de zaal van zijn paleis had
+gelaten, naar de kamer van zijn vrouw gaan en na haar gezegd te hebben,
+dat hij gemakkelijk het sierpaard kon winnen, gebood hij haar il Zima
+aan te hooren, maar dat zij wel moest oppassen, dat zij op niets,
+wat hij zeide, weinig of veel zou antwoorden. De donna misprees dit
+zeer, maar daar zij zich er in schikte den zin van haar echtgenoot te
+volgen, zeide zij het toch te zullen doen. Daarop ging de man naar de
+zaal om te hooren, wat il Zima zou zeggen. Daar deze met den ridder
+de overeenkomst hernieuwd had, ging hij op een plaats in de zaal,
+ver genoeg verwijderd van elk ander mensch met de donna zitten en
+begon aldus te spreken:
+
+Waarde donna, het schijnt mij zeker, dat gij zoo wijs zijt, dat gij
+reeds langen tijd wel hebt kunnen begrijpen, tot welk een liefde
+mij uw schoonheid heeft kunnen voeren, welke zonder twijfel die van
+ieder andere vrouw overtreft, die mij ooit verscheen. Ik laat nu de
+lofwaardige manieren en de bijzondere deugden terzijde, die gij bezit,
+en die de kracht hebben het trotsche hart van elk man te stelen en
+daarom is het niet noodig, dat ik u met woorden bewijs, dat mijn liefde
+de grootste en de hevigste is, die ooit een man een vrouw toedroeg. En
+zonder twijfel zal ik dit doen, zoolang mijn ellendig leven deze
+ledematen zal dragen en nog langer, want als men daarboven lief heeft
+als hier, zal ik u eeuwig beminnen. Daarom kunt gij er zeker van zijn,
+dat gij niets hebt, hetzij het kostbaar is of gewoon, dat gij zóó als
+het uwe kunt beschouwen en waarop gij in alles zóó kunt rekenen als
+op mij en evenzoo op al wat ik bezit. Opdat gij hiervan een zeker
+bewijs hebt, zeg ik u, dat ik het mijn grootste gunst zou noemen,
+als gij mij iets zoudt gelasten, dat ik om u te behagen, zou mogen
+doen en ik zou daar meer op gesteld zijn dan dat de geheele wereld
+mij zou gehoorzamen, als ik te bevelen had. En nu ik zóó de uwe ben
+als gij gehoord hebt, zal ik mij niet zonder reden beijveren mijn
+beden naar uw heerlijkheid te richten, waar alleen al mijn vrede,
+al mijn geluk en al mijn heil van kan komen en niet van elders. En
+wanneer ik u als uw nederigste dienaar smeek, mijn dierbaarst goed
+en eenige hoop van mijn ziel, die leeft voor het liefdevuur, waarin
+hij op u vertrouwt, laat dan uw welwillendheid zoodanig zijn en
+de hardheid, die gij jegens mij getoond hebt, zoo verzacht worden,
+dat ik door uw medelijden gesterkt kan zeggen, aan uw schoonheid,
+waardoor ik verliefd ben, het leven te danken te hebben, zoodat ik,
+als uw trotsche geest zich niet voor mij buigt, zonder twijfel zal
+verzwakken en sterven en dat gij dan mijn moordenaarster kunt genoemd
+worden. Daar latend, dat mijn dood u geen eer zou verschaffen, geloof
+ik niettemin, dat uw geweten u soms zou kwellen, omdat gij dit niet
+hadt moeten doen en gij zoudt soms, beter gestemd, tot u zelf zeggen:
+Helaas, wat een kwaad heb ik gedaan, doordat ik geen medelijden had
+met mijn il Zima en daar dit berouw u niet zou baten, zou het voor
+u de oorzaak zijn van nog grooter verdriet. Opdat dit niet gebeurt,
+nu gij aan mij denken kunt, denk er daarom nu aan, en wordt, voor
+ik sterf, door medelijden bewogen, omdat het van u alleen afhangt
+mij den gelukkigsten zoowel als den ongelukkigsten man te maken, die
+er leeft. Ik hoop, dat uw welwillendheid zoo groot zal zijn niet te
+zullen dulden, dat ik door zulk een en door zoodanige liefde den dood
+als loon ontvang, maar dat gij met een blijmoedig antwoord en vol
+gratie mijn geest zult versterken, welke geheel verschrikt siddert
+bij uw aanblik. En toen zwijgend kwamen hem na zeer diepe zuchten
+eenige tranen in de oogen en begon hij te wachten op wat de donna
+hem zou antwoorden.
+
+De donna, die het lange zuchten, zijn wapenspelen, zijn aubaden,
+en andere gelijksoortige liefdebetuigingen van il Zima niet hadden
+kunnen bewegen, roerden de liefdevolle woorden van den zeer vurigen
+minnaar en zij begon te gevoelen, wat zij nooit van te voren had
+gevoeld namelijk, wat liefde is. En hoewel zij, om het bevel van den
+echtgenoot te volgen, zweeg, kon daarom echter niet een zucht dat
+verbergen, wat zij, als zij il Zima had kunnen antwoorden, getoond
+had. Il Zima, die een wijle gewacht had en die zag, dat geen antwoord
+volgde, verbaasde zich en begon daarna de list te bemerken door den
+cavaliere gebruikt, maar toch zag hij haar aan en merkte, dat zij
+hem soms blikken toewierp en bespeurde bovendien, dat zij zuchten
+slaakte, welke zij haar best deed niet met al hun kracht uit haar
+borst te doen ontsnappen. Hij vatte toen goeden moed en met behulp
+daarvan vormde hij een nieuw plan en begon, of hij de donna was,
+en zij naar hem hoorde, zich zelf op deze wijze te antwoorden:
+
+Mijn Zima, zonder twijfel heb ik al lang gemerkt, dat Uw liefde
+jegens mij zeer groot en volmaakt was en ik ken haar nu nog beter
+door Uw woorden en ben hier gelukkig mee gelijk ik moet. Evenwel,
+zoo ik U hard heb moeten schijnen en wreed, wil ik niet, dat gij
+gelooft, dat ik in mijn ziel geweest ben, wat ik met het gelaat
+heb geveinsd; integendeel, heb ik U steeds lief gehad en zijt gij
+mij boven ieder ander man dierbaar geweest, maar zoo moest ik doen
+zoowel uit vrees voor anderen als om den naam van mijn eerbaarheid
+te dienen. Maar thans komt de tijd, waarin ik U klaar kan toonen,
+dat ik U lief heb en U als loon van die liefde wat kan terug geven,
+die gij mij toe hebt gedragen en nog toedraagt. Houdt daarom moed en
+blijf hopen, daar messire Francesco binnen enkele dagen naar Milaan
+moet gaan als gezant, gelijk gij weet, omdat gij uit liefde tot mij
+hem het sierpaard hebt geschonken. Zoodra hij heen zal zijn gegaan,
+beloof ik U zonder twijfel bij mijn geloof in God en bij de goede
+liefde, die ik U toedraag, dat gij in enkele dagen bij mij zult zijn
+en dan zullen wij onze liefde heerlijk en geheel bevredigen. En opdat
+ik U niet weer noodig heb hierover te spreken, zult gij binnen weinige
+dagen twee mutsen aan het venster van mijn kamer zien hangen, welke
+zich boven onzen tuin bevindt, en de avond van dien nacht moet gij
+oppassen, dat gij niet gezien wordt, opdat gij mij bij de tuindeur
+komt zoeken. Daar zult gij mij vinden, waar ik U zal wachten en
+wij zullen den ganschen nacht verheugd zijn en van elkaar genieten,
+gelijk wij verlangen.
+
+Toen il Zima aldus had gesproken in plaats van de donna, begon hij weer
+voor zich te spreken en antwoordde: Zeer geliefde donna, de overmatige
+vreugde, die uw antwoord mij veroorzaakte, heeft mijn kracht zoo in
+beslag genomen, dat ik ternauwernood een antwoord kan schenken om
+de door u gegeven gunsten te vergelden. Als ik kon spreken gelijk ik
+wensch, zou ik geen lang genoeg antwoord kunnen vinden, dat mij voldoen
+zou om u ganschelijk te bedanken en gelijk mij past te doen. Daarvoor
+laat ik het aan uw kiesche zienswijze over te erkennen, wat ik, hoewel
+ik het verlang, niet met woorden u kan zeggen. Alleen zeg ik u, dat
+ik stellig denk niet anders te handelen dan op uw bevel en misschien
+meer verzekerd van het zoo groote geschenk, dat gij mij hebt toegestaan
+zal ik mijn best doen u mijn dank te toonen, zooveel mij dit mogelijk
+is. Er blijft ons niets anders te zeggen voor het oogenblik en daarom
+mijn allerliefste donna, geve God u die, blijmoedigheid en dat heil,
+dat gij het meest verlangt en beveel ik u Gode aan.
+
+De donna sprak bij dit alles geen woord, daarop stond il Zima op
+en begon zich naar den ridder te wenden, die dit zag, hem tegemoet
+kwam en lachend zeide: Hoe bevalt het je? Heb ik mijn belofte niet
+goed aan je gehouden? Neen, heer, antwoordde il Zima, want gij hebt
+mij beloofd mij met uw vrouw te laten spreken en gij hebt mij laten
+praten tegen een marmer beeld. Dit woord beviel zeer aan den ridder,
+die daarbij een goede meening over de vrouw had en een nog betere
+kreeg en zeide: Nu behoort toch het sierpaard wel aan mij, dat het
+uwe was? Hierop antwoordde il Zima: Ja, heer, maar als ik van die
+gunst het gevolg had kunnen verkrijgen, dat ik er van verkregen heb,
+had ik het U gegeven zonder het te vragen en had het God nu maar
+behaagd, dat gij het paard van mij gekocht had voor geld, dan zou ik
+het U op die manier niet verkocht hebben. De ridder lachte hierom en
+voorzien van het sierpaard ging hij een paar dagen daarna op reis
+en begaf zich belast met de volmacht naar Milaan. De donna, vrij
+achtergebleven in haar huis, herinnerde zich de woorden van il Zima,
+dacht aan de liefde, die hij haar toedroeg en zag hem dikwijls haar
+huis voorbijgaan. Ze zeide toen tot zich zelf: Wat doe ik? Waarom
+verlies ik mijn jeugd? Hij is naar Milaan gegaan en zal er in geen
+zes maanden vandaan komen en wanneer zal ik mijn schade ooit kunnen
+inhalen? Wanneer ik oud ben? En bovendien, wanneer zal ik ooit zulk
+een minnaar als il Zima terugvinden? Ik ben alleen en ik heb angst
+voor niemand. Ik weet niet, waarom ik van de goede gelegenheid geen
+gebruik zou maken, als ik kan. Ik zal niet steeds tijd hebben gelijk
+nu en niemand zal dit ooit weten. En als hij het later mocht weten,
+is het beter het te doen en er berouw over te hebben dan er alleen
+berouw over te gevoelen en het te hebben gelaten. En na aldus met
+zich zelf te hebben overlegd, plaatste zij op een goeden dag twee
+mutsen aan het venster van den tuin, gelijk il Zima gezegd had. Toen
+deze dit zag, ging hij, toen het nacht was geworden, zeer verheugd
+heimelijk en alleen naar den uitgang van den tuin van de donna en vond
+dien open en vervolgens trad hij door een andere deur het huis in,
+waar hij de edelvrouw vond, die hem wachtte. Zij zag hem komen, stond
+voor hem op en ontving hem met de grootste vreugde, en hij omhelsde
+en kuste haar honderdduizend maal en volgde haar de trap op. Zonder
+verwijl gingen zij naar bed en kenden zij de hoogste genietingen der
+liefde. Evenwel was die eerste keer de laatste niet, omdat, terwijl
+de ridder te Milaan was en nog na zijn terugkeer il Zima er vele van
+de andere malen terugkwam tot groot genoegen van alle partijen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Ricciardo Minutolo bemint de vrouw van Filipello
+    Fighinolfi. Daar hij bemerkt, dat zij jaloersch is, doet hij
+    haar gelooven, dat Filipello zijn eigen vrouw bij zich in
+    een badhuis wil laten komen en haalt haar over daarheen te
+    gaan. Als zij echter meent, dat zij haar man betrapt heeft,
+    ontdekt zij, dat ze er met Minutolo geweest is._
+
+
+Er bleef voor Elisa niets meer over om te vertellen, toen de koningin,
+nadat zij de slimheid van il Zima geprezen had, aan Fiammetta beval,
+dat die met een verhaal voortging. Deze antwoordde nog lachende:
+Gaarne, Madonna, en begon:
+
+Wij moeten een oogenblik onze stad verlaten, die in alle opzichten
+overvloed heeft en vol is van voorbeelden voor ieder onderwerp en
+gelijk Elisa gedaan heeft, iets vertellen van de dingen, die in een
+ander deel der wereld gebeurd zijn. Daarom zal ik naar Napels mij
+verplaatsend verhalen, hoe een van die huichelaarsters, die veinzen
+van de liefde niets te willen weten, er door de slimheid van haar
+minnaar toe gebracht werd de vrucht der liefde te kennen voor haar
+bloemen, wat u tevens voorzichtig zal maken voor die dingen, die
+kunnen gebeuren en u genoegen zullen geven over hetgeen gebeurd is.
+
+In Napels, die aloude stad, en misschien even bekoorlijk, zoo niet
+meer dan iedere andere van Italië, leefde vroeger een jonge man,
+bekend door den adel van zijn bloed en befaamd om zijn rijkdommen,
+die Ricciardo Minutolo heette. [55] Deze, hoewel hij tot vrouw een
+zeer schoone en zeer begeerenswaardige jonge donna had, werd op een
+ander verliefd, die volgens de meening van allen verre in schoonheid
+alle andere schoone napolitaanschen overtrof en die Catella heette,
+de vrouw van een jonge man insgelijks van adel, Fillipello Fighinolfi
+genaamd, die hij als zeer eerbare vrouw beminde en liefhad boven alles.
+
+Daar nu Ricciardo Minutolo deze Catella beminde en alles in het werk
+stelde om de gunst en de liefde van die donna deelachtig te worden
+en hij door dit alles zijn begeerte niet kon voldoen, was hij bijna
+wanhopig. Omdat hij zich van die liefde niet wist noch kon losmaken,
+wou hij noch sterven noch leven. En in dien toestand werd hem door
+dames, die met hem verwant waren, op een goeden dag geraden, dat
+hij van die liefde afstand zou doen, omdat hij vergeefs moeite deed,
+want Catella kende geen ander geluk dan haar Filippello met wien zij
+zoo jaloersch leefde, dat zij geloofde, dat iedere vogel, welke door
+de lucht vloog, dien aan haar zou ontrooven. Ricciardo, die van de
+jaloerschheid van Catella had gehoord, maakte opeens een plan voor zijn
+begeerten en deed of hij aan de liefde voor Catella wanhoopte en zijn
+genegenheid naar een andere donna richtte en uit liefde tot haar begon
+hij wapenspelen en tournooien te vertoonen en al die dingen te doen,
+welke hij voor Catella pleegde te verrichten. Het duurde niet lang of
+zoo goed als alle Napolitanen en ook Catella geloofden, dat hij niet
+meer Catella maar die andere donna het meest lief had. Hij hield zoo
+vol zich voor ieder gesloten te houden, dat niet de anderen slechts
+maar ook Catella de terughoudendheid liet varen, die zij jegens hem
+toonde om de liefde, die hij haar placht toe te dragen en zij begon
+hem ais buurman vriendelijk te groeten en aan te zien, gelijk zij het
+anderen deed. Toen het warm weer was en vele groepjes van dames en
+heeren volgens Napolitaansche gewoonte aan den zeekant gingen verblijf
+houden en daar ontbeten en avondmaalden, ging Ricciardo, die wist,
+dat ook Catella daar met haar gezelschap heen gegaan was, er met het
+zijne heen en werd in dat der donna's van Catella ontvangen na zich
+eerst lang te hebben laten bidden, alsof hij niet zeer verlangend was
+er in te verblijven. Hier begonnen de donna's en met hen Catella met
+hem te schertsen over zijn nieuwe liefde, waardoor hij veinsde zeer
+ontbrand te zijn en gaf hun ruim stof er over te babbelen. Toen op
+den langen duur de donna's, deze hier en gene daarheen waren gegaan,
+gelijk men op die plaatsen doet, en Catella met weinigen achter
+gebleven was, waar Ricciardo zich bevond, wierp Ricciardo haar een
+woord toe over een zekere liefde van Filipello, haar man, waardoor zij
+plotseling zeer jaloersch werd en innerlijk gansch van verlangen begon
+te branden te weten, wat Ricciardo bedoelde. Na zich eenigen tijd te
+hebben ingehouden, kon zij het niet langer verduren en vroeg Ricciardo,
+dat hij bij de liefde van de donna, die hij het meest beminde, haar een
+genoegen kon doen te verklaren, wat hij van Filippello gezegd had. Deze
+zeide: Gij hebt mij bezworen in naam van iemand, wien ik niet durf te
+weigeren, wat gij mij vraagt en daarom haast ik mij het u te zeggen,
+mits gij mij belooft, dat gij er nooit over zult spreken noch met
+hem noch met anderen, voor gij er het bewijs van hebt, dat, wat ik
+zal zeggen, waar is; dus, wanneer gij wilt, zal ik u onderrichten,
+hoe gij het kunt te weten komen. Wat hij vroeg, stond de donna aan
+en deed haar te meer gelooven, dat het waar was. Zij zwoer hem het
+nooit te zeggen. Nadat hij haar dus ter zijde had genomen, opdat
+zij niet door anderen zouden gehoord worden, begon Ricciardo aldus
+te spreken: Madonna, indien ik u zou beminnen, zooals ik u vroeger
+lief had, zou ik iets durven zeggen, wat ik geloof, dat u verdriet
+zou doen, maar omdat die liefde voorbij is, zal ik mij minder hoeden
+u de waarheid van alles te openbaren. Ik weet niet of Filipello ooit
+zich boos heeft gemaakt over de liefde, die ik u toedroeg of dat hij
+heeft geloofd, dat ik ooit door U werd bemind. Maar of dit zoo zij
+of niet, ik toonde het nooit uit mezelve, maar thans, misschien den
+tijd afwachtend, wanneer hij geloofde, dat ik er minder argwaan in
+zou hebben, schijnt hij mij dat te willen doen, wat ik vermoed, dat
+hij vreest door mij aan hem te zijn gedaan, namelijk zijn genoegen er
+van te nemen met mijn vrouw en naar wat ik bespeurde, heeft hij haar
+sinds korten tijd heimelijk met meerdere boodschappen vervolgd, welke
+ik allen van haar heb vernomen en zij heeft de antwoorden gezonden,
+gelijk ik haar beval. Maar toch van morgen, voor ik hier kwam, heb ik
+in huis met mijn vrouw een andere in druk gesprek gevonden, welke ik
+dadelijk beoordeeld heb naar wat zij is, waarom ik de mijne riep en
+haar vroeg wat die verlangde. Zij zei mij: Zij is de handlangster van
+Filippello, dien gij, door het geven van antwoorden en van hoop, mij
+op den hals hebt geschoven en zij zegt, dat hij, voor alles wil weten,
+wat ik van plan ben en dat hij, wanneer ik mocht willen, zou maken,
+dat ik heimelijk hier in de stad in een badhuis zou komen. Daarom
+bidt en smeekt hij mij. En was het niet, dat gij mij er toe bracht,
+ik weet niet waarom, deze onderhandelingen vol te houden, dan zou ik
+mij er op de een of andere manier aan onttrokken hebben, zoo, dat
+hij nooit zou nagespoord hebben, waar ik was. Toen scheen het mij,
+dat dit te ver ging en dat het niet meer was uit de houden en ik het
+U moest zeggen, opdat gij zult weten, welk loon Uw gansche vertrouwen
+kreeg en waardoor ik als op het punt was te sterven. En opdat gij niet
+gelooft, dat dit woorden zijn en verzinsels, maar gij het, wanneer
+de begeerte er U toe drijft, duidelijk zoowel kunt zien als tasten,
+heb ik mijn vrouw voor de persoon, die haar wachtte, als antwoord
+laten opstellen, dat zij bereid zou zijn morgen op het uur van den
+noen, als iedereen slaapt, in dat badhuis te zijn. De vrouw vertrok
+van haar hierover zeer voldaan. Nu meen ik niet, dat gij gelooft,
+dat ik haar er heen zal zenden, maar als ik in Uw plaats was, zou
+ik maken, dat hij mij vond in plaats van haar, die hij er gelooft te
+zullen vinden en als ik eenigen tijd met hem samen zou geweest zijn,
+zou ik hem laten bemerken, met wien hij geweest was en ik zou hem
+dan de eer aandoen, die hem toe kwam. Als gij aldus handelt, zou hij
+zich zoo schamen, dat tegelijkertijd de beleediging, die hij U wil
+aandoen en mij, gewroken zal zijn. Toen Catella dit hoorde, begon zij
+zonder eenigzins acht te geven wie het was, die het haar vertelde
+of op zijn bedriegerijen naar de gewoonte der jaloersche menschen,
+dadelijk aan zijn woorden geloof te slaan en zekere dingen, voor dien
+tijd gebeurd, hiermede in verband te brengen. En in plotselingen toorn
+ontbrand antwoordde zij, dat ze het dadelijk doen zou, dat het niet
+zoo moeilijk was uit te voeren en dat zij zeker, als hij er kwam,
+hem zoo zou beschamen elken keer, dat zij hem met een vrouw zag,
+dat zijn hoofd er van zou draaien. Ricciardo was hierover tevreden,
+het scheen hem, dat zijn overleg goed was geweest en gevolg had,
+hij versterkte haar daarin nog met vele andere woorden en deed het
+haar nog meer gelooven, terwijl hij haar verzocht het aan niemand
+te vertellen, dat zij het van hem had gehoord, wat zij hem bij haar
+geloof in God toezegde.
+
+Den volgenden morgen ging Ricciardo naar een goede vrouw, die het
+badhuis, dat hij naar Catella genoemd had, hield, vertelde haar,
+wat hij van plan was te doen en verzocht haar hem hierin zooveel zij
+kon ter wille te zijn.
+
+De goede vrouw, die hem zeer verplicht was, zeide hem, dat zij dit
+gaarne deed en beschikte met hem, wat er noodig was om te doen of
+te zeggen. Zij had in het huis, waar de badinrichting was, een zeer
+donkere kamer, omdat er in deze geen enkel venster was, dat licht
+gaf. Deze maakte de goede vrouw volgens de aanwijzingen van Ricciardo
+in orde en plaatste er zoo goed zij kon een bad in, waarin Ricciardo
+gelijk hij het had voorgeschreven zich neerlegde en Catella begon af
+te wachten. De donna ging na de woorden van Ricciardo, waaraan zij
+meer geloof hechtte dan noodig was, vol gramschap 's avonds naar huis,
+waarheen toevallig Filippello insgelijks vol andere gedachten thuis
+kwam en haar misschien niet zooveel aandacht schonk als hij gewoon
+was te doen. Toen zij dit zag, kreeg zij nog meer argwaan dan zij had
+en sprak in zich zelf: Hij is zeker met zijn geest bij die donna, met
+welke hij morgen gelooft genoegen en bevrediging te hebben, maar dat
+zal bepaald niet gebeuren en met die gedachte en met het voornemen,
+hoe zij het hem moest zeggen, als zij daar met hem geweest was, bleef
+zij den ganschen nacht bezig. Maar wat er meer van te zeggen? Bij het
+begin van den noen, nam Catella haar kamenier met zich mede en zonder
+haar plan te veranderen, ging zij naar het badhuis, dat Ricciardo
+haar had aangewezen en na hier de goede vrouw gevonden te hebben,
+vroeg zij haar of Filippello er dien dag geweest was. Zij antwoordde
+daarop voorgelicht door Ricciardo: Is u die donna, die hem moet komen
+spreken? Catella antwoordde: Dat ben ik. Gaat u, zeide de goede vrouw,
+hem dan opzoeken. Catella, die hem ging zoeken, welke zij niet had
+willen vinden, liet zich naar de kamer leiden, waar Ricciardo was, kwam
+met het hoofd gesluierd daar binnen en sloot er zich in op. Ricciardo
+zag haar komen, stond verheugd op en na haar in zijn armen te hebben
+gesloten, zeide hij langzaam: Wees welkom, mijn ziel. Catella om goed
+te veinzen, dat zij een andere was dan zij voorgaf, omhelsde en kuste
+hem en ontving hem blijde, zonder een woord te spreken, vreezend,
+als zij sprak door hem herkend te worden. De kamer was zeer donker,
+waarover elk der beide partijen tevreden was. Alleen door er lang te
+blijven kregen de oogen er meer macht.
+
+Ricciardo bracht haar naar het bed zonder te spreken uit zeer groote
+vrees, dat zij anders zijn stem zou herkennen en zij bleven daar tot
+groot genoegen en voldoening van beide partijen. Maar toen het aan
+Catella den tijd scheen haar opgevatte verontwaardiging te openbaren,
+begon zij van hevigen toorn ontbrand aldus te spreken: Wat is het
+geluk der vrouwen gering en hoe slecht wordt de liefde van velen door
+hun echtgenooten beloond! Ik, ongelukkige, die ik ben, heb U al meer
+dan acht jaar lief gehad, ik heb U meer dan mijn leven bemind en gij,
+gelijk ik bemerkt heb, brandt en verteert U geheel door de liefde
+voor een vreemde vrouw, schuldige en slechte man, die gij zijt. Met
+wie denkt gij nu te zijn geweest? Gij zijt samen met degene, die gij
+al genoeg met valsche liefkoozingen hebt bedrogen, en dien gij liefde
+voorspiegelde, terwijl gij op een ander verliefd waart. Ik ben Catella
+en niet de vrouw van Ricciardo, oneerlijke bedrieger, die je bent. Hoor
+of je mijn stem herkent; ik ben het wel en het schijnt mij, dat wij wel
+duizend jaar moeten leven, eer ik U kan beschaamd maken zooals gij het
+verdient, gemeene, schandelijke hond, die je bent. Helaas! ongelukkige,
+die ik ben, voor wien heb ik zooveel jaren liefde gekoesterd? Voor
+dien bedriegelijken hond, die, meenend een vreemde vrouw in de armen te
+hebben, mij meer liefkoozingen en liefdesbetuigingen heeft gegeven in
+dien korten tijd, dat ik met hem geweest ben dan in al den anderen,
+dat ik overigens met hem leefde. Gij zijt nu, verraderlijk beest,
+wel goed geweest, die tehuis U zoo zwak, overwonnen en machteloos
+placht te toonen. Maar geloofd zij God, dat gij Uw veld en niet dat
+van een ander hebt bewerkt, gelijk gij geloofde. Ik verwonder mij er
+niet over, dat gij mij vannacht niet zijt genaderd; gij dacht elders
+te zijn om Uw last af te werpen en wilde als een kersversch ridder den
+veldslag beginnen, maar dank zij God en mijn slimheid is het water
+toch daarheen geloopen, waar het moest. Waarom antwoordt gij niet,
+trouwelooze kerel? Waarom spreekt gij hier niet over? Ben je door mij
+te hooren stom geworden? Bij God, ik weet niet wat mij weerhoudt,
+dat ik je niet de handen in de oogen zet en ze uitruk. Je dacht,
+dat verraad heelemaal in het geheim te kunnen doen. Bij God! De een
+weet er net zooveel als de ander van; het is niet gelukt. Ik heb je
+beter speurhonden achter de hielen gezet dan je geloofde.
+
+Ricciardo moest in zich zelf om die woorden lachen en zonder iets
+te antwoorden omhelsde en kuste hij haar en meer dan ooit gaf hij
+haar hartstochtelijke liefkoozingen. Daarop ging zij door: Ja, dacht
+je mij nog met je geveinsde liefkoozingen te bedriegen, vervelende
+kerel, die je bent en mij te verzoenen en tevreden te stellen? Ge hebt
+gedwaald. Ik zal er nooit over getroost worden, voordat ik je er over
+geschandvlekt heb in tegenwoordigheid van al de familie en buren en
+vrienden, die wij hebben. Of ben ik, gemeene vent, niet net zoo mooi
+als die vrouw van Ricciardo Minutolo? Ben ik ook niet edelvrouw? Waarom
+antwoordt je niet, vervloekte hond? Wat heeft zij meer dan ik? Ga weg,
+raak mij niet aan, want je hebt nu al te veel wapenfeiten verricht. Ik
+weet wel, dat thans, nu ge weet wie ik ben, je met geweld kunt doen,
+wat je hebt gedaan, maar als God mij Zijn genade geeft, zal ik je de
+begeerte er naar doen gevoelen. En ik weet niet, wat mij weerhoudt,
+dat ik dien Ricciardo laat komen, die mij meer dan zich zelf heeft
+lief gehad en die er zich nooit op kon beroemen, dat ik hem ook maar
+één keer heb aangekeken en ik weet niet of het kwaad zou zijn het
+te doen. Gij hebt geloofd uwe vrouw hier te hebben en het is of gij
+haar gehad hebt: in zoover dat het niet van u afhing; zoo ook ik,
+als ik hem had gehad, zou jij het mij niet met recht kunnen verwijten.
+
+Nu was het genoeg en de verwijten van de donna waren groot; toch
+besloot Ricciardo denkend, dat, als hij haar in dat geloof liet,
+er veel kwaad uit zou volgen zich aan haar bekend te maken en haar
+uit den waan te verlossen, waarin zij was. Nadat hij haar in zijn
+armen had gesloten en zoo goed had beetgepakt, dat zij zich niet kon
+wegrukken, zeide hij: Mijn zoete ziel, wat ik niet door eerlijk te
+beminnen vermocht, heeft Amor mij geleerd met bedrog te verkrijgen, ik
+ben uw Ricciardo. Toen Catella dit hoorde en zijn stem herkende, wilde
+zij zich dadelijk uit het bed werpen maar kon niet; daarom wilde zij
+schreeuwen, maar Ricciardo sloot haar met een hand den mond en zeide:
+Madonna, het is niet mogelijk, dat wat geschiedde, toch niet heeft
+plaats gehad, al zoudt u je heele leven blijven doorschreeuwen. En
+indien gij het toch zoudt doen of iets zoudt uitrichten, waardoor
+iemand dit ooit merkt, zullen er twee zaken uit voortkomen. De eene
+zal wezen, (waarom gij niet weinig moet geven) dat uw eer en uw goede
+naam verdwenen zullen zijn, omdat, zoodra gij zegt, dat ik het hier
+tot bedrog heb laten komen, ik zal zeggen, dat het niet waar is, maar u
+hier heb doen komen voor geld en voor geschenken, die ik u had beloofd,
+waarover gij, omdat ik ze u niet zoo mild gegeven heb, als gij hoopte,
+kwaad zijt en die woorden spreekt en dit rumoer maakt. En gij weet,
+dat de wereld meer geneigd is het kwade dan het goede te gelooven
+en daarom zal men mij eerder gelooven dan u. Daaruit zal tusschen Uw
+man en mij doodelijke vijandschap volgen en het zou kunnen gebeuren,
+dat ik hem eerder zou dooden dan hij mij. En daarom, hart van mijn
+lichaam, schandvlek mij niet en breng niet gelijktijdig Uw man en mij
+in strijd. Gij zijt de eerste niet en zult de laatste niet zijn, die
+bedrogen is en ik heb dit ook niet gedaan om U Uw man te ontnemen,
+maar door de overmatige liefde, die ik U toedraag en die ik bereid
+ben U steeds toe te dragen om Uw nederigste dienaar te zijn. En
+daar het al lang geleden is, dat ik en mijn goederen en al wat ik
+kan en begeer, de Uwen zouden geweest zijn en tot Uw dienst, ben ik
+van plan, dat ze het van nu af aan meer dan ooit zullen wezen. Nu
+zijt gij onderricht in de andere zaken en ik ben er zeker van,
+dat gij het ook hierin zult zijn. Catella weende bitter, terwijl
+Ricciardo die woorden sprak, en daar zij zeer boos was en hem zeer
+sterke verwijten deed, gaf zij niettemin zooveel toe aan de waarheid
+van Ricciardo's woorden, dat zij het mogelijk dacht te gebeuren, wat
+Ricciardo beweerde en daarom zeide zij: Ricciardo, ik weet niet of God
+de Heer mij zal toestaan de beleediging en het bedrog te verduren,
+die gij mij hebt aangedaan; ik wil hier niet schreeuwen, waar mijn
+onnoozelheid en mijn bovenmatige jaloerschheid mij gebracht hebben;
+maar wees van één ding zeker, dat ik nooit weer blijmoedig zou zijn,
+eer ik mij op een of andere wijze zal hebben gewroken over hetgeen
+gij mij hebt gedaan. En laat mij daarom los, houdt mij niet langer
+vast. Gij hebt gehad, wat gij verlangd hebt en gij hebt mij bedrogen
+gelijk U beviel. Het is nu tijd om te eindigen. Laat mij los, bid ik U.
+
+Ricciardo, die zag, dat haar geest nog veel te vertoornd was, had zich
+voorgenomen haar nooit los te laten, voor hij van haar den vrede had
+verkregen. Daarom begon hij haar met zeer zachte woorden te verzoenen
+en zei haar zooveel en bad en bezwoer haar zoo, dat zij, overwonnen,
+goed met hem werd. En met wederzijdsch goedvinden bleven zij langen
+tijd daarna met het grootste genoegen bijeen. En toen de donna bevond,
+hoeveel zoeter de kussen waren van den minnaar dan van den echtgenoot,
+verkeerde haar hardheid jegens Ricciardo in teedere liefde en zij
+beminde hem vanaf dien dag zeer innig en daar zij heel slim te werk
+gingen, hadden zij menigmaal genoegen van hun liefde. God late ons
+van de onze genieten.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Tedaldo in twist met zijn geliefde verlaat Florence. Hij
+    komt na eenigen tijd vermomd als pelgrim terug, spreekt met
+    de donna, doet haar haar dwaling kennen en bevrijdt haar
+    echtgenoot van den dood, dien men beschuldigt hem te hebben
+    vermoord, verzoent hem met zijn broeders en verheugt zich
+    daarna listig met diens vrouw._
+
+
+Reeds zweeg Fiammetta door allen geprezen, toen de koningin om geen
+tijd te verliezen haastig aan Emilia opdroeg te spreken. Deze begon:
+Het behaagt mij in onze stad terug te keeren, waaruit mijn twee
+voorgangers wilden vertrekken om u te toonen, hoe een onzer burgers
+zijn verloren donna herwon.
+
+Er leefde dan eens in Florence een jonkman van adel, die Tedaldo
+degli Elisei [56] heette en die vreeselijk verliefd was op een dame
+Monna Ermellina genaamd en de vrouw van Aldobrandino Palermini en
+die voor zijn lofwaardige manieren wel verdiende zijn verlangen te
+bevredigen. Hiertegen verzette zich het Noodlot als de vijandin der
+gelukkigen; wat de oorzaak er ook van zij, nadat de donna een tijd
+lang behagen had gehad in Tedaldo, wilde zij hem in 't geheel niet
+meer bekoren en niet alleen geen boodschappen meer van hem ontvangen
+maar hem in 't geheel niet meer zien, zoodat hij zeer neerslachtig
+en ontstemd werd, doch zijn liefde was zoo verborgen, dat niemand
+geloofde, dat dit de oorzaak was van zijn droefheid. En sinds hij
+op verschillende wijzen zijn uiterste best had gedaan de liefde te
+heroveren, die hij buiten zijn schuld scheen verloren te hebben en hij
+alle moeite vergeefsch zag, besloot hij zich uit de wereld terug te
+trekken om niet door het aanschouwen van zijn dood háár te verheugen,
+die de oorzaak was van zijn lijden. Nadat hij het geld medegenomen had,
+dat hij krijgen kon, ging hij heimelijk zonder er een woord over te
+spreken met een vriend of verwant weg, alleen wel met één metgezel,
+die alles wist en kwam te Ancona, waar hij zich Filippo di Santodeccio
+liet noemen. Na daar met een rijk koopman kennis te hebben gemaakt,
+trad hij bij hem in dienst en ging met hem op een schip van deze naar
+Cyprus. Zijn gewoonten en manieren bevielen den koopman zoo, dat hij
+hem niet alleen een goed salaris gaf, maar hem ten deele tot zijn
+compagnon maakte en hem bovendien een groot deel van zijn zaken in
+handen liet, welke hij zoo goed en met zulk een ijver dreef, dat hij
+in enkele jaren een goed, rijk en beroemd koopman werd. Zoo doende,
+hoewel hij zich dikwijls zijn wreede donna herinnerde, hevig door
+de liefde was gekwetst en zeer verlangde haar terug te zien, was hij
+zoo standvastig, dat hij zeven jaren lang in dien strijd meester bleef.
+
+Maar eens, toen hij op een goeden dag op Cyprus een lied hoorde
+zingen, dat door hem zelf was gemaakt en waarin gesproken werd van
+de liefde, die hij zijn donna toedroeg en zij hem, en hoe hij door
+haar was bekoord en hij dacht, dat het niet kon zijn, dat zij hem had
+vergeten, ontbrandde hij van zulk een verlangen haar weer te zien,
+dat hij het niet langer kon uithouden en zich gereed maakte naar
+Florence terug te keeren. Toen hij al zijn zaken in orde had gemaakt,
+kwam hij alleen met een knecht te Ancona en toen daar zijn bagage
+was aangekomen, zond hij die te Florence naar een vriend van zijn
+Ancoonschen compagnon en hij kwam zelf daarna vermomd als pelgrim,
+die van het Heilige Graf terugkeerde, met zijn knecht. In Florence
+aangekomen, begaf hij zich naar een herberg van twee gebroeders,
+die dicht bij het huis was van zijn donna. Hij ging het eerst naar
+haar huis om als het kon haar te zien. Maar hij zag de ramen en de
+deuren en alles gesloten, zoodat hij zeer twijfelde of ze niet dood
+was of vandaar was verhuisd. Hierover zeer nadenkend begaf hij zich
+naar het huis van haar broeders, waarvan hij vier van dezen alle in
+het zwart gekleed zag, en was daarover zeer verwonderd. Daar hij wist,
+dat hij zóó was veranderd van kleed als van de persoon, die hij was,
+toen hij vertrok, dat hij niet licht kon herkend worden, sprak hij
+flinkweg een schoenmaker aan en vroeg hem, waarom die lieden in het
+zwart gekleed waren. De schoenmaker antwoordde: Die zijn in het zwart
+gekleed omdat nog geen veertien dagen geleden een broeder van hen,
+die sinds lang niet hier was en Tedaldo heette, vermoord werd en ik
+begrijp wel, dat zij voor het gerecht hebben bewezen, dat een zekere
+Aldobrandino Palermini, die gevangen is genomen, hem vermoord heeft,
+omdat hij diens vrouw welgezind was en niet herkend was teruggekomen
+om met haar te zijn.
+
+Tedaldo was er zeer over verbaasd, dat iemand zoo op hem leek, dat men
+dien voor hem aanzag en het ongeluk van Aldobrandini hinderde hem. Toen
+hij gemerkt had, dat de donna leefde en gezond was en het reeds nacht
+werd, keerde hij vol verschillende gedachten naar de herberg terug
+en nadat hij het avondmaal had gebruikt met zijn knecht, werd hij
+naar de hoogste verdieping van het huis gezonden om te slapen en daar
+zoowel door de vele gedachten, die hem kwelden als door de slechtheid
+van het bed en misschien door het schrale avondeten, was de helft
+van de nacht al voorbij, toen Tedaldo nog niet kon insluimeren. Het
+scheen hem in het midden van den nacht, dat hij iemand van het dak
+van het huis daarin hoorde afdalen [57] en daarna zag hij door de
+spleten van de kamerdeur een licht naderen. Daarom stilletjes tegen
+een spleet geleund, begon hij af te loeren, wat dat beteekende en hij
+zag een zeer schoon, jong meisje het licht vasthouden en drie mannen
+naar haar toe komen, die van het dak daar waren afgedaald. Nadat zij
+elkaar hadden verwelkomd, zeide een van hen tot het jonge meisje:
+Wij kunnen, God zij geloofd, voortaan gerust zijn, omdat wij zeker
+weten, dat de dood van Tedaldo Elisei is bewezen door zijn broeders
+ten laste van Aldobrandino Palermini. Deze heeft het bekend en het
+doodvonnis is al geschreven. Maar men moet niettemin goed zwijgen,
+omdat, wanneer men toch zou te weten komen, dat wij het gedaan hebben,
+wij aan hetzelfde gevaar zouden zijn blootgesteld, waarin Aldobrandino
+nu verkeert. Toen dit met de donna besproken was, die zich hierover
+zeer verheugd toonde, gingen zij naar beneden om te slapen.
+
+Tedaldo hoorde dit en begon er over na te denken, hoevele en hoedanig
+de dwalingen waren, welke de geesten der menschen kunnen bevangen,
+ten eerste peinzend over de broeders, die een vreemde hadden beweend
+en in zijn plaats begraven en die daarna den onschuldige door valsche
+verdenking hadden beticht, die hem met onware getuigenissen hadden
+gedoemd te sterven en behalve dat de blinde strengheid der wetten en
+der rechters, die dikwijls genoeg als zoogenaamd ijverige zoekers
+naar de waarheid door martelingen het valsche doen bewijzen en die
+zich handlangers noemen der gerechtigheid en van God, terwijl zij de
+helpers zijn van het onrecht en van den duivel. [58] Daarna keerde
+hij zijn gedachte naar de redding van Aldobrandino en stelde vast,
+wat hij te doen had. Toen hij 's ochtends opstond, liet hij zijn
+knecht achter en toen het hem tijd scheen, ging hij alleen naar het
+huis van zijn donna. Toevallig vond hij de deur open, trad binnen en
+zag haar op den grond zitten in een klein, gelijkvloersch zaaltje,
+dat daar was, vol tranen en verdriet, waardoor hij uit medelijden
+schreide, haar naderde en sprak: Madonna, kwel U zelve niet; Uw vrede
+is nabij. De donna, dit hoorend, hief het hoofd op en zei weenend:
+Mijn goede man, gij schijnt mij een buitenlandsch pelgrim, wat weet gij
+van vrede of van mijn verdriet? Toen antwoordde de pelgrim: Madonna,
+ik ben van Constantinopel en ik ben sinds kort hier gezonden door
+God om Uw tranen in een lach te veranderen en Uw echtgenoot van den
+dood te bevrijden. Hoe, zeide de dame, als gij van Constantinopel
+zijt en sinds kort toch maar hier, weet gij wie mijn echtgenoot
+en ik zijn? De pelgrim, beginnend bij het begin, vertelde de heele
+geschiedenis van het ongeluk van Aldobrandino, zeide haar wie zij
+was, hoelang zij gehuwd was en meer andere dingen, die hij zeer
+goed uit zijn zaken kende. De donna was daarover zeer verwonderd,
+hield hem voor een profeet, knielde voor hem en verzocht hem bij God,
+als hij voor het heil van Aldobrandino was gekomen, voort te maken,
+daar de tijd kort was. De pelgrim, die voorgaf een zeer heilig man
+te zijn, zeide: Mevrouw, sta op, ween niet, let wel op hetgeen ik U
+zeggen zal en neemt U in acht dit nooit aan een ander te vertellen:
+Door hetgeen God mij heeft geopenbaard, is de kwelling, die gij thans
+ondervindt, het gevolg van een zonde, vroeger door U bedreven, welke
+God ten deele heeft willen uitwisschen met dit verdriet en Hij wil,
+dat gij U er geheel van bevrijdt, daar gij anders tot een grooter
+leed zult vervallen.
+
+Toen antwoordde de donna: Messire, ik heb genoeg gezondigd, maar
+ik weet niet, waarom God de Heer wil, dat ik mij meer van de eene
+dan van de andere zonde bevrijdt. Als gij het wel weet, zeg het mij
+dan en ik zal doen, wat ik kan om mij er van te verlossen. Madonna,
+zei toen de pelgrim, ik weet wel, welke zonde dat is en ik zal u
+niet ondervragen om het nog beter te weten, maar opdat gij door
+het zelf te bekennen er meer berouw over zult hebben. Doch laat ons
+tot het feit zelf komen. Zeg mij: herinnert gij U ooit een minnaar
+gehad te hebben? Toen de donna dit hoorde, slaakte zij een diepe
+zucht en verwonderde zich zeer, dat ooit iemand dit wist, behalve
+hij die gedood was en welke, voor Tedaldo gehouden, begraven werd,
+tenzij men er iets van verraden had met zekere woorden onvoorzichtig
+geuit door den metgezel van Tedaldo, die dit wist en zij antwoordde:
+Ik zie, dat God U al de geheimen der menschen openbaart en daarom
+ben ik bereid U de mijnen te bekennen. Het is waar, dat ik in mijn
+jeugd een ongelukkig jonkman zeer lief had, wiens dood aan mijn man
+wordt toegeschreven, hetgeen ik evenzeer betreur als dit mij verdriet
+deed, omdat, hoewel ik mij hard en barsch jegens hem getoond heb
+voor zijn vertrek, noch zijn lange afwezigheid, noch zijn treurige
+dood hem uit mijn hart konden rukken. Hierop antwoordde de pelgrim:
+De ongelukkige jongeling, die gedood is, heeft U nooit bemind,
+maar wel Tedaldo Elisei. Maar zeg mij: Wat was de reden waarom gij
+boos op hem waart? Heeft hij U ooit beleedigd? Hierop antwoordde de
+donna: Neen, dat bepaald nooit, maar de reden van mijn toorn waren de
+woorden van een vervloekten monnik, waaraan ik eens biechtte, omdat,
+toen ik hem eens sprak van de liefde, dien ik dezen toedroeg en de
+vriendschap, die ik voor hem had, hij mij zulk een spektakel maakte,
+dat ik er nog bang van ben, en hij beweerde, dat, als ik niet ophield,
+ik in het diepst van de hel in den muil van den duivel zou terecht
+komen en dat ik geworpen zou worden in het eeuwige vuur. Hierdoor
+werd ik zoo bevreesd, dat ik besloot heelemaal geen vriendschap met
+hem te onderhouden en om er geen aanleiding toe te geven, wilde ik
+boodschap noch brief meer van hem ontvangen. Ik geloof, dat als hij
+meer had doorgezet--maar naar ik vermoed, ging hij wanhopig weg--ik,
+daar ik hem zag verteren als sneeuw voor de zon, mijn hard voornemen
+had laten varen, omdat ik geen grooter verlangen had dan naar hem.
+
+Toen sprak de pelgrim: Madonna, dit is de eenige zonde, die U thans
+kwelt. Ik weet zeker, dat die Tedaldo U geen geweld zou hebben
+aangedaan; want toen gij verliefd op hem werd, hebt gij dit uit
+eigen beweging gedaan, daar hij U beviel en omdat gij het zelf wilde,
+kwam hij tot U en maakte van Uw vriendschap gebruik, waarin gij met
+woorden en daden hem zooveel lieftalligheid toonde, dat gij, indien
+hij ook al het eerst verliefd werd, zijn liefde wel duizend maal deed
+verdubbelen. Indien dit zoo was (en ik weet, dat het zoo was), welke
+reden hadt gij dan om U zoo streng van hem te vervreemden? Hieraan hadt
+gij eerst moeten denken en indien gij meent er berouw over te moeten
+hebben als van iets slechts, hadt gij het niet moeten doen. Gelijk
+hij de Uwe is geworden, zijt gij het de zijne. Gij kondt voorgeven
+naar verkiezing te doen of hij de Uwe niet was; maar U zelf aan hem
+te onttrekken, die de Uwe was, dit was een diefstal en onbehoorlijk,
+daar dit tegen zijn wil geschiedde. Nu moet gij weten, dat ik monnik
+ben en dus al hun gewoonten ken en als ik wat vrij in Uw voordeel
+er van spreek, is mij dat niet verboden gelijk aan een ander en het
+bevalt mij dit te doen, opdat gij ze voortaan beter zult kennen dan
+gij tot nu toe schijnt te hebben gedaan. Vroeger waren de monniken
+zeer heilige en eerbare mannen maar wie zich thans broeders noemen
+en er voor willen worden gehouden, hebben van het monnikschap niets
+anders dan de kap en zelfs die niet, omdat, terwijl de stichters der
+orden bevalen, dat die nauw, armoedig en van grof goed zouden zijn en
+van den geest getuigden, die de wereldsche zaken minachtte, wanneer zij
+het lichaam in zulk een simpel gewaad staken, zij thans rijk en dubbel
+en schitterend en van fijne stof zijn en ze die in een sierlijken en
+priesterlijken vorm hebben gebracht, zoodat zij zich niet schamen in
+de kerken en op de wandelplaatsen, gelijk de leeken met hun gewaden
+doen, er als pauwen mee te pronken. En gelijk de visscher met het
+net met één ruk in de rivier veel visschen tracht te vangen, zoo in
+hun wijde dracht rondgaande, doen zij hun best vele huichelaarsters,
+vele weduwen en tal van andere dwaze vrouwen en mannen te vatten, wat
+meer dan eenige andere godsdienstoefening hun voornaamste bezigheid
+is. Daarom, om U oprechter toe te spreken, dragen zij niet de kap der
+monniken maar alleen hun kleuren. En terwijl de vroegeren het heil der
+menschen zochten, begeeren zij tegenwoordig de vrouwen en het geld en
+zij hebben er al hun zinnen op gezet en zetten die er op met spektakel
+en hun bangmakerij de geesten der dwazen te ontstellen en voor te
+geven, dat zij met aalmoezen en missen hun zonden kunnen uitwisschen,
+opdat hun, die uit luiheid en niet uit vroomheid monnik worden en
+om niet te werken, deze brood geve, gene wijn verschaft en een ander
+zielemissen voor zijn voorvaderen betaalt. En het is wel zeker, dat
+de aalmoezen en de gebeden van zonden reinigen, maar indien zij, die
+de aalmoezen geven, zagen aan wie zij dit doen, of ze zouden kennen,
+zouden zij die even graag houden of ze liever voor evenveel andere
+zwijnen werpen. Naarmate anderen minder grooten rijkdom bezitten,
+zijn zij daarentegen meer tevreden en doen zij hun best met hun
+geschreeuw en hun bedreigingen anderen geld te ontrooven, dat hun
+eenig verlangen uitmaakt. Zij bulderen tegen de wellust der mannen,
+opdat zij, die aldus overschreeuwd zijn, afstand doen van de vrouwen
+en de vrouwen naar de bulderaars komen; zij vervloeken den woeker en
+de oneerlijke winsten, opdat zij aangewezen om die terug te geven,
+hun kappen rijker kunnen maken bij hun jacht op bisschopstitels en
+andere, hoogere priester-waardigheden met dezelfde winsten, waarmee
+zij hebben beweerd, dat die tot het verderf leidden van wie ze maakten.
+
+Wanneer zij over deze dingen en vele andere schanddaden, die zij
+bedrijven, onderhouden worden, hebben zij als antwoord klaar: _Doe,
+wat wij zeggen en niet wat wij doen_ en meenen, dat dit een waardige
+verontschuldiging is voor elke zware zonde, alsof het eerder aan de
+schapen mogelijk is om standvastig te zijn en van ijzer dan aan hun
+zieleherders. En hoevelen er niet zijn aan wien zij zulk een antwoord
+geven, dat die het niet begrijpen door de manier, waarop zij dit geven,
+dat weet een groot deel van hen. De hedendaagsche monniken willen,
+dat gij doet, wat zij zeggen, namelijk dat gij hun beurs vult met
+geld, dat gij hun uwe geheimen toevertrouwt, dat gij de kuischheid
+bewaart, geduldig zijt, de beleedigingen vergeeft, u er voor hoedt
+kwaad te spreken, allemaal goede, eerlijke en heilige dingen. Maar
+waarom dit? Opdat zij dat kunnen doen, wat, als de leeken het deden,
+zij niet zouden kunnen. Wie weet niet, dat zonder geld hun luiheid
+niet kan voortduren? Indien gij er geen plezier meer in hebt aan
+hen uw geld te verkwisten, kan de broeder in de orde niet meer
+luieren. Indien men buitenshuis niet naar de vrouwen gaat, zijn de
+broeders binnenshuis hun plaats kwijt. Indien gij geduldig zijt en
+beleedigingen vergeeft, zal de broeder niet in uw huis durven komen
+om uw huisgezin te schandvlekken. Maar waarom zal ik mij bij alles
+ophouden? Zij beschuldigen zich elken keer, dat zij in tegenwoordigheid
+van wie hen hooren deze verontschuldigiging aanvoeren. Waarom blijven
+zij zelf niet thuis, als zij niet gelooven kuisch en heilig te kunnen
+zijn? Of als zij dit toch willen nakomen, waarom volgen zij dan niet
+dit andere heilige woord van het Evangelium: _Christus begon te doen,
+daarna te spreken?_ Laten zij ook eerst handelen en dan de anderen
+les lezen. Ik heb er onder de mijnen duizenden gezien, verliefd,
+minnaars, bezoekers, niet alleen van de wereldlijke vrouwen maar ook
+van de nonnen en juist onder degenen, die het meeste drukte maken op
+hun kansels. Waarom zullen wij zulke lieden naloopen? Die het doet,
+doet wat hij wil, maar God weet of hij wijs doet. Maar aangenomen,
+dat men toch moet toegeven, wat de monnik, die U berispt, zegt,
+namelijk dat het een zeer ernstig misdrijf is de echtelijke trouw
+te verbreken, is het dan niet erger een mensch te bestelen? Is het
+niet veel erger hem te dooden of hem in ballingschap te sturen om de
+wereld door te zwerven? Dat zal ieder erkennen. Dat een vrouw van
+de genegenheid van een man gebruik maakt is een natuurlijke zonde,
+maar hem te berooven, te verwonden of te verjagen komt voort uit
+laagheid van aard. Dat gij Tedaldo bestolen hebt door U aan hem te
+onttrekken, die uit eigen beweging de zijne zoudt geworden zijn,
+heb ik U al vroeger aangetoond. Ik beweer ook, dat, in zooverre het
+van U afhing, gij hem hebt getoond, omdat het van U niet afhing, die
+steeds meer wreedheid voorgaaft, dat hij zich niet eigenhandig van
+kant maakte en de wet zegt, dat hij, die de oorzaak is van het kwaad,
+dat geschiedt, even schuldig is als hij, die het kwaad doet. En dat
+gij van zijn ballingschap en van zijn zwerven door de wereld gedurende
+zeven jaren de oorzaak zijt, kan men ook niet ontkennen. Zoodat gij
+een veel grooter zonde hebt bedreven door een der drie gezegde dingen
+dan door Uwe betrekking tot hem. Maar laat ons zien. Verdiende Tedaldo
+dit misschien? Zeker niet; gij hebt het zelf al erkend, ook zonder dat
+ik weet, dat hij U meer bemint dan gij hem. Niemand was zoo geëerd,
+zoo verheven, zoo verheerlijkt als gij boven iedere andere donna
+door hem, indien hij zich bevond op een plaats, waar hij eerlijk en
+zonder argwaan op te wekken, van U kon spreken. Al zijn rijkdom, al
+zijn eer, al zijn vrijheid, alles van hem gaf hij U in handen. Was
+hij niet van adel en jong? Was hij niet schoon vergeleken bij zijn
+andere medeburgers? Was hij niet uitmuntend in die dingen, die aan de
+jongelingen eigen zijn? Was hij niet bemind? Werd hij niet op prijs
+gesteld? Werd hij niet gaarne door iedereen gezien? Gij zult hierop
+toch niet neen antwoorden? Dus, hoe hebt gij naar het woord van een
+mallen, dommen en jaloerschen broeder zulk een wreed besluit tegen
+hem kunnen nemen? Ik begrijp niet wat die dwaling is van de vrouwen,
+die de mannen ontwijken en ze weinig achten, wanneer zij bedenken wat
+zij zelf zijn en hoe groot en hoedanig de adel is, die God aan den
+man boven elk ander wezen heeft geschonken en zij er zich op moesten
+beroemen, wanneer zij door een van hen bemind worden en hem boven
+alles moesten liefhebben en alles moesten doen om hem te behagen,
+opdat hij nooit zou ophouden hen te beminnen. Wat gij gedaan hebt,
+bewogen door het woord van een monnik, die zeker een of andere vraat
+is, een liefhebber van taarten, dat weet gij. En misschien zou hij
+verlangen zich op dezelfde plaats te stellen, waaruit hij zijn best
+doet anderen te verdrijven. Dit is de zonde, welke de goddelijke
+gerechtigheid, die met juiste balans al haar werken ten uitvoer brengt,
+niet ongestraft heeft willen laten en gelijk gij U zelf aan Tedaldo
+hebt willen onttrekken, zoo was en is nog Uw man zonder reden door
+Tedaldo in gevaar en gij in tegenspoed. Wanneer gij daarvan bevrijd
+wilt worden, dan is wat U past te beloven en het best om te doen, dat
+gij, indien ooit Tedaldo uit zijn lange ballingschap hier terug komt,
+hem Uw gunst, Uw liefde, Uw welwillendheid en vriendschap terug geeft
+en in dien toestand hem terug brengt, waarin hij was, voordat gij,
+dwaas genoeg, den mallen broeder geloofde.
+
+Toen de pelgrim zijn woorden geëindigd had, zeide de donna, die
+zeer aandachtig ze opving, omdat die redeneeringen haar zeer waar
+schenen en omdat zij zich werkelijk om die zonde, hiernaar hoorend,
+bezocht achtte: Vriend van God, ik weet genoeg, dat de dingen die gij
+zegt, waar zijn en ik erken voor een groot deel door Uwe verklaring
+wat de monniken waard zijn, die ik tot nu toe allen voor heiligen
+heb gehouden en zonder twijfel beaam ik, dat mijn misstap groot is
+geweest in hetgeen ik tegen Tedaldo deed en als het mij mogelijk is,
+zal ik het gaarne vergoeden op de wijze door U gezegd. Maar hoe kan
+dit! Tedaldo zal nooit kunnen terugkeeren; hij is dood en omdat het
+dus niet kan, weet ik niet waarom ik noodig heb het te beloven. Hierop
+antwoordde de pelgrim: Madonna, Tedaldo is heelemaal niet dood naar
+hetgeen God mij bewijst, maar levend, gezond en wel, mits hij Uwe
+gunst heeft. Toen zeide de donna: Pas op hetgeen gij zegt; ik zag hem
+dood voor mijn deur getroffen door verscheidene messteken, ik hield
+hem in mijn armen en heb zijn dood gelaat met vele tranen besproeid,
+welke misschien de oorzaak waren, dat men er zooveel over sprak, als
+men er op lasterlijke wijze over gepraat heeft. Toen zeide de pelgrim:
+Madonna, wat gij ook beweert, ik verzeker U, dat Tedaldo leeft en als
+gij wilt beloven hem te behandelen, gelijk ik gezegd heb, hoop ik,
+dat gij hem spoedig zult zien. Toen hernam de donna: Dat doe ik gaarne
+en zal ik gaarne doen en niets zou mij zoo tot vreugde kunnen strekken
+dan mijn man vrij te zien buiten gevaar en Tedaldo levend. Nu scheen
+het Tedaldo tijd zich bekend te maken en de donna met de zekerste hoop
+omtrent haar echtgenoot te sterken en sprak hij: Mevrouw, opdat ik U
+betreffende Uw man gerust stel, moet ik U een geheim openbaren, dat gij
+moet bewaren zonder ooit in Uw gansche leven er iets van te verraden.
+
+Zij waren op een vrij afgezonderde plaats en alleen en de donna had het
+grootste vertrouwen gekregen in de heiligheid, welke de pelgrim scheen
+te vertoonen. Daarom trok Tedaldo een ring, dien hij zorgvuldig bewaard
+had en welke de donna hem den laatsten nacht had gegeven, dat zij samen
+geweest waren, te voorschijn en zeide, terwijl hij dien vertoonde:
+Madonna, kent gij dien? Toen de donna dien zag, herkende zij dien en
+antwoordde: Zeker, heer, ik gaf dien aan Tedaldo. Daarop verhief zich
+de pelgrim en de kap terugwerpend en den hoed van het hoofd, sprak
+hij in het florentijnsch: En kent gij mij? Toen de donna hem zag en
+begreep dat hij Tedaldo was en geheel ontzet, bevreesd voor hem als
+voor dooden, die men als levenden ziet loopen, verschrikte zij en zij
+ontving hem niet als Tedaldo teruggekeerd van Cyprus maar als Tedaldo
+teruggekeerd uit het graf en wilde in angst vluchten. Tedaldo sprak
+tot haar: Madonna, vrees niet, ik ben uw Tedaldo levend en gezond en
+ik stierf niet, noch was ik dood, hoewel gij en mijn broeders het
+gelooven. De vrouw een weinig gerust gesteld, met ontzag voor zijn
+stem en hem wat langer beschouwend, werd er zekerder van, dat hij
+Tedaldo was, wierp zich weenend om zijn hals, kuste hem en sprak:
+Mijn lieve Tedaldo, gij zijt gelukkig teruggekeerd. Tedaldo omarmde
+en kuste haar en zeide: Madonna het is nu nog geen tijd voor een
+inniger ontvangst, ik wil te werk gaan, opdat Aldobrandino U gezond
+en veilig zal worden teruggegeven. Wat dat betreft hoop ik, dat gij
+voor morgen tijdingen zult vernemen, die u zullen bevallen. Indien
+ik werkelijk, gelijk ik geloof, goede hoop heb omtrent zijn behoud,
+zal ik vannacht bij U kunnen komen en het U meer op mijn gemak kunnen
+vertellen dan thans. Hij wierp opnieuw de kap terug en den hoed,
+kuste de donna nog eens, versterkte haar met goede hoop, nam afscheid
+van haar en ging daarheen, waar Aldobrandino in de gevangenis zat en
+dacht meer aan de vrees voor den naderenden dood dan aan de hoop op
+toekomstig behoud. Alsof hij er heen was gegaan om hem te troosten,
+kwam hij er binnen met toestemming van de bewaarders, zette zich
+naast hem en zeide: Aldobrandino, ik ben een vriend van U door God
+tot U gezonden om U te verlossen, die wegens Uw onschuld medelijden
+met U had. Daarom, indien gij uit eerbied voor Hem mij een kleine
+gunst wilt toestaan, dien ik U zal vragen, zult gij zonder twijfel
+voor morgenavond in plaats van het doodvonnis, dat U wacht, dat van
+Uwe bevrijding vernemen. Aldobrandino antwoordde hem: Beste man, daar
+gij U voor mijn behoud beijvert en ik U niet ken noch mij herinner U
+ooit gezien te hebben, moet gij een vriend zijn gelijk gij zegt. En
+werkelijk de zonde, waarvoor men zegt, dat ik ter dood veroordeeld
+moet worden, heb ik nooit bedreven; ik heb genoeg anderen gedaan, die
+mij er misschien toe gebracht hebben. Maar dit zeg ik U tot Gods eere,
+indien Hij thans met mij erbarming heeft, zal ik gaarne een groote daad
+doen liever dan een kleine en die liever doen dan beloven. Daarom:
+vraag wat U behaagt, daar ik die belofte zonder twijfel, als ik
+er aan ontsnap, zal nakomen. Toen zeide de pelgrim: Wat ik wil,
+is niets anders dan dat gij de vier broeders van Tedaldo vergeeft,
+die U zoover gebracht hebben, daar zij geloofden, dat gij aan diens
+dood schuldig waart en dat gij hen als broeders en vrienden aanneemt,
+als zij U hiervoor vergeving vragen. Aldobrandino antwoordde: Niemand
+weet, hoe zoet de wraak is, noch hoezeer men die verlangt, behalve
+hij, die de beleediging ontvangen heeft, maar ik zal ze gaarne, opdat
+God mijn bevrijding wenscht, vergeven en vergeef hen thans en als ik
+hier levend en ongedeerd uitkom, zal ik mij er aan houden zoo hierin
+te handelen, dat het U aangenaam zal zijn.
+
+Dit beviel den pelgrim en zonder hem iets anders te zeggen, vroeg hij
+hem vooral goeden moed te houden, daar hij zeker, voor de volgende
+dag zou eindigen, beslissende tijdingen zou hooren omtrent zijn
+bevrijding. Hij nam afscheid van hem, ging naar het gerechtshof en
+sprak in het geheim tot een ridder, die er zich bevond: Mijnheer,
+elkeen moet er zich voor beijveren, dat de waarheid der dingen
+bekend wordt en het meest diegenen, welke de plaats bekleeden, die
+gij inneemt, opdat niet zij de straf dragen, welke de zonde niet
+hebben bedreven en opdat de ware zondaars gestraft worden. Opdat
+dit geschiedt, ben ik tot Uw eer en tot straf van degenen, die dit
+heeft verdiend, hier gekomen. Gelijk gij weet, zijt gij streng tegen
+Aldobrandino Palermini te werk gegaan en het schijnt als waar te zijn
+bevonden, dat hij het is, die Tedaldo Elisei heeft vermoord en gij
+zijt op het punt hem ter dood te laten brengen. Dit is zeker verkeerd,
+daar ik hoop, eer het middernacht is, de moordenaars van den jongen
+man U in handen te stellen. De brave man, dien het lot van Aldobrandino
+verontwaardigde, leende gaarne het oor aan de woorden van den pelgrim
+en nadat hij verschillende dingen hierover met hem besproken had,
+liet hij op diens aandringen in hun eersten slaap de twee gebroeders
+herbergiers en hun knecht zonder weerstand gevangen nemen. Toen hij
+hun om te weten, hoe de dingen gebeurd waren, wou laten pijnigen,
+lieten zij dit niet toe, maar ieder voor zich en daarna allen te
+zamen bekenden openlijk, dat zij het geweest waren, die Tedaldo
+Elisei hadden gedood, terwijl zij hem niet kenden. Men vroeg hen de
+reden en zij antwoordden: Omdat hij aan een van hun vrouwen, terwijl
+zij niet in de herberg waren, veel last had veroorzaakt en haar had
+willen dwingen zijn wil te doen. De pelgrim ging, na dit te hebben
+vernomen met verlof van den edelman heen en in stilte begaf hij zich
+naar het huis van madonna Ermellina en vond haar, terwijl elk daar
+ter ruste was gegaan, hem alleen wachtend en eveneens verlangend
+goede tijdingen van haar man te hooren en bereid zich geheel met
+haar Tedaldo te verzoenen. Toen hij tot haar kwam, zeide hij met
+een verheugd gelaat: Mijn zeer geliefde donna, verblijdt U, daar
+gij zeker Uw Aldobrandino morgen gezond en ongedeerd hier zult terug
+hebben. En om haar meer geloof te schenken verhaalde hij haar alles,
+wat hij gedaan had. De donna door die zoo onverwachte gebeurtenissen,
+namelijk Tedaldo levend te zien, dien zij werkelijk als dood had
+beweend en Aldobrandino vrij van gevaar, dien zij voor enkele dagen
+als overleden meende te moeten beweenen, zoo blijde als zij nog nooit
+was, omhelsde en kuste haar Tedaldo innig en nadat zij samen naar bed
+waren gegaan, hadden zij met goeden wil een heerlijke en aangename
+rust en genoten ten zeerste van elkaar. Toen de dag naderde, stond
+Tedaldo op na al voor de donna te hebben uiteengezet, wat hij doen
+wilde en na haar opnieuw te hebben verzocht dit zeer stil te houden,
+ging hij weer in pelgrimskleed uit haar huis om als het tijd was,
+zich met de zaken van Aldobrandino bezig te houden.
+
+De rechtbank, die, toen het dag werd, volkomen op de hoogte scheen
+gesteld van de zaak, liet Aldobrandino spoedig vrij en liet een
+paar dagen later de boosdoeners, die den moord hadden begaan, het
+hoofd afslaan. Toen Aldobrandino aldus vrij was tot groote vreugde
+van hem en zijn vrouw en al zijn vrienden en kennissen en daar hij
+zeker wist, dat het door de bemoeiing van den pelgrim kwam, hielden
+zij hem in huis, zoolang hij in de stad wou blijven. Daar konden
+zij niet genoeg te zijner eere en vreugde doen en vooral de donna,
+die wel wist, voor wien zij dit deed. Maar na eenigen tijd, toen
+hij meende, dat hij de broeders moest verzoenen met Aldobrandino,
+en hij niet alleen wist, dat zij door diens vrijspraak gekwetst
+waren maar uit vrees ook gewapend herinnerde Aldobrandino aan de
+belofte dit in orde te maken. Aldobrandino antwoordde edelmoedig,
+dat hij bereid was. De pelgrim liet hem den volgenden dag een fraai
+gastmaal gereed maken, waarop hij zeide, dat hij zijn verwanten en
+hun vrouwen, de vier broeders en hun donna's zou ontvangen en voegde
+er aan toe, dat hij zelf dadelijk ze van zijn kant tot een feestmaal
+zou uitnoodigen ten teeken van vrede. Daar Aldobrandino, over al wat
+den pelgrim behaagde, tevreden was, ging deze dadelijk naar de vier
+broeders en na met hen genoeg woorden te hebben gewisseld, die met
+betrekking tot de zaak vereischt werden, wist hij hen ten slotte
+met onweerlegbare redenen vrij gemakkelijk er toe over te halen
+de vriendschap van Aldobrandino te herwinnen door hem vergeving te
+vragen. Toen dit geschied was, noodigde hij ze den volgenden morgen
+met hun donna's tot een middagmaal uit en zij van zijn goede trouw
+verzekerd namen de uitnoodiging aan. Den volgenden morgen op het
+etensuur kwamen de vier broeders van Tedaldo, nog gekleed in het
+zwart, met eenigen van hun vrienden naar het huis, waar Aldobrandino
+ze wachtte. Daar, voor allen, die door Aldobrandino verzocht waren
+om hen gezelschap te houden, wierpen zij de wapens ter aarde en
+stelden zich ter beschikking van hem, dien zij vergeving vroegen,
+voor hetgeen zij hem hadden gedaan. Aldobrandino ontving ze weenend
+met erbarmen en na ze allen op den mond gekust te hebben en de zaak
+met weinig woorden te hebben afgehandeld, vergaf hij elke ondergane
+beleediging. Daarna kwamen al hun zusters en hun vrouwen, allen in het
+bruin gekleed naderbij en zij werden door madonna Ermellina en door
+de andere dames vriendelijk ontvangen. Toen de heeren zoowel als de
+dames bij het feestmaal uitstekend bediend waren en daar niets bij was,
+wat men kon misprijzen, behalve een stilzwijgen veroorzaakt door de
+pas geleden smart, uitgedrukt in de donkere kleeren van de verwanten
+van Tedaldo, (waardoor het denkbeeld en het gastmaal zelf van den
+pelgrim door enkelen werd gelaakt, wat hij wel gemerkt had), stond hij,
+toen hij het oogenblik gekomen achtte om dit te doen eindigen op en
+zeide, terwijl men nog vruchten zat te eten: Niets heeft ontbroken
+om dit gastmaal vroolijk te maken dan Tedaldo, dien ik, daar gij hem
+voortdurend bij U hadt zonder hem te kennen, U wil toonen. Hij wierp
+de kap en het heele pelgrimsgewaad achterwaarts, bleef in een rok
+van groene zijde staan en werd niet zonder aller grootste verbazing
+beschouwd en lang duurde het voor hij herkend was en voordat men het
+waagde te gelooven, dat hij het was. Toen Tedaldo dit zag, begon hij
+veel gebeurtenissen te vertellen die op hun verwantschap betrekking
+hadden. Hierdoor kwamen de broeders en de andere mannen, alle de oogen
+vol vreugdetranen, tot hem om hem te omhelzen en daarna deden zoo
+ook de donna's, de vreemde zoowel als de verwante, behalve mevrouw
+Ermellina. Toen Aldobrandino dit zag, zeide hij: Wat beteekent dat,
+Ermellina? Waarom betuigt gij geen vreugde aan Tedaldo als de andere
+donna's? Waarop, terwijl allen het hoorden, de donna antwoordde:
+Niets zou ik hem liever hebben betuigd en niemand wil dit meer dan ik,
+die hem meer verplicht ben dan ieder ander, in aanmerking genomen,
+dat ik U door zijn daden heb terug gekregen. Maar de laster over mij
+gesproken op den dag, dat wij hem beklaagden, dien wij geloofden,
+dat Tedaldo was, weerhouden mij. Hierop antwoordde Aldobrandino:
+Ga Uw gang, gelooft gij, dat ik hecht aan de lasteraars? Door naar
+mijn geluk te streven, heeft hij voldoende getoond, dat dit onwaar is,
+zoodat ik het ook nooit gelooven zal. Sta gauw op, ga en omhels hem. De
+donna, die niet anders wenschte, was niet langzaam in het gehoorzamen
+van haar echtgenoot; daarom verhief zij zich gelijk de anderen hadden
+gedaan en deed hem, door hem te omhelzen, groot genoegen.
+
+Deze edelmoedigheid van Aldobrandino beviel aan de broeders van
+Tedaldo en aan elk man en vrouw, die er was en elke wrok, die had
+kunnen ontstaan in de geest van enkelen door de gesproken woorden,
+werd gebluscht. Toen aldus elk Tedaldo gevierd had, rukte hij zelf de
+zwarte kleeren der broeders van het lijf en de bruinen van de zusters
+en de schoonzusters en hij wenschte, dat men er andere kleeren liet
+komen. Toen zij op nieuw gekleed waren, gaf men veel zangen en dansen
+en andere genoegens ten beste. Hierdoor had het gastmaal, dat zoo stil
+begon, een rumoerig einde. En zij gingen allen, zooals zij waren,
+naar het huis van Tedaldo en daar hielden zij het avondmaal. En
+meerdere dagen daarna zetten zij op die manier volhoudend het feest
+door. De Florentijnen beschouwden Tedaldo langen tijd als een weder
+opgestaan mensch en als een wonder, en bij velen, ook bij de broeders
+bleef er nog een zwakke twijfel in de ziel of hij het was of niet,
+en zij wilden het nog niet vast gelooven en zij hadden het misschien
+nooit geheel geloofd, als er niet een feit gebeurd was, waardoor het
+hun klaar werd wie gedood was en wie dit was geweest. Eens kwamen
+voetknechten van Lunigiana langs hun huis en toen die Tedaldo zagen,
+gingen zij hem tegemoet met de woorden: Goeden dag, Faziuolo! Hierop
+antwoordde Tedaldo in tegenwoordigheid van de broeders: Gij hebt mij
+voor een ander gehouden. Toen dezen dit hoorden, schaamden zij zich,
+vroegen hem vergeving en zeiden: In waarheid gelijkt gij meer op onzen
+metgezel, die zich Faziuolo van Pontremoli noemt dan wien wij ooit
+op iemand zagen gelijken en die hier misschien voor veertien dagen
+of iets meer kwam en waarvan wij nooit konden weten, wat er van hem
+geworden was. Het is wel waar, dat wij verwonderd waren over het pak,
+dat gij draagt, daar deze soldaat was als wij. De oudste broeder
+van Tedaldo kwam bij die woorden nader en vroeg, hoe die Faziuolo
+gekleed was. Zij zeiden dit en men vond, dat het juist was geweest
+gelijk zij beweerden. Hierdoor, behalve door deze en andere teekens,
+werd herkend, dat wie vermoord was geworden, Faziuolo was geweest en
+niet Tedaldo, zoodat vandaar de argwaan bij de broeders en bij allen
+verdween. Tedaldo nu, die zeer rijk was geworden, volhardde in zijn
+liefde en zonder dat de donna zich weer vertoornde, ging hij stil te
+werk en genoten zij hiervan langen tijd. God late ons genieten van
+de onze.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Ferondo, door het slikken van zekere poeders, wordt voor dood
+    begraven. Door den abt, die met zijn vrouw zich verheugt,
+    wordt hij uit de kist gehaald en in een gewelf gezet, waar
+    men hem doet gelooven, dat hij in het vagevuur is. Daarna
+    weder opgestaan neemt hij een zoon van den abt, waarvan zijn
+    vrouw beviel, als den zijne aan._
+
+
+Toen het lange verhaal van Emilia ten einde was, dat evenwel door zijn
+lengte niemand verveelde, maar door alle erkend werd kort te zijn
+verteld, daar men acht gaf op de hoeveelheid en de verscheidenheid
+der daarin vermelde gebeurtenissen, schonk de koningin, die door
+een enkel teeken aan Lauretta haar verlangen had te kennen gegeven,
+haar gelegenheid om te beginnen: Zeer geliefde donna's. Ik geloof,
+dat ik U een waarheid moet zeggen, die veel meer dan op wat zij was,
+op een leugen geleek en die ik mij herinnerde, toen ik hoorde, dat
+iemand in plaats van een ander beweend en begraven werd. Ik zal U
+dan vertellen, hoe een levende als doode begraven werd en hoe daarna
+hij zelf en vele anderen geloofden, dat hij als een geest weer was
+opgestaan en door hen als heilige vereerd werd, ofschoon hij veeleer
+verdiende als schuldige te worden veroordeeld.
+
+Er was dan en er is nog in Toscane een abdij gelegen, gelijk wij er
+velen zien, op een plaats weinig door de menschen bezocht, waarin
+een monnik abt werd gemaakt, die in alles zeer heilig was, behalve
+in den omgang met vrouwen en hij wist dit zoo sluw aan te leggen,
+dat niemand het vermoedde en men er ver van was het te weten, omdat
+hij in ieder opzicht voor zeer heilig en eerlijk werd gehouden. Nu
+was de abt bevriend met een zeer rijken boer, die Ferondo heette, een
+zeer zinnelijk en grof man zonder opvoeding (wiens sympathie om geen
+andere reden aan den abt beviel dan omdat hij er zich mee vermaakte
+hem met zijn onnoozelheid vaak voor den mal te houden). Hierbij
+bemerkte de abt, dat Ferondo een zeer schoone vrouw tot echtgenoote
+had, waarop hij zoo vurig verliefd werd, dat hij dag en nacht aan
+niets anders meer dacht. Maar daar hij hoorde, dat Ferondo--hoezeer
+in andere opzichten onnoozel en dwaas--in het beminnen en bewaken van
+zijn vrouw zeer wijs was, werd hij haast wanhopig. Maar toch, hoewel
+Ferondo zeer slim was, slaagde hij er in hem met zijn vrouw soms een
+luchtje te laten scheppen in den tuin van het klooster en hier sprak
+hij met hen bescheiden over de zaligheid van het eeuwige leven en van
+de zeer heilige werken van vele vroegere mannen en vrouwen, zoodat
+bij de donna de begeerte opkwam bij hem te biechten. Zij vroeg en
+verkreeg daarvoor het verlof van Ferondo. Toen de donna bij den abt
+kwam biechten tot zijn groot genoegen en zij zich aan zijn voeten
+had gezet, begon zij voor iets anders dit te zeggen: Mijn heer,
+als God mij den waren echtgenoot had gegeven of niet, misschien zou
+het mij dan licht vallen op Uw aansporingen den weg te betreden,
+waarvan gij mij hebt gesproken en die naar het eeuwige leven leidt;
+maar wanneer ik Ferondo beschouw en zijn dwaasheid, kan ik mij weduwe
+noemen en toch ben ik in zoover getrouwd, dat ik, zoolang ik leef,
+geen ander tot echtgenoot mag hebben. En hij, zoo dwaas als hij is, is
+zonder eenige reden zoo vreeselijk jaloersch op mij, dat ik hierdoor
+niet anders dan in verdriet en ongeluk met hem kan leven. Hierom,
+de eerste keer dat ik U weer biecht, bid ik nederig zooveel ik kan,
+dat gij, wat dit aangaat, eenige raad zult geven, omdat het biechten,
+als ik van af dien keer niet goed begin te handelen, mij overigens
+weinig zal helpen.
+
+Die redeneering trof den abt met groot genoegen; het scheen hem,
+dat de fortuin hem den weg naar zijn grootste verlangen geopenbaard
+had en hij zeide: Mijn dochter, ik geloof, dat het een groote smart
+is voor een mooie en teergevoelige vrouw als gij zijt tot man een
+gek te hebben, maar ik geloof, dat het nog erger is, een jaloersche
+te hebben. Daarom, daar gij allebei in hem bezit, geloof ik gaarne,
+wat gij van Uw verdriet zegt. Maar om kort te gaan, ik zie er raad
+noch baat voor behalve dit eene, dat Ferondo zich van dien naijver
+geneest. Het middel om hem te verbeteren zou ik al te goed weten
+te bereiden, mits gij den moed hebt geheim te houden, wat ik U zal
+zeggen. De donna zeide: Mijn vader, twijfel daar niet aan, omdat ik
+liever zou sterven dan dat ik aan anderen vertelde, wat gij mij zegt
+voor anderen te moeten verzwijgen. Maar hoe kan dat gebeuren? De abt
+antwoordde: Indien wij willen, dat hij beter wordt, is het noodig dat
+hij in het vagevuur gaat. En hoe, vroeg de donna, zal hij daar levend
+in kunnen gaan. De abt hernam: Hij moet sterven en zoo zal hij er in
+gaan, en wanneer hij zooveel pijn zal doorstaan hebben, dat hij van
+zijn jaloerschheid zal zijn genezen zullen wij met zekere gebeden God
+smeeken, dat hij in dit leven terugkeert en Hij zal het doen. Dus,
+zei de donna, zal ik weduwe moeten blijven? Ja, antwoordde de abt,
+gedurende een zekeren tijd, waarin gij wel zult moeten oppassen
+niet met een ander te huwen, omdat God het U kwalijk zou nemen, en
+als Ferondo hier terugkeert, zoudt gij naar hem toe moeten gaan en
+hij jaloerscher zijn dan ooit. De donna zeide: Mits hij geneest van
+die ziekte, zal ik tevreden zijn, daar het mij niet behaagt altijd
+als in een gevangenis te leven; doe wat gij wilt. Toen zeide de abt:
+Goed, ik zal het doen, maar welke belooning zal ik krijgen voor dien
+dienst? Mijn vader, zeide de donna, dat wat gij verkiest, mits ik
+het kan; maar wat kan een vrouw als ik doen voor een man als gij,
+dat hem bevalt. Toen zeide de abt: Madonna, gij kunt niet minder voor
+mij doen dan ik voor u, omdat, wanneer ik er toe bereid ben te doen,
+wat uw welzijn en troost moet zijn, gij evenzoo dat kunt doen, wat
+tot heil en geluk van mijn leven kan strekken. Toen zeide de donna:
+Indien dit zoo is, ben ik bereid. Dan, zei de abt, zult gij mij uw
+liefde geven en gij zult mij met u te goed doen, waarnaar ik zoo vurig
+verlang en wat mij verteert. De donna antwoordde bij die woorden geheel
+verschrikt: Wee mij, mijn vader, wat vraagt gij? Ik geloofde, dat gij
+een heilige waart en gaat het nu voor heilige mannen aan degenen, die
+tot hen komen om raad, zulke dingen te vragen? Hierop hernam de abt:
+Mijn schoone ziel, verwonder u niet, omdat hierdoor de heiligheid
+niet minder wordt, daar die in de ziel zetelt en wat ik u vraag een
+zonde des lichaams is. Maar hoe dit ook zij, uw begeerlijke schoonheid
+heeft zooveel geweld over mij gehad, dat de liefde mij dwingt aldus te
+handelen. En ik zeg u, dat gij meer dan andere donna's op uw schoonheid
+u kunt beroemen, daar ik meen, dat zij aan de heiligen behaagt, die
+gewoon zijn die des hemels te zien en bovendien hoewel ik abt ben, ben
+ik een man als de anderen en gelijk gij ziet, ben ik nog niet oud. Dat
+moet voor u niet moeilijk zijn om te doen; gij moet het integendeel
+verlangen, omdat, terwijl Ferondo in het vagevuur zal blijven, ik u,
+die u bij nacht gezelschap houdt, dien troost zal geven, dien hij u
+moest schenken. Nooit zal iemand er iets van merken, daar ieder van
+mij dit gelooft en meer dan wat gij kort geleden geloofde. Weiger
+de genade niet, die God u schenkt, want de vrouwen zijn talrijk,
+die zouden begeeren wat gij hebben kunt en zult hebben, indien gij
+wijs naar mijn raad luistert. Behalve dat heb ik mooie juweelen en
+kostbare steenen, die ik niet wil, dat aan een ander zullen behooren
+dan aan u. Doe dus, mijn zoete hoop, voor mij, wat ik voor u gaarne
+doe. De donna hield het gelaat omlaag en wist niet hoe hem te weigeren
+en het hem toe te staan scheen haar ook niet goed; daardoor scheen
+de abt, die zag, hoe zij had geluisterd en niet dadelijk antwoordde,
+dat hij haar al half had overreed en ging met vele andere woorden na
+de laatsten voort, eer hij ophield en omdat hij zich ingepraat had,
+dat dit wèl gedaan was. Daardoor zeide zij heel verlegen, dat zij
+tot elk verzoek van hem bereid was, maar niet te kunnen voor Ferondo
+in het vagevuur was gegaan. Hierop antwoordde de abt zeer tevreden:
+Wel, wij zullen maken, dat hij er dadelijk naar toegaat, zorg maar,
+dat hij morgen of overmorgen mij komt opzoeken.
+
+Na deze woorden en na haar heimelijk een zeer fraaien ring in handen te
+hebben gegeven, liet hij haar gaan. De donna verheugd over het geschenk
+en in afwachting van de anderen, keerde tot haar gezellinnen terug om
+bijna wonderbare dingen te vertellen over de heiligheid van den abt
+en ging met hen naar huis. Een paar dagen daarna ging Ferondo naar de
+abdij, waar, zoodra de abt hem zag, deze zich voornam hem naar het
+vagevuur te sturen en zocht naar een poeder van wonderbare kracht,
+dat hij van een machtig Vorst had gekregen uit de streken van den
+Levant, die beweerde, dat de Oude van den Berg [59] het gewoon was te
+gebruiken, wanneer hij iemand slapend naar het paradijs wou sturen, of
+hem er uit voeren, en dat het in meerdere of mindere dosis gegeven,
+zonder eenige hindernis meer of minder hem deed slagen, die het
+nam, en dat zoolang zijn kracht duurde, het voor drie dagen slapen
+voldoende was. Hij gaf het in een beker wijn, die nog troebel was,
+aan Ferondo in zijn cel te drinken zonder dat die het merkte en voerde
+hem vervolgens in het klooster, waar hij met verschillende anderen
+van zijn monniken zich over zijn dwaasheden begon te vermaken. Het
+duurde niet lang of het poeder begon te werken en Ferondo werd door
+zulk een plotselingen en zwaren slaap bevangen, dat hij nog staande
+insluimerde en zoo neerviel. De abt, die net deed of hij ongerust
+werd over dit ongeval, liet hem ontkleeden, koud water halen, het in
+zijn gezicht werpen en vele andere middelen beproeven om hem tot het
+leven terug te voeren en het bewustzijn te hergeven, alsof hij door
+een of andere maagaandoening of iets anders was aangetast. Toen de
+abt en de monniken zagen, dat hij van dit alles niets gewaar werd,
+men hem den pols voelde en geen gevoel bespeurde, geloofden allen als
+zeker, dat hij dood was. Daarom lieten zij aan zijn vrouw en aan zijn
+bloedverwanten zeggen, dat zij er allen haastig heen zouden komen
+en toen de vrouw met haar familie hem eenigen tijd hadden beweend,
+werd hij, gekleed als hij was, door den abt in een doodkist gelegd.
+
+De donna keerde naar huis terug en zeide, dat zij nooit van een klein
+kind wilde scheiden, dat zij van hem had en aldus achtergebleven
+begon zij het kind en den rijkdom te beheeren, die aan Ferondo
+behoord hadden.
+
+Gedurende den nacht stond de abt met een bologneeschen monnik in wien
+hij veel vertrouwen stelde en welke dien dag van Bologna gekomen was,
+heimelijk op; zij haalden Ferondo uit de kist en droegen hem in een
+gewelf, waarin men in 't geheel geen licht zag en dat tot gevangenis
+was ingericht voor monniken, die iets misdreven hadden. Nadat zij
+hem als monnik hadden aangekleed, zetten zij hem op een bos stroo en
+lieten hem daar blijven, tot hij tot zich zelf zou komen. Ondertusschen
+begon de bologneesche monnik, door den abt onderricht van wat hij
+te doen had, zonder dat anderen er iets van wisten, op te letten,
+tot Ferondo ontwaakte. De abt ging den volgenden dag met eenigen van
+zijn monniken bij wijze van bezoek naar het huis van de donna, welke
+hij in het zwart gekleed vond en bedroefd, en na haar wat getroost
+te hebben herinnerde hij haar de belofte. De donna zag zich vrij en
+zonder belemmering van Ferondo of anderen en bespeurde bovendien aan
+den vinger van den abt een anderen schoonen ring, zeide, dat zij bereid
+was en stelde met hem vast, dat hij den volgenden nacht kwam. Zoo
+ging de abt, toen de nacht inviel, gekleed in het gewaad van Ferondo
+en door zijn monnik vergezeld, sliep met haar tot den morgen met
+het grootste genot en welbehagen en keerde toen naar de abdij terug,
+welken weg hij voor denzelfden dienst vaak aflegde en ieder, zoowel bij
+het komen als bij het gaan, als hij een keer ontmoet werd, geloofde,
+dat het Ferondo was, die door die streek liep om een boete te doen
+en er werden heel wat praatjes over verteld onder het grootste deel
+der dorpers en ook aan de vrouw zelf, die wel wist, wat het beteekende.
+
+Toen Ferondo ontwaakte en zich daar bevond zonder te weten waar hij
+was, kwam de bologneesche monnik binnen met een vreeselijke stem en
+met een roede in de hand, pakte hem beet en gaf hem een flink pak
+slaag. Ferondo, klagend en schreeuwend deed niets dan vragen: Waar ben
+ik? waarop de monnik antwoordde: Je bent in het vagevuur. Wat! zei
+Ferondo: dus ik ben dood? De monnik hernam: Welzeker. Hierop begon
+Ferondo over zich zelf te huilen en over zijn vrouw en zijn zoon
+en vertelde de ongehoordste dingen van de wereld. Toen bracht de
+monnik hem te eten en te drinken. Ferondo dit ziende zeide: O, eten de
+dooden? Ja, zei de monnik, en wat ik u breng, is datgene, wat uw vrouw
+vanmorgen naar de kerk bracht om missen te laten lezen voor uw ziel en
+God de Heer wil, dat dit u hier wordt aangeboden. Toen sprak Ferondo:
+Heere, geef haar een goed jaar, ik wenschte haar zeer veel goeds, voor
+ik stierf, zóó dat ik haar den ganschen nacht in mijn armen hield en
+niets deed dan haar kussen en meer, wanneer ik er lust in had. Daarop,
+omdat hij er groote behoefte aan had, begon hij te eten en te drinken
+en zeide, omdat de wijn hem niet goed genoeg scheen: God zal haar
+straffen, omdat zij aan den priester geen wijn gaf uit het vat tegen
+den muur. Maar toen hij had gegeten, pakte de monnik hem opnieuw beet
+en gaf hem met dezelfde roede een groot pak ransel. Ferondo zei tot
+hem, na te hebben geschreeuwd: Zeg, waarom doe jij mij dat? De monnik
+sprak: Omdat God de Heer mij bevolen heeft, dat het u twee keer per
+dag gebeurt. En waarom? vroeg Ferondo. De monnik voegde er bij: Omdat
+jij jaloersch bent geweest, terwijl je de beste donna had, die er in
+jou streken als echtgenoote te vinden was. Wee mij, klaagde Ferondo,
+gij zegt de waarheid en zij was de zachtzinnigste, zij was zoeter dan
+suiker; maar ik wist niet dat God het den man kwalijk nam jaloersch
+te wezen; anders zou ik het niet geweest zijn. De monnik sprak: Gij
+had dit moeten bemerken, toen gij daarboven leefde en er u van moeten
+zuiveren en als het ooit gebeurt, dat gij er terug keert, zorg dan in
+gedachten te houden, wat ik nu bij u maken zal, dat gij daar nooit meer
+jaloersch zult zijn. Ferondo zeide: Och, keert daar wel iemand terug,
+die sterft? Zeker, zei de monnik, als God het wil. O, antwoordde
+Ferondo, als ik er ooit terugkeer, zal ik de beste echtgenoot ter
+wereld zijn, ik zal haar nooit slaan, ik zal haar nooit beleedigen,
+behalve over den wijn, dien zij mij vandaag heeft gestuurd, en ook
+omdat zij mij geen kandelaar heeft gezonden en ik in het duister
+heb moeten eten. De monnik sprak: Dat deed ze wel, maar zij branden
+bij de missen. O, zei Ferondo, gij zegt de waarheid, en voorzeker,
+indien ik er terugkeer, zal ik haar laten doen, wat zij wil. Maar
+zeg mij, wie zijt gij, dat gij mij dat doet? De monnik antwoordde:
+Ik ben ook dood en kom van Sardinië en omdat ik het vroeger zeer
+prees in mijn heer jaloersch te zijn, ben ik door God tot dezelfde
+straf gedoemd, die ik u moet geven tot eten en drinken en slaag, tot
+God over u en mij anders zal beschikken. Ferondo vroeg: Zijn er geen
+anderen dan wij met ons beide? De monnik hervatte: Zeker, duizenden,
+maar gij kunt ze zien noch hooren evenmin als zij u. Ferondo vroeg:
+hoever zijn wij van onze landen? Hojo, antwoordde de monnik: heel
+wat verder dan wij kunnen rijden. Duivels, dat is ver! riep Ferondo
+en naar het mij schijnt, moeten wij buiten de wereld zijn, zoo'n
+afstand als dat is. Aldus met zulke en gelijksoortige gesprekken,
+met eten en slaag werd Ferondo tien maanden lang gevangen gehouden,
+in welke de abt dikwijls genoeg zeer gelukkig de schoone donna bezocht
+en vaak met haar de mooiste gelegenheid van de wereld had.
+
+Maar zooals de ongelukken gebeuren, werd de donna zwanger en daar zij
+het spoedig had bemerkt, zeide zij het aan den abt; daarom scheen het
+beide goed, dat Ferondo dadelijk uit het vagevuur tot het leven zou
+worden teruggeroepen en dat hij tot haar terugkeerde en zij vertelde,
+dat ze van hem zwanger was.
+
+De abt liet aldus den volgenden nacht met een nagemaakte stem
+Ferondo in de gevangenis roepen en hem zeggen: Ferondo, troost u,
+want het behaagt God, dat gij ter wereld terugkeert; daar opgestegen
+zult gij van uw vrouw een zoon krijgen, dien gij den naam moet geven
+van Benedetto, omdat u die genade geschonken is door de gebeden van
+uw heiligen abt en van uw vrouw en door de liefde van den heiligen
+Benedictus. Toen Ferondo dit hoorde, was hij zeer blijde en zeide:
+Dat bevalt mij zeer. Onze Lieve Heer geve aan mijnheer den goeden
+God een goed jaar en aan den abt en aan Sint Benedictus en aan mijn
+goede, zoete, lieve vrouw. De abt liet hem in den wijn, dien hij hem
+stuurde, zooveel van het poeder sturen, dat hij hem misschien vier
+uur deed slapen, hem zijn kleeren terug gaf en hem met zijn monnik
+samen stil weer in de kist legde, waarin hij opgesloten was geweest,
+'s Ochtends bij het krieken van den dag kwam Ferondo bij zinnen,
+en zag door een spleet van de kist licht, wat hij wel in geen tien
+maanden gezien had: daarom, nu hij meende weer levend te worden,
+begon hij te roepen: _Doe mij open! doe mij open!_ en hij begon
+zelf hard met het hoofd tegen den deksel van de kist te bonzen,
+zoo sterk, dat hij dien, omdat ze niet zwaar was, ophief en bijna
+weg schoof. Toen de monniken de vroegmetten hadden opgezegd, liepen
+zij daarheen, herkenden de stem van Ferondo en zagen hem al uit de
+kist komen; zij door de vreemdheid van dit feit ontzet, vluchtten en
+gingen naar den abt. Deze, die deed, alsof hij uit het gebed zich
+verhief, zeide: Mijn zonen, weest niet bevreesd, neem het kruis en
+het wijwater en kom bij mij, en laat ons dat aanschouwen wat Gods
+macht wil openbaren, en zoo deed hij. Ferondo was geheel wit als een
+man, die langen tijd den hemel niet had kunnen zien, uit de kist te
+voorschijn gekomen. Toen hij den abt zag, viel hij dien te voet en
+zeide: Mijn vader, uw gebeden, naar wat mij werd geopenbaard, en die
+van Sint Benedictus en van mijn vrouw hebben mij uit de pijnen van
+het vagevuur bevrijd en mij in het leven doen terugkeeren waarom ik
+God bid, dat hij u een goed jaar zal geven en goede dagen, nu en het
+geheele leven door. De abt zeide: Geprezen zij Gods macht, ga dan,
+mijn zoon, nadat Hij u hier heeft teruggezonden en troost uw vrouw,
+die steeds, sinds gij uit dit leven zijt gegaan, in tranen is gebleven,
+en wees van nu af aan Gods vriend en dienaar. Ferondo zeide: Mijn heer,
+dit is mij goed gezegd, laat mij maar gaan, want, zoodra ik haar zal
+vinden, zal ik haar zoo kussen als ik haar liefheb. De abt, die met
+zijn monniken was achtergebleven, veinsde over die gebeurtenis een
+groote verbazing en liet er vroom het _Miserere_ om zingen.
+
+Ferondo keerde naar zijn dorp terug, waar ieder hem schuw aanzag,
+gelijk men het vreeselijke schouwspelen pleegt te doen, maar hij
+riep de menschen terug en hield vol, dat hij weer uit den doode was
+opgestaan. Ook zijn vrouw was evenzeer bang voor hem. Maar toen men
+wat meer gerust gesteld was, en men zag, dat hij levend was, en men
+hem heel wat vroeg, die veilig uit het vagevuur was weer gekomen,
+antwoordde hij allen en bracht hun tijdingen van de zielen van hun
+verwanten en verzon uit zichzelf de schoonste fabels van de wereld
+over de dingen uit het vagevuur en vertelde ook in aller aanwezigheid
+van de openbaring hem gedaan bij monde van Ragnolo Braghiello [60],
+voor hij weer opstond. Hierop naar zijn vrouw teruggekeerd, en weer in
+het bezit gekomen van zijn goederen maakte hij haar zwanger, naar hij
+meende, en toevallig gebeurd het, dat op den gewenschten tijd volgens
+de meening van dwazen, die gelooven, dat de vrouw de kinderen negen
+maanden dragen--de donna een zoon baarde, die Benedicto Ferondo werd
+genoemd. De reis van Ferondo en zijn woorden, daar iedereen geloofde,
+dat hij weer was opgestaan, deden de faam der heiligheid van den abt
+zonder einde toenemen.
+
+Ferondo, die wegens zijn minnenijd veel slaag had gehad, was er zoo
+van genezen, dat hij volgens de belofte, voor den abt aan de donna
+gedaan, voortaan nooit meer jaloersch was. De donna leefde hierdoor
+tevreden en eerbaar met hem als vroeger, zoo eerbaar, dat, wanneer
+zij kans zag zij gaarne met den heiligen abt samen kwam, die haar
+goed en ijverig in haar grootste behoeften had gediend.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Gilette de Narbonne geneest den koning van Frankrijk van
+    een zweer. Zij vraagt tot echtgenoot Bertram de Roussillon,
+    die haar tegen zijn zin huwt en naar Florence gaat uit
+    baloorigheid. Hij wordt er verliefd op een jong meisje, onder
+    wier naam Giletta met hem slaapt en van hem een tweeling
+    krijgt. Hierna begint hij haar te beminnen en behoudt haar
+    tot vrouw._
+
+
+Daar de koningin het voorrecht van Dioneo niet wilde vernietigen,
+bleef alleen aan haar te spreken over, toen hiermee de geschiedenis
+van Lauretta ten einde was. Daarom begon deze, zonder te wachten, dat
+de haren het haar verzochten en zeer verlangend te vertellen, aldus:
+
+Wie zal een verhaal doen, dat mooi schijnt, na dit van Lauretta te
+hebben gehoord? Zeker is het een voordeel voor ons geweest, dat zij
+niet de eerste was, want alsdan zouden die van de anderen weinig
+hebben bekoord, maar toch hoop ik, dat het nog zal gebeuren met die,
+welke nog dezen dag verteld moeten worden. Maar hoe het ook zij,
+wat mij nu over het voorgestelde onderwerp invalt, zal ik u verhalen.
+
+Er leefde in het koninkrijk Frankrijk een edelman, dien men Isnard,
+graaf de Roussillon noemde, die, omdat hij niet zeer gezond was,
+altijd een dokter bij zich hield, meester Gérard de Narbonne
+genaamd. Genoemde graaf had een eenigen, kleinen zoon Beltram [61]
+genaamd, die heel mooi en aardig was en dien men met andere kinderen
+van zijn leeftijd opvoedde, onder welken een kind was van dien dokter,
+dat Giletta heette. Dit meisje voelde voor dien Beltram een eindelooze
+liefde en heviger dan gewoonlijk op dien teederen leeftijd het geval
+is. Toen de graaf dood was en hij in handen des konings werd gesteld,
+moest hij naar Parijs gaan, waarover het jonge meisje ontroostbaar
+bleef. Toen haar vader kort daarop insgelijks stierf, was zij, als zij
+maar een gunstige gelegenheid had kunnen vinden, graag daarheen getogen
+om Beltram te zien. Maar daar zij streng bewaakt werd, omdat zij rijk
+en alleen was achtergebleven, zag zij er geen eerlijk middel toe. Daar
+zij al op huwbaren leeftijd kwam en Beltram nooit had kunnen vergeten,
+had zij al velen, aan wie haar verwanten haar wilden doen trouwen,
+geweigerd zonder de reden te verklaren. Terwijl zij meer dan ooit
+van liefde voor Beltram brandde, daar zij gehoord had, dat hij een
+zeer schoon jonkman was geworden, kwam de tijding tot haar, dat de
+koning van Frankrijk door een gezwel, dat hij op de borst had en dat
+slecht was genezen, een zweer had overgehouden, die hem zeer veel pijn
+en angst veroorzaakte. Er was nog geen geneesheer te vinden, hoewel
+velen het beproefd hadden, die hem hiervan hadden kunnen bevrijden,
+maar allen hadden het verergerd. Hierdoor wilde de koning daarover
+wanhopig van geen enkele verdere raad of hulp weten. Maar ook was de
+jonge dame nu zeer tevreden en dacht zij niet alleen een gewettigde
+reden te hebben om naar Parijs te gaan, maar als het de kwaal was,
+welke zij onderstelde, kon zij het licht gedaan krijgen om Beltram
+tot echtgenoot te bezitten. Vandaar, dewijl zij vroeger van haar
+vader heel wat had geleerd, dat zij haar poeder van zekere heilzame
+kruiden klaarmaakte, voor de ziekte, welke zij het meende te zijn,
+te paard steeg en naar Parijs ging.
+
+Zij hield zich eerst met niets anders bezig dan Beltram te zien en
+daarna voor den koning verschenen, vroeg zij hem als gunst haar zijn
+kwaal te toonen. De koning, die haar een schoon en voorkomend jong
+meisje vond, kon haar niet weigeren en toonde haar die. Zoodra zij
+die zweer gezien had, maakte zij zich dadelijk sterk die te kunnen
+genezen en zeide: Majesteit, als het u behaagt, heb ik hoop op God u
+zonder eenige pijn of lijden in acht dagen van dit ongemak te hebben
+verlost. De koning spotte in zich zelf eerst om haar woorden en zeide:
+Wat de beste doktoren van de wereld niet hebben gekund of geweten,
+zou een jonge vrouw dat vermogen? Hij bedankte haar dus voor haar
+goeden wil en antwoordde, dat hij zich had voorgenomen niet meer den
+raad van een dokter te volgen. Het meisje sprak: Heer, gij minacht
+mijn kunde, omdat ik jong en vrouw ben, maar ik herinner u er aan, dat
+ik niet met mijn wetenschap genees, maar met Gods hulp en de kennis
+van meester Gerard de Narbonnees, die mijn vader was en een zeer
+beroemd arts, toen hij leefde. Toen dacht de koning bij zich zelf:
+Misschien is zij mij van God gezonden; waarom beproef ik niet, wat
+zij kan doen, daar zij zegt mij in korten tijd te zullen genezen? En
+na besloten te hebben het te beproeven, zeide hij: En als u mij niet
+geneest, mejuffrouw, na mij van mijn besluit te hebben afgebracht,
+wat wilt gij, dat er uit volgt? Heer, antwoordde de jonge dame,
+laat mij bewaken en als ik u in acht dagen niet genees, laat mij dan
+verbranden; maar als ik u wel herstel, wat zal ik dan voor belooning
+krijgen? De koning hernam: Gij schijnt mij nog ongetrouwd; indien gij
+dit doet, zullen wij u goed en voornaam uithuwen, Het jonge meisje
+zeide: Neen, het doet mij waarlijk genoegen, dat gij mij uithuwt,
+maar ik wil een echtgenoot gelijk ik u zal vragen zonder een van uw
+zonen of een prins van het vorstelijk Huis te verlangen. De koning
+beloofde haar dadelijk dit te doen. Het meisje begon onverwijld haar
+kuur en voor den vastgestelden termijn maakte zij hem beter. Hierdoor
+zeide de koning, toen hij zich genezen gevoelde: Mejuffrouw, u hebt
+uw echtgenoot gewonnen. Zij antwoordde: Dan, heer, heb ik Beltram de
+Roussillon gewonnen, welke ik van af mijn kindsheid begon te beminnen
+en die ik altijd zeer lief heb gehad. Het scheen den koning een lastig
+ding om haar dien te schenken, maar omdat hij het beloofd had en
+zijn woord niet wilde breken, liet hij hem tot zich roepen en zeide
+tot hem: Beltram gij zijt nu een groot, volwassen man; wij willen,
+dat gij terugkeert om uw graafschap te besturen en gij zult een jonge
+dame met u mede voeren, die wij u tot echtgenoote hebben gegeven.
+
+Beltram vroeg: En wie is die jonge dame, heer? De koning antwoordde:
+Het is degene, die mij met haar geneesmiddelen de gezondheid heeft
+terug geschonken. Beltram, die haar kende en gezien had, zeide, hoewel
+zij hem zeer schoon leek maar wist, dat zij niet van een afkomst was,
+die met zijn adel overeenstemde, zeer verontwaardigd: Heer, waarom wilt
+gij mij een doktores tot vrouw geven? God verhoede, dat ik ooit zoo'n
+vrouw neem. De koning antwoordde: Wilt gij dan, dat wij ons woord niet
+nakomen, wat wij om onze gezondheid te herwinnen aan die jonge dame
+gaven, die u als loon hiervoor tot man vroeg? Heer, hernam Beltram,
+gij kunt mij alles ontnemen, wat ik bezit en mij geven als uw onderdaan
+aan wien het u behaagt. Maar wees er zeker van, dat ik nooit over dit
+huwelijk tevreden zal wezen. Toch--sprak de koning--zult gij het zijn,
+omdat de jonge dame mooi en wijs is en veel van u houdt; daarom hopen
+wij, dat gij een veel aangenamer leven met haar zult hebben dan met
+een edelvrouw van hooger geboorte. Beltram zweeg en de koning liet
+groote toebereidselen maken voor het bruiloftsfeest. Toen de hiervoor
+bestemde dag gekomen was, huwde Beltram, hoe ongaarne hij het ook deed,
+de juffrouw, die hem meer dan zichzelf liefhad. Hierop als iemand, die
+reeds bij zichzelf heeft bedacht, wat hem te doen staat, zeide hij,
+dat hij naar zijn graafschap wilde terugkeeren en er het huwelijk
+wilde voltrekken en vroeg verlof aan den koning. Hij steeg te paard
+en ging niet naar zijn graafschap, maar begaf zich naar Toscane. Hij
+wist, dat de Florentijnen oorlog voerden met de Sienneezen en hij koos
+voor de eersten partij. Hij werd bij hen met vreugde en eer ontvangen
+en tot kapitein gemaakt van een zeker aantal manschappen. Toen hij
+van hen goeden voorraad had ontvangen, bleef hij een langen tijd in
+hun dienst. De jonge vrouw weinig tevreden met dit voorval, hoopte
+door goed te werk te gaan hem in zijn graafschap terug te roepen
+en ging naar Roussillon, waar zij door allen als hun gebiedster werd
+ontvangen. Daar vond zij, gedurende den langen tijd, dat zij zonder den
+graaf was, alles verwaarloosd en in verwarring en als een verstandige
+vrouw bracht zij alles weer in orde. Haar onderhoorigen waren hierover
+zeer tevreden, stelden haar zeer hoog, droegen haar groote liefde toe
+en laakten den graaf zeer, dat hij met haar niet tevreden was. Toen
+de dame in het land alles in orde had gebracht, deed zij dit aan den
+graaf door twee ridders weten en verzocht hem, indien het om haar was,
+dat hij niet in het graafschap kwam, het haar te berichten en dat
+zij dan om hem genoegen te doen, zou vertrekken. Hierop antwoordde
+deze zeer hard: Laat zij daarin haar zin volgen, ik voor mij zal bij
+haar komen, wanneer zij dezen ring aan den vinger heeft en een zoon
+van mij gewonnen op den arm. Hij stelde dien ring zoo op prijs, dat
+hij er nooit van scheidde wegens de kracht, die men hem had verteld,
+dat deze bezat. De twee ridders begrepen de hardheid van de voorwaarde
+gesteld in die bijna onmogelijke dingen en ziende, dat zij door hun
+woorden hem niet van zijn plan konden afbrengen, keerden zij naar
+de donna terug en verhaalden haar zijn antwoord. Deze zeer bedroefd,
+overlegde na lang nadenken of die twee dingen mogelijk konden worden,
+omdat zij dan haar echtgenoot terug kreeg.
+
+En na gedaan te hebben wat zij plicht dacht, verzamelde zij een deel
+der grootste en voornaamste vazallen van haar graafschap, vertelde hun
+geregeld en met zachte woorden, wat zij al gedaan had uit liefde voor
+den graaf en toonde, wat er uit was voortgekomen. Ten slotte zeide
+zij, dat haar plan niet was door haar verblijf aldaar den graaf in
+eeuwige ballingschap te houden, maar dat zij integendeel de rest van
+haar leven met pelgrimstochten wilde doorbrengen en met diensten van
+barmhartigheid tot heil van haar ziel. Zij verzocht hun, dat zij de
+bewaking en de regeering van het graafschap overnamen en aan den graaf
+zouden berichten, dat zij het gebied vrij en verzorgd gelaten en er
+zich uit verwijderd had om nooit meer in Roussillon terug te keeren.
+
+Toen zij zoo sprak, werden er heel wat tranen door de goede vazallen
+geschreid en veel beden tot haar gericht, opdat het haar zou behagen
+van plan te veranderen en te blijven, maar zij bereikten niets. Zij,
+na hen aan God te hebben aanbevolen, ging vergezeld van een neef en
+een kamervrouw in pelgrimskleederen, goed voorzien van geld en dure
+edelsteenen op weg zonder te weten, waar zij heen ging en zij hield
+geen rust voor zij binnen Florence was. Bij toeval daar aangekomen,
+trok zij zich terug in eene kleine herberg, welke een goede weduwe
+hield en bleef daar geheel als een arme pelgrimsvrouw verlangend iets
+van haar heer te hooren. Toevallig zag zij aldus den volgenden dag
+Beltram te paard met zijn compagnie de herberg voorbijgaan en zij
+vroeg, hoe goed zij hem ook kende, wie hij was. De herbergierster
+antwoordde: Dat is een aardig en hoffelijk, vreemd edelman, die
+graaf Beltram heet en die in deze stad zeer bemind is. Het is de
+verliefdste man ter wereld op een van onze buren, een edelvrouw maar
+arm. Ze is zeer fatsoenlijk en huwt nog niet uit armoede, maar blijft
+bij haar moeder, een zeer wijze en goede donna. En misschien, als die
+haar moeder niet was, had zij al gedaan wat aan den graaf zou hebben
+behaagd. Toen de gravin die woorden hoorde, onthield ze die goed en na
+alles nauwkeurig te hebben onderzocht en elke bijzonderheid te hebben
+gezien, vormde zij haar plan. Nadat haar het huis was aangewezen en
+de naam van de donna en van haar dochter, bemind door den graaf, ging
+zij er op een dag in pelgrimskleed stil heen. Zij vond de donna en
+haar dochter in armoede, groette hen en zeide aan de donna, dat zij,
+wanneer het haar schikte, haar wilde spreken. Nadat de edelvrouw
+was opgestaan, zeide zij bereid te zijn haar aan te hooren en toen
+zij alleen in een kamer getreden waren en zich neerzetten, begon de
+gravin: Madonna, het schijnt mij, dat de fortuin u als mij vijandig
+is, maar als gij wilt, zult gij toevallig ons beiden, u en mij,
+tevreden kunnen stellen. De donna antwoordde, dat zij niets anders
+verlangde dan zich op eerzame wijze te troosten. De gravin vervolgde:
+Ik heb uw woord noodig, maar als ik er op vertrouw en gij bedriegt
+mij, zult gij uw eigen zaken en de mijnen bederven. Zeker, zei de
+edelvrouw, zeg mij al, wat u bevalt, want nooit zult gij u door mij
+bedrogen vinden. Toen vertelde haar de gravin, die begon over haar
+eerste liefde, wie zij was, en wat er geschied was tot op dien dag
+van haar bezoek zóó, dat de edelvrouw vertrouwde op haar woorden, ook
+omdat zij die al ten deele van anderen gehoord had en kreeg medelijden
+met haar. De gravin vertelde haar lotgevallen en ging voort: Gij hebt
+bij mijn andere ongelukken die twee dingen gehoord, die ik noodig heb
+om mijn man terug te krijgen. Ik ken niemand anders, die ze mij kan
+verschaffen dan gij, indien het waar is, wat ik verneem, dat de graaf,
+mijn echtgenoot, ten zeerste uw dochter bemint.
+
+De edelvrouw antwoordde: Madonna, of de graaf mijn dochter bemint,
+weet ik niet, maar hij geeft er zich zeer den schijn van. Maar wat
+kan ik hierbij doen, dat gij verlangt? Madonna, antwoordde de gravin,
+ik zal het u zeggen. Doch ten eerste wil ik u dat uiteenzetten, wat ik
+wil, dat er voor u uit volgt, indien gij mij van dienst zijt. Ik zie,
+dat uw dochter schoon en groot genoeg is voor een huwelijk en naar
+wat ik vernomen heb en meen te begrijpen, is het gebrek aan geld om
+haar uit te huwen, dat u haar thuis doet houden. Ik ben van plan tot
+loon voor den dienst die gij mij zult bewijzen, haar van mijn geld
+spoedig een bruidschat te schenken, die gij zelf voornaam genoeg
+zult achten en voldoende om haar te laten trouwen. De donna, die
+het noodig had, beviel dit, maar daar zij een adellijken geest had,
+zeide zij: Mevrouw, zeg mij wat ik voor u kan verrichten en als dat
+mij fatsoenlijk schijnt, zal ik het gaarne doen en gij zult daarna
+handelen gelijk gij verkiest. De gravin zeide: Ik heb noodig, dat gij
+door iemand, dien gij vertrouwt, aan den graaf mijn echtgenoot, laat
+zeggen, dat uw dochter bereid is hem elk genoegen te doen, mits zij
+er zeker van kan zijn, dat hij haar zoo bemint gelijk hij voorgeeft en
+dat zij het nooit moet gelooven, indien hij haar niet den ring geeft,
+dien hij aan de hand draagt en van welken zij gehoord heeft, dat hij
+daaraan zoo gehecht is. Als hij u dien geeft, zult gij dien aan mij
+schenken en daarna zult gij uw dochter opdragen te zeggen, dat zij
+gereed is zijn genoegen te doen. Gij zult hem in 't geheim hier laten
+komen en gij zult mij in plaats van uw dochter aan zijn zijde doen
+liggen. Misschien zal God mij de genade schenken zwanger te worden
+en zoo met zijn ring aan den vinger en een kind door hem verwekt op
+den arm, zal ik hem heroveren en ik zal bij hem blijven gelijk een
+vrouw met haar man leven moet, en daarvan zult gij dan de oorzaak
+zijn. Dit scheen aan de edelvrouw een heel ding, daar zij vreesde,
+dat er misschien voor haar dochter schande uit volgen zou; maar daar
+zij toch vond, dat het een eerlijke zaak was, dat de goede dame haar
+man terugkreeg en dat zij tot een eerbaar doel zich er toe zetten om
+dit te doen, vertrouwde zij op haar goede en fatsoenlijke gezindheid
+en beloofde het niet alleen aan de gravin maar binnen weinige dagen
+met geheime voorzorg, volgens den last haar opgedragen, had zij
+dien ring (hoe bezwaarlijk dit den graaf ook scheen) en liet haar in
+plaats van de dochter op meesterlijke wijze met hem samenslapen. Na
+de eerste samenkomsten zeer hartstochtelijk door den graaf verlangd,
+werd de gravin naar het Gode behaagde zwanger van twee knapen gelijk
+de tijdige bevalling deed blijken. En de edelvrouw bevredigde niet
+slechts eens de gravin met omhelzingen van haar echtgenoot maar
+vele malen, zoo heimelijk te werk gaande, dat hij er nooit een woord
+van wist. De graaf geloofde altijd, dat hij niet bij zijn vrouw was
+geweest maar bij degene, die hij beminde. Hij gaf haar, toen hij 's
+ochtends heenging, verscheidene schoone en dure geschenken, welke de
+gravin alle met zorg bewaarde.
+
+Toen zij zwanger was, wilde zij de edelvrouw niet langer lastig vallen
+met dien dienst, maar zij sprak tot haar: Mevrouw, God en u zij dank,
+heb ik nu, wat ik verlangde, en daarom is het tijd, dat ik doe wat u
+aangenaam zal zijn, opdat ik daarna vertrek. De edelvrouw zei haar,
+dat, indien zij had, wat zij begeerde, dit haar genoegen deed, maar
+dat zij het niet had gedaan met eenige hoop op belooning, doch omdat
+het haar scheen, dat zij dit moest doen om goed te handelen. De gravin
+ging voort: Madonna, dit bevalt mij zeer en van mijn kant ben ik niet
+van plan u iets te geven als belooning, maar om goed te doen, wat mij
+plicht schijnt. De edelvrouw toen door noodzakelijkheid gedwongen,
+vroeg haar met groote verlegenheid honderd lire om haar dochter te
+doen trouwen. De gravin, die haar verlegenheid zag en haar bescheiden
+vraag hoorde, gaf er haar honderd vijftig en zooveel schoone en dure
+juweelen, dat die evenveel waard waren, waarover de edelvrouw meer
+dan tevreden zoo goed zij kon de gravin bedankte, welke afscheid
+van haar nam en naar de herberg terugkeerde. De edelvrouw om aan
+Beltram elke reden te ontnemen iets meer te gelasten of om verder
+in haar huis te komen, ging met haar dochter te zamen in haar land
+naar de woning van haar verwanten. Wat Beltram betreft, hij ging
+naar zijn verblijf daar terug, toen hij eenigen tijd later door zijn
+vazallen werd geroepen en hoorde, dat de gravin zich had verwijderd. De
+gravin wetend, dat hij Florence had verlaten en naar zijn gebied was
+teruggekeerd, was zeer tevreden en bleef zoolang in die stad, tot het
+oogenblik der bevalling kwam en baarde twee jongens, die zeer op hun
+vader geleken en die zij met zorg liet zoogen. Toen het tijd werd,
+begaf zij zich op weg zonder door iemand gekend te worden, kwam te
+Montpellier en na eenige dagen te hebben uitgerust en omtrent den
+graaf inlichtingen te hebben gekregen en waar hij zich bevond en zij
+wist, dat hij op Allerheiligen te Roussillon een groot feest moest
+geven van edelvrouwen en ridders, ging zij weer in pelgrimskleed,
+gelijk zij gewoon was, daarheen. Zij vernam, dat de dames en heeren in
+het paleis van den graaf bijeen waren om aan tafel te gaan en zonder
+van kleederen te verwisselen klom zij met die knaapjes op haar armen
+naar de zaal en ging van gast tot gast, tot waar zij den graaf zag,
+wierp zich aan zijn voeten en zeide: Mijnheer, ik ben uw ongelukkige
+echtgenoote, welke om u in huis te laten terugkeeren en blijven,
+langen tijd rondgezworven heeft. Ik herwin u door God, zoo gij u
+aan de voorwaarden houdt mij gesteld door de twee ridders, die ik u
+toezond. Ziedaar op mijn armen niet slechts één zoon van u, maar twee
+en ziehier uw ring. Het is dus tijd, dat ik door u ontvangen word
+als uw vrouw volgens uw belofte. De graaf dit hoorende was geheel
+buiten zichzelf en herkende den ring en ook de kinderen, die zoo
+op hem leken, maar hij zeide: Hoe kan dit gebeurd zijn? De gravin
+tot groote verbazing van den graaf en van alle aanwezigen vertelde
+achtereenvolgens, wat er gebeurd was en hoe. De graaf, die zag, dat
+zij de waarheid sprak en haar volharding en haar scherpzinnigheid
+bewonderde en ook die zoo schoone knaapjes, wierp zoowel wegens de
+belofte, die hij had gedaan als om aan al zijn vazallen en edelvrouwen
+genoegen te doen, zijn wreede koppigheid van zich af, daar zij allen
+hem vroegen haar als zijn wettige echtgenoote voortaan te ontvangen
+en te eeren en deed de gravin opstaan. Hij omhelsde en kuste haar,
+herkende haar als zijn wettige vrouw en de kinderen als de zijnen. Hij
+liet haar met gewaden overeenkomstig haar rang kleeden en tot groote
+blijdschap van allen, die er waren en van al zijn andere vazallen,
+die dit vernamen, maakte hij niet alleen dien dag, maar vele anderen
+een zeer groot feest en van af dien tijd eerde hij haar steeds als
+zijn echtgenoote en vrouw, beminde haar en stelde haar zeer hoog.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Alibek wordt kluizenaarster. De monnik Rustico leert haar
+    den duivel naar de hel te sturen; dan vandaar geroofd, wordt
+    zij de vrouw van Neerbal._ [62]
+
+
+Dioneo, die ijverig bij het verhaal van de koningin had toegeluisterd,
+zag, dat het geëindigd was en dat aan hem alleen de beurt bleef om
+te vertellen. Zonder bevel af te wachten begon hij lachend: Genadige
+donna's. Gij hebt misschien nooit gehoord, hoe men den duivel terug
+jaagt naar de hel en daarom zonder af te wijken van het onderwerp,
+waarover gij allen gesproken hebt, ga ik u dit verhalen. Misschien kunt
+gij, als gij het verneemt, er de ziel bij winnen en erkennen, dat,
+hoezeer Amor veel liever de vreugdevolle paleizen en de fluweelige
+salons bewoont dan de armelijke hutten, hij niettemin tusschen de
+dichte bosschen, de wilde bergen en de verlaten spelonken zijn kracht
+doet gevoelen, waaruit men kan begrijpen, dat alles aan zijn macht
+onderworpen is.
+
+Dus om tot het feit te komen, zeg ik, dat in de stad Capsa [63]
+in Barbarije vroeger een zeer rijk man leefde, die behalve eenige
+zoons een schoone en lieve dochter had, die Alibek heette. Deze was
+geen Christin en daar zij van vele Christenen, die in de stad waren,
+het christelijk geloof en het dienen van God hoorde roemen, vroeg
+zij op een goeden dag aan een er van op welke wijze en hoe men het
+gemakkelijkst God kon dienen. Deze antwoordde haar, dat diegenen God
+het best dienden, die vooral de wereldsche zaken ontvluchtten gelijk
+zij deden, welke zich in de eenzaamheid der woestijnen van Thebaïda
+hadden terug getrokken. Het meisje, dat hoogst eenvoudig was en
+misschien veertien jaar oud, ging niet door een zelfbewust maar door
+een kinderlijk verlangen zonder er iemand iets van te laten merken,
+den volgenden morgen naar de woestijn van Thebaïda [64] geheel alleen
+in 't geheim en met groote inspanning den honger verdurend bereikte
+zij na eenige dagen die eenzame oorden. Zij zag van verre een huisje,
+ging er heen en vond op den drempel een heiligen man, die verwonderd
+haar te zien haar vroeg wat zij daar kwam zoeken. Zij antwoordde, dat
+zij door een ingeving van God in Zijn dienst zocht te komen en dat
+hij haar zou leeren, hoe het haar paste Hem te dienen. De waardige
+man, die haar jong en zeer schoon vond en vreesde, dat hij, als hij
+haar hield, door den duivel zou worden verleid, prees haar goede
+gezindheid en nadat hij haar eenige wortels had te eten gegeven en
+wilde appels en dadels en wat water om te drinken, zeide hij: Mijn
+dochter, niet ver van hier woont een heilig man, die in de dingen,
+welke gij zoekt meer meester is dan ik; gaat gij naar hem toe. Zij
+begaf zich op weg. Zij kwam bij hem en nadat zij dezelfde woorden
+vernam en verder ging, kwam zij aan de cel van een jongen kluizenaar,
+een zeer vroom en goed man, die Rustico heette en zij vroeg hem,
+wat zij ook de anderen gevraagd had.
+
+Deze om zijn standvastigheid op een groote proef te stellen, stuurde
+haar niet als de anderen weg, maar hield haar in zijn cel en toen
+de nacht kwam, maakte hij haar een bed van palmtakken en op dezen
+vroeg hij haar zich uit te strekken. Toen dit gedaan was, kon hij
+de verleiding niet langer weerstand bieden om slag te leveren. Hij
+weldra hierdoor bedrogen, boog zonder te veel verzet het hoofd en gaf
+zich als overwonnene over. En de heilige gedachten, de gebeden en de
+oefeningen ter zijde latend, begon hij in zijn herinnering de jeugd
+en de schoonheid van het jonge meisje terug te roepen en behalve dat
+te peinzen over den weg en de manier, die hij moest volgen bij haar,
+opdat zij niet bemerkte, hij als een besluiteloos man wilde bereiken,
+wat hij van haar verlangde.
+
+Na eerst eenige vragen gesteld te hebben als proef, bemerkte hij
+spoedig, dat zij nooit een man gekend had en dat zij even eenvoudig
+was, als zij er uit zag. Daarom maakte hij het plan om onder het
+voorwendsel van God te dienen haar tot zijn bevrediging over te
+halen. Voor alles toonde hij haar met vele woorden aan, hoezeer
+de duivel een vijand is van God den Heer en daarna gaf hij haar te
+verstaan, dat men hiermee den grootsten dienst deed aan God den duivel
+naar de hel terug te jagen, waartoe God hem verdoemd had. Het meisje
+vroeg hem, hoe hij dit deed. Rustico antwoordde hierop: Gij zult
+het spoedig weten en daartoe zult gij doen, wat gij mij ook zult
+zien verrichten. Hij begon zich van de weinige kleeren te ontdoen,
+die hij aanhad en bleef geheel naakt en zoo deed ook het kind; hij
+deed haar op de knieën liggen, alsof zij wilde bidden en plaatste
+haar recht tegenover hem. In die houding, toen Rustico meer dan
+ooit in begeerte ontbrand was door haar zoo schoon te zien, kwam
+de prikkel des vleesches, wat Alibek zag en verwonderd deed zeggen:
+Rustico, wat is dat, wat ik bij u zie, dat bij u zoo uitsteekt en wat
+ik niet heb? O mijn dochter, zeide Rustico, dat is de duivel, waarvan
+ik je gesproken heb. En ziet gij: hij kwelt mij nu in de hoogste mate,
+zoodat ik het ternauwernood kan uithouden. Toen zeide het jonge meisje:
+O God zij geloofd, dat ik beter af ben dan gij, omdat ik dien duivel
+niet heb. Rustico antwoordde: Gij zegt de waarheid, maar gij bezit iets
+anders wat ik niet heb en dat hebt gij daarvoor in ruil. Alibek hernam:
+Wat dan? Hierop antwoordde Rustico: Gij hebt de hel en ik verzeker u,
+dat ik geloof, dat God u hierheen heeft gezonden voor het heil van
+mijn ziel, opdat, terwijl die duivel mij zooveel kwelling veroorzaakt,
+gij zooveel medelijden moet hebben om toe te staan, dat ik hem in
+die hel breng, waardoor gij mij een zeer groote verlichting zult
+schenken en aan God een zeer groot welgevallen en dienst bewijzen,
+indien gij hier gekomen zijt om te doen, wat gij zegt. Het meisje
+antwoordde te goeder trouw: Mijn vader, daar ik die hel heb, mag dit
+gebeuren, wanneer het u zal behagen. Rustico sprak: Mijn dochter,
+wees gezegend, laten wij dan beginnen en laten wij hem er brengen,
+opdat hij mij dan met rust laat. Na die woorden legde hij het meisje
+op een van hun twee bedden en toonde haar, hoe zij zich moest houden
+om dien door God vervloekte gevangen te houden. Het meisje, dat nog
+nooit een duivel naar de hel had gestuurd, voelde eerst een weinig
+pijn, waarom zij tot Rustico zeide: Zeker, mijn vader, die duivel moet
+een kwade wezen, en werkelijk een vijand des Heeren, want zelfs in de
+hel doet hij anderen lijden, als hij er in is gestuurd. Rustico ging
+voort: Mijn dochter, hij zal er niet altijd zoo blijven. En om te
+zorgen, dat dit niet gebeurde, stuurden zij zes keer achter elkaar,
+voor zij van het bed opstonden den duivel naar de hel, zoodat zij
+hem eindelijk het hoofd deden buigen en hij zich stil hield. Maar
+daarna toen zij hem meermalen deden terugkeeren en het gehoorzame,
+jonge meisje zich er steeds toe leende, begon het spelletje haar te
+behagen en zeide zij tot Rustico: Ik zie wel, dat de waarde mannen
+in Capsa waarheid spraken, dat den Heer te dienen zulk een aangename
+zaak was. En zeker herinner ik mij niet, dat ik ooit iets anders
+deed, wat mij zooveel genoegen en behagen verschafte als den duivel
+naar de hel te jagen. Daarom meen ik, dat ieder, die zich met iets
+anders bezighoudt dan God te dienen een beest is. Hierdoor ging zij
+dikwijls Rustico opzoeken en zeide tot hem: Mijn vader, ik ben hier
+gekomen om God te dienen en niet om rust te houden; laten wij weer
+den duivel in de hel doen. Bij zoo'n gelegenheid zeide zij eens:
+Rustico, ik weet niet, waarom de duivel uit de hel vlucht, want als
+hij er zoo graag bleef, wanneer de hel hem ontvangt en gevangen houdt,
+zou hij er nooit uit komen.
+
+Doordat het meisje dikwijls Rustico uitnoodigde en tot den dienst des
+Heeren hem opwekte, trok zij hem zoo het katoen uit het hemd, dat
+hij zich koud voelde, wanneer een ander zou hebben gezweet. Daarom
+begon hij aan het meisje te zeggen, dat de duivel niet gekastijd
+en naar de hel gestuurd moest worden dan, wanneer hij trotsch het
+hoofd ophief. En wij hebben hem, Goddank, zoo getuchtigd dat hij den
+hemel bidt om rustig te blijven, en zoo legde hij aan het meisje het
+zwijgen op. Deze, toen zij zag, dat Rustico haar niet terug riep om den
+duivel naar de hel te sturen, zeide hem eens: Rustico, als uw duivel
+geranseld is en u geen last meer veroorzaakt, laat mijn hel mij geen
+rust, daarom zult gij goed doen, dat gij met uw duivel helpt om de
+razernij in mijn hel te stillen, gelijk ik u geholpen heb om met mijn
+hel den trots van uw duivel te buigen. Rustico, die van kruidwortelen
+en water leefde, kon moeilijk op de uitnoodigingen ingaan en zeide
+haar, dat er te veel duivels noodig zouden zijn om de hel tot bedaren
+te brengen, maar dat hij zou doen, wat hij kon. Zoo voldeed hij haar
+enkele malen maar zoo weinig, dat dit niet meer was dan een boon te
+werpen in den muil van een leeuw. Hierover was het jonge meisje zeer
+ontstemd wien hij God niet zoo scheen te dienen, als zij wilde.
+
+Terwijl tusschen den duivel van Rustico en de hel van Alibek dit door
+te veel begeerte en te weinig macht gaande was, brak er in Capsa
+een brand uit, die in het eigen huis den vader van Alibek, al zijn
+kinderen en dienaars verbrandde, zoodat Alibek de erfgename werd van
+al diens goederen. Dadelijk begon een jonkman Neerbal genaamd, die in
+bandeloosheid al zijn bezittingen verkwist had en vernam, dat zij nog
+leefde, haar te zoeken en vond haar terug, eer het gerecht beslag had
+gelegd op de goederen van haar vader als van een man gestorven zonder
+erfgenaam. Tot groot genoegen van Rustico en tegen den wil van haar
+bracht hij haar terug naar Capsa en nam haar tot vrouw en werd met
+haar te samen erfgenaam van het groote, ouderlijke goed. Doch toen
+haar gevraagd werd door de vrouwen, voor zij met Neerbal had geslapen,
+met wat zij God in de woestijn had gediend, antwoordde zij, dat zij
+Hem diende door den duivel naar de hel te jagen en dat Neerbal een
+groote zonde had bedreven door haar aan dien dienst te onttrekken. De
+vrouwen vroegen: Hoe jaagt men den duivel daarin? Het meisje toonde
+het hun met woorden en met gebaren. Zij moesten daar zoo om lachen,
+dat zij het nog doen en zeiden: Wordt maar niet neerslachtig kind,
+neen, want men doet dat hier ook en Neerbal zal God den Heer ook
+goed met u dienen. Toen daarna de een na de ander het door de stad
+verspreidden, werd het daar een algemeen gezegde, dat men God geen
+meer welgevalligen dienst kon bewijzen dan door de duivel in de hel
+te doen. Dit gezegde vandaar over zee gekomen bestaat nog. Daarom,
+jonge dames, die Gods genade noodig hebt, leer den duivel in de hel
+sturen, omdat dit den Heere welgevallig is en aan hen, die het doen
+en omdat er veel goeds uit kan geboren worden en volgen.
+
+Wel duizend malen had het verhaal van Dioneo de eerbare donna's doen
+lachen, zoo komiek schenen hun zijn woorden. Toen de historie ten
+einde was, en de koningin zag, dat de termijn van haar heerschappij was
+verstreken, hief zij daarom den lauwer van het hoofd, welke zij zeer
+lieftallig zette op dat van Filostrato en zeide: Wij zullen spoedig
+zien of de wolf beter de schapen weet te leiden dan de schapen het
+de wolven deden. Toen Filostrato dit hoorde zeide hij lachend: Als
+ik dat geloofd had, zouden de wolven aan de schapen geleerd hebben
+den duivel in de hel te jagen niet erger dan Rustico bij Alibek deed
+en spreekt daarom niet van de wolven, waar gij nog geen schapen zijt
+geweest. In ieder geval naar het mij gegeven zal zijn, zal ik de mij
+opgedragen regeering aanvaarden. Hierop antwoordde Neifile: Luister,
+Filostrato, gij hadt, terwijl gij ons wilde onderrichten, wijsheid
+kunnen opdoen, gelijk Masetto van Lamporecchio van de nonnen en zoo
+dikwijls hebben te spreken, dat uw beenderen zonder meester geleerd
+hadden te toeteren. [65]
+
+Filostrato ziende, dat zij net zooveel schichten hadden als hij pijlen,
+hield op met schertsen en begon zich te wijden aan het bestuur des
+rijks. Hij liet den hofmeester roepen, van wien hij wilde weten hoe de
+zaken stonden en behalve aan deze, gaf hij naar hetgeen hij meende,
+dat goed was en het gezelschap zou voldoen, in stilte bevelen, voor
+zoolang zijn heerschappij zou duren. Daarna keerde hij zich tot de
+donna's en zeide: Verliefde donna's. Sinds mijn ongeluk, weet ik
+wel uit mijn lijden, dat ik steeds door de schoonheid van een uwer
+ben onderworpen geweest aan Amor en noch mijn nederigheid, noch mijn
+gehoorzaamheid, noch hem te volgen daarin, wat mij bekend is tot hulp
+bij al zijn gewoonten hebben mij iets geholpen, daar ik eerst voor een
+ander verlaten en daarna steeds van kwaad tot erger ben vervallen, en
+zoo geloof ik, dat ik van hier den dood tegemoet ga. Daarom wil ik, dat
+men morgen van niets anders spreekt dan van wat met mijn lotgevallen
+overeenstemt, namelijk _van hem, wier liefde een ongelukkig einde
+had_, omdat ik op den duur verwacht, dat het mij zeer ongelukkig
+zal gaan, ware het slechts door den naam, waarmee gij mij noemt,
+vanwege haar, die wel weet, dat ik gedwongen werd mij zoo te noemen
+[66]. En bij die woorden stond hij op om aan elk tot het avondmaal
+vrij te geven. De tuin was zoo schoon en bekoorlijk, dat niemand er
+uit wilde gaan om elders grooter genoegen te scheppen. Integendeel,
+daar de hitte al zoo was afgenomen, dat men niet vermoeid werd door
+de geiten, de konijnen en de andere dieren te volgen, die zich daar
+bevonden en die, terwijl men gezeten was, meer dan honderd maal de
+aanwezigen in de war brachten door tusschen hen in te springen, gingen
+zij die na. Dioneo en la Fiammetta begonnen te zingen van Messire
+Guiglielmo en van de Dame del Vergiù; Philomena en Pamfilo gingen
+zitten schaken, en zoo, deze dit en gene dat doende, vloog de tijd om
+en verraste het ternauwernood verwachte uur van het avondmaal. Toen
+de tafels bij de schoone fontein waren geplaatst, aten zij met het
+grootste genoegen. Filostrato om niet af te wijken van den weg, die
+de koninginnen voor hem gegaan waren, beval, toen de tafels werden
+weggezet, dat Lauretta een dans zou vormen en een lied zou zingen. Zij
+zeide: Mijnheer, ik weet niets van de zorgen der anderen, maar ik heb
+er geen onder de mijnen, dat geschikt is voor den geest van een zoo
+blijmoedig gezelschap. Indien gij er, van die ik heb, een wilt hooren,
+zal ik U dit gaarne voordragen. Daarop zei de koning: Al wat van U
+komt, kan niet anders dan schoon en bekoorlijk zijn, daarom zing het
+gelijk gij het hebt. Lauretta met een zeer liefelijke stem maar op een
+ietwat klagelijke wijze begon aldus, terwijl de anderen antwoordden:
+
+
+
+    Geen troostelooze
+    Heeft zich zoo te beklagen als ik,
+    Want, helaas, ik zucht vergeefs in liefde.
+
+
+
+    Hij, die den hemel beweegt en elke ster
+    Maakte mij naar zijn welbehagen
+    Lief, bekoorlijk, gracieus en schoon
+    Om hier omlaag aan elk hoog verstand
+    Eenig teeken te geven
+    Van de schoonheid, die Hem altijd voor oogen staat,
+    En de menschelijke onvolmaaktheid,
+    Die mij slecht heeft gekend,
+    Viert mij niet maar heelt mij zelfs geminacht.
+
+
+
+    Vroeger was er een, die mij lief had en die gaarne
+    Als jong meisje mij nam
+    In zijn armen en daarna in al zijn gedachten
+    En voor mijn oogen geheel ontvlamde.
+    En de tijd, die licht voorbij vliegt
+    Verkwiste hij geheel met mij te beminnen,
+    En ik, die hoffelijk ben,
+    Maakte hem mijner waardig,
+    Maar nu tot mijn droefenis mis ik hem.
+
+
+
+    Toen kwam tot mij een trotsche
+    En fiere jonkman,
+    Die zich edel roemde en dapper
+    En mij nam en hield en met valsche gedachte
+    Jaloersch is geworden.
+    Daarover, helaas, ben ik wanhopig,
+    In waarheid wetend
+    Dat ik, voor het heil van velen ter wereld
+    Gekomen, door één geheel ben vermeesterd.
+
+
+
+    Ik verfoei mijn ongeluk,
+    Toen ik om vrouw te worden
+    Het ja! ooit uitsprak; zoo schoon en blijde
+    Zag ik mij vroeger in het donker onheil, waarin ik nu
+    Een hard leven leid,
+    Terwijl ik minder dan vroeger als eerbaar bekend ben.
+    O smartbrengende vreugde!
+    Waarom ben ik niet gestorven,
+    Voor ik dit en zoo heb beleefd!
+
+
+
+    O dierbare minnaar, waarover ik eerst
+    Meer dan over ieder ander blijmoedig was,
+    En die thans in den hemel is bij Hem,
+    Die ons schiep, zie heb medelijden
+    Met mij, die voor anderen
+    U niet kan vergeten: doe mij gevoelen,
+    Dat de vlam niet is uitgebluscht,
+    Die voor mij U verteerde,
+    En erlang daar voor mij het wederzien.
+
+
+
+Hier eindigde Lauretta het lied, dat door allen geprezen op
+verschillende wijze werd begrepen. Er waren er, die het op zijn
+Milaneesch wilden verstaan en volhielden dat een goed varken beter is
+dan een mooi meisje. Anderen waren van een meer verheven en beter en
+waarder gedachte, maar het voegt niet er nu over uit te weiden. Hierna
+liet de koning, die op het gras en tusschen de bloemen vele fakkels
+had doen aansteken, verscheidene andere liederen zingen, tot elke
+ster begon te dalen, die was opgegaan. Daarom beval hij, toen het
+hem tijd scheen om te slapen, dat elk tot een goeden nacht naar zijn
+kamer terugkeerde.
+
+
+
+
+
+
+
+Vierde Dag.
+
+    _De derde Dag van de _Decamerone_ eindigt; de vierde vangt aan,
+    waarop onder het bewind van Filostrato gesproken wordt van hen,
+    wier liefde een ongelukkig einde had._
+
+
+Zeer geliefde donna's. Zoowel door de woorden van wijze mannen, die ik
+hoorde als door de vele dingen meermalen door mij gezien en gelezen,
+meende ik, dat de hevige en brandende wind van de afgunst slechts de
+hooge torens of de verhevenste toppen der boomen kon schudden, maar
+ik vond mij in mijn meening bedrogen; daarom vluchtend en altijd mijn
+best doende de wreede kracht van dien wind te ontvluchten, was ik er
+steeds op uit niet alleen door de vlakten, maar ook door de diepste
+valleien te gaan. Wat duidelijk genoeg kan blijken aan wien de hier
+gegeven geschiedenissen beschouwt, welke door mij niet alleen zijn
+geschreven in de florentijnsche volkstaal en in proza en zonder titel,
+[67] maar ook in den meest gewonen en sobersten stijl, zooveel als
+maar mogelijk is. Toch heb ik daardoor niet kunnen beletten, dat ik
+geheel door zulk een wind wreed werd geschud en ook bijna ontworteld
+en geheel verscheurd door de beten van den nijd. Daarom kan ik best
+begrijpen, dat het waar is, wat de wijzen plegen te zeggen, dat alleen
+de ellende in de tegenwoordige wereld zonder afgunst is.
+
+Er zijn dan, bescheiden dames, enkele lieden geweest, die deze
+novellen lezende, hebben gezegd, dat gij mij te veel behaagt en
+dat het geen eerlijke zaak is, dat ik er zooveel behagen in schep u
+te willen bekoren en u te troosten en anderen hebben het nog erger
+genoemd u te prijzen gelijk ik deed. Anderen, die wilden voorgeven,
+bedachtzamer te spreken, hebben gezegd, dat het op mijn leeftijd [68]
+niet past mij voortaan met die dingen bezig te houden, namelijk met de
+donna's te spreken of hen te behagen. En velen zeggen, zeer twijfelend
+aan mijn goeden naam, dat ik beter deed bij de Muzen op den Parnassus
+te blijven dan mij met die dwaasheden onder u te mengen. En er zijn
+er ook, die meer met teleurstelling dan met wijsheid spreken, en die
+gezegd hebben, dat ik bescheidener deed er aan te denken, vanwaar
+ik brood kon krijgen dan die fratsen voort te zetten en wind te
+happen. En zekere anderen doen hun best aan te toonen, dat de dingen
+anders zijn gebeurd door mij verhaald dan ik ze voorstel, tot nadeel
+van mijn arbeid. Aldus, waarde dames, terwijl ik tot uw dienst strijd,
+is het door zulke vlagen van nijd, door zulke wreede tanden, door
+zulke woorden, dat ik word geslagen, beleedigd en levend doorboord,
+welke dingen ik met kalm gemoed--God weet het--hoor en verneem. En voor
+zoover uw verdediging op mij in dit alles rust, ben ik niet van plan
+mijn krachten te sparen; integendeel zonder zooveel te antwoorden als
+noodig is, wil ik met een kort antwoord mij er de ooren van bevrijden
+en dit zonder uitstel doen, zoodat, terwijl ik nog niet tot het derde
+deel van mijn werk gekomen ben, en zij al talrijk zijn en zich heel
+wat aanmatigen, ik meen, voor ik aan het einde kom, dat zij zoo zich
+kunnen vermenigvuldigen, dat--zij in het begin niet beantwoord--mij
+met weinig moeite er onder kunnen werken, en dat uw krachten, hoe
+groot die ook zijn, er ook niet voldoende tegen zouden wezen.
+
+Maar eer ik aan ieder ga antwoorden, staat het mij aan ten mijnen
+gunste niet een heele novelle te verhalen, opdat het niet schijnt,
+dat ik mijn verhalen met die van een zoo lofwaardig gezelschap wil
+vermengen als dit was, waarvan ik u hier sprak, maar een deel er van,
+opdat uit zijn gebrekkigheid zelf blijkt, dat het niet van u is en
+nu aan mijn vijanden het verhalende, zeg ik: [69]
+
+In onze stad leefde al lang geleden een burger, die Filippo Balducci
+heette, een man van zeer nederige afkomst, maar rijk en zeer benijd
+en ervaren in de zaken betreffende zijn beroep. Hij had een vrouw,
+die hij zeer beminde en zij hem; zij leidden samen een rustig leven
+en deden voor niets meer hun best dan om elkaar geheel te behagen. Nu
+gebeurde het als met elkeen, dat de goede donna kwam te sterven en
+aan Filippo niets anders van haar naliet dan een zoon door haar ter
+wereld gebracht, die misschien twee jaar oud was. Hij bleef over den
+dood van zijn donna zoo troosteloos als ooit iemand, wanneer die een
+geliefd wezen verloor. En ziende, dat hij alleen was gebleven zonder
+de gezellin, die hij het meest beminde, nam hij zich voor niet meer
+van deze wereld te zijn maar zich te wijden aan den dienst van God en
+hetzelfde te doen met zijn kleinen zoon. Nadat hij daarom alles aan
+de armen gegeven had, ging hij zonder verwijl naar den berg Asinajo
+[70] en daar trok hij zich met zijn zoon in een kleine hut terug,
+waarin zij beide van aalmoezen in vasten en bidden leefden en hij zich
+ten sterkste er voor hoedde met zijn zoon van eenige wereldlijke zaak
+te spreken of hem er iets van te laten zien, opdat dit hem niet van
+dezen dienst afleiden zouden, maar altijd van de glorie van het eeuwige
+leven en van God en van de heiligen en leerde hem niets anders dan de
+heilige gebeden en hij liet hem vele jaren zoo leven, en nooit uit de
+hut gaan of hem ooit iets anders aanschouwen. De eerwaarde man placht
+soms naar Florence te gaan en vandaar, geholpen naar zijn behoeften,
+keerde hij naar zijn hut terug. Toen de jongen al achttien jaar was
+en Filippo al oud, vroeg hij hem eens, waar hij heenging. Filippo
+zeide het hem. De jongen antwoordde: Vader, gij zijt nu oud en kunt
+slecht vermoeienis verdragen; waarom brengt gij mij niet een keer
+naar Florence, opdat, wanneer gij mij de vrienden en vromen van God
+en van u doet kennen, ik die jong ben en mij beter kan inspannen,
+voor onze behoeften later naar Florence kan gaan, wanneer het u
+bevalt? En gij kunt dan hier blijven.
+
+De eerwaarde man, die bedacht, dat zijn zoon al groot was en zoo
+gewoon was aan den dienst van God, dat de dingen der wereld hem
+moeilijk voortaan daaraan konden onttrekken, zeide tot zich zelf:
+Hij redeneert goed. Daarom, toen hij er heen moest gaan, nam hij hem
+mee. Toen de jonkman daar de paleizen zag, de huizen, de kerken en al
+de andere zaken, waarvan de heele stad vol was, begon hij, omdat hem
+nooit uit zijn herinnering zoo iets voorstond, zich zeer te verbazen
+en vroeg van velen aan zijn vader, wat dat waren en hoe zij heetten. De
+vader vertelde hem dit. En hij, die dit vernam, bleef voldaan en vroeg
+nu iets anders. Terwijl de zoon zoo vroeg en de vader zoo antwoordde,
+ontmoetten zij toevallig een gezelschap schoone en getooide jonge
+meisjes, die van een bruiloft kwamen. Toen de jongeling die zag, vroeg
+hij ook wat dat voor een ding was. De vader sprak dan: Mijn zoon, sla
+de oogen ter aarde neder; kijk er niet naar, dat is een kwaad ding. De
+zoon ging voort: O hoe heeten die? De vader, om niet in den zinnelijken
+geest des jongelings een schadelijke, zondige begeerte op te wekken,
+wilde ze niet bij hun eigen naam noemen, maar zeide: Het zijn ganzen.
+
+Het is wonderbaar om te hooren! Hij, die er nooit een gezien
+had, bekommerde zich niet meer om de paleizen, om os, paard noch
+ezel, noch om geld, noch om wat hij ook had aanschouwd, maar zei
+onmiddellijk: Vader, ik bid u, dat gij zorgt, dat ik zulk een
+gans krijg. Wee mij, mijn zoon, sprak de vader, zwijg, zij zijn
+een boos ding. De zoon vroeg hem toen: Ik weet niet, wat gij zegt,
+noch waarom die wezens slecht zijn; wat mij betreft, mij heeft nog
+nooit iets zoo schoon of bekoorlijk geschenen als dezen zijn. Zij zijn
+schooner dan de geschilderde engelen, die gij mij meermalen hebt doen
+aanschouwen. Kijk, als gij om mij geeft, zorg dan dat wij een van die
+ganzen naar boven medenemen en ik zal die voeren. De vader sprak: Ik
+wil het niet; gij weet niet, waarmee zij zich voeden. En hij bemerkte
+dadelijk, dat de natuurdrift machtiger was dan zijn geest en had er
+berouw van zijn zoon naar Florence te hebben gevoerd.
+
+Maar dit is tot hiertoe van deze geschiedenis voldoende verteld en ik
+wil mij weer wenden tot hen, die ik deze verhaald heb. Eenige van mijn
+verbeteraars zeggen, dat ik kwaad doe, o jonge dames, doordat ik mij er
+te veel op toeleg u te behagen en dat ge mij te veel bekoort. Dit beken
+ik openlijk, namelijk, dat gij mij bekoort en dat ik mijn best doe u te
+bevallen. En ik vraag hen, waarom zij er zich over verwonderen als zij
+niet eens in aanmerking nemen, dat ik de verliefde kussen gekend heb en
+de heerlijke omhelzingen en de zalige samenkomsten, welke men van u,
+allerzoetste donna's, dikwijls geniet. Zij schijnen er alleen op te
+letten, dat ik gezien heb en voortdurend zie uw sierlijke manieren
+en uw begeerenswaardige schoonheid en uw schoonen tooi en behalve
+dat uw aristocratische eerbaarheid. Zou dan iemand die gevoed,
+opgegroeid en volwassen is op een wilden en eenzamen berg binnen
+de muren van een enge hut zonder ander gezelschap, dan zijn vader,
+zoodra hij u ziet, niet u alleen begeeren, niet u alleen verlangen,
+niet u alleen met hartstocht volgen? Laten zij, die mij misprijzen,
+mij maar bijten, mij verscheuren, als ik, wiens lichaam de hemel
+geheel heeft geschapen om u te beminnen en die van af mijn kindsheid
+u mijn ziel heb gegeven, de kracht maar heb van het licht uwer oogen,
+de zachtheid van uwe honingzoete woorden te gevoelen en ik ontbrand
+door uw medelijdende zuchten, terwijl gij mij bekoort of als ik mijn
+best doe u te behagen en zeker indien ik er op let, dat gij ook aan een
+kleinen kluizenaar, aan een jonkman zonder gevoel, haast aan een wild
+beest hebt bekoord? Voorzeker wie u niet bemint, en niet verlangt door
+u bemind te worden als iemand, die noch de genoegens noch de kracht
+der natuurlijke aandrift voelt noch kent, laat die mij maar hekelen;
+daar geef ik weinig om. En zij, die tegen mijn leeftijd gaan spreken,
+toonen, dat zij slecht weten, dat de prei, die een witten kop heeft,
+een groenen staart bezit. Aan hen, scherts ter zijde latend, antwoord
+ik, dat ik tot de uiterste grens van mijn leven mij niet zal schamen
+daarin genoegen te vinden, waarin Guido Cavalcanti en Dante Alighieri
+al bejaard en messire Cino van Pistoja al zeer oud een eer stelden,
+en het hoog schatten hierin behagen te scheppen. En als het niet gaan
+was buiten de gewone manier van vertellen, zou ik geschiedenissen
+ter verdediging aanvoeren en ik zou toonen, dat die allen vol zijn
+met voorbeelden van antieke en waardige mannen, die in hun rijpste
+jaren hun best hebben gedaan aan de donna's te behagen. En als die
+het niet weten, laten zij dan maar gaan en het leeren.
+
+Dat ik mij met de Muzen op den Parnassus moet bezighouden, ik beken,
+dat dit een goede raad is, maar ik kan niet mijn heele leven bij de
+Muzen blijven, noch zij bij mij, en wanneer de man van hen scheidt
+en zich vermeit hen te aanschouwen, die op dezen gelijken, valt
+dat niet te laken. De Muzen zijn donna's en hoewel de donna's niet
+verlangen, wat de Muzen begeeren, hebben zij er op het eerste gezicht
+overeenkomst mee, zoodat, als die mij om niets anders bekoorden, zij
+het daarom moesten doen zonder te rekenen, dat vroeger voor mij de
+dames de oorzaak waren, dat ik duizend verzen dichtte, wat de Muzen
+nooit van mij verkregen. Wel hielpen zij mij en wezen mij, hoe die
+duizend te maken en misschien, dat zij, bij het schrijven van deze
+geschiedenissen, hoewel die zeer onbeduidend zijn, verscheidene malen
+tot mij gekomen zijn om bij mij te blijven misschien ten dienste en
+ter eere van de gelijkenis, die de donna's met hen hebben. En daarom
+als ik ze samen stel, verwijder ik mij noch van den berg Parnassus,
+noch van de Muzen, wat ongelukkig velen meenen.
+
+Maar wat zullen wij zeggen tot hen, die zooveel bezorgdheid over mijn
+honger hebben, dat zij mij raden mij brood te verschaffen? Zeker,
+ik weet het niet, wanneer ik er over denk, wat hun antwoord zou zijn;
+als ik uit nood het hun zou vragen, dan meen ik, dat zij zouden zeggen:
+Ja, zoek het met verdere vertelsels te verdienen. En vroeger hebben
+de dichters er meer met hun fantasiën bij gevonden dan vele rijken
+onder hun schatten. Velen zelfs door hun verhalen te verbeelden, deden
+hun leven bloeien, terwijl integendeel velen bij het zoeken naar meer
+brood dan ze noodig hadden, jong te gronde gingen. Wat meer? Dat zij
+mij wegjagen, wanneer ik er hun om vraag? Neen, Goddank, heb ik het
+nog niet noodig en mocht de nood toch nog komen, dan weet ik volgens
+den Apostel, den overvloed te verdragen en de armoede en daarom dat
+niemand zich meer met mij bemoeit dan ik het doe met een ander.
+
+Voor hen, die zeggen, dat ik de dingen niet vertel zooals ze gebeurd
+zijn, zou ik zeer op prijs stellen, dat zij de bronnen voor den dag
+haalden, en dan, als ze met wat ik schrijf in strijd waren, zou ik
+zeggen, dat hun aanmerkingen juist waren en ik zou mijn best doen
+ze zelf te verbeteren. Maar zoolang mij niets anders voor de oogen
+komt dan praatjes, zal ik ze in hun meening laten, de mijne volgen
+en van de hunne zeggen, wat zij van de mijne beweren. En denkend,
+dat ik er voor ditmaal genoeg op heb geantwoord, zeg ik, dat ik met
+Gods hulp en de uwe, liefste donna's, waarop ik hoop, gewapend en
+met veel geduld hiermee zal voortgaan en het hoofd keer tegen dien
+wind in, welke ik laat blazen. Omdat ik niet zie, dat er voor mij
+iets anders uit kan voortvloeien dan wat er met het stof gebeurt,
+dat, wanneer een wind blaast, of niet van de aarde opstuift of als
+het wordt opgeheven, omhoog wordt gedragen en dikwijls op de hoofden
+der menschen, op de kronen der koningen en keizers en dikwijls op
+de trotsche paleizen en de verheven torens neerkomt, waarvan het,
+als het weer neerslaat, niet lager kan dalen dan het reeds opgejaagd
+is. En als ik mij er ooit op toelegde met al mijn kracht u te behagen,
+zou ik mij er nu meer dan ooit aan wijden, want ik weet, dat men
+met recht niets anders zal kunnen zeggen dan dat de anderen en ik,
+die u liefhebben, zeer natuurlijk handelen. Tegen die wetten in te
+gaan, namelijk tegen de natuurwetten, gebeurt niet alleen dikwijls
+tevergeefs, maar tot groote schade van de daders. Ik beken, dat ik
+die krachten niet heb en dat ik ze hiervoor niet begeer; en als ik ze
+had, zou ik ze liever anderen leeren dan ze zelf te gebruiken. Laten
+daarom mijn vijanden zwijgen en als zij niet kunnen in vuur raken,
+doordat zij zoo verstompt leven in hun genoegens, of liever in hun
+verdorven begeerten, laten zij mij in het korte leven mij gesteld,
+de mijnen gunnen. Maar om terug te keeren tot hetgeen, waarvan wij
+zeer zijn afgeweken, o schoone donna's, laten wij daarvan weer uitgaan
+en de ingestelde orde volgen.
+
+De zon had van den hemel elke ster en van de aarde den vochtigen
+nevel van den nacht verdreven, toen Filostrato opstond, zijn geheele
+gezelschap deed herrijzen en nadat zij zich in den schoonen tuin hadden
+begeven, gingen zij daarin wandelen. Toen het etensuur gekomen was,
+ontbeten zij daar, waar zij den vorigen avond gegeten hadden. En
+na geslapen te hebben, toen de zon op zijn hoogste punt stond,
+verhieven zij zich en volgens gewoonte zetten zij zich neer bij de
+schoone fontein. Daar beval Filostrato aan Fiammetta, dat die met
+de vertellingen zou beginnen, welke zonder verder te wachten, wat er
+gelast werd, vol gratie aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Tancredi, prins van Salerno doodt den minnaar van zijn dochter
+    en zendt haar zijn hart in een gouden beker. Het jonge meisje
+    neemt vergift in en sterft._
+
+
+Onze koning heeft ons heden een moeilijk onderwerp opgegeven om te
+behandelen als wij bedenken, dat wij, bijeen gekomen om elkaar op te
+vroolijken, moeten verhalen van de tranen van anderen, waarvan men
+niet kan spreken zonder dat zij, die er van vertellen of die er van
+hooren, geroerd worden. Misschien heeft hij het bevolen om een weinig
+het genoegen gedurende de voorafgaande dagen gesmaakt, te temperen,
+maar wat hem er ook toe mag hebben bewogen, ik zal, daar het aan
+mij niet past zijn wil te veranderen, een betreurenswaardig voorval
+vertellen of veeleer ongelukkig en uw tranen waard.
+
+Tancredi, prins van Salerno, was een zeer menschlievend en welwillend
+heer, (als hij niet op zijn ouden dag de handen bezoedeld had met
+het bloed van verliefden), die in zijn heele leven niet meer dan een
+dochter had en die veel gelukkiger zou geweest zijn, als hij die niet
+bezeten had. Deze werd door haar vader even teer bemind als ooit
+een andere dochter, en juist door die teedere genegenheid, hoewel
+zij sinds vele jaren den leeftijd te boven was om te trouwen, omdat
+hij van haar niet wilde scheiden, huwde hij haar niet uit. Nadat hij
+haar eenigen tijd had gegeven aan een zoon van den hertog van Capua,
+bleef zij korten tijd bij hem, werd weduwe en keerde weer naar haar
+vader terug. Zij was zeer schoon van lichaam en van gelaat zooals
+ooit een vrouw het was, jong, schelmsch en slimmer dan het in sommige
+omstandigheden van een donna geeischt wordt. Zij leefde met haar vader
+teeder als een groote donna, verzorgd met vele kiesche oplettendheden,
+maar daar zij bemerkte, dat haar vader door de liefde, die hij haar
+toedroeg, er weinig aan dacht om haar uit te huwen en het haar geen
+eerbare zaak scheen het hem te vragen, dacht zij zoo mogelijk in stilte
+een minnaar haar waardig te krijgen. Zij zag, dat vele heeren het hof
+van haar vader bezochten, edelen en uit het volk, gelijk wij dit aan
+hoven aanschouwen en nadat zij op de manieren en de gewoonten van velen
+had acht gegeven, behaagde haar onder de anderen een jonge knecht van
+haar vader, die Guiscardo heette, een man van zeer nederige afkomst,
+maar door deugd en nobele manieren beter dan wie ook en op hem werd
+zij in stilte, hem vaak ziende, zeer verliefd, en prees steeds meer
+zijn gedrag. En de jonkman, die van zijn kant ook niet dom was,
+had het van haar opgemerkt en droeg haar zoo in het hart, dat hij
+aan niets anders dacht dan haar te beminnen. Terwijl zij zoo elkaar
+in stilte lief hadden en het meisje niets anders verlangde dan met
+hem samen te komen en zij die liefde aan niemand wilde toevertrouwen,
+dacht zij een nieuw middel uit om hem die te bekennen. Zij schreef een
+brief, legde hem daarin uit, wat hij den volgenden dag moest doen na
+dien in een hollen stok te hebben gestoken en gaf dien schertsend aan
+Guiscardo met de woorden: Maak er voor uwe dienares een blaasbalg van,
+opdat zij er het vuur mee zal doen opvlammen. Guiscardo nam hem aan en
+denkend, dat zij niet zonder reden hem dien gaf en zoo sprak, ging heen
+en begaf zich daarmee naar huis. Toen hij de stok onderzocht en vond,
+dat die hol was, opende hij dien en vond er haar brief in, las deze
+en wel begrijpend, wat hem te doen stond, was hij de gelukkigste man,
+die ooit heeft bestaan en maakte zich gereed om naar de jonge vrouw
+te gaan door het middel, hem door haar aangewezen.
+
+Er was ter zijde van het paleis van den prins een grot in den berg
+uitgehold, zeer lang geleden daar gemaakt, waarin een gat met geweld
+daarin geboord eenig licht in die spelonk gaf. De opening was verlaten
+en met struiken en kruiden begroeid, verborgen. Men kon in die grot
+komen langs een geheime trap in een der gelijkvloersche kamers van het
+paleis, waarin de donna verblijf hield, hoewel die door een stevige
+deur gesloten was. En die trap was geheel aan allen uit het geheugen
+gegaan, daar die in lange tijden niet was gebruikt, zoodat bijna
+niemand zich meer herinnerde, waar die was. Maar Amor, voor wiens
+oogen niets geheim is, of hij ziet het, had het de verliefde donna
+doen onthouden. Deze, opdat niemand er iets van zou merken, had vele
+dagen om een middel geworsteld om dien uitgang open te krijgen. Toen
+dit gelukt was en zij in de grot was afgedaald en het gat had gezien,
+waardoor zij Guiscardo bevolen had te trachten bij haar te komen,
+had zij hem de hoogte aangegeven, die dit van den grond verwijderd
+was. Om hierin te voorzien had Guiscardo haastig een koord met knoopen
+en strikken klaar gemaakt om daarlangs te kunnen afdalen en weer
+opklimmen en gekleed in leer, dat hem tegen de struiken beschermde,
+ging hij zonder dat hij het iemand zeide den volgenden nacht naar
+het gat en na een der einden van het koord aan een sterken stam te
+hebben vastgemaakt, die in de holte van het gat was ontstaan, liet
+hij zich daardoor in de grot glijden en wachtte de donna af. Deze
+deed den volgenden dag of zij wilde slapen, zond haar kameniers weg
+en na zich alleen in haar kamer te hebben opgesloten, maakte zij de
+deur open en daalde in de grot af, waar zij Guiscardo vond en zij zich
+samen zeer verheugden. Zij gingen samen naar haar kamer en bleven er
+een groot deel van den dag met het grootste genoegen. Nadat zij alles
+zeer voorzichtig hadden geregeld, opdat hun liefde geheim zou blijven,
+keerde Guiscardo naar de grot terug, sloot zij de deur en ging zij tot
+haar kameniers naar buiten. Daarop ging Guiscardo bij het invallen van
+den nacht langs het touw klimmend door het gat, waarin hij binnen was
+gekomen, weer heen en begaf zich naar huis. Nu hij den weg had geleerd,
+keerde hij meermalen in verloop van tijd er terug. Maar de fortuin,
+afgunstig op zulk een lang en een zoo groot genoegen, veranderde de
+vreugde der beide minnenden door een treurig voorval in droeve klacht.
+
+Tancredi was gewoon soms geheel alleen in de kamer van zijn dochter
+te komen en daar bij haar te blijven, wat met haar te praten en dan
+heen te gaan. Deze was op een dag na den eten daar gekomen, terwijl de
+donna, die Ghismonda heette, in een van haar tuinen was gegaan met al
+haar jonkvrouwen, zonder dat hij er door iemand was gezien of opgemerkt
+en daar hij haar niet in haar vermaak wilde storen en de vensters van
+de kamer gesloten vond en de gordijnen van het bed omlaag, zette hij
+zich aan de voeten daarvan neer op een verhooging en met het hoofd op
+het bed geleund en de gordijnen om zich heen getrokken, alsof hij zich
+daar met zorg had verborgen, sliep hij in. Terwijl hij aldus sluimerde
+kwam Ghismonda, die per ongeluk dien dag Guiscardo had ontboden en haar
+vrouwen in den tuin had achtergelaten, stilletjes binnen in de kamer
+en na die gesloten te hebben en zonder te merken, dat er iemand was,
+maakte zij de deur open, waarachter Guiscardo haar wachtte en toen zij
+naar het bed gingen, gelijk zij gewoon waren, en samen schertsten en
+grappen maakten, werd Tancredi wakker en merkte en zag wat Guiscardo en
+zijn dochter deden. Hierover zeer treurig, wilde hij eerst schreeuwen,
+maar besloot toen te zwijgen en verborgen te blijven, indien hij kon,
+om voorzichtiger te doen--en met minder schande voor hem zelf--wat
+hem daartoe reeds inviel. De twee minnenden bleven lang te samen,
+gelijk zij gewoon waren, zonder Tancredi te zien en toen het hun tijd
+scheen, verlieten zij het bed; Guiscardo keerde in de grot terug en
+zij ging de kamer uit. Hieruit sprong Tancredi zoo oud als hij was
+door een venster in den tuin en zonder door iemand gezien te zijn,
+keerde hij doodelijk bedroefd naar zijn kamer terug. Op zijn bevel
+werd bij den uitgang van het gat den volgenden nacht Guiscardo in
+zijn eersten slaap, in leer gekleed van het paartje gevangen nemen
+en in 't geheim werd hij voor Tancredi gebracht. Toen deze hem zag,
+zeide hij klagend: Guiscardo, mijn welwillendheid jegens U had de
+beleediging en de schande niet verdiend, die gij mij hebt aangedaan,
+gelijk ik nu met eigen oogen heb gezien. Hierop antwoordde Guiscardo
+niet anders dan dit: Amor vermag dikwijls meer dan wij. Tancredi beval
+toen, dat hij heimelijk in een kamer van het kasteel werd bewaakt en
+zoo geschiedde het. Den volgenden dag, terwijl Ghismonda hier niets van
+wist en Tancredi in zich zelf verschillende en onderscheidene nieuwe
+dingen daarover had bedacht, kwam hij na den eten volgens zijn gewoonte
+in de kamer van zijn dochter, liet haar daar roepen en na zich daarin
+met haar te hebben opgesloten begon hij klagend te spreken: Ghismonda,
+het scheen mij, dat ik uwe deugd en uwe eerbaarheid kende, maar ik
+zou het nooit geloofd hebben, wanneer het mij gezegd was, indien
+ik het niet met eigen oogen gezien had, dat gij u zoudt overleveren
+aan een man, die uw echtgenoot niet was. Hierover zal ik het weinige
+van mijn leven, dat mij als ouden dag dient, altijd treurig blijven,
+als ik het mij herinner. En had het God maar behaagd, omdat gij u tot
+zulk een oneerbaarheid liet verleiden, dat gij een man hadt genomen
+van U passenden adel, maar onder de velen, die mijn hof bezoeken, hebt
+gij Guiscardo uitgekozen, een jonkman van zeer lage afkomst, aan ons
+hof uit barmhartigheid van kindsbeen af tot heden opgevoed. Hierdoor
+hebt gij mij in groote verlegenheid gebracht, daar ik niet weet, hoe
+ik met u moet handelen. Wat Guiscardo betreft, dien ik van nacht heb
+laten gevangen nemen, toen hij uit het gat kwam en in de gevangenis
+liet zetten, weet ik wat mij te doen staat, maar God weet, hoe ik met
+u moet te werk gaan. Aan den eenen kant trekt mij de liefde, die ik
+u meer heb toegedragen dan ooit een vader zijn dochter deed en aan
+den anderen kant de zeer rechtmatige verontwaardiging, die mij beving
+wegens uw groote dwaasheid. Gene wil, dat ik u vergeef en deze dat ik
+tegen mijn wil wreed tegen u ben. Maar voor ik beslis, wensch ik dat
+te hooren, wat gij hierop hebt te zeggen. Bij die woorden boog hij
+het gelaat voorover en weende zoo bitter als een hevig geslagen kind.
+
+Toen Ghismonda haar vader had aangehoord en wist, dat niet alleen
+haar geheime liefde ontdekt was, maar ook Guiscardo was gevangen
+genomen, gevoelde zij een onuitsprekelijke smart en stond op het punt
+met geschrei en tranen gelijk de vrouwen meestal doen die te toonen,
+maar toch, zij overwon in haar trotsche ziel die zwakheid, hield haar
+gelaat met bewonderenswaardige kracht onbewegelijk en besloot liever
+dan te smeeken niet langer te blijven leven, daar zij dacht, dat haar
+Guiscardo al dood was. Daarom zeide zij niet als een klagende vrouw of
+een, die berispt wordt over haar fout, maar zorgeloos en dapper, met
+strak en open gelaat en geenszins verontrust tot haar vader: Tancredi,
+ik ben noch bereid tot ontkennen noch tot smeeken, omdat noch het een
+mij tot iets dienen zou, noch het andere mij iets waard is en behalve
+dat ben ik niet van plan door eenige daad uw zachtmoedigheid en liefde
+te winnen, maar de waarheid te zeggen en ik wil eerst met ware redenen
+mijn eer verdedigen en dan met feiten ten sterkste de grootheid van
+mijn ziel toonen. Het is waar, dat ik Guiscardo bemind heb en nog bemin
+en als men hiernamaals lief heeft, zal ik niet ophouden dit te doen,
+maar de vrouwelijke zwakheid heeft mij niet zoozeer daartoe gebracht
+als uw weinige zorg om mij weer uit te huwen en zijn deugd. Het moet
+u duidelijk zijn, Tancredi, daar gij van vleesch zijt, dat gij een
+dochter van vleesch hebt voortgebracht en niet van steen of van ijzer
+en gij moet u ook herinneren hoewel gij nu oud zijt, hoe en hoedanig
+en met welk een kracht de wetten der jeugd zich doen gelden. En hoewel
+gij u als man in uw beste jaren in den wapenhandel heb geoefend, moet
+gij even goed weten wat ledigheid en de zoetheid van het leven vermag
+bij de ouden niet minder dan bij de jongen. Ik ben uit u van vleesch
+geboren en ik heb zoo weinig geleefd, dat ik nog jong ben en door
+het een en ander was ik vol begeerte naar bijslaap, waar het huwelijk
+bij is gekomen, als wonderbare kracht en het kennen van dit genot dit
+verhoogde. Daar ik aan die krachten geen weerstand kon bieden, was ik
+geneigd die te volgen, welke mij aantrokken als een jonge vrouw en ik
+werd verliefd. Voorzeker, ik verzette mij er tegen met al mijn deugd,
+te willen dat, waartoe deze natuurlijke zonde mij aantrok, noch aan
+u noch aan mij schande zou veroorzaken. Hiertoe hadden voor mij de
+barmhartige Amor en de welwillende fortuin een weg gevonden en mij die
+aangewezen, waardoor ik zonder dat iemand het merkte, mijn verlangen
+kon voldoen. En dat wat gij hebt bewezen en weet, ontken ik niet. Ik
+heb Guiscardo genomen niet bij toeval gelijk velen doen, maar na rijp
+beraad heb ik hem boven elkeen uitgekozen en heb hem met overleg bij
+mij binnen gevoerd en met een wijze volharding van mij en van hem
+heb ik mij lang in mijn begeerte verheugd. Het schijnt dus, dat gij,
+behalve dat ik uit liefde heb gezondigd mij met nog meer bitterheid
+verwijt,--daar gij meer de gewone meening volgt dan de waarheid--dat ik
+(alsof gij niet ontroerd moest zijn als ik een edelman had uitgekozen
+boven hem) mij met een man van lage afkomst heb opgehouden. Gij bemerkt
+niet, dat gij hierin niet mijn zonde, maar die der fortuin afkeurt,
+die dikwijls genoeg de onwaardigen hoog verheft en de waardigsten doet
+zinken. Maar dit ter zijde latend, let een weinig op de beginselen
+der dingen: gij zult dan bemerken, dat ons aller vleesch gemaakt is
+uit een massa vleesch en dat de schepper elke ziel geschapen heeft
+met gelijke krachten en met gelijke deugd. De deugd onderscheidde
+ons eerst, die allen gelijk geboren werden en worden; en die deze
+bezaten en er het grootste deel van hadden, werden edelen genoemd en
+de rest bleef volk. En hoewel een tegengestelde gewoonte die wet heeft
+verkracht, is die nog niet verdwenen, noch vernietigd door de natuur
+of door goede zeden. Dus wie zich goed gedraagt, toont daardoor van
+adel te zijn, en als iemand hen anders noemt, is het niet hij, die
+genoemd wordt, maar hij die noemt, welke een fout begaat. Zie onder
+al uwe edellieden en onderzoek hun deugd, hun zeden en hun manieren
+en beschouw van den anderen kant die van Guiscardo; indien gij zonder
+vijandigheid wilt oordeelen, zult gij hem zeer edel noemen en al die
+edellieden dorpers. Over de deugd en de waarde van Guiscardo heb ik
+niet geoordeeld naar de meening van iemand anders maar naar uwe woorden
+en met mijn oogen. Wie prees hem ooit zoo aan als gij, toen gij hem
+hebt aanbevolen in al die lofwaardige dingen, in welke een waardig
+man moet geprezen worden? En zeker niet ten onrechte, want als mijn
+oogen mij niet hebben bedrogen, werd hem door u geen lof verstrekt,
+welke hij niet verdiende, maar heel veel meer dan uwe woorden het
+konden uitdrukken. Indien ik mij hierin toch eenigszins bedrogen heb,
+dan ben ik het door u. Zult gij dan nu zeggen, dat ik met een man
+van lage afkomst heb omgegaan? Dan zult gij geen waarheid spreken,
+maar indien gij zult zeggen met een arm man, zal men u tot uwe schande
+kunnen na geven, dat gij een waardig man als uw dienaar niet in goeden
+stand hebt kunnen verheffen. De armoede ontneemt aan niemand zijn adel,
+maar wel zijn bezittingen. Vele koningen, vele groote vorsten waren
+vroeger arm en velen van hen, die de aarde spitten en het vee hoedden,
+waren eenmaal zeer rijk en zoo is het nog heden. De laatste twijfel,
+dien gij bij u zelf verwekt, namelijk wat gij met mij hebt te doen,
+verjaag dien geheel, indien gij in uwen hoogsten ouderdom geneigd
+zijt te doen, wat gij als jonkman niet gewoon waart namelijk wreed
+te worden; oefen jegens mij uwe wreedheid uit, die niet van zins ben
+eenige smeekbede tot u te richten, als gij daartoe de eerste aanleiding
+vindt in de zonde, indien er gezondigd is. Want ik verzeker u, dat,
+wat gij van Guiscardo zult gemaakt hebben of maken zult, zal ik met
+mijn eigen handen van mij maken als gij het niet doet. Welnu, ga als
+de vrouwen huilen en breng door wreed te worden met een zelfden dood
+hem en mij om, als wij het aan u verdiend hebben.
+
+De vorst leerde aldus de grootheid van ziel van zijn dochter kennen,
+maar hij geloofde niet, dat zij zoo sterk geneigd was tot datgene,
+wat zij zeide en waarop haar woorden zinspeelden. Hij ging van haar
+weg en nadat hij de gedachte verwijderd had, dat zij er zelf onder zou
+lijden, bedacht hij een middel om zijn brandende liefde in het leed van
+anderen te verkoelen en beval aan twee man, die Guiscardo bewaakten,
+dat zij hem zonder gedruisch den volgenden nacht zouden worgen en hem
+zijn hart zouden brengen, na hem dit te hebben uitgerukt. Zij deden
+dit gelijk hun bevolen was. Daarop liet de prins den volgenden dag
+een grooten en schoonen gouden beker komen, liet daarin het hart van
+Guiscardo  doen, zond zijn meest vertrouwden bediende naar zijn dochter
+en gelastte hem haar het volgende te zeggen bij het overreiken van
+dezen: Uw vader zendt u dit om u te troosten over hetgeen gij het meest
+bemind hebt gelijk gij hem troostte over wat hij het meest lief had.
+
+Ghismonda niet afgebracht van haar beslist plan, liet toen haar
+vader haar had verlaten, kruiden komen en vergiftige wortels, die zij
+afkookte en in water oploste om ze gereed te hebben, als gebeuren zou,
+wat zij vreesde. Toen de knecht gekomen was zoowel met de aanbieding
+als met de woorden van den vader, nam zij den beker met een strak
+gelaat aan, deed dien open, zag het hart en hoorde de woorden en
+hield het voorzeker, dat dit het hart was van Guiscardo. Daarom het
+aangezicht heffend naar den bediende, zeide zij: Er past geen minder
+waardige bewaarplaats dan van goud aan een hart, als dit is: hierin
+heeft mijn vader passend gehandeld. Bij die woorden naderde zij den
+beker, kuste het en zei: In alles, altijd en tot het einde van zijn
+leven heb ik bij mijn vader teedere liefde voor mij gevonden, maar
+thans meer dan ooit en daarom zult gij hem van mijn kant voor een
+zoo groot geschenk de laatste liefdebetuigingen teruggeven, die ik
+hem ooit vergelden kan.
+
+Bij die woorden boog zij zich over den beker, dien zij omklemde,
+en sprak het hart aanschouwend: O zeer teedere schuilplaats van al
+mijn vreugden, vervloekt zij de wreedheid van hem, die mij dwingt u
+met stoffelijke oogen te zien! Het was mij genoeg u steeds met die
+des geestes te aanschouwen. Gij hebt uw loopbaan volbracht: gij zijt
+gekomen tot het eind, dat ieder bereikt; gij hebt de ellenden en
+de zorgen der wereld achtergelaten en gij hebt van uw vijand zelf
+het graf, dat gij hebt verdiend. Niets ontbrak u om een volkomen
+begrafenis te hebben dan de tranen van haar, die u bij uw leven
+zoozeer heeft bemind en opdat gij die zoudt ontvangen, gaf God het
+mijn onvermurwbaren vader in u aan mij toe te zenden en ik zal ze u
+wijden, hoewel ik besloten had met droge oogen te sterven en met een
+door niets ontzet gelaat. En wanneer ik u die zal hebben geschonken,
+zal ik zonder verwijl maken, dat mijn ziel u dienend bij die komt,
+welke gij zoo zorgvuldig hebt bewaard. En met welk ander geleide
+dan dit zou ik tevredener of geruster kunnen vertrekken naar de
+onbekende gewesten? Ik ben er zeker van, dat zij nog hierin is en
+dat zij de plaatsen van uwe en mijn vreugden aanschouwt. En deze,
+waarvan ik zeker ben, dat hij mij bemint, verwacht mij, die hem het
+meest lief had. Daarna alsof zij een bron in het hoofd had, zonder
+kreten te uiten gelijk de vrouwen gewoon zijn, boog zij zich over
+den beker en zuchtend begon zij zooveel tranen te storten, dat het
+vreeselijk was om te zien en kuste tallooze malen het doode hart.
+
+Haar jonkvrouwen, die om haar heen stonden, begrepen niet wat
+dat hart beteekende of wat die woorden zeggen wilden, maar door
+medelijden overwonnen, weenden zij allen en vroegen haar tevergeefs
+met een uitdrukking van erbarming naar de oorzaak van haar tranen en
+trachtten haar, zoo goed ze wisten en konden, te troosten. Toen zij
+genoeg scheen geschreid te hebben, hief zij het hoofd op, wischte
+haar oogen af en sprak: O teer bemind hart, elke plicht jegens u heb
+ik volbracht, mij rest niets anders om te doen dan om u met mijn ziel
+te begeleiden. En bij die woorden liet zij zich het fleschje geven,
+waarin het water was, dat zij den vorigen flag had klaar gezet,
+wat zij in den beker deed, waarin het hart met haar tranen was
+gewasschen en zonder eenige vrees hief zij het aan den mond en dronk
+het geheel leeg. Daarna legde zij zich met den beker in de hand te
+bed en zich zoo eerbaar mogelijk in haar kleeren wikkelend, strekte
+zij haar lichaam daarop uit; dicht bij haar hart bracht zij dat van
+den vermoorden minnaar en wachtte zonder iets meer te zeggen op den
+dood. Haar kamervrouwen, die deze dingen hadden gezien en gehoord,
+maar die niet wisten, wat voor water het was, dat zij had gedronken,
+lieten alles aan Tancredi melden. Deze bevreesd voor wat zou gebeuren,
+daalde ijlings naar de kamer van zijn dochter af, waar hij juist
+kwam, toen zij op het bed lag. En toen hij te laat zich had opgeheven
+om haar met zoete woorden te troosten en zag in welk een toestand
+zij was, begon hij smartelijk te schreien. Hierop sprak de donna:
+Tancredi, laat die tranen dienen voor een voorval minder gewenscht
+dan dit en wijdt ze niet aan mij, die ze niet verlang. Wie zag ooit
+iemand, behalve u weenen over wat hij zelf heeft gewild! Maar toch,
+indien er iets van de liefde, die gij mij vroeger hebt toegedragen
+nog in u leeft, sta mij als laatste geschenk dan toe, daar het niet
+naar uw zin was, dat ik zwijgend en in stilte met Guiscardo leefde,
+dat mijn lichaam met het zijne, waar gij het hebt doen neerwerpen,
+openlijk begraven wordt. De beklemming van zijn tranen belette den
+vorst te antwoorden. Toen voelde de jonge vrouw haar einde naderen,
+drukte het doode hart aan haar borst en sprak: Blijf achter met God,
+want ik ga heen. En de oogen sluitend en zonder bewustzijn verscheidde
+zij uit dit smartelijk leven. Zulk een treurig einde, als gij nu hebt
+gehoord, had de liefde van Guiscardo en Ghismonda. Nadat Tancredi
+hen zeer had beklaagd en te laat berouw had over zijn wreedheid,
+liet hij hen onder de algemeene droefenis van alle Salerners beide
+eervol in een zelfde tombe begraven.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Broeder Alberto laat aan een dame gelooven, dat de engel
+    Gabriël verliefd op haar is en laat zich voor dien engel
+    doorgaan om verscheidene malen met haar samen te zijn. Uit
+    vrees voor haar verwanten ontvlucht hij haar huis en verschuilt
+    zich bij een armen man, die hem den volgenden dag op het
+    plein brengt vermomd als wildeman. Daar wordt hij herkend
+    door haar zwagers en naar den kerker gevoerd._
+
+
+De geschiedenis door Fiammetta verhaald had het gezelschap reeds
+meermalen de tranen in de oogen doen staan, maar toen deze geëindigd
+was, zeide de koning met een somber gelaat: Het leven schijnt mij van
+weinig waarde, als ik dit moest geven voor de helft van het genot,
+dat Ghismonda met Guiscardo had en niemand van u moet er zich over
+verwonderen, daar het hiermee zoo gesteld is, dat ik levend mij
+steeds duizend dooden voel sterven zonder dat mij gedurende al dien
+tijd het minste beetje genot wordt geschonken. Maar wanneer ik voor
+het oogenblik mijn lotgevallen in hun eigen kring besloten laat,
+wil ik toch, dat Pampinea met treurige verhalen en ten deele aan mijn
+avonturen gelijk, met spreken vervolgt; indien zij voortgaat gelijk
+Fiammetta is begonnen, zal ik zonder eenigen twijfel een verkoeling
+voelen dalen op mijn vuur. Toen Pampinea zag, dat het haar beurt was,
+begreep zij veeleer door haar welgezindheid van haar gezelschap het
+verlangen daarnaar dan dat des konings door diens woorden derhalve
+meer geneigd het een weinig op te vroolijken dan alleen aan het bevel
+des konings te voldoen, en daardoor gedwongen te zijn een vertelling
+te verhalen om te lachen zonder van het voorgestelde onderwerp af te
+wijken, maakte zij zich gereed en begon aldus:
+
+De menschen uit het volk gebruiken dit spreekwoord: Die slecht
+is en voor goed wordt gehouden, kan kwaad doen zonder dat men het
+gelooft. Dit verschaft mij overvloed van stof om over hetgeen mij
+is voorgesteld te spreken en bovendien om aan te toonen, hoe groot
+en hoedanig de huichelarij is der monniken. Met hun breede en lange
+gewaden en hun kunstmatig verbleekte gezichten en met hun nederige en
+zachte stem als zij anderen vragen en trotsch en barsch om in anderen
+hun eigen ondeugden te misprijzen, verklaren zij, dat zij door te
+nemen en anderen door te geven, tot verlossing komen. Bovendien niet
+als menschen, die het Paradijs moeten winnen evenals wij, maar als
+bezitters en heeren daarvan geven zij aan ieder, die sterft naar de
+hoeveelheid geld door hem nagelaten een meer of minder goede plaats en
+trachten hiermee eerst zich zelf, indien zij dit gelooven en vervolgens
+anderen, die in hun woorden vertrouwen stellen, te bedriegen. Als
+het mij geoorloofd was dit aan te toonen, gelijk ik wenschte, zou
+ik naar aanleiding hiervan spoedig uiteen zetten, hoeveel zij onder
+hun wijde kappen verborgen houden. Maar mocht het Gode behagen, dat
+aan allen in hun kunstenmakerij overkwam, wat aan een Minderbroeder
+geschiedde, geen onbeduidend jonkman maar een, die voor een van de
+beste casuisten [71] werd gehouden te Venetië. Dat wil ik heel graag
+vertellen om hierdoor een weinig uw zielen vol medelijden met den
+dood van Ghismonda, misschien met gelach en plezier op te beuren.
+
+Er leefde dan, zeer waarde dames, te Imola een man van een boos en
+verdorven gedrag, die Berto della Massa heette, waarvan de slechte
+daden bij de bewoners van die stad zeer bekend waren en hem zoo
+brandmerkten, dat er niemand meer in Imola was, die niet alleen niet
+aan de leugens, maar ook niet aan de waarheden, die hij vertelde,
+geloofde. Daarom, toen hij gewaar werd, dat zijn bedriegerijen er
+niet meer hielpen, ging hij wanhopig naar Venetië, een vergaarbak
+van allerlei onzedelijkheid en dacht daar op andere wijze naar zijn
+boosheid te werk te gaan, wat hij aldaar niet had kunnen doen. En alsof
+hij door zijn geweten gekweld werd wegens de valschheden vroeger door
+hem gedaan, toonde hij zich van een uiterste nederigheid en bovendien
+beter katholiek dan ieder ander en werd Minderbroeder. Hij liet zich
+broeder Alberto van Imola noemen en in hun gewaad begon hij voor den
+schijn een leven van ontbering te leiden en de boete en het vasten
+te prijzen en hij at geen vleesch en dronk geen wijn, wanneer hij er
+geen had, die hem beviel. Men had ternauwernood gemerkt, dat hij van
+een dief een wellusteling, een falsaris, een moordenaar, een groot
+prediker was geworden zonder daarom de genoemde ondeugden te hebben
+verbeterd, die hij als hij kon, in 't geheim bot vierde. Bovendien,
+daar hij priester was geworden, weende hij altijd bij het altaar,
+wanneer hij de mis bediende en velen zagen hem schreien over het
+lijden van den Verlosser, als iemand wien de tranen weinig kostten,
+als hij het wilde. En in korten tijd door zijn prediken en tranen wist
+hij op zoo'n wijze de Venetianen te misleiden, dat hij tot vertrouwde
+en bewaarder van elk testament werd gemaakt, dat er opgesteld werd
+en kassier van de gelden van velen en biechtvader en vertrooster van
+vele mannen en vrouwen. Zoo was hij van wolf herder geworden en zijn
+roep van heiligheid was daar veel grooter dan ooit die van Franciscus
+van Assisi. Nu kwam een onnoozele en dwaze jonge dame, die madonna
+Lisetta van het huis Quirino heette en de vrouw van een groot koopman,
+die met de galeischepen naar Vlaanderen was gegaan met andere dames
+bij dien broeder biechten. Deze dame zat aan zijn voeten en nadat zij
+hem als Venetiaansche--en die zijn allen dwaas--een deel van haar
+zonden gebiecht had, nam broeder Alberto haar in verhoor en vroeg
+haar of ze niet een of anderen minnaar had. Daarop antwoordde zij
+met een verontwaardigd gezicht: Och, messire de monnik, hebt u geen
+oogen in uw hoofd? Schijnen mijn schoonheden u geschapen als die der
+anderen? Ik zou te veel minnaars hebben, als ik wilde; maar de mijnen
+zijn er niet op gemaakt om door deze of gene bemind te worden. Hoevelen
+ziet u er, waarvan de schoonheden gevormd zijn als de mijnen, van mij,
+die nog in het paradijs schoon zou zijn? En bovendien vertelde zij
+zooveel over haar eigen schoonheid, dat het vervelend was om aan te
+hooren. Broeder Alberto begreep dadelijk, dat zij verwaand was en daar
+dit hem een terrein scheen voor zijn plannen, werd hij dadelijk zeer
+op haar verliefd. Maar hij hield zijn valstrikken voor een geschikter
+oogenblik verborgen en om zich voor een heilige uit te geven, begon hij
+haar voor ditmaal te berispen en haar te zeggen, dat dit een ijdele
+roem was en meer van die dingen. Daarom zei de donna hem, dat hij
+een ezel was en dat hij de eene schoonheid niet van de andere wist te
+onderscheiden. Broeder Alberto, die haar niet al te boos wilde maken,
+liet haar, nadat zij gebiecht had, heengaan met de andere vrouwen.
+
+Eenige dagen later ging hij vergezeld van een zijner getrouwen naar
+het huis van madonna Lisetta en nadat hij zich met haar alleen in
+een zaal had begeven en door geen anderen kon gezien worden, wierp
+hij zich voor haar op de knieën en sprak: Madonna, ik bid God, dat
+gij mij vergeeft, wat ik u Zondag, toen ik over uw schoonheid sprak,
+gezegd heb, daar ik er den volgenden nacht zoo wreed voor gekastijd
+ben, dat ik daarna mij niet meer kon oprichten voor heden. Toen
+vroeg de malle donna: En wie kastijdde u aldus? Alberto ging voort:
+Dat zal ik u vertellen. Toen ik 's nachts bezig was te bidden gelijk
+ik steeds gewoon ben, zag ik opeens in mijn cel een groote glans
+en eer ik mij had kunnen omwenden om te zien, wat dat beteekende,
+zag ik boven mij een schoonen jongeling met een grooten stok in de
+hand, die mij bij de kap greep, mij neerdrukte en mij zoo ranselde,
+dat hij mij geheel radbraakte. Ik vroeg hem daarna, waarom hij zoo te
+werk was gegaan en hij antwoordde: Omdat gij heden u verstout hebt
+de hemelsche schoonheid van madonna Lisetta te misprijzen, welke
+ik, God uitgezonderd, boven alles lief heb. Toen vroeg ik: Wie is
+u! Hierop antwoordde hij, dat hij de engel Gabriël was. O mijn heer,
+zei ik, ik bid u mij te vergeven. Toen voegde hij er bij: Welnu, ik
+zal u vergeven, mits gij naar haar toe gaat, zoo spoedig gij kunt en
+u doet vergeven door haar. Maar als zij het niet doet, zal ik hier
+terugkeeren en ik zal je zooveel slaag geven, dat ik jou je heele
+leven zal vergallen, zoolang als je op deze wereld blijft. Wat hij
+mij daarop vertelde, durf ik u niet mede te deelen, indien gij mij
+niet eerst genade schenkt. Donna Leeghoofd, die niet erg galachtig
+was uitgevallen, werd zeer blijde, toen zij die woorden hoorde en
+geloofde, dat alles waar was en zeide kort daarop: Ik zei het wel,
+broeder Alberto, dat mijn schoonheden hemelsch waren, maar als God mij
+helpt, heb ik medelijden met u en opdat u geen kwaad meer overkomt,
+vergeef ik u, indien gij mij naar waarheid verhaalt, wat de engel
+u daarna zeide. Fra Alberto ging voort: Madonna, omdat gij mij hebt
+vergeven, zal ik het u gaarne zeggen, maar denk aan een ding, dit zeg
+ik u, dat gij er u voor wacht aan wien ook ter wereld te vertellen,
+wat de engel Gabriël mij meldde, dat ik u moest berichten en dat gij
+hem zoo bekoorde, dat hij meermalen 's nachts bij u zou zijn gekomen,
+als het niet was geweest om u niet te verschrikken. Nu bericht hij
+u door mijn mond, dat hij een nacht bij u wil komen en een heelen
+tijd bij u wil blijven en omdat hij engel is en gij hem niet in de
+gedaante daarvan, als hij komt, kunt aanraken, zegt hij, dat hij om
+u een plezier te doen in de gestalte van een man wil komen en daartoe
+vraagt hij of gij hem wilt laten weten, wanneer hij kan komen en in de
+gedaante van wien en dat hij zich hierheen zal begeven. Hierom moogt
+gij u meer dan eenige andere donna, die leeft, gelukkig achten. Madonna
+de Zottin antwoordde toen, dat het haar zeer zou bevallen, indien de
+engel Gabriël haar lief had, daar zij hem zeer beminde en dat zij nooit
+faalde op de plaatsen, waar zij zijn beeld zag, een kaars te branden,
+die niet minstens een mattapan [72] waard was en dat hij op welk uur
+hij verkoos mocht komen; dat hij haar heel alleen in de haar kamer zou
+vinden, maar op voorwaarde dat hij haar niet voor de Heilige Maagd in
+den steek zou laten, waarvan men haar verteld had, dat die deze zeer
+welgezind was en dat scheen haar ook zoo te zijn, want overal waar
+zij hem slechts zag, lag hij voor deze op de knieën. Bovendien stond
+het aan hem te komen in welken vorm hij maar wilde, mits zij er maar
+niet bang voor behoefde te zijn. Toen zeide fra Alberto: Madonna,
+gij spreekt verstandig en ik zal alles op zijn best met hem in orde
+brengen gelijk gij zegt. Maar gij kunt mij een groote gunst bewijzen,
+die aan u niets zal kosten en dat is deze, dat gij verlangt, dat hij in
+mijn gedaante komt. En hoor, waardoor gij mij aldus een gunst bewijst,
+hij zal mij den geest uit het lichaam trekken en dien in het paradijs
+voeren. Hij zal in mijn lichaam wezen, zoolang hij met u zal zijn en
+ik zal zoolang in het paradijs zijn. De domme juffrouw antwoordde:
+Dat bevalt mij zeer. Ik wil, dat in plaats van de slagen, die hij u
+om mijnentwil gaf, gij dien troost zult deelachtig worden. Toen sprak
+broeder Alberto: Zorg dan, dat hij vannacht de deur van uw huis open
+vindt om binnen te kunnen treden, omdat, wanneer hij in menschelijk
+gedaante komt, gelijk hij zal doen, hij alleen door deze binnen kan
+gaan. De donna antwoordde, dat het zou gebeuren. Broeder Alberto
+ging heen en zij bleef zoo verheugd achter, dat zij geen oogenblik
+meer stil kon blijven zitten en dat het haar duizend jaar scheen
+te duren, eer de engel Gabriël kwam. Broeder Alberto die bedacht,
+dat hij dien nacht ruiter en geen engel moest wezen, begon zich met
+meelspijzen en ander goed voedsel te versterken, opdat hij niet licht
+van het paard zou worden geworpen. En nadat hij verlof had gekregen,
+begaf hij zich met een metgezel, toen het nacht was, naar het huis
+van een zijner vriendinnen, waar hij meermalen van was uitgegaan,
+wanneer hij merries moest berijden. Vandaar, toen het oogenblik hem
+gekomen scheen, begaf hij zich verkleed naar de woning van de donna en
+toen hij daar binnen was gekomen, veranderde hij zich met de kleeren,
+die hij bij zich droeg, in den engel en klom naar boven en trad de
+kamer van de donna in. Toen deze hem zoo in het wit zag, knielde zij
+voor hem neer, de engel zegende haar, deed haar opstaan en gaf haar een
+teeken, dat zij naar bed moest gaan. Zij geneigd om te gehoorzamen,
+deed dit spoedig en de engel ging naast de hem toegewijdde donna
+liggen. Broeder Alberto was een knap man en forsch van lichaam en hij
+stond maar al te goed op zijn beenen. Daar hij bij donna Lisetta lag,
+die frisch was en teeder en hij haar heel wat beteren bijslaap gaf
+dan haar man, vloog zij menigen nacht zonder vleugels, waarover zij
+zeer tevreden was. Bovendien sprak hij haar veel van de hemelsche
+glorie. Toen de dag naderde en hij zijn terugkeer had geregeld, ging
+hij met zijn gewone kleeren naar buiten en ging naar zijn metgezel,
+welke, opdat hij niet bang hoefde te wezen om alleen te slapen, de
+huishoudster vriendelijk gezelschap had gehouden. Nadat de donna
+had ontbeten, ging zij met haar gezellin naar broeder Alberto en
+vertelde hem nieuws van den engel Gabriël en wat zij gehoord had van
+de glorie van het eeuwige leven en wat hij gedaan had en voegde er
+nog wonderlijke verzinsels bij. Hierop antwoordde broeder Alberto:
+Madonna, ik weet niet, hoe gij u met hem bevonden hebt. Wel weet ik,
+dat van nacht, toen hij bij mij kwam en ik uw boodschap aan hem had
+gebracht, hij mijn ziel dadelijk tusschen zooveel bloemen en rozen
+voerde, als men er ooit van aanschouwde en ik bleef tot vanmorgen bij
+de vroegmetten in een van de bekoorlijkste oorden, die er bestond. Wat
+er met mijn lichaam gebeurd is, weet ik niet. Zeide ik het u niet
+sprak de donna.--Uw lichaam bleef den geheelen nacht in mijn armen
+met den engel Gabriël en als gij mij niet gelooft, zie dan onder de
+linkerborst, waar ik een sterke kus aan den engel gaf, zoodat het spoor
+er van verscheidene dagen zal blijven. Vervolgens ging broeder Alberto
+voort: Ik zal heden wel iets doen, wat ik sinds lang niet gedaan heb:
+ik zal mij ontkleeden om te zien of gij de waarheid spreekt. En na
+veel onzin te hebben verteld, ging de donna naar huis terug, waarheen
+sedert broeder Alberto zich meermalen begaf in de gedaante van een
+engel zonder op eenige hindernis te stuiten.
+
+Eens echter, toen madonna Lisetta bij een van haar buurvrouwen was
+en zij met haar over de schoonheid sprak, zeide zij om die van haar
+zelf boven elke andere te stellen als een vrouw, die weinig goeds
+in haar hoofd had: Als gij wist aan wien mijn schoonheid bevalt,
+zoudt gij werkelijk over de anderen zwijgen. De buurvrouw begeerig
+om dit te hooren, daar zij haar wel kende, zeide: Madonna, gij kunt
+de waarheid zeggen, maar toch, daar ik niet weet wie het is, zouden
+anderen het niet zoo licht gelooven. Toen antwoordde de donna, die
+zeer onnoozel was:--Buurvrouw, dat mag men niet zeggen, maar mijn
+minnaar is de engel Gabriël, die mij meer dan zichzelf lief heeft
+als de schoonste donna gelijk hij zegt, die er is op de wereld of
+aan de zeekust. [73] De buurvrouw wilde er om lachen maar zij hield
+zich goed om haar meer te doen praten en zeide: Bij God, madonna,
+als de engel Gabriël uw minnaar is en hij heeft dit gezegd, moet
+dit wel zoo zijn, maar ik geloofde niet, dat de engelen die dingen
+deden. De donna zeide: Buurvrouw, gij vergist u, bij Christus' wonden,
+hij behandelt mij beter dan mijn echtgenoot en hij zegt mij, dat dit
+hierboven ook gebeurt, maar omdat ik hem mooier schijn dan wie ook
+in den hemel, is hij verliefd op mij geworden en komt hier om heel
+dikwijls met mij samen te zijn. Begrijpt gij het nu?
+
+Toen de buurvrouw van madonna Lisetta was weggegaan, scheen het haar
+duizend jaar lang te duren eer zij ergens was, waar zij dit weer kon
+vertellen en toen zij op een feest was in een groot gezelschap van
+donna's, verhaalde zij die historie achtereenvolgens. Deze dames
+vertelden het aan hun echtgenooten en aan andere donna's en dezen
+aan weer anderen en aldus was in minder dan twee dagen Venetië er
+vol van. Maar onder degenen, dien dit ter oore kwam, waren ook haar
+schoonbroeders, die zonder iets te zeggen, zich vast hadden voorgenomen
+dien engel te vinden en om te weten te komen of hij vliegen kon en
+zij stonden verscheidene nachten op den loer. Toevallig kwam broeder
+Alberto hiervan niets ter ooren, die om weer de donna te zien een
+nacht daar heen was gegaan. Ternauwernood had hij zich ontkleed of haar
+schoonbroeders, die hem hadden zien komen, waren aan den uitgang van de
+kamer om hem open te doen. Toen broeder Alberto merkte, wat er aan de
+hand was en geen andere schuilplaats vond, opende hij een venster, dat
+op het Groote Kanaal uitzag en wierp zich daarna te water. De diepte
+was er zeer groot, maar hij kon goed zwemmen, zoodat hem niets kwaads
+gebeurde. Na naar een ander deel van het Kanaal te zijn gezwommen
+trad hij haastig in een geopend huis en bad een man, die daar binnen
+was, dat die hem om Gods wil het leven zou sparen en verzon maar wat
+waarom hij op dat uur zich daar zoo naakt bevond. De goede man tot
+medelijden bewogen en die naar zijn werk moest gaan, liet hem op zijn
+bed, liggen en zeide hem, dat hij er tot zijn terugkeer moest blijven
+en na hem binnen te hebben gesloten, ging hij aan den arbeid.
+
+De schoonbroeders van de donna vonden in de kamer gekomen,
+dat de engel Gabriël, die er de vleugels had achtergelaten, was
+weggevlogen. Hierover teleurgesteld beleedigden zij de donna zeer,
+lieten haar ten slotte mistroostig achter en keerden naar huis terug
+met de pij van den engel Gabriël. Ondertusschen, terwijl het licht was
+geworden, hoorde de goede man, terwijl hij op den Rialto was, dat de
+engel Gabriël bij nacht had geslapen bij madonna Lisetta en door de
+schoonbroeders gevonden, uit angst zich in het Kanaal had geworpen
+en men wist niet, wat er van hem geworden was. Daarom dacht hij,
+dat die bij hem in huis het moest wezen. Toen hij daar gekomen was
+en hem had herkend en over veel met hem gesproken had, kwam hij met
+hem overeen, dat, als hij niet door hem wilde aan de schoonbroeders
+overgeleverd worden, hij hem vijftig ducaten moest laten bezorgen en
+dit gebeurde. Daarna, toen broeder Alberto verlangde er uit te gaan,
+zeide hem de goede man: Daar is geen middel voor, tenzij gij dit niet
+wilt. Wij zullen heden een feest maken, waarop ieder een man leidt
+als een beer gekleed of als een wilde of in een andere vermomming en
+zoo zullen wij een jacht maken op het plein van San Marco en als dat
+gedaan is, eindigt het feest en dan gaat ieder met dengeen, dien hij
+geleid heeft, waar hij wil. Indien gij wilt, dat men niet zal weten
+wie gij zijt, zal ik u in een van die vermommingen daar brengen en ik
+zal u vervolgens kunnen leiden, waar gij verkiest. Anders zie ik niet,
+hoe gij hieruit zult kunnen gaan zonder herkend te worden, want de
+zwagers van de dame van meening, dat gij op eenige plaats in den omtrek
+verborgen zijt, hebben overal schildwachten uitgezet om u te krijgen.
+
+Hoewel het hard scheen aan broeder Alberto zoo vermomd te vertrekken
+bracht de vrees hem er toch toe, die hij voor de verwanten van de
+donna had en zeide hij aan hem, waar hij heen gebracht wilde worden en
+dat hij tevreden zou zijn, mits men hem er heen leidde. Nadat hij hem
+heelemaal met honing had ingewreven, bestoken had met kleine veeren
+en hem een keten in den mond had gedaan, een masker voor het gelaat
+en in de eene hand een groote stok had gegeven en in de andere twee
+groote honden, die hij van de slagerij had gebracht, zond hij iemand
+naar den Rialto, die bekend maakte, dat wie de engel Gabriël zien
+wilde naar het San Marco-plein moest gaan. En dit is de Venetiaansche
+betrouwbaarheid! [74] Toen dit gedaan was, liet hij hem er uitgaan,
+hield hem van achteren vast aan een keten, niet zonder groot rumoer
+van de menigte, die om strijd riepen: Wat is dat? Wat is dat? en
+leidde hem het plein op, waar degenen, die hem achterna gegaan waren
+en ook degenen, die de bekendmaking op den Rialto hadden gehoord,
+een eindelooze massa menschen vormden. Toen zij daar waren aangekomen
+op een verheven en hooge plaats, bond hij den wildeman aan een zuil,
+en deed of hij de jacht afwachtte, terwijl aan dien laatste de muggen
+en de paardenvliegen, omdat hij met honing was ingewreven, zeer grooten
+last veroorzaakten. Maar toen de ander het plein zeer vol zag en deed
+of hij zijn wildeman wilde ontketenen, trok hij broeder Alberto het
+masker af en zeide: Heeren, daar het wilde zwijn niet ter jacht komt
+en die anders niet doorgaat, wil ik, opdat gij niet voor niets zijt
+gekomen, dat gij den engel Gabriël ziet, die 's nachts van den hemel
+ter aarde daalt om de Venetiaansche donna's te troosten. Zoodra het
+masker was afgerukt, werd Fra Alberto dadelijk door allen herkend,
+tegen wien zich een algemeen gejouw verhief, terwijl men hem de
+grofste scheldwoorden en de grootste beleedigingen toevoegde, die
+men ooit een schurk nagaf en behalve dat wierp elk, deze hem eene,
+gene hem een andere hoop vuil in het gezicht. Zoo hielden zij hem een
+heelen tijd vast, totdat toevallig het nieuws tot zijn ordebroeders was
+doorgedrongen en zes van hen er heen kwamen, hem een kap op den rug
+gooiden en hem geketend niet zonder zeer groot rumoer naar hun huis
+voerden, waar hij werd gevangen gezet en men gelooft, dat hij na een
+ellendig leven stierf. Aldus durfde hij, die voor goed werd gehouden
+en die kwaad deed, hoewel men het niet geloofde, den engel Gabriël
+spelen en vermomd als wilde man, werd hij op den langen duur, gelijk
+hij verdiend had, geschandvlekt en beklaagde vergeefsch de bedreven
+zonden. Zoo behage het aan God, dat het aan alle anderen zal gaan.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden worden op drie zusters verliefd en vluchten
+    met hen naar Creta. De oudste doodt haar minnaar uit jaloezie,
+    de tweede redt de oudste zuster het leven door te slapen met
+    den hertog van dit eiland, wier minnaar haar doodt en met de
+    oudste vlucht. De derde minnaar en de derde zuster worden
+    beschuldigd van den moord; zij bekennen dit na gevangen
+    genomen te zijn en uit vrees voor den dood koopen zij den
+    bewaarder om en vluchtten arm naar Rhodes, waar zij in ellende
+    sterven. [75]_
+
+
+Toen Filostrato het einde der geschiedenis van Pampinea gehoord had,
+bleef hij eenigen tijd stil en zeide toen naar haar gekeerd: Er was
+wel wat goeds--en dat beviel mij--in het slot van uw verhaal, maar
+er was in den aanvang te veel in om te lachen, wat ik liever niet
+had gewild. Daarop sprak hij naar Lauretta gewend: Donna, volgt u
+nu met een beter verhaal, indien dit kan. Lauretta zeide lachend:
+Gij zijt te wreed jegens de minnenden, indien gij toch maar voor
+hen een ongelukkig einde wenscht. En ik om u te gehoorzamen zal u er
+een vertellen van hen, die eveneens er slecht bij voeren en weinig
+pleizier van hun liefde beleefden en na die woorden begon zij:
+
+Jonge dames. Gelijk gij zeer goed kunt begrijpen, kan elke ondeugd in
+het grootste nadeel verkeeren voor hem, die er misbruik van maakt en
+dikwijls ook voor anderen. En onder de gebreken, die ons met losse
+teugels in het verderf voeren, schijnt mij de drift te behooren,
+welke geen andere is dan een plotselinge en ondoordachte beweging,
+ontstaan door een gevoel van treurigheid, dat alle rede verdrijft en
+onze geestesoogen met duisternis verblindend in de ziel een hevige
+woede doet ontvlammen. Daar dit dikwijls bij de mannen gebeurt en
+bij den een meer dan bij den ander, ziet men die ondeugd met nog
+grooter nadeel bij de vrouwen, omdat die in hen lichter ontbrandt, met
+helderder vlam ontstoken wordt en minder zelfbedwang ze weerhoudt. Daar
+is niets wonderlijks in, omdat wij het vuur, als wij willen opletten,
+van nature eerder lichte en zwakke dingen zullen zien aantasten dan
+harde en zwaardere. Toch--en de mannen nemen het niet als een kwaad
+op--zijn wij veel gevoeliger dan zij zijn en veel bewegelijker. Daarom
+in aanmerking nemend, dat wij hiertoe van nature geneigd zijn en als
+we daarna beschouwen, hoe onze zachtmoedigheid en welwillendheid aan
+de mannen een groote rust en genot schenken, met welken wij moeten
+leven en dat aldus de drift en de woede een groot nadeel en gevaar
+zijn en dat wij hierdoor een sterker karakter bewaren, wil ik met
+mijn geschiedenis aantoonen, waarin de liefde van drie jongelieden
+en even zooveel donna's gelijk ik hierboven zeide, door den toorn
+van een hunner van gelukkig zeer ongelukkig is geworden.
+
+Marseille is gelijk gij weet gelegen in Provence aan den oever der
+zee, een antieke en zeer voorname stad en die vroeger vol was van
+rijke lieden en van grooter kooplui dan men heden ziet. Onder deze was
+er een Arnaud Claude genaamd, een man van geringe geboorte, maar van
+goede trouw en eerlijke koopmanschap grenzeloos rijk aan bezittingen en
+geld, die van zijn vrouw meerdere dochters had, van welke drie meisjes
+waren ouder dan de zonen. Van de eerste waren er twee tweelingen van
+vijftien jaar en de derde was veertien. De ouders verwachtten niets
+anders om ze te huwen dan de terugkeer van Arnaud, die met zijn waren
+naar Spanje was gegaan. Van de twee eersten waren achtereenvolgens
+de namen Ninetta en Madeleine, de derde heette Berthole. Op Ninetta
+was een jong edelman, die helaas arm was en Restagnon heette, vurig
+verliefd en het meisje op hem. Zij hadden zoo te werk weten te gaan,
+dat, zonder dat iemand ter wereld het wist, zij in hun liefde zich
+verheugden en reeds hadden zij zich er een heelen tijd in verblijd,
+toen twee jonge metgezellen, waarvan de een Fouques heette en de ander
+Hugues en waarvan de vaders dood waren en die zeer rijk achter bleven,
+de een op Madeleine en de ander op Berthole verliefd werden. Restagnon
+bemerkte dit, daar Ninetta hem er op gewezen had en dacht zijn eigen
+geldgebrek te kunnen overwinnen door hun liefde. Hij verbond zich
+met hen en vergezelde dan den een en dan den ander en soms beide om
+hun donna's en de zijne te zien en toen hij genoeg met hen bekend
+en bevriend was, riep hij ze eens bij zich thuis en zeide tot hen:
+Zeer waarde jongelui, onze omgang kan u verzekerd hebben, hoe groot
+de vriendschap is, die ik u toedraag en dat ik voor u zou doen,
+wat ik voor mij zelf zou verrichten en omdat ik u zeer mag lijden,
+wil ik u uiteenzetten wat mij is te binnen gevallen en daarna zult
+gij met mij samen die partij kiezen, welke u het voordeeligst zal
+schijnen. Gij, als uwe woorden niet liegen en ook door wat ik uit
+uw daden bij dag en nacht meen te begrijpen, brandt van zeer groote
+liefde voor de twee jonge dames door u bemind en ik voor de derde,
+hun zuster voor welken gloed, als gij het eens kunt worden, het hart
+mij een zeer zacht en aangenaam geneesmiddel wijst, namelijk dit: Gij
+zijt zeer rijke jongelieden, wat ik niet ben; indien gij uw bezittingen
+tot een wilt verbinden en mij tot den derden bezitter met u te samen
+er van wilt maken en overleggen naar welk deel der wereld wij willen
+gaan om een heerlijk bestaan met hen te hebben, geeft mijn hart mij
+zonder twijfel mij in het volgende te doen: dat de drie zusters met
+een groot deel der goederen van hun vader met ons mede zullen gaan,
+waarheen wij willen en daar kan ieder met de zijne en wij dus als drie
+broeders, leven als de tevredenste menschen, die er op de wereld zijn
+te vinden. Aan u staat het verder partij te kiezen door u hiermee
+te vereenigen of het na te laten. De twee jongelieden, die zeer
+ontgloeiden, toen zij hoorden, dat zij hun meisjes zouden krijgen,
+vermoeiden zich niet te veel met beraadslagen, maar zeiden, dat men
+dit moest navolgen, wat zij bereid waren te doen. Toen Restagnon dit
+antwoord van de jongelieden ontvangen had, ontmoette hij een paar dagen
+later Ninette, bij wien hij niet zonder groote moeite kon komen en
+nadat hij eenigen tijd met haar samen was geweest, vertelde hij haar
+wat hij met de jongelui afgesproken had en deed zijn best met vele
+redeneeringen haar dit voornemen te doen bevallen. Maar dit beviel
+haar zeer, omdat zij nog meer dan hij verlangde hem zonder argwaan
+te zien. Daarom antwoordde zij vrijmoedig, dat zij het goed vond en
+dat de zusters en het meest hierin, dat zouden doen wat zij wilde,
+en zeide hem, dat hij elk gunstig middel hiertoe zoo gauw hij kon,
+moest aanwenden. Restagnon keerde tot de jongelieden terug, die hem
+sterk aanspoorden tot wat hij besproken had en hun zeide, dat van den
+kant van hun donna's het werk op den goeden weg was, Zij beraadslaagden
+onder elkaar om naar Creta te gaan, verkochten enkele bezittingen die
+zij hadden onder voorwendsel baar geld te krijgen voor den handel,
+maakten al het andere te gelde, kochten een fregat en bewapenden dit
+heimelijk geheel, en wachtten den gegeven termijn af. Anderzijds
+zette Ninette, die genoeg van de begeerte van haar zusters wist,
+met mooie woorden hen tot zooveel verlangen hiernaar aan, dat zij
+zich verbeeldden niet meer te kunnen leven, eer dit gebeurd was. Toen
+de nacht aanbrak, waarin zij het fregat moesten bestijgen, haalden
+de drie zusters na een groote kist van hun vader geopend te hebben,
+daaruit een zeer groote hoeveelheid geld en juweelen, gingen hiermee
+alle drie volgens de afspraak stil uit het huis en vonden de drie
+minnaars, die hen wachten. Met hen bestegen zij dadelijk het schip,
+staken de riemen in het water en gingen weg. Zonder zich ergens op te
+houden kwamen zij den volgenden avond te Genua, waar de jonge minnenden
+voor het eerst weer vreugde en genoegen hadden van hun liefde. Nadat
+zij zich voorzien hadden van al wat zij noodig hadden, gingen zij weg
+en van haven tot haven kwamen zij, voor acht dagen om waren, zonder
+hindernis op Creta, waar zij zeer groote en schoone gronden kochten en
+zij vrij dicht bij Candia [76] zeer fraaie en aangename woningen deden
+bouwen. Daar begonnen zij met veel bedienden, met honden en vogels en
+paarden, bij gastmalen en feesten en in vreugde met hun donna's als de
+tevredenste menschen ter wereld bij wijze van baronnen te leven. Aldus
+gelijk wij iederen dag zien, dat de aangenaamste dingen vervelen,
+wanneer men er te grooten overvloed van heeft, begon Restagnon, die
+veel van Ninette gehouden had en die haar tot zijn behagen hebben
+kon _en zonder eenige vrees genoeg van haar te krijgen_ en bijgevolg
+zijn liefde te verflauwen. Toen hij zich op een feest bevond, had
+een jong meisje van dit eiland hem zeer behaagd. Het was een schoone
+en lieve donna, die hij met den grootsten ijver volgde en hij begon
+haar wonderlijk te vieren en te eeren. Ninette merkte dit, werd zeer
+jaloersch op hem, zoodat hij geen pas kon verzetten of ze wist het
+en kwelde hem daarna met woorden en schimp. Maar gelijk de overvloed
+der dingen hinderlijk wordt, zoo vergroot de onthouding van begeerten
+het verlangen en zoo vermeerderden de scheldwoorden van Ninette de
+vlammen der nieuwe liefde van Restagnon. Door verloop van tijd--hetzij
+Restagnon de gunsten van de donna verkreeg of niet--verviel Ninette,
+die het van wie ze het ook hoorde, voor waar hield, tot zulk een
+droefheid, toen tot zulk een toorn en daarna tot zulk een woede, dat
+de liefde voor hem omsloeg in fellen haat, en zij besloot, verteerd
+door gramschap door den dood van Restagnon de beleediging te wreken,
+die zij meende, dat haar was aangedaan.
+
+Zij ging naar een oude Griekin, zeer ervaren in het samenstellen
+van vergiften en haalde haar door beloften en geschenken over een
+doodelijke drank te bereiden, die zij zonder verder te aarzelen op een
+avond aan Restagnon te drinken gaf, die het warm had en er niet op
+lette. De kracht daarvan was zoo groot, dat die hem vóór den morgen
+gedood had. Toen Fouques en Hugues en hun vrouwen diens dood hoorden
+zonder te weten, dat hij door vergift was vermoord, beweenden zij hem
+bitter met Ninetta te samen en deden hem eervol begraven. Maar weinige
+dagen later werd de oude vrouw, die voor Ninette het venijnige vocht
+had klaar gemaakt, voor een andere misdaad gevangen genomen, die bij
+haar andere misdrijven op de pijnbank dit bekende en ten volle aangaf,
+waardoor dit was geschied. Hierdoor kwam de hertog van Creta zonder er
+iets van te zeggen, een nacht stil in het paleis van Fouques en zonder
+eenig rumoer of tegenspraak, voerde hij Ninette, die in hechtenis werd
+genomen, weg. Fouques en Hugues hadden van den hertog gehoord--en hun
+donna's weer van hen--waarom Ninette was gevangen genomen, wat hun
+zeer onaangenaam was en zij deden alles om Ninette aan den brandstapel
+te ontrukken, waartoe zij dachten, dat zij zou worden veroordeeld,
+als een, die het wel had verdiend. Maar het scheen niets te helpen,
+omdat de hertog vast besloten was recht te doen. Madeleine, die een
+mooi, jong meisje was en lang den hertog had begeerd zonder ooit
+iets te hebben willen doen, dat hem zou behagen, verbeeldde zich,
+dat zij hierdoor haar zuster van den vuurdood zou kunnen redden en
+gaf hem door een voorzichtigen bode te kennen, dat zij tot elk bevel
+van hem gereed was, waaruit twee zaken moesten volgen: ten eerste,
+dat zij haar zuster veilig en vrij zou terug krijgen, ten tweede, dat
+dit een geheim zou blijven. De hertog hoorde de boodschap, deze beviel
+hem en hij dacht lang na, wat hij zou doen. Eindelijk stemde hij toe
+en zeide, dat hij bereid was. Alsof hij inlichtingen van hen wilde
+hebben, liet hij Fouques en Hugues een nacht gevangen nemen en sliep
+met toestemming van Madeleine in 't geheim met haar. Nadat hij eerst
+deed of hij Ninette in een zak had laten doen en dienzelfden nacht in
+zee werpen met een steen om den hals, voerde hij haar met zich mede
+naar haar zuster terug en gaf haar deze als loon. Hij verzocht haar,
+dat zij 's morgens zou vertrekken en dat die nacht, welke de eerste van
+hun liefde was geweest niet de laatste zou zijn. Bovendien gelastte
+hij haar, dat zij de schuldige donna wegzond, opdat zij hem niet zou
+schandvlekken en hem niet zou noodzaken haar opnieuw te vervolgen. Den
+volgenden morgen werden Fouques en Hugues vrijgelaten, nadat zij hadden
+hooren vertellen, dat Ninette dien nacht verdronken was geworden en
+zij geloofden dit en keerden terug naar hun huis om hun vrouwen over
+de dood van hun zuster te troosten, hoewel Madeleine haar best deed
+haar goed verborgen te houden, maar toch bemerkte Fouques, dat zij er
+was. Hierover was hij zeer verwonderd en kreeg dadelijk argwaan (daar
+hij al bemerkt had, dat de hertog Madeleine had bemind) en vroeg haar,
+hoe het mogelijk was, dat Ninette zich daar bevond. Madeleine spon een
+lang verzinsel uit om het hem te willen verklaren, die haar, omdat hij
+slim was, weinig geloofde en die haar dwong de waarheid te zeggen, wat
+zij na weinig praten dan ook maar deed. Fouques door smart overwonnen
+en in woede ontbrand trok een degen en terwijl zij tevergeefs genade
+vroeg, doodde hij haar. Hij vreesde den toorn en de vervolging van
+den hertog, liet haar dood in de kamer achter en begaf zich daarheen,
+waar Ninette was en zeide haar met een geveinsd vroolijk gelaat: Laten
+wij dadelijk heengaan, waar het door uw zuster afgesproken is, waarbij
+ik u zal leiden, opdat gij niet meer in handen van den hertog valt.
+
+Ninette geloofde dit en daar zij bang was en daardoor verlangde te
+vertrekken, begaf zij zich met Fouques zonder verder afscheid van
+haar zuster te nemen op weg. En met dat weinige geld, waarop Fouques
+de hand kon leggen, gingen zij naar de haven, bestegen een bark en
+nooit kwam men te weten, waar zij landden. Den volgenden dag, toen
+Madeleine vermoord gevonden werd, waren er eenigen, die door nijd en
+haat jegens Hugues het dadelijk aan den hertog berichtten. De hertog,
+die Madeleine zeer beminde, liep hierdoor in groote woede naar het
+huis, nam Hugues gevangen en zijn vrouw en dwong hen, die van de zaak
+nog niets wisten namelijk van het vertrek van Fouques en Ninette, te
+bekennen gezamenlijk schuldig te zijn met Fouques aan den dood van
+Madeleine. Daar zij door die bekentenis terecht den dood vreesden,
+kochten zij met groote list degenen, die hen bewaakten, om, door
+hun een zekere hoeveelheid geld te geven, die zij in hun huis voor
+mogelijke gelegenheden verborgen hadden gehouden en met de wachters
+zelf, zonder tijd te hebben iets vandaar te kunnen medenemen, bestegen
+zij een bark en vluchtten 's nachts naar Rhodes, waar zij in armoede
+en ellende niet lang leefden. Zoo voerden hen en anderen de dwaze
+liefde van Restagnon en de woede van Ninette tot zulk een einde.
+
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Gerbino, ondanks het gegeven woord van koning Guiglielmo,
+    zijn grootvader, valt een schip aan van den koning van Tunis
+    om een dochter van dezen te schaken. Zij wordt gedood door
+    hen, die op het schip waren. Gerbino doodt ze allen en op
+    zijn beurt wordt hem later het hoofd afgeslagen._
+
+
+Toen Lauretta haar verhaal geëindigd had, zweeg zij en elk in het
+gezelschap pratend deze met gene en die met een ander, treurde over
+het ongeluk der minnenden en de een laakte de toorn van Ninette en
+de ander zei dit en een derde dat, toen de koning van een diepe
+gedachte bevrijd, het gelaat ophief en aan Elisa een teeken gaf,
+dat zij zou voortgaan, welke nederig begon: Bekoorlijke donna's. Er
+zijn genoeg menschen, die gelooven, dat Amor alleen zijn pijlen werpt,
+nadat men door het gezicht ontbrand is, en spotten met hen, die willen
+staande houden, dat men van hooren zeggen verliefd kan worden. Dat
+dezen bedrogen uitkomen, zal duidelijk blijken uit een novelle,
+welke ik wil vertellen. Gij zult er uit zien, dat niet alleen de
+faam prikkelt zonder dat de minnenden elkaar ooit hebben aanschouwd,
+maar het zal duidelijk worden, dat die allen hier tot een ellendigen
+dood heeft gevoerd.
+
+Guiglielmo, de tweede koning van Sicilië [77], gelijk de Sicilianen
+willen, had twee kinderen, een zoon Ruggieri en een dochter
+Gostanza. Deze Ruggieri [78] stierf voor zijn vader en liet een zoon na
+Gerbino genaamd, die door zijn grootvader met zorg werd opgevoed, een
+schoone jongeling werd en beroemd door dapperheid en hoffelijkheid. En
+zijn faam bleef niet alleen beperkt binnen de grenzen van Sicilië, maar
+klinkend in verschillende deelen der wereld, was zij zeer verbreid in
+Barbarije, dat in dien tijd aan den koning van Sicilië schatplichtig
+was. En onder velen, wier ooren de groote faam van de kracht en de
+hoffelijkheid van Gerbino bereikte, was een dochter van den koning
+van Tunis, die, volgens elk, die haar had gezien, een der schoonste
+schepsels was, welke ooit door de natuur werd gevormd en met een groote
+en edele ziel. Deze, die gaarne van dappere mannen hoorde spreken,
+ontving met zooveel welwillendheid de moedige daden door Gerbino
+verricht door den een en den ander verteld, dat zij, in zich zelf
+zich verbeeldend hoe hij moest wezen, hevig op hem verliefd werd en
+liefst van hem sprak en luisterde naar wie dit deed. Van den anderen
+kant had de groote naam van haar schoonheid en waardigheid op gelijke
+wijze Sicilië bereikt en kwam niet zonder groote bekoring noch vergeefs
+Gerbino ter oore, zoo dat hij niet minder op haar ontvlamde dan zij op
+hem. Hierdoor tot hij een eerlijke reden van zijn grootvader verkreeg
+tot verlof om naar Tunis te gaan, gelastte hij aan elken vriend van
+hem, die daar heenging aan haar zooveel mogelijk zijn geheim en groote
+liefde op de meest geschikte manier toe te vertrouwen en hem nieuws van
+haar te melden. Een van hen deed dit op zeer schrandere wijze, onder
+voorwendsel juweelen voor dames te brengen gelijk de kooplieden en te
+laten zien. Hij openbaarde haar geheel de hartstocht van Gerbino en
+bood zich aan om voor haar en haar zaken te zorgen. Zij ontving met een
+blij gelaat den bode en de boodschap en nadat zij hem had geantwoord,
+dat zij van gelijke liefde brandde, zond ze hem een van haar duurste
+juweelen als getuigenis. Gerbino ontving dit met zooveel vreugde,
+als hij eenige kostbaarheid maar ontvangen kon, schreef door diens
+bemiddeling haar meermalen, zond zeer dure geschenken en maakte met
+haar bepaalde afspraken om elkaar, indien de fortuin het zou toestaan,
+te zien en met haar te spreken.
+
+Doch toen de zaken aldus voortgingen en wat langer duurden dan noodig
+was en het jonge meisje en Gerbino wederkeerig van liefde brandden,
+huwde de koning van Tunis haar uit aan den koning van Granada. [79]
+Zij was hierover zeer bedroefd denkend, dat zij niet alleen door
+den afstand verder van haar gelietde verwijderd was, maar dat zij hem
+geheel werd ontvoerd. En als zij een middel had geweten, opdat dit niet
+zou gebeuren, zou zij van haar vader gevlucht zijn en naar Gerbino
+zijn gekomen. Evenzoo was Gerbino, toen hij van dit huwelijk hoorde,
+zeer bedroefd en dacht er dikwijls over of er een middel zou zijn om
+haar met geweld te schaken, indien zij over zee naar haar echtgenoot
+zou gaan. De koning van Tunis, die iets van die liefde vernomen had en
+van het voorstel van Gerbino en die bevreesd was voor zijn moed en zijn
+kracht, verzocht, toen de tijd gekomen was om haar weg te sturen, aan
+koning Guglielmo hem te verklaren, wat die voornemens was en wat hij
+van plan was te doen om verzekerd te zijn, dat hij noch door Gerbino
+noch door wie ook hierin belemmerd zou worden. Koning Guglielmo, die
+een oud man was, die niets van de verliefdheid van Gerbino had bespeurd
+en zelfs niet vermoedde, dat hem daartoe die zekerheid gevraagd werd,
+stond die gaarne toe en ten teeken hiervan zond hij aan den koning van
+Tunis zijn handschoen. Toen hij die waarborg had ontvangen, liet hij
+een zeer groot en schoon schip in de haven van Carthago uitrusten en
+het voorzien van al wat noodig was voor wie er op moest gaan en het
+wapenen en inrichten om daarop de dochter naar Granada te zenden. Hij
+wachtte niet anders af dan gunstig weer. De jonge dame, die alles
+wist en zag, zond in stilte een van haar dienaren naar Palermo en
+gelastte hem, dat hij Gerbino in haar naam liet groeten en hem zeggen,
+dat zij binnen enkele dagen naar Granada zou gaan, waardoor men dan
+nu zou zien of hij zulk een dapper man was, als men zeide en of hij
+haar zoozeer beminde, als hij haar meermalen had te kennen gegeven.
+
+Hij, aan wien de boodschap was opgedragen, verrichtte deze zeer goed en
+keerde naar Tunis terug. Toen Gerbino dit hoorde en wist, dat koning
+Guglielmo, zijn grootvader de geruststelling had gegeven aan den
+koning van Tunis, wist hij niet wat te doen, maar toch werd hij door
+liefde aangespoord, en had hij de woorden der donna begrepen. Om niet
+laf te schijnen ging hij naar Messina, waar hij ijlings twee lichte
+galeien deed bewapenen; nadat hij er dappere mannen op geplaatst had,
+begaf hij zich met die schepen naar Sardinië, omdat hij meende,
+dat daar het vaartuig van de donna moest voorbijgaan. Het gevolg
+van zijn plan bleef niet lang uit, daar weinige dagen later het
+schip met weinig wind niet ver van de plaats, waar hij het in stilte
+verwachtte, aankwam. Gerbino zag dit en zeide tot zijn metgezellen:
+Heeren, wanneer gij zoo dapper zijt als ik denk, geloof ik niet,
+dat een van u nooit liefde zal gevoeld hebben of nog gevoelt, zonder
+welke, naar ik zelf meen, geen sterveling eenige deugd of iets goeds
+in zich kan dragen en als gij verliefd geweest zijt of nog zijt,
+zal het voor u gemakkelijk zijn te begrijpen wat ik verlang. Ik heb
+lief en de liefde drijft mij u deze inspanning te veroorzaken en wie
+ik lief heb, bevindt zich op het schip, dat gij daar voor u ziet,
+hetwelk met dat wat ik het meeste begeer vol groote rijkdommen is,
+die wij, als gij dappere kerels zijt, met weinig moeite door flink te
+vechten, kunnen veroveren. Van deze zegepraal zoek ik niets anders
+als aandeel voor mij dan een vrouw; uit liefde tot haar voer ik de
+wapenen; al het andere behoore u volop. Laat ons dus gaan en met goed
+geluk het schip aanvallen. God, gunstig gestemd voor onze onderneming,
+houdt het hier vast zonder het wind te verte verleenen. De knappe
+Gerbino had zooveel woorden niet noodig, omdat de Messineezen, die hem
+vergezelden, begeerig waren naar buit en reeds geneigd waren dat te
+doen, waartoe Gerbino ze met woorden aanzette. Daarom hieven zij bij
+het slot van zijn woorden een luid geschreeuw aan van: Zoo zij het! en
+de trompetten klonken, zij grepen de wapens, staken de riemen in het
+water en bereikten het schip. Zij, die er op waren, zagen de galeien
+van verre komen en daar zij niet konden vertrekken, maakten zij zich
+gereed tot verdediging. De schoone Gerbino, toen hij het naderde,
+beval, dat de heeren van het schip op de galeien zouden komen, indien
+zij geen gevecht wenschten. De Saracenen, wetend wie zij waren en wat
+zij wenschten, zeiden, dat dit tegen de verzekering was hun gegeven
+door den koning van hun aanvallers en tot teeken daarvan toonden zij
+den handschoen van koning Guiglielmo en weigerden volstrekt ooit,
+tenzij door een strijd, zich over te geven of iets wat zich op hun
+schip bevond af te staan. Gerbino, die op den achtersteven van het
+schip de donna gezien had, veel schooner, dan hij in zich zelf had
+gedacht, nog meer dan vroeger ontvlamd, antwoordde bij het toonen van
+den handschoen, dat er geen valken waren, zoodat er geen handschoen
+noodig was [80] en zich, daar ze de donna niet wilden overgeven, gereed
+te maken den slag te beginnen, welke zonder uitstel plaats had. Zij
+begonnen elkaar duchtig met pijlen te beschieten en met steenen te
+gooien en lang tot schade van beide vochten zij op die wijze. Ten
+slotte zag Gerbino, dat het weinig hielp, nam een klein scheepje,
+dat hij van Sardinië had meegevoerd, stak het in brand en naderde
+met de twee galeien vlak bij het vaartuig. De Saracenen ontwaarden
+dit en begrepen, dat zij zich moesten overgeven of sterven, lieten de
+koningsdochter op het dek komen, die in het ruim weende en leidden die
+naar den voorsteven van het schip. Zij riepen Gerbino en doodden haar,
+terwijl zij voor zijn oogen genade en hulp smeekte, wierpen haar in
+zee en zeiden: Neem haar, wij geven haar gelijk wij kunnen en gelijk uw
+trouw het heeft verdiend. Gerbino, die hun wreedheid zag, verlangend te
+sterven, liet zich niet lettend op pijl of steen tot het schip naderen
+en daarop geklommen, ondanks zij, die zich daar bevonden, doodde hij
+vele Saracenen evenzoo als een hongerige leeuw onder een kudde kalven
+gekomen, die dan deze, dan gene ombrengt, en eerst zijn woede, welke
+de honger is, met zijn tanden en nagels verzadigt. Zoo deed hij het
+met een degen in de hand dan deze dan gene vermoordend. Reeds wies het
+vuur op het aangestoken schip en had hij er door zijn matrozen laten
+afhalen, wat de vijanden tot betaling kon dienen, toen hij er afdaalde
+met een niet zeer blijde overwinning op zijn tegenstanders behaald.
+
+Vervolgens liet hij het lichaam van de schoone donna uit zee ophalen
+en beweende het langen tijd met vele tranen. Hij keerde naar Sicilië
+terug en liet haar in Ustica, een klein eilandje zoo goed als
+tegenover Trapani, eervol begraven en keerde bedroefder dan wie ook
+terug naar huis. Toen de koning van Tunis het nieuws hoorde, zond hij
+zijn gezanten in het zwart gekleed naar koning Guglielmo, beklaagde
+zich over de belofte, die zoo slecht was gehouden en vertelde hem hoe
+alles gebeurd was. Hierover was koning Guglielmo zeer vertoornd en
+daar hij geen weg zag om de gerechtigheid te weigeren, (die zij van
+hem eischten) liet hij Gerbino gevangen nemen en hij zelf, zonder dat
+de beden van een zijner baronnen hem konden vermurwen, veroordeelde
+hem tot onthoofding en liet hem het hoofd in zijn tegenwoordigheid
+afhakken, daar hij liever zonder kleinzoon wilde blijven dan gehouden
+worden voor een vorst zonder trouw. Zoo stierven dus binnen weinige
+dagen de twee minnenden zonder eenige vrucht van hun liefde te hebben
+genoten een kwaden dood, gelijk ik gezegd heb.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _De broeders van Isabella dooden haar minnaar; hij verschijnt
+    haar in een droom en wijst haar de plaats aan, waar hij
+    begraven is. Zij graaft in stilte het hoofd op en plaatst dit
+    in een pot van basiliek. [81] Daarbij blijft zij iederen dag
+    langen tijd weenen, de broeders nemen haar dien af en zij
+    sterft kort daarop van smart._
+
+
+Toen het verhaal van Elisa geëindigd was en door den koning nogal werd
+geprezen, werd aan Filomena opgedragen te spreken; deze vol medelijden
+met den ongelukkigen Gerbino en zijn donna, begon na een teedere zucht:
+Gracieuse donna's, mijn novelle zal niet handelen over menschen van zoo
+hoogen stand als die waren, van welke Elisa heeft gesproken, maar zij
+zal daarom niet minder roerend zijn. En het zal mij dat herinneren, wat
+Messina mij voor kort in 't geheugen riep, waar het voorval plaats had.
+
+Er waren dan in Messina drie jonge broeders en kooplieden en vrij
+rijk gebleven na den dood van hun vader, die van San Grimignano [82]
+was, en zij hadden een zuster, een jong, zeer schoon meisje van goede
+manieren, welke zij, wat er ook de reden van ware, nog niet hadden
+uitgehuwelijkt. Behalve dat hadden die drie broeders in een van
+hun winkels een Pisaansch jonkman Lorenzo genaamd, die al hun zaken
+leidde en deed. Deze was zeer knap van persoon en heel aardig en had
+meermalen Lisabetta gezien, zoodat hij aan haar ten zeerste begon te
+behagen, wat Lorenzo bemerkte en een en ander maal op dezelfde wijze
+liet hij zijn andere verliefdheden ter zijde en begon zijn geest naar
+haar alleen te richten. En het ging zoo, daar de een de ander gelijk
+beviel, dat het niet lang duurde of, toen zij zeker van elkaar waren,
+zij deden, wat elk het meest verlangde. Daar zij hiermee voortgingen
+en te samen genoeg plezierigen tijd en voldoening hadden, wisten zij
+het niet zoo geheim te doen of op een nacht, toen Lisabetta daarheen
+ging, waar Lorenzo sliep, bemerkte het de oudste van de broeders,
+zonder dat zij het gewaar werd.
+
+De broeder, die een verstandig jongmensch was, hoezeer de zaak hem
+ook hinderde, die hij kende, toch tot een eervoller besluit geleid,
+overwoog zonder een woord te spreken of te zeggen, verschillende dingen
+en wachtte tot den volgenden morgen. Toen de dag was aangebroken
+vertelde hij aan zijn broeders, wat hij in den afgeloopen nacht van
+Isabetta en Lorenzo gezien had en met hen te samen na lang beraad,
+kwam hij tot de beslissing, opdat noch voor hen, noch voor de zuster
+er eenige schande uit zou volgen, er stil over heen te gaan en te
+veinzen, dat zij er niets van hadden gezien of geweten tot de tijd
+kwam, waarop zij zonder schade en gevaar voor hen, die blaam, voor
+dit verder ging, aan het gezicht konden onttrekken. Zoo bleven zij
+schertsen en lachen met Lorenzo, gelijk zij gewoon waren en toen zij
+eens deden of zij alle drie uit de stad gingen voor hun uitspanning,
+namen zij Lorenzo mede. Op een eenzame en afgelegen plaats gekomen,
+zagen zij de kans schoon en doodden Lorenzo, die er in 't geheel
+niet voor gewaakt had en begroeven hem, zoodat niemand het merkte. In
+Messina teruggekeerd vertelden zij, dat zij hem voor hun zaken ergens
+heen hadden gestuurd, wat licht werd geloofd, omdat zij gewoon waren
+hem dikwijls naar buiten te zenden. Toen Lorenzo niet terug keerde en
+Isabella het meermalen en dringend aan de broeders vroeg als iemand,
+wien die lange afwezigheid kwelde, zeiden zij eens, toen zij het
+zeer met nadruk herhaalde: Wat wil dat zeggen? Wat hebt gij met
+Lorenzo te maken, dat gij zoo vaak naar hem vraagt? Als gij het niet
+meer zult vragen, zullen wij U een antwoord geven, dat U aangenaam
+is. Daardoor bleef het jonge meisje droef en treurig, vreezend en
+niet wetend, zonder dat zij er meer om vroeg en meermalen riep en
+bad zij 's nachts, dat hij zou komen en dikwijls beklaagde zij zich
+met vele tranen over zijn lange afwezigheid en zonder een oogenblik
+zich op te vroolijken bleef zij altijd wachten. Op een nacht, toen
+zij lang over Lorenzo had geklaagd, die niet terugkeerde en zij ten
+slotte schreiend was ingeslapen, verscheen haar Lorenzo in den droom,
+bleek en geheel ontdaan met verscheurde en bebloedde kleederen en het
+scheen haar, dat hij zeide: O Lisabetta, gij doet niets dan mij roepen
+en treurt over mijne lange afwezigheid en gij beschuldigt mij wreed
+met uw tranen. Weet daarom, dat ik niet meer hier kan terugkeeren,
+omdat op den laatsten dag, dat gij mij hebt gezien, uw broeders
+mij doodden en de plaats aanwijzend, waar zij hem hadden begraven,
+zeide hij haar, dat zij hem niet meer moest roepen of verwachten en
+hij verdween. Het meisje werd wakker, had vertrouwen in den droom en
+weende bitter. Toen het morgen werd, durfde zij niets aan de broeders
+zeggen, nam zich voor naar de aangewezen plaats te gaan en te zien,
+of het waar was, wat er in haar droom was geopenbaard. Nadat zij
+verlof had gekregen wat buiten de stad te gaan voor haar genoegen,
+ging zij in gezelschap van een dienstmeid, die vroeger bij hen was
+en die alles van haar wist, er zoo spoedig mogelijk heen.
+
+Zij veegde de droge bladeren weg, die er lagen, en waar de aarde minder
+hard scheen begon zij te graven. Zij had nog niet lang gezocht of
+zij vond het lichaam van haar ongelukkigen minnaar nog in geen enkel
+opzicht misvormd of bedorven, waardoor zij duidelijk begreep, dat
+haar visioen waar was geweest. Hierover treuriger dan eenige andere
+vrouw zag zij in, dat het daar de plaats niet was om te jammeren en
+had zij, als ze had gekund, gaarne het heele lichaam weggedragen om
+het een eervolle begrafenis te geven, maar ziende, dat dit niet kon,
+sneed zij, zoo goed ze kon, met een mes het hoofd van den romp en na
+dit gewikkeld te hebben in een doek en over de rest van het lichaam
+de aarde te hebben geworpen, stopte zij 't in het schort van de
+dienstmaagd zonder door iemand te zijn opgemerkt, ging vandaar heen
+en keerde naar huis terug. Daar sloot zij zich met het hoofd in de
+kamer op, klaagde lang en bitter, baadde het geheel met haar tranen
+en gaf het overal duizend kussen. Toen nam zij een groote en schoone
+pot van het soort, waarin men de majoleine of basiliek plant en deed
+dit er in, gewikkeld  in een laken. Daarna bedekte zij die met aarde
+en plantte er verscheidene stammen van den basiliek op en besproeide
+die met niets anders dan rozen- of oranjebloesem-water of met haar
+eigen tranen. En zij had de gewoonte aangenomen altijd bij dat hoofd
+te gaan zitten en het met al haar liefde te beschouwen, omdat die haar
+Lorenzo verborgen hield en als zij het lang bestaard had, boog zij
+zich er over en begon lang te schreien, totdat de basiliek doorweekt
+was van tranen. Die plant, zoowel door de lange en voortdurende
+zorg als door de vetheid der aarde, welke uit het ontbonden hoofd
+voortkwam, dat er in was, werd zeer schoon en geurde sterk. Toen
+het jonge meisje voortging zoo te treuren, werd het meermalen door
+de buren gezien. Dezen, terwijl de broeders zich verwonderden, omdat
+haar schoonheid verwelkte en dat haar oogen hol in het hoofd stonden,
+zeiden tot hen: Wij hebben gemerkt, wat zij elken dag doet.
+
+De broeders hoorden dit, werden het gewaar en nadat zij haar dit
+eenige malen verweten hadden en het niet hielp, lieten zij dien pot
+in 't geheim weghalen. Toen zij dien niet terug vond, vroeg zij hem
+met den grootsten aandrang weer velen malen terug en toen men dien
+haar niet gaf, hield zij niet op met klagen en weenen, werd ziek en
+vroeg in haar lijden niets anders dan haar bloempot. De jongelieden
+verwonderden zich zeer over haar vraag en wilden ten slotte zien,
+wat die pot inhield. Zij wierpen de aarde er uit, zagen het laken
+en daarin het hoofd, nog niet zoo verteerd, of zij herkenden aan het
+gegolfde haar, dat het dat van Lorenzo was. Zij verbaasden zich zeer
+sterk en vreesden, dat men dit te weten zou komen. Nadat zij dit hadden
+begraven, gingen zij zonder het de ouders te zeggen, voorzichtig uit
+Messina weg en na alles voor hun vertrek te hebben in orde gebracht,
+togen zij naar Napels. Het meisje hield niet op met weenen en altijd
+om haar bloempot roepend, stierf zij en zoo eindigde die ongelukkige
+liefde. Maar toen de geschiedenis aan velen na zekeren tijd bekend
+werd, was er iemand, die er het volgende lied op dichtte, wat men
+nog zingt:
+
+
+
+    Wie was de slechte Christen,
+    Die mij mijn bloempot heeft afgenomen,
+    Waarin mijn basiliek was van Salerno!
+    Hij was met kracht gegroeid.
+    Ik plantte hem met eigen hand
+    Den dag zelf van mijn geboorte,
+    Die het goed van anderen steelt, begaat een lafheid.
+
+
+
+    Die het goed van anderen steelt, begaat een lafheid
+    En de zonde is zeer groot.
+    O ongelukkige, die mij
+    Een pot met bloemen had gezaaid.
+    Hij was zoo schoon, dat ik in zijn schaduw sliep,
+    Benijd door de menschen.
+    Hij is mij ontroofd en voor mijn deur.
+
+
+
+    Hij is mij ontroofd en voor mijn deur.
+    Ik was daarover zeer bedroefd.
+    Ongelukkige, hoe ben ik niet gestorven,
+    Ik, die er zoozeer aan was gehecht!
+    Toch den vorigen dag, dat ik slecht waakte
+    Voor den heer, die ik zoo beminde.
+    Ik had hem gansch omringd van majoleine.
+
+
+
+    Ik had hem gansch omringd van majoleine
+    Gedurende de schoone maand van Mei;
+    Ik besproeide hem elke week drie malen;
+    Ook zag ik, hoe hij goed wortel vatte.
+    Nu is het klaar, dat hij mij is ontroofd.
+
+
+
+    Nu is het klaar, dat hij mij is ontroofd.
+    Ik kan hem niet meer verbergen,
+    Maar als ik van te voren had geweten,
+    Dat dit mij zou gebeuren,
+    Zou ik voor de deur hebben geslapen
+    Om mijn bloempot te bewaren:
+    De groote God moge mij helpen.
+
+
+
+    De groote God moge mij helpen,
+    Indien het Hem behaagt
+    Tegen den man, die zoo schuldig jegens mij is,
+    Die mij in pijn en kwelling heeft gebracht,
+    Die mijn basiliek heeft gestolen,
+    Welke vol was van zooveel geur,
+    Zijn balsem streelde mij zoo zeer.
+
+
+
+    Zijn balsem streelde mij zoo zeer,
+    Zoo frisch geurde hij
+    En 's ochtends, als ik hem besproeide
+    Bij het rijzen van de zon,
+    Was iedereen verwonderd:
+    Waar komt zooveel geur vandaan?
+    En ik uit liefde voor hem zal sterven van verdriet.
+
+
+
+    En ik uit liefde voor hem zal sterven van verdriet.
+    uit liefde voor mijn pot met bloemen.
+    Als iemand mij zou willen wijzen, waar die is,
+    Zou ik die graag terugkoopen;
+    Ik heb in mijn beurs wel honderd onsen goud
+    Die ik hem gaarne zal geven,
+    En een kus, als hij het zou verlangen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Andreuola bemint Gabriotto; zij verhaalt hem een droomgezicht
+    en hij haar een ander. Vlak daarop sterft hij in haar armen;
+    terwijl ze hem met een meid van haar naar huis dragen, worden
+    zij door de wacht aangehouden en vertelt zij, wat er gebeurd
+    is. De schout wil haar geweld aandoen, maar zij weigert. Haar
+    vader herkent haar en nadat zij onschuldig is bevonden,
+    wordt zij in vrijheid gesteld. Zij weigert volstrekt in de
+    wereld te leven en wordt non. [83]_
+
+
+Deze novelle door Filomena verhaald, trok de dames zeer aan, omdat zij
+dat lied dikwijls genoeg hadden hooren zingen, maar zij hadden nooit
+kunnen weten, zelfs als zij het vroegen, welke de reden was, waarom
+dat was gemaakt. Maar toen de koning het slot er van had gehoord,
+beval hij aan Pamfilo de ingestelde orde te volgen. Pamfilo zeide toen:
+De droom in het voorafgaande verhaal vermeld geeft mij stof U er een te
+vertellen, waarin van twee droomen sprake is, welke betreffen de eene,
+wat gebeurd was, de andere wat gebeuren zou en ternauwernood waren die
+droomen verteld door hen, die ze hadden gehad of het gevolg van beide
+kwam. En toch, verliefde donna's, moet gij weten, dat het een algemeene
+neiging is van elk levend wezen verschillende dingen in een droom
+te zien, welke, hoewel zij aan hem, die droomt zeer waar schijnen,
+wanneer hij ontwaakt sommigen hem waar, anderen waarschijnlijk
+voorkomen en voor een deel met elke waarheid tegenstrijdig zijn; toch
+bevindt men, dat velen zijn uitgekomen. Daardoor hechten velen aan
+elke droom zooveel geloof, als zij zouden verleenen aan de dingen,
+die zij wakend zien en zij bedroeven of verheugen zich naar wat zij
+volgens dezen of vreezen of hopen. En er zijn er integendeel ook,
+die er niets van gelooven, voor zij zich in het reeds voorspelde
+gevaar zien. Ik vind noch de eenen noch de anderen te loven, omdat
+droomen noch altijd waar, noch altijd valsch zijn. Dat ze niet
+altijd waar zijn, kan elk van ons een voldoend aantal keeren hebben
+waargenomen, en dat zij niet altijd valsch zijn, is hiervoor reeds
+in de geschiedenis van Filomena aangetoond en in de mijne wil ik,
+gelijk ik het van te voren zeide, ook bewijzen. Daarom meen ik, dat
+men door geen tegenstrijdigen droom moet nalaten deugdzaam te leven
+en te handelen noch daarvoor de goede waarschuwingen verwaarloozen;
+wat tegennatuurlijke en slechte dingen betreft, moet men er niets van
+gelooven, hoezeer droomen daarvoor gunstig schijnen en met gunstige
+uitleggingen versterken zouden, wie ze heeft en ook in het in het
+tegenovergestelde moet men geen volkomen vertrouwen schenken.
+
+In de stad Brescia was een edelman, messer Negro van Ponte Carraro
+genaamd, die onder meerdere zonen een dochter had, welke Andreuola
+heette, een mooi, jong meisje en zonder man, welke toevallig op een
+buurman van haar, Gabriotto, verliefd werd, een man van lage afkomst,
+maar vol lofwaardige manieren en van persoon knap en bekoorlijk en
+met de samenwerking en de hulp van de meid, handelde het meisje zoo,
+dat Gabriotto niet alleen wist, dat hij door Andreuolo bemind werd,
+maar meermalen in een schoonen tuin van haar vader tot genoegen van
+beide partijen werd geleid. En opdat niets anders dan alleen de dood
+hen in hun zalige liefde zou scheiden, werden zij in 't geheim man
+en vrouw. Terwijl aldus tersluiks hun bijeenkomsten voortgingen,
+scheen het meisje op een nacht ingeslapen in een droom te zien, dat
+zij met Gabriotto was, dien zij tot groot genoegen van beide in haar
+armen hield en terwijl zij zoo bij elkaar bleven, leek het haar,
+dat uit zijn lichaam een donker en vreeselijk ding te voorschijn
+kwam, welks vorm zij niet kon herkennen en dat het ding Gabriotto
+beetpakte en ondanks haar met wonderlijke kracht hem uit haar armen
+nam en met hem onder den grond verdween; de een kon den ander nooit
+meer terugzien, waarover zij onnoemelijk veel smart voelde en daarop
+ontwaakte zij. Hoewel zij ontwaakt blij was door te zien, dat zij
+het slechts had gedroomd, kreeg zij van het droomgezicht angst. Toen
+Gabriotto den volgenden nacht bij haar wilde komen, deed zij zooveel
+zij kon haar best, dat hij dien avond daar niet kwam. Maar daar zij
+toch zijn wil zag, ontving zij, opdat zij niets anders vermoedde,
+hem den volgenden nacht in haar tuin, waar zij na vele witte en
+roode rozen geplukt te hebben, omdat 't het seizoen er voor was,
+met hem aan de voeten van een schoone en klare fontein in den tuin
+ging zitten. Nadat zij elkaar een goede en lange ontvangst hadden
+bereid, vroeg Gabriotto wat de reden was, waarom zij zijn komst den
+vorigen dag had ontweken. Het meisje verhaalde hem den droom, dien
+zij den vorigen nacht had gehad en de argwaan, die haar daardoor had
+aangegrepen. Gabriotte hoorde dit, lachte er om en zeide, dat het
+een groote dwaasheid was aan eenigen droom geloof te slaan, omdat
+die voortkomen uit overlading van de maag of gebrek aan voedsel en
+dat men elken dag ziet, dat ze ijdel zijn. Daarop zeide hij: Indien
+ik acht had willen geven op droomen niet op een van u, maar op een,
+die ik den vorigen nacht heb gehad, zou ik niet hier gekomen zijn,
+waarbij ik in een schoon en heerlijk woud scheen te wezen. Daar ving ik
+op jacht een ree zoo mooi en bekoorlijk, als men er nooit een zag. En
+het scheen mij, dat zij witter was dan sneeuw en in korten tijd zoo
+eigen met mij werd, dat zij mij in 't geheel niet meer verliet. Van
+mijn kant scheen zij mij zoo dierbaar, naar het mij voorkwam, dat
+ik, om door haar niet te worden verlaten haar een halsband van goud
+om den hals deed, en dat ik haar met een gouden keten in de hand
+hield. Daarna leek het mij, dat die ree een oogenblik rustte en de
+kop op mijn borst houdend daaruit een panter, zwart als kool--ik weet
+niet van waar--voortkwam, uitgehongerd en vreeselijk van aanblik en
+dat die op mij toekwam. Alle weerstand scheen mij onmogelijk; het
+was of die zijn muil in mijn linkerborst zette en zoover door beet,
+dat hij tot mijn hart kwam, mij dit ontroofde en het wegdroeg. Ik
+voelde hierdoor zulk een pijn, dat mijn droom ophield en ik zocht
+ontwaakt met de hand dadelijk of er niets aan de borst mankeerde,
+maar daar ik geen letsel vond, spotte ik zelf er mee, dat ik gezocht
+had. Maar wat wil dat zeggen? Ik heb van zulke en erger dingen er
+genoeg gezien en van niets ter wereld is mij daardoor meer of minder
+overkomen. Laat ze daarom varen en laten wij ons den tijd aangenaam
+maken. Het meisje, zeer ontsteld door haar droom, hoorde het en
+dit werd haar te veel, maar om Gabriotto geen reden tot ongenoegen
+te geven, verborg zij haar angst zooveel mogelijk. En terwijl zij
+zich bevredigde door hem meermalen te omhelzen en te kussen en door
+zich van hem te laten omhelzen en kussen, vreezend en niet wetend,
+staarde zij meer dan gewoonlijk rond en keek door den tuin of zij
+niets zwarts van eenige zijde zag aankomen. Toen dit zoo voortduurde,
+slaakte Gabriotto een groote zucht, omarmde haar en zij zeide: Wee,
+mijn ziel, help mij, ik sterf!--en bij die woorden viel hij op het
+gras van het perk op de aarde. Het jonge meisje zag dit, en hief hem
+op, trok hem op haar borst en sprak klagend: O mijn lieve heer, o wat
+voelt gij? Gabriotto antwoordde niet, maar hevig sidderend en bedekt
+met zweet ging hij na korten tijd uit dit leven. Hoe vreeselijk en
+treurig dit voor het meisje was, kan ieder zich denken. Zij klaagde
+zeer en riep hem meermalen vergeefs. Maar daar zij toch merkte, dat
+hij dood was, nadat zij elk deel van zijn lichaam onderzocht had en
+hem geheel koud vond en niet wetend wat te doen of te zeggen, ging
+zij betraand als zij was en vol angst haar meid roepen, welke van die
+liefde kennis droeg en toonde deze haar ellende en haar smart. Toen
+zij samen droevig eenigen tijd hadden geklaagd over het doode gelaat
+van Gabriotto, zei het meisje tot de dienstmaagd: Omdat God mij deze
+heeft ontnomen, wil ik niet langer leven. Maar voor ik mij van kant
+maak, zou ik willen, dat wij een middel zochten om behoorlijk mijn
+eer te dienen en de geheime liefde, die er tusschen ons was en dat
+het lichaam, waaruit de genadige ziel verdwenen is, begraven wordt.
+
+Hierop antwoordde de meid: Mijn kind, zeg niet u zelf te willen
+dooden, omdat gij, indien gij hem hier verloren hebt, hierdoor hem in
+de andere wereld ook zult verliezen, want gij zult naar de hel gaan,
+waar ik zeker ben, dat zijn ziel niet is neergedaald, omdat hij een
+goed jonkman was, maar het is veel beter u te sterken en er aan te
+denken en met gebeden en andere goede dingen zijn ziel te helpen;
+indien deze het voor eenige, begane zonde noodig heeft. Er is een
+middel om hem spoedig in dezen tuin te begraven, wat nooit iemand
+zal weten, omdat niemand bekend is, dat hij er ooit kwam en als gij
+dit niet wilt, laten wij hem dan buiten den tuin brengen en hem daar
+laten. Dan zal hij morgen gevonden worden en naar zijn huis gedragen en
+begraven door zijn familie. Het meisje, hoezeer het ook vol droefenis
+was en voortdurend weende, luisterde toch naar den raad van haar meid;
+en nadat zij het eerste niet goed had gevonden, antwoordde zij op het
+tweede: God wil zeker mij niet toestaan, dat een zoo lieve jonkman,
+zoo door mij bemind en mijn man, als een hond zou begraven worden
+of op straat zou worden achter gelaten. Hij heeft mijn tranen gehad
+en zooveel ik zal kunnen, zal hij die van zijn familie hebben en het
+schiet mij nog te binnen, wat wij hiervoor moeten doen.
+
+Snel zond zij haar weg om een stuk zijden doek te halen, dat zij in
+haar koffer had en toen zij terugkwam, spreidden zij het op de aarde
+uit en plaatsten daarop het lichaam van Gabriotto na hem het hoofd op
+een kussen te hebben gelegd. Met vele tranen sloten zij hem de oogen
+en den mond, vlochten hem een krans van rozen en na hem geheel bedekt
+te hebben met rozen, die zij hadden geplukt, sprak zij tot de meid:
+Van hier tot aan de deur van zijn huis is de afstand klein, daarom
+zullen gij en ik, gelijk wij van plan waren, hem daarheen dragen
+en hem van hier daarheen voeren. Het zal niet lang duren, dat het
+dag wordt en hij zal opgenomen worden en hoewel dit geen troost zal
+wezen voor de zijnen, zal dit toch een voldoening zijn voor mij, in
+wiens armen hij stierf. Bij die woorden wierp zij zich op nieuw met
+overvloedige tranen op zijn gelaat en weende langen tijd. Eindelijk
+sterk aangespoord door haar meid, omdat het dag werd, stond zij op,
+trok denzelfden ring, waarmee zij zich met Gabriotto had verbonden,
+van haar vinger, deed dien aan den zijne en zeide schreiend:
+Mijn lieve heer, indien Uw ziel mijn tranen ziet of indien eenige
+kennis of gevoel na het heengaan daarvan in het lichaam overblijft,
+ontvang dan welwillend van deze de laatste gift, die U bij Uw leven zoo
+beminde. Bij die woorden viel zij bewusteloos op hem neer en na weer te
+zijn bijgekomen en opgestaan, nam zij met de meid samen het doek op,
+waarover het lijk lag, gingen er mee den tuin uit en gingen naar zijn
+huis. Terwijl zij zich daarheen begaven, werden zij toevallig opgemerkt
+door de wachters van den schout, die door een of andere oorzaak daar
+juist langs kwamen en zij werden met den doode aangehouden.
+
+Andreuola, die meer begeerde te sterven dan te leven en die de knechten
+van de overheid kende, zeide vrijmoedig: Ik weet wie gij zijt en dat
+het vluchten mij niet zou baten; ik ben bereid met U voor de rechters
+te verschijnen en die te zeggen, wat er gebeurd is, maar laat niemand
+van U begeeren mij aan te raken, indien ik U gehoorzaam ben, noch
+dit lichaam te naderen, opdat ik hem niet beschuldig. Aldus, zonder
+te worden aangeraakt, ging zij met het heele lichaam van Gabriotto
+naar het paleis. Toen de baljuw dit hoorde, stond hij op, liet haar
+in zijn kamer komen en onderzocht wat er plaats had gegrepen. Nadat
+hij door een paar doktoren had laten schouwen of de goede man door
+vergift of iets anders was omgebracht, bevestigden allen van niet,
+maar dat er een gezwel bij het hart was doorgebroken, dat hem had doen
+stikken. Toen hij dit hoorde en begreep, dat zij er weinig schuld aan
+had, deed hij zijn best haar te doen blijken, dat hij haar wilde geven,
+wat hij niet kon verkoopen en zeide, dat, als zij zijn genoegen wilde
+bevredigen, hij haar zou loslaten, maar als zijn woorden niet hielpen,
+dat hij haar naar willekeur door geweld zou krijgen. Maar Andreuola
+door verontwaardiging ontvlamd en zeer sterk geworden, verdedigde
+zich moedig, en stiet hem met beleedigende en fiere woorden terug.
+
+Doch toen het dag werd en dit verteld was aan messire Negro, ging
+deze doodelijk bedroefd met vele van zijn vrienden naar het paleis
+en toen hij door den schout van alles op de hoogte was gesteld,
+vroeg hij schreiend of zijn dochter hem werd teruggegeven. De schout,
+die zich eerst wilde verontschuldigen wegens het geweld, dat hij de
+jonge vrouw had willen aandoen, voor hij door haar beschuldigd werd,
+begon haar standvastigheid te prijzen en zeide, dat hij, wat hij
+gepoogd had, deed om haar op de proef te stellen. Daarom bij het
+zien van haar vasten wil, had hij groote liefde voor haar opgevat
+en indien dit behaagde aan hem, die haar vader was evenals aan haar,
+zou hij, hoewel zij een man had gehad van lagen afkomst, haar gaarne
+huwen. Terwijl hij zoo sprak, werd Andreuola voor haar vader geleid en,
+wierp zich weenend aan zijn voeten en zeide: Vader, ik geloof niet,
+dat het noodig is U de geschiedenis te vertellen van mijn liefde en
+mijn ongeluk, want ik ben er zeker van, dat gij, die gehoord hebt
+en weet; en daarom vraag ik zooveel ik kan, vergiffenis voor mijn
+misslag, namelijk zonder uw voorkennis den man te hebben gekozen,
+die mij het meest beviel. En ik vraag dat niet, opdat mij het leven
+zal geschonken worden, maar om als uw dochter en niet als uw vijandin
+te sterven. En schreiend viel zij aan zijn voeten.
+
+Messire Negro, die al oud was en van goedmoedigen en beminnelijken
+aard, begon bij die woorden, te huilen, hief zijn dochter teerhartig
+op en zeide: Kind, het zou mij aangenamer zijn geweest, als gij er
+een gekozen had, die mij voor u geschikter had geschenen en als gij er
+een hebt genomen gelijk U beviel, zou ook dat mij nog genoegen hebben
+gedaan, maar dat gij hem verborgen hebt door uw weinig vertrouwen,
+dat doet mij verdriet en meer nog, dat ik het niet heb geweten. Maar
+toch, omdat het zoo is, wil ik, wat ik gedaan zou hebben om u te
+bevredigen, als hij nog leefde, namelijk hem eeren als mijn schoonzoon,
+hem nu doen na den dood. Hij keerde zich daarop tot de zonen en zijn
+verwanten en gelaste hun, dat de begrafenis, die zij voor Gabriotto
+in orde brachten, grootsch en eervol zou zijn. Intusschen waren de
+mannelijke en vrouwelijke familie-leden van het meisje toegeloopen,
+die het nieuws hadden vernomen en alle donna's en mannen, die er in
+de stad waren. Toen het lichaam in het midden van den hof geplaatst
+was op de doek van Andreuola met al haar rozen, werd hij niet alleen
+door haar en haar familie, maar in het openbaar door alle vrouwen
+van de stad en door vele mannen beweend. En hij werd niet bij wijze
+van een plebejer, maar van een ridder uit de openbare binnenplaats
+met de grootste eer op de schouders van de edelste burgers naar het
+graf gedragen. Eenige dagen later, toen de schout volhardde bij wat
+hij gevraagd had en messire Negro er zijn dochter over gesproken had,
+wilde zij er niets van hooren. Toen haar vader haar hierin haar zin
+gaf, werden zij en haar dienstmaagd in een klooster, dat wel bekend
+was om zijn heiligheid, non, waarin beide langen tijd eerbaar leefden.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Simona bemint Pasquino; zij komen in een tuin samen,
+    waar Pasquino zich met een salie-blad de tanden wrijft en
+    sterft. Simona wordt gevangen genomen en om aan den rechter
+    te toonen, hoe hij gestorven is, doet zij het ook en sterft
+    op haar beurt._ [84]
+
+
+Pamfilo had zich van zijn taak gekweten, toen de koning, die niet
+het minste medelijden toonde met Andreuola, Emilia aanzag en haar
+vertrouwelijk te kennen gaf, dat het hem aangenaam zou zijn, indien
+zij hun, die gesproken hadden, zou navolgen. Deze zonder eenig uitstel
+begon: Waarde gezellinnen. De novelle, verteld door Pamfilo, drijft
+mij er toe u er een te verhalen geheel aan de zijne gelijk. Zoo ook van
+Simona gezegd moet worden, dat zij als Andreuola haar minnaar verloor
+en als deze werd gevangen genomen, bevrijdde zij zich niet door kracht
+en deugd, maar door een plotselingen dood van haar rechters.
+
+En gelijk het al onder ons gezegd is, dat, hoewel Amor graag de huizen
+der edelen bewoont, hij niet weigert in die der armen te verblijven,
+maar integendeel er soms zijn krachten toont, doet hij zich als de
+machtigste meester bij de rijksten vreezen. Dit zal zoo niet geheel
+dan toch voor een groot deel uit mijn vertelling blijken, waarbij het
+mij behaagt in onze stad terug te keeren, waarvan wij heden door over
+zooveel dingen te spreken en door verschillende deelen der wereld te
+doorreizen, ons zoo ver hebben verwijderd.
+
+Er leefde dan niet lang geleden in Florence een schoon en lief jong
+meisje, wanneer men haar karakter beschouwde en de dochter van een
+armen vader, die Simona heette, en hoe gaarne zij ook met eigen handen
+haar brood wilde verdienen en haar bestaan onderhouden met het spinnen
+van wol, was zij toch niet zoo arm van ziel, dat zij niet brandde om
+Amor in haar hart te ontvangen, die onder de trekken en de aangename
+woorden van een jonkman van niet hooger stand dan zij en belast was
+door zijn meester, een wolhandelaar, haar de wol te brengen, een
+grooten lust toonde om er plaats in te vinden. Na hem dus te hebben
+ontvangen in den vorm van den bekoorlijken jongeling, die haar beminde
+en die Pasquino heette, brandde zij zeer van verlangen en durfde niet
+verder gaan met spinnen en bij iedere streng gesponnen wol, die zij
+om den spil draaide, stiet zij duizend zuchten uit heeter dan vuur,
+en dacht aan hem, die haar deze te spinnen had gegeven. Hij van den
+anderen kant, die er zich voor beijverde, dat de wol van zijn meester
+goed gesponnen werd, lette alleen op die, welke Simona spon en op geen
+andere of zij alleen het heele weefsel moest maken. Daar de een waakte
+en de ander blij was bewaakt te worden, en de een meer begeerte had en
+de andere meer vrees en schaamte verjoeg dan gewoonlijk, vereenigden
+zij zich tot gemeenschappelijke genoegen. Deze genoegens bevielen
+hun zoo, dat zij niet alleen niet wachtten tot de een door den ander
+werd uitgenoodigd, maar dat beide genoodzaakt werden het elkaar te
+vragen. Terwijl zoo hun heerlijkheid van den eenen dag op den anderen
+voortging en bij het voortgaan steeds vermeerderde, zeide Pasquino
+tot Simona, dat hij wilde, dat zij een middel zocht om in den tuin
+te komen, waar hij haar heen wilde leiden, opdat zij dit meer op hun
+gemak en met minder argwaan konden verkrijgen. Simona zeide, dat het
+haar beviel en nadat zij op een zondag na den eten aan haar vader te
+verstaan had gegeven, dat zij plan had naar den aflaat van San Gallo
+te gaan, begaf zij zich met een van haar gezellinnen, Lagina genaamd,
+naar den tuin, die Pasquino haar had aangewezen. Daar vond zij hem
+met een van zijn vrienden, die Puccino heette, maar die lo Stramba
+(de Krombeen) werd genoemd en nadat er een nieuwen liefdebond was
+gesloten tusschen Stramba en Lagina, namen zij hun genoegen waar in
+het eene deel van den tuin en lieten Stramba en Lagina in een ander
+deel hun gang gaan.
+
+Er was in dat deel van de gaarde, waar Pasquino en Simona zich hadden
+begeven, een zeer groote en schoone salie-struik. Zij zetten zich
+aan diens voet neer en na zich langen tijd te hebben verheugd en
+veel te hebben gesproken over een avondmaal, dat zij in dien tuin
+rustig wilden houden, keerde Pasquino zich tot dien grooten plant,
+plukte daarvan een blad en begon zich daarmede de tanden en het
+tandvleesch te wrijven, zeggende, dat de salie zeer goed reinigde van
+alles wat er in achter bleef, wanneer men gegeten had. En nadat hij
+zich een weinig had gewreven, keerde hij met zijn praten terug tot
+het avondmaal, waarvan hij eerst sprak. Hij ging daar nog niet lang
+mede voort, toen hij geheel van uiterlijk begon te veranderen en na
+dien omkeer duurde het maar kort, dat hij het gezicht en de spraak
+verloor en weldra stierf hij. Simona dit ziende, begon te schreien
+en te jammeren en Stramba en Lagina te roepen. Zij kwamen haastig
+aanloopen en daar zij Pasquino  niet alleen dood zagen, maar geheel
+gezwollen en vol donkere vlekken op het gelaat en het lichaam, riep
+Stramba opeens: O, slecht schepsel, jij hebt hem vergiftigd. Hij maakte
+veel alarm, zoodat het door velen, die vlak bij den tuin woonden,
+werd vernomen. Deze kwamen op het geschreeuw aanzetten. Toen zij
+hem dood vonden en opgezwollen en Stramba hoorden klagen en Simona
+hoorden beschuldigen, dat zij hem verraderlijk had vergiftigd en zij,
+door de smart over het onverwachte ongeluk, dat haar haar minnaar
+had ontnomen, buiten zich zelve zich niet wist te verdedigen, werd
+door allen beweerd, dat het was gelijk Stramba zeide. Zij werd daarom
+gevangen genomen, terwijl ze steeds bitter weende en naar het paleis
+van den schout gebracht. Daar, op aandringen van Stramba, l'Atticciato
+(de Sterke) en Malagevole (de Lastige), gezellen van Pasquino, die
+er bij waren gekomen, begon een rechter zonder uitstel aan de zaak te
+geven, het feit te onderzoeken. Daar hij niet kon begrijpen, dat zij
+bij deze gebeurtenis kwaadwillig of schuldig was geweest, wilde hij
+in haar tegenwoordigheid het lijk zien en de plaats en het middel,
+door haar aan hem verteld, omdat hij het door haar woorden niet goed
+genoeg begreep. Hij liet haar dus zonder gedruisch naar de plek voeren,
+waar het lichaam van Pasquino nog lag, gezwollen als een vat, en nadat
+hij er later heen was gegaan en zich over den doode had verwonderd,
+vroeg hij haar, hoe het gebeurd was. Zij ging naar de saliestruik
+en na elk voorafgaand voorval verteld te hebben, deed zij om het
+gebeurde geheel te doen begrijpen, juist gelijk Pasquino had gedaan
+door zich met een van de bladen de tanden te wrijven. Ondertusschen
+werd dit door Stramba en l'Atticciato en door de andere vrienden en
+metgezellen van Pasquino in tegenwoordigheid van den rechter nietig
+en ijdel verklaard en zij met meer nadruk van misdaad beschuldigd
+en eischten zij niet anders dan dat de brandstapel de straf voor
+zulk een boosheid zou zijn. De ongelukkige was door smart over den
+verloren minnaar en door vrees voor de straf, geeischt door Stramba,
+ontzet en doordat zij zich met het blad de tanden gewreven had, viel
+zij in den toestand, waarin eerst Pasquino verkeerd had, tot groote
+verbazing van de aanwezigen, neer.
+
+O gelukkige zielen, wien het op één dag ten deel valt de hevige
+liefde en het vergankelijke leven te eindigen! En gelukkiger nog,
+indien gij te samen op een plaats heengaat! En het gelukkigst, indien
+gij elkaar hiernamaals lief hebt en zooals gij het hier deed! Maar
+gelukkig boven allen de ziel van Simona--naar ons oordeel,--waarvan
+de fortuin niet duldde, dat de onschuld onder de getuigenis leed van
+Stramba en l'Atticciato en Malagevole, misschien wolkaarders of nog
+minder soort lieden, en die het voor zich een eervoller weg vond om
+met hetzelfde stervenslot van haar minnaar zich aan hun schurkerij
+te onttrekken en de ziel van haar Pasquino door haar zoo bemind, te
+volgen. De rechter geheel ontsteld evenals allen, die er bij waren,
+wist niet wat te zeggen en bleef langen tijd onbewegelijk. Toen
+tot meerder nadenken gekomen, zeide hij: Dit bewijst, dat die salie
+vergiftig is, wat gewoonlijk niet met die plant het geval is. Maar
+opdat deze geen ander op die wijze schade kan doen, moet men die
+tot de wortels afhakken en in het vuur smijten. Toen dit door den
+tuinwachter in tegenwoordigheid van den rechter was gebeurd, had
+men den grooten struik nog niet neer gehouwen of de oorzaak van den
+dood der arme minnenden bleek. Er was onder den struik van die salie
+een pad van wonderlijke grootte, waarvan zij bevestigden, dat het
+venijn de plant moést hebben vergiftigd. Daar niemand de pad durfde
+naderen, legden zij rondom een zeer grooten hoop van droog hout
+en verbrandden hem met de salie-struik. Dat was het einde van het
+proces van den heer rechter bij den dood van den armen Pasquino. Hij
+met zijn Simona werden zoo opgezwollen door Stramba en 1'Atticciato
+en Guccio Imbratta en Malagevole in de kerk van San Paolo begraven,
+waarvan zij parochianen waren.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Girolamo bemint Salvestra; toegevend aan de beden van zijn
+    moeder, gaat hij naar Parijs, keert terug en vindt haar
+    gehuwd. Hij treedt heimelijk in haar huis en sterft aan haar
+    zijde. Men draagt hem in een kerk, waar Salvestra aan zijn
+    zijde sterft._
+
+
+Het verhaal van Emilia vond haar einde, toen op bevel des konings,
+Neifile aldus begon: Waardige donna's. Naar mijn meening zijn er
+lieden, die meenen meer te weten dan anderen en die minder weten en
+daarom zijn ze niet alleen verwaten genoeg tegen den raad der menschen
+maar ook tegen de natuur der dingen hun denkwijze te stellen, uit
+welke aanmatiging reeds zeer groote kwalen zijn voortgekomen, terwijl
+men er nooit iets goeds uit zag volgen. En omdat onder de andere,
+natuurlijke dingen, zij, die het minst raadgevingen of tegenspraken
+duldt, de liefde behoort, wier aard het is, dat zij eer zich zelf
+verteert dan dat zij zich ophoudt bij een ontvangen waarschuwing,
+is het mij te binnengevallen U een vertelling te doen van een donna,
+die trachtend wijzer te zijn dan zij behoorde te wezen en was en die
+de zaak niet gedoogde, waarin zij haar verstand wou toonen en gelooft
+de liefde uit het hart te kunnen rukken van een minnaar, welke de
+sterren wellicht er in geplaatst hadden, er toe kwam tegelijkertijd
+de liefde en de ziel uit het lichaam van haar zoon te verdrijven.
+
+Er was dan in onze stad, naar hetgeen de ouden verhalen, een zeer
+groot en rijk koopman, wiens naam Leonardo Sighieri [85] luidde, die
+van zijn donna een zoon Girolamo had en na diens geboorte, nadat hij
+zijn zaken met zorg had geregeld, uit dit leven scheidde. De voogden
+van het kind met zijn moeder te samen leidden goed en eerlijk zijn
+zaken. Het kind groeide op met de anderen van de buren en sloot met
+meer dan eenig ander uit den omtrek vriendschap met een meisje van
+zijn leeftijd, de dochter van een kleermaker. Toen de ouderdom toenam,
+veranderde de vriendschap in liefde en zoo vurig, dat Girolamo zich
+niet goed voelde, als hij haar soms niet zag en zeker had zij hem
+niet minder lief dan hij haar.
+
+De moeder van den jongen, die dit gezien had, schold hem verscheidene
+malen en sloeg hem. Daarna, daar Girolamo zich niet weerhouden kon,
+beklaagde zijn moeder zich er over bij zijn voogden en daar zij
+geloofde, door den grooten rijkdom van haar zoon, van den pruimenboom
+een oranje-appel te kunnen plukken, zeide zij tot hen: Die jongen van
+ons, die nauwelijks veertien jaar is, is zoo verliefd op de dochter
+van onzen buurman, den kleermaker, die Salestra heet, dat, indien wij
+haar niet uit zijn oogen weg halen, hij haar tot zijn ongeluk op een
+goeden dag tot vrouw zal nemen, zonder dat iemand het weet en ik zal
+daarna nooit meer vroolijk zijn of hij zal verteren, als hij haar met
+een ander zal zien trouwen en daarom schijnt het mij, dat gij om het te
+ontwijken hem ergens ver hier vandaan moet sturen om in een winkel te
+dienen, opdat zij op die manier van hem verwijderd, hem niet zien kan
+en daar uit de gedachte zal gaan en wij hem later een welgeboren donna
+tot vrouw kunnen geven. De voogden zeiden, dat de donna gelijk had en
+dat zij naar hun vermogen zouden handelen. Nadat zij het kind in den
+winkel hadden laten roepen, begon er een te zeggen op beminnelijken
+toon: Mijn jongen, je wordt nu groot; het is goed, dat gij zelf uw
+zaken leert behartigen; daarom zouden wij er zeer mee ingenomen zijn;
+als gij eenigen tijd in Parijs zoudt vertoeven, waar gij zult zien,
+hoe een groot deel van uw geld verhandeld wordt zonder te rekenen,
+dat gij er veel beter en meer opgevoed en rijker zult worden,
+wat hier niet gebeuren kan, daar gij er vele ridders en baronnen
+en edellieden zult zien, en als gij hun zeden hebt leeren kennen,
+kunt gij hier later terugkeeren. De jongen luisterde ingespannen en
+antwoordde kort, dat hij er niets van wilde weten, omdat hij even
+goed als een ander meende in Florence te kunnen blijven. De waarde
+heeren hoorden dit en berispten hem nog meer, maar daar zij uit hem
+geen ander antwoord konden krijgen, vertelden zij het aan de moeder.
+
+Deze fel vertoornd, niet wegens zijn weigering naar Parijs te gaan
+maar om zijn liefde, beleedigde hem zwaar en toen om het te verzoeten
+met lieve woordjes begon zij hem te vleien en hem zacht te vragen,
+of hij wou doen, wat zijn voogden wenschten en zij wist hem zoo te
+bepraten, dat hij toestemde er een jaar en langer te blijven en dat
+gebeurde. Girolamo ging dus zeer verliefd naar Parijs en werd er met
+uitstel op uitstel twee jaar gehouden. Vandaar keerde hij meer dan
+ooit ontvlamd terug, vond zijn Salvestra gehuwd met een goed jonkman,
+tentenmaker van beroep en was daarover uiterst bedroefd. Maar toen
+ziende, dat het niet anders kon, deed hij zijn best zich rust te
+verschaffen en na ontdekt te hebben, waar zij woonde, begon hij volgens
+de gewoonte der verliefde jongelieden daar langs te gaan in het geloof,
+dat zij hem niet vergeten had, gelijk hij haar niet. Maar de zaak nam
+een anderen keer; zij dacht niet meer aan hem, alsof zij hem nooit
+had gezien en als zij er zich nog iets van herinnerde, toonde zij het
+tegendeel, wat de jongeling in korten tijd gewaar werd en niet zonder
+zeer groote smart. Maar niettemin deed hij, al wat hij kon om dit in
+zijn ziel te verbergen; daar echter niets scheen te helpen, besloot
+hij om niet weg te kwijnen haar te spreken. Nadat hij door een buurman
+ingelicht was, hoe het huis van zijn vriendin was gebouwd, trad hij
+er op een avond, toen zij en haar man waren gaan waken bij buren, in
+'t geheim binnen en verborg zich in haar kamer achter tentendoeken,
+die er waren uitgespannen en wachtte, totdat zij huiswaarts gekeerd en
+te bed waren en hij zag, dat de man sliep en ging toen naar die zijde,
+waar hij gemerkt had, dat Salvestra was gaan liggen, legde zijn hand
+op haar borst en zeide zachtjes: O mijn ziel, slaapt gij al! De vrouw,
+die niet sliep, wilde schreeuwen, maar de jonkman sprak haastig: Bij
+God, schreeuw niet, want ik ben uw Girolamo. Toen zij dit hoorde,
+zeide zij sidderend: Zeg, bij God, Girolamo, ga heen; de tijd is
+voorbij, dat het in onze kindsheid niet verboden was verliefd te zijn;
+ik ben, gelijk gij ziet gehuwd; daarom past het niet meer, dat ik op
+een anderen man acht geef dan op mijn echtgenoot en nu bid ik u bij
+den eenigen God, dat gij heengaat. Want als mijn man u zou bespeuren,
+kunnen wij onderstellen, dat, zoo er geen ander kwaad uit voortkomt,
+er toch uit zou volgen, dat ik noch in vrede noch in rust meer met hem
+zou kunnen leven, waar ik door hem bemind in rust met hem leef. De
+jonkman hoorde die woorden en voelde diepe smart en toen hij aan
+den vroegeren tijd dacht en aan zijn liefde nooit door den afstand
+verminderd en er de vele beden en beloften van vroeger bijvoegde,
+bezat hij er niets meer van. Daarom met het verlangen te sterven,
+bad hij haar ten slotte, dat zij, als loon voor zooveel liefde, zou
+toestaan, dat hij naast haar ging liggen, zoodat hij zich een weinig
+kon verwarmen, want hij was door het wachten als ijs geworden. Hij
+beloofde haar, dat hij er niets van zou zeggen, noch haar zou aanraken
+en dat hij heen zou gaan, als hij een weinig verwarmd was.
+
+Salvestra, die medelijden met hem had, stond hem dit onder die
+voorwaarden toe. Aldus strekte hij zich naast haar uit zonder
+haar aan te raken en in een opwelling herdenkend de langdurige
+liefde, haar toegedragen, en haar tegenwoordige hardheid en de
+verloren hoop, besloot hij niet langer te leven en zijn geest
+in zich zelf vernietigend, sloot hij de vuist en stierf aan haar
+zijde. Na eenigen tijd verwonderde zich de jonge vrouw over zijn
+standvastigheid, vreesde, dat haar man zou wakker worden en begon
+te zeggen: Wel, Girolamo, waarom ga je niet weg? Maar daar zij hem
+niet hoorde antwoorden, dacht zij, dat hij was ingeslapen. Daarom
+de hand uitstrekkend om hem te wekken, begon zij hem te betasten
+en hem aanrakend, voelde zij een ijzige koude, waarover zij zich
+zeer verbaasde. Toen zij hem met meer kracht beroerde en voelde,
+dat hij niet bewoog, zag zij na dit meermalen te hebben herhaald,
+dat hij dood was. Hierover was zij zeer bedroefd en bleef in groote
+verlegenheid niet wetend wat te doen. Ten slotte bedacht zij te zien,
+wat haar echtgenoot zou zeggen alsof het een ander persoon betrof en na
+hem te hebben gewekt, vertelde zij wat haar overkomen was, alsof het
+met een ander gebeurd was en vroeg hem daarop, wat, indien het haar
+gebeurde, te doen stond. De goede man antwoordde, dat het hem scheen,
+dat men hem, die dood was in stilte naar zijn huis moest voeren en hem
+daar laten, zonder eenige kwaadwilligheid jegens de vrouw te hebben,
+welke hem niet voorkwam te hebben gefaald. Toen zeide de jonge vrouw:
+Wel, dat moeten wij dan doen, en zijn hand nemend liet zij hem den
+dooden jonkman aanraken. Hij, zeer ontsteld, stond op, stak een licht
+aan en zonder met de vrouw verder te spreken, trok hij het lijk zijn
+eigen kleeren aan, en zonder uitstel, overtuigd van de onschuld zijner
+vrouw, tilde hij dit op zijn schouders, droeg het naar de deur van
+diens huis, legde het neer en liet het daar achter.
+
+Bij het aanbreken van den dag, toen men den man dood voor de deur zag,
+ontstond er een groot rumoer, vooral door de moeder en nadat men overal
+gezocht had en gekeken en noch wond noch stoot ontdekte, geloofden de
+doktoren algemeen, dat hij van verdriet was dood gebleven, zooals hij
+daar lag. Het lichaam werd dan ook in een kerk gebracht en hier kwam de
+moeder met vele andere verwante donna's en buurvrouwen en zij begonnen
+over hem zeer heftig te weenen en te treuren. Terwijl het geklaag zeer
+groot werd, zeide de goede man, in wiens huis hij gestorven was, tot
+Salvestra: Zeg, doe een mantel over je hoofd, ga naar de kerk, waar
+Girolamo is heen gevoerd, begeef je tusschen de vrouwen en luister,
+naar wat men u vertelt. Ik zal hetzelfde doen onder de mannen, opdat
+wij vernemen of men iets kwaads van ons zegt. Dit beviel aan de jonge
+vrouw, die door een laat medelijden was aangegrepen, want zij verlangde
+hem te zien, aan wien zij bij zijn leven met niet één kus genoegen
+had willen doen en ging er heen. Maar het is wonderlijk te denken,
+hoe moeilijk de krachten der liefde zijn te verklaren. Het ongeluk
+opende dat hart, dat de blijde fortuin van Girolamo niet had kunnen
+doordringen en al de oude vlammen laaiden weer omhoog en veranderden
+dit tot zooveel erbarmen, toen zij het gelaat van den doode zag, dat
+zij verborgen onder haar mantel en gemengd tusschen de andere donna's
+geen stand hield, voor zij tot het lijk was genaderd. Daar stiet zij
+een schrillen kreet uit, wierp zich op het gelaat van den jonkman en
+had den tijd niet zijn gelaat met tranen te baden, want ternauwernood
+had zij hem aangeraakt of, gelijk het Girolamo gebeurd was, ontnam
+de smart haar het leven. De andere vrouwen wilden haar bemoedigen,
+zeiden, dat zij wat op zou staan en herkenden haar nog niet. Toen zij
+zich nog niet verhief en men haar wilde doen oprijzen en onbewegelijk
+vond en haar toch zich deed verheffen, zag men dat zij Salvestra was
+en tegelijk bespeurde men, dat zij was gestorven. Daarop begonnen de
+vrouwen, door dubbel medelijden bewogen, nog meer te weeklagen. De
+tijding verspreidde zich buiten de kerk onder de mannen, en bereikte
+ook haar echtgenoot, die tusschen hen stond en die zonder te hooren
+naar troost of steun van wie ook, langen tijd weende. En toen hij
+de geschiedenis, die dien nacht gebeurd was van dien jonkman en
+zijn vrouw aan een genoegzaam aantal van hen had verteld, deed die
+elkeen leed. Toen de overleden jonge vrouw was opgenomen en versierd
+gelijk men dit gewoon is met de dooden te doen, legde men haar op
+dezelfde baar naast den jongen man en nadat daar lang was getreurd,
+werden beide in eenzelfde graf begraven en hen, die de liefde niet
+als levenden had kunnen vereenigen, verbond onafscheidelijk de dood.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Seigneur Guillaume Roussillon geeft zijn gemalin het hart te
+    eten van seigneur Guillaume Gardestagne, dien hij doodde en
+    dien zij beminde. Als zij dit te weten komt, werpt zij zich
+    uit een hoog venster op de aarde, sterft en wordt met haar
+    minnaar begraven._ [86]
+
+
+Toen de geschiedenis van Neifile geëindigd was, niet zonder het geheele
+gezelschap tot groot medelijden te hebben bewogen, begon de koning,
+die het voorrecht van Dioneo niet wilde schenden, daar er geen ander
+te spreken had: Medelijdende donna's. Ik heb thans een vertelling
+gereed, welke, omdat de ongelukken der liefde u zoo ontroeren,
+u niet minder tot erbarming zal bewegen dan de voorafgaande, omdat
+dezen, die ik u ga vertellen met menschen van hooger hoedanigheid
+geschied is en nog van treuriger verwikkeling dan die in de vorigen
+verhaald. Gij moet dan weten, dat, naar wat de Provençalen verhalen,
+er in Provence twee edele ridders leefden, die elk een kasteel en
+vazallen beheerschten en waarvan de een Guillaume Roussillon en
+de ander Guillaume Gardestagne heette. Daar zij beide mannen waren
+bedreven in den wapenhandel, hielden ze veel van elkaar en hadden de
+gewoonte altijd samen te gaan tournooien of ten steekspel te gaan, of
+naar iedere andere wapenoefening en gekleed in dezelfde kleuren. Hoewel
+elk op zijn kasteel woonde en het een van het andere wel tien mijl
+verwijderd was, werd toch, daar seigneur Guillaume Roussillon een zeer
+schoone en begeerlijke vrouw tot echtgenoote had, seigneur Guillaume
+Gardestagne ten zeerste ondanks de vriendschap en den omgang tusschen
+hen, op haar verliefd en zoo, dat hij door een en andere daad het de
+donna deed bemerken. Daar zij hem als een zeer dapper ridder kende,
+beviel haar dit en begon zij hem liefde toe te dragen, zóó dat zij
+niets anders dan hem verlangde en beminde, en zij verwachtte ook niets
+anders dan door hem te worden veroverd. Het duurde ook niet lang of
+dit gebeurde en zij waren te samen en meermalen beminden zij elkaar
+zeer. Toen zij het minder verborgen deed, werd de echtgenoot dit
+gewaar en was zeer verontwaardigd, waardoor de groote vriendschap,
+die hij voor Gardestagne koesterde, overging in een doodelijken
+haat. Maar hij wist dit beter te verbergen dan de twee minnenden
+hun liefde en overlegde, hoe ze te dooden. Toen Roussillon in dien
+toestand was en er een groot tournooi in Frankrijk werd aangekondigd,
+berichtte hij dit dadelijk aan Gardestagne en gelastte hem te zeggen,
+of hij, indien het hem behaagde, bij hem kwam en te samen zouden zij
+overleggen of zij er heen zouden gaan en hoe, Gardestagne antwoordde
+verheugd, dat hij zonder dralen den volgenden dag bij hem zou komen
+avondmalen. Roussillon vernam dit en dacht, dat de tijd was gekomen om
+hem te kunnen dooden en den volgenden dag steeg hij gewapend met een
+van zijn knechten te paard en stelde zich een mijl van het kasteel in
+een bosch in hinderlaag, waar Gardestagne voorbij moest komen. Na een
+geruime poos op hem te hebben gewacht, zag hij hem met twee bedienden
+bijna ongewapend naderen als iemand, die nergens op verdacht is en toen
+hij hem daar zag, waar hij het wenschte, doodde hij hem verraderlijk
+en vol boozen toeleg met een lans in de vuist en riep hem na: _jij
+bent des doods!_ Dit te zeggen en hem die lans door de borst te
+stooten, was het werk van een zelfde oogenblik. Gardestagne zonder
+zich eenigszins te kunnen verdedigen of een woord te kunnen spreken,
+viel van die lans doorboord en stierf kort daarop. Zijn knechten,
+zonder herkend te hebben wie het had gedaan, keerden de koppen der
+paarden en vluchtten zoo snel zij konden naar het kasteel van hun heer.
+
+Roussillon steeg af, opende met een mes de borst van Gardestagne
+en rukte er met eigen handen het hart uit, liet dit in een pennoen
+(lans-wimpel) wikkelen en beval aan een van zijn knechten, dat die
+het daarin zou dragen. En nadat hij aan elk had gezegd, dat ze den
+moed niet moesten hebben er over te spreken, steeg hij weer te paard
+en toen het al nacht was, ging hij weer naar zijn kasteel terug. De
+donna, die gehoord had, dat Gardestagne dien avond ten eten zou komen
+en met het grootste verlangen hem verwachtte, verwonderde zich zeer,
+dat zij hem niet zag naderen en zei tot haar man: Hoe komt het, heer,
+dat Gardestagne niet gekomen is? Hierop zeide de echtgenoot: Madame,
+ik heb van hem gehoord, dat hij eerst morgen hier kan zijn, waarover
+de donna een weinig verstoord was. Toen Roussillon was afgestegen
+liet hij den kok roepen en zeide tot hem: Gij zult dit hart van een
+wild zwijn nemen en er een gerecht van maken zoo goed en lekker om
+te eten als gij het maar weet, en wanneer ik aan tafel zal zijn,
+zult gij het mij opdragen in een zilveren schotel.
+
+De kok nam het aan, wijdde er al zijn kunst aan en al zijn ijver,
+hakte het, deed er goede kruiden bij en maakte er een uitstekenden
+ragout van. Toen het tijd was, zette seigneur Guillaume zich met zijn
+vrouw aan tafel. Het maal kwam, maar hij door de begane misdaad in
+gedachte gestoord, at weinig. De kok bracht hem den ragout, welke
+hij voor de donna liet neerzetten, hield zich dien avond verzadigd
+en prees dien zeer. De donna, die trek had, begon er van te eten en
+die scheen haar goed; daarom at zij dien geheel op. Toen de ridder
+gezien had, dat zij hem geheel had opgegeten, zeide hij: Mevrouw, hoe
+is u die spijs bevallen? De donna antwoordde: Mijn heer, werkelijk,
+hij beviel mij goed. God helpe mij, ik geloof u--zei de ridder--en
+het verwondert mij niet, als dood u bevallen heeft, wat levend meer
+dan iets anders u aanstond.
+
+De vrouw hoorde dit en bleef een oogenblik onbewegelijk. Toen zei ze:
+Hoe! Wat hebt gij mij laten eten? De ridder antwoordde: Dat, wat gij
+gegeten hebt, is werkelijk het hart geweest van den heer Guillaume
+Gardestagne, dien gij als oneerlijke vrouw hebt bemind en weet wel,
+dat hij het is geweest, omdat ik hem dit met deze handen uit de borst
+heb gerukt, kort voor ik hier kwam. Men behoeft niet te vragen of de
+donna dit hoorende van hem, dien zij boven alles beminde, bedroefd was
+en na eenige oogenblikken antwoordde zij: Gij deed wat een oneerlijk
+en slecht ridder moest doen; want indien ik, terwijl hij mij niet er
+toe dwong, hem tot den heer van mijn liefde heb gemaakt en u hiermee
+had beleedigd, had niet hij maar ik de straf moeten dragen. Maar dat
+het aan God behage, dat nooit andere spijs op een zoo nobel voedsel
+volgt als op het hart van dien dapperen en hoffelijken ridder,
+gelijk Guillaume Gardestagne was. Zij stond op en wierp zich zonder
+verder bedenken uit een venster achter haar. Het raam was zeer hoog
+boven den grond, zoodat de vrouw niet alleen stierf, maar geheel werd
+verpletterd. Toen seigneur Guillaume dit zag, was hij geheel verbluft
+en het scheen hem, dat hij kwaad had gedaan en daar hij bevreesd was
+voor de boeren en voor den graaf van Provence, deed hij de paarden
+zadelen en ging heen. Den volgenden morgen was het door de geheele
+streek bekend, wat er gebeurd was; daarom werden door de lieden van
+het kasteel van Guillaume Gardestagne en ook van die uit het slot van
+de donna met de grootste droefenis en weedom de twee lijken afgehaald
+en in de slotkapel van de vrouwe in een zelfde grafgewelf geplaatst
+en daarop verzen geschreven, die uitdrukten wie zij waren, die er in
+begraven lagen en de wijze en de oorzaak van hun dood.
+
+
+
+
+Tiende Vertellingen.
+
+    _De vrouw van een dokter doet haar voor dood gehouden,
+    bedwelmden minnaar in een koffer, welke twee woekeraars met
+    hem er in naar hun huis dragen. Zij worden hem gewaar en hij
+    wordt voor een dief gehouden. De dienstmaagd van de donna
+    verhaalt voor het gerecht, dat zij het was, die hem in den
+    koffer der woekeraars deed, waardoor hij de galg ontloopt
+    en de woekeraars worden wegens diefstal van den koffer tot
+    geldboete veroordeeld._
+
+
+Daar de koning zijn verhaal geëindigd had, bleef alleen Dioneo zijn
+taak over, die dit wetend en al daartoe aangespoord door den koning,
+begon: De verhaalde ellenden der ongelukkige liefden hebben niet
+slechts aan u, donna's, maar ook mij de oogen en het hart bedroefd,
+waardoor ik zeer heb verlangd, dat er een einde aan kwam. Nu, God
+zij geloofd, zijn zij geëindigd, tenzij ik nog aan die kwade waar
+een slechte zou willen toevoegen, waarvoor de hemel mij behoede. Want
+zonder te blijven bij zulk een triestig onderwerp, zal ik over iets
+vroolijkers en beters beginnen, waardoor ik misschien een aanwijzing
+geef tot wat morgen moet verteld worden.
+
+Gij moet dan weten, zeer schoone jonge dames, dat er nog niet
+lang geleden in Salerno een groot medicus in de chirurgie leefde,
+die maestro Mazzeo delle Montagna [87] heette, die tot den hoogsten
+ouderdom gekomen, een schoone en lieve donna uit zijn stad tot vrouw
+had genomen in het bezit van voorname en rijke gewaden en van andere
+kostbaarheden en van al wat aan een donna kan behagen meer dan eenige
+anderen van die plaats; het is waar, dat zij het meestal koud in bed
+had, omdat zij door den maëstro slecht werd toegedekt. Deze, gelijk
+messer Ricciardo di Chinzica, van wien wij spraken, die aan de zijne
+de rustdagen leerde waarnemen, beweerde tegenover haar, dat slapen met
+een vrouw, ik weet niet hoeveel dagen kostte, om zich te herstellen
+en dergelijke onzin meer, waar ze maar heel slecht tevreden mee was;
+evenwel verstandig en van grooten geest, besloot zij om het geld voor
+het huis te sparen, de eerste gelegenheid de beste waar te nemen en te
+genieten met een ander en nadat zij hoe langer hoe meer jongelingen
+had beschouwd, hield zij er eindelijk een in het hart, waaraan zij
+met al haar hoop hechtte, met haar geheele ziel en haar geheele
+vermogen. De jonkman bemerkte dit en haar zeer beklagend, keerde
+ook hij al zijn liefde tot haar. Deze heette Ruggieri van Jeroli,
+van edele geboorte, maar van een slecht leven en een laakbaar gedrag,
+zóó dat hij verwant noch vriend had, die hem goed wilde doen of hem
+zien wilde en door heel Salerno werd hij beschuldigd van diefstallen
+en andere laagheden, waarom de donna weinig gaf, daar hij haar om een
+andere reden beviel en zij regelde alles zoo met een dienstmaagd, dat
+zij samen konden komen. En nadat zij eenig genoegen hadden gesmaakt,
+begon de donna hem te laken wegens zijn schandelijk leven en hem
+te verzoeken uit liefde tot haar hiermee op te houden en om hem de
+gelegenheid te geven dit te doen, begon zij hem dan met eene, dan
+met een andere som geld te steunen.
+
+Terwijl zij dit intusschen samen zeer heimelijk volhielden, werd den
+dokter een zieke toevertrouwd, die een kwaal aan het been had. De
+medicus zag dit en zeide tot zijn ouders, dat, als hij er een rottend
+gebeente uithaalde, hij het dan heelemaal moest laten afzetten of hij
+zou sterven. Door hem het been er uit te snijden, kon hij genezen, maar
+hij zou het niet ondernemen zonder hem als ten doode opgeschreven te
+beschouwen. Toen zijn ouders hierin hadden toegestemd, gaven zij hem
+met dit doel aan hem over. De arts, die meende, dat de zieke zonder
+bedwelming de pijn niet zou verduren, noch zich zou laten helpen,
+moest tot na den vesper wachten, om dat te doen en liet voor hem
+'s morgens een soort drank bereiden, welke opgedronken hem even lang
+zou doen slapen als hij tijd noodig had om hem pijn te doen met de
+bewerking. Hij liet dien drank bij zich thuis brengen en zette dien
+neer in een hoek van zijn kamer zonder aan iemand te zeggen wat
+dit was.
+
+Het uur van den vesper brak aan en de maestro moest tot hem gaan. Toen
+kwam er een bode tot hem van een zijner grootste vrienden van Amalfi
+[88], welke hij om niets ter wereld anders dan dadelijk zou moeten
+bezoeken, omdat die in een groot gevecht was geweest, waarbij velen
+gekwetst waren geworden. De dokter stelde het genezen van het been
+tot den volgenden morgen uit, besteeg zijn kleine bark en begaf zich
+naar Amalfi. Daar de donna wist, dat hij dien nacht niet naar huis
+zou komen als gewoonlijk, liet zij in stilte Ruggieri komen, liet hem
+in haar kamer en sloot hem daarin op tot andere lieden uit het huis
+zouden gegaan zijn om te slapen. Ruggieri bleef dus in de kamer op de
+donna wachten en had, hetzij door de vermoeienis op den dag verduurd
+of door zout eten te hebben genuttigd of misschien uit gewoonte een
+vreeselijken dorst en zag in het venster dien drank, welken de dokter
+voor den zieke had bereid, en denkend water te drinken, bracht hij
+dien aan den mond en dronk dien geheel op. Het duurde niet lang of
+een zware slaap beving hem en hij sluimerde in. De donna, zoo gauw
+ze kon, kwam in de kamer, vond Ruggieri ingeslapen, begon hem te
+betasten en met gedempte stem te zeggen, dat hij zou opstaan, maar
+het hielp niets; hij antwoordde, noch bewoog. Daardoor een weinig
+vertoornd stiet de donna hem met meer kracht aan en sprak: Sta op,
+slaapkop; want als je wilt slapen, moet je naar huis gaan en niet hier
+komen. Ruggieri, aldus geschud, viel van een stoel, waarop hij lag,
+ter aarde en toonde niet meer gevoel dan een doode. Hierover nog al
+ontsteld, wilde de donna hem optillen en hem nog sterker schudden,
+hem bij den neus nemen en aan den baard trekken; maar het was alles
+ijdel, hij had zijn ezel goed vastgebonden [89]. Daarom begon de
+donna te vreezen, dat hij dood was, maar toch begon zij hem vinnig
+in de huid te prikken en die te schroeien met een aangestoken kaars,
+maar niets baatte. Daarom geloofde zij, die geen geneeskundige was
+als haar man, dat hij zonder twijfel dood was. Men behoeft dus niet
+te vragen, daar zij hem boven alles beminde, of zij treurig was. Daar
+zij geen leven durfde maken, begon zij zacht over hem te klagen en
+te weenen over dit ongeluk. Maar na eenigen tijd uit vrees bij haar
+schade schande op te loopen bedacht zij, dat zij dadelijk een middel
+moest vinden om hem als doode het huis uit te krijgen en daar zij geen
+raad wist, riep zij stilletjes haar meid, toonde haar het ongeval
+en vroeg haar meening. De meid, die zich zeer verwonderde, hem nog
+trok en kneep en zonder gevoel zag, beweerde, gelijk de donna zeide,
+dat hij heusch dood was en gaf den raad, dat hij buitenshuis moest
+gebracht worden. De donna antwoordde haar: En waar zullen wij hem
+heen dragen, opdat men er geen erg in krijgt, dat men hem van hier
+heeft weggebracht wanneer het morgen zal gezien worden? De meid ging
+voort: Mevrouw, ik zag van avond heel laat voor den winkel van dien
+timmerman onzen buurman, een niet al te groote kist, die als de baas
+hem niet in huis heeft gezet, al te goed voor ons plan te pas komt,
+omdat wij hem daarin kunnen doen en hem twee of drie messteken kunnen
+geven en hem daar laten. Wie hem er in zal vinden, weet niet of hij
+van hier of elders er in is gestopt; bovendien zal men gelooven,
+omdat hij een gemeene jongen is geweest, dat hij uitgegaan voor iets
+kwaads, door een vijand van hem gedood is en daarna in de kist geduwd.
+
+De raad van de meid beviel aan de donna, maar niet hem een por te geven
+en zij zeide, dat om niets ter wereld haar ziel zou dulden, dat dit
+gebeurde en gelastte haar te kijken of de kist daar nog stond, die zij
+had gezien. Zij keerde terug en zeide van ja. De meid nu, die jong en
+sterk was, geholpen door de donna, tilde Ruggieri op haar schouders
+en terwijl de donna vooruit ging om te zien of er niemand aankwam,
+liepen zij naar de kist, deden hem er in, sloten die en lieten haar
+staan. Eenige dagen te voren hadden een paar huizen verder twee jonge
+mannen hun intrek genomen, die op woeker leenden en die begeerig veel
+te verdienen en weinig te verteren, behoefte hadden aan meubelen en
+den vorigen dag de kist gezien hadden en samen hadden afgesproken,
+als die er 's nachts bleef staan, die in huis te dragen. Toen het
+middernacht werd, gingen zij het huis uit, vonden die en zonder verder
+te kijken droegen zij die haastig, hoewel ze hun zwaar scheen, naar
+binnen en zetten haar in een kamer neer, waar hun vrouwen sliepen,
+zonder zich er om te bekommeren haar behoorlijk te plaatsen en na
+haar dus te hebben laten staan, gingen zij slapen.
+
+Ruggieri, die een aardig dutje gedaan had, den drank al had verteerd
+en de kracht er van verwerkt, werd bij het naderen van den morgen
+wakker en daar hij door de bedwelming als geradbraakt was en zijn
+zinnen hun kracht hadden teruggekregen, bleef bij hem toch in de
+hersens een verbazing achter, welke niet alleen dien nacht, maar daarna
+verscheidene dagen hem buiten westen hield. Toen hij de oogen opende
+en niets zag en de handen hier en ginds uitstrekte en zich in die kist
+bevond, begon hij zijn herinneringen te verzamelen en tot zich zelf te
+zeggen: Wat is dat? Waar ben ik? Slaap ik of waak ik? Ik herinner mij
+toch, dat ik van avond in de kamer van mijn donna kwam en nu schijn ik
+in een kist te liggen. Wat wil dat zeggen? Zou de dokter zijn thuis
+gekomen of er een ander ding zijn gebeurd, waardoor de donna mij,
+die sliep, hier zou hebben verborgen? Ik geloof het en het zal zeker
+zoo zijn. Daarom begon hij zich stil te houden en te luisteren of hij
+iets gewaar werd. Toen hij dit lang had gedaan en hij het in de kist,
+die klein was, erg benauwd kreeg en zich geheel gekneusd voelde aan
+de zijde, waarop hij lag, wilde hij zich op de andere draaien, maar
+deed dit zoo bijdehand, dat hij met een der ribben tegen de kanten
+van de kist stootte, die niet op een gelijken vloer was geplaatst,
+en haar deed tuimelen en daarna vallen en met dien val maakte zij
+een groot geraas, zoodat de vrouwen, die naast elkaar sliepen,
+wakker werden, bang werden en uit angst zich stil hielden. Ruggieri
+wist niet wat te denken van den val van de kist, maar daar hij haar
+door dit voorval open zag, dacht hij het beter, dat er iets anders
+gebeurde dan er in te blijven. En daar hij niet wist, waar hij was en
+dan het eene, dan het andere zich verbeeldde, begon hij op den tast
+af door het huis te gaan om te weten of hij een trap of deur vond,
+waardoor hij weg kon komen. Toen de vrouwen, die wakker waren, hem
+hoorden stommelen, begonnen zij te roepen: _Wie is daar?_ Ruggieri,
+die de stemmen niet kende, antwoordde niet; daarom begonnen de vrouwen
+de twee jonge mannen te roepen, die, omdat zij lang hadden gewaakt,
+vast sliepen en die van dit alles niets hadden bemerkt. Daarop stonden
+de vrouwen nog meer bevreesd geworden op, gingen naar de vensters en
+begonnen te schreeuwen: _Houdt den dief! Houdt den dief!_ Toen liepen
+van verschillende plaatsen tal van buren, deze over het dak en gene
+van de eene en een derde van een andere zijde samen en traden het
+huis binnen en ook de jongelieden, ontwaakt door dit rumoer, stonden
+op. Ruggieri (die dit zag en door verbazing buiten zich zelve naar
+geen kant wou of kon vluchten) gaven zij gevangen in handen van de
+wachters van den baljuw dier gemeente, die daar op het leven waren
+toe geloopen. Voor den schout gebracht, omdat hij door allen voor
+een grooten schurk werd gehouden, werd hij dadelijk op de pijnbank
+gelegd en bekende in het huis van den woekeraar te zijn getreden om te
+stelen; daarom wilde de baljuw hem zonder uitstel laten opknoopen. Het
+nieuwtje werd 's ochtends door heel Salerno verbreid, dat Ruggieri
+gevat was om te stelen in het huis der woekeraars. Toen de donna en
+de meid dit hoorden, waren zij zoo vol verbazing over dit nieuws,
+dat zij haast geloofden, dat, wat zij den afgeloopen nacht gedaan
+hadden, niet gebeurd was, doch slechts een droom geweest was. Maar
+bovendien voelde de donna over het gevaar, waarin Ruggieri verkeerde,
+zulk een smart, dat ze haast niet tot bedaren was te krijgen. Kort
+na drie uur, toen de medicus van Malfi teruggekeerd was, vroeg hij,
+waar de drank was gebleven, omdat hij zijn zieke wilde genezen en
+toen hij vond, dat de flesch leeg was, maakte hij een groot rumoer,
+dat er niets in het huis op zijn plaats bleef. De donna, die door
+erger smart gepijnigd werd, antwoordde woedend: Wat zoudt gij zeggen,
+meester, bij een gewichtige zaak, als gij voor zoo'n omgevallen flesch
+met drank al zoo'n spektakel maakt! Is er niet meer van te krijgen
+op de wereld? Hierop ging de maëstro voort: Vrouw, gij dacht, dat het
+klaar water was; het is het niet, maar een drank om te doen slapen. En
+hij vertelde haar, waarom hij die had bereid. Toen de donna dit had
+gehoord, meende zij, dat Ruggieri die gedronken had en hem daarom
+dood had geschenen en zeide: Maestro, dat wisten wij niet en maakt
+u daarom een anderen. Kort daarop keerde de meid, die op bevel van
+mevrouw uit was gegaan om te weten, wat men van Ruggieri vertelde,
+terug en zeide: Madonna, men zegt van Ruggieri, dat hij een slechte
+kerel is en dat, naar wat ik kon vernemen, vriend noch verwant is
+opgestaan of het wil om hem te helpen, en men houdt het voor zeker,
+dat de Stadico [90] hem morgen laat ophangen.
+
+En behalve dat zal ik u een andere nieuwe zaak vertellen, die ik
+meen te begrijpen, namelijk hoe hij in het huis der woekeraars is
+geraakt en hoort u wel: u kent wel de timmerman, waar tegenover de
+kist stond, waar wij hem in stopten; hij was juist met iemand, die
+beweerde, dat het zijn kist was, in den grootsten twist ter wereld,
+want hij vroeg er een prijs voor en de meester antwoordde, dat hij
+de kist niet had verkocht, maar dat die hem van nacht was ontstolen.
+
+Hierop antwoordde deze: Het is niet waar, gij hebt hem integendeel
+verkocht aan de twee woekeraars, gelijk die mij van nacht vertelden,
+toen ik in hun huis was op het oogenblik, dat Ruggieri er gevangen
+werd genomen. De timmerman antwoordde: Dat liegen ze, want ik verkocht
+hun die nooit, maar ze hebben die van nacht gestolen; laten wij naar
+hen toe gaan. En dadelijk gingen zij eensgezind naar het huis der
+woekeraars en ik ben hier gekomen. En gelijk gij kunt zien, begrijp ik,
+dat op die manier Ruggieri, waar hij gevonden werd, heen is gevoerd,
+maar ik weet niet, hoe hij er uit is gekomen. De donna begreep toen
+best, hoe het met de zaak stond, vertelde aan de meid, wat zij van den
+dokter gehoord had en verzocht haar tot de bevrijding van Ruggieri hulp
+te verleenen, daar zij tegelijkertijd, als ze wilde, Ruggieri kon doen
+ontkomen en haar eer kon dienen. De meid sprak: Madonna, onderricht
+mij het en ik zal gaarne alles doen. De donna, die het benauwd had
+en met onmiddellijk beraad overlegd had, wat er moest gedaan worden,
+stelde de meid geregeld op de hoogte. Deze ging eerst naar den dokter
+en begon klagend te zeggen: Messer, ik moet u vergeving vragen voor
+een groote domheid, die ik jegens u heb begaan. De dokter zei: Hoe
+zoo? En de meid, die niet ophield met schreien, ging voort: Mijnheer,
+gij weet, wat met den jongen Ruggieri van Jeroli het geval is, met wien
+ik, terwijl ik hem beviel, zoowel door vrees als door liefde dit jaar
+heb geleefd. Daar hij wist, dat u gisteravond niet hier waart, drong
+hij zoo bij mij aan, dat ik hem in uw huis in mijn kamer meenam om
+te slapen en daar hij dorst had en ik geen toevlucht had tot water of
+wijn en ik niet wilde, dat mevrouw, die in de zaal was, mij zou zien,
+herinnerde ik mij, dat ik in uw kamer een flesch met water gezien
+had. Ik liep daar heen, gaf hem dit te drinken en zette de flesch
+weer neer, waar ik haar vandaan had gehaald, waarover ik hoorde,
+dat u in huis groote ruzie hebt gemaakt. En zeker beken ik, dat ik
+kwaad deed, maar wie doet dit wel eens niet? Het spijt mij erg, dat
+ik het gedaan heb, niet zoozeer daarom als om wat er uit zal volgen,
+dat Ruggieri op het punt staat het leven te verliezen. Daarom bid ik
+u zooveel ik kan, dat u mij vergeeft en dat u mij toestaat, dat ik
+Ruggieri ga helpen, waarin ik het kan.
+
+Toen de medicus dit hoorde, antwoordde hij, hoe kwaad hij ook geweest
+was, schertsend: Gij hebt u zelf geschonken, omdat gij, waar gij
+geloofde van nacht een jonge man te hebben, die u zeer goed de peluw
+zou schudden, je een slaapkop naast je hadt. Ga daarom en zorg voor
+de redding van uw minnaar en pas voortaan op hem niet meer in huis te
+brengen, want dan zal ik je die keer en deze betaald zetten. De meid,
+dien het scheen, dat zij voor den eersten stap goed te werk was gegaan,
+ging zoo gauw zij kon naar de gevangenis, waar Ruggieri zich bevond
+en vleide den bewaarder zoo, dat hij haar Ruggieri liet spreken. Zij,
+na hem te hebben verteld, wat hij voor den Stadico moest antwoorden,
+indien hij wilde vrij worden, deed zoo haar best, dat zij voor den
+rechter kwam. Deze, voor hij naar haar wilde luisteren, omdat zij
+flink en sterk was, wilde eerst eens zijn haak slaan in die dwaze
+meid van Onzen Lieven Heer [91] en zij om gehoord te worden, had er
+niet op tegen en toen zij van die omhelzing was opgestaan, zeide zij:
+Heer, gij hebt Ruggieri van Jeroli als dief gevangen genomen, maar
+dat is niet waar. En met den aanvang beginnend vertelde zij hem de
+geschiedenis van stukje tot beetje, hoe zij als zijn minnares hem in
+het huis van den dokter had gebracht en hem er drank had te drinken
+gegeven in onwetendheid en hoe zij hem als een doode in de kist had
+gestopt; daarna vertelde zij, wat zij tusschen den meester-timmerman
+en den eigenaar van de kist had hooren praten en verklaarde zoo, hoe
+Ruggieri in het huis van de woekeraars kwam. De Stadico, die begreep,
+dat het gemakkelijk viel om te weten of het waar was, vroeg eerst
+aan den dokter of dat van dien drank een feit was. Toen liet hij den
+timmerman komen en hem aan wien de kist had behoord en de woekeraars
+en bevond na veel gepraat, dat de woekeraars de kist dien nacht hadden
+gestolen en in huis hadden gevoerd.
+
+Ten slotte ontbood hij Ruggieri en na hem te hebben gevraagd, waar
+hij den vorigen avond zijn onderkomen had gevonden, antwoordde hij,
+dat hij dit niet wist, maar dat hij zich wel herinnerde, dat hij zijn
+logies zou gaan zoeken bij de meid van maestro Mazzeo, in wiens kamer
+hij den drank had gedronken, omdat hij zoo'n dorst had, maar dat hij
+niet wist, hoe het gebeurde, dat hij in de kist der woekeraars was
+gevonden. De rechter, die dit alles hoorde, en er groot pleizier van
+had, liet het de meid en Ruggieri en den timmerman en de woekeraars
+meermalen opnieuw vertellen. Toen hij ten slotte zag, dat Ruggieri
+onschuldig was, veroordeelde hij de woekeraars, die de kist hadden
+gestolen tot een geldboete van tien oncen [92] en liet Ruggieri
+vrij. Hoezeer haar dit ten harte ging, hoeft men niet te vragen en de
+donna was er ten zeerste blij mee. Deze lachte er dikwijls om met hem
+en met de goede meid, die hem messteken had willen geven en beleefde
+er pleizier van, terwijl hun liefde en genoegen steeds van goed tot
+beter ging. En ik zou willen, dat het mij ook zoo ging, maar niet,
+dat ik in de kist wordt gestopt.
+
+Zoo de eerste verhalen de harten der begeerenswaardige donna's zeer
+hadden bedroefd, deed dit laatste van Dioneo ze lachen en vooral
+toen hij vertelde, dat de rechter zijn haak had ingeslagen, dat zij
+zich konden herstellen van de meewarigheid met de anderen. Maar toen
+de koning zag, dat de zon geel begon te worden en dat het einde van
+zijn heerschappij gekomen was, verontschuligde hij zich met aardige
+woorden over hetgeen hij had gedaan, namelijk over zoo treurige stof
+te hebben laten spreken en over die van den rampspoed der minnenden en
+toen dit geschied was, stond hij op, hief den lauwerkrans van het hoofd
+en terwijl de donna's afwachtten, wie hem zou dragen, plaatste hij dien
+bekoorlijk op het geheel blonde hoofd van Fiammetta met de woorden: Ik
+draag aan u deze kroon over, als degene, die het best voor den zwaren
+dag van heden ons met dien van morgen zal kunnen troosten. Fiammetta,
+wier haren gekruld waren, lang en van goud en bij wien ze over blanke
+en ranke schouders vielen en waarvan het gelaat eenigzins dik was,
+had een glanzende, natuurlijke kleur als van blanke leliën vermengd met
+roode rozen, met twee oogen in het hoofd als van een pelgrims-valk en
+met een allerliefst klein mondje, waarvan de lipjes robijnrood waren
+en antwoordde lachend: Filostrato, ik neem haar gaarne aan en opdat
+gij beter bemerkt, wat gij hebt gedaan, wil en beveel ik, dat van
+nu af aan ieder zich voorbereidt om morgen te spreken van _wat aan
+een of ander minnaar, na enkele wreede en ongelukkige voorvallen,
+gelukkig ten deel werd._ Dit voorstel beviel aan allen. En zij, na
+den hofmeester te hebben geroepen en over de zaken, die te pas kwamen,
+met hem te hebben beschikt, gaf, nadat het heele gezelschap van zijn
+zetels was opgestaan, tot aan het uur van het avondmaal blijmoedig aan
+ieder de vrijheid. Dezen derhalve, begonnen ten deele door den tuin,
+welks schoonheid niet zoo spoedig ging vervelen en ten deele naar
+den molen, die buiten deze werkte en dezen hier en gene daar, naar
+hun verschillenden smaak zich onderscheidene genoegens te verschaffen
+tot aan het uur van het avondmaal. Toen dit was aangebroken en allen
+bijeen waren als naar gewoonte, aten zij bij de schoone fontein met
+zeer groot genoegen en wel bediend. En daarvan opgestaan, gaven zij
+zich, gelijk bij hen gebruik was, over aan dans en zang en terwijl
+Filomena den dans leidde, zei de koningin: Filostrato, ik wil niet
+afwijken van mijn voorgangers, maar gelijk die hebben gedaan, wil ik,
+dat men op mijn bevel een zang zal zingen en omdat ik er zeker van ben,
+dat uw liederen zoodanig zijn als uwe verhalen, willen wij, opdat geen
+andere dan deze dag gestoord zij door de ongelukkige liefden, dat gij
+er een opzegt, dat u het meest zal behagen. Filostrato antwoordde, dat
+hij gaarne wilde en zonder verwijl begon hij op deze wijze te zingen:
+
+
+    Weenend toon ik,
+    Hoe een hart zich met recht beklaagt,
+    Omdat Amor in zijn geloof is bedrogen.
+
+    Amor, die eerst
+    In mijn hart haar heeft gesteld voor wie ik zucht,
+    Zonder op heil te hopen,
+    Gij hebt haar zoo vol deugd getoond.
+    Dat ik elke marteling licht achtte,
+    Die in mijn geest,
+    Droef gebleven,
+    Mij was overkomen; maar mijn dwaling
+    Ken ik thans en niet zonder smart.
+
+    Wat mij mijn dwaling heeft doen kennen,
+    Is mij van haar verlaten te zien,
+    In wien ik alleen hoopte;
+    Want toen dacht ik het meest te zijn
+    In haar gratie en haar dienaar.
+    Zonder de schade vooruit te zien
+    Van mijn toekomstig leed
+    Bemerkte ik, dat zij van anderen de waarde
+    Daarin had opgenomen en mij er uit had verjaagd.
+
+    Toen ik mij daaruit verjaagd zag,
+    Ontstond er in het hart een droeve klacht.
+    Die er nog in klinkt.
+    En dikwijls vervloek ik den dag en het uur,
+    Dat mij het eerst haar verliefd gelaat verscheen
+    Door hooge schoonheid gesierd
+    En meer dan ooit ontvlamd,
+    Vergaat mijn geloof, mijn hoop en mijn moed,
+    Mijn ziel, die versmachtend dit alles verfoeit.
+
+    Hoezeer mijn smart zonder troost is,
+    Heer, dat kunt gij gevoelen, zoo vaak ik u roep
+    Met trieste stemme,
+    En ik zeg u, dat ik zóó brand,
+    Dat ik om minder foltering den dood verlang.
+    Kom dan en maak
+    Aan mijn wreed en ongelukkig leven
+    Met één slag een einde en aan mijn razernij;
+    Want waar ik ook zal gaan, zal ik die minder gevoelen.
+
+    Geen ander leven, geen andere troost
+    Redt mij meer dan de dood van mijn smart,
+    Dat men mij dien voortaan schenke.
+    Maak een einde, Amor, door dezen aan mijn pijnen
+    En dat men mijn hart van zulk een ellendig leven ontrooft.
+    Ach, doe dit, omdat ten onrechte.
+    Mij alle vreugd en genoegen ontnomen is,
+    Maak haar gelukkig, door mij te doen sterven, o Heer,
+    Gelijk gij haar gelukkig hebt gemaakt met een nieuwen minnaar.
+
+    O mijn lied, indien niemand u leert,
+    Kan het mij niet schelen, omdat niemand
+    Dan ik u kan zingen,
+    En moeite alleen wil ik u geven,
+    Dat gij Amor terug vindt en dat gij aan hem alleen
+    Toont ten volle, hoe onverschillig
+    Het trieste, bittere leven,
+    Mij is, hem biddend, dat hij in beter
+    Haven mij brengt door zijn waarde.
+
+    Weenend toon ik, enz.
+
+
+De woorden van dit lied toonden duidelijk genoeg, hoe de zielstoestand
+was van Filostrato en de oorzaak daarvan en misschien had nog beter
+het gelaat van de dame het getoond, die aan den dans deelnam, indien de
+schaduwen van den komenden nacht den blos op haar gezicht niet zouden
+hebben verduisterd. Maar toen hij dit ten einde had gebracht, werden er
+verscheidene anderen gezongen, totdat het uur van slapen gekomen was:
+daarom op bevel van de koningin, trok ieder zich in zijn kamer terug.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Dag.
+
+    _De vierde dag van de_ Decamerone _eindigt: de vijfde vangt
+    aan. Onder het bewind van Fiammetta spreekt men van wat
+    met een of anderen minnaar na eenige wreede en noodlottige
+    voorvallen gelukkig gebeurt._
+
+
+Reeds was het Oosten geheel wit en hadden de rijzende stralen klaarheid
+verbreid door ons gansche halfrond, toen Fiammetta ontwaakt door de
+zoete zangen der vogelen, die van af de eerste stonde van den dag
+vroolijk op de jonge boomen zongen, opstond en al de andere donna's en
+de drie jongelieden deed roepen. Met langzamen tred ging zij naar de
+velden, door de ruime vlakte met het bedauwde gras, tot de zon hoog was
+gestegen en wandelde met haar gezelschap in gesprek over verschillende
+dingen. Maar toen zij voelde, dat de zonnestralen warmer werden,
+richtte zij hun schreden naar hun verblijfplaats, waar zij gekomen
+en na zich hersteld te hebben van hun lichte vermoeidheid met beste
+wijnen en meelspijs, zich in den aangenamen tuin vermeiden tot aan
+het etensuur. Toen dat oogenblik aangebroken was en alles door den
+zeer bescheiden hofmeester was in orde gebracht en een lied en een
+of twee dansliederen waren gezongen, begonnen zij vroolijk gestemd,
+naar het de koningin behaagde, te eten. En toen dit ordelijk en
+blijmoedig was geschied en omdat zij den ingestelden regel van te
+dansen niet vergeten waren, voerden zij met de instrumenten en de
+zangen eenige dansen uit. Hierna gaf de koningin tot na het uur der
+siësta vrij; eenigen van hen gingen sluimeren en anderen bleven tot
+hun genoegen in den tuin. Maar allen verzamelden zich, toen het uur
+van den noen even voorbij was, daar, waar het de koningin beviel,
+volgens de gewoonte bij de fontein. Daar zag de koningin gezeten,
+alsof zij bij een rechtbank voorzitter was, naar Pamfilo en glimlachend
+beval zij hem de eerste te zijn, die met de verhalen van geluk zou
+beginnen. Hij deed dit gaarne en sprak aldus:
+
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Cimon wordt verstandig door lief te hebben en schaakt in zee
+    zijn vrouw Ephigenie. Hij wordt op Rhodes in de gevangenis
+    gezet. Lysimachos bevrijdt hem en opnieuw rooft hij met hem
+    Ephigenia en Cassandra, als die bruiloft vieren. Zij vluchten
+    met hen naar Creta en vervolgens, als zij hun echtgenooten
+    zijn geworden, roept men ze naar hun huis terug._ [93]
+
+
+Lieve donna's. Om een zoo blijden dag te beginnen als deze zal zijn,
+staan mij vele novellen voor den geest om te verhalen, waarvan er
+een mij het meest behaagt, omdat gij daardoor zult kunnen begrijpen,
+niet het heugelijke doel, waarvoor wij beginnen te spreken, maar
+ook hoe heilig, hoe machtig en hoe weldadig de krachten der Liefde
+zijn, welke velen, zonder te weten, wat zij zeggen, zeer ten onrechte
+veroordeelen en schandvlekken, wat, indien ik mij niet bedrieg--daar
+ik geloof, dat gij verliefd zijt--U zeer aan 't hart moet gaan.
+
+Aldus, (gelijk wij het al gelezen hebben in de antieke geschiedenissen
+der Cyprioten) leefde er op het eiland Cyprus een zeer edel man,
+die Aristippos heette, meer dan eenig ander bewoner daarvan zeer rijk
+aan alle aardsche goederen en als de fortuin hem niet over een zaak
+treurig gemaakt had, had hij meer dan wie ook tevreden kunnen zijn. En
+dat was deze, dat hij onder zijn overige zonen er een had, die alle
+andere jongelingen in grootheid en schoonheid van lichaam overtrof,
+maar die bijna en haast hopeloos idioot was, Galeso genaamd. Maar
+daar nooit de lessen van meesters, de vaderlijke liefkozingen of de
+kastijdingen hem iets in het hoofd hadden kunnen brengen of hem de
+minste welgemanierdheid hadden  geleerd en hij daarentegen sterk en
+grof in de volkstaal sprak en zijn handelwijzen meer met die van een
+dier overeenstemden dan met die van een mensch, werd hij ironisch Cimon
+genoemd, wat in hun taal hetzelfde beteekent als in de onze: Groot
+Beest. De vader verdroeg zijn verloren bestaan met zwaar verdriet en
+reeds was hem alle hoop ontvloden niet steeds de oorzaak van zijn smart
+voor zich te zien, toen hij hem gelastte naar een dorp te gaan en en er
+bij de landbouwers te blijven. Dit was voor Cimon zeer aangenaam, omdat
+hem de gewoonten en de gebruiken dier ruwe menschen beter bevielen dan
+die der stedelingen. Toen Cimon zich dan naar het dorp begeven had en
+daar zich bezig hield met den veldarbeid, trad hij eens, na den middag,
+terwijl hij van het eene veld naar het andere ging met een stok op
+den nek, in een boschje, dat zeer schoon was in deze streek en dat,
+daar het Meimaand was, geheel was doorlooverd. Hij ging hier doorheen
+en alsof de fortuin hem gevoerd had, kwam hij in een kleine weide,
+omringd door zeer hooge boomen; in een van de hoeken was een zeer
+schoone en koele fontein; ter zijde van deze zag hij op het groene
+veld een zeer schoon jong meisje slapen in een zoo licht kleed, dat
+het haast niets van het blanke vleesch verborg en alleen van af den
+gordel naar beneden bedekt was met een wit en licht gewaad. Aan haar
+voeten sliepen eveneens twee vrouwen en een man, haar dienaren.
+
+Toen Cimon haar aanzag, alsof hij nog nooit een vrouwelijke figuur had
+aanschouwd, leunde hij op zijn stok en zonder een woord te spreken,
+begon hij haar met de grootste bewondering aan te staren. En in zijn
+ruwe borst, waar meer dan duizend lessen niet den minsten indruk
+had kunnen doen doordringen van een heerlijk genot, voelde hij een
+aandrang ontwaken, die hem in zijn botten en groven geest zeide, dat
+dit jonge meisje het schoonste was wat ooit door eenig sterveling
+was aanschouwd. Dadelijk begon hij in iedere bijzonderheid alle
+deelen van haar lichaam te onderzoeken en bewonderde de haren, die
+hij van goud waande, het voorhoofd, den neus en den mond, de hals en
+de armen en vooral den weinig opwelvenden boezem en van boer opeens
+schoonheidsrechter geworden, verlangde hij vurig haar schoone oogen
+te zien, die zij gesloten hield in haar diepen slaap en om ze aan te
+staren had hij ineens den lust om haar te wekken. Maar daar zij hem
+schooner scheen dan ooit eenige vrouw, die hij eertijds had gezien,
+twijfelde hij er aan of zij geen godin was en toch had hij wel zooveel
+gevoel, dat hij de goddelijke dingen waardiger vond om geëerd te
+worden dan de menschelijke en hield zich daarom in, afwachtend tot
+zij van zelf zou ontwaken en hoewel het tijdverlies hem te groot
+scheen, kon hij toch door het genoten welbehagen niet heengaan. Na
+een lange poos werd het meisje wakker, die Ephigenia heette, en vóór
+dat de anderen ontwaakten; ze hief het hoofd op, opende de oogen en
+zag Cimon op zijn stok geleund voor haar staan, waarover zij zich
+zeer verwonderde en zeide: Cimon, wat zoekt gij op dit uur in dit
+bosch? (Cimon was door zijn manier van doen en ook door zijn grofheid
+zoowel als door den adel en den rijkdom van zijn vader aan iedereen
+in het land bekend.) Hij antwoordde niets op de woorden van Ephigenia,
+maar toen hij haar oogen geopend zag, begon hij vast daarin te staren
+en het scheen hem, dat hem daaruit een zachtheid tegenstraalde, die
+hem vervulde van een zaligheid nog nooit door hem gevoeld. Het meisje
+zag dit en begon te vreezen, dat door haar zoo star aan te zien, zijn
+boerschheid hem tot een daad zou drijven, die haar kon schandvlekken,
+daarom riep zij haar vrouwen, stond op en zeide: Cimon, ga met Zeus.
+
+Cimon antwoordde: Ik zal met u gaan. En hoewel het meisje steeds voor
+hem bevreesd, zijn gezelschap weigerde, kon zij zich niet van hem
+bevrijden, voor hij haar had begeleid tot aan haar huis. Vandaar ging
+hij naar de woning van zijn vader en hield vol, dat hij niet meer naar
+het dorp wilde terugkeeren, wat zijn vader en de zijnen goed vonden,
+hoewel het hem hinderde en zij de reden trachtten te ontdekken, die hem
+van besluit had doen veranderen. Zoo was dan het hart van Cimon, waarin
+geen enkele les had kunnen binnen dringen, dank zij de schoonheid van
+Ephigenia door de pijl van Amor doorboord en in zeer korten tijd door
+van de eene gedachte tot de andere op te klimmen verwonderde hij zijn
+vader en al de zijnen en elkeen door wat hij begreep. Eerst vroeg hij
+zijn vader hem gekleed en getooid te doen gaan gelijk zijn broeders,
+wat deze zeer welgemoed deed. Sedert in omgang met begaafde jonge
+mannen volgde hij de manieren en de gewoonte der edellieden na en
+vooral die der verliefden en leerde niet alleen tot elks verbazing in
+zeer korten tijd de eerste letters, maar werd van beteekenis onder de
+geleerden. Daarna (en dit alles was de oorzaak der liefde, die hij
+Ephigenia toedroeg) legde hij niet alleen de grove en boersche taal
+af voor fatsoenlijke en steedsche, maar hij werd een meester in zang
+en muziek, in het paard rijden en den wapenhandel zoowel ter zee als
+te land en zeer ervaren en dapper. In het kort (opdat ik niet elke
+bijzonderheid van zijn deugden hoef te vertellen) eindigde hij nog
+niet het vierde jaar van zijn eerste liefde of hij herrees als de
+aardigste en de hoffelijkste jonkman en van meer uitnemenden moed dan
+eenig ander, die er op Cyprus was. Wat zullen wij, bekoorlijke dames,
+dan van Cimon zeggen? Zeker niets anders dan dat de jaloersche fortuin
+de groote gaven, die de hemel in zijn dappere ziel had neergelegd,
+gebonden had en verborgen in een zeer klein hoekje van zijn hart met
+de sterkste banden, welke Amor--machtiger dan deze alle--losmaakte en
+brak. Hij als wekker van de ingeslapen geesten, rukte door zijn kracht
+de deugden van Cimon uit de wreede schaduwen, die ze verduisterden
+in het heldere licht en toonde duidelijk, vanwaar hij de geesten aan
+hem onderworpen kan opheffen en waarheen hij ze met zijn stralen leidt.
+
+Hoewel Cimon dan, door Ephigenia te beminnen gelijk verliefde
+jongelieden dikwijls doen, in enkele opzichten buitensporigheden
+beging, verdroeg Aristippos, deze in aanmerking nemend, dat Amor hem
+van een idioot tot een mensch had gemaakt, en bemoedigde hem in het
+volgen van al zijn genoegen. Maar Cimon, die weigerde Galeso genoemd
+te worden, daar hij zich herinnerde, dat hij zoo door Ephigenia
+genoemd was, wilde aan zijn verlangens een eerbaar doel geven en
+wilde herhaaldelijk Cypseos, den vader van Ephigenia, verzoeken hem
+haar tot vrouw te geven, maar Cypseos antwoordde steeds, dat hij haar
+toegezegd had aan Pasimundos, een edel jonkman van Rhodes, wien hij
+niet te kort wilde doen. Toen de tijd, vastgesteld voor de bruiloft
+van Ephigenia, gekomen was en de echtgenoot haar had laten halen,
+zeide Cimon in zich zelf: Nu is het tijd te toonen, o Ephigenia,
+hoe gij door mij wordt bemind. Door U ben ik man geworden en indien
+ik U kan bezitten, twijfel ik er niet aan roemrijker te worden dan
+eenig god en ik zal U zeker krijgen of sterven. Na die woorden riep
+hij de hulp in van eenige edele jongelieden, die zijn vrienden waren
+en na in het geheim een schip te hebben uitgerust met al wat noodig
+was voor een zeegevecht, stak hij in zee, in afwachting van het
+vaartuig, waarop Ephigenia naar haar echtgenoot op Rhodes zou worden
+vervoerd. Ephigenia ging in zee, nadat haar vader aan de vrienden van
+haar man alle eer had bewezen en men begaf zich op weg en richtte den
+steven naar Rhodes. Cimon, die niet sliep, volgde het den dag daarna
+met zijn schip en riep met kracht op den voorsteven van zijn schip
+tot hen, die op Ephigenia's vaartuig waren: Maak halt, doe de zeilen
+dalen of reken er op overwonnen te worden en in zee geworpen. De
+tegenstanders van Cimon hadden hun wapens getrokken op de brug en
+maakten zich ter verdediging gereed, waarop Cimon na die woorden een
+ijzeren harpoen nam en die wierp op den voorsteven van de Rhodiërs,
+die snel wilden vluchten en dezen met geweld naar dien van zijn schip
+trok en verwoed als een leeuw, zonder door iemand gevolgd te worden,
+sprong hij daarop of hij ze allen voor niets rekende. Daar aangespoord
+door Amor, stortte hij zich met een wonderbare kracht tusschen de
+vijanden met een mes in de hand en dan deze dan gene verwondend,
+sloeg hij ze neer als schapen. Toen de Rhodiërs dat zagen, wierpen
+zij de wapens op het dek en gaven zich eenstemmig over.
+
+Cimon sprak tot hen: Jonge mannen, noch begeerte naar buit, noch haat,
+die ik tegen Ü zou hebben deed mij van Cyprus vertrekken om in volle
+zee gewapenderhand U aan te vallen. Wat mij bewoog is voor mij iets
+te verkrijgen wat mij zeer dierbaar is en het is voor U gemakkelijk
+genoeg om mij dit in vrede toe te staan en dit is Ephigenia, door
+mij boven alles bemind, welke ik van haar vader niet krijgen kon als
+vriend en goedschiks, zoodat Amor mij dreef die op U kwaadschiks en
+gewapend te veroveren. Daarom wil ik voor haar zijn, wat Uw Pasimundos
+voor haar moest wezen; geef haar mij en ga met de gunst van Zeus. De
+jongelieden, die meer het geweld dan de vrijgevigheid dwong, stonden
+klagend Ephigenia aan Cimon af. Hij zag haar schreien en zeide: Edele
+donna, wees niet mistroostig, ik ben Uw Cimon, die door langdurige
+liefde veel meer verdiend heeft U te bezitten dan Pasimundos door
+gegeven belofte. Daarna keerde Cimon zich tot zijn gezellen (nadat
+hij haar reeds op zijn schip had doen springen zonder iets anders
+van de Rhodiërs aan te raken) en liet hen gaan. Cimon was toen meer
+dan wie ook tevreden over den zoo dierbaren verworven buit. Nadat
+hij eenigen tijd had genomen om haar, die weende, weer te troosten,
+overlegde hij met zijn makkers naar Cyprus terug te keeren. Daarom
+met gelijke gedachte van allen, richtte hij den steven van hun schip
+naar Creta, waar iedereen en het meest Cimon door oude en nieuwe
+verbintenissen en door veel vrienden geloofde, dat men met Ephigenia
+veiliger zou zijn. Maar de fortuin, die zeer blijmoedig de verovering
+van de donna aan Cimon had toegestaan, niet standvastig, veranderde
+opeens de onbeschrijfelijke vreugde van den verliefden jonkman in
+treurige en bittere klacht.
+
+Er waren nog geen vier uur verloopen, dat Cimon de Rhodiërs had
+achtergelaten toen bij het vallen van den nacht, welke Cimon blijder
+dan eenigen anderen ooit verwachtte, een zeer bar en stormachtig
+weer begon, dat den hemel met wolken vulde en de zee met woedende
+winden. Daardoor kon hij niet zien wat hij moest doen of waar hij heen
+moest gaan, noch zich op het schip staande houden om eenigen dienst
+te doen. Hoe dat aan Cimon verdroot, behoeft men niet te vragen. Het
+scheen, dat Zeus hem zijn verlangen had toegestaan om hem van meer
+teleurstelling te doen sterven, waarom hij zich eerst als dat niet was
+gebeurd, weinig bekommerd zou hebben. Ook zijn metgezellen beklaagden
+zich, maar vooral Ephigenia en zij vreesden elke golfslag en in haar
+geschrei vervloekte zij ruw de liefde van Cimon en laakte zijn moed en
+beweerde, dat die vreeselijke storm door niets anders was ontstaan,
+dan omdat de goden niet wilden, dat hij, die tegen hun wil haar tot
+echtgenoot had begeerd, van zijn aanmatigend verlangen zou genieten
+maar dat hij haar eerst zou zien sterven en daarna zelf ellendig zou
+omkomen. Bij zulke klachten en nog meer anderen wisten de zeelieden
+niet wat te doen en terwijl de wind steeds sterker werd, wisten of
+beseften zij niet, waar zij heen gingen en kwamen nabij het eiland
+Rhodes, maar zij herkenden dit niet en deden al hun best om te landen,
+zoo het mogelijk was ten einde hun leven te redden. De fortuin was hun
+daarin gunstig en stond hen toe te landen in een kleinen zeeboezem,
+waarin kort voor hen, de Rhodiërs gekomen waren, die Cimon had
+verlaten. Zij bemerkten pas, dat ze op het eiland Rhodes gekomen
+waren, toen de dageraad aanbrak en de hemel helderder werd en zij
+zich ternauwernood op een pijlschot afstand ontwaarden van het schip
+den vorigen dag door hen verlaten. Hierover was Cimon zeer treurig,
+vreezend, dat gebeuren zou, wat hem ook werkelijk geschiedde. Hij
+beval, dat men alle kracht zou aanwenden om vandaar weg te gaan en
+dan daarheen, waar de fortuin het behaagde ze heen te voeren, want
+het kon op geen andere plaats erger zijn dan daar. Zij spanden zich
+zeer in om daar uit te komen, maar vergeefs: de machtige wind blies in
+tegengestelde richting, zoodat zij uit de kleine golf niet weg konden
+komen, maar of ze wilden of niet, hield die hen aan het strand vast.
+
+Toen zij het strand bereikten, werden zij door de Rhodische matrozen,
+die van hun vaartuig waren afgedaald, herkend. Snel liep er een van
+hen naar een dorp, waar in de buurt de edele Rhodische jonge mannen
+waren gegaan en vertelde hun, dat toevallig Cimon met Ephigenia op hun
+schip evenals zij daar waren aangekomen. Toen die dit hoorden, namen
+zij zeer verheugd velen van hun mannen mede en waren spoedig aan zee
+en Cimon, die al van zijn vaartuig gestegen, het plan had opgevat in
+een naburig woud te vluchten werd met allen en met Ephigenia gevangen
+genomen en naar het dorp gebracht. En vandaar, toen Lysimachos van
+de stad kwam, in welks nabijheid hij dat jaar de opperrechter der
+Rhodiërs was, voerde die met een zeer groot aantal gewapende mannen,
+Cimon en zijn makkers allen naar de gevangenis, gelijk Pasimundos,
+wien het nieuws bereikte, woedend met den senaat van Rhodes, bevolen
+had. Zoo verloor de ellendige en verliefde Cimon zijn Ephigenia
+pas door hem gewonnen zonder iets meer van haar te hebben gekregen
+dan eenige kussen. Ephigenia werd door vele edele vrouwen van Rhodes
+ontvangen en herstelde, zoowel voor de smart geleden door haar schaking
+als van de vermoeienis ondergaan op de toornende zee en zij bleef bij
+hen tot aan den dag vastgesteld voor haar bruiloft. Aan Cimon en zijn
+gezellen werd wegens de edelmoedigheid jegens de Rhodische jongelingen
+den vorigen dag betoond, het leven geschonken, wat Pasimundos met
+al zijn macht hun wilde ontnemen en zij werden tot levenslange
+gevangenisstraf veroordeeld, waarin zij, gelijk men kan denken,
+in smart achterbleven en zonder hoop ooit eenig genoegen te hebben.
+
+Maar Pasimundos verhaastte zijn aanstaande bruiloft zooveel hij kon. De
+fortuin, of zij berouw had over den onverwachten slag, dien Cimon trof,
+bracht een nieuw voorval tot zijn heil teweeg. Pasimundos had een
+broeder, minder in jaren maar niet in deugd, die Ormisda heette en die
+lang had onderhandeld om als echtgenoote een edel en schoon meisje uit
+de stad te krijgen, Cassandra genaamd; dat Lysimachos ten zeerste lief
+had, maar het huwelijk was door verschillende gebeurtenissen meermalen
+belemmerd. Daar Pasimundos zag, dat hij gedwongen was zijn bruiloft met
+een groot feest te vieren, achtte hij het best, om niet meer kosten
+en feesten te maken, dat hij zorgde, dat op hetzelfde feest Ormisda
+en zijn vrouw huwen zouden. Hij hervatte daartoe de onderhandelingen
+met de ouders van Cassandra en met goed gevolg. Hij en zijn broeders
+besloten, dat Pasimundos denzelfden dag Ephigenia zou huwen, waarop
+Ormisda Cassandra zou trouwen. Lysimachos hoorde dit en het beviel hem
+in 't geheel niet, omdat hij zich van zijn hoop verlaten zag, welke
+hij koesterde haar zeker te krijgen als Ormisda haar niet nam. Maar
+als verstandig man verborg hij zijn spijt en hij begon te bedenken
+hoe hij kon beletten, dat dit gevolg had en hij zag er geen anderen
+weg op dan haar te rooven. Dit scheen hem gemakkelijk door het ambt,
+dat hij bekleedde maar ook oneerlijker dan wanneer hij dien post
+niet had bezet. Maar om kort te gaan na lange overpeinzing week de
+eerlijkheid voor de liefde en besliste hij, dat, wat er ook mocht
+gebeuren, hij Cassandra zou rooven. En denkend aan de hulp, die hij
+daarvoor noodig had en de maatregelen, die hij daarvoor moest nemen,
+herinnerde hij zich Cimon, dien hij met zijn makkers gevangen hield
+en meende geen beter en geen trouwer metgezel in deze zaak te kunnen
+hebben dan hem. Daarom liet hij hem den volgenden nacht heimelijk in
+zijn kamer komen en begon hem aldus toe te spreken:
+
+Cimon, gelijk de goden de beste en mildste schenkers van loon zijn
+voor de menschen, zoo beproeven zij ook het wijste hun moed en hen,
+die zij flink en standvastig vinden in alle omstandigheden, maken zij
+ook, als de besten, de grootste belooningen waardig. Zij hebben van
+Uw moed een zekerder bewijs gewild dan gij binnen de perken van Uws
+vaders huis had kunnen leveren, dien ik als overmatig rijk ken. Eerst
+hebben zij U door de heftige aandoeningen der liefde van een redeloos
+dier, gelijk ik hoorde, tot mensch willen vormen; daarna hebben zij
+door harde tegenspoed en thans met treurige gevangenschap willen zien
+of uw ziel zich van wat die was, niet verandert, wanneer gij voor
+korten tijd de verlangde prooi had veroverd. Indien die dezelfde is
+als voorheen, schonken zij U nooit zulk een vreugde als zij U thans
+bereiden, wat ik U wil aantoonen, opdat gij Uw krachten herwint
+en weer moed vat. Pasimundos, verheugd over Uw ongeluk en die met
+aandrang Uw dood heeft gezocht, verhaast zooveel hij kan het vieren
+van de bruiloft met Uw Ephigenia, opdat hij zich dan verblijdt met
+den buit, welke eerst de gunstige fortuin U had toegestaan en toen
+opeens gramstorig U ontnam. Dit moet U leed doen naar ik zelf weet,
+indien gij haar zoo lief hebt als ik geloof; want op denzelfden dag
+maakt Ormisda, zijn broeder, zich gereed, om mij een dergelijke hoon
+aan te doen met Cassandra, die ik boven alles bemin. Om zooveel smaad
+en zooveel verdriet van het ongeluk te ontgaan, zie ik geen anderen
+weg open dan de kracht van onze zielen en van onze rechtervuisten,
+waarin wij het zwaard moeten voeren en waarmee wij ons ruim baan
+moeten maken gij voor den tweeden en ik voor den eersten roof van
+onze beide vrouwen. Daarom, indien gij wilt--ik wil niet zeggen de
+vrijheid, waarom gij, denk ik, zonder Uw vrouw weinig geeft--dat gij
+Uw vrouw terug krijgt, hebben de goden, die mij bij mijn onderneming
+willen helpen, dit in Uw handen gesteld.
+
+Deze woorden deden al de verloren wilskracht in Cimon terugkeeren en
+zonder te veel tijd voor het antwoord te nemen, zeide hij: Lysimachos,
+gij kunt geen sterker en trouwer makker in deze zaak hebben, indien
+er voor mij uit moet volgen, wat gij zegt en daarom vertel mij,
+wat U goed dunkt, dat ik moet doen en gij zult zien, dat het met een
+bewonderenswaardige kracht zal gebeuren. Lysimachos antwoordde hem:
+Binnen drie dagen zullen de jonge vrouwen het eerst de huizen hunner
+mannen betreden, waarin gij gewapend met Uw makkers en ik met de
+mijnen, die ik genoeg vertrouw, bij het vallen van den avond zullen
+binnentreden en welke wij te midden van de gasten geroofd naar een
+schip zullen brengen, dat ik in 't geheim heb laten gereed maken,
+terwijl wij iedereen zullen dooden, die zich vermeet ons weerstand
+te bieden. Dit plan beviel aan Cimon en stil begaf hij zich tot den
+bepaalden tijd naar de gevangenis. Toen de dag van de bruiloft kwam,
+was de staatsie groot en prachtig en elk deel van het huis was vol
+van het vroolijke feest.
+
+Lysimachus, die alles gereed had gemaakt, vereenigde Cimon en
+zijn makkers met zijn eigen vrienden en hij verdeelde ze, toen het
+oogenblik hem gekomen scheen, in drie groepen alle met wapens onder
+hun kleederen na ze met woorden ten gunste van zijn onderneming te
+hebben aangespoord. Een groep werd zonder gedruisch naar de haven
+gezonden, opdat niemand ze zou beletten het schip te bestijgen,
+wanneer het noodig zou zijn. Met de andere twee ging hij naar het
+huis van Pasimundos, waar hij aangekomen er een bij de deur liet,
+opdat niemand hem er kon insluiten of hem den aftocht belemmeren
+en met de derde beklom hij den trap gevolgd door Cimon. In de zaal
+gekomen, waar de jonge bruiden aan tafel waren gezeten om te eten
+met een groot aantal andere dames, wierpen zij zich vooruit, smeten
+de tafels omver en nadat elk van hun zijn vrouw genomen had en in
+handen had gesteld van zijn makkers, gaven zij order ze dadelijk
+naar het schip te leiden, gereed om hen te ontvangen. De jonge
+vrouwen begonnen te huilen en te schreeuwen, evenals de anderen en
+de dienaren en opeens was het huis vol rumoer en geklaag. Maar Cimon
+en Lysimachus, die hun zwaarden hadden getrokken en alles op hun
+weg verjoegen, richtten zich naar de trappen; zij daalden ze af,
+tot ze Pasimundos ontmoetten, die met een grooten stok in de hand
+op het leven afkwam: Cimon sloeg hem woedend op het hoofd, kloofde
+hem den schedel en deed hem dood aan zijn voeten neerstorten. Toen
+de ongelukkige Ormisda tot zijn hulp aansnelde, werd hij eveneens
+door de slagen van Cimon gedood en alle anderen, die wilden naderen,
+werden gekwetst en achteruit geworpen door de makkers van Lysimachos
+en Cimon. Zij lieten het huis achter vol bloed, vol tumult, tranen
+en droefenis en in een dichte groep bereikten zij te zamen met hun
+prooi het schip. Hierop zetten zij de vrouwen neer en klommen er zelf
+op met hun gezellen, toen het strand al vol gewapend volk was, dat
+tot bevrijding van de vrouwen aankwam. Zij staken de riemen in het
+water en gingen verheugd over hun bedrijven heen. Op Creta gekomen
+werden zij door vele vrienden en verwanten blijde ontvangen, huwden
+de vrouwen en na een groot feest genoten zij gelukkig van hun roof. Op
+Cyprus en Rhodes was het rumoer en de stoornis groot en lang door hun
+daad. Ten slotte nadat hun vrienden en verwanten op het eene en het
+ander eiland als bemiddelaars waren opgetreden, vonden die een uitweg,
+zoodat na eenigen tijd van ballingschap Cimon met Ephigenia gelukkig
+naar Cyprus terugkeerde en Lysimachus ook met Cassandra naar Rhodes
+en elk leefde langen tijd met zijn vrouw gelukkig in zijn land.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Gostanza bemint Martuccio Gomito, welke hoorend, dat hij
+    dood is, uit wanhoop zich alleen in een bark neerzet, die
+    door den wind naar Susa gevoerd wordt. Zij vindt hem levend
+    terug in Tunis, doet zich aan hem kennen en daar hij zeer
+    bevriend wordt met den koning voor geschonken raadgegevingen,
+    huwt hij haar en keert rijk met haar terug naar Lipari._
+
+
+Toen de koningin bespeurde, dat de novelle van Pamfilo uit was,
+gelastte zij, na die zeer te hebben geprezen, dat Emilia zou voortgaan
+met het verhalen van een andere, die aldus begon: Ieder moet zich
+terecht verheugen in de dingen, waarin men de belooning op genegenheid
+ziet volgen en wel omdat de liefde op den langen duur eerder vreugde
+verdient dan smart. Met veel grooter genoegen zal ik door deze stof
+te behandelen de koningin gehoorzamen dan het ik om de voorafgaande
+deed aan den koning.
+
+Teedere donna's. Gij moet dan weten, dat er in de nabijheid van Sicilië
+een eilandje is, Lipari genaamd, waarop nog niet lang geleden een zeer
+mooie meisje geboren werd, Gostanza, uit zeer achtenswaardige familie
+vandaar. Op haar werd een jonkman, die er woonde, Martuccio Gomito,
+zeer aardig en beschaafd en bekwaam in zijn vak, verliefd. Zij werd
+eveneens zoo door hem ontbrand, dat zij zich nooit goed gevoelde,
+als zij hem niet zag. En daar Martuccio haar tot vrouw begeerde, liet
+hij haar aan haar vader vragen. Deze antwoordde, dat hij arm was en
+haar daarom niet wilde geven. Martuccio verontwaardigd, omdat hij zich
+haar zag weigeren om zijn armoede, zwoer met eenige van zijn vrienden
+en verwanten nooit in Lipari terug te keeren dan rijk. Hij vertrok
+vandaar en begon als zeeroover de kust van Barbarije te bevaren elk
+bekapend, die minder machtig was dan hij. De fortuin was hem hierbij
+zeer gunstig, als hij zich maar met zijn voorspoed tevreden had kunnen
+stellen. Maar daar het hem niet genoeg was, dat hij en zijn vrienden
+in korten tijd zeer rijk werden, daar zij meer dan rijk wilden worden,
+werd hij door zekere schepen der Saracenen na een lange verdediging
+gevangen genomen en weggevoerd en het grootste deel van hen door de
+Mahomedanen verdronken. Nadat zijn schip was vernield, werd hij naar
+Tunis in de gevangenis gevoerd en in lange ellende bewaard. Op Lipari
+kwam de tijding, dat al degenen, die met Martuccio op het schip waren,
+verdronken. Het meisje, dat over het heengaan van Martuccio mateloos
+bedroefd was, toen zij hoorde, dat hij als de anderen dood was,
+klaagde langen tijd en besloot niet langer te leven. In 't geheim
+verliet zij 's nachts haars vaders huis en aan de haven gekomen zag
+zij toevallig afgescheiden van de andere schepen een visscherspink,
+die zij, hoewel de eigenaars er voor het oogenblik af waren, voorzien
+vond van een mast, zeilen en riemen. Zij klom er snel op, roeide met
+de riemen in zee en daar zij eenigszins de zeevaart meester was als
+al de vrouwen op dit eiland, heesch zij het zeil, stak de riemen
+in het water, wierp de roerpen achteruit en liet zich geheel gaan
+voor den wind. Zij dacht, dat bepaald de wind de bark zonder lading
+en zonder evenwicht zou omslaan of dat een schok die moest breken en
+verpletteren, waardoor zij, zelfs als zij het wilde ontgaan, niet kon
+maar zeker moest verdrinken. Zij wikkelde het hoofd in haar mantel
+en legde zich klagend op den bodem van de bark. Maar het gebeurde
+heel anders dan zij had verwacht, omdat de wind, die haar voerde,
+tramontaansch (noordelijk) was en zacht en er haast geen golfslag
+bewoog en die de bark goed leidend op den dag na den nacht, dat zij
+die had bestegen, haar tegen den vesper ongeveer op honderd mijlen
+boven Tunis op een strand dreef in de buurt van de stad Susa. [94]
+
+Het jonge meisje bemerkte niet meer of zij in land of in zee was,
+want zij had besloten, wat er ook zou gebeuren het hoofd niet op te
+heffen en had dit dan ook niet gedaan. Er was bij toeval op het strand,
+toen de bark er op zou stooten, een arme goede vrouw bezig de netten
+der visschers uit de zon te trekken en die bij het gezicht van de
+bark er zich over verwonderde, dat men die met vol zeil op de kust
+had laten loopen. Denkend, dat de visschers er op waren ingeslapen,
+begaf zij zich er heen en zag er slechts een jong meisje in, dat
+sliep. Nadat zij het meermalen geroepen had, wist zij het eindelijk
+te wekken en daar zij het aan haar kleederen herkend als Christin en
+zij Latijn [95] sprak, vroeg zij haar, hoe zij daar zoo alleen in
+die bark gekomen was. Het jonge meisje, dat Latijn hoorde spreken,
+twijfelde er aan of zij misschien niet door een anderen wind naar
+Lipari was teruggekeerd en plotseling opgestaan keek zij rond en daar
+zij dit wel kende, vroeg zij aan de goede vrouw, waar zij was. Deze
+antwoordde: Mijn kind, gij zijt dicht bij Susa in Barbarije. Toen
+het jonge meisje dit hoorde, ging het aan den voet van de bark zitten
+wanhopig, dat God haar den dood niet had willen zenden en vreezend,
+dat haar schande zou overkomen en begon te schreien.
+
+Toen de goede vrouw dit zag, had zij medelijden met haar en op haar
+aandringen slaagde zij er in haar naar haar hut mee te krijgen en daar
+behandelde zij haar zoo liefderijk, dat het jonge meisje haar vertelde,
+wat er gebeurd was. Daar de goede vrouw begreep, dat zij nog nuchter
+was, bracht zij het hard brood, wat water en een paar visschen en bad
+haar zoo, dat zij er iets van at. Na gegeten te hebben vroeg Gostanza,
+wie zij was. Zij zeide, dat zij van Trapani kwam en Carapresa
+heette en dat zij de dienstmaagd was van een paar christelijke
+visschers. Toen het meisje Carapresa hoorde spreken, vond zij dit,
+hoewel zij troosteloos was en niet wist, wat haar daartoe dreef, een
+goed teeken bij het hooren van dien naam en begon te hopen zonder te
+weten hoe en een weinig haar begeerte te laten varen om te sterven en
+zonder bekend te maken wie zij was of van waar, bad zij de goede vrouw
+om Gods wil medelijden met haar te hebben en met haar jeugd en haar
+eenige raad te geven, opdat men haar niet zou beleedigen. Carapresa
+hoorde haar als een brave vrouw, die zij was, aan, liet haar in haar
+hut blijven en na vlug haar netten te nebben opgehaald, kwam zij haar
+halen. Na haar van het hoofd tot de voeten in haar mantel gewikkeld
+te hebben, nam zij haar mee naar Susa en daar zeide zij tot deze:
+Gostanza, ik zal U bij een zeer goede saraceensche dame brengen,
+aan wien ik diensten doe; het is een oude en barmhartige vrouw; ik
+zal U zoo goed ik kan aan haar aanbevelen en ik ben er zeker van,
+dat zij U gaarne zal ontvangen en U als haar dochter zal behandelen;
+wat U betreft, gij moet al het mogelijke doen, wanneer gij bij haar
+blijft, om haar te dienen en haar gunst te winnen, totdat God U meer
+geluk zal zenden. En zij voegde de daad bij het woord.
+
+De donna, waar de oude heen gegaan was, zag het meisje in het gelaat
+en begon te schreien, nam haar aan, kuste haar het voorhoofd en leidde
+haar toen bij de hand in haar huis, waarin zij zonder man met eenige
+vrouwen woonde en allen met hun handen verschillende voorwerpen
+maakten van zijde, van palmhout of van leer. Het meisje leerde die
+binnen enkele dagen vervaardigen, begon met hen samen te werken en
+het kwam zoo in de gunst en won zoo de genegenheid van de donna en
+van de anderen, dat het een wonder was. En in den korten tijd, dat
+zij haar die onderwezen, leerde zij hun taal. Terwijl het meisje aldus
+in Susa bleef, werd zij thuis al beweend als verloren en gestorven.
+
+Destijds was Mariabdela koning van Tunis en verzamelde een jonkman van
+hooge geboorte en groote macht, die zich te Granada bevond een zeer
+groote menigte manschappen met de bewering, dat hem de heerschappij
+over Tunis toebehoorde en rukte tegen dien koning op om hem van den
+troon te jagen. Dit kwam Martuccio Gomito in de gevangenis ter ooren,
+die het Barbarijsch goed kende en toen hij hoorde, dat de koning
+van Tunis een zeer groote macht tot zijn verdediging bijeen bracht,
+zeide hij tot een der lieden, die hem en zijn makkers bewaakten:
+Wanneer ik den koning mag spreken, maak ik mij sterk hem een raad
+te geven, waardoor hij in zijn strijd zal zegevieren. De wachter
+bracht die woorden aan zijn heer over, die het dadelijk aan den
+koning berichtte. De koning gelastte, dat Martuccio bij hem gebracht
+werd en vroeg hem, wat die raad was. Deze antwoordde hem aldus:
+Heer, als ik wel in een vroeger tijd, toen ik Uw rijk bezocht, Uw
+strijdwijze heb gade geslagen, schijnt het mij, dat gij die eerder
+met boogschutters volgt dan met andere soldaten en daarom, als men
+een middel kon vinden, dat Uw tegenstanders pijlen zouden missen
+en de Uwen er in overvloed hadden, denk ik, dat gij in den krijg
+zoudt winnen. Hierop sprak de koning: Zonder twijfel, als dat kon,
+zou ik zeker overwinnaar zijn. Martuccio ging voort: Heer, indien
+gij het wilt, kan dat heel goed en ziehier hoe: gij moet voor de
+bogen van Uw boogschutters koorden laten maken veel dunner dan men ze
+gewoonlijk overal gebruikt; dan moet gij pijlen laten vervaardigen,
+waarvan de kepen alleen op die koorden passen en dat alles moet zoo
+in 't geheim geschieden, dat Uw tegenstander het niet weet, want
+anders zal hij een middel vinden tot tegenweer. En ziehier waarom ik
+zoo spreek: wanneer de boogschutters van Uw vijand hun pijlen zullen
+hebben geworpen en de Uwen hun schichten, weet gij, dat de vijanden de
+pijlen oprapen, die de Uwen hebben afgeschoten evenals wij die van den
+vijand. Maar als de vijand zich van de onzen niet kan bedienen, omdat
+de kleine kepen niet op zijn dikke koorden passen, terwijl juist het
+tegenovergestelde het geval zal zijn met de schichten van den vijand,
+zullen de dunne koorden wel de pijlen dragen met een groote keep en
+zoo zullen de Uwen er overvloedig van voorzien worden, terwijl Uw
+tegenstanders er gebrek aan zullen krijgen. [96]
+
+De raad van Martuccio beviel aan den koning, die een zeer wijs man was
+en hij volgde hem geheel op, waardoor hij den slag won. Daardoor steeg
+Martuccio hoog in zijn gunst en werd aldus machtig en rijk. Het gerucht
+van die dingen ging door het gansche land en het bereikte de ooren van
+Gostanza, dat Martuccio Gomito leefde, dien zij langen tijd dood had
+gewaand. Hierdoor ontvlamde haar liefde, die reeds in haar hart zeer
+was verkoeld, opnieuw en werd grooter en de gedoode hoop herleefde.
+
+Derhalve vertelde zij geheel aan de goede dame, waar zij was, haar
+lot en zeide zij, dat zij verlangde naar Tunis te gaan, opdat zij met
+de oogen zich verzadigde aan wat de ooren van de ontvangen geruchten
+haar hadden doen begeeren. Deze prees haar verlangen zeer en alsof
+zij haar moeder was geweest, ging zij met haar op een bark te zamen
+naar Tunis, waar zij met Gostanza bij een bloedverwante eervol in huis
+werd ontvangen. En daar Carapresa met haar mee was gegaan, gelastte
+zij die te vernemen, wat zij van Martuccio kon te weten komen. Toen
+zij bevonden had, dat hij leefde en heel voornaam en Carapresa het
+haar had gemeld, behaagde het de edelvrouw, dat zij het zou zijn,
+die aan Martuccio zou berichten, dat zijn Gostanza voor hem daarheen
+was gekomen.
+
+Toen zij op een dag zich begeven had daarheen, waar Martuccio woonde,
+zeide zij tot hem: Martuccio, in mijn huis is een dienaar van U van
+Lipari gekomen, die U daar in stilte wil spreken en omdat ik het niet
+aan anderen wilde toevertrouwen, ben ik, gelijk hij het verlangde,
+zelf hier gekomen om het uiteen te zetten. Martuccio bedankte haar en
+ging toen naar haar huis. Toen hij het meisje zag, stierf hij haast
+van vreugde en daar hij zich niet kon weerhouden, vloog hij haar met
+open armen om den hals en omarmde haar en begon uit medelijden over
+de vroegere ongevallen en door de blijdschap van het oogenblik zonder
+een woord te kunnen spreken, zeer te weenen. Martuccio zag het meisje
+aan, bleef eenigzins verwonderd en zei toen zuchtend: O mijn Gostanza,
+hoe leef je nog? Het is al lang geleden, dat ik gehoord heb, dat gij
+dood waart en ook in ons land wist men niets van U en na die woorden
+schreide hij zeer en omarmde en kuste haar. Gostanza vertelde hem
+al haar avonturen en de eer, die haar te beurt was gevallen bij de
+edelvrouw, waar zij was blijven wonen. Na vele gesprekken nam Martuccio
+afscheid van haar, ging naar zijn heer, den koning en vertelde hem
+alles, namelijk zijn lotgevallen en die van het meisje en voegde er
+bij, dat hij met zijn verlof volgens onze wet haar wilde huwen.
+
+De koning verwonderde zich hierover en ontbood het meisje en nadat
+hij van haar had gehoord, dat het zoo was als Martuccio had verteld,
+zeide hij: Gij hebt dan Uw man wel verdiend. Hij liet zeer groote
+en voorname geschenken komen, gaf een deel aan haar en een deel
+aan Martuccio en liet hun de vrijheid met elkaar te doen, wat elk
+het liefst was. Martuccio bewees veel eer aan de edelvrouw, waarbij
+Gostanza had gewoond, en na haar bedankt te hebben voor wat zij in haar
+dienst had gedaan en haar geschenken te hebben gegeven, die haar te
+pas kwamen en haar aan God te hebben aanbevolen, ging zij niet zonder
+veel tranen van Gostanza heen. Na het verlof des konings bestegen
+zij een scheepje en met hen keerde Carapresa naar Lipari terug onder
+voorspoedigen wind, waar zulk een groote vreugde heerschte, dat men
+het nooit zou kunnen beschrijven. Hier huwde Martuccio haar en maakte
+een groote en schoone bruiloft en daarna verheugden zij zich lang te
+samen door hun liefde in vreugde en rust.
+
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Pietro Boccamazza vlucht met Agnolella. Hij ontmoet dieven;
+    het meisje vlucht door een woud en komt bij een burcht. Pietro
+    wordt gevangen genomen en ontsnapt aan de dieven. Na eenige
+    avonturen komt hij in het kasteel, waar Agnolella is, huwt
+    haar en keert naar Rome terug._
+
+
+Er was niemand onder hen, die de geschiedenis van Emilia niet prees
+en de koningin, die bemerkte, dat zij geëindigd had, keerde zich naar
+Elisa en beval haar voort te gaan. Deze, verlangend te gehoorzamen,
+begon: Genadige donna's. Ik herinner mij een boozen nacht, die twee
+onvoorzichtige jongelieden doorbrachten, maar omdat daarop vele
+blijde dagen volgden en dit daarom met ons voorschrift overeen komt,
+behaagt het mij U dit te vertellen.
+
+Te Rome, dat vroeger de kop der wereld was, maar thans de staart [97]
+er van is, leefde voor kort een jonkman Pietro Boccamazza van een
+aanzienlijk geslacht onder de romeinsche families en die verliefd werd
+op een zeer schoon en zeer begeerenswaardig jong meisje Agnolella,
+de dochter van een zekeren Gigliuozzo Saullo, een plebejer, maar
+zeer bij de Romeinen bemind. En daar hij haar liefhad, wist hij zoo
+te werk te gaan, dat het meisje van hem niet minder begon te houden
+dan hij van haar. Pietro door een heftig lijden gedreven, veroorzaakt
+door verlangen naar haar, vroeg haar tot vrouw. Zoodra zijn verwanten
+dit vernamen, gingen zij allen, naar hem toe en laakten zeer, wat hij
+doen wilde en anderzijds deden zij aan Gigliuozzo Saullo weten, dat
+hij geen acht zou slaan op Pietro's woorden, omdat, zoo hij het deed,
+hij ze nooit tot vriend noch tot familie zou hebben. Toen Pietro zich
+den weg zag afgesneden, langs welken hij alleen meende zijn begeerte
+te kunnen bevredigen, was hij op het punt te sterven van verdriet en
+indien Gigliuozzo had toegestemd, had hij tegen het genoegen van elken
+bloedverwant, dien deze had, zijn dochter tot vrouw genomen. Maar toch
+nam hij zich bepaald voor, indien dit het meisje aanstond, te zorgen,
+dat het gevolg zou hebben en door de tusschenkomst van een welwillend
+persoon sprak hij met haar af met haar uit Rome te vluchten. Toen
+dit geregeld was, stond Pietro op een morgen zeer vroeg op, steeg met
+haar samen te paard en zij sloegen den weg in naar Alagna [98], waar
+Pietro zekere vrienden had, waarin hij veel vertrouwen stelde. Aldus te
+paard gezeten hadden zij geen tijd hun liefkoozingen voort te zetten,
+omdat zij vreesden vervolgd te worden, begonnen over hun minnarijen
+te spreken en kusten elkaar van tijd tot tijd. Daar Pietro den weg
+niet goed kende, namen zij, toen zij op acht mijl misschien van Rome
+verwijderd waren en zij rechts moesten houden, den weg links. Zij
+waren nog geen twee mijlen verder gereden of zij bevonden zich in de
+nabijheid van een klein kasteel, waaruit, daar zij er gezien waren,
+dadelijk twaalf knechten te voorschijn kwamen en toen zij al dicht
+bij hen waren, ontwaarde het meisje hen en zeide daarom schreeuwend:
+Pietro, laat ons vluchten, want wij worden aangevallen en zoodra
+hij het merkte, richtte hij het paard naar een zeer groot woud en
+de sporen strak aan het lijf houdend, hield zij zich aan den haarkam
+vast. Het paard, dat zich voelde aanzetten, droeg haar galoppeerend
+door het woud weg. Pietro, die meer op haar lette dan op den weg,
+had niet zoo snel als zij de manschappen bemerkt en terwijl hij nog
+keek zonder te begrijpen, vanwaar zij gekomen waren, werd hij door
+hen achterhaald, gevangen genomen en gedwongen van het paard te
+stijgen. Zij vroegen hem, wie hij was en toen hij dit gezegd had,
+begonnen zij onder elkaar raad te houden en te zeggen: Hij behoort
+tot de vrienden van onze vijanden; wat moeten wij anders doen dan hem
+de kleeren afnemen en het paard en hem ten spijt van de Orsini's aan
+een van deze eiken ophangen? Zij werden het daar allen over eens en
+bevalen aan Pietro zich uit te kleeden. Terwijl hij dit deed en hij
+zijn treurig lot al vermoedde, kwam op eens uit een hinderlaag een
+troep van vijfentwintig man te voorschijn en schreeuwde achter hen:
+_Dood aan hen, dood aan hen!_ Dezen door de anderen verrast, lieten
+Pietro staan en wendden zich om ter verdediging, maar toen zij zagen
+veel minder in aantal te zijn dan hun aanvallers, begonnen zij te
+vluchten en de anderen hen te vervolgen.
+
+Toen Pietro dit zag, nam hij zijn goed bijeen, sprong op zijn paard
+en begon zoo hard hij kon te vluchten langs den weg, waarlangs hij
+het meisje had zien vlieden. Maar daar hij door het woud pad noch
+straatweg zag noch een spoor van een paard, scheen het hem daarna
+veiliger zoowel buiten de macht van hen, die hem hadden gevangen
+genomen als ook buiten die der anderen, welke hadden aangevallen, te
+zijn. En daar hij zijn meisje niet terug vond, begon hij bedroefder dan
+eenig ander man te schreien en links en rechts door het woud gaande
+haar te roepen, maar niemand antwoordde hem en hij durfde niet terug
+keeren en voorwaarts gaande wist hij niet, waar hij zou aankomen.
+
+Van den anderen kant had hij groote angst voor de wilde dieren, die
+gewoonlijk in de bosschen huizen en voor zijn meisje, dat misschien al
+verslonden was door een beer of door een wolf. De ongelukkige Pietro
+liep toen den ganschen dag door het woud te schreeuwen en te roepen
+en kwam dikwijls op zijn schreden terug, als hij meende voorwaarts
+te gaan en eindelijk door het schreeuwen en klagen en den angst en
+het lange vasten was hij zoo vermoeid, dat hij niet meer voorwaarts
+kon. Toen hij den nacht zag aanbreken en hij zich geen anderen raad
+wist te verschaffen, vond hij een grooten eik, steeg van het paard, dat
+hij er aan vast bond en daarna om niet door de wilde dieren gedurende
+den nacht te worden verscheurd, klom hij er in. Kort daarna ging de
+maan op en het weer werd zeer helder. Hoewel hij den moed niet had
+in te slapen, daar hij bang was te vallen, was hij ook niet op zijn
+gemak, omdat de smart en de gedachten aan het jonge meisje hem geen
+rust lieten. Hij waakte zuchtend en klagend en vervloekte zijn lot.
+
+Het vluchtende meisje, gelijk wij vroeger al zeiden, wist niet waar
+heen te gaan tenzij daarheen, waar haar paard haar naar toe scheen te
+dragen en zij begaf zich zoo diep in het woud, dat zij de plaats niet
+meer kon vinden, vanwaar zij er binnen was gekomen. Aldus dwaalde
+zij evenals Pietro den ganschen dag dan weer halt houdend dan weer
+voortgaande en klagend en roepend en treurend over haar ongeluk door
+het bosch. Eindelijk ziende, dat Pietro niet kwam en dat het reeds
+avond was, sloeg zij een klein pad in. Toen zij iets meer dan twee
+mijlen gereden had, zag zij van verre een huisje, waar zij, zoo gauw
+zij kon, heenging en daar vond zij een bejaard, goed man met zijn
+vrouw, die ook al oud was. Zij zagen haar alleen en zeiden: O kind,
+wat doet gij op dit uur zoo alleen in deze streek? Het treurende
+meisje zeide, dat zij haar gezelschap in het woud verloren had en
+vroeg, hoe dicht zij bij Alagna was, waarop de goede man antwoordde:
+Mijn dochter, dat is geen weg om naar Alagna te gaan; dat is meer
+dan twaalf mijlen afstand. Het meisje ging voort: En zijn er dan hier
+woningen om te overnachten? Hierop antwoordde de goede man: Meisje,
+het zal mij aangenaam zijn, als gij dezen avond bij ons blijft, maar
+wij willen U in ieder geval er aan herinneren, dat door deze streken
+bij dag als nacht, zoowel bevriende als vijandige troepen gaan, welke
+U herhaaldelijk groot leed en groote schade kunnen doen en indien bij
+ongeluk, terwijl gij er zoudt zijn, er een langs kwam en U zou zien
+mooi en jong als gij zijt, zouden zij U last en schande aandoen en wij
+zouden U niet kunnen helpen. Wij willen U dit zeggen, opdat gij, indien
+dit gebeurde, het ons niet kunt verwijten. Het meisje ziende, dat het
+al laat was, terwijl de woorden van den oude haar nog meer ontstelden,
+zeide: Als het God mag behagen, zal Hij U en mij dit verdriet besparen;
+als het mij zou overkomen, zou het veel minder zijn door mannen te
+worden aangerand dan in de bosschen door de wilde dieren te worden
+verslonden. Bij die woorden steeg zij van haar paard, trad in de hut
+van den armen man en avondmaalde daar met wat zij hadden, povertjes
+en wierp zich daarna geheel gekleed met hen samen in een bed en hield
+dien heelen nacht niet op te zuchten en haar ongeluk te beklagen en
+dat van Pietri, waarvan zij niets anders dan kwaad verwachtte. Toen de
+morgen al nabij was, hoorde zij een groot rumoer van menschen naderen,
+hierdoor stond zij op, ging op een groote plaats, die achter het kleine
+hutje was en zag daar een grooten hoop hooi, waarin zij zich verborg
+om niet zoo spoedig, indien die daar heen kwamen, gezien te worden.
+
+Ternauwernood had zij dit gedaan of zij, die een grooten troep
+bandieten vormden, kwamen bij de deur van de kleine hut, lieten
+zich open doen, traden binnen, zagen het paard van het meisje, dat
+zijn zadel nog op had en vroegen wie daar was. De goede man, die het
+meisje niet zag, zeide: Er is hier niemand dan wij, maar dat paard, van
+wien het ook is, kwam hier gisteravond en wij hebben het doen binnen
+komen om niet door de wolven te worden verscheurd. Dan, zei het hoofd
+van de bende, zal het goed voor ons zijn, omdat het geen ander heer
+heeft. Nadat zij zich allen door het boschje hadden verspreid, ging
+een deel van hen naar de binnenplaats en daar zij hun lansen en hun
+houten schilden neerlegden, stak een van hen zijn spies, niet wetend
+wat te doen, in het hooi en het scheelde maar weinig of hij doodde het
+jonge meisje, dat daarin verborgen was en dat hij haast gedwongen had
+zich te vertoonen, omdat de lans zoo dicht langs haar linkerborst ging,
+dat het ijzer haar kleeren scheurde en zij bijna een grooten gil had
+gegeven uit angst gewond te worden, maar zich de plaats herinnerend,
+waar zij was, hernam zij al haar koelbloedigheid en hield zich stil.
+
+De mannen van de bende braadden hun geiten- en ander vleesch aten en
+dronken, gingen deze hier-, gene daarheen naar hun bezigheden en namen
+het paard van het meisje mede. Toen zij al op eenigen afstand waren,
+vroeg de goede man de vrouw: Waar was ons meisje, dat gisteravond
+hier aankwam? Ik heb haar niet gezien, sinds wij opstonden. De goede
+vrouw antwoordde, dat zij het niet wist en ging kijken. Toen het
+meisje bemerkte, dat de roovers vertrokken waren, kwam zij uit het
+hooi te voorschijn, waarmee de goede man zeer vergenoegd was, omdat
+hij zag, dat zij niet in hun handen was gevallen en daar het al dag
+werd, zeide hij: Nu het morgen wordt, zullen wij, als gij wilt, U
+vergezellen tot een kasteel, hier vijf mijlen vandaan en dan zult gij
+op een veilige plaats zijn, maar gij zult er te voet moeten heengaan,
+omdat die schelmentroep, toen ze hier wegging, Uw paard met zich mede
+heeft gevoerd. Het jonge meisje, op dat punt gerust gesteld, bad hem
+bij God haar naar dit kasteel te leiden; daarna gingen zij op weg en
+kwamen er op de helft van het derde uur aan. Het kasteel behoorde aan
+een der Orsini's, die zich Liello di Campo di Fiore noemde en toevallig
+hield zich daar zijn vrouw op, die zeer goed en heilig was. Toen zij
+het meisje zag, herkende zij het spoedig ontving het met vreugde en
+wilde alles nauwkeurig weten. Het meisje vertelde dit. De donna, die
+ook Pietro kende, daar deze een vriend van haar man was, werd zeer
+treurig over het geval en hoorend, waar hij was gevangen genomen,
+meende zij, dat hij dood was; zij zeide dan tot het meisje: Daar gij
+niet weet, wat er van Pietro geworden is, zult gij bij mij blijven,
+totdat ik in staat zal zijn U zonder gevaar naar Rome terug te zenden.
+
+Pietro op den eik gezeten, zoo treurig als hij maar kon wezen, zag op
+het uur van den eersten slaap een kudde van wel twintig wolven komen,
+welke allen, zoodra zij het paard zagen, daarom een kring vormden. Het
+paard werd ze gewaar, hief het hoofd op, brak de teugels en wilde
+vluchten, maar daar het omsingeld was en niet weg kon, verdedigde
+het zich langen tijd met zijn tanden en zijn hoeven; eindelijk door
+hen ter aarde gelegd, werd het in stukken gescheurd en dit dadelijk
+de ingewanden uit het lijf gehaald en allen aten er van zonder iets
+anders over te laten dan het rif en gingen weg. Pietro, die hoopte in
+het paard een makker te hebben en een steun in zijn vermoeienissen, was
+heel neerslachtig en meende nooit weer uit dat woud te komen. Terwijl
+het al haast dag was, en hij bijna van koude op den boom stierf en
+steeds rond keek, zag hij op een mijl misschien voor zich uit een groot
+vuur. Toen het geheel dag werd, klom hij niet zonder vrees uit dien
+eik, begaf zich daarheen en ging zoover, tot hij het bereikte. Rondom
+dat vuur vond hij herders, die aten en zich vermaakten en hij werd
+uit medelijden door hen opgenomen. Nadat hij gegeten en zich verwarmd
+had, hun zijn ongeluk had verhaald en hoe hij daarheen was gekomen,
+vroeg hij hen of er daar ergens een dorp of kasteel was, waar hij heen
+kon gaan. De herders zeiden, dat daar misschien op drie mijl afstand
+een kasteel stond van Liello di Campo Fiore, waarin ook toen zijn
+donna zich bevond. Pietro hierover zeer vergenoegd verzocht hun, dat
+een van dezen hem naar het kasteel zou vergezellen, wat twee er van
+gaarne deden. Toen Pietro daar aankwam en zag, dat hij bij bekenden
+was, vroeg hij het jonge meisje te laten zoeken in het woud, waar de
+donna hem liet roepen; hij ging dadelijk naar haar toe; en daar hij
+Agnolella naast haar zag, was hij verheugd als nooit te voren. Hij
+verging van verlangen haar te omhelzen, maar uit verlegenheid, die hij
+had tegenover de donna van het kasteel, liet hij het na. En zoo hij
+blijde was, was de vreugde van het meisje niet geringer. De edelvrouw
+berispte hem zeer, toen hij na de ontvangst alles verteld had en zij
+hoorde, wat hem gebeurd was, omdat hij tegen den wil van zijn ouders
+zijn zin had gevolgd. Maar toen zij zag, dat hij toch niet anders
+gestemd werd en dat hij aan het meisje behaagde, zeide zij: Waarom
+zal ik mij moe maken? Zij houden van elkaar; zij kennen elkaar; elk
+is evenzeer bevriend met mijn man en hun verlangen is eerlijk en ik
+geloof, dat dit aan God behaagt, omdat de een aan de galg ontsnapt
+is en de andere aan de lans en beide aan de wilde dieren des wouds
+en laat het daarom maar gebeuren. En zich tot hen wendend zeide zij:
+Indien het u dan toch behaagt man en vrouw te worden,--en ook mij
+staat dit aan--doe het dan maar en hier zal bruiloft gevierd worden
+op kosten van Liello. Ik zal den vrede weten te stichten tusschen U
+en Uw ouders. Pietro was zeer blijde en Agnolella nog meer. Zij huwden
+toen en zoover dat in het bergland mogelijk was, bereidde de edelvrouw
+het bruiloftsfeest voor en daar genoten zij de eerste vruchten hunner
+allerzoetste liefde. Een paar dagen daarna steeg de donna met hen
+samen te paard en keerden zij onder goed geleide naar Rome terug,
+waar Pietro zijn ouders zeer vertoornd vond over wat hij had gedaan,
+maar weer tot een verzoening met hen geraakte. En hij leefde in groote
+rust en genoegen met zijn Agnolella tot in zijn ouderdom.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Ricciardo Manardi wordt door messer Lizio van Valbona met
+    zijn dochter gevonden. Hij huwt haar en verzoent zich met
+    haar vader._
+
+
+Toen Elisa zweeg en naar de loftuitingen hoorde van haar gezellinnen
+over haar verhaal, beval de koningin aan Filostrato, dat hij er een
+zou vertellen, die lachend begon: Ik ben zoo dikwijls door u gelaakt
+door u gedwongen te hebben over een pijnlijk onderwerp te spreken en
+u te doen klagen, dat ik mij verplicht acht, ten einde het verdriet
+wat te doen vergeten, dat ik u iets moet vertellen, waarom ik u zal
+doen lachen. En daarom wil ik u in een vrij kleine historie een liefde
+vertellen, die tot een vroolijk einde gevoerd werd en door geen andere
+smart gestoord dan door zuchten en een kortstondigen angst vermengd
+met schaamte.
+
+Waarde donna's. Het is niet lang geleden, dat er in Romagna een rijk en
+welgemanierd ridder leefde, die Lizio van Valbona heette. Hij kreeg,
+toen hij al haast oud was bij zijn vrouw, madonna Giacomina genaamd,
+een dochter die meer dan eenige andere in den omtrek in haar groei
+schoon en aardig werd en daar zij hun eenigste kind was, werd zij
+door dezen ten zeerste bemind en gekoesterd en met wonderbare zorg
+behoed in afwachting haar een groot huwelijk te doen sluiten. Nu
+kwam er dikwijls in het huis van messire Lizio, een knap en frisch
+jonkman en hield zich daar veel op; hij was van de familie Manardi
+van Brettinoro en heette Ricciardo, dien de heer Lizio en zijn vrouw
+vertrouwden als een eigen kind. Ricciardo zag het meisje dikwijls,
+dat zeer schoon was en vol gratie van manieren, wel opgevoed en reeds
+huwbaar, werd wanhopig op haar verliefd en hield zijn liefde met de
+grootste zorg verborgen. Het meisje zag dit en begon zonder ontmoeting
+te vermijden hem evenzeer lief te hebben, waarover Ricciardo zeer
+blijde was. En hoewel hij dikwijls zin had er haar over te spreken,
+had hij toch uit vrees gezwegen, maar een dag, toen hij tijd en
+moed vond, sprak hij: Catharina, ik bid u mij niet uit liefde voor
+u te doen sterven. Het jonge meisje antwoordde dadelijk: Het moge
+aan God behagen, dat gij ook mij niet van liefde doet sterven. Dit
+antwoord gaf Ricciardo veel genoegen en moed en hij zeide tot haar:
+Het zal aan mij niet liggen alles te doen, wat aangenaam voor u is,
+maar het staat aan u een middel te vinden om Uw leven en het mijne te
+redden. Het meisje ging voort: Ricciardo, gij ziet, hoe ik bewaakt word
+en daarom weet ik niet, hoe gij tot mij kunt naderen, maar indien gij
+een weg ziet, die ik kan volgen zonder schande, zeg mij dien en ik
+zal dien betreden. Ricciardo, die over vele middelen had nagedacht,
+zeide opeens: Mijne zoete Catharina, ik zie geen weg, behalve dat gij
+slapen gaat of komen kunt op de galerij, die dicht bij den tuin is
+van Uw vader, waar ik, als ik zou weten, dat gij er 's nachts zijt,
+komen kan, hoe hoog die ook is. Hierop antwoordde Catharina: Als gij
+den moed hebt daar te komen, geloof ik goed te doen, door daar te gaan
+slapen. Ricciardo zeide, dat dit goed was. En bij die woorden kusten
+zij elkaar slechts één keer vluchtig en gingen heen. Den volgenden
+dag,--het liep reeds tegen het einde van Mei--begon het meisje zich bij
+haar moeder er over te beklagen, dat zij den afgeloopen nacht niet had
+kunnen slapen van de hevige warmte. De moeder sprak: Och kind, welke
+groote warmte? Het was integendeel heelemaal niet warm. Catharina
+ging voort: Moeder, gij moet zeggen: _Naar het mij scheen_ en dan
+zult gij misschien de waarheid spreken, want gij moet bedenken hoeveel
+warmbloediger de meisjes zijn dan de vrouwen op leeftijd. Toen zei de
+donna: Mijn dochter, dat is waar, maar ik kan geen warmte en koude
+maken naar mijn wil, gelijk gij misschien zoudt wenschen. Men moet
+het weer verdragen, gelijk de seizoenen het schenken; misschien zal
+het van nacht koeler zijn en zult gij beter slapen. Nu God behage
+het--zei Catharina--maar gewoonlijk worden de nachten, wanneer men
+naar den zomer gaat, niet kouder. De donna vervolgde: Maar wat wil
+je dan, dat er gebeurt? Catharina hernam: Als vader en U het zouden
+goedvinden, zou ik graag een bed laten opslaan op de galerij, die
+naast zijn kamer is en boven den tuin en daar slapen en het gezang
+van den nachtegaal hooren en het frisscher hebben. Ik zou het daar
+veel beter maken dan in Uw kamer. Toen ging de moeder voort: Kind,
+wees gerust, ik zal het aan je vader zeggen, en wij zullen doen,
+wat hij wil. Toen messer Lizio dit hoorde van zijn donna, zeide hij,
+omdat hij oud was en misschien om die praatjes een beetje stuursch:
+Wie is die nachtegaal, bij wiens gezang zij slapen wil? Ik kan haar wel
+doen slapen bij het gezang van den krekel. Toen Catharina dit vernam,
+kon zij meer van boosheid dan van hitte niet alleen den volgenden
+nacht niet slapen, maar zij liet ook de moeder geen rust en klaagde
+maar steeds over de warmte. De moeder hoorde dit, kwam 's ochtends bij
+messer Lizio en zeide: Messer, gij geeft niet veel om dat kind; wat
+hindert het U, dat zij op die galerij slaapt? Zij heeft den ganschen
+nacht door de warmte geen rust gehad. En bovendien verwondert gij U,
+dat zij er plezier in heeft den nachtegaal te hooren zingen, omdat zij
+een kind is. De jonge meisjes zijn begeerig naar dingen, die op hen
+gelijken. Messer Lizio hoorde dit en sprak: Goed, laat haar dan een bed
+maken gelijk gij wilt, laat er gordijnen van serge om hangen en laat
+ze daar slapen en het gezang van den nachtegaal hooren, als ze wil.
+
+Het meisje vernam dit en liet er snel een bed opslaan en daar
+zij er den komenden avond zou slapen, wachtte zij er zoolang, tot
+zij Ricciardo zag en gaf hem een teeken, tusschen hen afgesproken,
+waardoor hij verstond, wat er te doen was. Toen messire Lizio bemerkte,
+dat het meisje naar bed was gegaan, sloot hij een deur, die van zijn
+kamer op de galerij uitkwam en ging ook naar bed. Ricciardo merkte,
+dat alles stil werd, klom met behulp van een ladder op een muur en
+één maal daarop haakte hij aan enkele steenen van een anderen muur
+en kwam hij met groote moeite en gevaar, als hij gevallen zou zijn,
+op de galerij, waar hij heimelijk met de grootste vreugde door het
+meisje werd ontvangen en na veel kussen gingen zij samen te bed en
+genoten gedurenden den ganschen nacht van elkaar en lieten verscheidene
+malen den nachtegaal zingen.
+
+De nachten waren kort, maar het genoegen was groot en de dag al
+nabij wat zij niet geloofden. En zij waren nog zoo warm zoowel door
+het weer als door het genoegen, dat zij zonder bedekking in slaap
+vielen, terwijl Catharina haar rechterarm om den hals had geslagen
+van Ricciardo en hem met den linker elders vasthield. En zoo sliepen
+zij zonder te ontwaken, tot de dag aanbrak en messer Lizio opstond.
+
+Toen hij zich herinnerde, dat het meisje op de galerij sliep, maakte
+hij stil de deur open en zeide: Laat ons kijken of de nachtegaal
+Catharina vannacht heeft laten slapen. Hij ging verder, hief het
+serge omhoog, waarmee het bed was omgeven en zag Ricciardo en haar
+naakt en zonder dek in elkaars armen slapen op de wijze als hierboven
+beschreven. Nadat hij Ricciardo goed had herkend, ging hij daar weg
+naar de kamer van zijn vrouw, riep haar en zeide: Spoedig vrouw, sta
+op en kom kijken, uw dochter was zoo begeerig naar den nachtegaal,
+dat zij hem gevangen heeft en in haar armen houdt. De donna sprak:
+Hoe is dat mogelijk? Messire Lizio ging voort: Je zult het dadelijk
+zien. De donna, die zich haastig kleedde, volgde zonder gedruisch
+messer Lizio en beide kwamen bij het bed, hieven het gordijn op en
+daar kon mevrouw Giacomina duidelijk gewaar worden, hoe haar dochter
+den nachtegaal gevangen had en koesterde, dien zij zoo verlangd had
+te hooren zingen. De donna, die zich zeer door Ricciardo bedrogen
+zag, wilde schreeuwen en hem beleedigen, maar messire Lizio zeide
+haar: Vrouw, pas er voor op een woord te spreken, als gij op mijn
+liefde gesteld zijt, want heusch, omdat hij haar genomen heeft,
+zal zij de zijne worden. Ricciardo is van adel en een rijk jonkman;
+wij kunnen slechts een goede verbintenis met hem aangaan. Als hij
+goedwillig hier vandaan zal gaan, zal hij haar eerst hier huwen,
+zoodat hij den nachtegaal in zijn eigen kooi zal hebben gedaan en
+niet in die van anderen. Hiermee was de donna getroost, toen zij
+zag, dat haar man er niet kwaad over was en in aanmerking nam, dat
+de dochter een goeden nacht had, best had geslapen en den nachtegaal
+had gevangen en zij zweeg. Kort na die woorden ontwaakte Ricciardo en
+toen hij zag, dat het helder dag was, hield hij zich voor verloren,
+riep Catharina en zeide: Wee mijn ziel, hoe zullen we doen, daar de
+dag is aangebroken en mij hier heeft verrast! Bij die woorden kwam
+messer Lizio toeloopen, hief het gordijn op en zeide: Wij zullen goed
+te werk gaan. Toen Ricciardo hem zag, scheen het hem, dat het hart
+hem uit het lijf werd gerukt en nadat hij in het bed op ging zitten,
+zeide hij: Mijn heer, ik vraag u bij God om genade. Ik weet, dat ik
+als oneerlijk en slecht man den dood heb verdiend en doe daarom met
+mij wat gij wilt, maar wel bid ik u, dat gij mij het leven schenkt
+en dat ik niet zal sterven. Hierop zeide messire Lizio: Ricciardo,
+de liefde, die ik u toedroeg en het vertrouwen,  dat ik in u had,
+zouden u die belooning niet waard maken, maar toch, omdat het nu
+eenmaal zoo is en de jeugd u tot zulk een misstap heeft gevoerd, huw,
+opdat gij den dood ontkomt en ik de schande, Catharina als wettige
+vrouw, opdat zij, gelijk dezen nacht voortaan met u zal leven. Zoo
+kunt gij mijn vrede en uw geluk erlangen, maar als gij het niet wilt
+doen, beveel uw ziel dan aan God.
+
+Terwijl zij die woorden spraken, liet Catharina den nachtegaal
+vrij, verborg zich onder het dek en begon zeer te schreien en haar
+vader te smeeken, dat hij het Ricciardo zou vergeven. En van den
+anderen kant bad Ricciardo, dat zij deed, wat messer Lizio wilde,
+opdat zij voortaan met zekerheid allebei zulke nachten konden
+hebben. Maar daarvoor waren niet veel smeekbeden noodig, omdat van
+den eenen kant de schande over den beganen misstap en het verlangen
+dien te herstellen en van den anderen kant de vrees te sterven en de
+begeerte gezond en wel te ontkomen en ten slotte de brandende liefde
+en de begeerte het beminde voorwerp te bezitten, aan Ricciardo vrij
+deden zeggen en zonder aarzeling, dat hij bereid was te doen, wat aan
+messer Lizio zou behagen. Daarom liet messer Lizio zich van zijn vrouw
+Giacomina een van haar ringen leenen en huwde Ricciardo Catharina in
+hun tegenwoordigheid zonder van plaats te veranderen. Hierop gingen
+messer Lizio en de donna heen en zeiden: Slaap maar voort, want gij
+hebt dit denkelijk meer noodig dan op te staan.
+
+Toen zij vertrokken waren, omhelsden de jongelieden elkaar opnieuw
+en daar zij dien nacht niet meer dan zes mijl gereisd hadden, legden
+zij er nog twee meer af en besloten zoo den eersten dag van hun
+huwelijkstocht. Toen zij daarna opstonden en Ricciardo met messer
+Lizio meer geregeld had gesproken, huwde hij eenige dagen later,
+gelijk men overeenkwam, op nieuw in tegenwoordigheid der vrienden en
+verwanten het meisje en leidde haar met groote vreugd naar huis en
+maakte een eervolle en schoone bruiloft en langen tijd in vrede en
+rust hoorde hij met haar naar den zang der nachtegalen dag en nacht,
+zooveel hij begeerde.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Guidotto van Cremona laat aan Giacomina van Pavia een
+    dochter achter en sterft. Zij wordt bemind door Giannuol
+    di Severino en Minghino di Mingole in Faënza. Zij twisten
+    met elkaar. Wanneer men ontdekt, dat zij een zuster is van
+    Giannòle, wordt zij aan Minghino tot vrouw gegeven._ [99]
+
+
+De dames hadden bij het luisteren naar de vertelling van den
+nachtegaal, zoo gelachen, dat, hoewel Filostrato met verhalen had
+opgehouden, zij zich nog niet houden konden. Maar toch, toen zij
+genoeg hadden gelachen, zeide de koningin: Zeker, indien gij ons
+gisteren bedroefd hebt, hebt gij thans u voor ons zoo beijverd,
+dat het onrechtvaardig zou zijn U iets te verwijten. Daarna tot
+Neifile het woord richtend, beval zij, dat die zou voortgaan. Deze
+begon blijmoedig te spreken: Omdat Filostrato met vertellen Romagna
+is binnengegetrokken, behaagt het ook aan mij daar wat rond te gaan
+met mijn verhaal.
+
+Ik zeg dan, dat er in de stad Faënza twee Lombarden woonden, waarvan de
+een Guidotto van Cremona genoemd werd en de ander Giacomin van Pavia,
+beide mannen op leeftijd. Zij waren in hun jeugd altijd onder de wapens
+en soldaat geweest. Toen Guidotto stierf en hij geen vrouw naliet noch
+een anderen vriend of verwant, dien hij meer vertrouwde dan Giacomin,
+liet hij aan dien laatste een meisje na, dat hij thuis had, nauwelijks
+tien jaar oud, en evenzoo al wat hij op de wereld bezat en na hem lang
+over zijn zaken gesproken te hebben, stierf hij. In die tijden kwam
+de stad Faënza, die lang in oorlog en ongeluk was geweest, in beteren
+toestand en aan ieder stond het vrij er terug te keeren, die dit wilde;
+daarom kwam Giacomino, die er vroeger had gewoond en wien het verblijf
+er beviel, met al zijn goed er terug en voerde het kind met zich mede,
+dat hem door Guidotto was nagelaten en dat hij als zijn eigen dochter
+beminde en behandelde. Dit groeide op en werd het mooiste meisje meer
+dan elk ander, dat er toen in de stad woonde en zoo schoon als zij was,
+was zij ook welopgevoed en eerbaar. Hierdoor begonnen verscheidenen
+haar te begeeren, maar bovenal twee heel aardige jongelingen, die haar
+beide gelijkelijk liefde toedroegen, zoodat zij elkaar uit minnenijd
+vreeselijk gingen haten. De een heette Giannole di Severino en de
+andere Minghino di Mingole. Daar zij al vijftien jaar was, hadden
+beide haar gaarne getrouwd, als het door hun ouders zou toegestaan
+zijn; daarom ziende, dat zij hun op eerlijke wijze werd ontnomen,
+zocht elk van hen naar het beste middel om haar toch te krijgen.
+
+Giacomino had in huis een oude dienstmeid en een knecht Crivello,
+een zeer aardig en vriendelijk man: met hem verbond Giannole zich en
+aan hem openbaarde hij, toen hij het oogenblik gekomen achtte, zijn
+liefde en verzocht hem, dat hij hem voor zijn verlangen gunstig gezind
+zou zijn en beloofde hem daarvoor groote belooning. Hierop antwoordde
+Crivello: Ziet gij: hierin zou ik U niet anders kunnen helpen dan zoo:
+Wanneer Giacomino ergens gaat avondmalen, breng ik U daar, waar het
+jonge meisje zal zijn, want als ik wat voor U zou willen zeggen,
+zou zij mij niet willen aanhooren. Als U dat bevalt, beloof ik U
+het te doen, gij zult vervolgens dat doen, wat gij gelooft, dat goed
+is. Giannole zeide, dat hij niets meer verlangde en zij werden het
+eens. Van zijn kant had Minghino nu een bond gesloten met de meid
+en met haar zoo onderhandeld, dat zij meermalen boodschappen had
+weggebracht van het meisje en dat zij van liefde voor Minghino was
+ontbrand. Behalve dat had zij hem beloofd hem bij haar te brengen,
+wanneer Giacomino om een of andere reden 's avonds van huis zou
+gaan. Niet lang na deze woorden, ging Giacomino door den invloed van
+Crivello bij een van zijn vrienden avondmalen en nadat hij Giannole
+had gewaarschuwd, kwam hij met hem overeen, dat hij, wanneer hij een
+bepaald teeken zou geven, zou komen en de deur open zou vinden. De meid
+van den anderen kant, die daar niet van wist, deed om Minghino weten,
+dat Giacomino niet thuis avondmaalde en zeide hem, dat hij nabij het
+huis moest blijven, tot zij een teeken zou geven en hij dan zich er
+heen zou begeven en binnen moest komen. Op den avond, daar de beide
+minnaars niet van elkaar wisten, maar ze elkaar wantrouwden,--kwam
+gevolgd door een aantal gewapende metgezellen, die gereed waren om
+binnen te treden, Minghino met de zijnen om het teeken af te wachten,
+hield zich op in het huis van een vriend, een buurman van het meisje
+en Giannole stond met de zijnen op een afstand van haar huis. Crivello
+en de meid deden hun best, daar Giacomino er niet was om de een den
+ander weg te krijgen. Crivello zeide tot de meid: Waarom ga je nu
+niet slapen? Waarom dwaal je nog zoo door het huis? En de meid zei
+tot hem: Maar waarom gaat gij Uw meester niet na, die U verwacht,
+omdat hij reeds heeft geavondmaald? En zoo kon de een den ander niet
+weg krijgen. Maar Crivello, die wist, dat het uur vastgesteld met
+Giannole gekomen was, zeide: Wat kan die mij schelen? Als zij zich niet
+stil houdt, zal zij er slecht bij varen. En na het afgesproken teeken
+gegeven te hebben, maakte hij de deur open en Giannole trad met zijn
+twee makkers binnen, vond het meisje in de zaal en zij pakten haar
+beet om haar weg te voeren. Het meisje begon weerstand te bieden en
+erg te schreeuwen en de meid insgelijks. Minghino werd dit gewaar,
+liep er hard met zijn metgezellen heen en toen hij het meisje de
+deur uit zag sleepen, trokken zij hun degens, en riepen allen: Ah
+"verraders, gij zijt des doods. Dat gaat zóó niet. Wat is dat voor
+geweld!" Bij die woorden begonnen zij te steken en van den anderen
+kant kwamen de buren op het rumoer te voorschijn met wapens en met
+licht en begonnen die zaak te bespotten en Minghino te helpen. Na
+een langen strijd ontrukte Minghino het meisje aan Giannole en bracht
+haar in het huis van Giacomino terug. De schermutseling was nog niet
+geëindigd of de manschappen van den kapitein van de stad bemoeiden zich
+er mee en namen velen van hen gevangen en onder de anderen bevonden
+zich Minghino en Crivello en ze brachten die naar de gevangenis.
+
+Doch toen de zaak in orde was gemaakt en Giacomino terugkeerd hierover
+zeer neerslachtig onderzocht had, hoe het gebeurd was, bevond hij,
+dat het meisje er geenerlei schuld aan had en stelde hij zich weer
+gerust en nam zich voor, opdat zoo iets niet meer zou plaats hebben,
+haar zoo gauw hij kon te huwen. Toen het morgen werd, waren de
+ouders van den eenen en van den anderen kant bij hem. Daar zij de
+waarheid der historie hadden vernomen, zagen zij het kwaad in, dat
+er van de jongelieden uit kon voortkomen, als Giacomino wilde doen,
+wat hij naar alle recht kon. Met zoete woordjes verzochten zij hem,
+dat hij niet zoozeer acht zou slaan op de beleediging ondergaan door
+het onverstand der jongelieden als op de liefde en de welwillendheid,
+welke zij geloofden, dat hij aan hen, die hem smeekten toedroeg en
+boden hem bovendien aan elke schadevergoeding, die hij wilde, met de
+jongelieden samen, die het kwaad hadden gedaan, te betalen. Giacomino
+die in zijn leven heel wat had gezien en die goedhartig was, antwoordde
+kortweg: Heeren, als ik in mijn gebied was als gij in het Uwe, houd
+ik mij toch zoo voor Uw vriend, dat ik hierin als in elke andere zaak
+geheel zou handelen naar Uw genoegen, en bovendien moet ik dus te meer
+Uw verlangens vervullen, omdat gij U zelf hebt beleedigd, daar dit
+meisje, misschien gelijk vele meenen niet van Cremona is, noch van
+Pavia maar integendeel van Faentina, hoewel noch ik, noch zij, noch
+diegene, van wien ik het kind heb, ooit wisten van wien zij de dochter
+was. Daarom zal ik ten opzichte van wat gij mij verzocht, alles doen,
+wat ik kan. Toen de waardige mannen hoorden, dat zij van Faënza was,
+waren zij daarover verwonderd en na Giacomino bedankt te hebben voor
+zijn mild antwoord, verzochten zij hem hun te zeggen hoe zij in zijn
+handen was gekomen en hoe hij wist, dat zij van Faentina was. Giacomino
+antwoordde hun: Guidotta van Cremona was mijn metgezel en vriend en
+toen hij op sterven lag, zeide hij mij, dat, wanneer deze stad door
+Keizer Frederik genomen werd en alles werd geplunderd, hij met zijn
+metgezellen in een huis trad en het vol buit vond en verlaten door hen,
+die het bewoonden behalve door dat kind, dat ongeveer twee jaar oud was
+en dat, toen het hem de trappen zag opklimmen, hem vader noemde. Uit
+medelijden met haar, droeg hij het met alles uit het huis weg naar
+Fano en stierf daar, waar hij het met alles, wat hij had, mij naliet
+en mij opdroeg, wanneer het tijd zou zijn, haar uit te huwelijken en
+dat ik, wat hem had behoord, haar als bruidschat zou geven. Toen zij
+op den huwbaren leeftijd kwam, heb ik geen gelegenheid gehad haar te
+geven aan een man, die mij beviel. Ik zou het gaarne doen, uit vrees,
+dat een avontuur als dat van gisteren mij opnieuw overkomt.
+
+Er was daar onder anderen een zekere Guiglielmino van Medicina, die
+met Guidotto bij die inneming tegenwoordig geweest was en die zeer
+goed wist aan wien het huis had behoord, dat Guidotto had geplunderd
+en toen hij hem daar onder de anderen zag, kwam hij tot deze en zeide:
+Bernabuccio, hoort gij, wat Giacomin zeide? Bernabuccio antwoordde:
+Ja, en juist dacht ik er sterk aan, omdat ik mij herinner, dat
+ik in die wanorde een dochtertje verloor van den leeftijd, dien
+Giacomin noemt. Hierop ging Guiglielmo voort: Dan is zij het zeker,
+omdat ik mij daar bevond, waar ik van Guidotto hoorde vertellen,
+dat hij zijn buit had verkregen en ik herkende, dat het uw huis is
+geweest. Herinner u daarom, of gij gelooft haar aan eenig teeken te
+kunnen herkennen. Onderzoek het, want gij zult zeker zien, dat het
+Uw dochter is. Bernarbuccio dacht hierover na en herinnerde zich,
+dat zij een litteeken in den vorm van een kruis boven het linkeroor
+had, ontstaan uit een zweer, die hij haar kort voor die gebeurtenis
+had laten uitsnijden. Daarom zonder uitstel te nemen, naderde hij
+Giacomino, die daar nog was en verzocht hen, dat hij hem mee naar
+huis nam en hem dit meisje zou toonen. Giacomino nam hem gaarne
+mede en liet haar voor hem komen. Zoodra Bernarbuccio haar zag,
+scheen hij geheel en al het gezicht van haar moeder te ontwaren,
+die nog een schoone vrouw was. Maar toch, daar niet bij blijvend,
+verzocht hij aan Giacomino, of hij zoo goed wilde zijn haar de haren
+te laten oplichten boven het linkeroor, waarmee Giacomino tevreden was.
+
+Bernarbuccio naderde haar, die verlegen stond, hief met de rechterhand
+de haren op en zag toen het kruis. Daardoor zeker wetend, dat het
+zijn dochter was, begon hij te schreien en haar te omhelzen, hoewel
+zij het niet wilde en zeide tot Giacomino gekeerd: Mijn broeder, dat
+is mijn dochter. Het was mijn huis, dat door Guidotto werd geplunderd
+en zij werd in de plotselinge verschrikking daar achter gelaten door
+mijn vrouw en haar moeder en tot heden hebben wij geloofd, dat zij
+verbrand is in het huis, dat dien dag in de asch werd gelegd. Toen
+het meisje dit hoorde en hem zag als een man op leeftijd en vertrouwen
+schonk aan zijn woorden, begon zij door geheime kracht bewogen, zijn
+omhelzingen beantwoordend, met hem teerhartig te schreien. Bernarbuccio
+liet dadelijk de moeder halen en haar verwanten en zusters en broers
+en toonde haar aan hen allen, en verhaalde het gebeurde; elk ontving
+haar na duizend omhelzingen met groote vreugde, waarover Giacomino
+zeer tevreden haar naar zijn huis geleidde. De kapitein van de stad
+kwam dit te weten en toen hij hoorde, dat Giannole, dien hij gevangen
+had genomen, de zoon was van Bernarbuccio en de eigen broeder van het
+jonge meisje, meende hij, dat hij eendoor hem begane overtreding met
+goedmoedigheid door de vingers moest zien en nadat hij zich hierover
+met Bernabuccio en Giacomino had verstaan, wist hij ook Giannole
+en Minghino vrede te doen sluiten. Aan Minghino gaf hij tot groote
+vreugd van al zijn verwanten het meisje tot vrouw, wier naam Agnesa
+was en met hen samen gaf hij de vrijheid aan Crivello en de anderen,
+die in die zaak waren betrokken. Daarna richtte Minghino een schoone
+en groote bruiloft aan en na haar huiswaarts te hebben geleid, leefde
+hij met haar nog vele jaren in vrede en welstand.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Gian van Procida wordt gevonden met een meisje, dat hij bemint
+    en overgeleverd aan koning Frederik om met haar aan één paal
+    gebonden te worden verbrand. Maar Gianni wordt door Ruggieri
+    d'Oria herkend, ontsnapt aan de straf en wordt haar man._
+
+
+Toen de novelle van Neifile geëindigd was en zeer aan de donna's had
+behaagd, beval de koningin aan Pampinea zich gereed te maken er een
+te verhalen. Deze, een opgeruimd gezicht toonend, begon: Bekoorlijke
+donna's. Zeer groot zijn de krachten der liefde en zij vereischen
+van de minnenden groote inspanning en werpen ze in onnoemelijke en
+onvoorziene gevaren, gelijk men door vele dingen, die heden en vroeger
+verteld werden, kan nagaan, maar niettemin heb ik lust U er nog een
+te vertellen van een verliefden jonkman.
+
+Ischia is een eiland dicht bij Napels. Daar was vroeger onder anderen
+een heel jong, schoon en aardig meisje, Restituta, de dochter van een
+edelman van dat eiland, die Marin Bólgaro heette. Een jonge man van
+een eiland bij Ischia: Procida, Gianni [100] genaamd, had dit meisje
+meer dan zijn eigen leven lief en zij hem. Deze had niet slechts
+de gewoonte om bij dag naar Ischia te komen om haar te zien, maar
+reeds menigmaal was hij 's nachts, als hij geen bark had gevonden,
+van Procida naar Ischia gezwommen om, als het niet anders kon,
+slechts de muren van haar huis te zien. Terwijl die vurige liefde
+voortduurde, was het jonge meisje eens op een zomerdag alleen naar
+den zeekant gegaan en van rots tot rots loopend met een mes in de
+hand om de schelpen van de steenen los te maken, kwam zij op een
+plaats om te rusten tusschen de wanden. Daar, zoowel om den schaduw
+als om de nabijheid van een fontein met koel water, waren een aantal
+Italiaansche jongelieden vereenigd, die op een fregat van Napels
+gekomen waren. Bij het gezicht van het zeer mooie, jonge meisje,
+dat hen nog niet had opgemerkt en dat zij alleen zagen, overlegden
+ze met elkaar haar te rooven en weg te voeren en op de beraadslaging
+volgde de daad. Zij namen haar, hoewel zij hard schreeuwde, op,
+brachten haar op het schip en gingen heen, en in Calabrië gekomen,
+twisten zij er met elkaar over, aan wien het meisje zou behooren en
+ieder, om kort te gaan, wilde haar hebben. Daarom konden zij het
+onder elkaar niet eens worden, vreesden, dat dit steeds erger zou
+worden en hun zaken door haar zouden worden bedorven en zij besloten
+haar Frederik, koning van Sicilië, [101] te geven, die toen nog jong
+was en daarin behagen schepte. Te Palermo gekomen, deden zij dit. De
+koning zag, dat zij mooi was en stelde prijs op haar, maar daar hij
+een weinig lijdend was, beval hij, tot hij sterker was geworden, haar
+in een zeer mooi paleis te midden van een zijner tuinen te brengen,
+welke men la Cuba noemde en er haar goed te behandelen. Dit geschiedde.
+
+Er werd druk over het geroofde meisje op Ischia gesproken en wat
+dit nog verhoogde, was, dat men niet kon weten wie het waren, die
+haar hadden ontvoerd. Maar Gianni, wien dit meer dan wien ook leed
+deed en die wachtte, tot hij iets van haar op Ischia vernam en wist
+in welke richting het fregat was gegaan, deed er ook een bewapenen,
+besteeg het en kruiste zoo gauw hij kon de heele kust af van Minerva
+tot Scalea in Calabrië en deed overal naar het meisje onderzoek. In
+Scalea werd hem gezegd, dat zij door Siciliaansche zeelieden was
+weggevoerd naar Palermo. Daar liet Gianni, zoo gauw hij kon zich heen
+voeren en na veel zoeken, vond hij, dat het meisje aan den koning was
+geschonken en door hem in la Cuba werd bewaard, zoodat hij haast alle
+hoop verloor niet alleen haar ooit terug te krijgen maar zelfs haar te
+zien. Maar toch door de liefde weerhouden, zond hij het fregat terug
+en ziende, dat niemand hem er kende, bleef hij te Palermo. Dikwijls
+ging hij langs la Cuba en zag hij haar bij toeval op een dag aan een
+venster en zij hem, waarmee beide gelukkig waren. Daar Gianni zag,
+dat de plaats eenzaam was, naderde hij zooveel hij kon, sprak haar toe
+en door haar ingelicht over de wijze, waaraan hij zich moest houden
+om haar opnieuw daarna te spreken, ging hij heen na vóór alles de
+gesteldheid van de plaats te hebben opgenomen. Hij wachtte den nacht
+af en liet een goed deel daarvan voorbij gaan, kwam er terug en na
+zich vastgehaakt te hebben aan plaatsen, waaraan spechten zich zelfs
+niet hadden kunnen vasthouden, kwam hij in den tuin en vond daar een
+kleinen scheepsmast, zette dien tegen het venster door het meisje
+aangewezen en sprong hierlangs vrij gemakkelijk er doorheen.
+
+Het meisje, dat haar eer als verloren beschouwde, en met die gedachten
+aan Gianni weerstand had geboden, meende nu niemand meer dan hem
+waardig die te geven en in de hoop, dat hij haar zou kunnen wegvoeren,
+had zij besloten hem in alles zijn zin te geven. Zij had het venster
+open gelaten, opdat hij sneller er binnen kon komen. Gianni trad
+heimelijk binnen en legde zich naast het meisje, dat niet sliep,
+neer. Zij, voor zij tot iets anders overgingen, verklaarde hem haar
+verlangen en vooral bad zij hem haar vandaar mee te nemen en haar weg
+te voeren. Gianni antwoordde haar, dat hij niets liever dan dat wilde
+en dat hij zonder twijfel, zoodra hij van haar weggegaan zou zijn,
+alles in het werk zou stellen, zoodat hij bij zijn eersten terugkeer,
+haar vandaar kon wegvoeren. Hierna omhelsden zij elkaar met het
+grootste genoegen en hadden die verrukking, boven welke de liefde
+geen grootere kan verleenen en nadat zij dit meerdere malen hadden
+herhaald, vielen zij, zonder dat zij het merkten, in elkaars armen,
+in slaap. De koning, wien het meisje op het eerste gezicht zeer had
+behaagd, herinnerde zich haar en toen hij zich goed voelde, besloot
+hij, hoewel het bijna dag was, een poosje bij haar te gaan vertoeven
+en ging heimelijk met enkelen van zijn dienaren naar la Cuba. Toen
+hij het paleis was binnen getreden, en hij de deur had laten openen
+van de kamer, waarin hij wist, dat het jonge meisje sliep, trad hij
+binnen met een groote toorts en naar het bed kijkend, zag hij haar
+naakt en in de armen van Gianni slapen.
+
+Hij werd hierover dadelijk zeer verstoord en werd zoo woedend, dat
+zonder iets te zeggen, het maar een haar scheelde of hij had met
+een mes, dat hij aan zijn zijde droeg, beide gedood. Daarna denkend,
+dat het voor elkeen zeer laag was en ook voor een koning twee naakte
+menschen in den slaap te vermoorden, hield hij zich in en wilde ze in
+het openbaar en op den brandstapel doen sterven. Hij keerde zich tot
+een der metgezellen, dien hij bij zich had en zeide: Wat denkt U van
+dat ellendige vrouwspersoon, waarop ik al mijn hoop heb gesteld? Daarna
+vroeg hij hem of hij den jonkman kende, die den moed had gehad, in zijn
+huis te komen tot zulk een beleediging en teleurstelling. Deze, door
+hem ondervraagd, zeide, dat hij zich niet herinnerde ooit zoo iets te
+hebben gezien. De koning ging gramstorig uit de kamer en beval, dat de
+twee gelieven zoo naakt als zij waren, gevangen zouden worden genomen
+en vastgebonden en als de dag zou aanbreken naar Palermo gestuurd en
+op het plein aan één paal geboeid rug aan rug en zoo tot het derde
+uur, opdat zij door allen gezien zouden worden en daarna verbrand,
+gelijk zij hadden verdiend. Vervolgens keerde hij te Palermo in zijn
+kamer zeer verstoord terug.
+
+Toen de koning vertrokken was, grepen velen onmiddellijk de beide
+minnenden en wekten ze niet alleen, maar namen ze zonder erbarmen
+gevangen en boeiden hen. Toen de beide jongelieden dit zagen, werden
+zij wanhopig, vreesden voor hun leven en weenden en klaagden, wat
+men zich wel kan voorstellen. Zij werden op bevel des koning naar
+Palermo gevoerd en aan één paal op het plein gebonden en voor hun
+oogen werden de brandstapel en het vuur gereed gemaakt om ze op het
+uur door den koning aangegeven te verbranden. Dadelijk liepen hier
+de Palermers, mannen als vrouwen heen om de twee minnenden te zien;
+de mannen richtten hun blikken op het jonge meisje en gelijk die haar
+prezen als schoon en welgemaakt, zoo kwamen de donna's den jonkman
+kijken en prezen hem als ten hoogste knap en goed gebouwd, maar
+de ongelukkige gelieven, beide zeer beschaamd, stonden met gebogen
+hoofden en beweenden hun ongeluk van uur tot uur in afwachting van den
+dood. En terwijl zij daar tot de vastgestelde stonde werden gehouden
+en overal het gerucht ging van een misstap door hun bedreven en
+dit Ruggier dell'Oria [102] ter ooren kwam, een man van onschatbare
+waarde en destijds admiraal des konings, ging hij daarheen, waar zij
+stonden vastgebonden.
+
+Daar gekomen beschouwde hij eerst het meisje en vond haar zeer mooi
+en toen hij daarna den jonkman bekeek, herkende hij dien dadelijk,
+naderde hem en vroeg hem of hij Gianni van Procida was. Gianni hief
+het gelaat op en antwoordde den admiraal herkennend: Mijn heer,
+ik was vroeger, dien gij vraagt, maar sta op het punt het niet
+meer te zijn. Toen vroeg hem de admiraal, wat hem hiertoe gebracht
+had. Gianni hernam: Liefde en de toorn des konings. De admiraal deed
+hem de geschiedenis uitvoeriger vertellen en toen hij wist, hoe alles
+gebeurd was en wilde heengaan, riep Gianni hem terug en zeide: Zeg,
+mijnheer, zoo het kan, tracht dan voor mij een genade te verkrijgen
+van hem, die mij hier zoo laat staan. Ruggieri vroeg: _Welke?_ Hierop
+zeide Gianni: Ik zie, dat ik--en spoedig--moet sterven. Ik vraag
+als gunst in plaats rug aan rug te worden gebonden met dat meisje,
+dat ik meer dan mijn leven liefheb en die mij ook zoo heeft bemind,
+dat men ons met het gelaat naar elkaar toe plaatst en ik getroost kan
+heengaan. Ruggieri zeide lachend: Graag, ik zal zoo te werk gaan, dat
+gij haar nog tot vervelens toe zien zult. Van hen heengegaan, beval
+hij aan hen, wien gelast was de terechtstelling uit te voeren, dat
+zij zonder nader bevel des konings, die niet zouden laten geschieden
+en zonder verwijl begaf hij zich naar den vorst.
+
+Hoewel hij dien zeer vertoornd zag, besloot hij niettemin hem zijn
+meening te vertellen en zeide: Koning, waarmee hebben die twee
+jongelieden U beleedigd, die gij bevolen hebt daar op het plein te
+laten verbranden. Toen de vorst het hem gezegd had, ging Ruggieri
+voort: De misstap door hem begaan eischt dit wel, maar niet van U en
+zoo de misstappen straf vorderen, eischen de goede daden belooning
+zonder te spreken van genade en barmhartigheid. Kent gij hen, die
+gij wilt laten verbranden? De koning antwoordde van niet. Toen zeide
+Ruggieri: Maar ik wil, dat gij ze zult kennen, opdat gij ziet, hoe
+licht gij U door den aandrang van den toorn hebt laten meeslepen. De
+jonkman is een zoon van Landolfo van Procida, een eigen broeder van
+messer Gianni van Procida, door wiens werk gij koning en heer van
+dat eiland zijt. Het meisje is de dochter van Marin Bolgaro, wiens
+macht de oorzaak is, dat uw heerschappij thans niet verdwenen is op
+Ischia. Zij zijn jonge menschen, die elkaar lang hebben liefgehad en
+daartoe door liefde genoodzaakt waren en niet om U te beleedigen,
+hebben zij die zonde bedreven, indien men zonde kan noemen, wat
+jongelieden uit liefde doen. Waarom wilt gij dus hen doen sterven,
+terwijl gij ze met zeer groote genoegens en geschenken moest eeren! De
+koning hoorde dit en bevond, dat Ruggieri de waarheid sprak. Hij
+had er niet alleen berouw van, dat men met de straf zou voortgaan,
+maar ook van het reeds gebeurde. Daarom beval hij onmiddellijk, dat
+de twee jongelieden van den paal zouden losgemaakt worden en voor hem
+gebracht en zoo geschiedde het. Toen hij hun geheelen toestand had
+leeren kennen, meende hij, dat hij met eer en geschenken den aangedanen
+smaad kon herstellen en na ze eervol te hebben doen kleeden en nadat
+hij zag, dat zij van eenerlei gezindheid waren, liet hij Gianni het
+meisje trouwen en na hen prachtige geschenken te hebben gegeven,
+zond hij ze gelukkig naar huis, waar zij met zeer groote blijdschap
+ontvangen langen tijd in vrede en vreugd te samen leefden.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Teodoro, verliefd op Violante, de dochter van messire
+    Amerigo, zijn heer, maakt haar zwanger en wordt tot de galg
+    veroordeeld. Na er met geeselslagen heen te zijn geleid,
+    wordt hij door zijn vader herkend en in vrijheid gesteld en
+    neemt Violante tot vrouw._
+
+
+De donna's, die allen in spanning vreesden te hooren, dat de twee
+gelieven verbrand waren, en vernamen, dat ze ontkwamen, prezen God en
+verheugden zich allen opnieuw. En de koningin, die het einde gehoord
+had, droeg aan Lauretta de volgende vertelling op, die met een blij
+gelaat begon te spreken: Zeer schoone donna's. Toen de goede koning
+Guiglielmo [103] Sicilië regeerde, was er op dat eiland een edelman,
+messire Amerigo Abate van Trapani, die onder andere aardsche goederen
+wel van kinderen was voorzien. Daarom toen hij dienaars noodig had
+en er eenige galeien van Genueesche zeeroovers van den Levant waren
+gekomen, waar zij vele jonge slaven hadden gevangen bij het kruisen op
+de kust van Armenië, kocht hij er eenigen van in de meening, dat dit
+Turken waren. Onder dezen, waarvan de meesten herders schenen te zijn,
+was er een van aardig en beter uiterlijk, die Teodoro heette. Bij
+het opgroeien, hoewel hij steeds als lijfeigene werd behandeld,
+werd hij toch opgevoed met de kinderen van messire Amerigo en daar
+hij zich meer liet leiden door de natuur dan door het noodlot, begon
+hij beschaafd te worden en van goede manieren, zoodat hij dermate
+aan messire Amerigo beviel, dat die hem tot een vrij man maakte
+en daar hij geloofde, dat hij Muzelman was, liet hij hem doopen en
+Pietro noemen, maakte hem tot zijn rentmeester en stelde in hem veel
+vertrouwen. Gelijk de andere kinderen van messer Amerigo opgroeiden,
+gebeurde dit ook zijn dochter Violante, een schoon en bevallig jong
+meisje, welke daar haar vader haar te lang liet wachten met trouwen,
+verliefd werd op Pietro. Hoewel zij hem lief had en hem hoog achtte
+om zijn goed voorkomen en zijn talenten, schaamde zij zich toch dit
+aan hem te bekennen. Maar Amor ontnam haar die moeite, omdat Pietro,
+die haar meermalen in het geheim had gade geslagen, zoo verliefd op
+haar was geworden, dat hij zich niet wel voelde, als hij haar niet
+zag; toch vreesde hij haar te toonen wat hij gevoelde, daar dit hem
+niet wenschelijk scheen.
+
+Het meisje, dat hem gaarne zag, bemerkte dit en om hem meer zekerheid
+te geven, toonde zij er zich zeer gelukkig mede, van welken stand ze
+ook was. En zoo bleef het lang, en zij durfden niets aan elkaar te
+zeggen, hoezeer elk het ook begeerde. Maar terwijl beide van dezelfde
+liefdevlam brandden, vond de fortuin, alsof die overlegd had, dat
+dit zou geschieden, een weg om hun vrees, die ze schuchter maakte en
+het belette, te verjagen. Messire Amerigo had op misschien een mijl
+afstand van Trapani een schoon landhuis, waar zijn vrouw met zijn
+dochter met andere vrouwen en donna's dikwijls heen placht te gaan
+om zich te ontspannen. Terwijl zij daar heengegaan waren op een dag,
+dat het zeer warm was en zij Pietro mee hadden genomen en daar bleven,
+werd de hemel, gelijk wij dat dikwijls zien gebeuren, opeens bedekt
+met donkere wolken. Daarom begaf zich de donna met haar gezelschap,
+opdat het slechte weer haar daar niet zou verrassen, weer op weg terug
+naar Trapani en zij liepen zoo snel ze konden. Maar Pietro die jong
+was en ook het meisje, liepen haar moeder en de andere gezellinnen
+een eind vooruit, misschien niet minder gedreven door de liefde dan
+door de vrees voor het weer. En daar zij de donna en de anderen al
+zoover vooruit waren, dat men hun ternauwernood zag, viel er opeens
+na verscheidene donderslagen een zware en onophoudelijke hagelbui,
+welke de donna en haar gezelschap ontvluchtte in het huis van een
+boer. Pietro en het meisje, die niet eerder een schuilplaats vonden,
+traden een oude en geheel vervallen hut binnen, waarin niemand woonde
+en waarin zij onder een overgebleven stuk dak zich borgen en waar de
+weinig ruimte noodzakelijk ze dwong elkaar aan te raken. Deze aanraking
+was de oorzaak, dat zij de zielen een weinig moed gaf voor elkaar hun
+liefde te bekennen en Pietro begon het eerst te spreken: God mocht
+geven, dat ik hier mocht blijven en die regen nooit ophoudt. En het
+jonge meisje sprak: Dat zou mij zeer aangenaam zijn. Na die woorden
+kwamen zij er toe elkaar bij de hand te nemen en wederkeerig te drukken
+en hierop elkaar te omarmen en dan te kussen, terwijl het maar altijd
+hagelde. En om mij niet bij elke bijzonderheid op te houden: het weer
+werd niet beter, voor zij de hoogste verrukkingen der liefde gekend
+hadden en hun maatregelen genomen hadden om in 't geheim van elkaar
+te genieten. Het slechte weer hield op en bij de poort van de stad,
+die daar niet ver vandaan was, wachtten zij de donna en keerden met
+haar terug naar huis.
+
+Zij vonden elkaar meermalen terug met groote voorzichtigheid en in
+stilte tot elkanders groot genoegen. En het ging zoo, dat het meisje
+zwanger werd, wat beide zeer hinderlijk was. Daarom zocht zij met vele
+kunstmiddelen tegen den loop der natuur de vrucht af te drijven, maar
+kon het niet gedaan krijgen. Daarom zeide Pietro haar, dat hij voor
+zijn eigen leven vreesde en plan had te vluchten. Toen zij dit hoorde,
+zeide zij: Als gij vlucht, zal ik mij zeker van kant maken. Hierop
+antwoordde Pietro, die veel van haar hield: Hoe wilt gij, mijn donna,
+dat ik hier blijf? Uw zwangerschap zal onzen misstap openbaren. U zal
+men het licht vergeven, maar ik, ongelukkige, zal het zijn, die voor
+Uw zonde en de mijne de straf zal moeten dragen. Het meisje hernam:
+Pietro, men zal mijn zonde wel kennen, maar wees er zeker van, dat
+men, indien gij de Uwe niet zult vertellen, dit nooit zal weten. Toen
+sprak Pietro: Nu gij mij dit belooft, zal ik blijven, maar denk er
+aan Uw belofte te houden.
+
+Het jonge meisje, dat zooveel zij kon, haar zwangerschap had verborgen
+gehouden en zag, dat de omvang, die haar lichaam kreeg, haar niet
+veroorloofden dien langer te verbergen, bekende die een dag met vele
+tranen aan haar moeder en smeekte die haar te redden. De donna ten
+zeerste bedroefd hoonde haar zeer en wilde weten, hoe dit gebeurd
+was. Het jonge meisje verzon, opdat er aan Pietro niets kwaads zou
+geschieden, een historie en vertelde de zaak op haar manier. De donna
+geloofde haar en om den misstap van haar dochter te verbergen, zond
+zij haar naar een van haar landhuizen. Toen daar de tijd der bevalling
+gekomen was, schreeuwde het meisje, gelijk de vrouwen in dergelijke
+omstandigheden doen en daar haar moeder niet voorzag, dat messer
+Amerigo, die bijna nooit op die plaats kwam, er juist zou komen,
+verwonderde hij zich, die terugkwam van de vogelvangst en langs de
+kamer ging, waar zijn dochter schreeuwde, kwam opeens binnen en vroeg,
+wat er gaande was. De donna, die haar man op het onverwachtst zag,
+stond zeer onthutst op en vertelde hem, wat er met haar dochter was
+gebeurd. Maar hij--minder spoedig geneigd om te gelooven, wat men
+hem vertelde dan de donna--zeide, dat het niet waar kon zijn, dat
+zij niet wist, van wien ze zwanger was en verklaarde, dat hij alles
+wilde weten en dat door het te zeggen zijn dochter zijn genegenheid
+kon herwinnen, maar als ze het niet deed, dat ze er dan aan moest
+denken zonder genade te sterven.
+
+De donna deed haar best, zooveel ze kon, haar echtgenoot tevreden te
+stellen met wat zij gezegd had, maar dat hielp niets. Hij, in woede
+ontbrand, liep met uitgetogen degen in de hand op zijn dochter toe,
+welke, terwijl de moeder haar vader met woorden tegenhield, van
+een knaapje beviel en zei: Of gij bekent van wien gij dit kind hebt
+gekregen of gij zult dadelijk sterven. Het meisje brak in doodsangst
+de belofte aan Pietro gedaan en openbaarde, dat het van hem en haar
+was. Toen de ridder dit hoorde en haast razend was geworden van woede,
+weerhield hij zich ternauwernood haar te vermoorden, maar nadat hij
+gezegd had, wat de toorn hem ingaf, steeg hij te paard, kwam te Trapani
+en liet door een zekeren Currado, die door den koning tot kapitein was
+benoemd, Pietro onverhoeds gevangen nemen na hem den hoon verteld te
+hebben hem door deze aangedaan en op de pijnbank leggen, waar hij alles
+bekende. Na eenige dagen werd hij door den kapitein veroordeeld door
+de gemeente heen gegeeseld te worden en daarna opgehangen. Opdat een
+zelfde uur de twee minnenden en het kind van de aarde deed verdwijnen,
+goot messer Amerigo, wiens toorn door de ter dood veroordeeling van
+Pietro nog niet was gestild, vergift in een beker wijn, gaf die aan een
+van zijn knechts, overhandigde dien met een ontbloote dolk en zeide:
+Ga Violante zoeken met die twee dingen en zeg haar uit mijn naam,
+dat zij spoedig een van beide kiest om te sterven: gift of metaal; zoo
+niet, dan zal ik haar voor de oogen van alle burgers laten verbranden
+gelijk zij het heeft verdiend en daarna zult gij het kind nemen door
+haar gebaard en na dit het hoofd tegen den muur verpletterd te hebben,
+zult gij het den honden als voedsel voorwerpen. Toen de beestachtige
+vader zulk een wreed bevel tegen zijn dochter en kleinkind gegeven had,
+ging de dienaar meer ten kwade dan ten goede geneigd weg.
+
+Pietro, veroordeeld, liep naar de galg, gegeeseld door de
+beulsknechten, die hem er heen voerden, toen hij naar den wil van
+hen, die de groep leidden, langs een herberg kwam, waar zich drie
+edellieden uit Armenië bevonden, welke hun koning als gezanten naar
+Rome had gestuurd om met den Paus te onderhandelen over gewichtige
+zaken betreffende een doortocht van troepen, die plaats moest hebben en
+die daar waren afgestegen om zich te verfrisschen en er eenige dagen
+te blijven. Zij werden met veel eer ontvangen door de edellieden van
+Trapani en in het bijzonder door messire Amerigo. Toen zij degenen
+zagen voorbijgaan, die Pietro leidden, kwamen zij aan een venster om
+te kijken. Pietro was tot op den gordel naakt en had de handen op den
+rug gebonden. Een der gezanten, een bejaard man en van groot gezag,
+Fineo genaamd, die hem per toeval had aanschouwd, zag op zijn borst een
+groote, roodachtige plek niet geschilderd maar op natuurlijke wijze
+op de huid afgedrukt, als die, welke de vrouwen gewoon zijn rozen
+te noemen. Bij dat gezicht herinnerde hij zich plotseling een van
+zijn zonen, die hem reeds voor vijftien jaar geleden door zeeroovers
+op de kust van Lajazzo ontvoerd was en waarvan hij nooit meer iets
+had gehoord en toen hij over den leeftijd dacht van den ongelukkige,
+die gegeeseld werd, meende hij, indien zijn zoon nog leefde, dat hij
+dit moest zijn en denzelfden leeftijd moest hebben als deze en hij
+begon te vermoeden door dit teeken, dat hij het werkelijk was. En
+hij meende, dat, als hij het zou wezen, hij zich nog zijn naam en
+dien zijns vaders en de taal van Armenië herinneren moest. Toen hij
+in zijn nabijheid was, riep hij derhalve: O Teodoro! Pietro hoorde
+die stem en hief dadelijk het hoofd op. Hierop zeide Fineo in het
+Armenisch: Waar ben je vandaan? Wiens zoon ben je? De wachters, die
+Pietro geleidden, hielden uit eerbied voor den waardigen man stand,
+zoodat Pietro kon antwoorden: Ik kwam uit Armenië als zoon van iemand,
+die Fineo heette, waarvan ik als klein kind door ik weet niet wat
+voor lieden werd geroofd. Fineo vernam dit en wist nu zeker, dat hij
+de zoon was, dien hij had verloren: daarom liep hij klagend met zijn
+metgezellen naar beneden en vloog hem tusschen de soldaten om den
+hals en na hem een mantel van zeer rijk laken te hebben omgeworpen,
+dien hij aan had, bad hij hen, die hem naar de strafplaats leidden,
+te wachten, gelijk hij wilde en te blijven tot zij een order zouden
+ontvangen. Zij antwoordden, dat zij dit gaarne deden. Fineo had de
+reden al vernomen, waarom Pietro ter dood zou worden gebracht, daar
+het nieuws zich overal had verbreid. Daarom ging hij haastig met zijn
+gezelschap en hun bedienden naar messer Currado en sprak tot hem:
+Messere, hij, die zich ter dood wil laten brengen als bediende is een
+vrij man en mijn zoon en hij is bereid haar tot vrouw te nemen van
+wie men zegt, dat hij haar maagdelijkheid heeft geroofd. En derhalve
+moge het U behagen de terechtstelling zoo lang op te schorten,
+dat men kan weten of zij hem tot man wil, opdat zij, zoo zij wil,
+niet tegen de wet handelt. Toen Messer Currado hoorde, dat deze de
+zoon was van Fineo, was hij verbaasd en zich schamend over de zonde,
+die het noodlot hem deed begaan en na herkend te hebben, dat hij
+_werkelijk, die het zeide_, Fineo was, liet hij hem snel naar huis
+terugkeeren en liet messere Amerigo halen en vertelde hem alles.
+
+Messer Amerigo, die dacht, dat zijn dochter en kleinzoon al dood
+waren, was de bedroefdste man ter wereld over wat hij had gedaan,
+met het besef, dat, als zij niet dood was, daar veel goeds uit kon
+voortkomen, maar niettemin zond hij iemand er op uit naar de dochter,
+opdat, als zijn bevel nog niet was opgevolgd, dit niet zou gebeuren,
+Hij, die ging, vond den knecht door messere Amerigo afgezonden,
+die de dolk en het gift voor zich had geplaatst, en omdat zij niet
+zoo spoedig koos, haar beleedigde en haar wilde dwingen er een te
+kiezen. Doch na het bevel van zijn heer gehoord te hebben, liet hij
+haar met rust, keerde naar hem terug en zeide hem, hoe het met de zaak
+stond. Hierover was messere Amerigo tevreden, begaf zich naar Fineo,
+klagend, daar hij nu beter wist, en verontschuldigde zich over hetgeen
+er was voorgevallen, vroeg vergeving en beweerde, als Teodoro zijn
+dochter tot vrouw wenschte, dat hij zeer verheugd zou zijn die hem
+te geven. Fineo nam gaarne de verontschuldigingen aan en antwoordde:
+Ik wil, dat mijn zoon Uw dochter neemt en als gij niet wilt, ga dan
+voort met het vonnis, dat hem is voorgelezen. Daar Fineo en messer
+Amerigo het eens waren, terwijl Teodoro nog geheel in doodsangst
+verkeerde en blijde was zijn vader te hebben teruggevonden, vroegen
+zij op hun beurt hem, wat hij wilde. Teodoro hoorend, dat Violante,
+mits hij wilde, zijn vrouw zou zijn, was zoo verheugd, dat de hel
+hem in den hemel scheen te veranderen en zeide, dat dit voor hem de
+hoogste genade zou wezen, wanneer dat beide ouders behagen kon. Men
+vond iemand om den wil te vernemen van het meisje; toen zij hoorde,
+wat Teodoro overkomen was en wat hem te wachten stond, terwijl zij
+bedroefder dan welke vrouw ook den dood afwachtte, hechtte zij na lang
+praten geloof aan die woorden, vroolijkte een weinig op en antwoordde,
+dat, als zij daarin haar verlangen mocht volgen, niets blijders haar
+kon gebeuren dan de vrouw te worden van Teodoro, maar dat zij in elk
+geval zou doen, wat haar vader gelasten zou.
+
+Toen zoo allen het eens waren geworden, huwde men het meisje uit en het
+feest was zeer groot tot het hoogste genoegen van alle burgers. Het
+meisje, na zich hersteld te hebben en haar zoontje te laten zoogen,
+werd na korten tijd schooner dan ooit en na van het kraambed te
+zijn opgestaan, wachtte zij Fineo bij zijn terugkeer van Rome af en
+eerde hem als haar vader. En hij zeer tevreden met zijn zoo mooie
+schoondochter, maakte met zeer groote vreugde en blijdschap voor hen
+bruiloft en ontving en behield haar altijd als zijn dochter. Nadat
+eenige dagen later zijn zoon en zijn kleinzoon op een galei waren
+gestegen, nam hij ze met zich mede naar Lajazzo, waar de twee gelieven
+in rust en vrede, zoolang zij leefden, bleven wonen.
+
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Nastagio deglie Onesti, die een donna uit de familie
+    Traversari bemint, verkwist zijn rijkdommen zonder wederliefde
+    te vinden. Op verzoek der zijnen gaat hij naar Chiassi. Daar
+    ziet hij een ridder een vrouw najagen en haar dooden en
+    door twee honden verscheuren. Hij noodigt zijn familie en de
+    donna door hem bemind tot een ontbijt en deze ziet diezelfde
+    jonge vrouw in stukken rijten. Uit vrees voor een dergelijke
+    behandeling stemt zij toe Nastagio [104] tot man te nemen._
+
+
+Toen Lauretta zweeg, begon Filomena op bevel der koningin aldus:
+Beminnelijke donna's. Indien het medelijden een deugd is, die in ons
+wordt geprezen, zoo wordt ook de wreedheid, waaraan gij U schuldig
+maakt door de goddelijke gerechtigheid uit U te verjagen, gewroken en
+om u dit aan te toonen heb ik zin U een verhaal te doen niet minder
+roerend dan aangenaam.
+
+Er was vroeger in Ravenna, een zeer oude stad van Romagna een groot
+aantal edele ridders, onder welken een jonkman Nastagio degli Onesti,
+dien de dood van zijn vader en van een zijner ooms onschatbaar rijk
+had achtergelaten. Deze, gelijk het met jongelieden gebeurt, omdat
+hij zonder vrouw was, werd verliefd op de dochter van messer Paolo
+Traversaro [105], een meisje van veel hooger adel dan hij en hij
+hoopte door zijn pogingen haar op hem verliefd te maken. Maar dezen,
+hoe grootsch, schoon en lofwaardig ze ook waren, deden haar niet alleen
+geen genoegen, maar schenen haar zelfs te vervelen, zoo wreed, hard
+en ruw toonde zich het beminde meisje, misschien door haar bijzondere
+schoonheid of door haar zoo hoogen adel zoo trotsch en aanmatigend
+geworden, dat noch hij, noch iets van hem haar kon behagen. Dat was
+voor Nastagio zoo zwaar te dragen, dat hij van verdriet meermalen na
+zich beklaagd te hebben, van plan was haar te vermoorden. Daarna zich
+bedwingend, nam hij zich vaak voor haar geheel te laten varen, of,
+indien hij kon, haar te laten gelijk zij hem. Maar vergeefs nam hij
+zulk een besluit, omdat, hoe meer hem de hoop ontbrak, des te meer
+groeide zijn liefde aan. Daar hij volhield het meisje lief te hebben
+en doorging met bovenmatig geld verteren, scheen het aan sommigen van
+zijn vrienden en verwanten, dat hij beide: zich zelf en het zijne
+te verteren scheen. Daarom verzochten en raadden zij hem meermalen
+uit Ravenna te vertrekken en eenigen tijd in een andere plaats te
+vertoeven; dan zou daardoor de liefde en de verkwisting ophouden.
+
+Nastagio spotte meermalen met dien raad, maar toch door hen
+aangespoord, kon hij niet langer weigeren en stemde toe. Hij liet een
+groote uitrusting gereed maken, alsof hij naar Frankrijk of Spanje
+of naar een andere vergelegen streek wilde gaan, steeg te paard en
+vergezeld van vele vrienden ging hij uit Ravenna weg en begaf zich naar
+een plaats op drie mijlen misschien vandaar, Chiassi [106] genaamd
+en daar--nadat hij paviljoenen en tenten had laten opslaan--zeide
+hij tot hen, die hem vergezeld hadden, dat hij daar wilde blijven en
+dat zij naar Ravenna zouden terugkeeren. Terwijl Nastagio daar halt
+maakte, begon hij het mooiste, het schitterendste leven te leiden,
+dat ooit geleefd was en noodigde dan dezen dan genen tot een avond-
+of middagmaal uit, gelijk hij gewoon was. Daar het begin van Mei was
+en zeer mooi weer en hij over de wreede donna nadacht, verzocht hij aan
+zijn heele personeel hem alleen te laten om weer naar zijn welgevallen
+aan haar te kunnen denken en ging voet voor voet zich zelf verstrooiend
+door te peinzen tot in een pijnbosch. Daar het vijfde uur van den
+dag haast voorbij was en hij bijna een halve mijl er in was gegaan
+en er niet aan dacht te eten of aan iets anders, scheen hij opeens
+een zeer groote klacht te hooren en schrille kreten, geuit door een
+donna. Daarom brak hij zijn zoete gedachten af en hief het hoofd op om
+te zien wat er gaande was en verwonderde zich er over, dat hij zich in
+het pijnhout bevond. Daarna voor zich uitziende, zag hij uit een zeer
+dicht bosch van boompjes en doornstruiken naar de plaats, waar hij
+was, een zeer schoon jong meisje loopen, naakt, met loshangende haren
+en geheel verscheurd door de distels en de doornstruiken, die weende
+en luid om genade riep. En behalve dat zag hij aan haar zijden twee
+zeer groote en wreede waakhonden, die haar dicht op de hielen wreed,
+waar zij haar maar krijgen konden, beten en achter haar zag hij op
+een zwart strijdros een bruinen ridder met een zeer verwoed gezicht en
+een degen in de hand, die haar met vreeselijke en beleedigende woorden
+met den dood bedreigde. Dit verbaasde en ontstelde hem tegelijkertijd
+en wekte ten slotte zijn medelijden op met de ongelukkige donna,
+waaruit de begeerte ontstond haar, als hij kon, van dien angst en
+van zulk een dood te bevrijden. Maar hij was ongewapend en na zijn
+toevlucht te hebben genomen tot een boomtak bij wijze van stok, ging
+hij de honden en den ridder tegemoet. Maar de ridder, die dit zag,
+schreeuwde hem van verre toe: Nastagio, meng U er niet in, laat de
+honden en mij dat doen, wat die slechte vrouw heeft verdiend. En
+bij die woorden grepen de honden het meisje met kracht in de zijden,
+deden haar stand houden en de ridder, die volgde, steeg van zijn paard.
+
+Hierop zeide Nastagio, die nader kwam: Ik weet niet, wie gij zijt,
+dat gij mij zoo kent maar ik zeg U, dat het een groote lafheid is van
+een gewapend ridder een naakte vrouw te willen vermoorden en haar de
+honden na te sturen of zij een wild dier is. Ik wil haar zeker zoo
+goed verdedigen als ik kan. Toen zeide de ridder: Nastagio, ik was
+van denzelfden staat als gij en gij waart nog een klein kind, toen ik,
+die messer Guido degli Anastagi genoemd werd, veel meer verliefd op die
+vrouw werd dan gij het nu zijt op die der Traversari en haar hardheid
+en wreedheid maakten mij zoo ongelukkig, dat ik eens met dienzelfden
+degen, welke gij in mijn hand ziet als wanhopig mij doodde en ik
+ben tot de eeuwige straffen veroordeeld. Maar het duurde niet lang,
+dat zij, die over mijn dood zeer verheugd was, stierf en wegens de
+zonde van haar wreedheid en de vreugde over mijn martelingen had zij
+geen berouw, daar zij geloofde hierdoor niet te zondigen maar zich
+verdienstelijk te hebben gemaakt en daarom werd en is ook zij tot de
+straffen der hel veroordeeld. Zoodra zij er in afdaalde, werd dit aan
+haar en mij als straf gegeven: aan haar voor mij uit te vluchten en
+aan mij, die haar zoozeer beminde, haar te volgen als een doodvijand
+niet als een beminde donna en zoo vaak ik haar achterhaal, dood ik
+haar met den degen, waarmee ik mij zelf doodde en open haar de borst
+en dat harde en koude hart, waarin nooit liefde of medelijden konden
+binnentreden, ruk ik haar, gelijk gij dadelijk zult zien, uit het
+lichaam en geef het te eten aan de honden. Maar het duurt niet lang
+of gelijk de gerechtigheid en de macht van God het wil, staat zij,
+alsof zij niet gestorven was, weer op en opnieuw begint de treurige
+vlucht en volgen de honden en ik haar. En elken Vrijdag op dit uur
+bereik ik haar en volvoer ik die marteling, welke gij zien zult. En
+geloof niet, dat wij op andere dagen uitrusten, maar dan haal ik haar
+op andere plaatsen in, waar zij jegens mij wreed dacht of handelde en
+daar ik van minnaar vijand geworden ben gelijk gij ziet, moet ik aldus
+haar zooveel jaren volgen, als zij maanden wreed jegens mij geweest
+is. Laat dus de goddelijke gerechtigheid haar gang gaan en verzet U
+niet tegen datgene, waaraan gij geen weerstand zult kunnen bieden.
+
+Toen Nastagio die woorden hoorde, werd hij geheel verlegen en
+had haast geen haar op het lichaam, dat niet overeind stond, ging
+achteruit en naar het meisje ziende, begon hij beangst af te wachten
+wat de ridder zou doen. Toen deze met spreken ophield, liep hij als
+een dolle hond met den degen in de hand naar het meisje, dat geknield
+en stevig vastgehouden door de honden hem om genade smeekte. Hij stak
+dien met al zijn kracht door het midden van de borst, die hij geheel
+doorboorde. Nauwelijks had het jonge meisje den stoot ontvangen,
+of zij viel voorover op de aarde en klaagde en gilde voortdurend
+en de ridder, die een mes nam, opende haar de ribben en trok er het
+hart uit en al wat er om was en wierp het den honden voor, die als
+uitgehongerd het dadelijk opaten. Het duurde slechts een oogenblik
+of het meisje, alsof er niets gebeurd was, stond weer dadelijk op en
+begon te vluchten naar de zee, terwijl de honden achter haar steeds
+haar beten en de ridder, op zijn paard gestegen, nam den degen weer
+ter hand, begon haar te volgen en in korten tijd waren zij zoo ver weg,
+dat Nastagio ze niet meer kon zien.
+
+Na dit bijgewoond te hebben stond hij langen tijd medelijdend en
+beangst en het kwam hem voor, dat dit veel voor hem waard kon zijn,
+omdat het tooneel er zich elken Vrijdag herhaalde. Daarom na wel de
+plaats te hebben opgemerkt, ging hij naar zijn bedienden terug en
+vervolgens, toen het hem goed dacht, zeide hij tot zijn verwanten
+en vrienden, die hij had ontboden: Gij hebt mij lang aangespoord
+mijn vijandin niet meer te beminnen en een eind te maken aan mijn
+verkwisting en ik ben bereid dit te doen, wanneer gij mij één gunst
+toestaat namelijk deze, dat gij aanstaanden Vrijdag het zoo regelt,
+dat messer Paolo Traversaro, zijn vrouw, zijn dochter, al de hun
+verwante vrouwen en alle andere donna's, die gij verkiest, bij mij
+zullen komen middagmalen. Wat ik hiermee wil, zult gij dan zien. Het
+scheen hun een licht werk om dit te doen en te Ravenna terug gekeerd
+noodigden zij, toen het tijd was, hen uit, die Nastagio wenschte en
+hoewel het moeite kostte het meisje er heen te krijgen door hem bemind,
+ging dit er toch met de anderen samen heen. Nastagio liet een prachtig
+maal gereed maken en liet de tafels onder de pijnboomen zetten vlak
+bij de plek, waar hij het verscheuren van de wreede donna had gezien
+en nadat hij de heeren en dames aan tafel had laten gaan, had hij dit
+zoo geregeld, dat het beminde meisje juist door hem geplaatst werd
+tegenover  de plek, waar het feit weer moest geschieden. Toen het
+laatste gerecht was opgedragen, begonnen allen de wanhoopskreten van
+de opgejaagde donna te hooren. Iedereen was daarover zeer verwonderd
+en vroeg, wat dat dat was en daar niemand het wist te zeggen, stonden
+zij allen recht overeind en kijkend, wat dat kon wezen, zagen zij
+het klagende meisje en den ridder en de honden, en het duurde maar
+een oogenblik, of zij waren bij hen. Het rumoer werd groot, zoowel
+van de honden als van den ridder en velen, om het meisje te helpen,
+liepen er op af. Maar de ridder sprak hen toe gelijk hij het Nastagio
+had gedaan en deed ze niet alleen terug deinzen, maar verschrikte ze
+allen en vervulde ze met verwondering. Hij deed, wat hij vroeger had
+gedaan en zooveel donna's, als er waren (want er waren er genoeg, die
+verwant geweest waren of met het klagende meisje of met den ridder en
+die zich zoowel zijn liefde als zijn dood herinnerden) begonnen allen
+jammerlijk te schreien, alsof zij het zich zelf zagen doen. [107] Toen
+dit gebeurd was en de donna en de ridder waren verdwenen, begonnen zij,
+die dit gezien hadden, daarover vele en verschillende gesprekken,
+maar onder degenen, die het meest verschrikt waren, bevond zich de
+wreede, jonge dame door Nastagio bemind, welke alles duidelijk had
+gezien en gehoord en in zich zelf begrepen had meer dan iemand anders
+op wie die dingen sloegen, terwijl zij zich de wreedheid herinnerde,
+door haar steeds tegen Nastagio volgehouden. Daarom scheen het haar,
+of zij al voor hem, die vol toorn was, vluchtte en of zij de honden
+aan haar zijden voelde. En zoo groot was de vrees, die daaruit bij
+haar ontstond, dat het haar niet zou overkomen, dat zij den tijd
+niet afwachtte (welke haar dienzelfden avond gegeven was) om met haat
+in liefde veranderd, een kamenier aan haar getrouw naar Nastagio te
+sturen, die hem van haar kant verzocht, of hij bij haar wou komen. Want
+zij was bereid alles te doen, wat hij begeerde. Hierop liet Nastagio
+antwoorden, dat hem dit zeer aangenaam was, maar dat, als het haar
+zou behagen, hij haar genoegen slechts met eer wenschte en dat was om
+haar te trouwen. Het meisje, dat wist, dat het slechts haar schuld
+was, als zij niet de vrouw van Nastagio werd, liet hem antwoorden,
+dat het haar aanstond. Daarom maakte zij zich zelf tot bode van dit
+alles en zeide tot haar vader en moeder, dat zij er tevreden mee was
+de vrouw van Nastagio te worden. Dezen waren daarover zeer verheugd en
+den volgenden Zondag huwde Nastagio haar en vierde bruiloft en leefde
+lang gelukkig met haar. En die angst was niet alleen de oorzaak van
+dit geluk, maar alle Ravenneesche donna's werden er bang van, zoodat
+zij sedert veel inschikkelijker werden voor de genoegens der mannen
+dan zij eerst geweest waren.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Federigo degli Alberighi bemint en wordt niet bemind. Daar
+    hij al zijn bezittingen verkwist, blijft hem slechts een
+    valk over, die hij, daar hij niets anders heeft, aan zijn
+    donna te eten geeft, als zij eens bij hem aan huis komt. Zij
+    ziet dit nieuwe bewijs van liefde, verandert van gezindheid,
+    neemt hem tot echtgenoot en maakt hem rijk._
+
+
+Reeds had Filomena opgehouden met praten, toen de koningin, die gezien
+had, dat niemand iets meer had te zeggen behalve Dioneo met zijn
+voorrecht de laatste te zijn, met blij gelaat sprak: Nu is het aan mij
+de beurt om te vertellen, en--zeer geliefde donna's--ik zal het gaarne
+doen met een verhaal gelijk aan de voorgaanden niet alleen, opdat gij
+weet hoeveel macht Uw schoonheid over edelmoedige harten heeft maar
+ook, opdat gij leeren zult U zelf te zijn, wanneer gij schenksters moet
+wezen van Uw belooningen zonder de fortuin leidsvrouw te laten wezen,
+welke ze meestal zonder onderscheidingsvermogen blindelings verdeelt.
+
+Gij moet dan weten, dat Coppo di Borghese Domenichi, die in onze stad
+woonde en er misschien nog een man is van groot aanzien en groot gezag
+en zoowel door zijn manieren als zijn deugd, nog meer dan door den
+adel van zijn bloed zeer bekend en eeuwige roem waard, reeds oud er
+behagen in schepte met zijn buren en anderen over de dingen van het
+verleden te spreken, welke hij in meer orde en met beter geheugen
+en sierlijker bewoordingen wist te vertellen dan een ander man. Hij
+was gewoon onder andere schoone zaken te verhalen, dat er vroeger
+in Florence een jonkman leefde Federigo genaamd, zoon van messire
+Filippo Alberighi, en die in den wapenhandel en in hoffelijkheid
+boven elk jong edelman van Toscane hooggeschat werd. Deze gelijk met
+de meeste edellieden gebeurt, werd verliefd op een edeldame, monna
+Giovanna genaamd, die destijds tot de schoonsten en liefsten gerekend
+werd, die er in Florence waren en opdat hij haar liefde kon winnen,
+worstelde, schermde hij, hield hij feesten en schonk en verkwistte
+zonder eenig zelfbedwang zijn goederen. Maar zij niet minder eerbaar
+dan schoon, gaf niets om de dingen door hem gedaan, noch om hem, die ze
+deed. Daar Federigo boven zijn macht veel verteerde en niets verkreeg,
+begonnen, gelijk licht gebeurt, zijn rijkdommen te verminderen. Hij
+werd arm en bleef achter zonder iets anders dan een kleine landhoeve,
+van welker rente hij zeer karig leefde en had behalve dat slechts een
+der beste valken van de wereld. Daarom verliefder dan ooit en ziende,
+dat hij niet langer het stadsleven kon leiden, gelijk hij wenschte,
+ging hij te Campi, waar zijn boerderij was, wonen. Hier droeg hij,
+zoo goed hij kon met de vogelvangst en zonder iemand iets te vragen,
+geduldig zijn armoede. Nu gebeurde het, toen Federigo zoo tot de
+uiterste armoede kwam, dat de man van monna Giovanna ziek werd en
+toen hij den dood zag naderen, maakte hij zijn testament. En daar
+hij zeer rijk was, liet hij als erfgenaam een reeds grooten zoon
+achter en na dezen, daar hij monna Giovanna zeer had bemind, maakte
+hij haar in diens plaats tot erfgenaam, wanneer de zoon zonder wettig
+nakomeling zou sterven. Monna Giovanna bleef dus als weduwe achter en
+gelijk het de gewoonte is van onze donna's, ging zij het zomerseizoen
+met haar zoon buiten doorbrengen op een landgoed vrij dicht bij dat
+van Federigo. Hierdoor begon die jongen met Federigo vriendschap te
+sluiten en zich met vogels en honden te vermaken.
+
+Daar hij dikwijls de valk van Federigo had zien vliegen en die
+hem buitengewoon beviel, verlangde hij zeer dien te bezitten, maar
+durfde hem dit niet te vragen, daar hij zag, hoe deze op den vogel
+gesteld was. Terwijl de zaak zoo stond, werd de knaap ziek, waarover
+de moeder zeer treurig was, daar zij niets anders had en hem zooveel
+zij kon liefhad; zij was den ganschen dag bij hem, hield niet op hem
+te sterken en vroeg hem dikwijls of hij iets verlangde, hem smeekend
+het haar te zeggen, daar zij hem zeker, als het haar mogelijk was, hem
+dit zou bezorgen. De knaap, die dikwijls deze vragen hoorde, zeide:
+Moeder, als gij mij den valk zoudt kunnen geven van Federigo, zou ik
+spoedig beter worden. De donna, die dit hoorde, bleef een oogenblik
+in gedachten en begon er over te peinzen, wat haar te doen stond. Zij
+wist, dat Federigo haar lang had bemind, maar dat hij van haar nooit
+een enkele blik had gehad. Daarom zeide zij: Hoe zal ik sturen om
+hem dien valk te vragen, die, naar ik heb gehoord, de beste is,
+die er ooit vloog en die bovendien zijn troost in deze wereld is? En
+hoe zou ik zoo zelfzuchtig zijn er een edelman van te ontdoen, wien
+geen ander genoegen is overgebleven! Door die gedachten verontrust,
+hoewel zij er zeker van was den valk te krijgen, dien zij wenschte,
+wist zij niet, wat zij aan haar zoon zou zeggen en antwoordde hem
+niet. Eindelijk nam de liefde, die zij haar zoon toedroeg, zoo de
+overhand, dat zij besloot  hem tevreden te stellen en wat er ook
+mocht gebeuren, zelf den vogel te gaan vragen in plaats het te laten
+doen en zij antwoordde het kind: Jongen, houdt moed en doe je best te
+herstellen, want ik beloof je, dat het eerste, wat ik morgen doen zal,
+is den valk te gaan halen en ik zal je dien brengen. Het kind hierover
+verheugd toonde denzelfden dag al eenige beterschap.
+
+De donna na een andere tot gezelschap te hebben medegenomen, ging
+den volgenden morgen bij wijze van uitspanning naar het tuintje van
+Federigo en liet hem roepen. Daar het weer niet gunstig was en hij dien
+dag niet op de vogelvangst ging, was hij in zijn tuin en liet er eenig
+werk in orde maken. Toen hij hoorde, dat monna Giovanna naar hem vroeg,
+was hij zeer verwonderd en liep verheugd naar haar toe. Toen zij hem
+zag komen, stond zij voor hem met vrouwelijke bekoorlijkheid op en
+nadat Federigo haar eerbiedig gegroet had, zeide zij: Het ga U wel,
+Federigo. En zij vervolgde: Ik ben gekomen om U de schade te vergoeden,
+die gij door mij hebt geleden, toen gij mij meer lief hadt dan noodig
+was en de vergoeding is deze, dat ik met mijn gezellin van ochtend
+vriendschappelijk bij U wil blijven middagmalen. Federigo antwoordde
+nederig: Madonna, ik herinner mij niet ooit eenige schade door U
+geleden te hebben, maar integendeel zooveel goeds van U te hebben
+ontvangen, dat, zoo ik ooit iets waard ben geweest, het aan U te danken
+is en aan de liefde, die ik U heb toegedragen, dat dit gebeurd is. En
+zeker is Uw welgemeende komst mij aangenamer dan dat het mij gegeven
+zou zijn opnieuw te kunnen verkwisten, wat ik verteerd heb, hoewel
+gij bij een armen gastheer zijt gekomen. Bij die woorden ontving
+hij haar verlegen in zijn huisje en voerde haar vandaar in den tuin
+en daar hij er niemand had om haar gezelschap te houden, zeide hij:
+Madonna, omdat er niemand is, zal deze goede vrouw, de echtgenoote
+van dien tuinman, U gezelschap houden, terwijl ik de tafel ga dekken.
+
+Hoewel zijn armoede uiterst groot was, had hij nog nooit gemerkt, hoe
+hem de rijkdommen ontbraken, die hij teugelloos verkwist had. Maar
+die ochtend, toen hij niets vond, waarmee hij de donna eer kon
+bewijzen, uit liefde tot welke hij al aan eindeloos veel menschen
+genoegen had gedaan, deed het hem inzien. En buitengewoon angstig,
+zijn lot vervloekend als een man, die buiten zich zelve was, liep
+hij dan hier dan daar heen en weer. Hij vond geld noch wissel en het
+werd al laat en zijn verlangen was groot om toch met een of ander de
+edelvrouw te ontvangen en daar hij niemand anders dan zijn tuinman
+hulp wilde vragen, wierp hij de oogen op den goeden valk, die hij in
+zijn kamertje op den stang zag zitten. Daar hij tot niets anders zijn
+toevlucht kon nemen, nam hij dien en vond hem dik en dacht, dat deze
+een waardige spijs voor de donna zou zijn. En daarom zonder verder
+nadenken draaide hij hem den hals om, liet hem door zijn bediende,
+geplukt en toebereid, aan het spit steken en flink braden. En na de
+tafel gedekt te hebben met hagelwitte servetten, waarvan hij er nog
+eenige had, ging hij met blij gelaat terug naar de donna in zijn tuin
+en zeide, dat het middagmaal, dat hij voor haar had kunnen bereiden,
+gereed was. Daarop stonden de donna en haar gezellin op en gingen
+aan tafel en zonder te weten, wat zij aten, deden zij zich evenals
+Federigo te goed met den valk, dien hij met genoegen liet opdienen.
+
+Toen zij van tafel waren opgestaan en eenigen tijd met hem in
+aangename gesprekken waren gebleven, scheen het aan de donna tijd om
+dat te zeggen, waarvoor zij gekomen was en begon aldus vriendelijk
+tegen Federigo te spreken: Federigo, wanneer gij U Uw vroeger
+leven herinnert en mijn eerbaarheid, welke gij ongelukkigerwijze
+voor hardheid en wreedheid hebt gehouden, twijfel ik er niet aan,
+dat gij U moet verwonderen over mijn aanmatiging, wanneer gij weet,
+waarom ik hoofdzakelijk gekomen ben. Maar indien gij kinderen hebt
+of gehad hebt, waardoor gij zoudt weten, hoe groot de kracht is der
+liefde, die men hun toedraagt, schijnt het mij zeker, dat gij mij
+ten deele zult verontschuldigen. Gij hebt er echter geen en ik wel;
+ik kon dus de wetten voor alle moeders gelijk niet ontloopen. Omdat
+het mij past dien aandrang te gehoorzamen, moet ik, tegen mijn
+goedvinden en tegen elken regel van wellevendheid in U een geschenk
+vragen, wat ik weet, dat U zeer dierbaar is en wat de reden is,
+waarom Uw slecht fortuin U geen ander genoegen, geen ander vermaak,
+geen anderen troost heeft gelaten en dat geschenk is Uw valk, waarnaar
+mijn kind zoo begeerig is, dat, als ik het dien niet breng, ik vrees,
+dat hij veel zieker wordt Dit zal tengevolge zal hebben, dat ik hem zal
+verliezen, als het niet gebeurt. Daarom bid ik U niet bij de liefde,
+die gij mij toedraagt--waardoor gij tot niets verplicht zijt--maar
+bij Uw adel, welke gij door het schenken van Uw beleefdheid getoond
+hebt meer dan in wat ook, dat gij mij dien met genoegen zult geven,
+opdat ik zeggen kan door die gift mijn zoon in het leven te hebben
+gehouden en U aan hem daardoor steeds te danken te hebben. Toen
+Federigo hoorde, wat de donna vroeg en begreep, dat hij haar niet
+van dienst kon zijn, omdat die tot spijs gediend had, begon hij in
+haar tegenwoordigheid te zuchten en kon niets antwoorden. De donna
+geloofde eerst, dat die smart meer voortkwam uit de scheiding van
+den goeden valk dan uit iets anders en was op het punt te zeggen,
+dat zij het niet meer verlangde, maar zich inhoudend, wachtte zij na
+het klagen het antwoord van Federigo af, die aldus sprak: Madonna,
+sinds het aan God heeft behaagd, dat ik op U mijn liefde had gericht,
+is de fortuin mij in heel wat dingen tegen geweest, en ik heb mij er
+over moeten beklagen, maar allen zijn licht geweest in vergelijking
+tot wat zij mij heden aandoet, waarover ik nooit vrede met haar zal
+hebben, als ik er aan denk, dat gij hier in mijn arm huis gekomen
+zijt, waar gij, toen ik rijk was, U niet hadt verwaardigd te komen en
+van mij nu een klein geschenk wilt hebben en zij het thans zoo heeft
+besteld, dat ik U dit niet kan geven. Waarom dit niet kan, zal ik U
+in het kort zeggen: Zoodra ik gehoord had, dat gij dank zij Uw gunst
+met mij wilde middagmalen, nam ik Uw hoogen rang en waardigheid in
+aanmerking en heb ik het een welvoegelijke en passende zaak geacht U
+met de beste spijs naar mijn vermogen te onthalen veel meer dan men in
+'t algemeen voor andere personen doet. Daarom, toen ik aan den valk
+dacht, dien gij mij vraagt en aan zijn deugdelijkheid, heb ik die
+waardige spijs voor U geacht en gij hebt hem van ochtend gebraden
+op den schotel gehad, dien ik daartoe zeer goed besteed achtte, maar
+nu ik zie, dat gij dien op andere wijze begeert, doet het mij groot
+leed, dat ik U niet van dienst kan zijn, zoodat ik geloof mij zelf
+nooit rust te kunnen geven. En bij die woorden liet hij de veeren,
+de klauwen en de bek van den valk voor haar werpen.
+
+De donna zag en hoorde dit en berispte hem eerst, dat hij om een
+vrouw te onthalen zulk een valk had gedood, maar bewonderde daarna
+in stilte weer zijn grootmoedigheid, welke zijn armoede niet had
+kunnen noch kon neerslaan. Daarna zonder hoop den valk te krijgen en
+misschien ook daartoe op het herstel van haar zoon, ging zij geheel
+terneergeslagen heen en keerde tot den jongen terug. Deze, hetzij
+door zwaarmoedigheid, omdat hij den valk niet kon krijgen of omdat
+de ziekte er toch de oorzaak van was, stierf na verloop van eenige
+dagen tot zeer groote smart van de moeder. Zij bleef een tijd vol
+tranen en bitterheid, maar daar zij zeer rijk was, werd zij dikwijls
+door haar broeders aangespoord om weer te trouwen. Hoewel zij het
+niet wilde, maar hen toch zag volhouden en zij zich de waarde van
+Federigo herinnerde en zijn laatste gulheid, namelijk zulk een valk
+gedood te hebben om haar te ontvangen, zeide zij tot de broeders:
+Ik zou gaarne, als gij het ook wenschte, alleen willen blijven,
+maar als gij toch wilt, dat ik een man neem, zal ik zeker geen ander
+huwen dan Federigo degli Alberighi. De broeders spotten hiermee en
+zeiden: Hoe dwaas! Wat zegt gij? Hoe wil je hem hebben, die niets op
+de wereld bezit? Daarop antwoordde zij: Mijn broeders, ik weet wel,
+dat dit zoo is, maar ik wil liever een man, die behoefte heeft aan
+rijkdom dan rijkdom, die een man noodig heeft. De broeders, die haar
+gezindheid vernamen en Federigo kenden als iemand van veel waarde,
+hoewel hij arm was, gaven haar, gelijk zij het wilde, aan hem met al
+haar rijkdommen. Hij huwde de vrouw van dien rang, welke hij zoo had
+bemind, werd aldus ook zeer rijk en eindigde met haar, nu zorgzamer
+geworden voor zijn geld, zijn dagen in vreugde.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Pietro di Vinciola gaat buitenshuis middagmalen. Zijn
+    vrouw laat een kleine jongen komen. Als Pietro terugkeert,
+    verbergt zij den jongen in een kippenmand. Pietro verhaalt,
+    dat bij Ercolano, waarmee hij avondmaalde, een jonkman gevonden
+    werd, dien zijn vrouw er had binnengeleid. De donna laakt de
+    vrouw van Ercolano. Bij ongeluk zet een ezel zijn hoef op de
+    vingers van den jongen, die onder de mand zit. Hij schreeuwt,
+    Pietro loopt er heen en ontdekt het bedrog van zijn vrouw,
+    waarmee hij tot zijn schande in vrede blijft leven._
+
+
+De vertelling van de koningin was ten einde en het werd door allen
+geprezen, dat God Federigo waardig had beloond, toen Dioneo, die
+nooit een bevel afwachtte, begon: Ik weet niet of ik zeggen kan,
+dat het een toevallige ondeugd bij de menschen is en door de slechte
+gewoonten bij dezen ontstaan of een natuurlijk gebrek eerder om de
+slechte dan om de goede daden te lachen en in het bijzonder, wanneer
+die ons persoonlijk niet raken. En daar de moeite, die ik genomen heb
+en die ik ook thans weer nemen zal, geen ander doel heeft dan U van
+neerslachtigheid te bevrijden en U gelach en vroolijkheid te schenken,
+en hoewel de stof van mijn volgend verhaal, verliefde jonge dames, ten
+deele minder dan eerbaar is, zal ik het toch vertellen om U genoegen
+te verschaffen. Wat U betreft bij het aanhooren, zult gij acht geven,
+gelijk gij gewoon zijt, wanneer gij een tuin binnentreedt en gij Uw
+kleine hand uitstrekkend, de rozen plukt en de doornen vermijdt. Zoo
+zult gij ook handelen als gij den slechten man, waarvan ik U spreken
+zal, aan zijn ongeluk en zijn schande overlaat, maar gij zult lachen
+om de liefdesschelmerijen van zijn vrouw, Uw medelijdend bewarend
+voor het ongeluk van anderen, wanneer dit noodig is.
+
+Niet lang geleden leefde er in Perugia een rijk man Pietro di Vinciolo
+genaamd, die misschien minder om anderen te bedriegen en de algemeene
+achting niet te verliezen dan om de begeerte, die hij daarvoor had,
+een vrouw nam. De fortuin stemde met zijn verlangen samen zoo, dat de
+echtgenoote, die hij koos, een gezet jong meisje was, met rossig haar
+en licht ontvlambaar, die liever twee mannen dan er een had gehad,
+daar het haar overkwam er een te hebben, die veel meer zin had voor
+iets anders dan om haar te voldoen. Zij bemerkte dit na korten tijd
+en daar zij zag, dat ze mooi en frisch was en zich ondeugend en sterk
+voelde, begon zij er eerst heel boos over te worden en er met haar
+man over te twisten, met wien zij een slecht leven leidde. Daarna
+ziende, dat dit eer tot uitputting van haar gezondheid kon voeren
+dan tot verbetering van de slechtheid van haar man, zeide zij tot
+zich zelf: Die ellendige verlaat mij om met zijn verdorvenheid op
+sandalen te gaan bij droog weer en ik zal mijn best doen een ander
+in mijn schip te voeren over water. Ik heb hem tot man genomen en
+ik heb hem een groote en goede bruidschat gegeven denkend, dat het
+een man was en in het geloof, dat hij lief zou hebben, wat de mannen
+beminnen en moeten beminnen, en als ik dat niet had gemeend, had ik
+hem nooit genomen. Waarom nam hij, die wist, dat ik een vrouw was,
+mij tot echtgenoote, als hij het land aan de vrouwen heeft? Dat kan
+ik niet dulden. Als ik niet in de wereld had willen blijven, zou
+ik non zijn geworden, maar daar ik er in wil leven, gelijk ik dat
+wensch en ben, zou ik vergeefs ongelukkig oud worden met wachten,
+indien ik van hem genoegen of plezier bleef begeeren. En wanneer ik
+oud zal zijn en ik zou mij dan terugzien, zou ik er vergeefs over
+klagen mijn jeugd verloren te hebben. Hij is zelf goed genoeg om mij
+aan te duiden, hoe ik mij daarover moet troosten, door mij daarmee
+genoegen te verschaffen, waarmee hij het ook heeft, welk genoegen
+mij tot eer, maar hem tot schande verstrekt en in hooge mate. Ik zal
+alleen de wetten overtreden, terwijl hij en de wetten en de natuur
+verkracht. Toen de donna zoo had nagedacht en misschien meer dan eens,
+sloot zij om hieraan in het geheim gevolg te geven vriendschap met
+een oude vrouw, die zich voor deed als een Santa Verdiana, welke zelfs
+de slangen te eten zou geven. Zij ging steeds met haar rozenkrans in
+de hand naar elken aflaat en sprak nooit over iets anders dan over
+de Heilige Vaders of over de wonden van Sint Franciscus en werd door
+allen voor een heilige gehouden. Toen het haar tijd scheen, legde de
+jonge vrouw haar duidelijk haar bedoelingen bloot. De oude zeide: Mijn
+dochter, God, die alles kent, weet, dat gij goed wilt handelen en als
+gij geen andere reden hadt, zoudt gij het moeten doen als elke goede
+jonge vrouw om den tijd van haar jeugd niet te verliezen, want er is,
+voor wie verstand heeft, geen grooter smart dan zijn jeugd te hebben
+verloren. En waar zijn wij dan anders goed voor, als wij oud zijn,
+dan om de asch bij het vuur te bewaren? Als er zijn, die het weten
+en het kunnen getuigen, behoor ik daartoe; want nu ik oud ben, is
+het niet zonder een zeer groote en bittere beklemming, dat ik weet
+voor niets den tijd te hebben laten verstrijken en hoewel ik niet
+alles verloren heb--want ik zou niet willen, dat gij mij voor een
+gekkin zoudt houden--heb ik toch niet gedaan, wat ik zou hebben kunnen
+doen. Hierover, als ik er aan denk, en gij mij zoo leelijk ziet, als
+ik ben, dat ik niemand zou vinden, die mij met een vod [108] vuur zou
+geven,--God weet het--voel ik smart. Zoo is het niet met de mannen;
+zij worden geboren goed voor duizend dingen en niet alleen hiervoor
+en de meesten van hen zijn beter oud dan jong, maar de vrouwen komen
+alleen ter wereld om lief te hebben en kinderen te krijgen en daarom
+bemint men ze. En als gij het bij niets anders bemerkt hebt, hebt gij
+het moeten gewaar worden daaraan, dat wij steeds bereid zijn lief te
+hebben, wat bij de mannen niet het geval is. Bovendien zou bij dit
+spelletje een vrouw verscheidene mannen uitputten, waar meer mannen
+een vrouw niet zouden voldoen. En omdat wij daarvoor geboren zijn,
+zeg ik U opnieuw, dat gij wel zult handelen, Uw wettige man met een
+kluitje in het riet te sturen, zoodat Uw geest aan Uw vleesch geen
+verwijten hoeft te doen, als gij oud zult wezen. Ieder heeft van dit
+leven, slechts wat hij er van neemt en vooral de vrouwen, waar voor
+het veel meer dan voor de mannen noodig is den tijd wel te besteden,
+wanneer zij het kunnen, omdat gij zult zien, dat, wanneer wij oud zijn,
+echtgenooten noch anderen ons hebben willen, maar ons integendeel
+naar de keuken sturen om praatjes te gaan vertellen aan de kat en
+de potten en de schotels te gaan tellen. Het is nog erger als zij
+ons voor den mal houden en zeggen: Aan de jongen de goede hapjes en
+aan de ouden de restjes; en zij zeggen nog bovendien veel meer. Maar
+opdat ik niet langer met U praat, zeg ik U thans, dat gij aan niemand,
+die U van meer dienst kan zijn, het hart kunt luchten dan aan mij,
+omdat er geen man zoo bij de hand is, dien ik niet den moed heb te
+zeggen, wat noodig is, noch zoo hard of ruw, dat ik hem niet klein
+krijg en gebruik voor wat gij wilt; zeg dus maar wat gij verlangt
+en laat mij gaan. Maar denk aan één ding, mijn kind, dat ik U voor
+oogen houd, omdat ik arm ben en ik wensch, dat gij deelt in al mijn
+aflaten en ik alle paternosters, die ik zeggen zal, opdat God licht
+zal geven en kaarsen voor al Uw afgestorvenen. Daarop zweeg zij.
+
+Het meisje was het dus hierover met de oude eens geworden, dat, als zij
+een jonkman zag, welke dikwijls door de buurt ging, waarvan zij haar
+alle kenteekens opgaf, dat zij dan zou weten, wat haar te doen stond
+en na haar een weinig gezouten vleesch te hebben gegeven, beval zij
+haar Gode aan. De oude zond haar na eenige dagen dien jongen, waarvan
+zij had gesproken, in haar kamer en kort daarop een ander naar het de
+donna beviel. Zij altijd in angst voor den echtgenoot en wat daaruit
+kon voortkomen, liet echter geen gelegenheid ongebruikt. Toen op een
+avond haar man bij een vriend moest gaan avondmalen, die Ercolano
+heette, gelastte de jonge vrouw aan de donna haar een jongen te doen
+toekomen, die een der knapsten en aardigsten was van Perugia. Deze
+volgde dit haastig op. Nadat zij zich met deze aan tafel had gezet om
+te avondmalen, riep opeens Pietro aan de deur, die voor hem geopend
+moest worden. De donna beschouwde zich toen als verloren, maar toch
+wilde zij zoo mogelijk den jonkman verbergen. Daar zij geen toevlucht
+zag om hem weg te sturen of hem elders te verbergen dan in een klein
+kabinet, dat naast de kamer was, waar zij aten, stopte zij hem onder
+een kippenmand, die daar was en wierp er een groote doek over van
+een zak, dien zij dienzelfden dag had laten ledigen; daarna deed zij
+haar man ijlings open. Hij trad in de kamer en zij zeide tot hem:
+Je hebt dat avondmaal gauw opgepeuzeld. Pietro antwoordde: Wij hebben
+het niet aangeroerd. En hoe kwam dat? vroeg de donna. Pietro hernam:
+Ik zal het U zeggen. Wij waren al aan tafel, Ercolano, zijn vrouw
+en ik, toen wij vlak boven ons hoorden niezen, waarover wij ons den
+eersten en den tweeden keer een weinig hebben verontrust, maar toen
+hij die geniesd had, het een derden, vierden en vijfden keer deed en
+nog vele malen, waren wij zeer verwonderd. Hierop zeide Ercolano,
+die wat ruzie met zijn vrouw had gehad, omdat zij ons langen tijd
+aan de deur had laten wachten, voor zij ons opende, woedend: Wat
+beteekent dat? Wie niest zoo? En nadat hij van tafel was opgestaan,
+ging hij naar een trap daar in de nabijheid, waaronder een hok was
+van planken om er een hoop dingen in te bergen, gelijk wij het zien in
+de huizen van hen, die hun logies in orde houden. Daar het hem leek,
+dat het genies vandaar kwam, opende hij dadelijk een klein deurtje en
+hieruit kwam de vreeselijkste zwavellucht van de wereld, veel sterker
+dan wij eerst geroken hadden en de donna sprak na hierover beknord te
+zijn: Dat is het; ik heb mijn zeilen met zwavel gewit en daarop heb
+ik den ketel onder de trap gezet, waarover ik ze had uitgespannen om
+den stoom op te vangen zóó, dat die reuk er nog vandaan komt.
+
+Toen Ercolano de deur had geopend en de lucht was verdreven, keek
+hij in het hok en zag hem, die geniesd had en die nog niesde, daar
+de kracht van den zwavel hem benauwde. Hoewel hij niesde, had de
+zwaveldamp hem zoo den adem afgesneden, dat, als hij er een oogenblik
+langer in gebleven was, hij nooit meer geniesd zou hebben. Ercolano zag
+hem en schreeuwde: Nu zie ik, vrouw, waarom gij ons straks zoo lang
+aan de deur hebt gelaten, alvorens ons te openen, maar ik zal nooit
+meer in iets genoegen hebben, als ik je dit niet betaald zet. Toen
+de vrouw dit hoorde en haar misstap ontdekt zag, stond zij zonder
+een verontschuldiging te voelen van tafel op en vluchtte ik weet niet
+waarheen. Ercolano zonder op de vlucht van zijn vrouw te letten, riep
+meermalen tot hem, die geniesd had, er uit te komen, maar hij, die niet
+meer kon, verroerde zich niet, wat Ercolano ook zeide. Hij pakte hem
+bij een voet, trok hem er uit en zocht een mes om hem te vermoorden,
+maar ik, die voor mij zelf de justitie vreesde, stond op en belette,
+dat hij hem doodde of eenig kwaad deed, maar schreeuwde, terwijl ik
+hem verdedigde, waardoor er eenige buren op af kwamen, die den half
+dooden jonkman beet namen en uit het huis voerden, ik weet evenmin
+waarheen. Zoo werd ons avondmaal gestoord en ik heb het niet alleen
+niet gegeten, maar ik heb het zelfs niet aangeraakt gelijk ik U zeide.
+
+Toen de donna dit hoorde, zag zij dat anderen even slim waren als zij,
+hoewel een andere ook soms een ongeluk opliep en zij had graag de
+vrouw van Ercolano verdedigd, maar omdat het laken van de fout van
+anderen haar den weg vrijer zou laten, begon zij te zeggen: Dat is
+wat moois! Dat is me een goede en heilige vrouw! Dat is de trouw van
+een fatsoenlijke donna, bij wien ik zou gebiecht hebben, zoo vroom
+als ze mij scheen. En wat erger is, zoo oud als ze reeds is, geeft
+zij een mooi voorbeeld aan de jonge dames. Dat het uur vervloekt zal
+wezen, waarop zij ter wereld kwam en ook die zij nog zal leven, die
+verraderlijke en schuldige vrouw, de schande en blaam voor alle vrouwen
+van de wereld, zij, die zich niet geschaamd heeft haar eerbaar leven
+weg te werpen en de trouw beloofd aan haar echtgenoot en de achting
+der wereld, van hem, een zoo goed man en een zoo eerzaam burger en die
+haar zoo goed behandelde, en hem met een ander man te schandvlekken en
+zichzelf met dezen. God beware mij; met zulke vrouwen moet men geen
+medelijden hebben, men moest ze dooden, men moest ze levend in het
+vuur werpen en in asch doen verkeeren. Toen aan haar minnaar denkend,
+dien zij onder de mand dicht genoeg bij zich had, begon zij Pietro aan
+te zetten, dat die naar bed ging, omdat het daarvoor tijd was. Maar
+Pietro, die meer trek had om te eten dan te slapen, vroeg toch of er
+niets van het avondmaal voor hem over was. De donna antwoordde: Zeker
+is er van het avondmaal over. Hebben wij de gewoonte 's avonds te eten,
+als gij er niet zijt. Houdt ge mij voor de vrouw van Ercolano? Zeg,
+waarom ga je niet? Slaap van avond. Daar zou je beter mee doen!
+
+Dien avond kwamen enkele boeren van Pietro met eetwaren uit het dorp
+en hadden hun ezels zonder ze te drinken te geven in een kleinen stal
+geplaatst, welke naast het kabinetje was. Een der ezels had grooten
+dorst, maakte den kop los van het koord, ging uit den stal en berook
+alles om te zien of hij water vond en kwam ook zoo in het midden van de
+kamer bij de korf, waaronder de jongen zat. Daar de jongen zich als op
+vier pooten moest houden, had hij een van zijn handen buiten de mand
+gestoken en zijn ongeluk was, dat de ezel hem den poot op den vinger
+zette. De hevige pijn, die hij voelde, deed hem een schrillen kreet
+uitstooten. Toen Pietro dit hoorde, was hij verwonderd en merkte,
+dat dit in huis moest zijn. Daarom ging hij uit de kamer en hoorde
+opnieuw schreeuwen, daar de ezel zijn poot nog niet van zijn vingers
+had gelicht, maar met klem vroeg hij: _Wie is daar?_ en liep naar de
+mand en toen hij die ophief, zag hij den jongen, die behalve door de
+trappen, die hij van den ezel had ontvangen, van angst geheel voor
+Pietro trilde, die hem niets geen kwaad deed. Pietro, die hem herkend
+had, daar hij langen tijd hem met zijn schandelijke voorstellen had
+vervolgd, vroeg hem: _Wat doet gij?_ waarop hij niets antwoordde maar
+hem bij Gods genade bad hem geen kwaad te doen. Hierop zeide Pietro:
+Sta op, vrees niet, dat ik U eenig kwaad zal doen, maar zeg mij,
+hoe je hier bent en waarvoor? De jongen zeide hem alles. Pietro niet
+minder blijde hem te hebben gevonden dan dat zijn donna er om treurde,
+nam hem bij de hand en voerde hem in de kamer mede, waar de donna hem
+met den grootsten angst van de wereld afwachtte. Nadat hij tegenover
+haar was gaan zitten, zeide hij: Nu, gij vervloekte zooeven de vrouw
+van Ercolano en zeide, dat men haar moest verbranden en dat zij voor
+U allen een schande is; hoe spreekt gij nu van U zelve? Of, als gij
+het niet wilt zeggen, hoe durft gij het dan van haar, wetend, dat
+gij zelf hebt gedaan, wat zij heeft misdreven? Zeker, niets dwong U
+er toe dan dat gij allen zoo zijt geaard en met de fouten van anderen
+Uw eigen misstappen tracht te verbergen. Dat het vuur van den hemel U
+allen verbrandt, ellendig geslacht, dat gij zijt. De donna, die zag,
+dat hij bij de eerste ontmoeting hem geen ander kwaad had gedaan
+dan met woorden en wien het scheen, dat hij heel tevreden was, omdat
+hij zulk een knappen jongen bij de hand hield, vatte moed en zeide:
+Ik ben er zeker van, dat gij wilt, dat er van den hemel een vuur zou
+vallen, dat ons allen verbrandde als een man, die even begeerig is
+naar ons als een hond naar stokslagen, maar bij het kruis van God: Uw
+verlangen zal niet vervuld worden. Gaarne evenwel wil ik een beetje
+met U praten om te weten, waarover gij U beklaagt en zeker zou het
+mooi wezen mij te vergelijken met de vrouw van Ercolano, die een oude
+schijnvrome is, een huichelaarster, die van hem alles heeft, wat ze
+wil en die haar koestert, gelijk men dat een vrouw moet doen, wat mij
+niet gebeurt. Want, zoo ik wel voorzien ben van kleeren en schoeisel,
+weet gij wel, hoe het met het andere staat en hoe lang het geleden is,
+dat gij naast mij hebt gelegen. En ik zou liever met lompen op den rug
+gaan en barrevoets en door U goed behandeld worden dan alles verder
+in overvloed te hebben, terwijl gij mij zoo bejegent. En weet wel,
+Pietro, dat ik een vrouw ben als de anderen, en wil, wat zij willen
+zóó, dat als ik het niet van U krijg en ik het mij toch verschaf,
+men het mij niet kwalijk kan nemen. Tenminste doe ik U al genoeg eer
+door mij niet af te geven met knechts of met liederlijke kerels.
+
+Pietro, die zag, dat ze den heelen nacht niet zou ophouden met spreken,
+zeide hem als een man, die weinig om haar gaf: Genoeg nu, vrouw;
+ik zal U wat dat betreft wel tevreden stellen. Gij zult zeer goed,
+zijn, als wij iets tot avondeten krijgen, want die jongen schijnt mij
+evenals ik nog niet te hebben gegeten. Zeker niet, zeide de donna,
+want toen gij te kwader ure gekomen zijt, gingen wij aan tafel. Nu
+dan, zeide Pietro, maak, dat wij eten en daarna zal ik alles zoo
+schikken, dat gij geen reden tot klagen hebt. De donna ziende, dat
+haar man tevreden was, stond op, liet de tafel weer spoedig dekken en
+het avondmaal opdragen, dat zij had klaar gemaakt en at verheugd te
+samen met haar boozen echtgenoot en den jongen. Na het avondmaal is
+mij uit het geheugen gegaan, wat Pietro deed tot voldoening van alle
+drie. Zooveel weet ik wel, dat, toen den volgenden morgen de jongen op
+straat werd gezet, men nooit zeker heeft geweten, wie hem die nacht
+meer gezelschap had gehouden. Daarom moet ik U, mijn lieve donna's,
+dit zeggen: Wie U te kort doet, zet het hem betaald en als gij het
+niet dadelijk kunt, onthoudt het dan, tot gij er toe in staat zijt,
+opdat wie U een kat in den zak geeft, er net zoo een terug krijgt.
+
+Toen de geschiedenis van Dioneo geëindigd was en de donna's zich
+weerhouden hadden te lachen minder uit schaamte, dan omdat zij er
+weinig genoegen bij gesmaakt hadden en de koningin zag, dat zijn
+verhaal uit was, stond zij op, nam zich den lauwerkrans van het hoofd,
+plaatste die vol gratie op het hoofd van Elisa en sprak tot haar:
+Aan U, madonna, behoort thans het bewind. Elisa, die deze eer had
+aangenomen, deed, gelijk te voren gedaan was en na den hofmeester
+eerst order gegeven te hebben omtrent alles, wat bij den duur van
+haar leiding noodig zou zijn, zeide zij tot groote voldoening van
+het gezelschap: Wij hebben al dikwijls gehoord, dat velen met schoone
+woorden of snelle verdediging of met vlugge invallen vroeger met de
+noodige wraak de tanden van anderen hebben weten te ontkomen of een
+dreigend gevaar te verdrijven en omdat die stof schoon is en nuttig
+kan zijn, wil ik, dat men morgen met Gods hulp binnen die beperking
+spreekt, namelijk _van hen, die aangezet door een of andere scherts,
+zich hebben geweerd of met een vlug antwoord of een wijs vooruitzienden
+blik verlies, gevaar of schande ontkwamen._ Dit werd door allen zeer
+geprezen. De koningin stond op en gaf ze allen tot aan het avondmaal
+vrij. Het heele eerzame gezelschap rees op, toen het de koningin
+zag opstaan en volgens gewoonte gaf elk zich over aan, wat hem het
+meest beviel. Maar toen de krekels al met zingen hadden opgehouden
+en iedereen werd terug geroepen, gingen zij allen naar het avondmaal,
+dat vroolijk eindigde en gaven zich over aan zang en muziek. En nadat
+reeds met goedvinden van de koningin Emilia een dans had gevormd, werd
+er aan Dioneo bevolen, dat hij een lied zou zingen. Hij begon spoedig:
+_Monna Aldruda, licht Uw staart op, omdat ik U goede tijdingen breng._
+Hierom begonnen allen te lachen en het meest de koningin, die hem beval
+hiermee op te houden en een ander in te zetten. Dioneo sprak: Madonna,
+als ik cymbalen had, zou ik zingen: _Licht de slippen van je hemd op,
+monna Lapa;_ of _Onder den olijfboom en het groene gras_ of zoudt gij
+willen, dat ik zing: _Het water van de zee doet mij groot kwaad_? Maar
+ik heb geen cymbaal en daarom kies, wat gij van de anderen wilt. Zou
+U bevallen: _Kom naar buiten, dat gij wordt gesneden als een vrucht in
+het veld?_ De koningin sprak: Neen, zeg een ander op. Dan, zei Dioneo,
+zal ik zingen: _Monna Simona, zing, zing, wij zijn niet in October._
+De koningin zei lachend: Kijk, dat is slecht van pas; zeg een mooi
+vers op, indien gij wilt, want dit verlangen wij niet. Dioneo sprak:
+Neen, Madonna, maak U er niet boos om, maar wat bevalt U dan toch
+wel? Ik weet er meer dan duizend. Of wilt gij: _O deze, mijn schelp,
+zoo ik haar niet prik_ of _Zeg, zachtjes aan, mijn man_, of wel: _Ik
+zal een haan koopen van honderd lire._ De koningin, een weinig boos,
+hoewel al de anderen lachten, zeide: Dioneo, houdt op met schertsen
+en zeg een mooi gedicht op en zoo niet, dan zult gij kunnen bewijzen
+hoe kwaad ik kan worden. Toen Dioneo dit hoorde, hield hij op met de
+grappen en begon spoedig aldus te zingen:
+
+
+    Amor, het levendige licht
+    Dat uit de schoone oogen van mijn liefste straalt,
+    Heeft mij tot Uw slaaf gemaakt en tot den hare.
+
+    De glans, die uit haar schoone oogen vloeit,
+    Ontstak mij voor Uw vlam het hart,
+    Terwijl gij mij doorboorde,
+    En hoe groot uw macht is,
+    Heeft haar schoon gelaat mij geopenbaard
+    En het mij verbeeldend,
+    Voelde ik al mijn deugden van mij gaan
+    En legde die aan haar voeten,
+    Het nieuwe voorwerp van mijn zuchten.
+
+    Zoo werd ik een der Uwen.
+    Dit ben ik, geliefde Heer en gehoorzaam verwacht ik
+    Genade van Uw macht.
+    Maar ik weet niet, of zij gansch de onmetelijke liefde kent,
+    Die zij mij in het hart heeft gebracht,
+    Noch mijn geheele trouw,
+    Zij, die zoo mijn ziel bemachtigde,
+    Dat ik geen vrede zou hebben
+    Noch buiten haar willen zou.
+
+    Daarom bid ik U, mijn zoete Heer,
+    Dat gij haar die toont en haar doet gevoelen
+    Een weinig van Uw vuur
+    Tot mijn heil, want gij ziet, dat ik
+    Van liefde verteer en door mijn marteling
+    Langzaam sterf
+    En dan, als het tijd zal zijn,
+    Beveel mij bij haar aan, gelijk gij moet,
+    Want ik zou gaarne met U gaan om dit te doen.
+
+
+Toen Dioneo met zijn zang toonde door te zwijgen, dat die gedaan
+was, liet de koningin hem er nog vele anderen zingen, hoewel zij het
+vers van Dioneo toch zeer prees. Maar daar de nacht al grootendeels
+verstreken was en de koningin gevoelde, dat de warmte al overwonnen
+was door de koelte van den nacht, beval zij, dat elk tot den volgenden
+dag voor zijn genoegen zou gaan slapen.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Dag.
+
+    _De vijfde dag van de Decamerone_ eindigt, de zesde vangt
+    aan. Onder het bewind van Elisa spreekt men van dengene, die,
+    aangespoord door een of andere aardige zet zich verweert, of
+    met een snel antwoord of doorzicht zich behoedt voor schade,
+    gevaar of schande.
+
+
+De maan in het midden des hemels geklommen, had zijn stralen verloren
+en reeds onder het nieuwe, wassende licht, was elk deel der aarde
+verhelderd, toen de koningin opgestaan haar gezelschap liet wekken en
+zij zich met langzame schreden verwijderden van den schoonen heuvel,
+zich over het gras verspreidden, over verschillende dingen spraken,
+van gedachten wisselden over de meerdere of mindere schoonheid van
+verhaalde novellen en nog over de verscheidene daarin voorkomende
+gevallen weer lachten, tot het aan allen tijd scheen, toen de zon
+warmer begon te worden, naar huis terug te gaan. Daarom keerden zij
+hun schreden daarheen, vanwaar ze gekomen waren. En ginds, waar de
+tafels al gedekt stonden en alles met geurige kruiden en met schoone
+bloemen bezaaid was, begonnen zij, voor het warmer werd, op verzoek der
+koningin te eten. Toen zij verzadigd waren, zongen zij, voor zij iets
+anders deden, eenige schoone en aardige liederen; deze ging slapen,
+gene schaakspelen en een ander hervatte dit. En Dioneo met Lauretta
+begonnen samen Troïlus en Crescida [109] te zingen. En reeds was het
+uur om consistorium [110] te houden weergekeerd, toen de koningin
+alle als gewoonlijk had laten roepen en zij rondom de fontein gingen
+zitten. Reeds wilde zij bevel geven de eerste geschiedenis te verhalen,
+toen er iets gebeurde, wat nog nooit was geschied, namelijk dat er door
+de koningin en allen een groot rumoer werd gehoord, dat de meiden en
+knechts in de keuken maakten. Men liet daarom den hofmeester komen en
+vroeg hem, wat de oorzaak was van het geschreeuw en het tumult en hij
+antwoordde, dat het leven gaande was tusschen Licisca en Tindaro. Maar
+de reden wist hij niet, hoewel hij er toch heen wou gaan om ze te
+doen zwijgen, wanneer hij van hunnentwege daartoe bevel kreeg. De
+koningin gelastte hem Licisca en Tindaro dadelijk te laten komen;
+nadat dit geschied was, vroeg zij hun, wat de oorzaak van het tumult
+was. Tindaro wilde er op antwoorden, toen Licisca, die een vrouw van
+een zekeren leeftijd was en trotscher dan eenige andere en verhit door
+haar geschreeuw, met een kwaad gezicht naar hem gekeerd, zeide: Kijk,
+die ezel van een vent, die den moed heeft, wanneer ik er bij ben, vóór
+mij te spreken! Laat mij aan het woord. En tot de koningin gewend,
+ging zij voort: Madonna, die wil mij de vrouw van Sycophante leeren
+kennen. Die wil mij, alsof ik haar nooit bezocht had, wijs maken, dat
+in de eerste huwelijksnacht, toen Sycophante met haar sliep, Messire
+Mazza met geweld en bloedverlies in den Zwarten Berg kwam. [111] En
+ik zeg, dat het niet waar, is maar dat het integendeel vreedzaam ging
+en tot groot genoegen van beide. En hij is wel zoo stom, dat hij maar
+al te goed gelooft, dat de jonge meisjes gek genoeg zijn om hun tijd
+te verliezen en berusten voor hun vader en broeders, die hun zes van
+de zeven keer drie of vier jaar langer laten wachten dan ze moesten
+om ze uit te huwen. Ze zouden het goed maken, broederlief, als ze zoo
+lang wachtten. Bij het geloof in Christus--en ik moet toch weten wat
+ik zeg, als ik zweer--ik heb geen buurvrouw, die als maagd naar haar
+man is gegaan en ook van de getrouwde vrouwen weet ik, hoe en wat
+voor poetsen ze hun mannen bakken. En die ezel wil mij de vrouwen
+doen kennen of ik van gisteren ben. Terwijl Licisca sprak, moesten
+de donna's zoo lachen, dat men ze al hun tanden had kunnen trekken.
+
+De koningin had haar wel zes maal het zwijgen opgelegd, maar het
+hielp niets, zij hield maar niet op voor ze gezegd had, wat haar
+uit den mond viel. Toen zij klaar was, zeide de koningin lachend tot
+Dioneo: Dioneo, dat is iets voor U. En daarom, als wij onze verhalen
+verteld hebben, zult gij zorgen, dat gij hierover het eindoordeel
+uitspreekt Hierop antwoordde Dioneo haastig: Madonna, het oordeel
+is uitgesproken zonder dat er meer voor noodig is om te hooren en ik
+zeg, dat Licisca gelijk heeft en geloof, dat het is zooals zij zegt
+en Tindaro is een ezel. Toen Licisca dit hoorde, begon zij te lachen
+en tot Tindaro gewend, zeide zij: Dat heb ik je wel gezegd. Ga weg
+met Gods genade; geloof jij er soms meer van te weten dan ik, jij,
+die als de zuigelingen je oogen nog niet open hebt gedaan. Ik heb,
+Goddank, niet voor niets geleefd.
+
+Als de koningin haar niet met een kwaad gezicht het zwijgen
+had opgelegd, en haar niet bevolen had er geen woord meer aan toe
+te voegen noch ruzie te maken, als ze geen slaag wou hebben en met
+Tindaro weggejaagd worden, had men den heelen dag wel met haar aan den
+gang kunnen blijven. Toen zij heengegaan waren, beval de koningin aan
+Filomena, dat zij met de verhalen aanving. Zij begon blijmoedig aldus:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Een ridder vraagt aan madonna Oretta [112] met hem te paard
+    te gaan zitten en haar een verhaal te doen. Als hij echter
+    slecht vertelt, verzoekt zij hem haar weer te doen afstijgen._
+
+
+Jonge dames. Evenals op de schoone avonden de sterren de sieraden
+des hemels zijn en in de lente de bloemen van de groene weiden en de
+struiken bedekt met hun loover de heuvels tooien, zoo zijn de geestige
+woorden dit van de lofwaardige manieren en de schoone gesprekken. En
+omdat zij kort moeten zijn, passen zij beter de donna's dan de heeren
+te meer, omdat het lange spreken meer aan de vrouwen dan aan de mannen
+misstaat. Het is waar, dat, wat er ook de reden van zij, of door
+de minderheid van onzen geest of door de zonderlinge vijandschap,
+die de hemel aan onzen tijd toont, er thans weinig donna's of geen
+zijn, die er een kan zeggen op het juiste oogenblik of indien men
+er haar een zegt, het weet te verstaan gelijk het behoort, wat in 't
+algemeen ons tot schande strekt. Maar daar er over dit onderwerp al
+genoeg beweerd is door Pampinea, wil ik er niet meer van zeggen. Maar
+om U te doen zien, hoeveel schoons zij in zich bevatten, als zij op
+het juiste oogenblik verteld worden, behaagt het mij U te verhalen
+van de hoffelijke manier, waarop een edelvrouw aan een ridder het
+stilzwijgen wist op te leggen.
+
+Gelijk velen van U het hebben kunnen zien of hooren, leefde er nog
+niet lang geleden in onze stad een lieve, welopgevoede en welsprekende
+donna en van een waardigheid, zoo dat ik haar naam niet verbergen
+wil--zij heette dan madonna Oretta en was de vrouw van messer Ger
+Spina--welke toevallig buiten was gelijk wij nu. Zij ging van de eene
+plaats naar de andere om zich te ontspannen met donna's en cavalieri,
+welke zij dien dag allen ten middagmaal had gehad. Daar de weg was
+van daar, waar men vertrok tot ginds, waar allen te voet wilden
+heengaan, zeide een der ridders van het gezelschap: Madonna Oretta,
+wanneer gij wilt, zal ik U te paard een groot deel van den weg nemen,
+dien wij zullen gaan en ik zal U dan een der schoonste verhalen van
+de wereld doen. Hierop antwoordde de donna: Messire, daarom bid ik
+U ten zeerste en het zal mij zeer aangenaam zijn.
+
+Messire de ridder, wien misschien de degen beter aan de zijde stond
+dan het verhalen met den mond, hoorde dit en begon een novelle, die hij
+zelf voor zeer schoon hield, maar daar hij drie of vier keer dezelfde
+woorden herhaalde en dan op hetzelfde terugkwam en telkens zei: _Ik
+heb het niet goed gezegd_, en vaak de namen verwarde en den een met
+den ander verwisselde, bedierf hij die op barbaarsche wijze zonder
+er van te spreken, dat hij zeer slecht de hoedanigheid der personen
+en de gebaren, die zij maakten, weergaf. Hiervan brak madonna Oretta
+herhaaldelijk, terwijl zij hem hoorde, het zweet uit en werd ze wee om
+het hart, alsof zij ziek was en flauw dreigde te vallen. Toen zij het
+eindelijk niet langer kon uithouden, en begreep, dat de edelman in de
+war was en er niets meer van terecht zou brengen, zeide zij schertsend:
+Messer, Uw paard heeft een te harden loop, daarom bid ik U mij te laten
+afstijgen. De ridder, die eigenlijk beter toehoorder dan verteller was,
+begreep dit woord en nam dit in scherts als aardigheid op en begon
+over andere dingen te spreken, terwijl hij zonder die af te maken,
+de begonnen en slecht voortgezette vertelling staakte.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+
+    _De bakker Cisti [113] doet met een woord messer Geri Spina
+    inzien, dat hij een onbescheiden vraag doet._
+
+
+Het antwoord van madonna Oretta werd door elk der donna's en der
+heeren zeer geprezen, waarop de koningin beval, dat Pampinea zou
+volgen. Daarom begon zij aldus: Schoone donna's. Ik zou door mij zelf
+niet kunnen beoordeelen wie meer zondigt of de natuur door een nobele
+ziel aan een slecht lichaam te verbinden of de fortuin door een gewoon
+beroep op te leggen aan een lichaam met een edelen geest begaafd als
+bij onzen medeburger Cisti, wat wij ook nog bij velen hebben kunnen
+zien. Dezen Cisti met een hooge ziel begiftigd, maakte de natuur
+bakker. En zeker zou ik en de natuur en de fortuin gelijkelijk
+verfoeien, indien ik niet wist, dat de natuur zeer voorzichtig is
+en de fortuin duizend oogen heeft, hoewel de dwazen haar als blind
+voorstellen. Ik geloof, dat zij als bedachtzame lieden, dikwijls doen,
+onzeker zijn van de toekomst, de kostbaarste voorwerpen om ze in
+veiligheid te stellen op de minste plaatsen in huis verbergen als de
+minst verdachte plekken en ze er slechts bij hooge noodzakelijkheid
+uit te voorschijn halen, daar de minste plaats juist zekerder dienst
+doet dan de mooiste kamer het zou kunnen. En aldus verbergen dikwijls
+de twee hoogste regeerders der wereld hun kostbaarste dingen in het
+duister van de beroepen, die als de laagsten bekend staan, opdat,
+als zij er die uit te voorschijn halen, hun glans des te klaarder
+verschijnt. Het behaagt mij U een kleine historie te verhalen, hoe de
+bakker Cisti, die de oogen des geestes terug gaf aan messer Geri Spina,
+dit toonde, wat mij de geschiedenis in het geheugen riep van madonna
+Oretta, die zijn vrouw was. Ik zeg dan, dat paus Bonifacius [114],
+bij wien messer Geri Spina in groot aanzien stond, eenige van zijn
+edellieden als ambassadeurs naar Florence had gezonden voor eenige
+belangrijke zaken [115], die in het huis van messer Geri Spina waren
+afgestegen, welke hen bij de zaken van den Paus hielp. Wat er ook de
+reden van zij, elken morgen gingen messer Geri en de gezanten van den
+Paus langs Santa Maria Ughi, waar de bakker Cisti zijn bakkerij had
+en persoonlijk zijn beroep uitoefende. Hoewel de fortuin hem een zeer
+nederig beroep had gegeven, was zij hem toch zoo welwillend geweest,
+dat hij er rijk in was geworden en zonder dit beroep ooit voor een
+ander te verlaten zeer ruim leefde, terwijl hij onder andere goede
+dingen altijd de beste witte en roode wijnen had, die men in Florence
+of buiten vond. Hij zag elken morgen messer Geri en de gezanten van
+den Paus langs zijn deur gaan en daar het zeer warm was, meende hij,
+dat het een groote beleefdheid was hun witten wijn te drinken te geven,
+maar op zijn stand lettend en dien van messer Geri, scheen het hem
+niet passend hem uit te noodigen, maar hij wilde een middel verzinnen,
+dat messer Geri er toe zou voeren zich zelf uit te noodigen. Daar hij
+een geheel wit vest aan had en een altijd gewasschen sloof, die hem
+eer het uiterlijk gaven van een molenaar dan van een bakker, liet hij
+zich elken morgen op het uur, dat messer Geri met de gezanten moest
+voorbijgaan voor zijn deur een nieuwe kan vol frisch water brengen en
+een kleine, nieuwe, bologneesche flesch met zijn goeden witten wijn
+en twee bekers, die van zilver schenen, zoo blank waren die. Daarna
+ging hij zitten en als ze voorbijgingen, na twee of drie keer te
+hebben gespuwd begon hij zoo smakelijk dien wijn van hem te drinken,
+dat een doode er trek in zou krijgen.
+
+Toen messer Geri dat een of twee ochtenden gezien had, vroeg hij op den
+derden: Wel, Cisti, is die goed! Cisti stond snel op en zeide: Zeker,
+messere, maar ik kan het U niet doen begrijpen, als gij er niet van
+proeft. Messer Geri, wien of de hitte van het weer of meer dan gewone
+arbeid of misschien het smakelijk drinken, wat hij Cisti had zien doen,
+dorst had gegeven, zeide glimlachend tot de gezanten gekeerd: Heeren,
+het is goed, dat wij eens proeven van den wijn van dezen waarden
+man; misschien is die zóó, dat wij er geen berouw van zullen hebben,
+en met hen samen ging hij naar Cisti. Deze, die dadelijk een mooie
+bank uit den winkel had laten halen, verzocht hen te gaan zitten en
+zeide tot de knechts, die al vooruit kwamen om de glazen te vullen:
+Metgezellen, ga achteruit en laat mij dien dienst verrichten, want ik
+kan niet minder goed wijn mengen dan bakken. En wacht u er niet mee
+er een teug van te proeven. Bij die woorden, na zelf vier schoone en
+nieuwe bekers gespoeld te hebben, liet hij een kleine flesch van zijn
+wijn komen, waarvan hij gedienstig messer Geri en zijn metgezellen
+te drinken gaf. Het scheen hun de beste wijn, dien zij sinds lang
+gedronken hadden; daarom na hem veel geprezen te hebben kwam messer
+Geri, zoolang de gezanten daar bleven, elken morgen met hen drinken.
+
+Toen hun zaken afgedaan waren en zij tot vertrek gereed waren, gaf
+messer Geri een prachtig gastmaal, waaraan hij een groot deel van
+de eerzaamste burgers uitnoodigde en ook Cisti, die er op geenerlei
+voorwaarde wilde komen. Messer Geri beval daarop aan een van zijn
+knechts aan Cisti een kleine flesch van diens wijn te gaan vragen en er
+bij de eerste spijzen een halven beker per persoon van te schenken. De
+knecht misschien zeer aanmatigend, omdat hij nooit van dien wijn
+had kunnen drinken, nam een groote flesch, maar toen Cisti deze zag,
+zeide hij: Mijn zoon, messer Geri heeft u niet tot mij gezonden. De
+knecht beweerde herhaaldelijk het tegendeel, maar kreeg geen ander
+antwoord, keerde naar messer Geri terug en vertelde hem dit. Hierop
+antwoordde messer Geri: Ga terug en zeg hem, dat ik het deed en als
+hij u weer zoo antwoordt, vraag hem dan naar wien ik u dan zend?
+
+De knecht ging terug en zeide: Cisti, stellig zendt messer Geri
+mij toch naar u. Cisti antwoordde: Mijn zoon, dat is bepaald niet
+waar. Aan wien zendt hij mij dan? vroeg de knecht. Cisti hernam: Naar
+de Arno. [116] De knecht berichtte dit aan messer Geri en dadelijk
+gingen zijn geestesoogen hem open en sprak hij tot den knecht: Laat
+mij de flesch zien, die gij medebrengt. Nadat hij die had gezien,
+zeide hij: Cisti zegt de waarheid en na hem te hebben beschimpt liet
+hij hem een passende flesch meenemen, Cisti zag de flesch opnieuw en
+zeide: Nu weet ik zeker, dat hij u naar mij toezendt en hij vulde haar
+met genoegen. Denzelfden dag liet hij een vat met dien wijn vullen
+en liet dit zachtjes [117] naar het huis van messer Geri dragen,
+ging er vervolgens zelf heen, vond hem en zeide: Messer, ik wilde
+niet, dat gij gelooven zoudt, dat de groote flesch vanmorgen mij had
+verschrikt, maar daar het mij scheen, dat gij vergeten waart, dat ik
+mij aan u dezer dagen vertoond had met kleine flesschen, namelijk
+met wijn die niet voor de bedienden is, heb ik u dit vanochtend
+willen herinneren. Daar ik er niet langer op wil passen, heb ik u
+dien doen toekomen; doe er thans mee wat gij wilt. Aan messer Geri
+was het geschenk van Cisti zeer aangenaam en hij toonde hem zooveel
+dank als passend was en hield hem daarna steeds in eere en tot vriend.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Monna Nonna de'Pulci maakt met een vlug antwoord aan de minder
+    eerlijke scherts van den bisschop van Florence een einde._
+
+
+Toen Pampinea haar vertelling geëindigd had, en zoowel het antwoord
+als de vrijgevigheid van Cisti door allen zeer waren geprezen,
+behaagde het aan de koningin, dat Laurella daarna zou spreken,
+die vroolijk aldus met verhalen begon: Bekoorlijke donna's. Eerst
+heeft Pampinea en nu Filomena inderdaad genoeg gesproken van ons
+gebrek aan geest en de schoonheid van gevatte woorden, waartoe het
+dus niet noodig is terug te keeren. Maar behalve dat, wat al van
+antwoorden gezegd is, is hun hoedanigheid zoo, dat zij hen, die ze
+verstaat, niet meer moeten bijten als schapen en niet als de hond,
+want wanneer het woord zóó sterk bijt, dan is het geen scherts meer
+maar een beleediging. Dit deden heel goed zoowel de woorden van
+mevrouw Oretta als het antwoord van Cisti. Het is waar, dat, als men
+tot verweer spreekt en hij, die dan antwoordt, bijt als een hond,
+diegene mij niet te laken schijnt, die het eerst door een hond is
+gebeten, daar dit anders niet zou gebeurd wezen en men moet dus er op
+letten, hoe, wanneer en met wien en ook waar men schertst. Omdat een
+onzer prelaten daar geen acht op gaf, ontving hij geen minderen beet,
+dan hij gaf, wat ik u in een klein verhaal wil aantoonen. Toen messer
+Antonio d'Orso bisschop was van Florence, een waardig en wijs prelaat,
+kwam daar een catalaansch edelman, messer Dego [118] della Ratta,
+maarschalk van koning Ruberto [119]. Daar die edelman zeer schoon
+van lichaam was en een zeer groot liefhebber van vrouwen, bekoorde
+onder de andere florentijnsche donna's hem er een, die zeer schoon
+was en de nicht van een broeder des genoemden bisschops. Daar hij had
+bemerkt, dat haar echtgenoot, van hoe goede familie ook, zeer gierig
+was en slecht, kwam hij met hem overeen hem vijfhonderd goudguldens te
+geven, als hij hem een nacht met zijn vrouw zou laten slapen. Daarom
+liet hij zilveren popolijnen [120], die toen koers hadden, vergulden
+en gaf hem die na met de vrouw te hebben geslapen, hoewel het tegen
+haar zin was. Daar allen dit wisten, had de gemeene kerel er schade
+bij en spot en de bisschop als wijs man deed of hij niets er van wist.
+
+Daar de bisschop en de maarschalk veel met elkaar omgingen, zagen zij
+op Sint Johannes [121] naast elkaar rijdend de donna's loopen langs
+den weg, waar wedloopen werden gehouden, en bemerkte de bisschop een
+jong meisje, dat de tegenwoordige pestziekte ons ontnomen heeft en
+dat monna Nonna de'Pulci heette, een nicht van messer Messer Rinucci
+en dat gij alle moet gekend hebben. Het was toen een frisch en een
+mooi meisje, dat goed praatte en openhartig was van natuur.
+
+Zij wachtte sinds een oogenblik haar man bij de poort van San
+Piero. De bisschop toonde haar aan den maarschalk en toen hij bij
+haar was, legde hij zijn hand op haar schouder en sprak: Nonna, hoe
+bevalt U deze man. Gelooft gij hem te kunnen veroveren? Het scheen
+aan Nonna, dat die woorden een weinig haar eer raakten en van dien
+aard waren, dat die haar konden schandvlekken voor degenen,--en dat
+waren er vele--die ze hoorden. Daarom niet bedoelend die besmetting
+af te wisschen maar stoot om stoot te geven, antwoordde zij snel:
+Messire, misschien zou hij overwinnen, maar ik zou dan geen valsch
+geld vragen. Toen de maarschalk en de Bisschop zich gelijkelijk
+aangetast voelden, de een als dader van een oneerlijke zaak jegens
+de nicht van des bisschops broeder en de andere als degeen, die de
+beleediging trof, omdat het zijn nicht was, gingen zij zonder elkaar
+aan te zien beschaamd en zwijgend weg en spraken den heelen dag geen
+woord meer. Zoo was het dus de jonge vrouw, die gebeten werd, niet
+verboden anderen met scherts terug te bijten.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Chichibio, kok van Currado Gianfigliazzi doet tot zijn
+    redding met een vlug antwoord den toorn van Currado in lachen
+    overgaan en ontsnapt aan het kwade lot, waarmee hij door
+    Currado werd bedreigd._
+
+
+Reeds zweeg Lauretta en werd Nonna ten hoogste door allen geprezen,
+toen de koningin gelastte, dat Neifile zou volgen. Zij sprak:
+Verliefde donna's. Hoewel de zwakheid van geest dikwijls vlugge en
+nuttige en schoone woorden ingeeft aan hen, die ze zeggen al naar
+de omstandigheden, komt ook dikwijls de fortuin vreesachtige lieden
+te hulp en legt er hun opeens op de tong, die nooit met kalm brein
+door den spreker zouden kunnen gevonden worden, wat ik U door mijn
+novelle wil aantoonen. Currado Gianfigliazzi, gelijk elk van U het
+heeft kunnen hooren en zien, is altijd beschouwd geworden als een edel
+burger van onze stad. Vrijgevig en prachtlievend leidt hij een leven
+van baanderheer, liefhebbert voortdurend met honden en vogels om nu
+niet te spreken van zijn ernstiger werken. Hij had eens op een dag
+met een van zijn valken bij Peretola [122] een kraanvogel gedood en
+daar hij haar vet en jong vond, liet hij dien naar zijn kok brengen,
+die Chichibio heette, een Venetiaan, en gelastte hem dien te braden
+voor het avondmaal en haar wel te verzorgen. Chichibio, die net zoo
+nieuwbakken van hersens was als hij er uitzag, maakte den kraanvogel
+klaar, deed hem op het vuur en begon hem met ijver te braden. Toen die
+zoo goed als gaar was en er een sterke geur van af kwam, kwam er een
+vrouwtje van het land, Brunetta genaamd, waarop Chichibio zeer verliefd
+was, in de keuken en toen zij den reuk van den kraan gewaar werd en
+den vogel zag, verzocht zij Chichibio dringend er haar de dij van te
+geven. Chichibio antwoordde haar zingend: _Gij zult haar niet van mij
+hebben, donna Brunetta, gij zult haar niet van mij hebben._ Hierover
+kwaad antwoordde Brunetta: Bij het geloof in God, als gij mij haar
+niet geeft, zal je van mij nooit meer iets hebben, wat je bevalt. En
+in korten tijd wisselden zij vele woorden. Tenslotte gaf Chichibio,
+na een van de dijen losgesneden te hebben, die aan de donna om haar
+niet boos te maken. Toen de kraan daarna opgediend was voor Currado en
+een vreemdeling, dien hij had uitgenoodigd, zonder die dij, en Currado
+daarover verwonderd was, liet hij Chichibio roepen en vroeg hem wat
+daarmee gebeurd was. De domme Venetiaan antwoordde dadelijk: Signor,
+de kraanvogels hebben maar één dij en één poot. Currado antwoordde
+woedend: Wat duivel hebben ze maar een dij en een poot? Heb ik dan geen
+andere kranen dan die gezien? Chichibio ging voort: Het is, mijnheer,
+zooals ik U zeg en als het U aanstaat, zal ik het U bij de levenden
+laten zien. Currado ter wille van den vreemdeling, die bij hem was,
+wilde er verder geen woorden over hebben, maar zeide: Daar gij mij
+zegt dit te zullen aantoonen bij de levenden, iets wat ik nooit heb
+gezien of hooren zeggen, wil ik dit morgenochtend zien en zal dan
+tevreden zijn, maar ik zweer u bij het lichaam van Christus, dat,
+als het anders zal wezen, ik u zal tracteeren op een manier, dat gij
+u tot uw schade mijn naam zult herinneren, zoolang gij hier zult leven.
+
+Het onderhoud hield dus voor dien avond op en den volgenden morgen,
+zoodra het dag werd, stond Currado, die door den toorn niet had
+kunnen slapen, nog geheel prikkelbaar op en beval, dat de paarden
+werden voorgebracht en nadat hij Chichibio op een hengst had laten
+klimmen, zeide hij, terwijl hij hem naar een rivier leidde, aan welker
+oever altijd bij den dageraad kraanvogels te zien waren: Nu zullen we
+spoedig zien, wie gisterenavond gelogen heeft, gij of ik. Chichibio,
+die zag, dat de toorn van Currado nog voortduurde en dat hij zijn
+domheid bekennen moest en niet wist, hoe hij het doen moest, reed
+in den grootsten angst van de wereld naast Currado en had graag, als
+hij had gekund, willen vluchten, maar daar dit onmogelijk was, keek
+hij dan weer vooruit en dan weer achteruit en op zijde en al, wat hij
+zag, waren, meende hij, kraanvogels, die op twee pooten stonden. Maar
+ternauwernood waren zij bij de rivier gekomen of het eerste wat zij
+zagen, waren een twaalftal kranen, die allen op een poot stonden,
+gelijk zij gewoon zijn, als zij slapen. Daarom wees hij ze ijlings
+aan Currado en zeide: Gij kunt duidelijk genoeg zien, messer, dat ik
+u gisteravond de waarheid heb gezegd, dat de kraanvogels maar een dij
+en een poot hebben, als gij ziet naar hen, die daar staan. Currado
+zeide bij het zien van deze: Wacht maar, tot ik je zal toonen,
+dat ze er twee hebben en ze wat meer naderend, schreeuwde hij: _Ho,
+ho,_ door welken kreet de kraanvogels de andere poot uitstaken en na
+eenige treden begonnen te vluchten. Hierop zeide Currado tot Chichibio
+gekeerd: Hoe lijkt het, je schelm? Schijnt het je nu, dat zij er twee
+op na houden? Chichibio, geheel van streek, antwoordde, niet wetend,
+hoe het in hem opkwam: Ja, messer, maar u hebt niet _Ho, ho,_ geroepen
+tegen dien van gisteravond, want als U daartegen zoo hadt geschreeuwd,
+had die ook de andere dij en den anderen poot uitgestoken, zooals
+dezen hebben gedaan. Dit beviel zoo aan Currado, dat al zijn toorn in
+goedmoedigheid en lachen veranderde en hij sprak: Chichibio, je hebt
+gelijk; ik had dit moeten doen. Zoo vermeed Chichibio met zijn vlug
+en aardig antwoord het kwade gevolg en verzoende zich met zijn meester.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Messer Forese van Rabatta [123] en meester Giotto, de
+    schilder, komen van Mugello en bespotten elkaar onderweg over
+    hun leelijk voorkomen._
+
+
+Zoodra Neifile zweeg en de donna's veel genoegen hadden gehad in
+het antwoord van Chichibio, sprak Pamfilo naar den wil der koningin:
+Zeer geliefde donna's. Het gebeurt dikwijls, dat, gelijk de fortuin
+onder lagere beroepen soms zeer groote schatten van deugd verbergt, wat
+Pampinea kort te voren aantoonde, aldus ook in de leelijkste gedaanten
+van menschen wonderbare geest door de natuur is neergelegd. Dit blijkt
+zeer sterk bij twee onzer burgers, van wien ik u in 't kort hoop
+te spreken. Want de een, die messer Forese van Rabatta heette, was
+klein en misvormd van figuur met een plat en knorrig gezicht, zoodat
+hij bij wien ook der Baronci [124] vergeleken nog leelijk zou geweest
+zijn. Deze was zoo doorkneed in de kennis der wetten, dat hij door vele
+bekwame mannen voor een heele boekenkast van rechtsgeleerdheid werd
+gehouden. En de ander, die Giotto heette, had een zoo uitstekenden
+geest, dat er niets was in de natuur, de moeder en de oorzaak aller
+dingen door de voortdurende wenteling des hemels, dat hij niet met
+het stilet, de pen of het penseel weer kon geven, dat zij daarop niet
+slechts gelijkend maar eer de voorwerpen zelf schenen, zoodat het
+zintuig van het gezicht der menschen, er door misleid, hen die deed
+houden voor echt in plaats nagebootst. En daar hij die kunst weer in
+het volle licht heeft gesteld, die vele eeuwen begraven was onder de
+dwalingen van enkelen, die meer schilderden om de oogen der onwetenden
+te bekoren dan den geest der kenners te voldoen, kan men met recht
+hem een der stralen van Florence's glorie noemen. En dit des te meer,
+omdat hij in leven als meester onder de anderen dien roem met zooveel
+meer nederigheid verwierf, daar hij steeds weigerde meester genoemd
+te worden. Deze titel door hem verworpen omglanst hem des te meer,
+naarmate die met des te meer verlangen door hen, die minder dan hij
+kenden of door zijn leerlingen gretig werd aangenomen. Maar hoewel zijn
+kunst zeer groot was, was hij daarom nog niet van figuur of van aanblik
+mooier dan messer Forese. Maar laat ik tot de geschiedenis overgaan:
+
+Messer Forese en Giotto hadden in Mugello hun bezittingen en toen
+messer Forese de zijnen was gaan zien, in dien tijd van den zomer
+als de rechtbanken vacantie nemen en op een slecht karrepaard er heen
+ging, ontmoette hij den reeds gezegden Giotto, die eveneens de zijnen
+bezichtigd had en die naar Florence terugkeerde. Deze was noch door
+zijn paard, noch door zijn bagage beter voorzien dan de ander en
+als oude lieden vergezelden zij elkaar met langzamen gang. Gelijk
+wij het dikwijls zien gebeuren, overviel hen een plotse stortbui,
+die hen zoo spoedig ze konden deed vluchten in het huis van een boer,
+met wien zij beide bevriend en bekend waren. Maar daar de regen na
+eenigen tijd niet scheen te willen ophouden en zij denzelfden dag te
+Florence wilden zijn, leenden zij van den landman twee oude mantels
+van laken van Romagna en twee hoeden heelemaal rood van ouderdom,
+omdat er geen beteren waren en begaven zich weer op weg. Toen zij
+eenigen tijd waren voortgegaan en zich geheel doorweekt zagen en
+smerig door de modderspatten, die de paarden met de pooten in menigte
+opwierpen--wat ze er juist niet beter deed uitzien--en het weer
+wat opklaarde, begonnen zij, die lang zwijgend waren voortgegaan,
+te spreken. Messer Forese, die voortreed en naar Giotto luisterde,
+welke een zeer goed prater was, begon hem van ter zijde, van boven
+en overal te bekijken en daar hij er in elk opzicht zoo schandelijk
+en ontoonbaar uitzag, begon hij zonder eenigen eerbied voor zijn
+persoon te lachen en zeide: Giotto, als ons op dit oogenblik een
+vreemde tegemoet kwam, die u nooit zou gezien hebben, gelooit gij,
+dat hij zou wanen, in u den grootsten schilder van de wereld voor
+zich te hebben gelijk gij zijt? Giotto antwoordde  snel: Messire,
+ik geloof, dat hij het zou denken, wanneer hij u ziende, zou meenen,
+dat u het a, b, c kent. [125] Toen messer Forese dit hoorde, erkende
+hij zijn dwaling en zag zich met dezelfde munt betaald, waarmee hij
+zijn koren verkocht had.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Michele Scalza bewijst aan zekere jongelieden, dat de Baronci
+    de oudste edellieden ter wereld zijn en van de Maremma en
+    wint er een avondmaal mee._
+
+
+De donna's lachten nog om het gevatte antwoord van Giotto, toen de
+koning aan Fiammetta beval te volgen, die aldus begon te spreken:
+Jonge dames. Pamfilo, [126] door aan de Baronci te herinneren,
+die gij toevallig niet kent als hij, heeft mij een verhaal in het
+geheugen geroepen, waarin zonder van ons onderwerp af te wijken,
+u wordt aangetoond hoe groot hun adel was en daarom behaagt het mij
+u dit te vertellen.
+
+Nog niet lang geleden was er in onze stad een jonkman, Michele
+Scalza genaamd, die de aardigste en aangenaamste mensch ter wereld
+was en die de nieuwste nieuwtjes bij de hand had. Daarom zorgden
+de florentijnsche jongelieden er wel voor hem in hun gezelschap te
+hebben. Toen hij op een goeden dag met eenigen van hen te Mont' Ughi
+was, deed zich onder hen de vraag op wie de edelste en oudste lieden
+van Florence waren. Enkelen van hen beweerden, dat het de Uberti's
+waren, en anderen de Lamberti's en deze die en gene weer anderen,
+naar het hun inviel. Scalza hoorde deze, glimlachte en sprak: Ga heen,
+simpelen, die jullie bent, gij weet niet, wat ge zegt: de edelste
+en oudste lieden niet van Florence maar van de heele wereld en van
+de Maremma [127] zijn de Baronci en alle philosoofjes en elk, die
+ze kent, zijn het er met mij over eens. En opdat gij begrijpt, dat
+ik van geen anderen dan van hen spreek, zeg ik u, dat ik de Baronci
+bedoel, uw buren van Santa Maria Maggiore. Toen de jongelieden, die
+van hem iets anders verwachtten, dit hoorden, begonnen zij allen met
+hem te spotten en zeiden: Gij scheert met ons den gek, alsof wij de
+Baronci niet zouden kennen als gij. Scalza zeide: Neen, bij de heilige
+Evangeliën, ik zeg integendeel de waarheid, en indien er iemand onder
+u is, die er een avondmaal om wil verwedden om dit aan te bieden aan
+hem, die overwint, met de zes kameraden, die hem bevallen, zal ik mij
+gaarne daartoe verbinden en nog meer: ik zal mij er bij onderwerpen
+aan het oordeel van elk, dien gij wilt. Een van hen, Neri Mannini
+sprak: Ik ben bereid om dit avondmaal te wedden en nadat zij het er
+over eens waren geworden tot rechter Piero di Fiorentino te nemen,
+in wiens huis zij woonden, gingen zij naar hem toe en al de anderen
+om Scalza te zien verliezen en hem te plagen en vertelden alles,
+wat door hem gezegd was.
+
+Piero, die een voorzichtig jongmensch was en die eerst de woorden van
+Neri had aangehoord, keerde zich daarna tot Scalza en zeide: En hoe
+kunt gij bewijzen, wat gij beweert? Scalza antwoordde: Wat? Ik zal
+het zóó bewijzen, dat niet alleen gij, maar hij, die het ontkent,
+zal zeggen, dat ik de waarheid vertel. Gij weet, dat, naarmate het
+geslacht van menschen ouder is, het ook als edeler beschouwd wordt
+en daarvan was juist zoo pas onder hen sprake en de Baronci zijn
+ouder dan eenige andere familie, zoodat zij edeler zijn en als ik
+bewijs, dat zij de oudsten zijn, zal ik zonder twijfel bij de zaak
+hebben overwonnen. Gij moet weten, dat de Baronci al geschapen zijn
+door God den Heer in den tijd, dat hij schilderen begon te leeren,
+maar de anderen in den tijd, toen Hij het kon. En om te weten, dat
+ik hierin de waarheid zeg, herinner u daartoe de Baronci en de andere
+menschen; waar gij alle anderen kunt zien met goed gebouwde gezichten
+en behoorlijk van verhoudingen, kunt gij de Baronci zien: den een met
+een heel lang en smal gelaat, den ander met een buitengewoon breed
+gezicht en dezen met een heelen langen neus en dien met een korten en
+genen met de kin vooruit en om zich zelf gebogen en met kaken, welke
+die van een ezel schijnen. En deze heeft het eene oog grooter dan het
+andere en die nog het eene lager dan het andere gelijk de gezichten
+plegen te wezen, welke de kinderen maken, als zij pas beginnen teekenen
+te leeren. Daaruit, zooals ik reeds zeide, blijkt voldoende, dat God
+de Heer ze maakte toen hij leerde schilderen, zoodat zij aldus ouder
+zijn dan de andere lieden en daardoor adellijker. Hierover dachten toen
+zoowel Piero, die scheidsrechter was als Neri, die om het avondmaal
+had gewed en ieder ander en nadat zij de geestige redeneering van
+Scalza hadden gehoord, begonnen allen te lachen en te bevestigen,
+dat Scalza gelijk had en dat hij het avondmaal gewonnen had en dat
+voorzeker de Baronci de edelste en de oudste familie waren niet slechts
+van Florence, maar van de wereld en van de Maremma. En het is daarom,
+dat Pamfilo, die de leelijkheid van het gezicht van messer Forese
+wou weergeven, met recht had gezegd, dat hij leelijk had geschenen
+naast een der Baronci.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Madonna Filippa wordt door haar echtgenoot met een minnaar
+    gevonden en voor de rechtbank geroepen. Zij bevrijdt zich
+    met een vlug en aardig antwoord en doet de wet wijzigen._ [128]
+
+
+Reeds zweeg Fiammetta en nog lachte iedereen om de nieuwe redeneerwijze
+door Scalza gebruikt om boven allen de Baronci tot den adel te rekenen,
+toen de koningin aan Filostrato beval te vertellen en hij begon te
+zeggen: Waardige donna's. Het is een schoone zaak in alle opzichten
+goed te kunnen spreken, maar ik vind dit het schoonste het dáár te
+kunnen doen, waar de noodzakelijkheid het vereischt. Dit verstond
+een edelvrouw, waarvan ik wil spreken, die niet alleen haar hoorders
+tot vroolijkheid en lachen bracht, maar zich uit de strikken van een
+smadelijken dood losmaakte gelijk gij zult hooren.
+
+In de gemeente van Prato bestond vroeger een wet, waarlijk niet minder
+schandelijk dan hard, welke zonder eenig onderscheid te maken beval,
+dat de vrouw verbrand moest worden, welke door den echtgenoot met een
+minnaar op overspel werd betrapt evenals die, welke voor geld met een
+ander man gevonden werd. Terwijl die wet bestond, werd een edelvrouw,
+schooner en verliefder dan welke andere ook, die madonna Filippa
+heette, in haar eigen kamer op een nacht gevonden door Rinaldo de'
+Pugliesi, haar man, in de armen van Lazzarino de' Guazzagliotri,
+een adellijk en knap jonkman uit die gemeente, dien zij meer dan
+zich zelf lief had. Toen Rinaldo dat zag, weerhield hij zich zeer
+verwoed ternauwernood ze na te zitten en ze te vermoorden en indien
+hij niet aan zich zelf getwijfeld had, had hij het, den aandrang van
+zijn toorn volgend, gedaan. Daar hij zich daarvan weerhouden had,
+kon hij zich niet bedwingen dat te wenschen door de wet van Prato,
+wat hem zelf niet veroorloofd was teweeg te brengen, namelijk
+den dood van zijn vrouw. En daar hij om de schuld van de donna te
+bewijzen genoegzame gegevens had, liet hij, zoodra het dag werd,
+zonder verder raad in te winnen en de vrouw te hebben aangeklaagd,
+haar voor het gerecht roepen. De donna, die een groot hart had, gelijk
+gewoonlijk zij plegen te hebben, die van nature hartstochtelijk zijn,
+was, hoewel haar ouders en vrienden het haar afraadden, geheel gereed
+te verschijnen en zij wilde liever door de waarheid te bekennen met
+sterke ziel sterven dan laf vluchten, bij verstek veroordeeld in
+ballingschap leven en zich onwaardig toonen jegens zulk een minnaar,
+in wier armen zij den verloopen nacht had doorgebracht.
+
+Terwijl zij vergezeld was van een groot aantal donna's en mannen, en
+door allen werd aangeraden te ontkennen, vroeg zij voor den magistraat
+met een flink gelaat en een vaste stem, wat hij van haar wilde. De
+magistraat, die haar aanzag en vond, dat zij zeer schoon was en
+van zeer lofwaardige manieren en gelijk haar woorden het getuigden,
+van grooten moed, begon medelijden met haar te krijgen en vreesde,
+dat zij dat zou bekennen, waardoor hij haar moest doen sterven,
+terwijl hij haar eer wilde redden. Maar toch, daar hij zich niet kon
+onthouden haar te vragen, wat hem haar had doen dagvaarden, zeide
+hij tot haar: Madonna, gelijk gij ziet, is hier Rinaldo, uw man en
+hij beklaagt zich over U, van wie hij zegt, dat hij U met een ander
+man op echtbreuk heeft betrapt; en daarom vraagt hij, dat ik volgens
+een wet hier geldig, U daarvoor straf door U te doen sterven; maar ik
+kan dat niet doen, wanneer gij het niet bekent en pas daarom wel op
+wat gij antwoordt en zeg mij of het waar is, waarvan Uw echtgenoot U
+beschuldigt. De donna, zonder een oogenblik te vreezen, antwoordde
+met zeer bekoorlijke stem: Messire, het is waar, dat Rinaldo mijn
+echtgenoot is en dat hij mij in den afgeloopen nacht in de armen
+vond van Lazzarino, waarin ik door de goede en volmaakte liefde,
+die ik hem toedroeg, dikwijls was en dit zal ik nooit ontkennen,
+maar gelijk ik zeker ben, dat U bekend is, moeten de wetten gelijk
+zijn en gemaakt met de toestemming van hen, op wien zij betrekking
+hebben. Dat gebeurt evenwel niet, daar zij alleen de arme vrouwen
+dwingt, welke veel beter dan de mannen voor vele wetten bevoegd zouden
+zijn. En bovendien heeft geen enkele donna, toen die wet gemaakt werd,
+er niet alleen geen toestemming bij gegeven, maar geen een werd er
+bij geraadpleegd; daarom mag men die terecht slecht noemen. En indien
+gij daar de uitvoerder van wilt zijn ten koste van mijn lichaam en
+ziel, ben ik tot Uw beschikking, maar eer gij voortgaat met eenige
+zaak te beoordeelen bid ik U, dat gij mij een kleine gunst bewijst,
+namelijk dat gij mijn man vraagt of ik elken keer en zooveel keer
+als hem beviel zonder ooit te weigeren uit mij zelf mij hem geheel
+overgaf of niet. Hierop antwoordde Rinaldo zonder af te wachten, wat
+de rechter zou vragen, haastig, dat de vrouw zonder eenigen twijfel
+aan elk verlangen van hem geheel tot zijn genoegen had voldaan. Dan,
+vervolgde de donna gevat, mijnheer de rechter, indien hij altijd
+van mij heeft gekregen, wat hij noodig had en begeerde, wat moest
+ik of wat moet ik doen met wat hij mij vrij laat? Moet ik dat aan de
+honden voor werpen? Is het niet beter er een edelman mee te dienen,
+die mij meer dan zich zelf lief heeft dan het verloren te doen gaan
+of het te laten bederven?
+
+Bij dit onderzoek van zulk een bekende vrouw waren alle bewoners van
+Prato toegeloopen, die na deze geestige vraag lachend als met één stem
+schreeuwden, dat de donna gelijk had. Op aanraden van den rechter,
+veranderde men de wreede wet zóó, dat deze alleen betrekking had op
+die vrouwen, welke voor geld ontrouw werden. Rinaldo verliet verlegen
+het verhoor en de donna ging in glorie vroolijk naar huis.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Fresco dringt bij zijn nicht aan niet in een spiegel te
+    kijken, wanneer haar het zien van leelijke menschen hinderde._
+
+
+De novelle verhaald door Filostrato trof de harten van de donna's met
+eenige schaamte en zij gaven er met een eerbaren blos zichtbaar op
+hun gelaat blijk van en toch konden zij zich ternauwernood van lachen
+onthouden. Toen hij tot het einde gekomen was, keerde de koningin
+zich tot Emilie en gelastte, dat die zou volgen. Deze verhief zich,
+alsof zij uit den slaap opstond en begon zuchtend: Verliefde,
+jonge dames. Omdat een langdurige gedachte mij hier ver vandaan
+heeft gevoerd, zal ik gedwongen zijn onze koningin te gehoorzamen,
+misschien met een korter historie dan wanneer ik met mijn geest hier
+aanwezig was geweest. Ik zal u de zotte dwaling vertellen van een
+meisje, dat door een scherts van een harer ooms zou verbeterd zijn,
+zoo zij verstandig genoeg was geweest hem te hebben begrepen.
+
+Een zekere Fresco van Celatico had een nicht, schertsend Ciesca
+genaamd, die hoewel zij schoon was van vorm en gelaat, toch niet zoo
+engelachtig was als dikwijls het geval is en zich zoo edel waande,
+dat zij gewoon was mannen, vrouwen en alles te laken, zonder er op
+te letten, dat zij zelf onbehagelijker en driftiger dan eenige andere
+donna was. Zij was zoo trotsch, alsof zij tot de dynastie der koningen
+van Frankrijk behoord had. Als zij op straat liep, scheen zij zoo
+sterk de lucht van verbrand vuil te ruiken, dat zij niets deed dan
+haar neus snuiten, alsof zij bij iedereen stank bespeurde. Bovendien
+had zij nog vele andere, hinderlijke manieren. Zij ging eens naar huis
+teruggekeerd, waar Fresco was, zitten, vol landerigheid en deed niets
+dan zuchten. Fresco vroeg haar: Ciesca, waarom zijt gij, terwijl het
+heden feest is, zoo spoedig naar huis terug gekeerd? Zij antwoordde
+geheel uit de hoogte door zotheid: Omdat ik geloof, dat er nooit op de
+wereld zooveel onaangename en vervelende menschen zijn geweest als nu;
+er is er niet een op straat of die mishaagt mij als de duivel. En ik
+geloof niet, dat er een vrouw op de wereld is, wien het hinderlijker
+is al die nare gezichten te zien en om daar niet naar te kijken ben
+ik naar huis gegaan.
+
+Fresco, wien de manieren van zijn nicht zeer hinderden, antwoordde:
+Meisje, als de onaangename gezichten je zoo verdrieten en je toch
+blijmoedig wilt leven, kijk dan nooit in den spiegel. Maar zij van
+ziel zoo hol als een riet en die Salomo meende te evenaren, verstond
+de ware beteekenis der scherts van Fresco niet beter dan een schaap:
+Integendeel, zeide zij, ik wil mij zelf zien als de andere vrouwen
+en zoo bleef zij in haar stompzinnigheid en is nog zoo.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Guido Cavalcanti beleedigt in beleefde termen zekere
+    florentijnsche ridders, die hem hadden verrast._
+
+
+Toen de koningin bemerkt had, dat Emilia haar verhaal had verteld en
+dat behalve degeen, die het voorrecht had, het laatst te spreken,
+zij dit nog moest doen, begon zij aldus: Lieve donna's. Hoewel gij
+mij twee van de novellen ontnomen hebt, die ik wilde verhalen, is er
+mij één overgebleven, waarvan het slot een zoo aardig antwoord bevat,
+dat er misschien nooit een met zulk een diepen zin gezegd is.
+
+Gij moet dan weten, dat er vroeger in onze stad veel schoone
+en lofwaardige gebruiken bestonden, waarvan er slechts een is
+overgebleven, dank zij de gierigheid, die tegelijk met den rijkdom
+is toegenomen en de eersten er uit verdreven heeft. Een van die
+gewoonten was, dat de edellieden zich op verschillende plaatsen in
+Florence verzamelden en groepen vormden en slechts hen toelieten,
+die de kosten konden dragen. Zij hielden dan bij den een, dan bij
+den ander open tafel. Zij noodigden dikwijls vele vreemde edellieden
+en ook burgers uit. Eens per jaar minstens kleedden zij zich op
+dezelfde wijze en de adellijksten reden te paard, hielden wapenspelen
+en dikwijls bij voorname feesten of als een of ander blij bericht
+van overwinning of van iets anders de stad had bereikt. Onder deze
+gezelschappen was er een van messer Betto Brunelleschi [129], messer
+Betto, die met zijn metgezellen dikwijls zijn best had gedaan, Guido,
+den zoon van Cavalcante de'Cavalcanti te halen, omdat hij behalve
+een der beste redenaars ter wereld een uitstekend natuur-philosoof
+(het gezelschap gaf daar weinig om) en heel aardig was, wel bemind,
+zeer bespraakt en omdat hij beter wist, wat hem paste dan welk edelman
+ook. Hij was zeer rijk en wist volgens alle eischen te ontvangen. Maar
+messer Betto was er bij hem nooit in geslaagd dit gedaan te krijgen
+en hij en zijn kameraden geloofden, dat het kwam, omdat Guido in
+zijn bespiegelingen zeer afgezonderd van de menschen leefde. En omdat
+hij in eenige opzichten van de meening der Epicuristen was, zeide de
+groote menigte, dat hij met zijn bespiegelingen geen ander doel had
+dan om te bevinden, dat er geen God was.
+
+Eens was Guido vertrokken van den Tuin van San Michele en langs de
+renbaan van Adimari tot San Giovanni gekomen. Er waren toen rondom San
+Giovanni groote graven in marmer en steen, die thans zich bevinden in
+Santa Reparata. Toen hij tusschen de zuilen van porfier [130] gekomen
+was, en die graven en de poort van San Giovanni, welke gesloten was
+kwam messer Betto met zijn gezelschap over het Santa Reparata-plein en
+toen ze Guido tusschen die graven zagen, zeiden ze: Laten we hem eens
+plagen. Ze gaven hun paarden de sporen, alsof zij voor de grap een
+aanval op hem deden, waren achter hem, voor hij het merkte en zeiden
+hem: Guido, gij weigert ons gezelschap, maar kijk, als gij bevonden
+zult hebben, dat God niet bestaat, wat zult gij dan doen? Hierop
+antwoordde Guido vlug, die zich door hen ingesloten zag: Heeren, u
+kunt mij bij u thuis zeggen, wat gij wilt, en nadat hij zijn hand op
+een van die graven had gelegd, die groot waren, sprong hij er licht
+over heen en kwam aan den anderen kant en ging van hen bevrijd heen.
+
+Zij keken elkander aan en zeiden tegen elkander, dat Guido zijn hoofd
+verloren had en dat, hetgeen hij gezegd had, niets beteekende, omdat
+het er zóó mee stond, dat zij daar niets meer te vertellen hadden
+dan alle andere burgers en Guido niet minder dan een van hen. Messer
+Betto keerde zich toen tot hen en zeide: Gij zijt leeghoofden,
+als gij niet hebt begrepen, dat hij goed en in weinige woorden de
+grootste beleediging van de wereld heeft gezegd. Want deze graven
+zijn de huizen der dooden, omdat de dooden daarin liggen en blijven,
+welke hij onze huizen noemt om ons te toonen, dat wij en de andere
+menschen dwazen en en ongeletterden zijn vergeleken bij hem en andere
+wetenschappelijke mannen en minder dan dood zelfs en daarom zegt hij,
+zijn wij tehuis. Toen begreep ieder met schaamte, wat Guido had willen
+zeggen; nooit hinderden zij hem meer en hielden van af dat oogenblik
+messer Betto voor een slim en verstandig ridder.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Broeder Cipolla belooft aan een paar boeren, hun een veer
+    te toonen van den engel Gabriël. Hij vindt daarvoor in de
+    plaats kolen en hij zegt hun, dat het die zijn, waarmee Sint
+    Laurentius geroosterd is._ [131]
+
+
+Toen ieder met vertellen gereed was, wist Dioneo, dat het zijn beurt
+was. Daarom geen plichtgevoel afwachtend, legde hij allen stilte
+op, die het scherpe woord van Guido prezen en begon: Bekoorlijke
+donna's. Hoewel ik het voorrecht heb te zeggen, wat mij het meest
+behaagt, wil ik heden niet afwijken van onderwerp, waarover gij allen
+zeer verstandig gesproken hebt. Maar ik wil u aantoonen met welk een
+voorzichtigheid en onverwacht een der broeders van Santo Antonio aan
+een strik ontsnapte hem door twee jongelieden gespannen.
+
+Certaldo is een burcht in den Val d'Elsa in ons graafschap gelegen,
+dat, hoe klein ook, vroeger door edele en welgestelde lieden werd
+bewoond. Daar hij er veel geld kreeg, had frate Cipolla een der
+broeders van Santo Antonio de gewoonte er eens per jaar langen
+tijd heen te gaan, om er de aalmoezen, gegeven door stommelingen,
+in te zamelen. Hij was er gezien niet minder om zijn naam dan door
+vroomheid, daar die plaats de best bekende uien [132] voortbrengt van
+geheel Toscane. Cipolla was klein van gedaante, rood van haar, van een
+vroolijk uiterlijk, een gezellig man en behalve dat, hoewel hij niets
+wist, was hij zoo'n goed en handig spreker, dat wie hem niet kende,
+hem niet slechts voor een groot redenaar zou gehouden hebben, maar
+voor Cicero zelf of misschien voor Quintilianus en daarom was hij van
+allen in die streek de vertrouwde, de vriend of de beschermer. Daar
+hij volgens zijn gewoonte op een Zondagmorgen in de maand Augustus
+gekomen was en de mannen en de vrouwen van de naburige dorpen in de
+hoofdkerk naar de mis waren gegaan, sprak hij: Dames en heeren. Het
+is uw gewoonte elk jaar aan de armen van baron messer Santo Antonio
+van uw graan en haver te sturen elk naar zijn vermogen en vroomheid,
+opdat de zalige Santo Antonio Uw ossen en ezels en varkens en schapen
+onder zijn bescherming neemt. En in het bijzonder betaalt gij hen,
+die bij onze broederschap zijn ingeschreven, den kleinen cijns, die men
+eens per jaar opbrengt. Ik ben door mijn meerdere, dat is de heer abt,
+gezonden om U daaraan te herinneren en daarom met Gods zegen, als gij
+de klokken zult hooren luiden na den noen, zult gij hier komen buiten
+de kerk, waar ik ook tot U zal spreken en gij het kruis zult kussen. Ik
+ken U allen als zeer devoot jegens den baron, messer Antonio, en zal U
+door bijzondere genade een zeer heilig en zeer schoon reliek toonen,
+dat ik zelf uit het Heilige Land van over zee hebt meegebracht, een
+der veeren van den engel Gabriel, die in de kamer van de Maagd Maria
+achterbleef, toen hij haar de Boodschap bracht in Nazareth. Er waren,
+toen broeder Cipolla deze woorden sprak, twee zeer sluwe jongelieden
+in de kerk, Giovanni del Bragoniera en Biagio Pizzini. Nadat zij een
+weinig gelachen hadden over het reliek van broeder Cipolla, stelden
+zij elkaar voor, hoewel zij met hem bevriend waren hem met die veer
+een poets te bakken.
+
+Zij wisten, dat broeder Cipolla dien ochtend in het kasteel ontbeet
+met een van zijn vrienden en zoodra zij hem daar aan tafel bemerkt
+hadden, gingen zij naar de herberg, waar de monnik was afgestapt na
+overeengekomen te zijn, dat Biagio den knecht van broeder Cipolla
+aan de praat moest houden en Giovanni dan onder de bagage van den
+broeder naar die veer zou zoeken en die stelen. Broeder Cipolla had
+een knecht, Guccio Balena, door anderen Guccio Imbratta en Guccio
+Porco genaamd. Hij was zoo leelijk, dat Lippo Topo nooit zijn
+gelijke geschilderd heeft. Broeder Cipolla maakte er dikwijls met
+zijn gezelschap gekheid over en zeide van hem: Mijn knecht bezit
+negen eigenschappen en als een in het bezit was geweest van Salomo,
+Aristoteles of Seneca, was die voldoende geweest om hun deugd, hun
+verstand en hun heiligheid te bederven. Denk eens na en hij heeft
+er negen, die er noch deugd, noch verstand, noch heiligheid op na
+houdt. Als men hem soms vroeg naar die negen dingen, antwoordde hij,
+die ze op rijm had gebracht: Hij is langzaam, vuil en leugenachtig,
+slordig, ongehoorzaam, kwaadsprekend, zorgeloos, zonder geheugen
+en ongemanierd. Bovendien heeft hij nog andere ondeugden, waarover
+het beter is te zwijgen. En het lachwekkendst is, dat hij overal een
+vrouw wil nemen en een huis huren. Omdat hij een grooten, zwarten en
+glanzenden baard heeft, gelooft hij zoo mooi te zijn en aardig, dat
+alle vrouwen die hem zien, verliefd op hem worden en als men hem liet
+gaan, zou hij ze naloopen, tot hij er zijn gordel bij verloor. Het
+is waar, dat hij voor mij een groote steun is, omdat er niemand is,
+hoe vertrouwelijk hij ook met mij mee spreekt, of mijn knecht moet
+er het zijne van weten en vraagt men mij iets, dan is hij zóó bang,
+dat ik niet zal weten te antwoorden, dat hij dadelijk ja of neen zegt,
+al naar hij 't het best acht. Broeder Cipolla had hem in de herberg
+achtergelaten en hem gelast op te passen, dat niemand zijn knapzakken
+zou aanraken, omdat zich daarin heilige dingen bevonden. Maar Guccio
+Imbratta, die nog verlangender was in de keuken te zijn dan een
+nachtegaal op de groene takken en vooral als hij er een dienstmeid zag,
+had in dien van den waard er een gevonden vet, dik, klein en mismaakt
+en met een paar borsten, die twee mestmanden leken en met een gezicht,
+dat aan de Baronci herinnerde, en erg zweetend, smerig en berookt;
+daarop wierp hij zich als een gier op aas en liet de kamer van broeder
+Cipolla in den steek. Hoewel het Augustus was, ging hij bij het vuur
+zitten, begon met haar, die Nuta heette, een gesprek, zeide, dat hij
+volgens getuigenis van een procureur edelman was en dat hij meer dan
+duizende florijnen rijk was, zonder te rekenen wat hij aan anderen
+schuldig was en dat hij tot meer in staat was dan God zelf. Zonder
+te letten op haar muts, waarop zulk een laag vet was, dat zij er den
+soepketel van Altopascio [133] mee had kunnen klaar maken, en op haar
+verscheurde en gelapte schort. Om haar hals en oksels zat vuil zweet
+en meer vlekken en kleuren dan ooit tartaarsche of indische kleeden
+vertoonden en hij zeide haar, alsof hij heer van Castiglione was, dat
+hij haar goed wilde kleeden, haar uit die ellende bevrijden anderen
+te dienen en haar de hoop te geven op meer fortuin en vele andere
+dingen. En hoewel hij het op zeer welgezinden toon zeide, verging
+het in den wind en er bleef niets van over gelijk de schoonsten van
+zijn ondernemingen. De twee jongelieden vonden aldus Guccio Porco
+[134] met Nuta bezig. Verheugd door die omstanstandigheid, traden
+zij in de kamer van broeder Cipolla; het eerste wat zij zochten,
+was de knapzak, waarin de veer lag. Toen zij die openden, vonden zij
+een klein kistje; zij ontsloten dit, ontdekten er een veer in uit
+een papagaaienstaart en meenden, dat dit degene moest zijn, die hij
+beloofd had te vertoonen. En allicht kon hij dat in die tijden doen
+gelooven, omdat nog niet de weeldeartikelen van Egypte, tenzij in een
+klein deel in Toscane waren ingevoerd en zij hadden zelfs nog nooit
+van papagaaien gehoord. De jongelingen, blijde die veer gevonden te
+hebben, namen die mede en het kistje vulden zij met kolen, die zij in
+een hoek in de kamer zagen. Na het weer te hebben gesloten gingen zij,
+ongezien, verheugd heen. De onnoozele menschen, die in de kerk waren,
+vernamen, dat zij na den noen de veer van de engel Gabriël zouden
+zien. De eene buurman vertelde het aan gene en de eene buurvrouw
+aan de andere en zoodra ieder had gemiddagmaald; liepen zij naar het
+kasteel en vonden er ternauwernood plaats en wachtten af om die veer
+te zien. Broeder Cipolla, die goed gegeten had en een weinig geslapen
+en de menigte boeren zag, beval aan Guccio Imbratta te zeggen, dat hij
+met de heiligenklokjes naar het slot zou opklimmen en zijn knapzakken
+zou brengen. Guccio rukte zich met moeite uit de keuken van Nuta en
+ging met de gevraagde dingen naar boven. Toen hij daar was aangekomen,
+ging hij op last van frater Cipolla naar de deur van de kerk en begon
+met kracht de klokken te luiden.
+
+Frate Cipolla begon, daar hij er niets van had gemerkt, dat zijn bagage
+veranderd was, zijn preek en zeide tot staving van de feiten vele
+woorden. Hij moest nu de veer vertoonen, zeide met groote plechtigheid
+het _Confiteor_ op, liet twee toortsen aansteken, wikkelde zacht het
+taf los en na eerst zijn kap te hebben afgenomen haalde hij het kistje
+te voorschijn. Eerst sprak hij eenige zinsneden uit tot lof en eer van
+den engel Gabriël en van zijn reliek en opende toen het kistje. Hij zag
+het met kolen gevuld en dacht, dat Guccio Baleta hem dat niet geleverd
+had, omdat hij hem er niet toe in staat rekende en hij schold hem even
+uit, omdat hij het zoo slecht bewaakt had en begreep, dat anderen hem
+dit hadden gedaan, maar hij vervloekte in stilte zich zelve, dat hij
+het bewaren van zijn goed had opgedragen aan hem, dien hij kende als
+slordig, ongehoorzaam, zorgeloos en kort van geheugen. Doch zonder
+van kleur te verschieten hief hij het gelaat en de handen ten hemel en
+sprak luide: O Heer, steeds zij uw macht geprezen. Hij sloot het kistje
+en sprak tot de menigte: Dames en heeren. Gij moet weten, dat ik, toen
+ik nog zeer jong was, door mijn meerdere gestuurd werd naar dat deel
+der wereld, waar de zon opgaat en mij werd opzettelijk gelast, dat ik
+zou zoeken tot ik er de bullen van den grooten Porcellana zou vinden,
+welke hoewel ze niets kosten om ze zegelen, meer voor anderen van nut
+zijn dan voor ons. Ik ging op reis, vertrok uit Vinegia en kwam langs
+den Burcht der Noordoostwinden, reed vandaar door het koninkrijk van
+Garbo en Baldacca, bereikte Parione en vandaar uit, niet zonder dorst,
+kort daarna Sardigna. Maar waarom zal ik u van alle landen spreken,
+die ik heb doorzocht! Ik kwam, nadat ik het kanaal was overgestoken,
+den arm van San Giorgio genaamd, in Truffia [135] en Ruffia [136],
+zeer bevolkte rijken en vandaar kwam ik in het gebied van Menzogna
+[137], waar ik vele van onze broeders en van andere godsdiensten vond,
+die allen den arbeid ontweken uit liefde tot God en zich om weinig
+bekommerden, mits zij er voor zich zelf voordeel in zagen en veel
+geld verkwistten. Vandaar trok ik naar het gebied der Abruzzen [138],
+waar de mannen en vrouwen op klompen over de bergen gaan en de varkens
+met hun eigen darmen aankleeden [139] en dicht daarbij vond ik lieden,
+die het brood op stokken en den wijn in zakken dragen. Vandaar kwam ik
+bij de bergen van Bacchus, waar alle wateren naar beneden loopen en in
+korten tijd drong ik zoo ver door, dat ik India Pastinaca bereikte,
+waar ik u zweer bij mijn ordekleed, dat ik de snoeimessen [140] zag
+vliegen, iets ongeloofelijks. Maar dit kan mij zelfs Maso del Saggio
+niet ontstrijden, den grooten koopman, dien ik daar vond, die noten
+kraakte en de schalen als afval verkocht. Maar omdat ik niet vinden
+kon, wat ik zocht, keerde ik terug en kwam in het Heilige Land, waar
+in den zomertijd het oudbakken brood vier denari kost en het versche
+voor niets wordt verkocht. En daar vond ik den eerwaardigen vader,
+messer Nonmiblasmete Sevoipiace [141], den allereerwaardigsten
+patriarch van Jerusalem, die uit eerbied voor het ordekleed van
+baron messire Sint Antonius wilde, dat ik al de heilige relieken
+zag, die hij bij zich had. En er waren er zooveel, dat ik, zoo ik ze
+allen wilde tellen, tot verscheidene duizenden zou komen. Maar toch
+om U niet zonder troost te laten, zal ik U er eenigen noemen. Eerst
+toonde hij mij den vinger van den Heiligen Geest zoo volledig en gaaf,
+als die ooit is geweest en de kuif van den Serafijn, die aan Sint
+Franciscus verscheen en een der nagels van de Cherubijnen, een der
+ribben van het vleesch geworden Woord aan de vensters uitgestald,
+kleeren van het katholieke Heilig Geloof, eenige stralen der Ster,
+die aan de drie Magiërs in het Oosten verscheen, een flesch vol zweet
+van den heiligen Michael, toen hij tegen den Duivel vocht, de kaak als
+doodsbeen van Sint Lazarus en anderen. En daar ik hem gul een afschrift
+schonk der plagiaten van Monte Morello in de volkstaal en van eenige
+hoofdstukken van Caprezio, die hij lang had gezocht, maakte hij mij
+deelgenoot van zijn heilige relieken en gaf mij een der nagels van
+het Heilige Kruis en een klein fleschje gevuld met een weinig klank
+der klokken van den tempel van Salomo, de veer van den engel Gabriël,
+waarvan ik U gesproken heb en een der klompen van San Gherardo da
+Villa Magna, welke ik onlangs te Florence aan Gherardo van Bonsi gaf,
+die er een zeer grooten eerbied voor heeft. Ook gaf hij mij kolen,
+waarop de gelukzalige martelaar Sint Laurentius gebraden werd. Deze
+dingen heb ik alle meegebracht en ik heb ze allen bij mij.
+
+Het is waar, dat mijn meerdere mij nooit heeft toegestaan die te
+vertoonen, voor hij er zeker van was, dat ze echt waren. Maar nu
+het door zekere wonderen van hen uitgegaan en door brieven ontvangen
+van den Patriarch zeker is, heeft hij mij dit veroorloofd, maar ik,
+bevreesd ze aan anderen toe te vertrouwen, draag die altijd bij
+mij. Ik draag de veer van den engel Gabriel, opdat die niet bederft,
+in een kistje en de kolen, waarop San Lorenzo gebraden werd in een
+ander. Dezen zijn zoo aan elkaar gelijk, dat ik dikwijls het eene voor
+het andere aanvat; dat is mij nu gebeurd, want ik dacht het kistje
+met de veer te hebben meegenomen en nu heb ik dat meegedragen met de
+kolen. Ik geloof niet, dat dit het gevolg alleen van een dwaling is
+maar Gods wil, daar ik mij herinner, dat het feest van San Lorenzo
+binnen twee dagen plaats heeft. En daar God wenschte, dat ik door U
+de kolen te toonen, waarmee hij gebraden is, in Uw zielen weer het
+vuur der vroomheid doe opvlammen, heeft Hij mij de gezegende kolen
+bedropen van de vochten uit dat heilige lichaam doen meenemen.
+
+Daarom, gezegende zonen, neem Uw kappen af en nader vroom om ze te
+aanschouwen. Maar weet eerst, dat elk, die door die kolen gemerkt wordt
+met het teeken des Kruises, het heele jaar er zeker van kan zijn, dat
+het vuur hem niet zal aanraken zonder dat hij het voelt. Na die woorden
+zong hij een loflied voor San Lorenzo, opende het kistje en toonde
+de kolen. Toen de dwaze menigte met vrome bewondering alles had gade
+geslagen, drongen allen naar broeder Cipolla en gaven hem een beter
+offerande dan gewoonlijk. Broeder Cipolla begon met de kolen in de
+hand op de witte hemden, op de keurslijven en de sluiers der vrouwen
+de grootste kruisen te trekken, die er op konden staan, denkend,
+dat hoe meer die versleten, hoe meer ze het kistje met geld zouden
+vullen gelijk hij meermalen ondervonden had. Na op die wijze niet dan
+tot zijn grootste voordeel al de Certaldeezen te hebben bekruist,
+deed hij door zijn tegenwoordigheid van geest hen de bedrogenen
+blijven, die hem voor den mal dachten te houden. Zij waren bij de
+preek tegenwoordig geweest en daar zij het nieuwe verdedigingsmiddel,
+door hem aangewend, hadden gehoord, hadden zij zoo gelachen, dat zij
+dachten hun kaken er bij te verliezen. En toen de menigte vertrokken
+was, gingen zij naar hem toe en bekenden met genoegen, wat zij hadden
+uitgehaald en gaven hem zijn veer terug, welke hem het volgende jaar
+niet minder opbracht dan dien dag de kolen.
+
+Deze historie schonk aan het heele gezelschap groot genoegen en vermaak
+en het meest toen broeder Cipolla sprak van zijn pelgrimstocht en
+over de relieken door hem aanschouwd en medegebracht. De koningin zag
+haar heerschappij geëindigd en stond op, nam den krans en plaatste
+dien lachend op het hoofd van Dioneo en zeide: Het is tijd, Dioneo,
+dat gij een weinig den last gewaar wordt van donna's te regeeren en
+te leiden. Wees dus koning en bestuur ons aldus, dat als uw rijk uit
+is, wij U moeten prijzen. Dioneo antwoordde met een lach, de kroon
+aanvaardend: Gij kunt er reeds velen gezien hebben, ik meen koningen
+van het schaakbord, die meer waard zijn dan ik, maar zeker, indien
+gij mij gehoorzaamt gelijk men een koning eerbiedigt, zal ik u daarvan
+doen genieten zonder hetwelk zeker geen feest volmaakt vroolijk is. Ik
+zal regeeren, zoo goed ik kan. En nadat hij volgens de gewoonte den
+hofmeester had laten komen, gelastte hij hem, wat hij te doen had,
+zoolang zijn heerschappij duurde en sprak daarna:
+
+Waardige donna's. Er is op zoo verschillende manieren over menschelijke
+bekwaamheid en de verschillende voorbeelden daarvan gesproken, dat,
+als juffrouw Licisca niet kort geleden hier was gekomen om mij stof te
+geven voor de aanstaande vertellingen van morgen, ik er aan twijfel,
+of het mij niet veel moeite zou gekost hebben een onderwerp te kunnen
+vinden om over te spreken. Zij, gelijk gij hoorde, zeide, dat zij geen
+buurvrouw had, die als maagd tot haar echtgenoot was gegaan en zij
+voegde er aan toe, dat zij wel wist hoe vele en hoedanige streken de
+getrouwde vrouwen nog aan hun mannen hadden geleverd. Maar het eerste
+daar gelaten, meen ik, dat het tweede aardig moet zijn om over te
+spreken en daarom wil ik, dat men morgen spreekt, daar donna Liscisca
+er mij aanleiding toe gaf, _over de streken, die of uit liefde of tot
+hun redding de vrouwen jegens hun mannen hebben uitgehaald, hetzij die
+het al of niet merkten_. Het behandelen van deze stof scheen aan elk
+der donna's slecht te passen en zij verzochten hem het al voorgestelde
+te veranderen. De koning antwoordde hun: Donna's. Ik ken het onderwerp,
+dat ik u voor heb geschreven niet minder goed dan gij en wat gij mij
+wilt aantoonen, kan mij er niet van af brengen, want ik meen, dat nu de
+tijd zoo is, dat de menschen er op uit zijn oneerbaar te handelen, elk
+verhaal geoorloofd is. Of weet gij niet, dat door de verdorvenheid van
+dit tijdvak de rechters de rechtbanken hebben verlaten, dat de wetten
+zoowel goddelijke als menschelijke zwijgen en dat groote vrijheid
+aan elk is geschonken om het leven te beveiligen? Daarom, indien uw
+eerbaarheid wat minder gevoelig wordt door dit te vertellen, is dat
+niet om er een of andere laakbare daad op te doen volgen. Maar om u en
+anderen te vermaken, zie ik niet, welke reden men zou kunnen aanhalen
+om u later verwijten te kunnen doen. Bovendien is uw gezelschap van
+af den eersten dag van samenkomst tot op dit uur zeer eerbaar geweest
+bij alles, wat men ook verteld heeft en het schijnt mij niet, dat het
+door eenige slechte daad geschandvlekt is, noch met Gods hulp worden
+zal. En: wie is er die uw fatsoen niet kent? Ik geloof niet, dat dit
+door genoegelijke gesprekken en zelfs niet door de vrees voor den dood
+kan verzwakt worden. En om u de waarheid te zeggen, indien men wist,
+dat gij er een oogenblik voor aarzelde over die streken te praten, zou
+men misschien denken, dat gij u er schuldig aan voelde en er daarom
+niet over wilt spreken. Zonder te rekenen dat gij mij een groote eer
+aandoet, mij, die tot heden aan allen hebt gehoorzaamd, nu gij mij tot
+uw koning hebt gemaakt, wilt gij mij nu de wet toevertrouwen en niet
+spreken over wat ik u beveel. Laat dus liever die bedenking varen,
+die meer eigen is aan slechte zielen dan aan de uwen en laat ieder
+met goed geluk een mooi verhaal doen.
+
+Toen de dames dit hadden gehoord, zeiden zij, dat het zou gebeuren
+gelijk hij wenschte; daarom gaf de koning verlof aan elk tot aan
+het uur van het avondmaal te doen, wat men wilde. De zon stond
+nog zeer hoog, daar de gedachtenwisseling kort was geweest; toen
+derhalve Dioneo met de andere jongelieden was gaan schaak spelen,
+zeide Elisa, die de andere donna's geroepen had. Daar wij hier zijn,
+heb ik verlangd u te leiden naar een plaats hier dicht bij, waar ik
+meen, dat nooit iemand van u was en die men de Dames-Vallei noemt
+en ik heb nog geen gelegenheid gehad u er heen te brengen, behalve
+nu, want de zon staat nog hoog en daarom als het u behaagt er heen
+te gaan, twijfel ik er bepaald niet aan, dat gij, wanneer gij er
+zult zijn, zeer voldaan zult wezen u er heen te hebben begeven. De
+donna's antwoordden, dat zij gereed waren en nadat zij een van hun
+dienstmaagden hadden geroepen zonder er iets van te zeggen aan de
+jongelieden, begaven zij zich op weg. Zij waren niet verder dan een
+mijl gegaan, toen zij de Dames-Vallei bereikten. Zij gingen die door
+een zeer nauw pad binnen, waaraan een van de zijden een zeer heldere
+beek liep en vonden die zoo schoon en aangenaam en in het bijzonder
+op dat oogenblik, toen het zeer warm was, dat men die onder geen
+beter omstandigheid had kunnen zien. En naar hetgeen elk van hen mij
+later herhaalde, was de vlakte, die het diep van de vallei vormden
+zoo rond of zij met een passer was afgecirkeld; zoozeer scheen zij
+een kunstwerk der natuur en niet van menschenhand. Zij was in omtrek
+meer dan een halve mijl, omringd door zes kleine bergen niet al te
+hoog en op den top van elk zag men een verblijf in den vorm van een
+schoon lustoord. De hellingen van die kleine bergen daalden zacht
+naar die vlakte af gelijk wij in de theaters de trappen van hun top
+van boven naar beneden achtereenvolgens geordend zien dalen, steeds
+meer hun kring vernauwend. En deze hellingen, voor zoover ze naar
+het Oosten zich uitstrekten, waren bedekt met wijnranken, olijven,
+amandelboomen, kersenboomen, vijgenboomen en een groot aantal andere
+vruchtboomen, zonder dat een duim gronds verloren ging. Zij, die de
+vlakte tegen den noord oostenwind beschutten, waren allen bedekt met
+eiken, esschen en andere gewone boomen in de grootste orde geplant. De
+vlakte, die volgde en die geen anderen toegang had dan die de dames
+waren ingegaan, was vol dennenboomen, cypressen, laurierboomen
+en eenige pijnboomen zoo goed gerangschikt en opgesteld, alsof de
+beste kunstenaar ze daar neergezet had. Zelfs als de zon hoog stond,
+drong hij er bijna niet door tot den bodem, die een kleine, groene
+weide was en vol purperkleurige en andere bloemen. En bovendien,
+wat niet het minst genoegen verschafte, was een beekje, dat uit een
+der valleien tusschen de genoemde bergjes afdaalde en bij sprongen
+viel over levendig gekleurd gesteente en dat neerschietend een zeer
+aangenaam gedruisch maakte en uiteenspattend van verre levend zilver
+scheen, dat uit een of ander dof voorwerp opschitterde. Beneden in
+de kleine vlakte gekomen en ontvangen in een klein kanaal liep het
+vlug tot in het midden van de weide en vormde daar een klein meertje
+gelijk aan de vijvers, welke de burgers dikwijls in de tuinen maken,
+als zij dit kunnen. Dit meertje was niet dieper dan een man tot de
+borst hoog is, zonder dat er eenige troebelheid in was, en toonde
+in zijn heldere diepte zeer fijn zand, zoodat, wie niets anders te
+doen zou gehad hebben, de korrels kon tellen, als hij gewild had. En
+niet alleen liet de diepte water zien, maar er schoten hier en daar
+zooveel visschen doorheen, dat dit ook een wonder was van genoegen. Het
+meertje had geen anderen oever dan den bodem van de weide, die te meer
+schoonheid verspreidde rondom, naarmate zij er meer vochtigheid van
+ontving. Het te overvloedige water werd in een ander kanaal ontvangen,
+waardoor het uit de vallei stroomde en liep naar de laagste gedeelten.
+
+Toen de jonge dames hier aangekomen waren na overal te hebben
+rondgekeken, prezen zij die plaats zeer. Daar het zeer warm was en
+zij het waterbekken voor zich zagen, overlegden zij of zij daar
+zouden baden. Na hun meid last te hebben gegeven op den weg te
+blijven staan en op te letten of er iemand aankwam, ontkleedden zij
+zich alle zeven en gingen in het water, dat de blankheid van hun
+lichaam niet meer verborg dan een doorschijnend glas het een roode
+roos zou hebben gedaan. Daar ze allen er in gegaan waren, zonder
+dat het water er eenigszins onhelder van geworden was, begonnen zij
+hier en daar de visschen te vangen met de handen, daar die zich niet
+konden verbergen. Bij dit vermaak maakten ze er enkelen buit en na
+eenigen tijd gingen zij er uit; zij kleedden zich weer aan en toen
+was het uur daar om huiswaarts te keeren. Vroegtijdig bij het paleis
+aangekomen, vonden zij er nog de jongelieden bij het spel. Pampinea
+sprak lachend: Wij hebben ons heden waarlijk bedrogen! Waarom,
+vroeg Dioneo, begint gij dan eerst met daden eer gij met woorden
+aanvangt! [142] Pampinea vertelde hem uitvoerig, vanwaar zij kwamen
+en hoe de plaats er uit zag en wat zij hadden gedaan. De koning,
+die van de schoonheid van die plek hoorde en deze verlangde te zien,
+liet snel het avondmaal komen; toen dit allen verzadigd had, gingen
+de drie jongelieden met hun bedienden naar die vallei en zij prezen
+deze als een van de schoonste plaatsen van de wereld. En nadat zij
+er gebaad en zich weer aangekleed hadden en het reeds zeer laat was,
+keerden zij huiswaarts, waar zij de donna's dansende vonden, op een
+wijs, die Fiammetta zong. Toen de dans gedaan was, begonnen zij over
+de Dames-Vallei te praten en spraken met zooveel lof daarvan, dat de
+koning den hofmeester ontbood, beval hem het maal voor den volgenden
+morgen daar klaar te zetten en er bedden te laten aandragen, indien
+men er wilde slapen of s'esta houden. Hierna liet hij lichten komen,
+wijn en meelspijzen. Na gebruik daarvan beval hij, zich gereed te
+maken tot den dans. Toen Pamfilo op zijn bevel een dans geordend had,
+keerde de koning zich tot Elisa en sprak tot haar met gratie: Schoone,
+jonge dame. Door u had ik de eer de krans te worden opgezet, en nu
+wil ik vanavond u de eer laten voor den zang en zing dus het lied,
+dat U het meest zal behagen. Elisa antwoordde glimlachend, dat zij
+dit gaarne wilde en begon met een zachte stem aldus:
+
+
+    Liefde, indien ik aan uw klauwen kan ontsnappen,
+    Kan ik nauwelijks gelooven,
+    Dat niet een andere klauw mij grijpt.
+
+    Ik ging heel jong in uw oorlog
+    Geloovend, dat dit een hooge en zoete vrede was,
+    En ik legde al mijn wapens neder
+    Als hij die vertrouwen heeft:
+    Maar gij, trouwelooze tyran, tuk en roofziek,
+    Gij waart mij op de hielen
+    Met uw wapens en uw wreede nagels.
+
+    Toen, eenmaal omslingerd door uw ketens
+    Voor hem, die geboren werd om mij te doen sterven,
+    Vol bittere tranen en smarten,
+    Maakte gij mij gevangen en gij hebt mij in zijn macht gesteld;
+    En zijn heerschappij is zoo wreed,
+    Dat nooit zuchten hem bewogen
+    Noch klachten, die mij dooden.
+
+    Al mijn gebeden vervaagt de wind.
+    Hij luistert naar geen, noch wil hij er naar hooren
+    Daardoor stijgt mijn marteling ieder uur
+    En is dus het leven mij een last, en toch kan ik niet sterven.
+    Heer, heb medelijden met mijn smarten
+    En doe, wat ik niet vermag
+    Lever mij hem over in uw ketenen.
+
+    Indien gij dit niet wilt, ontkluister dan althans
+    De banden geknoopt door de hoop.
+    Zie! ik bid U, Heer, dat Gij dit wilt,
+    Want als Gij dit doet, heb ik nog vertrouwen
+    Weer schoon te worden, zooals ik placht te wezen,
+    En als de smart verdwijnen zal,
+    Zal ik mij tooien met witte en roode bloemen.
+
+
+Nadat Elisa met een zeer meewarige verzuchting haar zang had geëindigd
+en hoewel allen over zulke woorden verwonderd waren, kon toch niemand
+raden, wat de aanleiding was. Maar de koning, die in goeden luim was,
+liet Tindaro roepen, en beval hem, dat hij zijn doedelzak voor den
+dag haalde, op welk geluid hij vele dansen liet uitvoeren. Maar daar
+reeds een groot deel van den nacht voorbij was, gelastte hij toen,
+dat elk zou gaan rusten.
+
+
+
+
+
+Zevende Dag.
+
+    _De zesde dag van de_ Decamerone _eindigt, de zevende vangt
+    aan. Onder het bewind van Dioneo wordt gesproken over de
+    streken, welke de vrouwen, gedreven door liefde of tot hun
+    redding tegenover hun echtgenooten hebben uitgehaald, die
+    het al of niet merken._
+
+
+Alle sterren waren reeds in het Oosten geweken, behalve die wij
+Lucifer noemen en die nog schitterde in den blankenden dageraad, toen
+de hofmeester opstond en met veel goed zich naar de Dames-Vallei begaf
+om er alles te ordenen. Niet lang na zijn vertrek ontwaakte de koning,
+dien het rumoer van de badende bedienden en der lastdieren had gewekt
+en hij liet al de donna's en de jongelieden volgen. Ternauwernood
+schenen de zonnestralen, toen allen zich op weg begaven en nooit
+was het hun voorgekomen, dat de nachtegalen en de andere vogels zoo
+lustig hadden gezongen als dien morgen; door hun liederen begeleid
+gingen zij tot aan de Vallei der Donna's, waar, omdat zij door nog
+meer vogels werden toegekweeld, het hun leek, dat die zich over
+hun komst verheugden. Zij wandelden er weer in rond en die scheen
+hun nog zooveel te schooner dan den vorigen dag, naarmate het uur
+meer met zijn schoonheid overeen kwam. En nadat zij met goeden wijn
+en meelspijs zich hadden ontnuchterd, begonnen zij, opdat zij niet
+werden overtroffen door de vogels, te zingen en de vallei met hen zong
+steeds dezelfde liederen als zij, waarbij de vogels, alsof zij niet
+overwonnen wilden worden zoete, nieuwe tonen kweelden. Maar toen het
+dansuur was aangebroken en de tafels gezet waren onder de levendige
+laurierboomen en de andere schoone stammen dicht bij het meertje,
+zaten zij aan en onder het eten zagen zij de visschen in zeer talrijke
+scholen het meer doorzwemmen, wat hun meermalen even goed reden tot
+kouten als tot kijken gaf. Maar toen het verblijf was geëindigd,
+begonnen zij nog opgeruimder dan te voren te zingen. Vervolgens,
+toen er op verschillende plaatsen rustbedden waren opgeslagen, en die
+allen door den zeer bescheiden hofmeester waren omgeven en gesloten
+met fransche serge gordijnen, kon elk, met verlof des konings, wien
+dit beviel, gaan slapen, en wie dit niet verkoos, kon naar welbehagen
+van hun andere genietingen gebruik maken. Toen het uur gekomen was,
+dat allen opstonden en het tijd was om te gaan vertellen, werden
+niet ver van die plaats, tapijten op het gras uitgespreid; en zij
+zetten zich dicht bij het meer neder en de koning beval, dat Emilia
+zou aanvangen, die blijde glimlachend aldus met verhalen begon:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Gianni Lotteringhi hoort bij nacht aan zijn deur kloppen. Hij
+    wekt zijn vrouw en zij doet hem gelooven, dat dit een spook
+    is. Zij beginnen het met een gebed te bezweren en het tikken
+    houdt op._
+
+
+Mijn heer, het zou mij zeer aangenaam geweest zijn, indien het u
+had behaagd, dat een ander met zulk een schoonen stof begonnen ware,
+maar omdat het u bevalt, dat ik hierdoor al de anderen moed schenk,
+doe ik het gaarne. Zeer geliefde donna's. Ik zal u iets verhalen, wat
+u in de toekomst van nut kan zijn, zoo gij even bang zijt als ik en
+het meest voor een spook, waarmee ik--God weet het--niet bekend ben,
+en ik vond ook niemand, die het nog zag en om dit, daar wij het allen
+evenzeer vreezen, weg te jagen, wanneer gij maar goed mijn geschiedenis
+onthoudt en ook een heilig en goed gebed kunt leeren.
+
+Er leefde vroeger te Florence in de San Brancazio-straat een
+fijnlinnenkaarder Gianni Lotteringhi, een man gelukkiger in zijn vak
+dan in andere dingen, omdat hij onnoozel van geest, meermalen tot
+koorvoerder was gemaakt van de Laudesi van Santa Maria Novella om voor
+hun vergaderplaats te zorgen. Dit beviel hem, omdat hij als welgesteld
+man zeer vaak goede gastmalen aan de broeders gaf. Dezen, omdat de
+een er kousen, de ander een kap en gene er vaak een schoudermantel
+mee verdienden, leerden hem goede gebeden en gaven hem het Pater
+noster in de volkstaal en den zang van Sint Alexis en de klacht van
+Sint Bernardus en het loflied van donna Mathilde en al dergelijke
+gekkepraat meer, waar hij zeer veel mee ophad en die hij met groote
+zorg voor het heil van zijn ziel bewaarde.
+
+Nu had hij een zeer mooie en bekoorlijke vrouw, monna Tessa, de dochter
+van Mannuccio van la Cuculia, tevens wijs en zeer schrander. Zij,
+die de onnoozelheid van haar man kende, was verliefd op Federigo di
+Neri Pegolotti, een knappe en frissche jonkman en hij op haar. Zij
+regelde het met haar meid, dat Federigo haar kwam spreken op een zeer
+mooie plek, die gezegde Gianni in Camerata had, waar zij den ganschen
+zomer bleef en Gianni soms kwam eten en slapen en 's ochtens naar
+zijn winkel ging en enkele malen naar zijn Laudesi. Federigo, zeer
+verlangend, koos den tijd, die hem was opgegeven en ging gedurende
+den vesper heen, en daar Gianni er dien avond niet kwam, bleef hij
+geheel op zijn gemak en met veel genoegen bij de donna avondmalen en
+slapen. Terwijl zij in zijn armen lag, leerde zij hem gedurende den
+nacht wel zes van de lofzangen van haar man. Maar daar zij niet wilde,
+dat dit de laatste maal was en tevens de eerste en Federigo evenmin,
+stelden zij het volgende vast, opdat de dienstmeid niet telkens tot hem
+moest gaan: dat hij elken dag, wanneer hij ging naar of terugkwam van
+zijn buiten, hij acht zou geven op een wijnrank langs haar huis. Hij
+zou een ezelskop zien geplaatst op een der wijngaardstaken. Wanneer
+hij den snuit gekeerd zag naar Florence, kon hij zeker dien nacht
+bij haar komen en als hij de deur niet open vond, had hij maar drie
+keer te kloppen. Maar wanneer hij den kop zou zien met den spits naar
+Fiesole, zou Gianni er zijn. Zoo kwamen zij dikwijls bijeen. Doch
+eens zou Federigo avondmalen met Monna Tessa. Zij had voor hem twee
+groote kapoenen laten braden, en Gianni kwam zeer laat. Daarover was
+de donna zeer treurig en hij en zij aten een beetje van het gezouten
+vleesch, dat zij afzonderlijk had laten koken. Zij liet de meid de
+twee gebraden kippen in een witten doek doen en verscheidene versche
+eieren en een flesch met goeden wijn in haar tuin dragen, waar men
+in kon komen zonder door het huis te gaan en waar zij gewoon was
+soms met Federigo te avondmalen en zij zeide haar, dat zij die moest
+neerleggen aan den voet van een perzikboom, die aan den kant van
+een veld stond. Haar toorn was zoo groot, dat zij vergat aan de meid
+te zeggen, dat zij zoo lang wachtte en hem te berichten, dat Gianni
+er was en dat hij dien voorraad uit den tuin zou medenemen. Aldus,
+toen zij en Gianna naar bed waren gegaan en ook de meid, duurde
+het niet lang of Federigo kwam en klopte een keer hard aan de deur,
+welke zoo dicht bij de kamer was, dat Gianni het onmiddellijk hoorde
+en de donna ook, maar opdat Gianni niets kon vermoeden, deed zij of
+ze sliep. En na eenigen tijd gestaan te hebben, klopte Federigo ten
+tweeden male, waarover Gianni verwonderd de donna een weinig aan de
+elboog stootte en zeide: Tessa, hoor je, wat ik hoor? Het schijnt, dat
+men aan onze deur klopt. De donna, die veel beter dan hij had gehoord,
+deed of zij wakker werd en zeide: Wat zegt gij? Ik zeg, zeide Gianni,
+dat het schijnt, dat men aan onze deur klopt. De donna zeide: Klopt
+men? O wee, Gianni, weet je dan niet, wat dat is? Dat is het spook,
+waarvoor ik deze nachten den grootsten angst heb gehad, zoodat ik,
+zoodra ik het gewaar werd, het hoofd onder de dekens stak en het er
+niet onderuit durfde trekken, voor het licht werd. Toen zeide Gianni:
+Kom, vrouw, wees niet bang, want ik heb maar dadelijk het _Te Lucis_
+en de _Intemerata_ en andere gebeden op te zeggen, wanneer wij naar
+bed gaan en maak aan elken hoek van het bed het teeken des kruises
+in naam van den Vader, den Zoon en den Heiligen Geest, dan hoeft gij
+niet bang meer te zijn, daar het U dan geen kwaad meer kan doen.
+
+
+
+De donna, opdat Federigo geen argwaan kreeg en met haar ging twisten,
+stond toch op om hem te doen bemerken, dat Gianni er was en zeide tot
+den echtgenoot: Wel, wel, dat zijn mooie woorden! Ik voor mij, ik zou
+mij niet veilig achten, indien wij het niet bezwoeren, terwijl gij er
+bij zijt. Gianni hernam: En hoe bezweert men het? De donna sprak: Ik
+weet het wel te bezweren, want eergisteren, toen ik naar den aflaat te
+Fiesole ging, leerde mij een van de kluizenaarsters, die, Giannilief,
+voor mij wel het heiligst van allen zijn en die mij zoo bang zag,
+een heilig en goed gebed en zeide, dat zij het altijd met goed gevolg
+beproefd had, voor zij kluizenaarster was. God weet, dat ik nooit den
+moed heb gehad om het alléén te beproeven, maar nu gij er zijt, wil ik,
+dat wij het bezweren. Gianni zeide, dat het hem zeer beviel. Zij gingen
+samen zachtjes naar de deur, waar Federigo al argwanend afwachtte. Toen
+zeide de donna tot Gianni: Gij moet spuwen, als ik het U zeg. Goed,
+zei Gianni. En de donna begon het gebed en zeide: Spook, spook, dat
+'s nachts rondgaat, gij zijt hier gekomen met opgeheven staart in den
+tuin naar den voet van den grooten perzikboom, waar gij het gebradene
+tweemaal gebraden zult vinden en honderd eieren van mijn hen; zet je
+mond aan de flesch en ga heen en doe geen kwaad noch aan mij, noch
+aan mijn Gianni. Hierna sprak zij tot den echtgenoot: Spuw Gianni,
+en Gianni spuwde. Federigo hoorde dit, van minnenijd vertoornd,
+en had ondanks al zijn neerslachtigheid zulk een lust te lachen,
+dat hij er van barstte en zachtjes sprak hij, terwijl Gianni spuwde:
+Spuw je tanden uit. De donna, die drie maal het spook had bezworen,
+ging met den echtgenoot weer naar bed. Federigo, die verwacht had
+met haar te avondmalen, en die haar woorden wel had verstaan, ging
+den tuin in en vond alles aan den voet van den grooten perzikboom,
+droeg het naar huis en avondmaalde daar zeer op zijn gemak.
+
+Later lachte hij met haar dikwijls over die bezwering. Het is waar,
+dat sommigen zeggen, dat de donna wel de ezelskop naar Fiesole gekeerd
+had, maar dat een landman door den wijngaard gaande hem een stokslag
+gaf en hem om en om draaide en hij naar Florence gekeerd bleef en
+dat daardoor Federigo in de meening geroepen te zijn, gekomen was en
+dat de donna het gebed aldus had gedaan: Spook, spook, ga met God,
+want ik heb het ezelshoofd niet omgekeerd, maar een ander en dat God
+hem er over bedroeve; ik ben hier met mijn Gianni; en dat hij daarop
+heengegaan zonder nachtverblijf en avondmaal bleef. Maar een mijner
+buurvrouwen, een zeer oude donna, vertelde mij, dat het allebei waar
+was, naar wat zij er van wist als kind; maar dat het laatste niet met
+Gianni Lotteringhi gebeurd was maar met iemand, die Gianni di Nello
+heette, welke bij de poort San Piero woonde, niet minder dwaas dan
+Gianni Lotteringhi. En daarom, mijn lieve donna's, staat het aan U
+van de beide lezingen die te kiezen, welke U het meest van de twee
+bevalt of beide. Zij hebben een zeer groote kracht bij zulke dingen,
+gelijk gij--hoop ik--gehoord hebt. Leer ze en dan kan dat U nog helpen.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Peronella stopt haar minnaar in een groot wijnvat, als haar
+    man thuis komt. Als deze zegt, dat hij dit verkocht heeft,
+    zegt zij, dat zij dit ook heeft verkocht aan iemand, die er
+    in is gekropen om te zien of het in goeden staat is. Deze
+    springt er uit en laat het door den echtgenoot schoon maken,
+    terwijl hij de vrouw liefkoost en laat het daarna bij zich
+    thuis brengen._
+
+
+De novelle van Emilia werd met zeer groot gelach aangehoord en het
+gebed door allen als goed en heilig geprezen en toen die geëindigd
+was, beval de koning aan Filostrato te vervolgen, die aldus begon:
+Zeer geliefde donna's. De bedriegerijen, die de mannen jegens U
+uithalen en vooral de echtgenooten zijn zoo talrijk, dat, wanneer
+soms een vrouw haar man bedriegt, gij niet alleen voldaan moet zijn
+en U tevreden toonen het te weten of het aan iemand te hooren zeggen,
+maar gij moet het zelf overal vertellen om aan de mannen te leeren,
+dat, als die poetsen weten te bakken, de vrouwen het ook kunnen,
+wat niet anders dan zeer nuttig kan zijn, omdat, als men weet,
+dat de tegenpartij het ook kan, men die niet zoo licht zal willen
+bedriegen. Wie twijfelt er dus aan, dat, wanneer het thans bij de
+mannen bekend wordt, het niet hun grootste reden tot zelfbedwang zal
+zijn, als zij weten, dat gij hen evenzeer voor den mal kunt houden? En
+aldus wil ik U vertellen wat een jonge vrouw van hoe lagen stand ook
+in een ommezien tot haar zelfbehoud aan haar man leverde.
+
+Nog niet lang geleden nam in Napels een arm man een schoone en
+begeerenswaardige vrouw tot echtgenoote, Peronella en hij als metselaar
+en zij door te spinnen verdienden moeilijk den kost. Eens werd een
+aardig jonkman, die Peronella zag, op haar verliefd en beijverde zich
+zoo voor haar, dat zij zich met hem eigen maakte. Om samen te zijn,
+namen zij deze maatregel: daar de echtgenoot elken morgen vroeg moest
+opstaan om te werken of werk te vinden, stond de jonkman ergens om
+hem naar buiten te zien komen en daar de straat, waar hij woonde en
+die Avorio heette, zeer eenzaam was, kon hij, als de ander heenging,
+in haar huis komen en zoo deden zij meermalen. Eens kwam Giannello
+Strignario, de jonkman, toen de man er op uit was gegaan in huis en
+bleef met Peronella samen. Na eenigen tijd kwam de man, hoewel hij
+gewoonlijk den heelen dag niet thuis kwam, terug. Daar hij de deur
+van binnen gesloten vond, klopte hij en zeide in zichzelf: O God,
+wees altijd geprezen; want, hoewel Gij mij arm hebt gemaakt, hebt Gij
+mij tenminste getroost met een goede en brave vrouw. Ziet Gij, hoe zij
+spoedig van binnen sloot, opdat niemand er in zou komen, die haar zou
+hinderen. Peronella, die den echtgenoot bemerkte, daar zij zijn wijze
+van kloppen kende, zeide: Wee mij, Giannellief, ik ben des doods,
+want daar is mijn man, dien God bedroeve, omdat hij is teruggekeerd
+en ik begrijp het niet, dat hij op dit uur komt; misschien, dat hij
+U zag. Maar bij de liefde van God, wat er ook gebeurd is, kruip in
+dat vat, ik zal open gaan doen en kijken wat het beduidt. Giannello
+kroop haastig in het wijnvat en Peronella opende haar man en zeide
+stuursch: Wat is dat voor nieuwigheid, dat gij hedenmorgen zoo vroeg
+naar huis komt? Het schijnt mij, dat gij niets uitvoert, want ik zie
+U terugkeeren met uw gereedschappen in de hand, en als gij zoo doet,
+waar zullen wij dan van leven! Gelooft gij, dat ik duld, dat gij mijn
+rok en andere kleeren naar den lommerd brengt. Ik doe dag en nacht
+niets anders dan spinnen, zoodat het vleesch mij van de nagels gaat
+voor de olie van de lamp. Man, man, er is geen buurvrouw, die er zich
+niet over verwondert en die niet met mijn zwoegen den draak steekt,
+zooveel als ik heb te verduren en gij komt me thuis met hangende
+handen, wanneer gij uit werken moest gaan. En bij die woorden begon
+zij te huilen en opnieuw te zeggen: Wee mij, laat mij treuren. Op
+wat een kwaad uur ben ik geboren? Want ik heb zulk een welgestelden
+jonkman kunnen trouwen en ik heb U genomen, die niet denkt aan haar,
+die hij thuis heeft. De anderen profiteeren met hun minnaars en er
+is er niet één, die er niet twee of drie heeft en zij toonen aan
+hun echtgenooten de maan voor de zon en ik, ongelukkige, omdat ik
+goed ben, lijd en heb tegenspoed; waarom ontzeg ik mij minnaars als
+de anderen? Hoor wel, man, dat, als ik kwaad zou willen doen, ik
+er wel zou vinden, die heel aardig zijn, mij liefhebben en die mij
+groote sommen gelds hebben laten bieden, kleeren of edelgesteenten,
+maar mijn hart duldde dit niet, omdat ik mijn moeders dochter ben en
+gij keert naar huis terug, wanneer gij moet werken. De man zeide:
+Vrouw, bij God, maak je niet zoo treurig. Ik ken U wel en dit heb
+ik van ochtend gemerkt; ik ging uit om te werken, maar wij vergaten,
+dat het heden Santo Galeone is, een rustdag, en daarom kwam ik thuis,
+maar ik heb toch het middel gevonden, dat wij voor meer dan een maand
+brood zullen hebben, want ik heb het wijnvat aan iemand, die bij mij
+zal komen, verkocht, aan hem, die daarvoor al zoolang om het huis
+heeft gedraaid en hij gaf mij er vijf goudlelies (goudguldens) voor.
+
+Peronella antwoordde: Dat is juist mijn verdriet, dat gij een man
+zijt, die van de wereldsche dingen moest weten en een vat voor vijf
+goudlelies verkocht hebt, terwijl ik, vrouwtje, die nooit buiten de
+deur kwam, den last ziende, die het ons veroorzaakte, het een man heb
+verkocht, die, toen gij terugkeerde, er in is gegaan om te zien of het
+heel is. Toen de echtgenoot dit hoorde, was hij meer dan tevreden en
+hij zei tot hem, die met hem mee was gegaan: Mijn goede man, ga met
+God, want gij hoort, dat mijn vrouw het tegen zeven heeft verkocht,
+terwijl gij er maar vijf voor gaaft. De man sprak: Goed, en ging
+heen. En Peronella zeide tot den echtgenoot: Regel met hem onze
+zaken. Giannelli, die de gespitste ooren overeind hield of hij ook
+voor iets bang moest zijn, wierp zich haastig uit het vat en alsof hij
+niets van het binnenkomen van den echtgenoot had gemerkt, zeide hij:
+Waar zijt gij, brave vrouw! Hierop antwoordde de echtgenoot: Hier ben
+ik, wat verlangt gij? Giannello hernam: Wie zijt gij? Ik vraag het
+aan de donna, met wien ik onderhandelde. De echtgenoot sprak: Handel
+gerust met mij, want ik ben haar man. Giannello voegde er bij: Het vat
+schijnt mij goed in orde, maar het komt mij voor, dat gij er vuil in
+hebt laten liggen, want het is heelemaal smerig van ik weet niet wat
+voor droog goed, dat ik er met de nagels niet af kan krijgen en ik
+neem het niet, voor het schoon is. Toen sprak Peronella: Neen, daarom
+zal de verkoop niet uitblijven, mijn man zal het heelemaal schoon
+maken. Na zijn gereedschappen te hebben neergelegd en zich in zijn
+hemd te hebben gezet, liet de echtgenoot licht aansteken en zich een
+schrapijzer geven; toen sprong hij in de kuip en begon te schrappen. En
+Peronella, alsof zij wilde zien, wat hij zou doen, stak het hoofd door
+den mond van het vat, die niet zeer groot was en een van de armen met
+den schouder en zei: Schrap hier, schrap daar en ook ginder en: kijk,
+daar is nog wat vuil overgebleven. En terwijl zij zoo den echtgenoot
+onderrichtte, besloot Giannello, die dien morgen zijn verlangen nog
+niet bevredigd had, het te doen gelijk hij kon. Hij naderde haar, die
+de opening van het vat geheel gesloten hield en zooals in de wijde
+velden de losse merries en de verhitte hengsten van Parthië te werk
+gaan, bevredigde hij zijn jeugdige begeerte. Toen het vat gekrabd was
+liet hij haar los. Petronella zei tot Giannello: Houdt dat licht vast,
+manlief en zie of het naar Uw zin schoon is gemaakt. Giannello, die
+er in keek, zeide, dat het in orde was en nadat hem zeven goudlelies
+waren geschonken, liet hij het naar zijn huis brengen.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Broeder Rinaldo slaapt met zijn petemoei; de echtgenoot
+    vindt hem, met haar in de kamer en zij doen hem gelooven,
+    dat hij de wormen van het zoontje bezwoer._
+
+
+Filostrato wist niet op zóó bedekte wijze over de parthische paarden
+te spreken, of de ondeugende donna's lachten er om en deden of het om
+iets anders was. Maar toen de koning zag, dat de novelle geëindigd
+was, gelastte hij Elisa te verhalen. Deze gehoorzaamde en begon:
+Bekoorlijke donna's. Het bezweren van het spook van Emilia heeft mij
+een geschiedenis in het geheugen geroepen van een andere bezwering,
+die ik zal verhalen, hoewel deze niet zoo schoon is als de voorgaande,
+maar daar mij voor ons onderwerp op het oogenblik geen andere invalt.
+
+Gij moet weten, dat er in Siena een heel aardig jonkman was van
+voorname familie, Rinaldo. Hij was vurig verliefd op een zeer schoone
+buurvrouw, de echtgenoote van een rijk man en hoopte een middel te
+vinden haar zonder argwaan te spreken en alles te verkrijgen, wat
+hij verlangde. Maar daar hij er geen kans toe zag en de donna zwanger
+was, dacht hij er aan haar peet te worden en na vriendschap te hebben
+gesloten met haar man zeide hij hem zijn wensch en het geschiedde.
+
+Rinaldo peet geworden van madonna Agnesa en meer in de gelegenheid haar
+te spreken, verzekerde zich er van haar met woorden zijn bedoeling
+te doen kennen, die zij te voren uit de uitdrukking van zijn oogen
+had kunnen opmaken. Hoewel aan de donna niet mishaagde, wat zij
+had gehoord, gaf het hem niet veel. Het duurde niet lang of wat er
+ook de reden van zij, Rinaldo werd monnik, doch hij bleef naar haar
+verlangen, hoewel hij eenigen tijd de liefde ter zijde had gesteld,
+die hij zijn petemoei toedroeg. Doch na verloop van tijd zonder het
+kleed af te leggen, wakkerde hij zijn ijdelheden weer aan en begon er
+behagen in te scheppen zich goed gekleed te vertoonen, liederen en
+sonnetten en balladen te maken en te zingen en al dergelijke dingen
+meer. Maar wat zeg ik van onzen broeder Rinaldo? Welke monniken doen
+zoo niet? O schande van de verdorven wereld! Zij schamen zich niet
+te verschijnen met dik geverfd gelaat, verwijfd in hun kleeren en
+in alles. Zij loopen niet als duiven maar als zegevierende hanen met
+opgeheven kam en de borst vooruit. En wat nog erger is--laat staan,
+dat zij hun cellen vol potjes met pommade en olie hebben, met potten
+vol verschillende confituren, met flacons en glazen karaffen, met
+reukwaters en oliën, met fleschjes van malvezij en griekschen wijn en
+andere zeer kostbare wijnen, zoodat het geen monniks-cellen schijnen
+maar eer aan de toeschouwers apotheken en winkels van reukwerk--zij
+schamen zich niet drankzuchtig te zijn en zij verbeelden zich, dat men
+niet weet, dat de vasten, grove en eenvoudige spijzen en een sober
+leven de menschen mager en licht en het gezondst maken. En als zij
+ziek worden, zijn zij het niet het minst van de jicht, waarvoor men
+als geneesmiddel kuischheid pleegt voor te schrijven en andere dingen
+behoorend tot het leven van een nederigen monnik. En zij gelooven,
+dat men niet weet, dat buiten een karig leven, de lange nachtwaken,
+het bidden en de leefregels de menschen bleek en droefgeestig moeten
+maken en dat noch San Domenico, noch San Francesco er vier kleeden op
+na hielden, noch gekleurde rokken, noch heidensch goed, maar alles
+van grof linnen en van natuurlijke kleur om de koude te verdrijven
+en niet om te pronken. Hierin moge God voorzien, gelijk noodig is
+voor de zielen der onnoozelen, die hen onderhouden. Aldus begon frate
+Rinaldo tot zijn begeerten teruggekeerd de petemoei vaak te bezoeken
+en daar zijn vermetelheid groeide, begon hij met meer volharding dan
+eerst haar te vragen, wat hij verlangde. De donna op een goeden dag
+door hem lastig gevallen zag, hoezeer zij begeerd werd en daar frate
+Rinaldo haar misschien schooner scheen dan eerst, zocht daarbij hulp,
+wat allen doen, die willen toestaan, wat hun gevraagd wordt en zeide:
+Hoe, broeder Rinaldo, doen de broeders zulke dingen? Hierop antwoordde
+frate Rinaldo: Madonna, als ik die kap van mijn rug zal hebben--en
+ik zal dit vlug doen,--zal ik U een man schijnen als de rest en
+geen broeder. De donna glimlachte en zeide: Helaas, ongelukkige,
+die ik ben, gij zijt mijn peetvader en ik heb dikwijls gehoord, dat
+dit een al te groote zonde is en zeker, als het niet zoo was, zou ik
+doen, wat gij wilde. Frate Rinaldo zeide: Gij zijt een dwaze vrouw,
+als gij het daarom nalaat. God vergeeft erger, als men er berouw
+over heeft. Maar zeg mij, wie is meer verwant met Uw zoon, dan ik,
+die hem ten doop zal houden of Uw echtgenoot, die hem voortbracht? De
+donna antwoordde: Mijn man is hem nader. Gij zegt de waarheid, sprak de
+broeder, en slaapt Uw man niet met U? Zeker, antwoordde de donna. Dan,
+zei de broeder, moet ook ik, die minder verwant met Uw zoon ben,
+bij U slapen. De donna, die de logica niet kende en die maar weinig
+geest noodig had om te gelooven of te doen, alsof zij geloofde,
+dat de broeder de waarheid sprak, antwoordde: Wie zou op Uw wijze
+opmerkingen weten te antwoorden? En daarna ondanks de verwantschap
+stemde zij toe naar zijn genoegen te handelen.
+
+Onder den dekmantel van het peetschap meer op hun gemak, omdat de
+argwaan minder was, waren zij meermalen samen. Eens toen frate Rinaldo
+bij de donna kwam en er niemand was dan een kleine en aardige meid,
+zond zij die naar den duiventil met een metgezel van hem om haar
+het Paternoster te leeren. Zij nam haar kind bij de hand, sloot de
+deur en zij begonnen op een sofa elkaar te liefkozen. Terwijl dit
+geschiedde, kwam de vader thuis zonder door iemand opgemerkt te worden,
+klopte aan de deur van de kamer en riep de donna. Madonna Agnesa,
+die dit gewaar werd, zeide: Daar is mijn man; nu zal hij merken,
+wat de reden is van onze vriendschap. Broeder Rinaldo was ontkleed,
+dat wil zeggen zonder kap en gewaad, in een gewoon wambuis en sprak,
+toen hij dit vernam: Gij zegt de waarheid, als ik maar gekleed was,
+zou er wel een middel op zijn, maar als gij opent en hij mij zoo
+vindt, is er geen voorwendsel te vinden. De donna door onmiddellijk
+overleg geholpen zei: Kleedt je aan, neem Uw petekind op den arm en
+luister goed, wat ik hem zeggen zal, opdat Uw woorden goed met de
+mijnen overeen stemmen. De man had nog niet opgehouden met kloppen,
+of de vrouw antwoordde: Ik kom bij je. Zij ging met een welgemoed
+gezicht naar de deur van de kamer, en zeide: Man, broeder Rinaldo
+onze peetvader is hier en God zond hem; want als hij niet gekomen was,
+zouden wij vandaag ons kind verloren hebben. Toen de arme dwaas [143]
+dit hoorde, was hij buiten zich zelf en zeide: Hoe dat?
+
+O man, zei de donna; het heeft pas zulk een hevige flauwte gehad, dat
+ik geloofde, dat hij dood was. Onze peetvader, die hier was, heeft hem
+op den arm genomen, sprak: Petemoei, hij heeft wormen in het lijf, die
+het hart naderen en hem zeker zullen dooden, maar wees niet bang, want
+ik zal ze bezweren en doen sterven en gij zult Uw kind gezond zien. Wij
+hadden U hier noodig om gebeden op te zeggen, en daar de meid U niet
+wist te vinden, heeft hij ze toch doen uitspreken door zijn metgezel
+op de hoogste verdieping van ons huis. Geen ander dan de moeder van
+het kind mag bij een dergelijke plechtigheid tegenwoordig zijn en
+opdat niemand ons zou storen, sloten wij ons hier op en ik geloof, dat
+hij niet langer wacht dan tot zijn metgezel zijn gebeden zal opgezegd
+hebben, want het kind is nu al geheel tot zich zelf gekomen. De dwaas
+geloofde die dingen; zóó greep de liefde voor zijn zoon hem aan. Hij
+slaakte een diepen zucht en zeide: Ik wil het zien. De donna sprak:
+Neen, ga niet, gij zoudt bederven, wat er gebeurd is; wacht af en ik
+zal U dan roepen. Broeder Rinaldo kleedde zich op zijn doode gemak
+aan, nam het kind op den arm en riep toen gelukkig: O petemoei, hoor
+ik niet den peetvader? De dwaas antwoordde: Ja, messer. Dan, zeide
+frate Rinaldo, kom hier. De dwaas ging er heen. Rinaldo zei hem: Gij
+behoudt Uw zoon door Gods genade; nog pas geloofde ik, dat gij hem
+tot den vesper niet levend zoudt zien. Laat zijn evenbeeld van was
+tot Gods eere voor het beeld zetten van San Ambruogio, door wiens
+bemiddeling God U die genade schonk. Toen het kind den vader zag,
+betuigde het hem vreugde, gelijk kleine kinderen doen; hij nam het in
+zijn armen, weende, alsof hij het uit het graf had opgehaald, kuste het
+en bedankte den peetvader. De metgezel van broeder Rinaldo, die niet
+één maar misschien wel vier paternosters aan de meid had geleerd en
+haar een beursje had gegeven van witte zijde, dat een non aan hem had
+geschonken en haar tot zijn toegewijde had gemaakt, had de peetvader
+naar de kamer van de vrouw hooren roepen en was zachtjes naar een kant
+er van gekomen, waar hij zien en hooren kon, wat men er deed. Toen
+hij de zaak tot een goed einde gevoerd zag, ging hij naar beneden
+en zeide de kamer binnen tredend: Broeder Rinaldo, de vier gebeden,
+die gij mij hebt gelast te prevelen, heb ik allen opgezegd. Hierop
+hervatte frate Rinaldo: Mijn broeder, gij hebt goeden adem. Ik had,
+toen mijn peetvader kwam, er nog maar twee opgezegd, maar God de Heer
+heeft door ons het kind genade geschonken. De dwaas liet goede wijnen
+en meelspijzen komen en bewees aan zijn peetvader en zijn gezel eer
+in, wat ze meer noodig hadden dan iets anders. Toen ging hij met hen
+samen het huis uit en beval ze Gode aan en zonder eenig uitstel liet
+hij den afdruk van was maken en zond dien om met anderen te worden
+opgehangen bij het beeld van Sint Ambrosius maar niet die van Milaan.
+
+
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Tofano sluit een nacht zijn vrouw buiten de deur, die niet
+    bij machte door smeekbeden binnen te komen, doet alsof zij
+    zich in een put werpt. Tofano loopt het huis uit, gaat er
+    heen en zij komt er in, sluit hem buiten, en beleedigt hem
+    met luid geschreeuw._
+
+
+Toen de koning zag, dat de historie van Elisa geëindigd was, keerde
+hij zich zonder verwijl naar Lauretta en toonde haar daardoor, dat zij
+zou volgen; daarom zonder af te wachten, begon zij aldus: O Liefde,
+hoedanige en welke zijn Uw krachten! Hoe groot Uw raadgevingen en Uw
+oordeel! Welke wijsgeer, welke kunstenaar kon ooit die listen toonen,
+dit doorzicht, die aanwijzingen, die gij dadelijk geeft aan wie Uw
+sporen volgt? Zeker, alle andere wetenschap is achterlijk bij de
+Uwe. Verliefde donna's, ik zal U een list vertellen aangewend door
+een zeer eenvoudige vrouw, die alleen Amor haar had kunnen leeren.
+
+In Arezzo leefde een rijk man, Tofano. Hij kreeg een zeer schoone
+vrouw tot echtgenoote, monna Ghita, waarop hij zonder te weten
+waarom spoedig jaloersch werd. Toen de donna dit merkte, was zij zeer
+verontwaardigd en omdat hij niet anders dan vage en ongeldige redenen
+daarvoor kon opgeven, besloot zij hem aan het kwaad te doen sterven,
+waar hij zonder reden bang voor was. Zij bemerkte, dat een jonkman
+haar begeerde en begon zich stilletjes met hem te verstaan. Aan hunne
+verhouding ontbrak slechts van het woord tot de daad over te gaan. Zij
+kende onder de slechte gewoonten van haar man zijn drankzucht en begon
+hem niet alleen dit aan te bevelen, maar hem zelfs kunstmatig daartoe
+aan te sporen. Als zij hem goed dronken zag, en hij in slaap was, begaf
+zij zich naar haar minnaar en ging zoo voort hem te ontmoeten. Door
+zijn drinken kreeg zij niet alleen den moed haar minnaar in huis
+te laten komen, maar zij ging een groot deel van den nacht in het
+zijne doorbrengen, wat daar niet ver vandaan was. De ongelukkige
+echtgenoot bemerkte, dat, als zij hem aanspoorde te drinken, zij
+het zelf nooit deed. Dit gaf hem argwaan en hij vermoedde, dat de
+donna hem beschonken maakte om haar genoegen te kunnen waarnemen,
+terwijl hij sliep. Hij wilde er de proef van nemen, en hield zich,
+zonder dat hij iets op had, een avond geheel buiten westen.
+
+De donna meende, dat hij niet meer hoefde te drinken en spoorde hem
+aan te gaan slapen. Toen hij dit deed, ging zij het huis uit naar dat
+van haar minnaar en bleef daar tot het midden van den nacht. Tofano
+stond op, sloot de deuren van binnen en ging aan de vensters zitten,
+totdat hij de donna zou zien huiswaarts keeren om haar te toonen, dat
+hij haar rondsluipen bemerkt had. Zij keerde huiswaarts en toen zij
+het huis van buiten gesloten vond, was zij zeer treurig en beproefde
+met geweld de deur te openen. Na eenigen tijd zeide Tofano: Vrouw,
+gij maakt U vergeefs moe, omdat gij er toch niet in kunt komen. Ga,
+keer terug, vanwaar gij komt en wees er zeker van, dat gij nooit hier
+terug zult keeren, tot ik U in tegenwoordigheid van Uw ouders en buren
+die eer heb aangedaan, die U toekomt. De donna begon hem toen bij de
+liefde van God te smeeken, dat het hem zou behagen haar open te doen,
+omdat zij niet kwam, vanwaar hij meende, maar van het waken bij een
+harer buurvrouwen, omdat de nachten lang waren en zij altijd slecht
+sliep. De gebeden hielpen niets, omdat die wreedaard besloten had,
+dat al de bewoners van Arezzo haar schande zouden weten. De donna,
+die zag, dat het bidden niet baatte, ging tot bedreigingen over en
+zeide: Als gij mij niet open doet, zal ik U tot den rampzaligsten man
+maken. Tofano antwoordde hierop: Wat kunt gij mij doen? Amor had den
+geest der donna met zijn raadgevingen verscherpt en antwoordde: Voor
+ik de schande wil dragen, die gij mij ten onrechte wilt veroorzaken,
+zal ik mij in gindschen put werpen en dood daar in gevonden zal
+iedereen gelooven, dat gij in dronkenschap mij er in hebt gesmeten
+en aldus zult gij moeten vluchten, verliezen wat gij bezit en in
+ballingschap leven of men zal U het hoofd afslaan als mijn moordenaar,
+wat gij ook werkelijk geweest zult zijn. Tofano raakte evenwel
+van zijn dwaze meening niet af. Daardoor zeide de donna: Nu dan,
+ik kan die behandeling van U niet meer dulden; God vergeve het U,
+gij kunt mijn spinrokken komen halen, dat ik hier achter laat. En
+bij die woorden, terwijl de nacht zoo donker was, dat de een den
+ander ternauwernood kon zien, ging de donna naar de put, nam een
+grooten steen, die ter zijde lag en liet hem met een schreeuw van
+_God vergeve het mij_ er in vallen. De steen op het water ploffend
+maakte een groot gedruisch. Tofano dacht bepaald, dat zij zich er
+in had geworpen, nam den emmer met het touw en snelde naar de put
+om haar te helpen. De donna, die zich bij de deur van haar huis had
+verborgen, nam, zoodra zij hem naar de put zag loopen, de vlucht in
+huis, sloot het van binnen, ging naar de vensters en zeide: Men moet
+bijtijds water in zijn wijn doen.
+
+Tofano, die dit hoorde, zag, dat hij er in was geloopen en daar
+hij de deur niet kon openen eischte hij dit van haar. Zij, die hem
+stilletjes liet praten gelijk hij het eerst haar had gedaan, begon hem
+toe te schreeuwen: Bij het kruis van God, vervelende dronkelap, gij
+komt vannacht niet de deur in: ik kan die manieren niet meer dulden,
+het is noodig, dat ik aan iedereen laat zien, wie je bent en op welk
+uur je naar huis komt. Tofano op zijn beurt verbitterd begon haar te
+beleedigen en te schreeuwen, waardoor de buren die het rumoer hoorden,
+opstonden, naar de vensters gingen en vroegen wat er aan de hand was.
+
+De donna begon huilend te spreken: Het is die slechte kerel, die
+me 's avonds dronken thuis komt of in de kroegen in slaap valt en
+daarna op dit uur huiswaarts keert. Lang heb ik dat verdragen, maar
+nu duld ik het verder niet en ik heb hem de schande aangedaan hem
+buiten de deur te sluiten om te zien of hij zich wil verbeteren. Van
+den anderen kant vertelde de beestachtige Tofano, hoe het feit had
+plaats gehad en bedreigde haar zeer. De donna zeide tot haar buren:
+Kijk, wat een kerel? Wat zoudt gij zeggen, als ik op straat zou staan
+en hij in huis zou zijn? Bij het geloof in God, dan zou ik denken,
+dat gij gelooft, dat hij de waarheid zegt. Gij kunt nu zijn verstand
+kennen. Want hij zegt juist, dat ik dat heb gedaan, wat ik geloof,
+dat hij heeft uitgevoerd. Hij dacht mij te verschrikken door zich
+in een put te werpen; had het God mogen behagen, dat hij er zich
+werkelijk in gegooid had en verdronken was, dan had hij een weinig
+water in den wijn gedaan, dien hij te veel heeft gedronken. De buren
+gaven Tofano de schuld en begonnen hem te beleedigen over hetgeen hij
+de donna toevoegde. Het rumoer werd zoo groot, dat het eindelijk de
+ouders van de donna bereikte. Deze kwamen daar en hoorden de zaak van
+de buren. Zij pakten Tofano beet en gaven hem zooveel slagen, dat zij
+hem geheel gebroken achterlieten. Daarna in het huis gekomen, namen zij
+tot zich, wat aan de donna behoorde, voerden haar mede naar hun woning
+en bedreigden Tofano met nog erger. Tofano, die zich door de jaloezie
+in dien slechten toestand zag, nam, daar hij het goed met zijn vrouw
+voor had, eenige vrienden als bemiddelaars en deed zijn best de donna
+in vrede in zijn huis terug te krijgen, aan welke hij beloofde nooit
+meer naijverig te zijn. Behalve dat gaf hij haar verlof alles naar
+haar genoegen te doen maar zoo, dat hij het niet zou merken. En aldus
+als een dwaze stommeling, sloot hij na de schade deze overeenkomst. En
+leve de liefde en dood aan de tweedracht en de heele boel.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Een jaloersch man vermomd als priester neemt zijn vrouw de
+    biecht af, wien zij voorliegt, dat zij een priester bemint,
+    die elken nacht bij haar komt. Terwijl de ijverzuchtige man
+    bij de deur op post staat, laat de donna haar minnaar over
+    het dak binnen komen en blijft met hem._
+
+
+Nadat Lauretta haar verhaal had geëindigd en ieder de donna geprezen
+had, die den booswicht behandelde zooals paste, keerde de koning,
+om geen tijd te verliezen, zich naar Fiammetta en beduidde haar
+op beminnelijke wijze te vertellen, die aldus begon: Zeer edele
+donna's. De voorafgaande geschiedenis drijft mij er toe U ook van een
+ijverzuchtig man te spreken, want dat, wat de vrouw doet en vooral
+wanneer de mannen zonder reden jaloersch zijn, is welgedaan. En
+als de wetgevers alles wel overwogen, zouden zij geen andere straf
+voor de vrouwen bepaald hebben dan zij voor ieder vaststelden, die
+een ander treft om zich zelf te verdedigen, want de ijverzuchtigen
+zijn de belagers der jonge vrouwen en zoeken met alle macht hun
+dood. Zij blijven de heele week opgesloten en nemen de familie- en
+de huiselijke plichten waar, verlangend gelijk elk om op feestdagen
+eenige verlichting, rust en vermaak te hebben gelijk de boeren buiten,
+de handwerkers in de steden en de regeerders aan de hoven, gelijk
+God zelf, die den zevenden dag rustte en gelijk de heilige en de
+burgerlijke wetten het willen, die Gods eer en het gemeenschappelijk
+welzijn in het oog houdend de dagen van den arbeid onderscheidde
+van den rustdag. Dit willen de jaloersche mannen niet toestemmen;
+integendeel, als alle anderen vroolijk zijn, houden zij hun vrouwen
+meer opgesloten en achteraf en maken hen ongelukkiger en treuriger. Hoe
+groot en hoedanig het verlangen is van die misdeelden, weten alleen
+zij, die dit ondervonden hebben. Dus: wat een vrouw ten onrechte
+aan een jaloersch echtgenoot doet, moet men zeker niet veroordeelen
+maar prijzen.
+
+Er was dan in Arimino een rijk koopman, met veel bezittingen en geld,
+die een zeer schoone echtgenoote had. Hij was zeer jaloersch op haar
+en had geen andere reden daarvoor dan dat hij veel van haar hield
+en haar heel mooi vond en wist, dat zij al haar best deed om hem te
+behagen en aldus dacht, dat ieder man haar zou beminnen en zij allen
+schoon moest voorkomen en ook, dat zij moeite deed aan anderen te
+behagen, wat de meening was van een slecht, ongevoelig man. Door
+zijn ijverzucht was hij zoo waakzaam en hield haar zoo gebonden,
+dat misschien vele ter dood veroordeelden door de gevangenbewaarders
+met evenveel voorzorg worden in het oog gehouden. De donna kon naar
+geen bruiloft, feest of kerk gaan of een voet buitenshuis zetten en
+durfde zich niet aan een venster vertoonen. Aldus was haar leven
+zeer treurig en zij droeg dat verdriet met des te meer ongeduld,
+naarmate zij zich minder schuldig voelde.
+
+Daar zij zich door haar man verongelijkt zag, peinsde zij er over tot
+haar vertroosting een middel te vinden om dat te doen, waardoor haar
+dit met recht zou geschieden. Daar zij geen middel had zich verblijd
+te toonen met de liefde, die de een of ander aan den dag legde voor
+haar, welke door de straat ging, dacht zij er over na, dat er in
+het huis naast het hare een knap en aardig jonkman was en of er in
+de scheidsmuur geen gat was, waardoor zij zoo dikwijls kon loeren,
+als zij met den jonkman zou spreken en hem haar liefde te schenken,
+indien hij die wilde aannemen. Zij kon hem zoo terug vinden en haar
+treurig leven veranderen, tot de duivel bij haar man uit het lijf was
+gedreven. Daar zij het geheele huis doorliep, als de man er niet was,
+zag zij in den muur der woning bij toeval in een vrij afgelegen deel,
+dat er een spleet in was. Zij keek door die scheur en kon slecht,
+wat er achter was, onderscheiden, maar werd een kamer gewaar en zeide
+tot zich zelf: Indien dit de kamer van Filippo is, (haar buur) zijn
+wij bijna klaar. En voorzichtig liet zij haar dienstmeid, die haar
+welgezind was, verspieden en die bevond, dat de jonkman werkelijk
+heel alleen daar sliep. Zij ging daarom dikwijls naar die spleet toe
+en als zij er den jonkman bemerkte, liet zij door de scheur kleine
+steentjes vallen en dergelijke prutserijen, zóó, dat de jonkman om
+te zien, wat dat beteekende, er heen kwam. Zij riep hem zachtjes. En
+hij, die haar stem kende, antwoordde haar en zij, die nu gelegenheid
+had, opende hem haar geheele ziel. Hierover was de jongeling zeer
+blijde en maakte het gat grooter zoo, dat niemand het merkte. Zij
+keuvelden dikwijls en gaven elkaar de hand, maar meer konden zij
+niet doen door de voortdurende waakzaamheid van den jaloerschen
+echtgenoot. Toen het Kerstfeest naderde, zeide de donna tot haar
+man, dat, als het hem beviel, zij 's ochtends naar de kerk wilde gaan
+biechten en deelnemen aan de plechtigheid, gelijk de andere christenen
+doen. Hierop antwoordde de nijdigaard: Hebt gij dan gezondigd, dat gij
+wilt gaan biechten? De donna sprak: Hoe! Gelooft gij, dat ik heilig
+ben, omdat gij mij opgesloten houdt! Gij weet wel, dat ik zonden bega
+als de andere stervelingen, maar die wil ik U niet zeggen, want gij
+zijt geen priester. De nijdigaard kreeg argwaan en wilde de zonden,
+die zij had bedreven, te weten komen en peinsde over een middel. Hij
+vond het goed, maar wilde niet, dat zij naar een andere kerk ging dan
+naar hun kapel en dat zij er bij tijds naar toe zou gaan en er biechten
+bij hun kapelaan of den priester, dien de kapelaan haar zou aanwijzen
+en dan dadelijk naar huis zou gaan. De donna begreep het maar half,
+maar zonder een woord meer antwoordde zij, dat zij het zou doen. Toen
+de morgen van den feestdag kwam, stond de donna bij het krieken van
+den dag op en ging naar die kerk. De jaloersche man stond ook op,
+ging naar dezelfde kerk en was er eerder dan zij en daar hij het al
+met den priester eens was, wat hij wilde doen, trok hij haastig een
+gewaad van den priester aan met een groote, om het hoofd sluitende kap,
+welke hij een weinig naar voren had getrokken en zette zich neer in
+het koor. De donna liet den priester roepen. De priester kwam en toen
+hij van de donna hoorde, dat zij wilde biechten, zeide hij, dat hij
+haar niet aan kon hooren, maar dat hij een metgezel zou sturen en zond
+tot diens ongeluk den jaloerschen man. Deze veranderde zich zooveel
+mogelijk, hoewel het nog niet helder dag was en had zich de kap ver
+over de oogen getrokken, maar wist zich niet zoo te vermommen, dat hij
+door de donna niet spoedig werd herkend. Toen zij dit zag, zeide zij
+tot zich zelf: Geloofd zij God, dat deze van jaloersch man priester
+is geworden; maar ik zal hem geven, wat hij zoekt. Zij deed of zij
+hem niet kende en ging aan zijn voeten zitten. Messer de jaloersche
+had zich eenige steentjes in den mond gestoken, opdat die hem een
+weinig de spraak zouden belemmeren, zoodat hij geloofde geenszins
+ontdekt te kunnen worden. In de biecht vertelde de donna, dat zij
+gehuwd was en dat zij verliefd was op een priester, die elken nacht
+met haar sliep. Toen de nijdigaard dit hoorde, was het hem of hij een
+messteek in het hart kreeg en ware het niet geweest, dat de begeerte
+hem drong er meer van te weten, dan had hij de biecht laten varen en
+zou heengegaan zijn. Hij hield zich dus goed en vroeg de donna: Hoe
+zoo? Slaapt uw man met U? De donna antwoordde: Zeker, messire. Maar,
+zei de nijdigaard, hoe kan de priester met U slapen? Messer, hernam
+de donna, ik weet niet door welk kunstmiddel, maar er is in huis geen
+deur zoo gesloten, die, als hij klopt, niet opengaat en wanneer hij
+tot de deur van mijn kamer gekomen is, spreekt hij, voor hij die
+opent, zekere woorden uit, waardoor mijn man dadelijk inslaapt en
+zoodra hij dit merkt, komt hij binnen en blijft bij mij. Toen sprak
+de nijdigaard: Madonna, dat is een leelijk ding en mag zeker niet
+zoo blijven. De donna hernam: Messire, ik kan niet van hem scheiden,
+omdat ik hem veel te lief heb. Dan, sprak de nijdigaard, kan ik U geen
+absolutie geven. De donna voegde er aan toe: Ik ben er treurig om,
+want ik kwam niet hier om U leugens te vertellen, en als ik gelooven
+zou het te kunnen, zou ik het U zeggen.
+
+De nijdigaard sprak toen: Werkelijk, mevrouw, ik heb medelijden met U,
+want ik zie, dat gij uw ziel zult verliezen, maar ik wil moeite doen
+om mijn gebeden afzonderlijk tot God te richten in uw naam, misschien
+zullen die U geholpen hebben en als dat zoo is, zullen wij er mee
+voortgaan. De donna antwoordde hierop: Messer, stuur niemand bij mij,
+want als mijn man het te weten komt, is hij zoo vreeselijk jaloersch,
+dat niemand hem uit het hoofd kan praten, dat men voor iets anders
+dan kwaad komt, en ik zou het geheele jaar geen goed bij hem kunnen
+doen. Hierop antwoordde de nijdigaard: Madonna, twijfel er niet aan,
+want ik zal zoo te werk gaan, dat gij er voor hem nooit iets over
+zult hooren. Toen sprak de donna: Indien gij dit durft, stem ik er
+in toe. En nadat de absolutie gegeven was, ging zij naar de mis. De
+nijdigaard met zijn leelijk avontuur deed zuchtend de kleeren van den
+priester uit en ging naar huis, verlangend een middel te ontdekken
+om den priester en zijn vrouw een leelijke poets te bakken. De donna
+zag wel aan het gezicht van den echtgenoot, dat zij hem een kwaad
+feest had gegeven, maar hij trachtte, zooveel hij kon, te verbergen,
+wat hij gedaan had en wat hij meende te weten. Daar hij besloten had
+in den komenden nacht bij de deur te gaan staan en af te wachten,
+tot de priester kwam, zeide hij tot de donna: Ik moet van avond
+elders eten en slapen en daarom moet gij goed de straatdeur sluiten
+en ook die op het midden van de trap en van de kamer en ga dan naar
+bed. De donna antwoordde: Goed. En zoodra zij de gelegenheid had,
+ging zij naar het gat en gaf het gewone teeken. Zoodra Filippo dit
+vernam, kwam hij dadelijk. De donna vertelde hem, wat er dien morgen
+gebeurd was en zeide toen: Ik ben er zeker van, dat hij zich op den
+loer zal leggen bij de deur en vindt gij dus een middel, opdat gij
+vannacht over het dak komt. De jongeling hierover zeer tevreden zeide:
+Madonna, laat mij gaan. Toen de nacht kwam, verborg zich de nijdigaard
+heimelijk met zijn wapens in een gelijkvloersche kamer en de donna had
+alle deuren laten sluiten en het best, die op het midden van de trap,
+opdat de nijdigaard niet kon komen. Toen haar het oogenblik gunstig
+scheen en de jongeling langs een zeer verborgen weg kwam, gingen zij
+naar bed en gaven elkaar goede gelegenheid en veel genoegen. Bij het
+aanbreken van den dag ging de jongeling naar huis. De nijdigaard,
+treurig en zonder avondmaal, stervend van koude, stond den geheelen
+nacht met zijn wapens naast de deur om te wachten, tot de priester
+kwam en toen het dag werd en hij niet meer kon waken, ging hij in de
+gelijkvloersche kamer slapen. Hij stond om drie uur in den morgen op
+en daar de deur van het huis open was, deed hij, of hij van elders
+kwam, klom de trap op en ontbeet. Kort daarop liet hij een kleinen
+jongen komen, alsof het de klerk van den priester was, en zond dien
+naar haar toe met de vraag of de priester gekomen was. De donna,
+die den bode wel kende, antwoordde, dat hij dien nacht niet gekomen
+was en als het zoo voortging, hij dien kon vergeten maar zij niet. De
+nijdigaard stond verscheidene nachten op post om den priester bij de
+deur te beloeren en de donna nam voortdurend met den jonkman de kans
+waar. Ten slotte vroeg de nijdigaard, die het niet meer uithield met
+een vertoornd gelaat, wat zij dien ochtend gebiecht had. De donna wilde
+het niet zeggen, daar dit niet eerbaar was. De nijdigaard antwoordde:
+Slechte vrouw. Ik weet toch, wat gij hem gezegd hebt en ik moet weten
+wie de priester is, waarop gij zoo verliefd zijt en die door zijn
+tooverijen alle nachten met U slaapt, anders zal ik je ervoor laten
+bloeden. De donna ontkende, dat zij op een priester verliefd was. Wat,
+sprak de nijdigaard, heb je dat dan niet verteld aan den priester,
+die U de biecht afnam? De donna hernam: Hij heeft het U niet over
+verteld, maar voor mijn part zoudt gij er bij geweest zijn.
+
+De nijdigaard sprak: Zeg mij, wie die priester is. De donna glimlachte
+en zeide: Het doet mij veel genoegen, wanneer een wijs man zich laat
+leiden door een onnoozele vrouw gelijk men een ram bij de horens
+naar de slachtplaats voert, hoewel gij niet verstandig waart van het
+oogenblik af, dat de booze geest der jaloezie in Uw borst drong en
+daarom hoe dwazer en dommer gij zijt, des te minder kan ik met mijn
+list eer inleggen. Gelooft gij, man, dat ik blind ben met de oogen
+in mijn hoofd gelijk gij met die van den geest? Ik heb den priester
+herkend, die mij de biecht afnam; gij waart het zelf en trachtte U in
+het hoofd te praten, wat gij zoeken gingt. Waart gij wijs geweest,
+gelijk gij U verbeeldt, en hadt gij niet beproefd de geheimen te
+weten te komen van Uw goede vrouw, en zonder ijdele argwaan zoudt gij
+er op gelet hebben, of, wat zij U bekende, waar was, terwijl zij in
+geen enkel opzicht had gezondigd. Ik zeide U, dat ik een priester
+liefhad en hadt gij U zelf niet, dien ik ten onrechte bemin, tot
+priester gemaakt? Ik zeide U, dat ik geen enkele deur van het huis
+voor hem gesloten kon houden, wanneer hij met mij wilde slapen. Ik
+zeide U, dat de priester zich elke nacht bij mij bevond en wanneer
+waart gij niet bij mij? Zondt gij Uw klerkje tot mij, dan wist gij,
+dat gij niet bij mij waart en ik liet U weten, dat de priester niet
+bij mij geweest was. Welke dwaas, behalve gij, die U door ijverzucht
+hebt laten verblinden, had dit niet begrepen? Gij hebt aan de deur
+gewaakt en hebt mij willen wijs maken, dat gij ergens anders zijt gaan
+avondmalen en slapen. Verander U, wordt weer man, gelijk gij het waart;
+en laat U niet voor den mal houden, want ik zweer bij God, dat, als ik
+U horens wilde doen dragen en gij honderd oogen hadt gelijk thans twee,
+ik mijn zin zou volgen, zóó, dat gij het niet zoudt gewaar worden.
+
+De booze nijdigaard, die zeer handig het geheim van de donna meende te
+hebben gemerkt, dacht, dat hij niet bedrogen was, hield zijn vrouw voor
+goed en wijs en ontdeed zich van zijn minnenijd, toen hij er reden voor
+had, terwijl hij er van verging, toen het onnoodig was. Daardoor had de
+sluwe donna niet meer noodig als de katten haar minnaar over het dak
+te laten komen maar door de deur. Zij ging stil te werk en verschafte
+zich zelf en hem meermalen een goede gelegenheid en een vroolijk leven.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Madonna Isabella, die zich bij haar minnaar Leonetto bevindt,
+    ontvangt bezoek van messer Lambertuccio. Als haar man thuis
+    komt, laat zij hem messer Lambertuccio met een mes in de hand
+    tegemoet gaan en haar man vergezelt daarna Leonetto._
+
+
+De novelle van Fiammetta beviel allen wonderbaar en elk beweerde,
+dat de donna zeer goed had gehandeld en dit goed was voor den dommen
+echtgenoot. Daarop beval de koning, dat Pampinea zou volgen. Zij begon
+te zeggen: Er zijn er velen, die onnoozel beweren, dat de liefde de
+menschen verblindt en dat wie liefheeft, zijn bezinning verliest. Dit
+schijnt mij een dwaze meening en blijkt ook uit de verhaalde histories
+en ik heb plan het nog meer te bewijzen.
+
+In onze rijke stad leefde een lieve en zeer schoone donna, de vrouw van
+een zeer waardig ridder. En gelijk dikwijls gebeurt: verandering van
+spijs doet eten en daar haar man niet goed voldeed, werd zij verliefd
+op een jonkman Leonetto en hij evenzoo op haar. En daar het altijd
+goed gevolg heeft, wat elk der partijen wil, duurde het niet lang of
+zij konden hun liefde genoegdoening verschaffen. Nu werd ook op deze
+donna een ridder verliefd, messer Lambertuccio, welken zij, omdat hij
+haar onaangenaam en vervelend scheen, niet mocht lijden. Hij viel haar
+met boodschappen lastig en toen dit ook niets hielp, dreigde hij haar,
+daar hij machtig was, te schandvlekken. Daarom besloot zij, die bang
+was en hem kende, hem ter wille te zijn. De dame, madonna Isabella,
+was 's zomers naar gewoonte naar een van haar schoone buitengoederen
+gegaan om daar te verblijven en daar haar man op een morgen te paard
+was gestegen om eenige dagen elders te vertoeven, verzocht zij aan
+Leonetto bij haar te komen, die zeer verheugd dadelijk kwam. Messer
+Lambertuccio, die wist, dat haar man heen was gegaan, steeg geheel
+alleen te paard, begaf zich ook tot haar en klopte aan de deur. De
+meid van de donna, die wist, dat zij met Leonetto samen was, ging haar
+roepen en zeide: Mevrouw: messer Lambertuccio is beneden. De donna,
+die dit hoorde, was de bedroefdste vrouw van de wereld, maar daar
+zij heel bang voor hem was, bad zij Leonetto, dat hij geen bezwaar
+zou maken zich eenigen tijd achter het bedgordijn te verbergen, tot
+messer Lambertuccio zou weggaan. Leonetto, die niet minder bang voor
+hem was dan de donna, verborg zich; en zij beval aan de meid, dat zij
+messer Lambertuccio zou openen. Deze steeg van een zijner sierpaarden;
+na het aan een haak vastgebonden te hebben, ging hij naar boven. De
+donna, die een vriendelijk gezicht zette en boven aan de trap stond,
+ontving hem met vriendelijke woorden en vroeg hem, wat hij kwam doen.
+
+De ridder omhelsde haar en sprak: Mijn ziel, ik hoorde, dat Uw man er
+niet was, zoodat ik kom om een beetje bij U te blijven. Daarna trad hij
+de kamer in, sloot de deur en begon zich met haar te verheugen. Geheel
+buiten verwachting van de donna kwam de echtgenoot terug; toen de
+meid dezen dicht bij het verblijf zag, liep zij dadelijk naar de
+kamer van de donna en sprak: Madonna, daar is mijnheer; ik geloof,
+dat hij al in den hof is. Toen de donna dit hoorde en wist, dat er
+twee mannen in huis waren en dat de ridder zich niet kon verborgen
+houden door het sierpaard, dat in den hof stond, hield zij zich voor
+verloren. Niettemin wierp zij zich dadelijk uit het bed op den grond,
+nam een besluit en zeide tot messer Lambertuccio: Messer, indien gij
+mij goed gezind zijt en mij den dood wilt doen ontloopen, zult gij
+doen, wat ik U zal zeggen. Gij zult Uw mes ontbloot in Uw hand nemen,
+woest de trappen afgaan en woedend zeggen: Ik zweer bij God, dat ik
+hem elders zal vinden. En als mijn man U wil terug houden of U iets
+wil vragen, zegt gij niets anders dan wat ik U gezegd heb en te paard
+gestegen blijft gij om geen enkele reden bij hem. Messer Lambertuccio
+zeide, dat hij dit gaarne wilde en na het mes te hebben getrokken en
+met geheel ontvlamd gelaat door de moeite, die hij zich gaf zoowel
+als door den toorn, dien hij voelde over den terugkeer van den ridder,
+deed hij, gelijk de donna hem bevolen had.
+
+Haar echtgenoot, die al in den hof was afgestegen en zich over het
+sierpaard verwonderde en er op wilde springen, zag messer Lambertuccio
+toornig de trap afkomen en verwonderde zich en zeide: Wat is dat,
+messere? Messer Lambertuccio, die den voet in den stijgbeugel zette
+en er opklom, zeide niets anders dan: Bij het Lichaam van God, ik zal
+hem elders vinden en hij ging heen. De edelman, die naar boven ging,
+vond zijn donna geheel onthutst en vol angst en hij zeide tot haar:
+Wat is dat? Waarom is messer Lambertuccio zoo vertoornd? De donna, die
+de kamer naderde, opdat Leonetto het zou hooren, antwoordde: Messire,
+ik heb nog nooit zoo'n angst gehad. Zoo pas kwam hier een jonkman
+binnen, dien ik niet ken en dien messer Lambertuccio met het mes in de
+hand volgde en die toevallig deze kamer open vond en sidderend sprak:
+Madonna, help mij bij God, opdat ik niet dood in Uw armen blijf. Ik
+stond rechtop en toen ik hem wilde vragen, wie hij was en wat er
+aan de hand was, komt mij daar messer Lambertuccio naar boven met de
+woorden: Waar ben je, verrader? Ik ging naar de kamerdeur en daar hij
+binnen wilde treden, hield ik dien vast; hij was hoffelijk genoeg,
+daar hij zag, dat het mij niet aanstond hem te laten binnentreden, na
+veel woorden naar beneden te gaan. Toen sprak de echtgenoot: Vrouw,
+gij hebt wel gedaan. Het zou een al te groote blaam zijn geweest,
+als hier iemand gevonden was en messer Lambertuccio deed een zeer
+onpassende daad door iemand te volgen, die daar binnen zou gevlucht
+zijn. Daarna vroeg hij, waar die jonkman was. De donna antwoordde:
+Messer, ik weet niet, waar hij zich verborgen heeft. De ridder hernam:
+Waar zijt gij? Kom zonder vrees voor den dag. Leonetto, die alles had
+gehoord, kwam heel angstig, alsof hij bevreesd was, uit den hoek. De
+ridder sprak toen: Wat hebt gij met messer Lambertuccio te maken? De
+jonkman antwoordde: Messer, niets ter wereld en daarom geloof ik
+bepaald, dat hij niet goed wijs is of mij voor den verkeerden houdt,
+omdat hij, zoodra hij mij dicht bij dit huis op straat zag, de hand aan
+het mes sloeg en zeide: Verrader, gij zijt des doods. Ik vluchtte en
+kwam hier, dank zij God en deze edelvrouw. Toen sprak de ridder: Nu,
+heb maar geen vrees meer; ik zal U thuis brengen en gij zult nagaan,
+wat gij met hem hebt uit te staan. En toen zij geavondmaald hadden,
+liet hij hem te paard stijgen en leidde hem naar Florence. Naar
+de voorlichting der donna sprak Leonetto dien avond met messer
+Lambertuccio en regelde alles zóó met hem, dat, hoeveel er ook later
+over gesproken zou worden, de edelman daardoor nooit te weten zou
+komen, welke poets men hem met zijn vrouw had gebakken.
+
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Lodovico bekent aan madonna Beatrice de liefde, die hij haar
+    toedraagt. Zij zendt haar man Egano in den tuin in haar plaats
+    en slaapt met Lodovico. Nadat hij is opgestaan, gaat hij heen
+    en ranselt Egano in den tuin af._
+
+
+De schranderheid van madonna Isabella werd door ieder voor wonderbaar
+gehouden. Doch Filomena, aan wie de koning bevolen had te volgen,
+sprak: Verliefde donna's. Indien ik mij niet bedrieg, geloof ik U
+een niet minder mooi verhaal te kunnen doen.
+
+In Parijs leefde een florentijnsch edelman, die uit armoede koopman was
+geworden en in den handel zóó geslaagd was, dat hij zeer rijk werd. Van
+zijn donna had hij een eenigen zoon, die Lodovico heette. En omdat hij
+op den adel van zijn voorouders en niet op den handel gesteld was, zond
+hij hem gelijk andere edellieden naar den koning van Frankrijk, waar
+hij fraaie en goede manieren leerde. Terwijl hij daar verblijf hield,
+mengden zich verscheidene ridders, die van het Heilige Graf kwamen,
+met jongelieden in een gesprek, waaronder Lodovico zich bevond. Toen
+een van hen hoorde spreken van de mooie vrouwen van Frankrijk en
+Engeland en uit andere deelen der wereld, begon die te zeggen, dat
+hij zeker over het heele wereldrond en onder alle vrouwen er nooit
+een had gezien zoo schoon als de vrouw van Egano de' Galluzi [144]
+van Bologna, madonna Beatrice. Hiermede waren al zijn metgezellen,
+die haar met hen samen in Bologna aanschouwd hadden, het eens. Toen
+Lodovico dit hoorde, die nog nooit verliefd geweest was, ontbrandde
+hij in zulk een verlangen haar te zien, dat hij zijn gedachten bij
+niets anders kon houden en besloot naar Bologna te gaan en er te
+blijven, indien zij hem zou behagen. Hij deed zijn vader gelooven,
+alsof hij naar het Heilige Graf ging, wat hij met grooten weerzin
+gedaan kreeg. Hij nam den naam Anichino aan, kwam te Bologna en daar
+de fortuin het wilde, zag hij haar den volgenden dag op een feest en
+ze scheen hem nog schooner dan hij zich had voorgesteld. Daarom zeer
+vurig op haar verliefd, besloot hij niet uit Bologna te vertrekken,
+voor hij haar liefde verworven had. Hij overlegde, dat, zoo hij knecht
+van haar echtgenoot kon worden, die verscheidene bedienden had, hij
+misschien kon gedaan krijgen, wat hij verlangde. Hij verkocht zijn
+paarden, regelde alles met zijn onderhoorigen, beval hun te doen of zij
+hem niet kenden, en na met zijn waard te hebben afgerekend zeide hij,
+dat hij gaarne in dienst van een welgesteld heer wilde treden. De waard
+sprak tot hem: Gij zijt de rechte bediende voor een edelman uit dit
+gebied, die Egano heet en die wil, dat al zijn bedienden er uitzien
+als gij; ik zal hem er over spreken. Voor de waard Egano verliet, had
+hij Anichino doen aannemen, die zijn best deed hem aangenaam te zijn.
+
+Zoo had hij dikwijls gelegenheid zijn donna te zien en hij diende
+zijn heer zoo goed en naar wensch, dat deze zoo aan hem hechtte,
+dat hij niet meer buiten hem kon en over al zijn goederen gaf hij
+hem de leiding. Eens gebeurde het, dat Egano op de vogelvangst was
+en Anichino was thuis gebleven. Madonna Beatrice, die zijn liefde nog
+niet had opgemerkt, maar op zijn manieren meermalen lette, had hem zeer
+geprezen en het behaagde haar met hem schaak te spelen. Anichino, die
+haar verlangde te behagen, nam dit gaarne aan, waarmee de donna zeer
+blijde was. Toen al de vrouwen na het toezien waren heengegaan en hen
+alleen lieten spelen, slaakte Anichino een diepen zucht. De donna keek
+hem aan en zeide: Wat hebt gij, Anichino? Bedroeft het U zoo, dat ik
+U overwin? Mevrouw, antwoordde Anichino, iets veel belangrijkers was
+de oorzaak van mijn zucht. Toen sprak de donna: Zeg het mij bij de
+genegenheid, die gij voor mij gevoelt. Anichino voelde zich betooverd
+bij dit: _door de genegenheid, die gij voor mij gevoelt_ door haar,
+die hij boven alles lief had, zoodat hij een nog grooter zucht uitstiet
+dan de eerste, waardoor de donna hem opnieuw vroeg of hij haar wilde
+zeggen, wat de oorzaak van zijn zucht was. Hierop sprak Anichino:
+Madonna, ik vrees zeer, dat het U boos zou maken, indien ik U dat
+vertel, en dan ben ik ook bang, dat gij het zoudt over vertellen. De
+donna hernam: Het zal voor mij zeker niet onaangenaam zijn en reken er
+op, dat ik er nooit aan anderen over zal spreken. Met tranen in zijn
+oogen zeide Anichino haar, wie hij was, wat hij van haar gehoord had,
+hoe hij op haar verliefd werd en waarom hij knecht was geworden en
+daarna smeekte hij haar nederig medelijden met hem te hebben en hem
+in dit zoo brandend verlangen ter wille te zijn en ook dat hij in
+de gedaante, waarin hij was, tevreden zou zijn haar te beminnen. O,
+zonderlinge zachtheid van het bologneesche bloed! Wat zijt gij altijd
+te prijzen geweest in zulke gevallen! Gij waart nooit verlangend naar
+tranen of zuchten en waart steeds welwillend voor nederige smeekbeden
+en verliefde verlangens; als ik waardige loftuitingen had om U te
+prijzen, zou men zien, dat mijn stem er nooit genoeg van had!
+
+De edelvrouw, die Anichino aanzag en alle vertrouwen aan zijn woorden
+schonk en zijn liefde, maakte zooveel indruk op haar, dat zij begon
+te zuchten en daarna antwoordde: Mijn lieve Anichino, houdt moed;
+noch geschenken, noch beloften, noch begeerten van edelman of heer,
+noch van wie ook (want, ik werd nog door velen begeerd) konden ooit
+mijn ziel bewegen, maar gij hebt mij in even korten tijd, als Uwe
+woorden geduurd hebben, de Uwe doen worden. Gij hebt U mijn liefde
+verworven en daarom geef ik U die en ik beloof U, dat ik er U mee
+zal gelukkig maken, en nog dezen nacht. Te middernacht zult gij op
+mijn kamer komen. Ik zal de deur open laten. Gij weet aan welken
+kant van het bed ik slaap; gij zult mij wakker maken en ik zal U
+troosten over uwe langdurige begeerte en opdat gij dit gelooft, zal
+ik U een kus als pand geven. Zij wierp hem den arm om den hals, kuste
+hem hartstochtelijk en Anichino haar en met de grootste zaligheid
+ter wereld wachtte hij de komst van den nacht af. Egano kwam van de
+vogelvangst terug en toen hij het avondmaal had gebruikt, ging hij
+vermoeid slapen en daarna de donna. Zij liet de kamerdeur open en op
+het afgesproken uur kwam Anichino binnen, sloot de deur achter zich
+en begaf zich naar den kant, waar de donna lag, legde de hand op haar
+borst en vond haar wakker. Toen zij bemerkte, dat Anichino gekomen was,
+nam hij haar hand tusschen de zijne en hield die stevig vast en woelde
+zoo, dat Egano wakker werd. Zij sprak tot hem: Ik heb U gisteravond
+niets willen zeggen, daar gij mij vermoeid scheen, maar zeg mij, Egano,
+wien gij voor den besten en eerlijksten bediende houdt en wien gij het
+meest genegen zijt van degenen, die gij in huis hebt. Egano antwoordde:
+Waarom vraagt gij mij dit? Kent gij hem niet? Nog nooit had ik er een,
+dien ik zoo vertrouwde of genegen was als Anichino; Anichino, die
+merkte, dat Egano wakker was en die over zich zelf hoorde spreken,
+had verscheidene malen zijn hand weggetrokken, daar hij vreesde,
+dat de donna hem wilde bedriegen, maar zij hield zoo stevig vast,
+dat hij niet loskomen kon. De donna zeide tot Egano: Ik dacht ook,
+dat hij U trouwer was dan ieder ander, maar toen gij heden op de
+vogelvangst zijt gegaan, bleef hij hier en toen hij de kans schoon
+zag, schaamde hij zich niet mij te vragen of ik tot zijn genoegen
+wilde toestemmen en om het U gemakkelijk te bewijzen, antwoordde ik,
+dat ik er vrede mee had en dat ik na middernacht in onzen tuin zou
+gaan en aan den voet van den pijnboom zou wachten. Nu heb ik voor
+mij geen zin er heen te gaan, maar als gij de trouw van Uw knecht
+wilt kennen, doe dan een vrouwenkleed van mij aan, een sluier om Uw
+hoofd en ga daar wachten, of hij zal komen, waarvan ik zeker ben. Toen
+Egano dit hoorde, zeide hij: Zeker, wil ik hem gaan zien en hij trok,
+zoo goed het in den donker ging, een gewaad van zijn vrouw aan, deed
+een sluier om het hoofd, ging in den tuin en begon op Anichino aan den
+voet van den pijnboom te wachten. Zoodra hij was opgestaan en de kamer
+uit, sloot de donna de deur van binnen. Anichino, die den grootsten
+angst van zijn leven had doorstaan en die getrokken had wat hij kon
+om zich los te rukken en honderdduizend maal haar en zijn liefde,
+die hij haar had toevertrouwd, had vervloekt, merkte, met welk doel
+zij dit had gedaan en was nu de gelukkigste man van de wereld.
+
+Hij kleedde zich, gelijk zij wilde, uit en te samen hadden zij
+genoegen en vreugde gedurende langen tijd. Toen het de donna scheen,
+dat Anichino niet langer moest blijven, deed zij hem opstaan en zich
+weer aankleeden en zeide: Mijn lieve vriend, gij moet een flinken stok
+nemen en naar den tuin gaan en net doen, of gij mij hebt geroepen
+om mij op de proef te stellen en zoo zult gij Egano uitschelden
+en goed met den stok ranselen en hieruit zal wonderbaar genoegen
+en vermaak volgen. Anichino stond op en ging in den tuin met een
+grooten wilgenstok en dicht bij den pijnboom zag Egano hem aankomen,
+die hem met gemaakte vreugde wilde ontvangen. Anichino voegde hem
+toe: Ah, eerlooze vrouw, ben je dus gekomen en gij hebt geloofd,
+dat ik mijn heer deze schande wilde aandoen? Gij zijt hier ééns voor
+duizend keer gekomen; en den stok opheffend, begon hij Egano te slaan,
+die dit bemerkend, vluchtte zonder een woord te spreken en Anichino
+zeide daarop: Dat God U een kwaad jaar geve, slecht wijf, want ik zal
+het morgen aan Egano zeggen. Egano, die verscheidene goede klappen
+beet had, ging, zoo gauw hij kon, naar zijn kamer terug. De donna
+vroeg hem of Anichino gekomen was. Egano zeide: Was hij het maar niet
+geweest, want in de meening, dat gij het waart, heeft hij mij met een
+stok lam geslagen en zoo beleedigd, als men het een slechte vrouw
+ooit deed. Zeker verwondert het mij sterk, dat hij dit zou hebben
+afgesproken met de bedoeling mij te schandvlekken, maar omdat hij U
+zoo verheugd en voorkomend meende te zien, wilde hij U op de proef
+stellen. Toen sprak de donna: Geloofd zij God, dat hij mij alleen
+met woorden en U met feiten op de proef gesteld heeft en ik geloof,
+dat hij zeggen kan, dat ik met meer geduld de woorden heb verdragen
+dan gij de slagen en omdat hij U zoo trouw is, moet gij hem op prijs
+stellen en eer aandoen. Egano sprak: Zoo is het en hij was van meening,
+dat hij de braafste vrouw en de trouwste dienaar bezat. Nadat over
+dit feit door hen gelachen was, hadden Anichino en de donna voldoende
+gelegenheid, meer dan zij zonder dit avontuur zouden hebben, te doen,
+wat hun vermaak en genoegen was en daarom behaagde het Anichino bij
+Egano in Bologna te blijven.
+
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Een echtgenoot wordt jaloersch op zijn vrouw. De ega doet zich
+    's nachts een draad aan den teen om te weten of haar minnaar
+    tot haar zal komen. De echtgenoot merkt dit en terwijl hij den
+    minnaar nagaat, laat de donna in haar plaats een andere vrouw
+    op het bed liggen, welke de echtgenoot slaag geeft en wien
+    hij de haren uittrekt. Dan gaat hij naar de broeders van zijn
+    vrouw, die bevindend, dat dit niet waar is, hem beleedigen._
+
+
+Het scheen aan allen, dat madonna Beatrice zonderling arglistig geweest
+was bij het misleiden van haar echtgenoot en ieder beweerde, dat de
+angst van Anichino zeer groot moest geweest zijn. De koning keerde zich
+tot Neifile en zei: Spreekt gij nu. Deze een weinig glimlachend begon:
+Schoone donna's. Het is lastig U een fraaier vertelling te doen dan
+die, welke U tot heden hebben bevredigd, maar met Gods hulp hoop ik
+mij er wel door te slaan.
+
+In onze stad leefde vroeger een zeer rijk koopman Arriguccio
+Berlinghieri, die dwaas, gelijk kooplieden zijn, dacht zich door
+een huwelijk in den adelstand te verheffen, met een jonge edelvrouw
+trouwde, welke slecht bij hem paste en monna Sismonda heette. Deze,
+daar hij zooals kooplieden gewoon zijn, veel naar buiten ging en weinig
+bij haar was, werd verliefd op een jonkman Ruberto genaamd, die haar
+lang had begeerd. Zij sloot vriendschap met hem; dit verheugde hem en
+alles ging minder in stilte en daarvan was het gevolg, dat Arriguccio
+er iets van merkte, het reizen staakte, de ijverzuchtigste man ter
+wereld werd en er zich aan wijdde haar goed te bewaken. Hij sliep
+nooit, als hij haar niet het eerst naar bed had zien gaan. Hierdoor
+gevoelde de donna zeer hevige smart, daar zij op die wijze niets aan
+Ruberto kon hebben. Evenwel na rijp beraad kwam het in haar op aldus
+te handelen: De kamer was zeer ver van de straat en meermalen had zij
+gemerkt, dat Arriguccio moeite had in te slapen maar dan zeer sterk
+sliep. Zij kon Ruberto dan te middernacht aan de deur van het huis
+laten komen en hem open doen en eenigen tijd bij hem blijven. En om te
+weten, wanneer hij zou komen, legde zij een draad uit het venster van
+haar kamer, welke met een der uiteinden de aarde raakte en waarvan
+het andere einde neergelaten op den vloer en tot haar bed leidend
+onder de dekens zou voeren en dien zij dan aan den grooten teen van
+haar voet zou doen. Zij liet het aan Ruberto zeggen en gelastte hem,
+als hij kwam, aan den draad te trekken en zij zou dien laten schieten,
+als haar man sliep, en daarna de deur openen, maar als hij niet sliep,
+zou ze den draad vasthouden en naar zich toetrekken, opdat hij niet
+behoefde te wachten.
+
+Dit beviel aan Ruberto en daar hij er dikwijls op af ging, was hij
+soms met haar en dan weer niet. Die handelwijze duurde voort, totdat
+op een nacht, dat de donna sliep, Arriguccio den voet uit het bed
+stekend, dien draad vond. Nadat hij de hand er op gelegd had en zag,
+dat die aan de teen van de donna was bevestigd, zeide hij tot zich
+zelf: Dat moet bedrog zijn. En toen hij merkte, dat de draad uit het
+venster liep, hield hij het voor zeker, en knipte dien zachtjes af,
+bond hem aan den zijne en bleef aandachtig afwachten. Het duurde niet
+lang of Ruberto kwam na aan den draad te hebben getrokken. Arriguccio
+werd dit gewaar en daar hij hem niet had weten te binden en Ruberto
+sterk trok, meende hij te moeten wachten. Arriguccio stond haastig op,
+nam zijn wapens mee, en liep naar de deur om te zien wie dat was. Nu
+was Arriguccio, hoewel koopman, dapper en sterk en toen hij de deur
+opende en Ruberto hem gewaar werd, vermoedde hij, dat het Arriguccio
+moest zijn. Daarom vluchtte hij haastig en Arriguccio volgde hem. Toen
+ten slotte Ruberto een heel een eind weg was en Arriguccio hem steeds
+naijlde en daar ook Ruberto gewapend was, trok hij den degen, keerde
+zich om en zij begonnen te vechten. Toen Arriguccio de kamer geopend
+had, werd de donna wakker, vond den draad doorgeknipt en bemerkte,
+dat haar bedrog ontdekt was en daar zij zag, dat Arriguccio Ruberto
+was nageloopen, stond zij snel op. Zij riep haar meid, die alles
+wist en smeekte haar zoo, dat die er in toestemde in haar plaats
+op het bed te gaan liggen, en bad, dat zij, zonder zich te doen
+kennen, die behandeling zou ondergaan, welke Arriguccio haar zou
+aandoen. Zij zou er haar zóó voor beloonen, dat zij zich niet zou
+hebben te beklagen. Nadat zij het licht had uitgedaan, dat in de
+kamer brandde, ging zij in een hoek van het huis verborgen afwachten,
+wat er zou gebeuren. De buren, die het gerucht hoorden van het gevecht
+tusschen Arriguccio en Ruberto, stonden op en begonnen hen te schelden,
+waarop Arriguccio, bevreesd herkend te worden, den jonkman liet gaan
+zonder te weten wie hij was en zonder hem te kwetsen en in toorn
+thuis kwam. In zijn kamer begon hij woedend te roepen: Waar ben je,
+boos wijf! Je hebt het licht uitgedaan, opdat ik je niet zal vinden,
+maar je hebt je vergist. Hij ging naar het bed en geloovend er de
+vrouw te pakken, nam hij de meid beet en zoover hij haar aan handen
+en voeten kon voortsleuren, gaf hij haar zooveel stompen en trappen,
+dat hij haar het geheele gezicht verminkte en ten slotte trok hij haar
+de haren uit, terwijl hij haar voortdurend de grootste scheldwoorden
+toevoegde. De meid weeklaagde, alsof zij werkelijk schuld had en te
+meer, omdat zij soms riep: _Wee mij, genade om Gods wil; o houd op!_
+En haar stem was zoo door haar geschrei veranderd en Arriguccio zoo
+verblind van woede, dat hij niet had kunnen zien, dat het een andere
+vrouw was dan de zijne. Terwijl hij haar meer dan zij verdiend had,
+sloeg, sprak hij: Boos wijf, ik heb geen plan je verder te straffen,
+maar ik zal naar Uw broeders gaan en hun je goede werken vertellen
+en laten die dan maar hier komen en doen wat zij denken, dat jou
+eer aanbrengt en je meenemen, want gij zult niet meer in dit huis
+blijven. Bij die woorden ging hij uit de kamer, sloot die van buiten
+en ging weg.
+
+Toen monna Sismonda bemerkte, dat de echtgenoot was heengegaan, maakte
+zij de kamer open, stak het licht weer aan en vond de meid geheel
+verwond, die luid schreide. Zij troostte haar en bracht haar naar haar
+kamer, waar zij haar in stilte verzorgde en gaf haar zooveel geld van
+Arriguccio, dat zij er tevreden over was. Daarna maakte zij haar bed in
+orde, bracht alles weer in goeden staat, alsof er dien nacht niemand
+had geslapen, stak de lamp weer aan en kleedde zich weer. Nadat zij
+een licht had aangestoken, ging zij boven aan de trap zitten en begon
+zij te naaien en af te wachten. Arriguccio ging, zoo gauw hij kon,
+naar het huis der broeders van zijn vrouw en klopte er zoo hard aan,
+dat men hem open deed. Deze broeders, drie in getal en hun moeder,
+zagen, dat het Arriguccio was, en stonden allen op. Nadat zij lichten
+hadden aangestoken, gingen zij naar hem toe en vroegen hem, wat hij
+op dit uur en zoo alleen kwam zoeken. Arriguccio vertelde alles, wat
+hij had ontdekt en gedaan, en om hun volledige getuigenis te geven,
+stelde hij de haren, die hij de vrouw meende uitgerukt te hebben ter
+hand en vroeg, dat zij zouden doen, wat aan hun eer paste, omdat hij
+haar niet verder in huis wilde houden. De broeders van de donna waren
+zeer vertoornd, vertrouwden er vast op, lieten toortsen aansteken
+en om haar een leelijke poets te bakken gingen zij met Arriguccio
+op weg. De moeder volgde weenend en smeekte hen, dat zij alles niet
+dadelijk moesten gelooven, omdat de echtgenoot om een andere reden
+boos op haar kon zijn en haar kwaad kon hebben gedaan. Zij zeide ook
+zich te verbazen, omdat zij haar dochter wel kende, daar zij haar
+had opgevoed en zoo meer. Toen zij het huis van Arriguccio binnen
+waren gegaan, klommen zij de trappen op. Monna Sismonda zeide: Wie
+is daar? Waarop een der broeders antwoordde: Dat zult gij wel weten,
+slechte meid. Monna Sismonda hernam: Wat wilt gij daarmee zeggen? God
+helpe mij. En opgestaan ging zij voort: Broeders, gij zijt welkom;
+wat zoekt gij alle drie op dit uur?
+
+Dezen zagen haar zitten naaien en zonder eenig teeken op het gezicht,
+terwijl Arriguccio had gezegd, dat zij geheel verwond was, en waren
+bij de ontmoeting verwonderd, bedwongen hun toorn en vroegen, waarom
+Arriguccio zich over haar beklaagde en bedreigden haar zeer, zoo zij
+niet alles vertelde. De donna sprak: Ik weet niet, wat ik daarop moet
+zeggen en waarom Arriguccio zich over mij beklagen moet. Arriguccio
+keek verbaasd, daar hij zich herinnerde, hoe hij haar geslagen had
+en haar nu zag, alsof er niets gebeurd was. In het kort vertelden de
+broeders haar, wat Arriguccio had gezegd. De donna sprak: Wee mij, man,
+wat hoor ik? Waarom laat gij mij doorgaan voor een slechte vrouw tot Uw
+groote schande en U zelf voor een slecht en wreed man? En wanneer hebt
+gij mij dezen nacht geslagen? Arriguccio zeide: Wat, slechte vrouw,
+zijn wij niet samen naar bed gegaan? Ben ik niet terug gekeerd na
+Uw minnaar te hebben achtervolgd? Heb ik U niet geslagen en de haren
+uitgetrokken? De donna antwoordde: Gij hebt hier niet geslapen. Maar
+dat daargelaten, want ik kan niet anders dan de waarheid zeggen, en
+laten wij ons houden aan wat gij zegt: Gij hebt mij nooit geslagen en
+allen, die hier zijn, ziet of ik er eenig teeken van op mijn lichaam
+heb. Maar raak mij niet aan, want bij het kruis van God ik zou het U
+op het gezicht teekenen. Gij hebt mij ook niet de haren uitgerukt of
+misschien zoo, dat ik het niet voelde. En nadat zij de sluiers van
+haar hoofd had opgelicht, toonde zij, dat de haren niet uitgetrokken
+waren. De broeders en de moeder zeiden tot Arriguccio: Wat zegt gij nu,
+Arriguccio? Dat is toch niet, wat gij zeide te hebben gedaan; wij weten
+niet, hoe gij het overige zult bewijzen. Arriguccio stond als in een
+droom en wilde toch spreken, maar dit alles ziende, durfde hij niets
+zeggen. De donna sprak: Broeders, ik zie, dat hij wegging om te maken,
+dat ik zou doen, wat ik nooit wilde, maar nu zal ik U zijn gebreken
+en boosheden vertellen. Ik geloof zeker, dat, wat hij U gezegd heeft,
+gebeurd is; hoor hoe: Die waardige man, aan wien gij mij te kwader
+uur tot vrouw hebt gegeven, wil koopman zijn en vertrouwen hebben
+en hij, die gematigder moet zijn dan een monnik en fatsoenlijker dan
+een meisje, heeft maar weinig avonden, dat hij zich niet bedrinkt in
+de kroegen en met slechte vrouwen omgaat en mij laat hij dikwijls
+tot middernacht en tot in den nacht wachten. Ik ben er zeker van,
+dat hij, als hij goed dronken is, met zoo'n treurig schepsel gaat
+slapen en bij haar opgestaan een draad aan den voet vond en daarna al
+die geweldenarijen verrichtte en dat hij haar geslagen heeft en de
+haren heeft uitgerukt en dat hij nog niet goed tot zichzelf gekomen
+geloofde dat mij te hebben gedaan. En als gij hem goed aanziet, is
+hij nog half dronken. Maar toch, wat hij ook van mij gezegd heeft,
+ik wil, dat gij er niet meer rekening mee houdt dan met de woorden
+van een dronken man en omdat ik hem vergeef, moet gij het hem ook doen.
+
+Haar moeder, die deze woorden hoorde, schreeuwde: Bij het kruis
+van God, men moest deze verachtelijke en ondankbare hond dooden,
+want hij is een dochter als gij zijt niet waardig. Waarachtig,
+het zou wat anders zijn, als hij U uit de goot had opgehaald. Hij
+mag voortaan een slecht leven hebben, indien gij gekweld moet
+worden door een koopmannetje van ezelsdrek, zooals ze hier van
+het land komen en van lage familie, gekleed in laken van Romagna,
+met de kousen op de hakken, met de veer op hun achterwerk, en die,
+als ze drie stuivers rijk zijn, de dochters van edellieden willen
+hebben en voorname vrouwen, zich wapens laten schilderen en zeggen:
+Ik ben van die en die familie en die van mijn huis hebben dit of
+dat gedaan. Hadden mijn zonen mijn raad maar gevolgd, dan hadden
+zij U eervol kunnen doen opnemen in het huis der graven van Guidi
+met een bruidschat, maar zij hebben U toch aan die schoone vreugde
+van mijn ziel gegeven, die, hoewel gij de eerbaarste dochter van
+Florence zijt, zich niet geschaamd heeft te middernacht te zeggen,
+dat gij een lichte vrouw zijt, alsof wij U niet kennen, maar bij het
+geloof aan God, indien jullie naar mij geluisterd hadt, zou men hem
+zulk een kastijding geven, dat hij er berouw van zou hebben. En zich
+naar haar kinderen keerend, zeide zij: Mijn zonen, hebt gij gehoord,
+hoe Uw goede zwager Uw zuster behandelt? Het is een koopmannetje van
+vier stuiver. Neen, als ik jullie was, zou ik niet tevreden zijn,
+voor ik hem uit de wereld gestuurd had. En als ik een man was, zou ik
+mij zelf er mee belasten. Heer, straf hem, dien treurigen dronkelap,
+die geen schaamtegevoel heeft. Toen voegden de jongelieden Arriguccio
+de grootste beleediging toe, die ooit aan een slecht man gezegd was
+en zeiden: Wij vergeven U dit, omdat gij dronken waart, maar pas er
+je heele leven voor op niet meer zulke vertelsels te laten hooren,
+want heusch, als zoo iets ons weer ter ooren komt, zullen wij het
+U betalen. Bij die woorden gingen zij heen. Arriguccio, die als een
+dwaas achterbleef, wist zelf niet, of hij waakte of droomde en zonder
+er meer over te spreken, liet hij de vrouw met vrede. Deze ontkwam
+niet alleen met haar sluwheid het dreigend gevaar, maar baande zich
+den weg om de gelegenheid te hebben zich elk genoegen te verschaffen
+zonder eenige vrees voor haar echtgenoot.
+
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Lydia, de vrouw van Nicostratus, bemint Pyrrhus. Deze om haar
+    te gelooven, vraagt haar drie dingen, die zij alle drie doet,
+    en behalve dat bevredigt zij zich met hem in tegewoordigheid
+    van Nicostratus en doet hem gelooven, dat het niet waar is,
+    wat hij gezien heeft._
+
+
+De novelle van Neifile was zoo bevallen, dat de donna's zich niet
+konden weerhouden te lachen en er over te spreken, hoewel de koning
+meermalen het zwijgen had opgelegd en aan Pamfilo had bevolen de zijne
+te verhalen. Toen zij zwegen, begon de Pamfilo aldus: Eerbiedwaardige
+donna's, ik geloof niet, dat, hoe ernstig en smartelijk iets ook is,
+dit niet ondernomen wordt door wie vurig lief heeft. Hoewel dit in
+tal van geschiedenissen is bewezen, geloof ik echter het U nog meer
+te toonen door U er een te verhalen van een donna, dien de fortuin
+gunstiger werd, naarmate zij onvoorzichtiger was. En daarom raad ik
+U de voetsporen niet te volgen van degene, van wien ik wil spreken,
+omdat de fortuin niet altijd gunstig gezind is, noch alle mannen op
+de wereld even dwaas zijn.
+
+In Argon, die zeer oude stad van Griekenland, door zijn vroegere
+koningen eer beroemd dan groot, leefde vroeger een man, Nicostratus
+aan wien, reeds de ouderdom nabij, de fortuin een voorname vrouw
+schonk, edel, hartstochtelijk en schoon. Hij had veel bedienden,
+honden en vogels en had een groot genoegen in de jacht. Onder
+de bedienden had hij een aardig, welgemaakt en knap jonkman en
+buitengewoon bijdehand, Pyrrhus genaamd. Nicostratus mocht hem boven
+anderen lijden en vertrouwde hem meer dan wie ook. Lydia werd op
+hem zeer verliefd, zoodat zij dag noch nacht nergens dan met hem in
+gedachten was. Pyrrhus echter, die van haar liefde niets merkte of
+niets wilde bemerken, bekommerde er zich ook niet om, wat de donna
+ondragelijk hinderde. En besloten hem dit goed te doen bespeuren,
+riep zij een harer kamervrouwen Lusca, waarin zij veel vertrouwen
+stelde en sprak aldus: Lusca, de weldaden, die gij van mij ontvingt,
+moeten U gehoorzaam en trouw hebben gemaakt; daarom zorg, dat niemand
+ooit weet, wat ik U zeg, behalve wien ik het U gelast. Lusca, ik ben
+een jonge en frissche vrouw en rijk voorzien van alles, wat een vrouw
+kan verlangen en op ééne zaak na, kan ik mij niet beklagen en deze
+is, dat mijn echtgenoot te bejaard is. Vergelijk ik mijn leeftijd
+bij den zijne, dan kan ik niet tevreden zijn met datgene, waarin de
+jonge donna's het meest behagen scheppen en toch verlang ik dit als
+de anderen. Nu heb ik sinds lang besloten, daar de fortuin zoo slecht
+gezind was mij een ouden echtgenoot te geven, niet de vijandin van mij
+zelf te zijn door geen middel te vinden mijn lusten te bevredigen en
+mijn heil niet na te jagen. En om mijn genoegen te hebben wensch ik,
+dat onze Pyrrhus, waardiger dan eenig ander, hem met zijn omhelzingen
+vervangt. Ik bezit zooveel liefde voor hem, dat ik mij nooit goed
+gevoel, als ik hem niet zie of aan hem denk. En heb ik niet spoedig
+een onderhoud met hem, dan geloof ik te zullen sterven. Indien mijn
+leven U lief is, dan zult gij op uwe wijze hem mijn liefde mededeelen
+en hem vragen bij mij te komen.
+
+De kamenier zeide, dat zij het gaarne wilde doen. Toen tijd en plaats
+haar gunstig scheen, nam zij Pyrrhus ter zijde. Deze was zeer verbaasd,
+daar hij niets gemerkt had en twijfelde niet of het was om hem op
+de proef te stellen. Hij antwoordde dan ook ruw: Lusca, komen deze
+woorden van mijn donna, dan geloof ik niet, dat zij die u te goeder
+trouw doet zeggen. Meent zij het echter, dan zal ik, daar mijn meester
+mij meer eer bewijst dan ik verdien, hem nooit zulk een beleediging
+aandoen en daarom neem je in acht. Lusca niet onthutst zeide tot hem:
+Van alle dingen, die mijn donna mij opdraagt, zal ik u spreken, zoo
+dikwijls als zij mij het zal bevelen of het u ook tot genoegen of
+verdriet zal zijn. Maar gij zijt een schaapskop. En vertoornd over de
+woorden van Pyrrhus keerde zij naar de donna terug, die dit hoorend
+verlangde te sterven. Na eenige dagen evenwel sprak zij de kamenier
+er op nieuw over en zeide: Lusca, gij weet, dat de eik niet valt onder
+den eersten slag; daarom ga weer naar hem, die op ongehoorde wijze in
+mijn nadeel trouw wil zijn en toon hem op het gunstige oogenblik al
+mijn vuur. Doe in alles uw best, dat de zaak slagen zal, want als
+het zoo zou blijven, zou ik sterven en hij zou gelooven voor den
+mal te zijn gehouden en waar wij zijn liefde zoeken, zou zijn haat
+volgen. De kamervrouw bemoedigde de donna en na Pyrrhus gezocht te
+hebben zeide zij, toen zij hem vroolijk en goed geluimd vond: Pyrrhus,
+ik zeide u, hoeveel liefde mijn donna u toedraagt en ik verzeker u dit
+thans opnieuw; gaat gij door met de hardheid, die gij gisteren toonde,
+wees er dan zeker van, dat zij maar kort zal leven. Daarom bid ik u,
+dat het u behage haar in haar begeerte te vertroosten en zoo gij in
+uw koppigheid wreed blijft, zal ik, die u voor zeer verstandig hield,
+u voor een dwaas houden. Een zegepraal moet het voor u zijn, dat zulk
+een mooie, lieve donna u boven alles lief heeft! Bovendien: hoe moet
+gij u jegens de fortuin verplicht gevoelen, als gij er aan denkt,
+dat zij u dit bereid heeft overeenkomstig de verlangens uwer jeugd
+en met voldoening van uw begeerten! Welk man aan u gelijk kent gij,
+die voor zijn genot beter af is dan gij? Wie zult gij beter voorzien
+vinden van wagens, paarden, kleeren en geld, zoo gij uw liefde aan
+haar wilt schenken? Open dus uw hart voor mijn woorden: herinner u,
+dat het maar eens gebeurt, dat de fortuin zulk een vriendelijk gezicht
+toont en u met open armen ontvangt. Wie haar dan niet weet te grijpen
+en later arm is en aan den bedelstaf, moet zich zelf beklagen maar
+niet over haar. En er moet niet dezelfde trouw zijn tusschen dienaars
+en heeren als tusschen vrienden en bloedverwanten; integendeel moeten
+de dienaars zooveel mogelijk hen behandelen, gelijk zij door dezen
+behandeld worden. Denkt gij, dat als gij een mooie vrouw of moeder of
+dochter had, die aan Nicostratus zou bevallen, dat hij jegens u de
+trouw zou in acht nemen, die gij jegens zijn donna wilt bewaren? Je
+bent gek als ge dit gelooft. Wees er zeker van, dat, als beloften en
+smeekbeden niet zouden helpen, hij, hoewel u dit niet zoo schijnt,
+geweld zou gebruiken. Laten wij dus ook zoo doen. Maak van de gunst
+der fortuin gebruik, ga haar tegemoet en ontvang haar, want indien
+gij het niet doet, daargelaten, dat de dood van uw donna er zeker
+op zal volgen, zult gij er evenveel keeren berouw van hebben, als
+gij zult willen sterven. Pyrrhus, die meermalen had nagedacht, over
+hetgeen Lusca hem gezegd had, had zich reeds voorgenomen een ander
+antwoord te geven en toe te stemmen de donna te behagen, mits hij
+er zeker van was, dat hij niet op proef werd gesteld en antwoordde
+daarom: Ziet gij, Lusca, al de dingen, die gij zegt, zijn waar, maar
+ik weet ook, dat mijn heer wijs is en schrander en daar hij mij al
+zijn zaken toevertrouwt, vrees ik zeer, dat Lydia met zijn wil dit
+doet om mij op de proef te stellen en daarom, zoo zij drie dingen,
+die ik vraag wil doen, zal zij mij niets meer bevelen, wat ik mij
+niet zal haasten te volgen. Deze drie dingen zijn: Ten eerste, dat
+zij in tegenwoordigheid van Nicostratus haar goeden sperwer doodt,
+ten tweede, dat zij mij een lok uit den baard van Nicostratus zendt,
+en ten slotte een van zijn tanden en wel een der besten. Deze dingen
+schenen moeilijk aan Lusca en zeer bezwaarlijk voor de donna, maar
+Amor, die grooten moed geeft en een groote meester is in raadgevingen,
+hielp haar. Ze liet hem door haar kamervrouw zeggen, dat hij spoedig
+ten volle zou verkrijgen, wat hij gevraagd had. En bovendien, omdat
+hij Nicostratus voor zoo slim hield, liet zij hem weten, dat zij
+zich in tegenwoordigheid van Nicostratus met Pyrrhus zou bevredigen
+en aan Nicostratus zou doen gelooven, dat het niet waar was.
+
+Toen Nicostratus een paar dagen later aan enkele edellieden een groot
+middagmaal gaf, gelijk hij vaak plachtte te doen, en de tafels al waren
+weggezet, kwam zij in een grooten sluier gehuld en mooi opgetooid
+uit haar kamer in de zaal. Toen zij Pyrrhus zag, ging zij recht op
+den stang af, waarop de sperwer zat, dien Nicostratus op zoo hoogen
+prijs stelde en na hem losgemaakt te hebben, deed zij of zij hem in
+de hand wilde opheffen, maar hem bij zijn klauwen pakkend sloeg zij
+hem tegen den muur en doodde hem. Nicostratus schreeuwde tot haar: Wee
+mij, vrouw, wat doet gij? Niets, antwoordde zij hem, maar zich keerend
+tot de adellijke heeren zeide zij: Heeren, ik zou mij moeilijk kunnen
+wreken op een koning, die mij beleedigd heeft, als ik hem geen sperwer
+zou durven ontnemen. Gij moet weten, dat zoodra de dageraad aanbreekt,
+de tijd, dien de mannen tot genoegen der vrouwen behooren te besteden,
+Nicostratus opstaat, te paard springt en met zijn sperwer in de open
+vlakten gaat en ik blijf alleen en ontevreden in mijn bed achter.
+
+Daarom wilde ik, wat ik heb gedaan, alleen doen in tegenwoordigheid
+van mannen, die rechtvaardige rechters zijn, gelijk ik geloof, dat
+gij zijn zult. De edellieden geloofden, dat haar genegenheid voor
+Nicostratus zóó was als uit haar woorden scheen en lachend keerden
+zij zich tot Nicostratus, die toornig was en zeiden: De donna heeft
+wel gedaan door zich te wreken met den dood van den sperwer! En zij
+bespotten, toen de vrouw weer naar haar kamer was gegaan, de gramschap
+van Nicostratus. Pyrrhus, die dit zag, dacht: Zij heeft een goed begin
+gemaakt voor onze gelukkige liefde; dat Zeus haar doet volharden. Een
+paar dagen later bevond zij zich met Nicostratus in haar kamer en
+terwijl zij hem liefkoosde, begon zij met hem te schertsen en daar
+hij voor de grap een paar haren uittrok, gaf hij haar de gelegenheid
+te slagen voor het tweede, wat Pyrrhus haar gevraagd had en haastig
+trok zij hem lachend bij een baardlokje, zoo sterk, dat zij hem dit
+geheel van de kin rukte. Toen Nicostratus hierover klaagde, zeide
+zij: Nu, wat hebt gij! Waarom trekt gij zoo'n gezicht! Omdat ik u
+misschien zes haren uit den baard heb getrokken? Dan hebt gij gevoeld,
+wat ik gewaar werd, toen gij mij zooeven de haren uitrukte. En zoo
+voortgaande bij hun scherts bewaarde de donna voorzichtig de lok van
+den baard en zond die denzelfden dag aan haar minnaar. Over de derde
+zaak dacht de donna weer na, maar daar zij zeer schrander was en Amor
+het haar nog meer maakte, had zij gepeinsd, dat er een middel moest
+zijn. Nicostratus had twee kinderen, door hun vaders hem toevertrouwd,
+opdat zij als edellieden manieren leerden. De een sneed voor, als
+Nicostratus at en de andere schonk hem in. De donna liet beide roepen
+en overtuigde hen, dat zij uit hun mond roken en raadde hun, wanneer
+zij Nicostratus bedienden, het hoofd zooveel mogelijk achterwaarts
+te houden en dit nooit aan iemand te zeggen.
+
+De jongelieden geloofden dit en deden gelijk de donna hun gezegd
+had. Daarop vroeg zij eens aan Nicostratus: Hebt gij gemerkt, hoe de
+jongens doen, wanneer zij u bedienen? Nicostratus zeide: Wel zeker,
+ik heb ze zelfs willen vragen, waarom zij dit deden. Hierop antwoordde
+de donna: Doe het niet; ik zal het u zeggen; een geheelen tijd heb ik
+gezwegen om u niet onaangenaam te zijn, maar daar anderen dan ik het
+bemerken, kan ik het niet meer verbergen. Gij ruikt erg uit uw mond;
+ik weet niet, wat er de oorzaak van is, daar dit vroeger niet zoo was
+en daar gij met edellieden moet omgaan, moet men dit verhelpen. Toen
+antwoordde Nicostratus: Wat zou dat kunnen zijn! Zou ik een aangestoken
+tand hebben? Lydia hernam: Misschien wel. Zij leidde hem naar een
+venster, liet hem den mond openen en nadat zij dien bekeken had,
+riep zij: O Nicostratus, hoe kunt gij dat verduurd hebben? Gij hebt
+er daar een, die, naar het mij schijnt, niet alleen bedorven is, maar
+geheel stuk en u zeker allen zal doen rotten aan dien kant; daarom
+zou ik u raden hem te trekken. Toen sprak Nicostratus: Als het u zoo
+voorkomt, stuur dan zonder uitstel naar een tandarts. De donna ging
+verder: Dat het God niet behage, dat hiervoor een tandmeester komt;
+zonder dokter kan ik hem best er uit krijgen. En de tandmeesters zijn
+zoo wreed, dat mijn hart niet zou dulden u in handen van zoo iemand
+te zien. Daarom wil ik het zelf doen; en als het u te veel pijn doet,
+zal ik u dadelijk loslaten, maar zoo'n tandarts niet. Zij liet daarom
+de tang komen en nadat zij allen uit de kamer had weggestuurd, hield
+zij alleen Lusca bij zich. Zij sloot de deur, liet Nicostratus zich
+uitstrekken op een zetel en na een van zijn tanden te hebben gepakt,
+trok zij dien, hoewel hij van pijn hard schreeuwde, er uit. Nadat
+die terzijde was gelegd en Lydia een andere in de hand had genomen,
+die door en door verrot was, toonden zij hem, die half dood was van
+pijn, dezen en zeiden: Kijk, dien gij in den mond hadt, zag er al
+zóó uit. Hij geloofde het en hoewel hij hevige pijn had doorstaan en
+er zeer over klaagde, scheen hij toch, nu die er uit was, genezen en
+getroost ging hij de kamer uit.
+
+De donna zond de tand dadelijk aan haar minnaar; deze zeker van haar
+liefde bood zich aan tot elk genoegen van haar bereid. De donna, die
+hem nog zekerder van haar liefde wilde maken en wien het nog duizend
+uren scheen te duren, eer zij met hem zou zijn, wilde woord houden. Zij
+deed of zij ziek was en nadat Nicostratus haar op een dag na den eten
+was komen bezoeken en hij niemand anders bij haar zag dan Pyrrhus,
+vroeg zij hem ter verlichting van haar lijden, dat zij haar zouden
+helpen om in den tuin te gaan. Nicostratus nam haar aan de eene en
+Pyrrhus haar aan de andere zijde en plaatste haar in een veld aan den
+voet van een schoonen perenboom. Toen zij daar zat, zeide de donna,
+die aan Pyrrhus al had laten weten, wat hij moest doen: Pyrrhus,
+ik heb grooten lust in een paar van die peren--klim er daarom in en
+gooi er eenige naar beneden en terwijl hij dit deed, riep hij uit den
+boom: Hé, messire, wat doet gij daar? En gij, mevrouw, schaamt gij
+u niet? Gelooft gij, dat ik blind ben? Gij waart toch zooeven zeer
+ziek! Hoe zijt gij zoo spoedig genezen, dat gij dit doet! Als gij toch
+die dingen doen wilt, waarom gaat gij dan niet naar uw mooie kamers,
+wat fatsoenlijker is dan in mijn bijzijn? De donna tot haar echtgenoot
+gewend, sprak: Wat zegt Pyrrhus? Is hij gek? Phyrrus sprak: Ik ben
+niet gek, madonna; gelooft gij, dat ik niet zie? Nicostratus was zeer
+verwonderd en zeide: Pyrrhus, ik geloof heusch, dat gij droomt. Pyrrhus
+antwoordde: Mijnheer, ik droom in 't geheel niet en gij evenmin;
+gij beweegt u zóó, dat, als die perenboom het zou doen, er geen peer
+aan zou blijven zitten. Toen sprak de donna: Zou het waar kunnen zijn,
+wat hij beweert te zien? Dat Zeus mij behoede; indien ik gezond was als
+te voren, zou ik in dien boom klimmen om te kijken, wat de wonderlijke
+dingen zijn, die hij beweert te aanschouwen. Pyrrhus nog steeds in den
+perenboom ging door met dezelfde praatjes. Toen zeide Nicostratus: Kom
+er uit. Daarop zei hij tot hem: Wat zegt gij te hebben gezien? Pyrrhus
+zeide: Ik geloof, dat gij mij voor gek of begoocheld houdt; ik zag U
+op Uw vrouw liggen en toen ik omlaag kwam, zag ik U opstaan en gaan
+zitten zooals nu. Nicostratus sprak: Dan waart gij zeker waanzinnig,
+want wij hebben, terwijl gij in den perenboom waart, gezeten, zooals
+gij het nu ziet. Hierop antwoordde Pyrrhus: Waarom zullen wij er
+over twisten? Indien ik U gezien heb, waart gij toch op Uw eigen
+erf. Nicostratus verwonderde zich steeds meer, zoodat hij zeide:
+Ik wil ook wel eens zien of die perenboom betooverd is en of hij,
+die er op is, die wonderen aanschouwt. Toen hij er in geklommen was,
+begonnnen zij elkaar te liefkoozen en Nicostratus dit gewaar wordend,
+schreeuwde: Ah, slechte vrouw, wat doet gij daar? En gij, Pyrrhus,
+dien ik het meest vertrouwde? En bij die woorden klom hij uit den
+perenboom. De donna en Pyrrhus zeiden: Laten wij hier gaan zitten;
+en toen zij hem er uit zagen komen, gingen zij weer zitten, zooals
+hij ze verlaten had. Toen Nicostratus beneden was en hen zag, die hij
+had achter gelaten, begon hij hen te schelden. Pyrrhus antwoordde:
+Nicostratus, nu beken ik werkelijk, dat ik, gelijk ik zooeven zeide,
+verkeerd heb gezien, toen ik in den perenboom zat, want ik weet nu,
+dat gij verkeerd hebt gezien. Dat ik de waarheid zeg, toont U, als gij
+nadenkt, op welke wijze Uw vrouw, die de eerbaarste en de verstandigste
+van allen is, zich er zeker voor in acht zou nemen dit voor Uw oogen
+te doen en ik liet mij toch liever villen dan dat ik er aan zou denken
+zoo in Uw bijzijn te handelen. Dat gezichtsbedrog moet zeker uit dien
+boom voortkomen; daarom zou niemand mij hebben doen gelooven, dat gij
+U met Uw vrouw vleeschelijk genoegen zoudt hebben verschaft, als ik het
+U niet had hooren zeggen en dat het U zoo scheen, alsof ik het deed.
+
+Hierop stond de donna, die zich zeer kwaad voordeed, op en zeide:
+Verwenscht zij het uur, waarop gij het er voor houdt, dat ik mij
+zou overgeven aan zulke treurige dingen, als gij zegt te hebhen
+gezien. Wees er zeker van, dat, als ik zoo iets wilde, ik het in
+een van onze kamers zou doen en op zulk een wijze, dat het voor
+U moeilijk zou zijn het ooit te weten te komen. Nicostratus, wien
+het waar scheen, dat zij zich nooit voor zijn oogen tot zoo iets
+lieten voeren, sprak niet meer, staakte de verwijten en begon over
+het wonder te spreken. Maar de donna, die zich over Nicostratus'
+meening boos toonde, sprak: Deze perenboom zal nooit meer aan mij,
+noch aan een andere donna zulk een schande doen; daarom, Pyrrhus,
+haal een bijl en wreek tegelijk U en mij door hem om te kappen, hoewel
+het mij beter schijnt daarmee op het hoofd van mijn man te slaan, die
+zonder nadenken zoo spoedig het verstand door de oogen liet verblinden;
+want hoewel het zoo scheen, moest gij toch door het oordeel van Uw
+geest begrijpen, dat het niet zoo was. Pyrrhus haalde haastig de bijl
+en hakte den perenboom om; toen de donna dien zag vallen, zeide zij
+tot Nicostratus: Nu ik den vijand van mijn eer geveld zie, is mijn
+toorn verdwenen en zij vergaf den smeekenden Nicostratus welwillend
+en drukte hem op het hart, dat hij niet meer zou verdenken haar, die
+hem meer dan zichzelf liefhad. Zoo keerde de misleide echtgenoot met
+haar en haar minnaar terug naar zijn woning en sedert verschaften
+Pyrrhus met Lydia en zij met hem zich verscheidene malen met meer
+gemak genoegen en vermaak. God geve er van aan ons.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Twee Sieneezen beminnen een dame, een petemoei van een
+    hunner. De peetvader sterft, komt volgens de hem gedane belofte
+    zijn vriend opzoeken en vertelt hem, hoe het er uitziet in
+    de andere wereld._
+
+
+Alleen de koning moest nog vertelllen, welke, toen hij de donna's
+zeer treurig zag over den val van den perenboom, die het niet helpen
+kon, begon: Het is zeer duidelijk, dat elk rechtvaardig koning de
+eerste dienaar der wetten moet zijn door hem gemaakt en als hij
+anders handelt, moet men hem beschouwen als een lijfeigene, waardig
+om gestraft te worden. Het is waar, dat ik gisteren de wet stellend
+voor onze verhalen van heden, niet de bedoeling had van mijn voorrecht
+gebruik te maken en niet over het onderwerp te spreken, hetgeen gij
+allen behandelde. Niet alleen is er verteld, waarover ik zelf had
+willen spreken, maar er is zooveel schoons gezegd, dat, hoe ik ook
+zoek, mij er geen invalt, dat ik in verband met dit onderwerp met dit
+verhaalde zou kunnen vergelijken en daar ik dus moet zondigen tegen
+mijn wetten en strafbaar ben, verklaar ik mij bereid tot elke boete. De
+geschiedenis door Elisa verteld van den peetvader en peetmoeder en de
+dwaasheid der Sieneezen hebben zooveel kracht, zeer geliefde donna's,
+dat ik, daargelaten de grappen door slimme vrouwen met hun echtgenooten
+uitgehaald, er toe gedreven word u een geschiedenis te vertellen,
+die, hoewel er veel ongeloofelijks in voorkomt, toch aardig is.
+
+Er leefden dan in Siena twee jongelieden uit het volk, waarvan de
+een Tingoccio Mini en de ander Meuccio di Tura heette. Zij woonden
+bij de Salaja-poort, gingen altijd samen en waren zeer bevriend. Zij
+gingen veel naar de kerken en de preeken en hadden meermalen gehoord
+van hen, die stierven en van de glorie en van de ellende der ziel
+hiernamaals. Omdat zij daaromtrent zekerheid verlangden, beloofden
+zij elkaar, dat wie het eerst van hen dood zou gaan, zoo hij kon,
+zou terugkeeren en nieuws zou vertellen aan hem, die overbleef, en
+dit bevestigden zij met een eed. Het gebeurde eens, dat Tingoccio
+peet werd van zekeren Ambruogio Anselmini te Campi Reggi, welke van
+zijn vrouw, monna Mila een zoon had gekregen. Deze Tingoccio bezocht
+eens met Meuccio zijn peettante, die een zeer schoone en begeerlijke
+donna was. Niettegenstaande het peetschap werd hij op haar verliefd
+en insgelijks Meuccio, dien zij ook zeer beviel en die haar door
+Tingoccio zeer had hooren prijzen. De een verborg die liefde voor
+den ander maar niet om dezelfde reden. Tingoccio waakte er voor
+die aan Meuccio toe te vertrouwen, daar het hem scheen de peettante
+lief te hebben en hij zou zich geschaamd hebben, als iemand het had
+geweten. Meuccio nam zich er voor in acht, maar omdat hij gewaar werd,
+dat zij Tingoccio behoorde. Daarom zeide hij: Als ik dit openbaar,
+zal hij jaloersch op mij worden en daar hij recht van spreken heeft,
+zal hij mij zoo hatelijk mogelijk maken en zoo zal ik nooit kans
+hebben haar te behagen. Nu gebeurde het, dat Tingoccio, wien het het
+gemakkelijkst viel zijn verlangen aan de donna te bekennen, zoo te
+werk ging, dat hij van haar genoegen had, hetgeen Meuccio merkte. En
+hoezeer het hem mishaagde, toch in de hoop eens het doel van zijn
+begeerte te bereiken, opdat Tingoccio geen aanleiding of grond had
+zijn plan te vernietigen, deed hij toch of hij niets bespeurde en zoo
+beminden de beide metgezellen de een gelukkiger dan de ander. Tingoccio
+vond op het erf van zijn peettante een zachten grond en bewerkte dien
+zóó, dat hij ziek werd en overleed. Drie dagen na zijn dood kwam hij
+(daar hij misschien door omstandigheden verhinderd was) volgens de
+_gedane belofte in de kamer van Meuccio_ en riep hem, die stevig
+sliep. Meuccio ontwaakte en sprak: Wie zijt gij? Hij antwoordde: Ik
+ben Tingoccio, die volgens den eed u gedaan, ben teruggekeerd om U
+nieuws te vertellen uit de andere wereld. Meuccio schrikte een weinig,
+toen hij hem zag, maar toch sprak hij gerust gesteld: Gij zijt welkom,
+mijn broeder. En toen vroeg hij hem of hij verloren was. Tingoccio
+antwoordde: Verloren zijn de dingen, die niet worden weer gevonden
+en hoe zou ik hier kunnen zijn, als ik verloren was geraakt? O,
+zei Meuccio, zoo bedoel ik het niet, maar ik meen of gij onder de
+verdoemde zielen zijt in het wrekende vuur van de hel? Toen antwoordde
+Tingoccio: Zeker niet, maar ik verkeer wel wegens mijn zonden in pijn
+en angst. Meuccio vroeg in bijzonderheden aan Tingoccio welke straf
+zij voor elke zonde kregen. Tingoccio meldde die allen. Meuccio vroeg
+hem of hij iets voor hem doen kon. Toen antwoordde Tingoccio: Zeker,
+door missen voor mij te laten lezen, gebeden te doen en aalmoezen
+te geven, omdat die de menschen daar veel hielpen. Meuccio zeide,
+dat hij dat graag wilde en toen Tingoccio van hem heen ging, dacht
+Meuccio aan de peettante; Nadat hij het hoofd een weinig had opgeheven,
+zeide hij: Nu herinner ik het mij, o Tingoccio: welke straf hebt ge
+daar gekregen voor de peettante, met welke gij, toen gij hier waart,
+geslapen hebt. Tingoccio antwoordde: Mijn broeder, toen ik daar
+aankwam, was er iemand, die mijn zonden uit het hoofd scheen te weten
+en mij beval op een plaats te gaan, waar ik in de grootste smart mijn
+schulden zou beweenen; daar vond ik vele metgezellen tot dezelfde straf
+als ik veroordeeld. Ik herinnerde mij, wat ik vroeger gedaan had met
+de peettante en verwachtte, dat mij groote straf zou opgelegd worden,
+en rilde geheel van schrik, hoewel ik in een zeer fel vuur was. Toen
+degene, die naast mij was, dat merkte, zeide hij: Wat hebt gij meer
+gedaan dan de anderen; gij huivert in het vuur staande? O, zeide ik,
+mijn vriend, ik ben zeer bang voor het vonnis, door een groote zonde,
+die ik bedreef. Hij vroeg mij, welke zonde dat was. Ik zeide tot hem:
+Die zonde was, dat ik met een peettante sliep en ik heb dit zoo vaak
+gedaan, dat ik er de huid bij liet. En hij zeide spottend: Ga, dwaas,
+wees niet bang, want hier houdt men geen rekening met peettantes. Toen
+ik dit hoorde, stelde ik mij weer gerust. Toen de dag naderde, sprak
+hij: Meuccio, handel met God, want ik kan niet langer bij U blijven;
+en hij ging heen. Meuccio, die gehoord had, dat men daar beneden met
+peettantes geen rekening hield, begon met zijn dwaasheid te spotten,
+omdat hij er al velen ontzien had en werd nu verstandiger. En als
+frate Rinaldo dat had geweten, had hij niet zooveel praatjes hoeven te
+verkoopen, toen hij zijn goede peettante tot zijn genoegen overhaalde.
+
+Zephir had zich al verheven, toen de zon het punt van ondergang
+naderde en de koning zijn verhaal geëindigd had. Hij hief zich den
+krans van het hoofd, plaatste die op het hoofd van Lauretta en sprak:
+Madonna, ik kroon U met Uw eigen naam: de Gelauwerde, als koningin
+van dit gezelschap en wat gij voortaan meent voor allen een genoegen
+en troost te zijn, zult gij bevelen als heerscheresse. En hij ging
+zitten. Lauretta, koningin geworden, liet den hofmeester roepen,
+aan wien zij gelastte, dat hij de tafels in de bekoorlijke vallei wat
+vroeger dan gewoonlijk liet plaatsen, opdat zij daarna op hun gemak
+naar hun verblijf zouden kunnen terugkeeren. Daarna zich wendend tot
+haar gezelschap sprak zij: Dioneo wilde gisteren, dat men heden zou
+spreken over de poetsen door donna's gebakken aan hun echtgenooten
+en indien het niet was, dat ik mij niet van het soort van den
+bastaardmopshond wil toonen, die zich dadelijk wil wreken, zou ik U
+zeggen, dat men heden moet spreken van de streken, die mannen jegens
+hun vrouwen uithalen. Maar, dat daargelaten, zeg ik, dat elk er aan
+moet denken er van te verhalen, _welke bedriegerijen, gewoonlijk of
+de vrouw jegens den man, of de man jegens de vrouw of de eene jegens
+den ander pleegt_ en ik geloof, dat het hierom niet minder aangenaam
+zal zijn, dan het vandaag was en bij die woorden stond zij op en gaf
+het gezelschap tot aan het uur van het avondmaal vrijaf. De donna's
+en de heeren stonden dus tegelijk op, van welke eenigen ontschoeid
+door het heldere water gingen loopen en anderen zich onder de schoone
+en rijzige boomen op de groene weide begaven tot ontspanning. Dioneo
+en Fiammetta zongen langen tijd te samen van Arcita en Palemone en
+aldus brachten zij den tijd tot het uur van het avondmaal door met
+het smaken van verschillende genoegens. Toen dit was aangebroken en
+zij zich bij het meertje aan den disch hadden geplaatst, aten zij bij
+het gezang van duizend vogels verheugd en steeds verfrischt door een
+zachten wind, die van de omringende heuvels kwam zonder eenigen last
+van de muggen te hebben. En toen de tafels waren opgenomen en zij een
+kleinen ommegang hadden gemaakt door de bekoorlijke vallei, sloegen
+zij, toen de zon nog hoog stond in het midden van den vespertijd,
+zooals het de koningin behaagde, naar hun gewoon verblijf den weg in
+met langzamen tred en schertsend en gekscherend over duizend dingen
+zoowel over die, waarover dien dag was gesproken als over anderen,
+bereikten zij omstreeks den nacht het schoone verblijf. Daar verjoegen
+zij met zeer versche wijnen en met meelspijzen de vermoeienissen van
+den kleinen tocht en begonnen rondom de schoone fontein te dansen,
+dan eens op de maat van den doedelzak van Tindaro en dan weer bij
+die der andere instrumenten. Maar ten slotte beval de koningin,
+dat Filomena een lied zou zingen, die aldus begon:
+
+
+    Zie, hoe ongelukkig is mijn leven!
+    Zal het ooit zijn, dat ik kan terugkeeren,
+    In den toestand, waaruit mij het trieste afscheid voerde?
+
+    Zeker ik weet het niet, zoo groot is het vurig verlangen,
+    Dat ik in de borst draag,
+    Mij terug te vinden in den staat, waarin ik vroeger was.
+    O mijn geliefde, o mijn eenige rust,
+    Die mij het hart benauwt:
+    Ach, zeg het mij, want anderen vragen
+    Durf ik het niet, en ik weet niet aan wien.
+    Helaas, mijn heer, helaas: laat het mij hopen,
+    Opdat ik mijn verrukte ziel sterken zal.
+
+    Ik kan niet herhalen, hoe het genoegen was,
+    Dat mij zoo heeft ontvlamd,
+    Want dag noch nacht vond ik rust,
+    Omdat het gehoor, het gevoel, het gezicht
+    Met ongewone kracht
+    Elk voor zich mij met nieuw vuur ontgloeide,
+    Waar ik geheel in verzeng;
+    En geen ander dan gij kunt mij sterken
+    Of mij de verdwenen moed hergeven.
+
+    Ach, zeg mij of het zoo moet zijn en wanneer het geschiedt,
+    Dat ik U ooit vinden zal,
+    Dat ik die oogen kus, die mij deden smachten van verlangen.
+    Zeg het mij, mijn zoetelief, mijn ziel,
+    Wanneer gij hier zult komen,
+    En bemoedig mij door het spoedig mij te zeggen.
+    Het verbeiden dure kort,
+    Totdat gij komen zult, en het blijven lang,
+    Opdat ik minder treur, daar Amor mij heeft gewond.
+
+    Als het gebeurt, dat ik U ooit zal bezitten,
+    Weet ik niet of ik zoo dwaas zal zijn,
+    Gelijk ik was, toen ik U liet heengaan;
+    Ik zal U houden, wat er ook van kome.
+    En aan Uw zoeten mond
+    Zal ik mijn verlangen voldoen.
+
+    Ik wil er thans niets meer van zeggen.
+    Kom dan spoedig, kom mij omhelzen
+    Daar toch de gedachte van den zang mij er toe drijft.
+
+
+Dit lied deed het geheele gezelschap denken, dat een nieuw en
+bekoorlijke liefde Filomena benarde en omdat het door de woorden
+scheen, dat zij meer was gewaar worden dan alleen den aanblik van haar
+minnaar, hield men haar voor gelukkiger, zoodat er van het gezelschap
+jaloersch op haar waren. Maar toen het lied was geëindigd en de
+koningin zich herinnerde, dat de volgende dag een Vrijdag was, zeide
+zij bekoorlijk tot allen: Gij weet, edele donna's en gij jongelieden,
+dat het morgen den dag is gewijd aan het Lijden onzes Heeren en dat wij
+dien, als ik mij wel herinner, vroom vierden, toen Neifile koningin
+was, door onze vroolijke vertellingen te staken en hetzelfde zullen
+wij den nu volgenden rustdag doen. Daar ik het goede voorbeeld van
+Neifile volgen wil, meen ik, dat het een passende zaak is, dat wij
+morgen en overmorgen, gelijk wij het vroeger hebben gedaan, ons er
+van onthouden geschiedenissen te vertellen en dat wij ons herinneren
+tot heil van onze zielen, wat eertijds in die dagen gebeurde. De vrome
+taal der koningin beviel aan allen en na hun vrijaf te hebben gegeven,
+begaven zich allen ter ruste.
+
+
+
+
+
+
+Achtste Dag.
+
+    _De zevende dag van de Decamerone_ eindigt; de achtste vangt
+    aan. Onder het bewind van Lauretta spreekt men van de streken,
+    welke de vrouw met den man of de man met de vrouw of de eene
+    man met den anderen uithaalt.
+
+
+Reeds verschenen op den Zondagochtend boven den top der hoogste bergen
+de stralen van het stijgende licht en verdween iedere schaduw en
+herkende men duidelijk alle bergen, toen de koningin en haar gezelschap
+opgestaan door het met dauw bedekte gras liepen. Omstreeks het midden
+van het derde uur bezochten zij een naburig kerkje, waarin zij bij
+den heiligen dienst toehoorden. Terug gekeerd zongen en dansten zij
+een wijle na met genoegen en vreugde ontbeten te hebben en daarna met
+verlof van de koningin kon, wie het wilde, ter ruste gaan. Toen de zon
+den cirkel van den meridiaan reeds was doorgetogen, gingen zij allen,
+gelijk het de koningin behaagde, volgens het gebruik om te vertellen
+zitten bij den schoonen fontein en op haar bevel begon Neifile aldus:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Gulfardo vraagt van Guasparruolo geld te leen en geeft dit
+    aan zijn vrouw, die hem toestond met haar te slapen. In
+    haar bijzijn zegt hij tot Guasparruolo, dat hij het haar
+    terugbetaalde._
+
+
+Indien God het aldus heeft beschikt, dat ik vandaag met mijn vertelling
+aanvang, behaagt dit ook mij. En verliefde donna's, daar er tot nu
+toe veel gezegd is van de streken, die vrouwen met mannen hebben
+uitgehaald, heb ik lust u er een te vertellen, niet met de bedoeling
+den man te laken of om te zeggen, dat het voor die vrouw niet goed
+was, maar om den man te prijzen en de vrouw te laken en aan te toonen,
+dat ook de mannen, wie hen vertrouwt, weten voor den gek te houden,
+evenals zij door de vrouwen, die zij gelooven, worden misleid. Het
+zou goed zijn voor wie het duidelijker wil uitdrukken, het geen grap
+te noemen maar verdiende loon, omdat men, waar de vrouw zeer eerbaar
+moet zijn en haar reinheid evenals haar leven moet bewaren, geen reden
+heeft haar te misleiden. En dit kan zoo nooit geheel, gelijk men zal
+toegeven door onze zwakheid zijn. Ik beweer, dat zij het vuur waard
+is, die zich hiertoe voor geld verkoopt, terwijl zij, die door liefde
+hiertoe komt--ik ken de zeer groote krachten daarvan--van een niet al
+te streng rechter vergiffenis verdient gelijk een paar dagen geleden
+Filostrato toonde, dat men gedaan had met madonna Filippa in Prato.
+
+Er leefde dan vroeger in Milaan een duitsch soldaat, Gulfardo
+(Wolfaard), een dappere kerel en zeer trouw, wat weinig bij de
+Duitschers voorkomt en leende men hem geld, dan gaf hij dit eerlijk
+terug, en hij kon genoeg kooplieden vinden, die hem voor een kleinen
+interest zooveel leenden, als hij wilde. Hij richtte in Milaan
+verblijf houdend zijn liefde op een zeer schoone vrouw, madonna
+Ambruogia, de echtgenoote van een zeer rijken koopman, Guasparruolo
+Cagastraccio, die met hem zeer bevriend was en daar hij in stilte
+beminde, vroeg hij haar, zonder dat iemand het bemerkte een dag
+te spreken en smeekte haar, dat het haar zou behagen zijn liefde
+te beantwoorden en dat hij van zijn kant bereid was alles te doen,
+wat zij zou bevelen. De donna na lang praten besloot te doen, wat
+Gulfardo wilde, als daaruit twee dingen zouden volgen: ten eerste,
+dat hij het nooit aan iemand zou openbaren; ten tweede, dat hij rijk,
+haar tweehonderd goudguldens zou geven, die zij voor iets noodig
+had en dat zij hem daarna altijd van dienst zou zijn. Gulfardo,
+die dit hoorde, veranderde verontwaardigd door haar laagheid zijn
+liefde voor haar, die hij voor een waardige donna hield, in haat. Hij
+peinsde er over haar te bedriegen en deed alsof hij zeer gaarne een
+en ander voor haar wilde doen om haar te behagen en liet haar vragen,
+wanneer zij wilde, dat hij bij haar kwam om het geld te brengen en
+zei, dat nooit iemand het zou merken, behalve een metgezel, waarop
+hij zeer vertrouwde en in alles zijn deelgenoot. De slechte donna
+was tevreden en liet hem weten, dat Guasparruolo, haar man, voor
+zijn zaken binnen eenige dagen naar Genua moest en dat zij hem dit
+nader zou mededeelen. Toen het hem tijd scheen, ging Gulfardo naar
+Guasparruolo en zeide hem: Ik heb tweehonderd goudguldens noodig,
+welke ik gaarne wil leenen tegen rente. Guasparruolo zeide, dat hij
+dit gaarne wilde doen en gaf hem het geld.
+
+Een paar dagen later ging Guasparruolo naar Genua en zij
+berichtte Gulfardo, dat hij bij haar zou komen met de twee honderd
+goudguldens. Gulfardo nam zijn metgezel met zich mede. Nadat hij haar
+had gevonden, was het eerste, wat hij deed, haar die tweehonderd
+goudguldens ter hand te stellen, terwijl zijn metgezel  er bij was
+en Gulfardo sprak: Madonna, hier is het geld en geef het aan uw man,
+als hij terug zal gekeerd zijn. De donna nam het aan en bemerkte niet,
+waarom Gulfardo dit zeide, maar zij geloofde, dat hij het deed om
+zijn metgezel niet te laten bemerken, dat hij het voor zijn genoegen
+gaf. Daarom zeide zij: Ik zal het gaarne doen, maar ik wil zien,
+hoeveel het is, en nadat zij ze op een tafel geworpen had en bevonden,
+dat er twee honderd waren, was zij innerlijk zeer tevreden, legde
+ze weg, keerde tot Gulfardo terug en na hem in haar kamer te hebben
+geleid, voldeed zij hem niet alleen dien nacht maar vele anderen. Toen
+Guasparruolo van Genua kwam en Gulfardo had uitgevorscht, wanneer hij
+te samen met zijn vrouw zou zijn, begaf hij zich tot hen en zeide tot
+Guasparruolo: De twee honderd goudguldens, die gij mij geleend hebt,
+had ik niet noodig. En daarom bracht ik ze dadelijk aan Uw vrouw terug
+en gij zult dus mijn rekening wel willen uitwisschen. Guasparruolo
+vroeg de donna of zij het geld ontvangen had. Zij, die den getuige er
+bij zag, kon niet ontkennen, maar zeide: Zeker heb ik het ontvangen;
+ik had vergeten het U te zeggen. Toen zeide Guasparruolo: Gulfardo,
+het is in orde; ga met God, en ik zal Uw rekening uitmaken. Gulfardo
+vertrok en de donna bleef in de klem achter en gaf aan haar man den
+gemeenen prijs van haar slechtheid en zoo maakte de sluwe minnaar
+zich vroolijk over zijn gierige donna zonder kosten.
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _De pastoor van Varlungo slaapt met monna Belcolore laat haar
+    zijn koorkleed tot pand en leent van haar een vijzel. Hij geeft
+    dien terug en vraagt haar den rok terug, dien hij haar tot pand
+    liet. De donna laat hem dien met een scherp woord overreiken._
+
+
+De heeren zoowel als de donna's prezen gelijkelijk, wat Gulfardo de
+gierige Milaneesche gedaan had, toen de koningin zich tot Pamfilo
+keerde en hem glimlachend beval te volgen, en Pamfilo begon aldus:
+Schoone donna's. Ik moet U een kleine novelle verhalen tegen hen
+gericht, die ons voortdurend benadeelen, zonder dat wij het hen
+kunnen doen, namelijk tegen de priesters, die een heiligen oorlog
+[145] tegen onze vrouwen hebben ondernomen en wien het schijnt, dat
+zij slechts de kwijtschelding van schuld en boete verwerven, wanneer
+zij er een meester zijn geworden, alsof dit er mee gelijk staat,
+dat zij den Sultan zelf uit Alexandrië gebonden en wel naar Avignon
+[146] zouden hebben gevoerd. De ongelukkige leeken kunnen het het hun
+niet leveren, hoewel zij met niet minder vuur hun wraak jegens hun
+moeders, hun zusters, hun vriendinnen en hun dochters uitoefenen dan,
+waarmee zij hun vrouwen aanvallen. En daarom ben ik van plan U een
+dorpsliefde te verhalen, lachwekkender om het slot dan om de lengte,
+waarvan gij als vrucht zult kunnen plukken, dat men van de priesters
+niet alles gelooven moet.
+
+Ik zeg dan, dat er te Varlungo, een dorp hier vrij dichtbij, een
+vermetel priester leefde en schelmsch in dienst van de vrouwen, welke,
+daar hij niet al te goed kon lezen, toch met vele goede en heilige
+bewoordingen 's Zondags aan den voet van een olm zijn gemeenteleden
+vermaakte. Hij bezocht het meest de vrouwen, wanneer hun mannen
+elders heengingen, en meer dan een van zijn voorgangers bracht hij
+hun dikwijls bidprentjes en wijwater en eindjes kaars tehuis en gaf
+hun zijn zegen. Nu bekoorde hem onder al zijn vrouwelijke parochianen
+het meest monna Belcolore, de vrouw van een boer, die zich Bentivegna
+del Mazzo liet noemen, welke inderdaad een aardige en flinke boerin
+was, bruin en welgemaakt en beter geschapen voor zekere kunst dan
+iedere ander. En behalve dat kon zij het best op de tamboerijn slaan
+en zingen: _Het water loopt naar het ravijn_ en beter een rondedans
+of een rei aanvoeren, als het noodig was, dan een harer buurvrouwen
+met een schoonen doek sierlijk in de hand. Daardoor werd de priester
+zoo op haar verliefd, dat hij er gek van werd. En wanneer hij haar
+Zondagsmorgens in de kerk gewaar werd, zeide hij een _Kyrie_ of een
+_Sanctus_ op en deed zijn best een groot meester in de zangkunst te
+schijnen, terwijl het was, of een ezel balkte. Maar als hij haar
+niet zag, kweet hij zich heel gewoon van die taak. Maar toch wist
+hij zoo te werk te gaan, dat Bentivegna del Mazzo het niet merkte,
+noch een buurman, dien hij had. En om beter de vriendschap van monna
+Belcolore te verwerven gaf hij haar van tijd tot tijd een klein
+geschenk. Soms zond hij haar een bosje van verschen knoflook, van
+welke hij de schoonste uit den omtrek in zijn tuin had, dan weer een
+mandje met erwten of een bosje nieuwe mei uien of sjalotten en toen
+hij de kans schoon zag, na haar een weinig bespied te hebben, maakte
+hij uit verliefdheid gekheid met haar en zij, de preutsche spelend,
+deed of zij het niet merkte en verzette zich, zoodat mijnheer de
+pastoor zijn doel niet kon bereiken.
+
+Toen de priester eens op het middaguur door de streek slenterde,
+ontmoette hij Bentivegna del Mazzo met een beladen ezel. Hij sprak hem
+aan en vroeg hem, waar hij heen ging. Hierop antwoordde Bentivegna:
+Sere, ik ga naar de stad voor een zaak en ik breng deze dingen naar
+mijnheer Bonaccorri van Ginestreto, opdat hij mij helpe, daar ik niet
+weet, waarom men mij voor den rechter dagvaardt in een oproeping
+mij gestuurd door zijn procureur. De priester zeide opgeruimd: Je
+doet goed, mijn zoon, ga dus met mijn zegen en kom spoedig terug en
+als gij Lapuccio of Naldino soms ziet, zeg hun dan, dat zij mij de
+riemen voor mijn dorschvlegels brengen. Bentivegna zeide, dat het
+zou gebeuren en terwijl hij naar Florence ging, dacht de priester,
+dat het tijd was naar Belcolore te gaan en zijn kans te wagen. En
+nadat hij was doorgestapt, maakte hij niet halt, voor hij bij haar was
+binnen getreden en sprak: God behoede ons; wie is daar? Belcolore,
+die op den zolder was gegaan en hem hoorde, zeide: O sere, gij zijt
+welkom; waarom dwaalt gij zoo door de hitte? De priester antwoordde:
+Als God wil, zal ik een poosje bij u blijven; uw man is naar de stad
+gegaan. Belcolore daalde af, ging zitten en begon koolzaad uit te
+zoeken. De pastoor zeide: Wel, Belcolore, moet gij mij voortdurend
+laten versmachten? Belcolore begon te lachen en te zeggen: Och, wat
+doe ik u? De priester hernam: Gij doet mij niets, maar gij laat mij u
+niets doen, wat ik zou willen en wat God beval. Belcolore sprak: Ach,
+ga weg, ga weg! O, doen priesters zulke dingen? De priester antwoordde:
+Waarom niet? Ik zeg u, dat wij het beter doen dan andere menschen. En
+weet je waarom? Omdat wij de molen weinig laten malen, maar werkelijk
+het zal u voordeel doen, als gij mij laat gaan. Belcolore antwoordde:
+Welk voordeel kan mij dat verschaffen, daar gij allen zoo gierig
+zijt als de duivel. Toen voegde de pastoor er aan toe: Wilt gij een
+paar schoenen of een haar-lint of een mooien wollen doek of wat wilt
+ge? Belcolore sprak: Dat is wat moois! Dat heb ik allemaal, maar
+waarom geeft gij mij niet iets anders, dat ik wil en ik zal doen,
+wat gij wilt. Toen sprak de pastoor: Zeg, wat gij wilt, en ik zal
+het gaarne doen.
+
+Belcolore hernam: Zaterdag moest ik naar Florence gaan om wol terug te
+brengen, die ik gesponnen heb en mijn spinnewiel te laten herstellen
+en als gij mij vijf lire leent, die gij wel hebt, zal ik van den
+woekeraar mijn donkerpaarsen rok en mijn leeren ceintuur voor de
+feestdagen terughalen, die ik bij mijn huwelijk meebracht, en waarmee
+ik naar de kerk en overal heen kan en zoo zal ik altijd kunnen doen,
+wat gij wilt. De pastoor antwoordde: Dat God mij een goed jaar geeft;
+ik heb ze niet bij mij, maar eer het Zaterdag is, zal ik maken, dat
+gij ze bezit. Ja, zeide Belcolore zoo doet gij allen groote beloften
+en houdt er geen een. Denkt gij met mij te handelen als Biliuzza,
+die met leege handen thuis kwam? Bij God, dat zult gij niet doen want
+zij is daarna publieke vrouw geworden. Als gij ze niet hebt, ga ze
+halen. Kom, zei de pastoor, laat mij niet naar huis gaan; nu is de
+kans gunstig, en als ik zou weggaan en terugkeeren, is er misschien
+iemand. En zij sprak: Goed. Wilt gij uw gang gaan, geef ze dan, en
+als gij het niet wilt, laat het. De priester, die zag, dat zij niet
+bereid was te doen, wat hij wilde zonder een _salvum me fac_ [147],
+terwijl hij het wenschte _sine custodia_, [148] zeide: gij gelooft
+dus niet, dat ik ze u zal brengen. Vertrouw mij en ik laat u als pand
+dezen koorrok van blauw laken. Belcolore hief het gelaat hoog op en
+zei: Zoo. Die koorrok? En wat is die waard? De pastoor hernam: Wat
+hij waard is? Weet, dat die twee- of driedraadsch is en er zijn er,
+die gelooven vier-draadsch en het is nog geen veertien dagen geleden,
+dat ik bij Lotto, den uitdrager, er zeven lire voor betaalde, en
+ik heb hem goedkoop gekregen, naar wat Buglietto mij zeide, en gij
+weet, dat die verstand heeft van die blauwe lakenstoffen. Ah zoo,
+zei Belcolore, God helpe mij; ik zou het nooit geloofd hebben, maar
+geef hem mij maar. Mijnheer de priester, die den boog gespannen
+had, trok het koorkleed uit, gaf het haar en zij, na het te hebben
+onderzocht, zeide: Sere, laat ons in de schuur gaan, want daar komt
+nooit iemand. En hier verheugde zich de priester een heelen tijd,
+terwijl hij haar de zoetste kussen van de wereld gaf en haar familielid
+van God den Heer maakte; daarna vertrok hij in zijn soutaan, alsof hij
+van een bruiloftsfeest ter bediening kwam en ging naar de kerk terug.
+
+Daar bedenkend, dat al de eindjes kaars, die hij het jaar uit de
+aangebodenen spaarde, niet de helft van vijf lire waarde hadden,
+meende hij een slechte zaak te hebben gemaakt en hij had er berouw
+over. Hij peinsde er over, hoe hij den koorrok zonder onkosten terug
+zou krijgen. En daar hij slim was, dacht hij er maar al te goed over
+na, hoe hij zou handelen en kwam tot het volgende plan: Den volgenden
+dag, een feestdag, stuurde hij een jongen van een zijner buren naar
+Belcolore om haar steenen vijzel te leenen, daar hij saus wilde maken
+en ontbijten met Binguccio van den Poggio en Nuto Buglietti. Belcolore
+zond hem dien. Toen het uur van het ontbijt was aangebroken, riep de
+pastoor, die onderstelde, dat Bentivegna del Mazzo en Belcolore aten,
+zijn klerk en sprak tot hem: Neem dien vijzel en breng dien terug bij
+Belcolore en zeg, dat sere haar wel bedankt en dat gij haar het kleed
+terugvraagt, dat de jongen haar tot pand liet. De klerk ging naar
+het huis van Belcolore, en vond haar met Bentivegna aan tafel. Hij
+zette den vijzel op den grond en deed de boodschap. Toen Belcolore
+hoorde, dat het kleed werd teruggevraagd, wilde zij antwoorden,
+maar Bentivegna zeide met een boos gezicht: Gij vraagt dus een pand
+aan mijnheer de pastoor? Ik beken voor Christus, dat ik grooten lust
+heb je een flinke stomp onder de kin te geven; ga, haal hem zou gauw
+als je kunt en als hij weer iets vraagt, al was het onze ezel of iets
+anders mag hem niets geweigerd worden. Belcolore stond grommend op,
+ging naar haar linnenkist onder het bed, trok het kleed er uit, gaf
+het aan den klerk en sprak: Gij zult aldus namens mij tot den heer
+pastoor spreken: Belcolore zegt, dat zij God bidt, dat gij nooit
+meer met haar vijzel saus zult maken, omdat gij haar daarmee geen
+groote eer hebt bewezen. De klerk ging met het kleed weg en deed aan
+den heer pastoor de boodschap, waarop hij lachend zeide: Zeg, haar,
+wanneer gij haar ziet, dat als zij mij haar vijzel niet leenen zal,
+ik haar mijn stamper niet leen. Bentivegna geloofde, dat de vrouw
+die woorden sprak, omdat hij haar had bekoord en dacht er niet meer
+over. Maar Belcolore werd kwaad op den pastoor en sprak hem tot den
+wijnoogst niet meer toe. Later, toen de priester haar gedreigd had,
+haar in den muil van den grooten Lucifer te sturen, werd ze zeer bang
+en voor most en heete kastanjes, die hij haar gaf, werd zij goed met
+hem en deden zij elkaar nog menigmaal genoegen. En in plaats van de
+vijf lire liet de priester haar tamboerijn herstellen en daar een
+schel aanhangen en daarmee was zijn voldaan.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Calandrino, Bruno en Buffalmacco [149] dalen in de vallei der
+    Mugnone [150] af om den Heliotroop [151] te zoeken. Calandrino
+    meent dien gevonden te hebben en gaat met steenen beladen naar
+    huis. Zijn vrouw scheldt hem uit en hij, toornig geworden,
+    slaat haar en vertelt aan zijn metgezellen, wat zij beter
+    weten dan hij._
+
+
+Toen de geschiedenis van Panfilo geëindigd was, lachten de donna's,
+evenzeer als zij het nog doen. De koningin droeg Elisa op, dat die
+zou volgen, welke lachend begon: Bekoorlijke donna's. Ik zal mijn
+best doen u een kleine vertelling te verhalen even waar als aardig
+en die u evenzoo kan doen lachen als Panfilo door de zijne.
+
+In onze stad, die altijd van verschillende gewoonten en van zonderlinge
+lieden vol is geweest, leefde niet lang geleden een schilder,
+Calandrino, een onnoozel en vreemd man, die meestentijds met twee
+andere schilders omging: Bruno en Buffalmacco, een paar vroolijke
+lieden, uitgeslapen en slim, die met Calandrino omgingen, omdat zij
+van zijn onnoozelheid vaak groot plezier hadden. Gelijktijdig leefde
+er in Florence een jonkman van wonderbare beminnelijkheid, snaaksch
+en voorkomend, Maso del Saggio; deze hoorde van de onnoozelheid van
+Calandrino en wilde zich genoegen verschaffen door hem een poets te
+bakken of iets zonderlings te doen gelooven. Daar hij hem toevallig
+in de kerk van San Giovanni vond en hem aandachtig zag kijken naar de
+schilderijen en het houtsnijwerk van het sacraments-huisje, dat boven
+het altaar van die kerk staat en dat er niet lang geleden geplaatst
+werd, dacht hij, dat het nu tijd was voor zijn plan en na een metgezel
+te hebben ingelicht, wat hij doen wilde, naderden zij Calandrino, die
+alleen zat, en deden of zij hem niet zagen. Zij begonnen met elkaar te
+spreken over de kracht van verschillende steenen, van welke Maso zoo
+stellig sprak of hij een groot juwelier was. Calandrino leende aan
+deze praatjes het oor. Hij stond kort daarna op en merkte, dat het
+geen geheim was en voegde zich bij hen, wat Maso zeer beviel. Deze
+zette zijn gesprek voort en Calandrino vroeg, waar die krachtdadige
+steenen gevonden werden. Maso antwoordde, dat men de meesten vond in
+Berlinzone, een stad der Basken in een streek, die Bengodi heette,
+waar men de wijnstokken met saucijzen opbond en men een gans voor
+geld krijgt en het mandje er van voor niets op den koop toe en daar
+was een berg geheel van geraspte parmezaansche kaas, waarop menschen
+staan, die niets anders deden dan maccaroni en reepjes deeg bakken
+in kippensaus en ze dan naar beneden werpen en die er het meest van
+nam, had er ook het meest van. Daar dichtbij liep een kleine beek van
+den besten witten wijn, die men ooit drinkt, zonder dat er ooit een
+druppel water in kwam. O, zeide Calandrino, dat is een goed land,
+maar zeg mij, wat doet men met de kapoenen, die zij braden? Maso
+antwoordde: De Basken eten die allen op. Toen sprak Calandrino:
+Waart gij daar ooit? Hierop antwoordde Maso: Ik ben er meer dan
+duizend maal geweest. Toen antwoordde Calandrino: En hoeveel mijlen
+is het ver? Maso hernam: Het is meer dan zooveel mijlen loopen, als
+een heele nacht door zingen duurt. Calandrino voegde er bij: Dat moet
+dan verder zijn dan de Abruzzen. Jawel, zeide Maso, het is iets verder.
+
+De onnoozele Calandrino, die Maso deze woorden hoorde zeggen met een
+uitgestreken gezicht, had er vertrouwen in, hield het voor een feit
+en zeide: Het is voor mij te ver weg, maar als het dichter bij was,
+zou ik er eens met U willen heengaan alleen om die maccaroni er te
+zien afvallen en mij een roes te drinken. Maar vertel mij, opdat
+God U zegene, vindt men in die streken geen van die steenen van
+groote kracht? Hierop antwoordde Maso: Ja, men vindt er twee soorten
+steenen; de eenen zijn de steenen van Settignano en van Montisci
+[152], door welke, wanneer er molensteenen van gemaakt worden, het
+meel wordt bereid en daarom zegt men in die landen, dat van God de
+genadebewijzen komen en van Montisci de molensteenen, maar er zijn er
+daar zooveel, dat zij bij ons even weinig waard zijn als bij hun de
+smaragden, want daarvan zijn er grooter bergen dan de Morello, die te
+middernacht schitteren. En weet, dat, wie de molensteenen zou laten
+polijsten en in ringen zou laten zetten, vóór zij doorboord worden,
+en ze naar den Sultan brengt, er voor zou krijgen, wat hij verlangde.
+
+De andere is een steen, welke wij, juweliers, Heliotroop noemen,
+van zeer groote kracht, omdat wie hem bij zich draagt, door niemand
+gezien wordt. Toen sprak Calandrino: Dat zijn groote krachten, maar
+waar vindt men dien tweede? Hierop antwoordde Maso, dat men die in
+de Mugnone vond. Calandrino vroeg: Hoe groot is die steen! En welke
+kleur heeft hij? Maso antwoordde: Zij is van verschillende grootte
+en bijna zwart. Calandrino, die al die dingen in zich had opgenomen,
+deed, alsof hij iets had te verrichten, verliet Maso en besloot die
+steensoort te gaan zoeken, maar hij nam zich voor het niet te doen,
+zonder dat Bruno en Buffalmacco het wisten, van wien hij bijzonder veel
+hield. Hij ging ze zonder verwijl zoeken en besteedde het verdere deel
+van den morgen om ze te vinden. Toen het uur van den noen al voorbij
+was, herinnerde hij zich, dat zij werkten in het vrouwenklooster van
+Faënza en hoewel het zeer warm was, liet hij zijn zaken in den steek,
+ging naar hen toe en zeide tot hen: Vrienden, wanneer gij mij gelooft,
+kunnen wij de rijkste mannen van Florence worden, daar ik van een
+betrouwbaar man gehoord heb, dat er in de Mugnone een steen is, welke
+dengeen, die deze draagt, onzichtbaar maakt. Daarom zou het mij goed
+lijken, dat wij, vóór iemand anders er heengaat, er ons heen begeven
+om te zoeken. Wij zullen dien zeker vinden, daar ik dien ken en als wij
+dien gevonden hebben, wat zullen wij dan anders hoeven te doen dan dien
+in onze beurs te steken en naar de tafels der wisselagenten te gaan,
+welke altijd vol zijn van grossen en florijnen? En dan zullen wij er
+van nemen, zooveel wij willen. Niemand zal ons zien en wij zullen ons
+verrijken zonder den ganschen dag de muren te moeten bekladden gelijk
+de slakken doen. Toen Bruno en Buffalmacco hem hoorden, begonnen
+zij te glimlachen en deden, of zij zeer verbaasd waren en prezen den
+raad van Calandrino, maar Buffalmacco vroeg, welken naam die steen
+had. Calandrino, die weinig hersens had, was de naam ontschoten. Daarom
+antwoordde hij: Wat hebben we met dien naam te maken, als wij de kracht
+er van kennen? Laten wij hem dadelijk gaan zoeken. Welnu, zeide Bruno,
+hoe ziet hij er uit? Calandrino antwoordde: Zij zijn van elken vorm,
+maar allen zijn haast zwart. Wij hebben dus op allen te letten, die
+zwart zijn. Laat ons daarom geen tijd verliezen. Hierop zeide Bruno
+tot Buffalmacco gewend: Hetgeen Calandrino zegt, is goed, maar het is
+nu het uur niet, daar de zon hoog is en recht op de Mugnone valt en
+het net is of de steenen verkalkt zijn en wit schijnen. Nochtans voor
+de zon ze gedroogd heeft zijn ze zwart. En nu zijn er ook vele lieden,
+daar het heden werkdag is, naar de Mugnone, die ons daar ziende zouden
+raden, wat wij gingen doen; wellicht zou de steen hun in handen komen
+en wij zouden den draf door den galop verloren hebben. Dus is het beter
+morgen te gaan, omdat men dan beter de kleur kan onderscheiden; ook is
+het dan feestdag en niemand zal er zijn. Buffalmacco prees den raad van
+Bruno en Calandrino vereenigde zich er mee en zij stelden vast, dat zij
+den volgenden zondagmorgen alle drie zouden gaan zoeken. Calandrino
+verzocht hen beslist er niemand over te spreken. Toen zij zeiden
+dit te doen, vertelde hij hun, wat hij gehoord had van de streek van
+Bengodi en bevestigde met eeden, dat dit zoo was. Toen Calandrino ze
+verlaten had, spraken die twee onder elkaar af, wat ze zouden doen.
+
+Toen de morgen aanbrak, stond Calandrino bij het krieken van den
+dag op en na de metgezellen te hebben gewekt, gingen zij door de
+San Gallo-poort, daalden naar den Mugnone af en gingen steenen
+zoeken. Calandrino ging als de ijverigste voorop en sprong haastig
+overal, waar hij een zwarten steen zag, raapte hem gretig op en
+bewaarde dien op zijn borst. De metgezellen volgden en raapten er af
+en toe ook een op. Calandrino was niet ver gegaan of hij had er de
+borst vol van, toen hief hij de slippen van zijn rok op, die niet aan
+het lichaam gesloten was en maakte daarvan een wijden zak door ze over
+zijn leeren gordel te slaan, vulde die en evenzoo na van zijn mantel
+een zak te hebben gemaakt, vulde hij dien ook. Buffalmacco en Bruno
+zagen, dat Calandrino geheel beladen was en toen het etensuur naderde,
+zeide Bruno tot Buffalmacco: Waar is Calandrino? Buffalmacco, die hem
+dichtbij  zag, keerde zich om en antwoordde dan hier, dan daar kijkend:
+Ik weet het niet, maar zooeven toch was hij nog voor ons. Bruno zeide:
+het doet er weinig toe; het schijnt, dat hij naar huis is gegaan om
+te eten en ons tot de dwaasheid heeft gebracht zwarte steenen in den
+Mugnone te gaan zoeken. Kijk, hoe goed hij dit heeft klaar gespeeld,
+zei toen Buffalmacco, ons bedriegt en hier achterlaat, die zoo
+dwaas waren hem te gelooven. Kijk! Wie anders zou dwaas genoeg zijn
+geweest te gelooven, dat in de Mugnone een steen van die kracht wordt
+gevonden? Calandrino, die deze woorden hoorde, verbeeldde zich, dat de
+steen hem in handen gekomen was en dat zij door haar werking hem niet
+zagen. Ten zeerste verheugd over dit geluk, nam hij zich voor zonder
+iets te zeggen naar huis te gaan en begaf zich op weg. Toen Buffalmacco
+dit zag, zeide hij tot Bruno: Waarom zullen wij niet heengaan? Bruno
+antwoordde: Ja, laat ons gaan; maar ik zweer, dat Calandrino het ons
+niet meer zal leveren; en als ik dicht bij hem was als den heelen
+morgen, zou ik hem zooveel van die steenen tegen zijn hielen gooien,
+dat hij misschien wel een maand aan die grap zou denken. Het mikken en
+raken tegen den hiel van Calandrino was nu het werk van een oogenblik.
+
+Toen Calandrino de pijn voelde, trok hij den voet omhoog en begon te
+zuchten, maar zweeg toch en ging verder. Buffalmacco, die een van de
+keien in de hand genomen had, zeide tot Bruno: Zeg, kijk eens wat een
+mooie kei; hoe zal die Calandrino tegen de ribben komen en na hem
+te hebben weggeslingerd, kwam hij met kracht tegen zijn ribben. Op
+die wijze wierpen zij hem met steenen van de Mugnone tot aan de San
+Gallo-poort. Nadat zij de steenen, die zij verzameld hadden, hadden
+weggegooid, hielden zij een oogenblik stand bij de tolgaarders; deze
+ingelicht deden of ze niets zagen en lieten met het meeste plezier
+van de wereld Calandrino stil door. Zonder oponthoud begaf hij zich
+naar zijn huis bij de Canto alla Macina (Molenhoek). De fortuin was de
+grap zóó gunstig, dat, terwijl Calandrino langs de rivier ging en door
+de stad, hem niemand tegen kwam, daar elk aan het ontbijt was. Aldus
+beladen kwam Calandrino daar aan. Toevallig stond zijn echtgenoote,
+monna Tessa, een schoone en verstandige vrouw, boven aan den trap
+en een weinig boos over zijn lang uitblijven, zag zij hem aankomen
+en begon schimpend te zeggen: Broerlief, de duivel zal je nooit meer
+thuis brengen; iedereen heeft ontbeten, nu gij terugkeert. Calandrino
+merkte, dat hij gezien was en vol spijt zeide hij: Wee mij, slechte
+vrouw, zijt gij daar? Gij hebt mij ongeluk gebracht, maar bij God:
+ik zal het je betalen. Hij ging in een kleine kamer, ontdeed zich van
+de verzamelde steenen, liep naar zijn vrouw, wierp haar bij de haren
+aan zijn voeten en daar hij zijn armen en beenen nu goed bewegen kon,
+gaf hij haar overal schoppen en stompen zonder een haar op haar hoofd
+te laten of één plaats, die niet bezeerd was, en het hielp haar niets
+met gevouwen handen om genade te roepen. Buffalmacco en Bruno gingen
+Calandrino, nadat zij met de tolgaarders hadden gelachen, langzaam
+achterop en toen zij bij zijn deur waren, hoorden zij het wreede pak
+ransel, dat hij zijn vrouw gaf en veinzend pas te zijn aangekomen,
+riepen zij hem. Calandrino geheel bezweet en vuurrood vertoonde
+zich aan het venster en verzocht ze boven te komen. Zij hielden
+zich eenigszins verstoord, gingen naar boven en zagen de kamer vol
+steenen en in een der hoeken de vrouw met loshangende haren, gehavend,
+doodsbleek, het heele gelaat verminkt, droevig huilende en in een
+anderen hoek Calandrino met gescheurde kleeren en hijgend als een
+afgemat mensch. Toen zij dit een oogenblik hadden aanschouwd, zeiden
+zij: Wat is dat, Calandrino? Gaat gij bouwen, dat wij hier zooveel
+steenen zien? En wat scheelt monna Tessa? Het schijnt, dat gij haar
+hebt geslagen. Wat is dat voor fraais? Calandrino, vermoeid door
+het steenen dragen, de woede, waarmee hij zijn vrouw had geslagen,
+en door de smart over het geluk, dat hij meende te hebben verloren,
+kon zijn geest niet bedwingen te antwoorden. Buffalmacco ging voort:
+Calandrino, als gij een andere reden tot toorn hadt, hadt gij ons toch
+niet voor den gek moeten houden, want gij hebt ons er toe gebracht met
+U den kostbaren steen te zoeken, hebt ons zonder een woord tot God of
+den duivel te spreken in de Mugnone als een paar mallen achtergelaten
+en ge zijt naar huis gegaan, wat wij U zeer kwalijk nemen, maar zeker
+zal het de laatste grap zijn, die gij met ons uithaalt. Bij die woorden
+deed Calandrino zich geweld aan om te zeggen: Metgezellen, wordt niet
+boos, de zaak is anders. Ik, ongelukkige, had dien steen gevonden en
+wilt gij hooren, dat ik de waarheid spreek: Toen gij mij de eerste
+maal hebt geroepen, was ik op minder dan tien vademen afstand van U en
+daar ik zag, dat gij niet kwaamt en mij niet zaagt, ging ik voor U de
+stad in en ben ik voortdurend recht voor U uit gegaan. En nu vertelde
+hij hun tot het einde toe, wat zij hadden gedaan en gezegd en toonde
+hun den rug en de hielen evenals de kwetsuren en ging voort: Toen ik
+de poort inging met al die steenen, werd er niets gezegd en gij weet,
+hoe lastig die tolgaarders zijn om alles na te kijken. Ook kwam ik op
+straat verscheidene buren en vrienden tegen, die mij altijd aanspreken
+en tot drinken uitnoodigen en nu zelfs geen half woord zeiden, alsof
+zij mij niet zagen. Ten slotte, toen ik hier kwam heeft die duivelsche,
+vervloekte vrouw mij gezien en gij weet, de hoe vrouwen elk voorwerp
+hun kracht doen verliezen, zoodat ik, die mij den gelukkigsten man van
+Florence kon noemen, de ongelukkigste ben. Ik heb haar daarom zooveel
+geslagen, als ik maar kon en ik weet niet, wat mij weerhoudt, dat ik
+haar niet de aderen open, want vervloekt is het uur, waarop ik haar
+zag en zij in mijn huis kwam! En toen zijn toorn weer aanwakkerde,
+wilde hij opstaan om haar opnieuw te slaan. Buffalmacco en Bruno
+deden, of zij zich zeer verwonderden en bevestigden, wat Calandrino
+zeide en hadden zoo'n grooten lachlust, dat zij haast stikten,
+maar toen zij hem zoo woedend zagen, dat hij weer zijn vrouw wilde
+slaan, stonden zij op en hielden hem tegen en zeiden, dat de donna
+er geen schuld aan had, maar hij zelf, die wist, dat de vrouwen van
+de voorwerpen alle kracht doen te loor gaan en haar niet gezegd had,
+op te passen bij hem dien dag niet te verschijnen en dat God hem dat
+geluk had ontnomen, hetzij, omdat het hem niet mocht te beurt vallen
+of omdat hij van plan was geweest zijn metgezellen te bedriegen. En
+na vele woorden werd met groote moeite de vrouw met hem verzoend en
+vertrokken zij hem neerslachtig achterlatend met het huis vol steenen.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _De provoost van Fiesole bemint een weduwe, die hem niet
+    bemint. Hij gelooft met haar te slapen, doch doet dit met haar
+    dienstmaagd en de broeders van de donna doen hem betrappen
+    door den bisschop._
+
+
+Toen Elisa aan het eind van haar novelle gekomen was en tot groot
+genoegen van het gezelschap had verteld, keerde de koningin zich naar
+Emilia en gaf haar aldus te kennen, dat zij na Elisa zou vertellen;
+deze begon: Waardige donna's. Hoe de priesters, de broeders en alle
+geestelijken de heerschers over onze geesten zijn, is in vele novellen
+aangetoond, maar daar men er nooit zooveel van kan vertellen, of er
+blijft nog meer over, zal ik u een verhaal doen van een provoost,
+die ondanks alles wilde, dat een edelvrouw hem genoegen zou doen,
+doch, daar zij zeer slim was, hem behandelde, gelijk hij het verdiende.
+
+Gelijk ieder uwer weet, was Fiesole, welks heuvel wij van hier zien
+kunnen, een zeer oude en groote stad; hoewel thans geheel vervallen,
+heeft zij toch nog een bisschop. In de buurt van de hoofdkerk bewoonde
+een edelvrouw, weduwe, monna Piccarda, een landgoed met een niet te
+groot huis, waar zij het grootste deel van het jaar vertoefde met haar
+twee broeders, welopgevoede en hoffelijke jongelieden. De provoost van
+de kerk werd, terwijl zij gewoon was daarheen te gaan en zij nog zeer
+jong, schoon en bekoorlijk was, op haar verliefd, zoodat hij zich
+niet bedwingen kon. Na eenigen tijd was hij zoo ontvlamd, dat hij
+haar dit mededeelde, smeekte met zijn liefde vrede te hebben en hem
+ook te beminnen. Deze provoost was al oud, maar van zeer jeugdigen
+temperament, vermetel, trotsch, had een hoog idee van zich zelf en
+manieren en gewoonten vol aanstellerij. Hij was zoo vervelend en
+hinderlijk, dat niemand hem welgezind was en als iemand een hekel
+aan hem had, was het die donna, want niet alleen dat zij hem niet
+mocht lijden, maar zij haatte hem meer dan kiespijn. Daarom zeide de
+slimme vrouw:
+
+Messire, dat gij mij lief hebt, is mij zeer aangenaam en ik moet en zal
+u liefhebben, maar bij uw liefde en de mijne mag nooit iets oneerbaars
+voorkomen. Gij zijt mijn geestelijke vader en priester en reeds den
+ouderdom nabij, hetgeen u eerbaar en kuisch moet maken en ook ik ben
+geen kind, dien zulke verliefdheden passen. Ik ben weduwe en gij weet,
+hoe zeer men eerbaarheid van weduwen vereischt en neem mij dus niet
+kwalijk, dat ik u nooit zal lief hebben op de wijze, waarop u dit
+vraagt. De provoost, die van haar niets anders kon gedaan krijgen,
+toonde zich bij den eersten tegenslag noch verwonderd, noch overwonnen,
+maar hield zijn dwaze indringerigheid vol, viel haar vaak lastig met
+brieven en boodschappen en deed dit zelfs, als hij haar in de kerk
+zag komen. Zij vond deze vervolging te hinderlijk en te ergerlijk, en
+zij besloot hem zijn verdiende loon te geven maar niets te doen, voor
+zij er met haar broeders over had gesproken. Na hen gezegd te hebben,
+wat de provoost in het schild voerde, en ook wat zij van plan was te
+doen en na daarin van hen volkomen verlof te hebben gekregen, ging zij
+een paar dagen later naar de kerk. De provoost zag haar, ging toen
+dadelijk naar haar toe en en begon op een familiare manier met haar
+te spreken. Toen de donna hem zag aankomen en hem aankeek, zette zij
+een verheugd gezicht en na hem ter zijde te hebben getrokken en nadat
+hij haar veel had gezegd op zijn gebruikelijke wijze, sprak de donna
+na een diepen zucht: Messere, ik heb dikwijls gehoord, dat er geen
+kasteel bestaat zoo sterk, dat niet, als het elken dag bestormd wordt,
+eens wordt genomen, wat ik wel zie, dat mij gebeurd is. Gij hebt zoo
+om mij gedraaid met zoete woorden en hoffelijkheden, dat gij mij mijn
+voornemen hebt doen verbreken en dat ik bereid ben, zoo u dit behaagt,
+de uwe te willen zijn. De provoost zeide verheugd: Madonna, dank en
+om u de waarheid te zeggen, heb ik mij zeer verbaasd, dat gij zoo
+terughoudend waart, daar mij dit nog nooit was overkomen. Integendeel
+heb ik enkele malen gezegd: Als de vrouwen van zilver waren, zouden
+zij geen oortje waard zijn als munt, omdat er geen een aan den hamer
+weerstand biedt. Maar laten wij dit nu terzijde stellen: Wanneer
+kunnen wij samen zijn! Mijn lieve heer, wanneer het ons behaagt;
+ik heb geen echtgenoot, aan wien ik rekenschap moet geven. Maar waar
+zullen wij samen zijn? De provoost hernam: Niet in uw huis? De donna
+antwoordde: Messere, gij weet, dat ik twee broeders heb, die nacht
+en dag thuiskomen met hun vrienden en mijn woning is niet te groot;
+daarom kan dat daar niet gebeuren of gij moet u houden als een stomme
+en in het donker geen gerucht maken evenals de blinden. Als gij dit
+wilt doen, zal het gaan, omdat zij niet in mijn kamer doordringen,
+maar de hunne is zoo dicht bij de mijne, dat niet het minste woordje
+kan gezegd worden. De provoost zeide toen: Madonna, dat is goed
+voor een of twee nachten, maar dan zullen wij elders meer op ons
+gemak zijn. De donna sprak: Messere, dat staat toch aan u, maar één
+ding bid ik u, dat dit geheim blijft. Daarop ging de provoost voort:
+Madonna, twijfel daar niet aan en indien het kan, zorg dan, dat wij
+vanavond te zamen zijn. De donna sprak: Dat bevalt mij en na haar te
+hebben gezegd, hoe en wanneer hij zou komen, ging hij heen.
+
+Deze donna had een meid, die lang niet jong was, en zij had het
+misvormdste gezicht dat men ooit zag; een platten neus, een scheeven
+mond, dikke lippen, slechte en groote tanden en zij keek loensch en
+had altijd pijn in de oogen en had een groene en gele kleur, zoodat
+zij den zomer niet scheen doorgebracht te hebben in Fiesole [153]
+maar in Sinigaglia. Behalve dat was zij mank en een weinig scheef
+aan den rechterkant. Zij heette Ciuta en omdat zij zulk een misvormd
+gezicht had, werd zij door elk man Ciutazza [154] genoemd. Hoewel
+zij leelijk was, was zij bovendien snibbig. De donna sprak tot
+haar: Ciutazza, als gij mij vanavond een dienst wilt doen, zal ik
+u een mooi hemd geven. Toen Ciutazza van een hemd hoorde spreken,
+antwoordde deze: Madonna voor een hemd zal ik mij in het vuur werpen
+en meer nog. Welnu, zeide de donna, ik wil, dat gij vannacht in mijn
+bed slaapt met een man en dat gij hem liefkoost en zóó, dat het niet
+wordt opgemerkt door mijn broeders, want gij weet, dat die vlak bij u
+slapen. Ciutazza zeide: Desnoods wil ik er wel met zes in plaats van
+een slapen. Toen de avond viel, kwam messere de provoost en de twee
+jongelieden waren in hun kamer en lieten zich wel hooren; daarom ging
+de provoost tersluiks en in het donker in die van de donna naar bed
+en van den anderen kant Ciutazza. Mijnheer de provoost, die waande de
+donna aan zijn zijde te hebben, nam Ciutazza in zijn armen en begon
+haar te kussen zonder een woord te spreken en Ciutazza hem en hij
+begon zich met haar te bevredigen na langdurige begeerte.
+
+Toen de donna dit had gedaan, beval zij aan haar broers, dat zij de
+rest zouden doen van wat zij hadden afgesproken, die, heimelijk uit
+de kamer gegaan, zich naar het plein begaven en de fortuin was hun
+gunstiger, dan zij het zelf gewenscht hadden, want daar de warmte
+groot was, vroeg de bisschop om met hen naar hun huis te gaan en met
+hen te drinken. Zij vertelden hem hun bedoeling, begaven zich met
+hem op weg en na met hem op een zeer koele, kleine binnenplaats te
+zijn gegaan, waar veel lichten waren aangestoken, dronk hij met groot
+genoegen van een hunner goede wijnen. Na gedronken te hebben, zeiden
+de jongelieden: Messer, omdat gij ons zulk een gunst hebt bewezen,
+dat gij u verwaardigd hebt ons kleine huisje te bezoeken, wenschen wij,
+dat het u zal behagen een zaakje te zien, dat wij u zullen toonen. De
+bisschop antwoordde: Gaarne. Een van de jongelieden nam een toorts,
+ging voorop en de bisschop en de anderen volgden en wendden zich naar
+de kamer, waar mijnheer de provoost met Ciutazza lag. Deze had zich
+gehaast tot ruiterdienst en had dien al drie maal verricht en daardoor
+vermoeid en door de warmte sliep hij met Ciutazza in zijn armen. Toen
+de jongelieden in de kamer traden en daarna de bisschop, werd hem de
+provoost aangewezen met Ciutazza in dien toestand. Messer de provoost
+richtte zich op, zag het licht en de lieden rondom, schaamde zich,
+werd bang en stak het hoofd onder de lakens. De bisschop beleedigde
+hem zeer en liet zijn hoofd te voorschijn trekken en hem zien,
+met wie hij geslapen had. De provoost, die het bedrog ontdekte,
+werd ook door de schande de treurigste man ter wereld; na zich op
+bevel des bisschops gekleed te hebben, werd hij naar huis gezonden
+om een groote boete te doen onder goede bewaking. Later wilde de
+bisschop weten, hoe het kwam, dat hij met Ciutazza had geslapen. De
+jongelieden vertelden hem alles. Toen de bisschop dit had gehoord,
+prees hij de donna en ook de jongelieden, die zonder zich met het
+bloed van den priester te bevlekken hem hadden behandeld, zooals
+hij het verdiende. De bisschop legde hem veertig dagen kerkerstraf
+op, maar de liefde en de woede deden hem die negen en veertig dagen
+beklagen. Behalve dat kon hij sinds dien tijd nooit uitgaan zonder
+door de kinderen te worden bespot met: Kijk daar heb je hem, die met
+Ciutazza sliep, wat voor hem zoo hinderlijk was, dat hij er haast gek
+van werd. En op die manier raakte de donna den last van den vervelenden
+provoost kwijt en verdiende Ciutazza het hemd en een goeden nacht.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Drie jongelieden trekken een Marcezaansch rechter te Florence,
+    terwijl hij zitting houdt, zijn broek uit._
+
+
+Emilia had haar vertelling geëindigd, terwijl de weduwe door allen
+geprezen was, toen de koningin naar Filostrato ziende, sprak: Aan u
+is thans de beurt om te verhalen. Hierop antwoordde hij haastig, dat
+hij gereed was en begon: Verrukkelijke donna's. De jongeling, waarvan
+Elisa u zooeven gesproken heeft, namelijk Maso del Saggio, herinnert
+mij aan een novelle van hem en eenige van zijn kameraden, welke, hoewel
+er uitdrukkingen in voorkomen, die u zullen doen blozen, niettemin
+zooveel stof tot lachen geeft, dat ik u die toch zal mededeelen.
+
+Gelijk gij allen kunt gehoord hebben, komen in onze stad zeer dikwijls
+Marcezaansche schouten [155], die gewoonlijk menschen met weinig
+gevoel zijn en die zulk een bekrompen en ellendig leven leiden,
+dat het niets anders schijnt dan één schraperij en door hun armoe en
+hun ingeboren gierigheid, brengen zij rechters en notarissen mede,
+die menschen schijnen eer achter de ploeg vandaan gehaald of uit een
+touwslagerij dan uit de scholen der magistratuur. Toen een van hen als
+baljuw bij ons gekomen was, bracht hij een rechter mee, Niccola van
+San Lepidio, die naar het uiterlijk eerder een ketellapper scheen en
+die alleen aangesteld was om misdadige zaken te onderzoeken. En daar
+er dikwijls burgers kwamen, die niets in het gerechtshof te maken
+hadden, zocht Maso del Saggio daar op een morgen naar een vriend en
+keek naar den zetel van messer Niccola. Deze scheen hem een vreemde
+vogel en hij nam hem van het hoofd tot de voeten op. En terwijl
+hij hem zag met een zwart geworden baret van bont en een ganzenpen
+in den gordel en de toga langer dan het sleepend gewaad daaronder,
+aanschouwde hij onder andere vreemde dingen iets opmerkelijks en dat
+was een broek zoo wijd, dat het achterstuk tot op de helft van zijn
+beenen viel, als hij zat, terwijl de kleeren van voren van nauwheid
+open stonden. Zonder hem langer te beturen en niet verder zoekend,
+ging hij iemand anders opsporen en vond twee van zijn vrienden, Ribi
+en Matteuzzo, jongelieden even snaaksch als Maso en zeide tot hen:
+Als gij mij welgezind zijt, ga dan met mij mee naar het gerechtshof,
+waar ik jullie de gekste kerel van de wereld zal laten zien. Hij ging
+met hen daarheen en toonde hun dien rechter en zijn broek.
+
+Zij begonnen er om te lachen, zoover ze die zien konden; na dichter
+bij de banken te zijn gekomen, waar mijnheer de rechter zetelde,
+zagen zij, dat zij er licht onder konden kruipen en bovendien, dat
+de planken, waarop deze de voeten zette, zoo gebroken waren, dat
+men er met gemak hand en arm door kon steken. Toen sprak Maso tot
+zijn kameraden: Laten wij hem zijn broek heelemaal uittrekken, want
+dat gaat best. Ieder van de gezellen had opgelet, hoe het mogelijk
+was. Den volgenden morgen kwamen zij terug en daar het gerechtshof
+vol menschen was, ging Matteuzo, wien niemand gewaar werd, onder de
+bank en begaf zich juist onder de plaats, waar de rechter de voeten
+zette. Maso, die den rechter aan den eenen kant genaderd was, nam hem
+bij een slip van zijn toga en Ribi, die van den anderen kant kwam,
+deed het zelfde en Maso sprak: Edelachtbare, o edelachtbare, ik bid
+u bij God, dat gij, eer die spitsboef, die daar aan uw zijde staat,
+weggaat, mij door hem een paar schoenen doet terug geven, welke hij
+van mij gestolen heeft en toch zegt hij van niet, en ik zag nog geen
+maand geleden, dat hij ze opnieuw liet zoolen. Ribi van den anderen
+kant schreeuwde hard: Edelachtbare, geloof hem niet, want hij is een
+bedrieger en omdat hij weet, dat ik hier gekomen ben om een valies op
+te eischen, dat hij van mij heeft weggenomen, is hij hier gekomen en
+praat van de schoenen, die ik pas sinds eergisteren in huis heb. En
+als gij mij niet gelooft, zal ik tot getuigenis brengen la Trecca,
+die naast mij woont en la Grassa, de dikke pensverkoopster en iemand,
+die het vuil ophaalt van Santa Maria tot Verzaja, die ze zag, toen
+hij van het dorp terugkeerde. Maar van zijn kant liet Ribi hem niet
+uitspreken, maar schreeuwde ook en ging nog meer te keer. Terwijl de
+rechter rechtop stond om beter te hooren, nam Matteuzo de kans waar,
+stak de hand door een scheur van de planken en trok zeer hardhandig
+het achterstuk van de broek van den rechter omlaag. Onmiddellijk viel
+de broek neer, daar de rechter mager en zonder heupen was. Hij voelde
+iets, maar wist niet wat het was en wilde de broek optrekken, zich weer
+bedekken en gaan zitten, doch Maso hield hem aan den eenen en Ribi
+aan den anderen kant vast en zij riepen luid: Messere, gij beleedigt
+mij door mij niet aan te willen hooren en weg te willen gaan. Zulke
+kleinigheden behandelt men niet schriftelijk in onze gemeente.
+
+En bij die woorden hielden zij hem zóó bij zijn slippen vast,
+dat allen, die in het gerechtshof waren, zagen, dat hem de broek
+afgetrokken was. Maar Matteuzo na hem eenigen tijd te hebben
+vastgehouden liet hem los, kwam naar buiten en ging heen zonder
+te zijn opgemerkt. Ribi, die meende, dat hij genoeg gepleit had,
+zeide: Bij God, ik ga hulp zoeken bij den burgemeester. En Maso,
+die de toga losliet, zeide: Neen, ik zal hier nog dikwijls terug
+komen, als gij het niet zoo druk hebt; en zij gingen zoo gauw als
+zij konden weg. Mijnheer de rechter, die zijn broek had opgetrokken
+in tegenwoordigheid van iedereen, bemerkte nu, alsof hij pas wakker
+werd, de grap en vroeg, waar die twee heengegaan waren, die gevraagd
+hadden naar de schoenen en het valies, maar daar men ze niet terugvond,
+zwoer hij bij de darmen van God zelf, dat hij wilde weten of het te
+Florence gewoonte was aan rechters de broek uit te trekken, wanneer
+zij zetelden in het gestoelte der justitie. De schout, die dit hoorde,
+maakte veel kabaal, maar toen zijn vrienden hem hadden uiteengezet,
+dat dit alleen was geschied om hem aan te toonen, dat de Florentijners
+wisten, dat hij dwazen had gebracht, omdat hij die goedkooper kon
+krijgen, waar hij behoord had rechters te brengen, vond hij het beter
+te zwijgen en ditmaal had die zaak daarom geen verder gevolg.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Bruno en Buffalmacco stelen van Calandrino een zwijn. Zij
+    geven hem hoop het weer te vinden met gemberpillen en witten
+    wijn en geven hem er twee van, als die voor de honden in
+    aloë gekonfijt en het schijnt hem, dat hij het zelf heeft
+    geroofd. Zij laten hem er voor betalen, indien hij niet wil,
+    dat zij het aan zijn vrouw zeggen._
+
+
+De novelle van Filostrato, waarover zeer werd gelachen, was nog niet
+uit of de koningin beval aan Filomene, dat zij zou volgen, die aldus
+begon: Genadige donna's. Daar Filostrato door den naam Maso er toe
+werd aangetrokken de geschiedenis te vertellen, die gij hebt gehoord,
+zoo ben ik er toe geneigd door die van Calandrino en zijn metgezellen
+U een andere van hen te vertellen, die, naar ik geloof, U zal behagen.
+
+Het is niet noodig, dat ik U zeg, wie Calandrino, Bruno en Buffalmacco
+waren, omdat gij daarvan genoeg hebt gehoord en daarom zeg ik alleen,
+dat Calandrino een klein buiten had niet ver van Florence, dat hij
+van zijn vrouw als bruidschat ontvangen had. Onder de inkomsten,
+die hij daaruit trok, kreeg hij elk jaar een varken. Het was zijn
+gewoonte in December met zijn vrouw daar heen te gaan en het varken
+te slachten en in te zouten.
+
+Calandrino ging eens, toen zijn vrouw alleen was, alleen het zwijn
+slachten. Toen Bruno en Buffalmacco wisten, dat zijn vrouw niet mee
+ging, begaven zij zich naar een priester, een zeer goed vriend van
+hem, een buurman van Calandrino om een dag of wat bij hem door te
+brengen. Calandrino had den morgen, toen zij aankwamen, het varken
+gedood. Toen hij ze bij den pastoor zag, riep hij ze en sprak: Wees
+welkom en ziet, hoe goed ik het huishouden kan waarnemen. Na ze in
+huis te hebben geleid, toonde hij hun het varken. Zij zagen, dat het
+zeer mooi was en hoorden van hem, dat hij het voor zijn huishouden
+wilde inzouten. Bruno sprak: Wel, wat zijt gij dom! Verkoop het
+en laat ons van het geld plezier hebben en zeg aan Uw vrouw, dat
+men het gestolen heeft. Calandrino antwoordde: Neen, dat gelooft ze
+niet en ze zou mij het huis uitjagen; dat doe ik nooit. Zij praatten
+genoeg, maar het hielp niets. Calandrino noodigde hen gulweg tot het
+avondmaal uit; zij gingen evenwel weg. Bruno zeide tot Buffalmacco:
+Willen wij vannacht dat varken van hem stelen? Buffalmacco antwoordde:
+Och, hoe zullen wij dat kunnen? Bruno sprak: Hoe, dat weet ik wel,
+als hij hier maar niet weggaat. Buffalmacco zeide: Laten wij het dan
+doen? En later zullen we er met den pastoor plezier van hebben. De
+pastoor zeide, dat het hem zeer beviel. Toen sprak Bruno: Men moet
+hier een weinig listig te werk gaan; gij weet, Buffalmacco, hoe gierig
+Calandrino is en hoe hij gaarne drinkt, als een ander betaalt. Laat hem
+naar een taveerne brengen en daar zal de pastoor doen, of hij alles
+betaalt om ons en hem eer te bewijzen. Hij zal zich dronken drinken
+en dan zullen wij onze kans waarnemen, omdat hij alleen thuis is. Zoo
+gezegd, zoo gedaan. Calandrino, die zag, dat de priester betaalde,
+begon duchtig te drinken en hoewel hij er niet veel van noodig had,
+nam hij er toch een goede lading van in en daar het al laat was, toen
+hij de taveerne verliet, trad hij binnen zonder te eten, geloofde de
+deur gesloten te hebben, liet die open en ging naar bed.
+
+Buffalmacco en Bruno gingen met den priester avondmalen en daarna
+namen zij zekere gereedschappen mede om heimelijk in het huis van
+Calandrino binnen te dringen, waar Bruno het had aangewezen. Toen zij
+de deur open vonden, haakten zij het varken af, droegen dit naar het
+huis van den pastoor, en gingen slapen. Calandrino, dien de wijn uit
+het hoofd was gegaan, stond 's ochtends op en toen hij beneden was,
+keek hij, zag het varken niet en de deur open. Daarom vroeg hij aan
+iedereen of ze het varken gezien hadden en toen hij het niet vond,
+schreeuwde hij: Wee mij, ongelukkige! Bruno en Buffalmacco stonden
+op en gingen naar Calandrino om te hooren, wat hij van het varken zou
+zeggen. Zoodra hij hen zag, zeide hij klagend: Wee mij, mijn vrienden,
+het varken is mij ontroofd. Bruno sprak zachtjes: Het is een wonder,
+dat gij één keer wijs zijt geweest. Wee mij, riep Calandrino, want
+wat ik zeg, is waar. Vertel dit maar, sprak Bruno, en schreeuw het
+zoo hard, dat het schijnt, dat het zoo is gebeurd. Calandrino klaagde
+toen nog harder en zeide: Bij het Lichaam van God, ik zeg de waarheid,
+en Bruno hernam: Zeg dat maar en indien gij het zoo wilt vertellen,
+schreeuw dan hard en doe denken, dat het waar is. Calandrino sprak:
+Gij zult mij aan den duivel overleveren. Gij gelooft mij toch niet; ik
+zal opgeknoopt worden, als het niet geroofd is. Toen sprak Bruno; Kijk,
+hoe is dat mogelijk! Ik zag het nog gisteren. Meent gij mij te kunnen
+wijs maken, dat het gestolen is? Calandrino sprak: Het is, zooals ik
+u zeg. Hè, hernam Bruno, hoe kan dat zijn! Zeker, zeide Calandrino,
+zoo is het, en ik weet niet, hoe ik naar huis zal komen. Mijn vrouw
+zal mij niet gelooven en als zij het toch doet, zal ik het heele jaar
+geen vrede meer met haar hebben. Toen sprak Bruno: God beware mij,
+het is leelijk genoeg, maar gij weet, Calandrino: ik raadde u gisteren
+aan aldus te spreken en ik zou niet willen, dat gij tegelijkertijd uw
+vrouw en ons voor den mal houdt. Calandrino begon te schreeuwen: Wel,
+waarom maakt gij mij wanhopig en doet mij God en de heiligen en al, wat
+er is, lasteren. Ik zeg u, dat het varken vannacht van mij gestolen is.
+
+Toen sprak Buffalmacco: Als het toch zoo is, moeten wij een middel zien
+te vinden om het terug te hebben. En welk middel, sprak Calandrino,
+is er dan? Buffalmacco hernam: Er is zeker niemand uit Indië gekomen
+om het varken van u te stelen; het moet dus een van uw buren geweest
+zijn en als gij die bijeenroept, zal ik de brood- en kaas-proef nemen
+en wij zullen dadelijk zien, wie het gestolen heeft. Ja, sprak Bruno,
+gij zult wel de proef kunnen doen, want een uit den omtrek moet
+het gestolen hebben, maar men zal het gewaar worden en niet hier
+komen. Hoe moeten wij dan doen? sprak Buffalmacco. Bruno antwoordde:
+We moeten ze uitnoodigen en goeden, witten wijn met gemberpillen
+te drinken geven. Ze zullen er dan niet aan denken en aldus zullen
+wij de gemberpillen kunnnen zegenen zoo goed als het brood en de
+kaas. Buffalmacco zeide: Dat is goed en gij, Calandrino, wat zegt gij
+er van? Wat zullen wij doen? Calandrino sprak: Ik bid U er om bij de
+liefde tot God. Want als ik wist, wie het gestolen heeft, zou ik al
+half getroost zijn. Goed, hernam Bruno, ik ben bereid daarvoor naar
+Florence te gaan, indien gij mij geld geeft. Calandrino had misschien
+veertig stuivers, welke hij hem gaf. Bruno, die naar een intiemen
+vriend te Florence ging, kocht een pond flinke gemberpillen en liet
+er twee van het soort voor honden maken, die hij in deeg van aloë liet
+doen. Hij liet ze vervolgens in suiker rollen evenals de anderen en om
+ze niet te verwarren gaf hij ze een merk. Hij kocht een flesch goeden
+witten wijn, keerde in het dorp naar Calandrino terug en zeide: Gij
+moet morgen degenen bij U te drinken vragen, tegen wien gij argwaan
+hebt; het lijkt dan een feest; iedereen zal gaarne komen en ik zal
+vannacht met Buffalmacco de bezwering over de pillen uitspreken en uit
+vriendschap voor U zal ik zelf alles uitvoeren. Calandrino deed dit.
+
+Toen hij een heel gezelschap van florentijnsche jongelieden en van
+boerenarbeiders had verzameld, ging hij den volgenden morgen voor
+de kerk bij den olm staan, en kwamen Bruno en Buffalmacco daar met
+een schotel pillen en met den wijn en na ze in een kring geplaatst
+te hebben, zeide Brano: Heeren, ik moet U de reden zeggen, waarom
+gij hier zijt, opdat, als er iets onaangenaams voorvalt, gij U niet
+zult beklagen. Aan Calandrino werd gisteren een mooi varken ontstolen
+en men weet niet, wie het heeft gedaan en daar een van ons het moet
+hebben weggenomen, geeft hij om dien te ontdekken U deze pillen en
+dezen wijn. Wie het varken stal, zal de pil niet opeten, maar die zal
+hem bitterder smaken dan venijn. Hij zal haar uitspuwen en opdat die
+schande hem in tegenwoordigheid van zoovelen zal aangedaan worden,
+is het daarom misschien beter, dat diegene het boetvaardig aan den
+pastoor zegt. Elk van hen zeide, dat hij gaarne de pil wou slikken;
+daarom, nadat Bruno Calandrino tusschen hen geplaatst had en hij bij
+een der uiteinden van den kring aanving, gaf hij er ieder een. Toen
+hij tegenover Calandrino stond, nam hij een der hondenpillen en gaf
+hem die. Calandrino deed die snel in zijn mond en begon te kauwen,
+maar zoodra zijn tong de aloë proefde, die de bitterheid niet kon
+verdragen, spuwde hij die uit. Zij keken elkaar aan om te zien, wie de
+zijne zou uitspuwen en daar Bruno nog niet klaar was met het uitdeelen
+en deed of hij er niet op lette, hoorde hij achter zich zeggen: He,
+Calandrino wat is dat? Hij keerde zich snel om, zag, dat Calandrino de
+zijne had uitgespuwd en zeide: Wacht, misschien deed een andere reden
+hem die uitspuwen; neem een andere en nadat hij de tweede genomen had,
+stopte hij hem die in den mond en gaf de tweede rond, die hij nog had.
+
+Zoo de eerste aan Calandrino bitter leek, scheen de tweede nog
+bitterder, maar toch schaamde hij zich die uit te spuwen. Hij hield
+haar kauwend in den mond hoewel met tranen in de oogen, daar het hem
+zeer pijnlijk scheen. Eindelijk kon hij het niet meer uithouden, en
+spuwde die ook uit. Buffalmacco liet het aan het gezelschap en Bruno
+drinken; dezen, die dit met de anderen te samen merkten, zeiden, dat
+Calandrino het zeker zelf had gestolen en er waren er onder, die hem
+dit hevig verweten. Maar toen Bruno en Buffalmacco met Calandrino waren
+achter gebleven, zeiden zij tot hem: Wij waren er wel zeker van, dat
+gij het zelf hebt gedaan en dat gij ons hebt willen wijs maken, dat het
+u ontstolen was om geen rondje te geven van het geld, dat gij daaruit
+geslagen hebt. Calandrino, die de bitterheid van de aloë nog niet had
+uitgespuwd, begon te zweren, dat hij het niet had gedaan. Buffalmacco
+zeide: Maar wat hebt gij er voor gehad, grappenmaker, te goeder
+trouw? Hebt gij er zes florijnen aan verdiend? Calandrino, die dit
+hoorde, begon te wanhopen. Hierop sprak Bruno: Hoor, Calandrino,
+in het gezelschap was er iemand, die zeide, dat gij hier een jonge
+vrouw tot uw beschikking hield en haar alles geeft en dat hij vast
+geloofde, dat gij dien het varken gestuurd hebt; gij kunt anderen
+goed misleiden. Gij hebt ons eens naar de Mugnone gebracht om zwarte
+steenen te verzamelen en toen gij ons op de galei hebt gezet zonder
+scheepsbeschuit, zijt gij er vandaan gegaan. Met uwe eeden gelooft
+gij op een andere manier ons wijs te maken, dat het varken, hetwelk
+gij hebt weggeschonken of verkocht hebt, u is ontstolen. Wij kennen
+nu uw grappen en gij zult ze ons niet meer leveren en daarom, om u
+de waarheid te zeggen, hebben wij die proefneming gedaan, daar wij
+wenschen, dat gij ons twee paar kippen geeft of wij vertellen alles
+aan monna Tessa. Calandrino, die zag, dat het niet werd geloofd en
+genoeg leed had, wilde niet den naijver van zijn vrouw op den koop
+toe hebben en gaf hun twee paar kippen. Toen zij het varken hadden
+gezouten, droegen zij het naar Florence en lieten Calandrino met de
+schade en misleid achter.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Een student bemint een weduwe, welke op een ander verliefd,
+    hem een geheelen winternacht in de sneeuw laat wachten. Hij
+    laat haar door zijn toeleg daarna in het midden van Juli
+    naakt op een toren blijven, blootgesteld aan de muggen en de
+    paardenvliegen en aan de zon._ [156]
+
+
+De donna's moesten erg lachen om dat ongeluk van Calandrino en zij
+zouden dit nog meer hebben gedaan, als het hen niet gespeten had,
+dat hem bovendien nog de kapoenen werden afgenomen. Bij het einde
+gelastte de koningin Pampinea te vertellen en zij begon aldus: Zeer
+geliefde donna's. Het gebeurt heel dikwijls, dat list met list wordt
+overwonnen en daarom is het niet verstandig zich er in te verheugen
+anderen te misleiden. Wij hebben bij vele geschiedenissen over de
+uitgehaalde streken gelachen, maar nooit werd daarin gesproken van
+wraakoefening. Nu ben ik van plan met medelijden te spreken over
+een rechtvaardige boete, waarin een onzer burgeressen een grap haast
+met den dood moest betalen, daar deze zelf misleid werd en de list
+zich tegen haar keerde. Dat te hooren zal voor u van groot nut zijn,
+omdat gij u wel zult hoeden anderen te misleiden en voorzichtigheid
+te betrachten.
+
+Kort geleden leefde er in Florence een jonge vrouw, schoon van lichaam
+en trotsch van ziel, van zeer edele geboorte, bekoorlijk en begiftigd
+met de goederen der fortuin, Elena genaamd. Zij bleef als weduwe achter
+en wilde niet hertrouwen, daar zij op een schoonen en naar haar keus
+aardigen jonkman verliefd was. Van elke zorg bevrijd verheugde zij
+zich met behulp van haar meid, waarin zij veel vertrouwen stelde,
+verscheidene malen met hem. Intusschen keerde een edele jonkman,
+Rinieri, uit onze stad, die lang te Parijs had gestudeerd, vandaar
+terug, niet om zijn wetenschap voor geld weer te verkoopen, gelijk
+velen doen, maar om de reden en de oorzaak der dingen te doorgronden,
+wat een edelman ten zeerste past. Hij leefde als burger en zeer geëerd
+om zijn adel en om zijn geleerdheid. Maar zooals dikwijls plaats heeft,
+dat zij, die de meeste kennis hebben, zich het lichtst door de liefde
+laten verdwazen, geschiedde dit met Rinieri. Toen hij tot ontspanning
+naar een feest was gegaan, verscheen daar Elena voor zijn oogen, in
+het zwart gekleed, gelijk onze weduwen loopen, naar zijn oordeel zoo
+schoon en bekoorlijk, als hij er nog nooit een scheen gezien te hebben
+en hij meende, dat hij zich gelukkig mocht noemen, aan wien God de
+gunst schonk haar naakt in de armen te sluiten. Hij zag haar dikwijls
+aan en daar hij wist, dat groote en dure dingen niet zonder moeite te
+verkrijgen zijn, besloot hij alles aan te wenden om haar te behagen,
+opdat hij daardoor haar liefde zou veroveren en ten volle genieten. De
+jeugdige donna, die de oogen niet steeds naar de hel hield gericht
+[157] maar die, zich hooger achtend dan zij was, ze gekunsteld deed
+rondstaren, merkte spoedig genoeg op, wie in haar behagen schepte. Toen
+zij Rinieri gewaar werd, sprak zij lachend in zichzelf:
+
+Ik ben hier heden niet vergeefs gekomen, want als ik mij niet vergis,
+zal ik een haantje bij den snavel hebben genomen. Zij begon hem te
+begluren en deed haar best hem te toonen, dat zij op hem gesteld
+was. Want zij dacht, dat hoe meer zij hem inpakte en behagen in hem
+toonde, hoe meer haar schoonheid op prijs zou worden gesteld. De
+geleerde student, die de wijsgeerige gedachten terzijde had gesteld,
+richtte zijn gansche ziel tot haar meenend, dat hij haar bekoorde. Hij
+wist er verschillende redenen voor te vinden haar huis voorbij te
+gaan. De donna door de al genoemde oorzaak was er zoodoende zeer
+trotsch op en liet blijken, dat zij hem gaarne zag. De student vond
+aldus een middel zich met haar dienstmeid te verstaan, openbaarde
+haar zijn liefde en bad haar, dat zij zoo zou te werk gaan, dat hij
+de gunst der donna zou verwerven. De meid beloofde dit, vertelde
+het haar donna, die haar met het grootste gelach aanhoorde en zeide:
+Ziet, waar die zijn verstand ging verliezen, dat hij van Parijs heeft
+meegebracht! Laten wij hem geven, wat hij zoekt en gij moet hem zeggen,
+dat ik hem veel meer bemin dan hij mij, maar dat het mij past mijn
+eerbaarheid te bewaren, zoodat ik niet als de andere donna's met
+ontbloot gelaat kan loopen en hij zal, als hij zoo wijs is, als hij
+zegt, mij zeer op prijs stellen. O die ongelukkige! Zij wist niet
+goed, mijn donna's, hoe gevaarlijk het is zich met de studenten in
+verbinding te stellen.
+
+De meid vond hem, en zeide, wat de donna haar had gelast. De student
+richtte verheugd warmer smeekbeden tot haar en schreef brieven,
+zond geschenken en dat alles werd goed ontvangen, maar hij kreeg
+slechts een vaag antwoord en zoo hield zij hem langen tijd aan het
+lijntje. Toen zij ten slotte alles aan haar minnaar had bekend, die
+er een weinig boos en jaloersch over was, zond de donna om te toonen,
+dat zijn wantrouwen ongegrond was, haar meid naar den student, die
+het haar zeer lastig maakte en berichtte uit haar naam, dat zij nooit
+gelegenheid had gehad zijn verlangen te bevredigen, sinds hij haar van
+zijn liefde had verzekerd, maar dat hij den volgenden avond--het was
+Kerstfeest--als het donker was, op haar binnenplaats zou komen en dat
+zij dan, zoo gauw zij kon, naar hem toe zou komen. De student meer dan
+welgemoed ging op den vastgestelden tijd naar het huis van de donna
+en werd door de meid op de binnenplaats gelaten; zij sloot die en hij
+wachtte de donna af. De donna had dien avond haar minnaar laten komen
+om aangenaam met hem te vertoeven, vertelde hem, wat zij van plan was
+te doen en voegde er bij: Nu kunt gij zien, hoe groot de liefde is,
+die ik hem toedraag, op wien gij dwaas jaloersch zijt geworden. De
+minnaar hoorde die woorden met groot genoegen aan verlangend te zien
+door daden, wat de donna hem met woorden te verstaan gaf. Het had
+juist dien dag sterk gesneeuwd en alles was blank, zoodat de student
+nog pas kort op de binnenplaats zich kouder begon te gevoelen dan hem
+lief was maar in afwachting, dat hij zich zou herstellen, hield hij
+dit geduldig uit. De donna sprak na eenigen tijd tot haar minnaar:
+Laat ons in de kamer gaan om uit een venster te zien, wat hij doet
+op wien gij zoo jaloersch geworden zijt en wat hij aan de dienstmeid
+zal antwoorden. Beide gingen dus naar een klein venster en toeziende
+zonder zelf gezien te worden, hoorden zij de meid uit een ander tot
+den student spreken en zeggen: Rinieri, mevrouw is de bedroefdste donna
+van de wereld; vanavond is een van haar broeders gekomen en heeft druk
+met haar gesproken; daarna wilde hij met haar avondmalen en is nog
+niet weggegaan. Maar ik geloof, dat hij spoedig zal heengaan. Zij kan
+natuurlijk niet komen; zij zal het zoo vlug zij kan doen en zij bidt,
+dat het U niet hindert te blijven wachten. De student, die geloofde,
+dat dit waar was, antwoordde: Gij moet aan mijn donna zeggen, dat zij
+zich over mij niet bezorgd maakt, voordat zij op haar gemak bij mij
+kan komen, maar dat zij dit zoo spoedig doet, als zij kan. De meid
+begaf zich naar binnen en ging slapen.
+
+Toen sprak de donna tot haar minnaar: Welnu, wat zegt ge? Gelooft gij,
+dat, ik als ik wilde, wat gij vreest, zou dulden, dat hij daar beneden
+bleef om te bevriezen? Na die woorden ging zij met haar minnaar,
+die al ten deele tevreden was, naar bed. Zij vierden samen feest,
+smaakten genoegen, lachten om den ongelukkigen student en maakten
+er grappen op. De student, die door den binnenhof op en neer ging,
+maakte bewegingen om zich te verwarmen, maar had niets om te gaan
+zitten of om zich te beveiligen tegen den ijzel en vervloekte het
+lang vertoeven van den broeder en bij elk geluid, dat hij hoorde,
+geloofde hij, dat het de donna was, die hem zou opendoen; maar hij
+hoopte tevergeefs. Zij, die zich tot op de helft van den nacht met
+haar minnaar had verheugd, zeide tot hem: Hoe lijkt het je, mijn
+ziel, met onzen student? Wat schijnt U grooter zijn verstand of de
+liefde, die ik U toedraag? Zal de koude, die ik hem heb doen lijden,
+U dat uit het hart doen gaan, wat er door mijn woorden eergisteren
+in is gekomen! De minnaar antwoordde: Hartedief, ja, ik erken nu,
+hoe gij mijn schat zijt, mijn rust, mijn vreugde en al mijn hoop,
+gelijk ik de Uwe ben. En de donna sprak: Kus mij duizendmaal om
+te zien of gij de waarheid zegt. De minnaar omhelsde haar daarna
+innig en kuste haar geen duizend, maar wel honderdduizend keer. En
+toen zij zoo eenigen tijd gesproken hadden, zeide de donna: Kom,
+laat ons een weinig opstaan en laat ons gaan kijken of het vuur al
+wat gebluscht is, waarvan mijn nieuwe minnaar schreef, dat hij den
+ganschen dag brandde. En opgestaan gingen zij naar het venster en
+keken op de binnenplaats, waar zij den student met korte passen,
+terwijl zijn tanden klapperden, door de sneeuw zagen loopen, wat
+bij hem door te veel koude veroorzaakt werd, en zoo voortdurend en
+snel, dat zij nog nooit iets dergelijks gezien hadden. Toen sprak
+de donna: Wat zegt gij nu, mijn zoete hoop? Schijnt het U, dat ik
+de mannen kan laten dansen zonder trompet of doedelzak. De minnaar
+sprak hierop lachend: Ja, mijn heerlijk genoegen. De donna hernam:
+Ik wil, dat wij beneden naar de deur gaan, gij zult U stil houden,
+ik zal met hem spreken en wij zullen hooren, wat hij zeggen zal en
+wij zullen misschien niet minder pleizier hebben dan straks door hem
+te zien. Zij maakte de kamer zachtjes open, daalde af tot de deur en
+daar zonder die te openen riep de donna hem met gedempte stem door
+een gat, dat zij er was. De student, die roepen hoorde, prees God en
+geloofde al te licht binnen te mogen komen en deur genaderd sprak hij:
+Hier ben ik, madonna; bij God, doe open, want ik sterf van koude. De
+donna sprak: O ja, ik weet, dat gij een koukleum zijt en de koude is
+ook zeer groot, omdat er wat sneeuw is gevallen. Ik weet ook, dat dit
+veel erger gebeurt te Parijs. Ik kan U nog niet open doen, omdat die
+verwenschte broeder van mij, die gisteravond hier bij mij kwam, nog
+niet vertrekt, maar hij zal spoedig gaan en dan zal ik U dadelijk open
+doen. Ik ben pas met groote moeite hem ontvlucht om U te bemoedigen,
+dat het wachten U niet zal hinderen. De student sprak: Och madonna, ik
+bid U bij God, dat gij mij open zult doen, opdat ik gedekt kan staan;
+er is sinds kort hier de dichtste sneeuw van de wereld gevallen en ik
+zal op U wachten, tot het U aangenaam zal zijn. De donna zeide: Wee
+mij, mijn zoetelief, ik kan niet, want die deur maakt zoo'n leven, als
+zij opengaat, dat gij allicht bemerkt zult worden door mijn broeder,
+als ik U open doe. Maar ik zal hem zeggen, dat hij weg gaat, opdat ik
+daarna kan terugkeeren om U te openen. De student hernam: Ga dan vlug,
+en ik smeek U een goed vuur aan te leggen, opdat ik, als ik binnen
+zal komen, mij kan verwarmen, daar ik zoo koud ben geworden, dat ik
+mij zelf ternauwernood gevoel. De donna sprak: Dat kan niet zoo wezen;
+als het waar is, wat gij mij meermalen hebt geschreven, dat gij geheel
+van liefde brandt. Maar ik ga nu weg, wacht en houdt goeden moed. De
+minnaar, die dit alles hoorde en het grootste genoegen had, ging met
+haar weer naar bed, maar zij sliepen weinig dien nacht; daarentegen
+brachten zij dien geheel door met hun genoegen en in het bespotten
+van den student. De ongelukkige student (die wel een ooievaar geleek,
+zoo klapperde hij met de tanden) bemerkte, dat hij voor den gek was
+gehouden en beproefde verschillende malen of hij de deur kon openen,
+maar toen hij geen middel zag en als een leeuw in de kooi rondliep,
+vervloekte hij de ruwheid van het weer, de boosaardigheid van de donna,
+de lengte van den nacht en zijn onnoozelheid er bij en zeer verwoed
+op haar veranderde de langdurige en vurige liefde, die hij haar had
+toegedragen in wreeden en bitteren haat en bedacht hij zich te kunnen
+wreken, wat hij nu evenveel meer verlangde, als hij de donna eerst
+had begeerd.
+
+De nacht na een zoodanig en lang verblijf spoedde ten einde en
+de dageraad begon op te komen. Daarom ging de dienstmeid op bevel
+van de donna naar beneden, opende die half en medelijden met hem
+voorgevend, sprak zij: Dat hij, die gisteravond gekomen is, een ongeluk
+krijgt. Hij heeft ons den geheelen nacht in wanorde gebracht en U doen
+bevriezen. Maar weet gij wat? Draag het in vrede, want wat deze nacht
+niet heeft kunnen wezen, zal een andere keer gebeuren, daar het niet
+kon geschieden, wat zoo aangenaam is voor mevrouw. De verwoede student,
+die als verstandig man wist, dat bedreigingen slechts wapenen voor
+den bedreigde zouden zijn, verkropte, wat de onbeteugelde wil wenschte
+uit te storten en met zachte stem zonder zich kwaad te toonen, zeide
+hij: Ik heb werkelijk den ergsten nacht van mijn leven doorgebracht,
+maar ik heb wel gezien, dat de donna er geen schuld aan heeft, omdat
+zij uit medelijden naar beneden kwam om zich te verontschuldigen en
+mij te troosten en gelijk gij zegt, wat deze nacht niet gebeurd is,
+komt een andere keer; beveel mij haar aan en ga met God.
+
+Zoo goed als geheel verstijfd, ging hij, zoo gauw hij kon, naar huis;
+daar, vermoeid en stervend van slaap, wierp hij zich te bed om te
+rusten, en hij stond op of hij zijn armen en zijn beenen verloren
+had. Daarom zond hij om een dokter, vertelde hem van de koude, die hij
+doorleden had en liet hem voor zijn gezondheid zorgen. De dokter, die
+sterke en snel werkende middelen gebruikt had, kon hem ternauwernood na
+korten tijd de spieren genezen en maken, dat die zich zouden ontspannen
+en als hij geen jongeling geweest was en er geen warmte gevolgd was,
+zou hij veel te lijden gehad hebben. Maar toen hij weer sterk en flink
+was, verborg hij zijn haat en toonde zich meer dan ooit op zijn weduwe
+verliefd. Nu gaf de fortuin na een zeker verloop van tijd den student
+een gelegenheid om zijn verlangen te voldoen, omdat de jongeling, die
+door de weduwe bemind werd, (en die niet meer lette op de liefde, die
+zij hem toedroeg) op een andere donna verliefd werd en daar hij noch
+veel noch weinig wilde zeggen, noch in iets haar aangenaam wilde zijn,
+verging zij in tranen en in bitterheid. Maar haar meid, die zeer veel
+medelijden met haar had en geen middel vond om haar donna te troosten
+over de smart, die zij wegens den verloren minnaar voelde, zag den
+student op zijn gewone wijze door de straat gaan, kwam op een dwaze
+gedachte namelijk, dat de minnaar van haar donna door zwarte kunst
+haar opnieuw als vroeger zou liefhebben en dat de student hierin een
+groot meester was en zij vertelde haar dit. De donna dom, zonder te
+denken, dat, als de student de zwarte kunst had gekend, hij die voor
+zich gebruikt zou hebben, richtte haar geest naar die woorden en zeide
+haar meid, dat zij van hem zou te weten komen of hij dat wilde doen en
+beloofde stellig, dat zij om de verdienste daarvan voor haar zou doen,
+wat haar mocht behagen. De meid deed de boodschap goed en met ijver,
+en toen de student dit hoorde, zeide hij verheugd in zich zelf: God,
+wees geloofd; de tijd is gekomen, dat ik met Uw hulp de booze vrouw
+zal doen boeten voor de beleediging mij aangedaan. En tot de meid
+zeide hij: Zeg, aan mijn donna, dat, zoo haar minnaar in Indië was,
+ik die spoedig zou doen komen en genade laten vragen voor wat hij
+tegen haar mocht gedaan hebben, maar wat het middel betreft, dat zal
+ik haar zeggen, wanneer en waar het haar zal behagen.
+
+De meid bracht het antwoord over en regelde het zoo, dat zij samen
+kwamen in Santa Lucia del Prato. Toen de donna met de student alleen
+was en zij samen spraken, herinnerde zij zich niet, dat zij hem haast
+vermoord had, vertelde hem alles, wat zij verlangde en smeekte hem
+om haar geluk. De student sprak tot haar: Madonna, het is waar, dat
+onder de dingen, die ik te Parijs leerde, de zwarte kunst behoort,
+die ik grondig ken, maar omdat die Gode zeer ongevallig is, heb ik
+gezworen die nooit voor mij noch voor anderen aan te wenden. Het is
+waar, dat mijn liefde voor u zoo sterk is, dat ik u niets kan weigeren
+en als ik naar het huis van den duivel moet gaan, ben ik om u bereid
+dit te doen. Maar ik herinner u er aan, dat dit een gevaarlijker zaak
+is dan gij denkt, wanneer een vrouw een man of een man een vrouw,
+haar of hem er weer toe brengt hem of haar lief te hebben zonder
+wederliefde en dat de ander zeker van zich zelf moet zijn, daar het
+bij nacht moet gebeuren en op eenzame plaatsen, waartoe ik niet weet
+of gij wel bereid zijt. Hierop antwoordde de donna meer verliefd dan
+verstandig: Amor prikkelt mij zoo, dat ik alles zou doen om hem terug
+te hebben, die mij ten onrechte verliet, maar in ieder geval zeg mij,
+welken moed ik moet hebben.
+
+De student, die kwaad gezind was, sprak: Madonna, ik moet een beeld van
+tin van hem hebben om hem te heroveren; wanneer ik u dit terugzend,
+moet gij, als de maan zeer afneemt, naakt in een beek van stroomend
+water gaan in den tijd van den eersten slaap en geheel alleen en zeven
+maal moet gij dit met u baden en daarna naakt moet gij op een boom
+klimmen of op een onbewoond huis en naar het noorden gewend moet gij
+zekere woorden uitspreken, die ik u geschreven zal geven. Zoodra gij
+die gezegd hebt, zullen twee der schoonste jonge dames tot u komen. Zij
+zullen u groeten en bekoorlijk vragen, wat gij wilt. Aan hen zult gij
+al uw wenschen mededeelen en pas er voor op, dat gij niet den eenen
+in plaats van den anderen naam noemt. Zoodra gij die gezegd hebt,
+zullen zij heengaan en gij zult neerdalen naar de plaats, waar gij
+uw kleeren hebt gelaten, u aankleeden en naar huis terug keeren. En
+voorzeker, het zal niet de helft van den volgenden nacht worden of
+uw minnaar zal klagend hier komen om genade en dan zal hij u nooit om
+een andere vrouw verlaten. De donna, die hem vertrouwde, scheen haar
+minnaar al opnieuw in de armen te hebben en zei al half gelukkig:
+Ik twijfel er niet aan, of ik zal alles goed volbrengen en ik ben
+er geheel toe bereid, want ik heb een buiten boven den Val d'Arno,
+dat dicht genoeg bij den oever van de rivier is en het is juist Juli,
+wat voor het baden aangenaam zal zijn. En ik herinner mij, dat daar
+niet ver vandaan een eenzame toren is, waar soms de herders langs de
+treden van kastanjehout op een terras komen om naar hun verdwaalde
+beesten uit te zien, een zeer eenzame plek; daar zal ik opklimmen en
+hoop te doen, wat gij mij hebt bevolen.
+
+De student, die het buiten en den toren kende en blij was zeker van
+haar voornemen te zijn, sprak: Madonna, ik was nooit in dien omtrek,
+en ik ken daarom noch het buiten noch den toren, maar als dat is,
+gelijk gij zegt, kan het niet beter. Als het tijd is zal ik u het
+beeld en de tooverspreuk zenden en ik zal u goed hebben gediend,
+zoodat gij aan mij zult denken en uw belofte aan mij zult houden. De
+donna zeide, dat zij dit zonder twijfel zou doen en nadat zij van hem
+afscheid had genomen, ging zij naar huis terug. De student verheugd,
+dat, wat hij overlegd had, zou slagen, maakte een beeld en schreef een
+verzinsel van tooverwoorden als bezwering, zond die aan de donna en
+liet haar berichten, dat zij den volgenden nacht zonder verwijl zou
+doen, wat hij gezegd had. Daarna ging hij met een van zijn bedienden
+naar het huis van een zijner vrienden, dat dicht bij den toren was
+om zijn plan ten uitvoer te brengen. Ook de donna begaf zich met
+haar meid naar haar buiten en toen de nacht was gekomen en zij deed
+of ze naar bed ging, zond zij de meid ter ruste en in het uur van
+den eersten slaap, stil uit het huis gegaan, begaf zij zich in de
+buurt van den toren naar den oever van de Arno. Nadat zij goed had
+rond gekeken, niemand zag of hoorde, ontkleedde zij zich, legde haar
+goed onder een struik, baadde zich zevenmaal met het beeld en daarop
+naakt, met het beeld in de hand, ging zij naar den toren. De student,
+die bij het aanbreken van den nacht met zijn knecht tusschen wilgen
+en andere boomen bij den toren verborgen was en alles zag, had toch
+medelijden, toen zij geheel naakt voorbij ging en haar aanschouwde,
+die met de blankheid van haar lichaam de duisternis van den nacht
+overwon en toen hij naderbij de borst en de onderdeelen van haar
+gestalte gewaar werd en zoo schoon vond en bedacht, wat daar mee zou
+gebeuren. Van den anderen kant overviel hem opeens de prikkeling van
+het vleesch, die hem deed oprijzen en hem dreef uit zijn schuilhoek
+te gaan, haar te nemen, zijn begeerte te bevredigen en hij was bijna
+door zijn gevoelens overwonnen. Maar toen hij zich herinnerde wie hij
+was en de ontvangen beleediging en waarvoor en door wie, ontvlamde zijn
+toorn weer, verjoeg hij het medelijden en de vleeschelijke begeerte en
+liet haar gaan. De donna, die op den toren was geklommen en zich naar
+het noorden had gekeerd, sprak de opgegeven woorden uit. De student
+klom kort daarop heimelijk in den toren, nam zachtjes den ladder weg,
+waarmee de donna op het terras was gekomen en wachtte. De donna begon
+nu de twee jonge meisjes af te wachten en bleef zoo lang, (zonder
+dat de koelte van den nacht haar langer scheen) tot ze de dageraad
+zag aanbreken. Bedroefd, omdat niet gebeurd was, wat de student haar
+had gezegd, sprak zij tot zich zelf: Ik vrees, dat die mij een nacht
+heeft willen bezorgen als ik aan hem, maar als hij dit heeft gewild,
+heeft hij zich slecht weten te wreken, want die duurt slechts het derde
+van den zijne, terwijl de koelte van een ander soort was. En opdat
+de dag haar daar niet zou vinden, wilde zij van den toren afdalen,
+maar vond er den ladder niet. Toen, alsof de wereld haar onder de
+voeten was weggerukt, viel zij bewusteloos op het terras van den
+toren neer. Nadat haar krachten terugkeerden, begon zij ellendig
+te weenen en te klagen en nu zij begreep, dat dit de toeleg van den
+student was geweest, herinnerde zij zich een ander beleedigd te hebben
+en hem daarna te veel te hebben vertrouwd, dien zij zeker als haar
+vijand had moeten beschouwen en zoo bleef zij daar langen tijd. Toen
+rondziende of er een weg was om af te dalen, dien zij niet vond,
+begon zij opnieuw te klagen en zeide tot zichzelf: O ongelukkige, wat
+zullen Uw broeders, en familie en buren en alle Florentijnen zeggen,
+wanneer men weet, dat gij hier naakt gevonden zijt? Uw eerbaarheid,
+tot hiertoe standvastig, zal men kennen als valsch en als gij hiervoor
+leugenachtige verontschuldigingen wilt zoeken, die er toch niet zijn,
+zal de vervloekte student U niet laten liegen. Ach ongelukkige, die
+gij zijt, die op hetzelfde oogenblik den vergeefs beminden jonkman
+en Uw eer hebt verloren. Zij werd zoo bedroefd, dat zij zich van
+den toren wou werpen. Maar daar de zon al op was, naderde zij dicht
+een der randen van den muur van den toren en keek of daar niet een
+herdersknaap met zijn kudde naderde, dien zij naar haar meid kon
+sturen. Maar de student, die aan den voet van een struik wat had
+geslapen, stond op, zag haar en zij hem. De student sprak tot haar:
+Goeden dag, mevrouw. Zijn de jonge dames nog gekomen? De donna begon
+opnieuw zeer te klagen en smeekte hem, dat hij in den toren kwam,
+opdat zij hem kon spreken. De student was daartoe beleefd genoeg. De
+donna, die zich plat op den buik had gelegd, stak alleen het hoofd
+over den rand van den uitgang en sprak weenend: Rinieri, indien ik
+U een slechten nacht heb bezorgd, hebt gij U wel op mij gewroken,
+omdat ik, hoewel het Juli is, dezen nacht, daar ik geheel naakt was,
+meende te bevriezen. Buitendien heb ik zoo gehuild over Uw bedrog en
+mijn dwaasheid, dat het een wonder is, hoe mijn oogen mij nog in het
+hoofd zijn gebleven. En daarom bid ik U niet om mij, die gij niet
+kunt liefhebben, maar om U zelve als edelman, dat dit U voldoende is
+als wraak over de beleediging, die ik U heb aangedaan. Laat mij mijn
+kleeren brengen, opdat ik hier afkom en ontneem mij niet, wat gij mij
+later niet kunt teruggeven, namelijk mijn eer. En als ik U er van heb
+beroofd dien nacht met mij samen te zijn, zal ik, wanneer gij wilt,
+U er velen voor dien eenen teruggeven. Laat het U als een waardig man
+genoeg wezen U te hebben gewroken en het mij te hebben doen gevoelen;
+oefen Uw kracht niet uit jegens een vrouw, want het is geen eer voor
+een adelaar een duif te hebben overwonnen; daarom bij de liefde van
+God en bij Uw eer, heb medelijden met mij.
+
+De student, die met wreede ziel zich de ontvangen beleediging
+herinnerde en haar zag schreien en smeeken, had tegelijk vreugde en
+verdriet; vreugde over de wraak, die hij meer dan iets anders had
+verlangd en verdriet, daar de barmhartigheid hem bewoog medelijden
+met haar te hebben. Maar toch, daar deze niet de wreedheid van zijn
+begeerte kon overwinnen, antwoordde hij: Madonna Elena, indien mijn
+smeekbeden (welke ik weliswaar niet kon baden in tranen noch honingzoet
+kon maken als gij thans de Uwen) mij hadden doen bereiken in den
+nacht, dat ik in Uw hof vol sneeuw stierf van koude, dat ik alleen
+een weinig onder dak kwam, zou het mij nu licht vallen de Uwen in te
+willigen. Maar indien gij thans meer om Uw eer geeft dan vroeger en
+als het U zoo pijnlijk is daarboven naakt te blijven, richt dan die
+beden tot hem, in wiens armen gij geen vrees hadt gedurende den nacht,
+welke gij U herinnert, naakt te zijn gebleven, terwijl gij wist,
+dat ik klappertandend op Uw binnenplaats heen en en weer liep en in
+de sneeuw stampvoette en laat u door hem helpen, laat door hem uw
+kleeren halen, laat door hem den ladder aanbrengen om af te dalen,
+tracht hem barmhartigheid in te boezemen met uw eer, dien gij niet
+geaarzeld hebt zoowel thans als duizend andere keeren in gevaar te
+stellen. Waarom roept gij hem niet om u te hulp te komen? Gij zijt
+de zijne en wie zal hij beschermen of helpen, als hij u niet behoedt
+of van dienst is? Roep hem, gekkin, die gij zijt, en bewijs, dat de
+liefde, die gij hem toedraagt, en dat uw slimheid en de zijne u van
+mijn onnoozelheid kunnen bevrijden naar aanleiding van welke, toen gij
+u met hem verheugde, gij gevraagd hebt, wat hem grooter scheen: mijn
+dwaasheid of de liefde, die gij hem hebt toegedragen. Gij kunt thans
+niet welwillend zijn voor wat ik niet verlang, noch het weigeren, als
+ik het verlangen zou. Behoudt de nachten voor uw minnaar, als gij hier
+levend vandaan mocht komen. Uw nachten behooren aan hem: ik heb van
+één te veel en het is mij voldoende ééns te zijn bespot. En bovendien,
+gij gebruikt al uw slimheid met praten om mijn welwillendheid te
+verkrijgen door te vleien en gij noemt mij een ridder en heimelijk
+poogt gij mij te leiden, opdat ik als edelmoedig man zal ophouden u
+te straffen voor uw boosheid. Maar uw vleierijen zullen thans mijn
+geestesoogen niet verduisteren gelijk uw oneerlijke beloften vroeger
+het deden. Ik ken mijzelf; ik heb nooit zooveel daarvan geleerd,
+toen ik in Parijs was als gij mij in één enkelen nacht er van hebt
+doen ervaren. Maar ondersteld, dat ik toch edelmoedig zou zijn, zijt
+gij niet van degenen op wie edelmoedigheid invloed kan hebben. Het
+einde van de straf bij wilde dieren gelijk gij er een zijt en evenzoo
+van de wraak moet de dood zijn, waar bij menschen genoeg is, wat gij
+wilt. Daarom, hoewel ik geen adelaar ben, en gij geen duif, daar ik
+u ken als een vergiftige slang, wil ik als een zeer oude vijand u
+vervolgen met al mijn haat en al mijn kracht, met al datgene, wat ik u
+doe en wat men niet zoozeer wraak kan noemen, maar veeleer kastijding,
+in zooverre, dat de wraak de beleediging zou moeten overtreffen,
+wat hier niet zal gebeuren. Daarom als ik mij zou willen wreken,
+wanneer ik er aan denk, aan welk uiterste gij mij hebt blootgesteld,
+zou uw leven mij niet voldoende zijn, indien ik het u zou ontnemen noch
+honderd anderen aan het uwe gelijk, omdat ik een gemeen en verdorven
+en slecht vrouwspersoon zou dooden. En wat duivel--indien het beetje
+schoonheid van uw gelaat binnen weinig jaren door rimpels verdwenen
+zal zijn, zijt gij meer dan een of andere jammerlijke dienstmeid,
+die haast een edelman had doen sterven, wiens leven op één dag van
+meer nut kan zijn dan honderdduizend van uw soort het kunnen wezen,
+zoolang als de wereld zal bestaan. Ik zal u leeren door de smart, die
+gij hebt te verduren, wat het is mannen te bespotten, die een gevoel
+in hun hart hebben, en om studenten voor den gek te houden en ik zal
+u de gelegenheid geven niet meer tot zulk een dwaasheid te vervallen,
+indien gij er nu aan ontkomt.
+
+Maar als gij zulk een groot verlangen hebt om af te dalen, waarom
+werpt gij u dan niet op de aarde? Dan zult gij tegelijk met Gods hulp
+uw hals brekend uit de kwelling raken, waarin gij zijt en mij tevreden
+stellen. Thans wil ik u niets meer zeggen; ik heb u naar boven laten
+klimmen, ziet gij thans maar naar beneden te komen, gelijk gij het
+spotten verstond. Terwijl de student dit zeide, schreide de ongelukkige
+donna voortdurend en de tijd verstreek met het stijgen van de zon. Maar
+toen hij zweeg, zeide zij: Zie, man zonder hart, als die vervloekte
+nacht zoo smartelijk voor je was en mijn misstap u zoo groot schijnt,
+dat noch mijn jeugdige schoonheid, noch mijn bittere tranen, noch
+mijn nederige smeekbeden uw medelijden opwekken, laat u dan tenminste
+bewegen en uw strenge hardheid verminderen daardoor alleen, dat ik mij
+u opnieuw heb toevertrouwd en u elk geheim heb geopenbaard, waarmee
+ik u de gelegenheid heb gegeven mij mijn zonde te doen beseffen, want
+had ik dat niet gedaan, dan hadt gij geen middel kunnen vinden u te
+wreken. Ach, laat die toorn varen en vergeef mij voortaan, ik ben,
+wanneer gij mij wilt vergeven, bereid den oneerlijke jonkman geheel
+te verlaten en u alleen tot minnaar te hebben en tot heer, hoewel
+gij mijn schoonheid hebt gelaakt en zeide, dat die van korten duur
+was en niet veel waard. Hoedanig mijn schoonheid ook is, ik weet,
+dat, als die van andere vrouwen, indien zij voor u om niets anders
+waarde heeft, deze toch een verlangen is en een tijdverdrijf en een
+genot voor de jeugd en gij zijt niet oud. En hoewel ik door u wreed
+ben behandeld, geloof ik niet, dat gij zulk een smadelijken dood wilt
+zien mij als een wanhopige hier af te werpen voor uw oogen, dien ik,
+als gij geen leugenaar zijt geworden, vroeger zoo heb bekoord. Ach,
+heb medelijden met mij om Gods wil. De zon begint al te heet te worden
+en gelijk de koelte van den nacht mij hinderde, begint mij de warmte
+zeer te kwellen.
+
+Hierop antwoordde de student, die er genoegen in had dit gesprek te
+verlengen: Madonna, uw vertrouwen bleef niet in mijn handen om de
+liefde, die gij mij hebt toegedragen, maar om dien te herkrijgen,
+die gij hadt verloren en daarom verdient het nog grooter straf. En
+gij denkt dwaas, dat dit de eenige weg was, die voor mijn wraak open
+was. Ik had er duizend anderen en duizend strikken had ik om uw voeten
+gespannen, terwijl ik veinsde u lief te hebben, en het kon slechts
+kort duren, dat gij er niet in hadt moeten geraken. En gij zoudt
+door allen in grooter kwelling en schande zijn dan die u thans te
+beurt vielen. En ik heb deze gekozen niet om u te verlichten maar om
+eerder tevreden te zijn. En als alle deze mij hadden ontbroken, had
+mij de veder nog niet in den steek gelaten, waarmee ik op zoodanige
+wijze Uw daden zou beschreven hebben, dat gij ze u herinnert zóó,
+dat gij duizendmaal per dag zoudt wenschen niet geboren te zijn. De
+krachten van de pen zijn veel grooter dan zij meenen, die het niet
+uit ervaring weten. Ik zweer God (en Hij moge begeeren, dat deze
+wraak, die ik op mij neem, bij het eind er van verheugen zal en
+evenzoo als het begin), dat ik zoo over u zal schrijven, dat gij u
+niet alleen zult schamen voor anderen, maar ook voor u zelve en om u
+zelf niet te zien u de oogen zult willen uitsteken en verwijt daarom
+de zee niet aangegroeid te zijn uit een kleine beek. Dat gij de mijne
+wordt, daarom bekommer ik mij niet; behoor slechts aan hem, van wien
+gij geweest zijt, als gij kunt. Gelijk ik hem vroeger heb gehaat,
+ben ik hem nu welgezind om hetgeen hij u thans heeft gedaan. Gij
+wordt verliefd op jongelieden, omdat zij wat meer kleur hebben, wat
+donkerder baard, omdat zij meer rechtop loopen, dansen en wapenspelen
+uitvoeren; maar het is ook hun eigen, die wat ouder zijn en die weten,
+wat zij nog hebben te leeren. En bovendien acht gij hen beter ruiters,
+omdat zij meer mijlen per dag afleggen dan rijpere mannen, en ik weet
+wel, dat zij met meer kracht de rokken uitschudden, hoewel de ouderen
+beter de plaatsen weten, waar de vlooien zitten en het is veel beter
+het weinige en smakelijke te kiezen dan het vele en smakelooze en het
+harddraven breekt en vermoeit, hoe jong men ook is, terwijl het zacht
+gaan, hoewel wat later, rustig naar de herberg voert. Gij bemerkt
+niet evenals de dieren, hoeveel kwaad er onder zoo weinig uiterlijke
+schoonheid verborgen is. De jongelieden zijn met een niet tevreden,
+maar verlangen er zooveel zij zien als hunner waardig; daarom kan
+hun liefde niet standvastig zijn en gij kunt er thans een zeer ware
+getuigenis van geven. Het schijnt hun, dat zij waard zijn door de
+donna's ontzien en geliefkoosd te worden en kennen geen grooter
+glorie dan zich te beroemen op degenen, die zij gehad hebben, welk
+gebrek er velen beneden de monniken stelt, die het tenminste niet
+weer over vertellen. Hoewel gij zegt, dat Uw liefde niet bekend is
+dan aan Uw meid en aan mij, weet gij dit slecht en gelooft het zelf
+ook niet. In haar straat en in de Uwe spreekt men van niets anders,
+maar de meeste keeren is de laatste, wiens ooren dit bereikt, degene,
+met wien dit plaats had. De jongelieden berooven U bovendien, terwijl
+de anderen U geschenken geven. Gij hebt dus slecht gekozen; behoor aan
+hem, aan wien gij U hebt gegeven en laat mij, dien gij bespot hebt,
+aan anderen over, want ik heb een veel beter donna dan gij gevonden,
+die mij beter kent. En opdat gij naar de andere wereld een grooter
+zekerheid van het verlangen van mijn oogen kunt meenemen dan gij in
+deze toont te bezitten uit mijn woorden, werp U daarvoor dadelijk naar
+beneden en Uw ziel, reeds opgevangen in de armen van den duivel, zal
+kunnen gewaar worden of mijn oogen vochtig zullen worden, indien ik
+U zie neerstorten. Maar daar gij mij dit genoegen niet zult aandoen,
+raad ik U, als de zon U begint te verhitten U te herinneren, welk
+een koude ge mij hebt doen lijden; dan zult gij de zon zonder twijfel
+matiger gevoelen.
+
+De troostelooze donna ziende, dat de woorden van den student tot een
+hard einde voerden, begon opnieuw te weeklagen en zeide: Zoo gij geen
+medelijden hebt, laat dan de liefde U roeren, welke gij draagt voor
+een donna verstandiger dan ik, die gij hebt gevonden en door welke
+gij bemint wordt en vergeef mij om de liefde tot haar. Geef mij mijn
+kleeren terug, opdat ik mij kan aankleeden en laat mij gaan. Toen
+begon de student te lachen en ziende, dat het derde uur al voorbij was,
+antwoordde hij: Kijk, ik kan nu niet weigeren, omdat gij mij dit om die
+donna gevraagd hebt. Wijs mij die en ik zal er heen gaan en U hiervan
+doen afklimmen. De donna, die dit geloofde, kreeg een weinig moed en
+wees hem de plaats, waar zij de kleeren gelegd had. De student uit den
+toren gegaan, gelastte aan zijn knecht, dat hij daar niet vandaan zou
+gaan, en dat niemand daar in zou gaan, eer hij was terug gekeerd en bij
+die woorden keerde hij naar het huis van zijn vriend terug en ontbeet
+daar op zijn gemak en toen ging hij slapen. De donna op den toren,
+hoewel door dwaze hoop een weinig bemoedigd, ging heel treurig zitten
+en aan dien kant van den muur, waar een weinig schaduw was. Hopend en
+wanhopend aan den student en de kleeren en van de eene gedachte op de
+andere overspringend, sliep zij in, alsof zij door smart overwonnen was
+en of zij in den afgeloopen nacht niet had gerust. De zon, die brandend
+was en al tot de middaghoogte gestegen, trof recht haar naakt, teeder,
+fijn lichaam en haar hoofd door niets bedekt met zooveel kracht,
+dat niet alleen het vel verbrandde maar het langzaam open ging en
+de hitte was zoo, dat zij, die in diepen slaap was, gedwongen werd
+op te staan. Terwijl zij zich voelde blakeren en zich wat bewoog,
+scheen het haar daarbij, dat de geheele verschroeide huid openging
+en barstte, gelijk wij dat zien gebeuren met brandend perkament, als
+men het daarna wil uitrekken en haar hoofd deed vreeselijk pijn. Het
+terras van den toren was zoo gloeiend, dat zij er met de voeten noch
+met een ander lichaamsdeel plaats kon vinden, zoodat zij zonder stil
+te kunnen staan dan hier dan daar huilend rond liep. En bovendien,
+daar er in 't geheel geen wind was, waren er tal van muggen en vliegen,
+die zich op de open huid neerzetten en haar zoo pijnlijk staken, dat
+elk haar een prik met een naald scheen te geven, zoodat zij met de
+handen geen oogenblik rust had en zich zelf, haar leven, haar minnaar
+en den student vervloekte. Door duizend kwellende gedachten beangst en
+geprikkeld en gekwetst ging zij op de teenen staan om te zien of zij
+in den omtrek iemand gewaar werd, bereid, wat er ook van zou komen,
+hulp te vragen. Maar ook dit had het vijandige noodlot haar ontroofd.
+
+De boeren waren allen door de hitte van de velden vertrokken, en er
+kwam bij, dat dien dag niemand daar in de buurt was gaan werken,
+omdat allen in hun huis aan het dorschen waren. Daarom hoorde zij
+niets anders dan den krekel en zag de Arno, die haar het verlangen
+schenkend naar zijn water, haar dorst niet leschte maar verergerde
+en op verschillende plaatsen zag zij bosschen, schaduwen en huizen,
+waar zij verlangde te wezen en die haar allen angst inboezemden. Wat
+zullen wij nog meer van de arme donna zeggen? De zon boven haar en de
+hitte van den bodem onder haar en de steken van de muggen en de vliegen
+rondom hadden haar van alle kanten in zulk een toestand gebracht, dat
+zij, die den vorigen nacht met haar blankheid de duisternis scheen te
+overwinnen, toen zoo rood was geworden als meekrap en nu bestreept
+met bloed, voor wie haar gezien zou hebben, de leelijkste vrouw ter
+wereld scheen en aldus niets anders dan den dood verwachtte. Toen
+de halve noen al voorbij was, stond de student uit zijn siësta op,
+dacht aan de donna en ging naar den toren terug om te kijken, hoe
+het met haar gesteld was en zond zijn knecht, die nog nuchter was,
+weg om te gaan eten. Toen de donna hem bespeurd had, zwak en angstig
+van de hevige kwelling, kwam zij op den rand van den ingang boven,
+ging zitten en begon schreiend te zeggen: Rinieri, gij hebt U wel
+verschrikkelijk gewroken, want indien ik U op mijn binnenplaats
+bij nacht deed bevriezen, hebt gij mij vandaag op dezen toren doen
+roosteren, zelfs verbranden en doen sterven van honger en dorst. Daarom
+bid ik U bij den eenigen God, dat gij naar boven komt en daar ik den
+moed niet heb mij zelf te dooden, schenk mij dien, want ik verlang
+dien meer dan iets anders, zoo groot en zoodanig is de marteling,
+die ik voel. En als gij mij die gunst niet wilt schenken, geef mij
+dan tenminste een beker water, dat ik mij den mond kan verkoelen,
+waartoe mijn tranen niet voldoen, zoo is de droogheid en de brand,
+die mij kwelt. De student herkende wel haar zwakheid aan haar stem
+en zag ook ten deele haar lichaam geheel geroosterd door de zon,
+zoodat hij door haar nederige gebeden wat medelijden met haar kreeg,
+maar toch antwoordde hij: Slechte vrouw, gij zult door mijn hand niet
+sterven, maar toch door de Uwe, als dit Uw wil is en gij zult zooveel
+water krijgen van mij voor de verlichting van Uw hitte als gij mij
+vuur hebt gegeven voor de verlichting van mijn koude. Een ding doet
+mij verdriet, dat de ziekte van mijn koude moest genezen met de hitte
+van vieze mest, terwijl Uw verhitting genezen zal met de koude van
+welriekend rozenwater en terwijl ik de spieren moest verliezen en
+het geheele lichaam, zult gij, verschroeid door die hitte zoo mooi
+blijven als de slang, die een oude huid heeft afgelegd.
+
+O ongelukkige, die ik ben! zei de donna, mijn schoonheden gaf God nu
+aan hen, die mij kwaad willen doen, maar gij wreeder dan ieder wild
+dier, hoe hebt gij kunnen volhouden mij zoo te mishandelen? Ik zou
+niet anders te wachten hebben, als ik Uw familie onder de wreedste
+martelingen had vermoord. Welke ergere wreedheid zou men hebben
+aangewend jegens een verrader, die een heele stad aan een slachting
+had overgeleverd? Gij hebt mij in de zon laten roosteren en laten
+opeten door de muggen en bovendien hebt gij mij zelfs geen beker
+water willen geven; de moordenaars, die ter dood gebracht worden,
+geeft men dikwijls wijn te drinken, zoo zij er om vragen. Zie,
+daar ik merk, dat gij verhard blijft in Uw bittere wreedheid en
+mijn lijden U geenszins kan bewegen, bereid ik mij geduldig voor den
+dood te ontvangen, opdat God medelijden hebbe met mijn ziel, dien ik
+bid, dat Hij met rechtvaardige oogen Uw werk aanschouwe. En bij die
+woorden sleepte zij zich met groote moeite naar het midden van het
+terras, wanhopend de zoo brandende hitte te ontkomen en niet eens,
+maar duizend maal behalve van haar andere kwellingen, meende zij van
+dorst te sterven, schreide onophoudelijk weer en jammerde over haar
+ongeluk. Maar daar het al vesper was en de student meende genoeg te
+hebben gedaan, liet hij haar kleeren halen en in den mantel van den
+knecht wikkelen en ging naar het huis van de rampzalige donna, vond
+daar de meid mistroostig, treurig en radeloos aan de deur zitten,
+en sprak tot haar: Vrouw, wat is er met Uw donna? De meid antwoordde:
+Messire, ik weet het niet; ik geloofde haar vanmorgen in bed te vinden,
+waar zij gisteravond mij in scheen te zijn gegaan, maar ik vond haar
+noch hier, noch elders en ik weet ook niet, wat er van haar geworden
+is. Maar gij, messer, weet gij mij er niets van te zeggen? De student
+antwoordde daarop: Ik wou, dat ik U had, waar ik haar heb gehad,
+opdat gij voor Uw schuld zoo gestraft zoudt wezen, als ik het haar
+deed voor de hare. Maar gij zult zeker niet aan mijn handen ontsnappen,
+opdat ik U voor Uw werk betaal, zoodat gij nooit meer met een man zult
+spotten of gij zult aan mij denken. En toen zei hij tot den knecht:
+Geef haar die kleeren en zeg haar, dat zij naar haar toegaat, als zij
+wil. De knecht deed gelijk hem bevolen was; daarom vreesde de meid
+zeer, die ze had opgenomen en herkend en hoorde, wat haar gezegd
+was, dat zij haar hadden gedood en weerhield zich ternauwernood te
+schreeuwen. Dadelijk liep zij huilend, daar de student al vertrokken
+was, hiermee naar den toren. Bij toeval had dien dag een pachter van
+die donna twee varkens verloren en liep ze te zoeken. Kort na het
+vertrek van den student kwam hij bij den toren en overal rondstarend
+om zijn twee varkens te zien, vernam hij de jammerklacht, welke de
+ongelukkige donna uitte. Hij klom naar boven, en zoo hard hij kon
+schreeuwde hij: Wie huilt daar? De donna herkende de stem van haar
+pachter en na hem bij den naam geroepen te hebben, sprak zij: Zeg,
+ga naar mijn dienstmeid en doe wat mogelijk is om haar hier te laten
+komen. De boer, die haar kende, antwoordde: Wee mij, mevrouw, maar
+wie bracht U daarop? De meid zocht den heelen dag naar U, maar wie zou
+hebben gedacht, dat gij hier waart? En na de twee armen van den ladder
+te hebben gegrepen begon hij dien op te richten gelijk die staan moest
+en die te binden met koorden en dwarsstokken. Intusschen kwam de meid,
+die, in den toren gekomen, haar stem niet kon inhouden en met de hand
+voor het hoofd begon zij te schreeuwen: Wee mij, mijn goede mevrouw,
+waar is U? De donna hoorde haar en zeide zoo luid zij kon: O zusjelief,
+ik ben hierboven; huil niet, maar breng mij spoedig mijn kleeren. Toen
+de meid haar hoorde spreken, klom zij geheel bemoedigd op den ladder,
+dien de boer bijna geheel in orde had gemaakt en door hem geholpen,
+kwam zij op het terras en toen zij haar donna zag niet meer met
+een menschelijk lichaam maar eer als een verschrompeld blad van den
+wijnrank, geheel gebroken, geheel bleek en naakt op den grond liggend,
+begon zij met de nagels in het gezicht over haar te schreien of zij
+gestorven was. Maar de donna verzocht haar bij God te zwijgen en haar
+te helpen bij het aankleeden. En daar zij wist, dat niemand bekend was,
+waar zij zich bevond, behalve wie haar de kleeren hadden gebracht
+en de boer, die daar tegenwoordig was, bad zij bij God, dat zij er
+nooit iemand iets van zouden zeggen. De boer na veel praten, nam de
+donna, die niet loopen kon, op zijn nek en bracht haar veilig buiten
+den toren. De ongelukkige meid, die achter was gebleven en er minder
+voorspoedig af klom, gleed uit, viel van den ladder en brak zich de
+dij en door de pijn begon zij te brullen ais een leeuwin. De boer,
+die de donna had neergezet op op een weide, ging zien, wat de meid
+had en vond haar met gebroken dijbeen, legde haar ook op de weide
+en plaatste haar naast de donna. Toen zij zag, dat bij haar andere
+kwalen dit haar nog overkwam, dat die het dijbeen had gebroken, door
+welke zij hoopte geholpen te worden meer dan door anderen, begon zij
+bedroefd opnieuw zoo jammerlijk te weenen, dat niet alleen de boer haar
+niet kon troosten maar zelf van zijn kant begon te huilen. Daar de zon
+al laag stond, ging hij, opdat de nacht ze daar niet zou overvallen,
+gelijk het aan de mistroostige donna behaagde, naar zijn huis en na
+daar zijn twee broeders en zijn vrouw te hebben geroepen en met een
+plank te zijn teruggekeerd, legden zij de meid daarop en droegen haar
+naar huis en na de donna met frisch water te hebben versterkt en met
+goede woorden, nam de boer haar op zijn nek en droeg haar in haar
+kamer. De vrouw van den boer gaf haar gedrenkt brood te eten en na
+haar te hebben ontkleed, bracht zij haar te bed en zij spraken af,
+dat zij en de meid 's nachts naar Florence zouden gebracht worden
+en zoo geschiedde het. Daar deed de donna, die een grooten voorraad
+leugens bij de hand had, haar broeders en zusters en iedereen gelooven,
+dat hun dit door duivelsstreken overkomen was. De doktoren werden
+geroepen en niet zonder zeer grooten angst en gevaar voor de donna,
+wier huid meermalen kleven bleef aan de lakens, genazen zij haar van
+een hevige koorts en van de andere ongelukken en evenzoo het dijbeen
+van de meid. Hierdoor behoedde zich de donna, die haar minnaar vergat,
+voortaan wijselijk zoowel voor misleiding als voor liefde. De student
+vernam, dat de meid het dijbeen gebroken had, wat hem een genoegzame
+wraak scheen. Dat geschiedde met de dwaze, jonge dame door haar
+grappen, die gedacht had met een geleerde te kunnen spelen als met
+ieder ander, niet beseffend dat zij--ik zeg niet allen--maar het
+meerendeel weten, waar Abraham de mosterd haalt. En daarom, donna's,
+neemt u in acht, om in het bijzonder geen geleerden te misleiden.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Twee mannen zijn bevriend; de een slaapt met de vrouw van
+    den ander; degene, die dit merkt, maakt, dat die door zijn
+    vrouw in een koffer wordt gesloten, waarop hij, terwijl die
+    daarin zit, met de vrouw van deze de schade inhaalt._
+
+
+De lotgevallen van Elena waren treurig en bedroevend geweest
+voor de donna's om aan te hooren, maar omdat zij meenden, dat die
+haar ten deele met recht waren overkomen, hadden zij die met meer
+getemperd medelijden gevolgd, hoezeer zij den student hard en zelfs
+wreed vonden. Maar toen Pampinea tot het slot was geraakt, beval de
+koningin, dat Fiammetta zou voortgaan, die verlangend te gehoorzamen
+zeide: Bekoorlijke donna's. Daar het mij schijnt, dat de strengheid
+van den student u eenigszins heeft ontstemd, vind ik het passend de
+bedroefde zielen een vroolijke, kleine geschiedenis te verhalen van
+een jonkman, die met zachtheid een beleediging ontving en zich met een
+gematigd middel wreekte. Daardoor zal het goed zijn te begrijpen, dat
+wie een ezel ontvangt een gelijke moet terug geven zonder te willen
+beleedigen, en waar men zich voor een ontvangen hoon moet wreken,
+niet boven het passende van de wraak te gaan.
+
+Gij moet dan weten, dat er in Siena twee welgestelde jonge mannen
+waren van goede burgerfamilies, de een heette Spinelloccio Tanena
+en de ander Zeppa di Mino; zij waren buren in Camollia [158]. Zij
+gingen altijd samen om en naar wat zij toonden, mochten zij elkaar zoo
+gaarne lijden, alsof zij broeders waren. Ieder van hen had een schoone
+echtgenoote. Daar Spinelloccio veel in het huis van Zeppa kwam of die
+er was of niet, werd hij zoo met de vrouw van Zeppa bevriend, dat hij
+er mee ging slapen en aldus deden zij langen tijd zonder dat iemand
+iets merkte. Eens toen Zeppa thuis was en de donna het niet wist,
+kwam Spinelloccio. De donna zeide, dat hij niet thuis was, waarop
+Spinelloccio spoedig naar boven ging, de donna alléén in de zaal vond
+en daarop kusten en omhelsden zij elkander. Zeppa, verborgen, keek,
+hoe het spelletje liep, sprak geen woord, maar zag weldra, dat zijn
+vrouw en Spinelloccio gearmd naar hun kamer gingen en zich opsloten,
+waarover hij zeer boos werd. Maar hij wist, dat door eenig tumult te
+maken zijn smaad niet minder werd en de schande grooter en dat hij
+zich zóó moest wreken, dat men het buiten niet wist, maar zijn ziel
+tevreden zou zijn. Na lang denken vond hij het middel. Hij verborg
+zich zoo lang, als Spinelloccio met de donna bleef. Toen deze was
+weggegaan, trad hij in de kamer der donna; zij was nog niet gereed
+met haar sluier, welke Spinelloccio bij het stoeien had laten vallen
+en zeide: Vrouw, wat doet gij? Hierop antwoordde de donna: Ziet
+gij het niet? Zeppa zeide: O zeker, zeker, ik heb ook wat gezien,
+wat ik niet had willen zien. En over hetgeen gebeurd was, begon hij
+met haar te spreken en na met den grootsten angst en na veel omwegen
+bekend te hebben wat zij aangaande haar verhouding niet verbergen
+kon, vroeg zij hem schreiend om vergiffenis. Hierop sprak Zeppa:
+Gij hebt kwaad gedaan, en indien gij wilt, dat ik het U vergeef,
+dan moet gij geheel vervullen, wat ik U zal opdragen, en dat is:
+Dat gij zegt aan Spinelloccio, dat hij morgen op het uur der terza
+reden vindt om van mij heen te gaan en hier bij U te komen en wanneer
+hij hier zal zijn, zal ik terugkeeren en als gij mij bespeurt,
+zult gij hem in een koffer sluiten en dan zal ik U verder zeggen,
+wat gij doen moet. Aarzel niet het te doen, want ik zal hem in 't
+geheel geen kwaad doen. De donna om hem tevreden te stellen, zeide,
+dat zij het zou doen. Den volgenden dag, toen Zeppa en Spinelloccio
+in de terza te samen waren, zeide Spinelloccio tot Zeppa: Ik moet
+vanmorgen met een vriend ontbijten, waar ik mij niet wil laten wachten
+en daarom ga met God. Zeppa antwoordde: Het is nog geen uur om te
+ontbijten. Spinelloccio antwoordde: Ik heb hem ook over een zaak te
+spreken, zoodat ik er vroeg moet zijn. Aldus ging Spinelloccio heen,
+maakte een omweg en kwam in het huis van diens vrouw en toen hij in
+de kamer was gekomen, duurde het niet lang of Zeppa kwam terug. De
+donna toonden groote angst en verborg hem in den koffer en ging daarna
+de kamer uit. Zeppa naar boven geklommen sprak: Vrouw, kunnen wij
+al ontbijten? De donna antwoordde: Ja, in een oogenblik. Toen sprak
+Zeppa: Spinelloccio is vanmorgen bij een vriend gaan eten en heeft
+zijn vrouw alleen gelaten. Ga aan het venster en roep haar om bij ons
+te komen ontbijten. De bevreesde donna gehoorzaamde en deed wat haar
+bevolen werd. De vrouw van Spinelloccio ging na lang aangezocht te
+zijn en gehoord te hebben, dat haar man niet kwam ontbijten. Toen zij
+daar was, gaf Zeppa haar zijn liefkoozingen, nam haar bij de hand en
+beval zijn vrouw zachtjes naar de keuken te gaan, nam haar mee naar
+zijn kamer en sloot die van binnen. Toen de donna dit zag, zeide zij:
+Wee mij, Zeppa, wat wil dat zeggen! Hebt gij mij daarom hier laten
+komen? Is dat vriendschap, die gij voor Spinelloccio gevoelt? Zeppa,
+die de koffer genaderd was, waarin haar man zat en die haar stevig
+vast hield, sprak: Voor gij boos wordt, moet gij luisteren: ik houd
+en hield van Spinelloccio als een broeder, maar gisteren vond ik,
+dat het vertrouwen, dat ik in hem gesteld had; zoover was gegaan,
+dat hij met mijn vrouw sliep als met U. Ik bemin U; ook daarom ben
+ik niet van plan een andere wraak te nemen dan de beleediging eischt;
+hij heeft mijn vrouw gehad, ik wil daarom U hebben. Als gij weigert,
+zal hij het zeker later betalen en daar ik niet van plan ben die
+beleediging ongewroken te laten, zal ik hem dan wat leveren, dat gij
+noch hij ooit weer vroolijk zult zijn.
+
+De donna geloofde Zeppa en zeide: Mijn Zeppa, daar de wraak op mij
+moet vallen, ben ik tevreden, mits gij mij in vrede met Uw vrouw
+laat blijven, daar ik, ondanks wat zij mij gedaan heeft, met haar
+wil blijven omgaan. Hierop antwoordde Zeppa: Dat zal ik zeker doen
+en bovendien zal ik U zulk een mooi en duur juweel geven, als gij
+er nog geen ander bezit. Bij die woorden omhelsde en kuste hij haar,
+legde haar op den koffer, waar haar man in zat opgesloten en hierop
+verheugden zij elkander, zooveel het hun beviel. Spinelloccio, die
+in den koffer zat en de woorden van Zeppa en het antwoord van zijn
+vrouw gehoord had en daarna den dans van Treviso had bespeurd, die
+boven zijn hoofd werd uitgevoerd, gevoelde zulk een smart, dat hij
+dacht te sterven en als hij niet bang was geweest voor Zeppa, had
+hij zijn vrouw een groote beleediging toegevoegd. Daarna zich toch
+herinnerend, dat hij met den smaad begonnen was en dat Zeppa reden
+had te doen, wat hij deed en zich jegens hem menschlievend en als
+vriend had gedragen, zeide hij tot zich zelf, dat hij meer dan ooit
+de vriend van Zeppa wilde blijven. Zeppa, die met de donna zoolang
+was geweest als hij verkoos, kwam van den koffer af en toen de donna
+hem het beloofde juweel vroeg, maakte hij de kamer open, liet zijn
+vrouw komen, die niets anders dan lachend zeide: Madonna, gij hebt mij
+een brood gegeven voor een aschkoek. Hier voegde Zeppa aan toe: Open
+dien koffer en zij deed het. Daarin toonde Zeppa aan de donna haar
+Spinelloccio. En het zou lang duren om te zeggen, welke van de twee
+zich het meest schaamde. Zeppa sprak tot haar: Ziehier het juweel,
+dat ik u geef. Spinelloccio, uit den koffer gekomen, zeide zonder
+veel praatjes te maken: Zeppa, wij zijn quitte en daarom is het goed,
+gelijk gij zooeven tot mijn vrouw zeide, dat wij vrienden blijven en
+daar er geen ander verschil tusschen ons is geweest als van vrouwen,
+moeten wij die ons ook gemeen maken. Zij ontbeten alle vier te samen
+in vrede en Zeppa was voldaan. En van toen af hadden zij elk twee
+vrouwen, zonder dat zij er ooit twist of oneenigheid over hadden.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Docter Simon, door Bruno en Buffalmacco bij nacht op een
+    plaats gebracht om deel uit te maken van een gezelschap,
+    dat naar den heksen-sabbat gaat, wordt door Buffalmacco in
+    een kuil met vuil geworpen en achtergelaten._
+
+
+Toen de donna's wat hadden geschertst over de gemeenschap van de
+vrouwen vastgesteld tusschen de twee Sieneezen, begon de koningin,
+die alleen nog vertellen moest, om Dioneo geen onrecht te doen:
+Verliefde donna's. Spinelloccio betaalde heel goed dien streek van
+Zeppa. Daarom schijnt het mij, dat men niet scherp moet misprijzen,
+gelijk Pampinea kort te voren wilde aantoonen, wie spot met dengeen,
+die de misleiding zoekt of die zich deze op den hals haalt. Ik wil
+u van iemand vertellen, die er zich aan bloot stelde en meen, dat de
+daders niet te laken maar te loven waren. Degeen, wien dit geschiedde,
+was een dokter, die geheel bedekt met bont [159] van Bologna naar
+Florence ging en toch een ezel was.
+
+Gelijk wij het iederen dag zien, komen onze medeburgers van Bologna
+terug als rechter, dokter en notaris met lange en breede scharlaken
+gewaden met bonten randen en andere onderscheidingen. Welke gevolgen
+dit heeft, zien wij elken dag. Voor kort kwam tot ons zekere maëstro
+Simone da Villa terug, rijker aan erfgoederen dan aan wetenschap,
+gekleed in scharlaken en met een kap tot over de schouders, dokter in
+de medicijnen, gelijk hij zelf zeide, gevestigd in de Via del Cocomero
+(Komkommer-Straat). Deze pas teruggekeerde dokter had onder zijn
+opmerkelijke gewoonten, die: aan wie zich bij hem bevond, den naam
+te vragen van iedereen, die door de straat ging en alsof hij naar de
+houding der menschen zijn medicijnen moest samenstellen, lette hij
+op allen en onthield ze. Onder hen, die hem bijzonder aantrokken,
+waren twee schilders, van welke heden reeds tweemaal gesproken is,
+Bruno en Buffalmacco, zijn buren. Het scheen hem, dat zij onbezorgder
+en vroolijker leefden dan wie ook, en hij vroeg vele menschen naar
+hun beroep.
+
+Daar hij van iedereen hoorde, dat zij arme schilders waren, meende
+hij, dat het niet mogelijk was, dat zij van hun armoede zoo vroolijk
+konden leven, maar hij vermoedde, dat zij slimme kerels waren, die
+op onbekende wijze van anderen profiteerden en daarom wilde hij met
+beide of met een van hen zich bevriend maken. Hij kwam in kennis met
+Bruno. Bruno, die spoedig zag, dat die dokter een ezel was, begon
+zich te vermaken met zijn dwaasheden en de medicus van zijn kant had
+in hem wonderbaar genoegen. Nadat hij hem dikwijls tot ontbijten had
+uitgenoodigd, geloofde hij familiaar met hem te kunnen spreken en
+zeide, dat het hem verwonderde, dat zij zoo vroolijk leefden en hij
+verzocht het hem te leeren. Die vraag scheen Bruno één van de vele
+dwaasheden van den medicus. Hij lachte en antwoordde in overeenstemming
+met zijn domheid: Maestro, alléén aan u wil ik zeggen, hoe wij dit
+doen, omdat gij een vriend zijt en omdat ik weet, dat gij het niet
+aan anderen zult zeggen. Mijn metgezel en ik leven zoo vroolijk en zoo
+goed als het schijnt en nog beter. Noch van onze kunst, nog van eenige
+rente, kunnen wij het water betalen, waarmee wij werken. Ik hoop niet,
+dat gij denkt, dat wij het stelen, maar wij gaan op avontuur uit en
+zoo krijgen wij alles.
+
+De dokter geloofde het, verwonderde zich zeer en onmiddellijk kreeg hij
+het brandendste verlangen te weten, wat dat op avontuur uitgaan was en
+met groote volharding drong hij aan het hem te zeggen en verzekerde,
+dat hij er nooit over zou spreken. O wee, maëstro, zei Bruno, wat
+vraagt ge mij? Dat is een te groot geheim en zou de oorzaak zijn van
+mijn ondergang en mijn verbanning uit de wereld. Het zou mij zelf in
+den muil van den Lucifer van San Gallo [160] brengen, als anderen het
+weten. Maar zoo groot is de vriendschap, die ik voor uw eigenaardige
+ezelachtigheid van Legnaja gevoel en het vertrouwen, dat ik in u heb,
+dat ik het u niet kan weigeren, en daarom zal ik het u vertellen op
+voorwaarde, dat gij mij zweert bij het kruis van Montesone, dat gij
+het nooit aan iemand zult zeggen. De maëstro beloofde dit.
+
+Welnu dan, doktertje, sprak Bruno, nog niet lang geleden bevond zich
+in onze stad een groot meester in de toovenarij, die Michele Scotto
+heette, omdat hij van Schotland kwam en wien door vele edellieden,
+van welke er nog maar weinige leven, groote eer werd bewezen. Toen
+hij van hier vertrok, liet hij op hun aandrang twee goed onderrichte
+leerlingen achter, aan wien hij gelastte tot elken dienst voor
+die ridders bereid te zijn. Aldus dienden zij hen welwillend bij
+zekere liefdesgeschiedenissen en meer dergelijke zaakjes. Toen de
+stad en de zeden hun bevielen, bleven zij en sloten een groote en
+nauwe vriendschap met enkele lieden en letten er alleen op, of hun
+gewoonte met de hunnen overeen stemden. Om die vrienden te behagen
+vormden zij een gezelschap van misschien vijfentwintig personen,
+die elkaar minstens tweemaal in de maand op een afgesproken plaats
+ontmoetten; dan zeide elk zijn verlangen en zij voldeden hieraan met
+spoed. Met die twee zijn Buffalmacco en ik bijzonder bevriend en wij
+zijn in dit gezelschap. En als wij samen kwamen, was het een wonder de
+tapijten te zien, in de zaal, waar wij aten, de koninklijke tafels,
+het aantal edelen en schoone bedienden, zoowel mannen als vrouwen,
+de spoelvaten, de lampetkannen, de flesschen, de bekers en ander
+vaatwerk van goud en zilver, waaruit wij aten en dronken en behalve
+dat de vele en verschillende spijzen. Het is niet mogelijk op te
+sommen hoedanig en hoeveel heerlijke tonen en klanken van tallooze
+instrumenten en zangen vol melodie er gehoord worden, noch hoeveel
+was men bij die gastmalen brandt, noch hoeveel meelspijzen er gegeten
+worden en hoe kostbaar de wijnen zijn, die men er drinkt. En gij moet
+niet gelooven, mijn braaf pompoenen-hoofd, dat wij daar blijven in
+dit gewaad; er is er daar geen, die er minder uitziet dan een keizer.
+
+Maar boven alle genoegens zijn er schoone vrouwen, welke er dadelijk
+van alle deelen der wereld samen komen. Gij zoudt daar de heerscheresse
+der Barbaniechi zien, de koningin der Basken, de vrouw van den Sultan,
+de keizerin van Osbeck, de Ciancianfera van Nornieca, de Semistante
+van Berlinzone en de Scalpedra van Narsia. Maar waarom zou ik ze
+u opsommen? Alle koninginnen van de wereld zijn er, ik beweer tot
+zelfsde Schinchimurra van den priester Johannes [161], die, naar ik
+weet, van achteren horens draagt; zie het verder eenmaal zelf. Nadat
+men goed gedronken en gegeten heeft en een of twee dansen uitgevoerd,
+gaat elke dame met haar minnaar in haar kamer. De kamers schijnen
+een paradijs en zijn even welriekend als de bakken met kruiden in uw
+winkel [162], wanneer gij den komijn laat stampen. Er zijn bedden,
+die u schooner zouden schijnen dan dat van den doge van Venetië. Hoe
+de weefsters spinnen om het weefsel sterk te maken, laat ik alleen
+aan Uw verbeelding over, maar onder hen, die er het best aan toe zijn
+naar mijn meening, behooren Buffalmacco en ik, omdat Buffalmacco er
+meestal voor zich de koningin van Frankrijk laat komen en ik voor mij
+die van Engeland, welke twee de schoonste vrouwen van de wereld zijn
+en we hebben zoo weten te handelen, dat zij aan niets anders denken
+dan aan ons. Daarom begrijpt gij wel, dat wij vroolijker dan andere
+menschen leven en handelen bij het denkbeeld, dat wij de liefde
+bezitten van twee zulke koninginnen; buiten dat: als wij een- of
+tweeduizend florijnen van ze wenschen, dan hebben wij die niet. [163]
+En dat noemen wij in de volkstaal op strooptocht uitgaan; omdat wij als
+zeeroovers elkeen plunderen, maar wij verschillen daarin van hen, dat
+zij ze nooit teruggeven maar wij, als we er ons van bediend hebben. Nu
+hebt gij, mijn goede maëstro, gehoord, wat wij op strooptocht gaan
+noemen, maar gij kunt zien, hoe geheim gij dit moet houden. De dokter,
+wiens wetenschap zich waarschijnlijk niet verder uitstrekte dan het
+genezen van kinderen van het hoofdzeer, schonk zooveel geloof aan de
+woorden van Bruno, als men het voor welke begeerenswaardige zaak ook
+zou kunnen wenschen. Hij antwoordde Bruno, dat hij het waarlijk geen
+wonder vond, dat zij vroolijk waren, en met groote moeite bedwong
+hij zich hem te vragen hem dadelijk op te nemen, opdat hij na hem
+nog beter te hebben onthaald, hem die verlangens met meer vertrouwen
+kon mededeelen. Hij zette dus den omgang met hem voort, liet hem
+'s avonds en 's morgens bij zich eten, betuigde hem buitengewone
+vrienschap en die was zoo groot, dat de maëstro niet zonder Bruno
+kon leven. Opdat Bruno niet ondankbaar zou schijnen, schilderde hij
+in des dokters salon de _Vasten_ en een _Lam Gods_ aan den ingang en
+boven de deur van de straat een waterpot, opdat zij, die zijn raad
+noodig hadden, hem van zijn collega's konden onderscheiden en in een
+kleine galerij had hij voor hem den _Veldslag der Ratten en Katten_
+geschilderd, welke den dokter al te mooi scheen. Hij zeide dikwijls
+tot den maëstro, als hij niet met hem avondmaalde: Ik was vannacht
+op de vergadering en daar ik een beetje moe was van de koningin van
+Engeland, liet ik mij Gumedra komen van den Khan van Tartarije. De
+dokter vroeg: Wat beteekent Gumedra? Ik begrijp die namen niet best,
+dokter, sprak Bruno, ik verwonder mij niet, want ik heb wel hooren
+zeggen, dat Porco grasso [164] en Vannacena er nooit van spreken. De
+dokter hernam: Gij meent Hippocras en Avicenna. Bruno ging voort:
+Bij God, ik weet het niet, ik versta uw namen even slecht als gij de
+mijnen, maar Gumedra in die taal van den grooten Khan beteekent in
+de onze: keizerin. O zij zou u een schoon vrouwtje schijnen en zou
+u de medicijnen en de recepten en elke pleister doen vergeten. Zoo
+sprak hij voort om hem te ontvlammen en toen de dokter hem op een
+avond goed onthaald had en het licht voor Bruno vasthield, die aan
+den veldslag der ratten en katten bezig was, besloot hij hem zijn
+gemoed te openen en sprak tot hem: Bruno, gelijk God weet, heb ik
+voor u alles over en ik zou als gij mij zegt naar Peretola [165] te
+gaan, dat doen. En daarom zult gij u niet verwonderen, indien ik u
+vriendschappelijk en in vertrouwen iets verzoek. Nog niet lang geleden
+hebt gij mij van de gewoonten van uw vroolijk gezelschap gesproken,
+waarnaar ik zoo verlangend ben geworden, dat ik nooit iets anders
+meer heb begeerd. En kunt gij mij uitlachen, indien ik er niet de
+mooiste dienstmeid laat komen, die gij in langen tijd gezien hebt,
+welke ik echter het vorige jaar te Cacavincigli [166] aanschouwde? Ik
+heb haar bij Christus' Lichaam tien groote bologneezen aangeboden,
+als zij naar mij luisteren wilde, maar zij heeft niet gewild. Daarom
+bid ik u mij te leeren, wat ik doen moet om in dat gezelschap te
+komen; waarlijk gij zult in mij een goed en trouw metgezel hebben,
+die u eer zal aandoen. Gij hebt gezien, dat ik een knap man ben en
+hoe sterk mijn beenen zijn; ik heb een gelaat zoo frisch als een roos
+en bovendien ben ik dokter in de medicijnen en gij hebt er, meen ik,
+in uw gezelschap geen een zoo, Ik weet tal van schoone zaken, mooie
+liederen en hij begon een lied te zingen. Bruno lachte, dat hij bijna
+stikte, maar hield zich goed. Toen het lied uit was, vroeg de maëstro:
+Hoe vindt gij dit? Bruno sprak: Zeker de guitaren van turksch koren
+[167], hoe kunstig ook bespeeld, moeten het tegen u verliezen. De
+dokter hernam: Zoudt gij het ooit geloofd hebben, als gij mij niet
+hadt gehoord? Neen, nooit, sprak Bruno. De maëstro ging voort: Ik ken
+er nog meer, maar laten wij die ter zijde. Mijn vader was edelman,
+hoewel hij buiten woonde en ik ben door mijn moeder afkomstig van
+Vallecchio en gelijk gij weet, heb ik de schoonste boeken en de
+schoonste gewaden onder de medici van Florence. Bij het geloof in God;
+ik heb een kleed, dat alles bij elkaar gerekend bijna honderd lire
+in bagattini [168] kostte, meer dan tien jaar geleden. Daarom bid ik
+u mij spoedig er bij te brengen en bij het geloof in God, als gij
+mij dit doet, kunt gij ziek worden, maar nooit zal ik u een halfje
+rekenen. Bruno sprak: Maëstro, maak daar wat meer licht en wees niet
+ongeduldig, tot ik de staarten van die ratten heb afgemaakt en dan zal
+ik u antwoorden. Toen de staarten voltooid waren en Bruno deed of hij
+hem zeer hinderde, zeide hij: Waarde dokter, gij kunt groote dingen
+voor mij doen, maar hoe gering dit ook is in betrekking tot de grootte
+van uw geest, is het voor mij toch zeer groot, en ik weet niemand,
+voor wien ik dit zou doen behalve voor u. Ik houd zooveel van u als
+dit past, ook door uw woorden, welke vol zijn van zooveel verstand,
+dat zij de begijntjes uit hun schoenen zouden halen, zoo goed als
+zij mij van mijn voornemen afbrengen en hoe meer ik met u omga, hoe
+wijzer gij mij voorkomt. En dit zeg ik u ook nog, dat, als ik u niet
+zoo welgezind was, ik dit zou zijn, omdat ik zie, dat gij verlangt
+naar een zoo schoone zaak. Maar ik moet u zeggen: dat ik hierin niet
+zooveel macht heb, als gij meent en daarom kan ik voor u niet doen,
+wat noodig is, maar, als gij mij belooft bij uw groote, kwade trouw het
+geheim te houden, zal ik u een middel geven om het gedaan te krijgen en
+het schijnt mij zeker, daar gij zulke schoone boeken en andere zaken
+hebt, dat het zal gebeuren. De dokter sprak: Spreek zonder vrees; ik
+zie, dat gij mij niet goed kent en nog niet goed weet, hoe goed ik
+kan zwijgen. Toen messer Guasparruolo van Saliceto rechter was van
+den schout van Forlimpopoli, waren er weinig dingen, die hij deed,
+die hij mij niet gelastte te vertellen. En wilt gij zien, dat ik
+de waarheid spreek? Ik was de eerste man, aan wien hij vertelde,
+dat hij Bergamina zou trouwen; ziet gij het nu? Nu, sprak Bruno,
+als die zich aan u toevertrouwde, kan ik het ook. Het middel is dit:
+Wij hebben altijd aan het hoofd van ons gezelschap een kapitein met
+twee raadslieden, die om de zes maanden aftreden en de eerste van de
+volgende maand zal Buffalmacco kapitein worden en ik raadsman. Wie
+kapitein is, kan veel doen om binnen te leiden, wien hij wenscht. Maak
+u dus bevriend met Buffalmacco en ontvang hem goed. Hij is een man,
+die terstond met uw wijsheid ingenomen zal zijn en wanneer gij hem
+met de vele dingen, die gij bezit een weinig bevriend hebt gemaakt,
+kunt gij het hem vragen; hij zal U niet weigeren. Ik heb hem al
+over u gesproken en hij is u ten zeerste genegen en wanneer gij zoo
+hebt gehandeld, laat mij dan met hem gaan. Toen sprak de dokter:
+Uwe redeneering bevalt mij zeer en als hij een man is, die graag
+met de geleerden omgaat en met mij slechts een weinig spreekt, zal
+ik wel zorgen, dat hij mij steeds zal opzoeken, omdat ik wel zooveel
+verstand heb, dat ik er een heele stad van zou kunnen voorzien en zeer
+wijs zou blijven. Toen dit was afgesproken, vertelde Bruno alles aan
+Buffalmacco. Het scheen aan Buffalmacco, dat het nog wel duizend jaar
+zou duren, eer men kon doen, wat die maëstro Scipa [169] wilde.
+
+De dokter, die boven alles verlangde op een strooptocht uit te gaan,
+had geen rust, voor hij bevriend werd met Buffalmacco, wat hem licht
+gelukte. Hij begon de schoonste avondmalen en ontbijten te geven
+en ook aan Bruno en dezen deden zich te goed als die heeren [170],
+welke de beste wijnen verzwelgend, de vette kapoenen en meer, zich aan
+hem vastklampten en zonder zich te laten bidden. Maar toch, toen het
+tijd scheen aan den dokter, richtte hij zijn vraag tot Buffalmacco,
+gelijk hij dit tot Bruno had gedaan. Buffalmacco toonde zich daarover
+zeer vertoornd en maakte Bruno groote verwijten: Ik zweer bij den
+verheven God van Pasignano [171], dat weinig mij weerhoudt, je niet
+zóó op het hoofd te slaan, dat de neus je op de hielen valt, verrader,
+die gij zijt, want geen ander dan gij heeft die dingen aan den dokter
+verteld. Maar de dokter verontschuldigde hem en zeide en zwoer, dat hij
+het van anderen kant had geweten en na vele van zijn wijze woorden deed
+hij hem toch bedaren. Buffalmacco tot den dokter gewend, zeide: Waarde
+maëstro, het schijnt wel, dat gij uit Bologna een gesloten mond hebt
+medegebracht en bovendien, dat gij het a. b. c. niet op een appel hebt
+geleerd, gelijk vele dwazen het willen doen, maar goed op een meloen
+[172], die zóó lang is, en als ik mij niet bedrieg, zijt gij op een
+Zondag gedoopt [173]. En daar Bruno gezegd heeft, dat gij daar in de
+medicijnen hebt gestudeerd, schijnt het mij, dat dit is geweest om de
+menschen in te pakken beter dan ik het ooit van iemand hoorde door
+uw verstand en uw gesprekken. De medicus, die hem in de rede viel,
+zeide tot Bruno: Wat is het goed om te gaan met geleerden! Wie zou
+zoo spoedig elke bijzonderheid van mijn geest hebben begrepen als deze
+waardige man? Gij hebt niet zoo spoedig gezien, wat ik waard was, als
+hij, maar zeg hem tenminste, wat ik u zeide, toen gij mij vertelde,
+dat Buffalmacco gaarne met geleerde mannen omging; schijnt het u,
+dat ik het goed gedaan heb? Beter, hernam Bruno. Toen zei de dokter
+tot Buffalmacco: Gij zoudt iets anders gezegd hebben, als gij mij te
+Bologna hadt gezien, waar groot noch klein was, dokter noch student,
+die mij niet mocht lijden, zoo wist ik allen te behagen door mijn
+redeneeren en mijn verstand. En ik zal u nog er bij vertellen, dat
+ik nooit een woord sprak of ik deed iedereen lachen, zoo beviel ik
+hun en toen ik er vandaan ging, klaagden allen om het hardst en allen
+wilden, dat ik toch maar gebleven was en het kwam zoo ver, dat zij mij
+alleen wilden laten les geven in de medicijnen aan al de studenten,
+maar ik wilde niet, daar ik bereid was hierheen te komen om het zeer
+groote erfgoed, dat altijd aan mijn familie behoorde.
+
+Toen sprak Bruno tot Buffalmacco: Hoe vindt ge het? Gij hebt het
+niet geloofd, toen ik het zeide. Bij de Evangeliën! Er is hier geen
+dokter, die zoo'n verstand heeft van ezelspis als deze en zeker zult
+gij er geen aan hem gelijk vinden van hier tot aan de poorten van
+Parijs. Kom, weiger nu te doen, wat hij wil! De dokter zeide: Bruno
+zegt de waarheid, maar ik heb mezelf niet gekend. Gij zijt ook domme
+lieden als geen anderen, maar ik wou, dat gij mij onder de doktoren
+hadt gezien. Toen hernam Buffalmacco: Waarlijk, dokter, gij weet het
+veel beter dan ik het ooit had geloofd, en u toesprekend gelijk men
+spreekt tot geleerden als gij, zeg ik u beschaamd, dat ik mijn best
+zal doen, dat gij zonder twijfel in ons gezelschap zult komen. De
+gastmalen vermeerderden na die belofte; zij deden hem rondrijden op
+de geit van de grootste dwaasheden en zij beloofden hem tot vrouw de
+gravin van Civillari [174] te geven, die het schoonste ding was, wat
+men in al de bestekamers van het menschelijk geslacht kon vinden. De
+medicus vroeg, wie die gravin was; hierop zeide Buffalmacco: Mijn
+zaai-komkommer, zij is een maar al te groote dame en er zijn weinig
+huizen in de wereld, waarin zij geen grondgebied heeft en geen anderen
+dan de Minderbroeders bewijzen haar eer met trompetgeschal. Ik zeg
+u, dat, wanneer zij rondgaat, zij zich dan goed doet gewaar worden,
+maar meestal thuis blijft; toch is zij niet lang geleden langs Uw deur
+gegaan op een nacht, dat zij aan den Arno haar voeten ging wasschen en
+een weinig lucht ging scheppen. Het meest woont zij in Laterina. Vaak
+gaan daarom wachters van haar rond en allen als bewijs van haar macht
+dragen een riet en een lood [175]. Men ziet vele van haar baronnen
+als Tamagnino aan de poort, dan Meta, Manico di Scopa, Squacchera en
+anderen, die, geloof ik, uw vrienden zijn, maar gij herinnert u die
+niet. In de bekoorlijke armen van die groote dame willen wij u voeren,
+als ons plan niet faalt. De dokter, die te Bologna geboren en getogen
+[176] was, begreep hun uitdrukkingen niet en was met de donna tevreden.
+
+Toen de dag was gekomen, waarna men in den volgenden nacht hem zou
+ontvangen, had de dokter ze beide aan het ontbijt. Toen ze gegeten
+hadden, vroeg hij ze, op welke wijze hij in dat gezelschap kon
+komen. Buffalmacco zeide hem: Zie, maëstro, gij moet moed bezitten,
+want anders zoudt gij geweigerd kunnen worden en ons zeer groote schade
+doen. Waarin gij zeer moedig behoort te zijn, zult gij vernemen. Wij
+moeten zorgen van avond in den tijd van den eersten slaap u op een
+der opgehoogde graven te vinden, welke voor kort gemaakt zijn rondom
+Santa Maria Novella, met een uwer schoonste gewaden aan, opdat gij de
+eerste maal voornaam verschijnt en ook omdat--naar wat ons gezegd is
+... maar toen waren wij er niet--gij edelman zijt en de gravin van
+plan is u gedoopt ridder te maken op haar kosten [177]. Daar zult
+gij wachten, tot hij u komt halen, dien wij zenden. En nadat gij
+van alles onderricht zijt, zal er een zwart en gehorend beest tot u
+komen, niet zeer groot en dat om u heen zal gaan op het plein met
+groot geblaas en groote sprongen om u bang te maken, maar daarna,
+wanneer het zal zien, dat gij niet verschrikt, zal het u zachtjes
+naderen. Wanneer het bij u zal zijn, zult gij op zijn rug klimmen
+en zult gij zonder vrees afdalen van den grafsteen zonder God of de
+heiligen aan te roepen. Dan zult gij de handen op de borst leggen
+zonder het dier aan te raken en het zal u naar ons toe brengen. Maar,
+indien gij u God of de heiligen aanbeveelt of bang zijt, waarschuw
+ik u, dat het u wel zou kunnen afwerpen op een plaats, waar het zou
+stinken en daarom waant gij u te moedig, ga er dan niet heen, want
+gij zoudt u zelf nadeel doen zonder voordeel voor ons.
+
+Toen antwoordde de dokter: Gij kent mij nog niet; gij zijt misschien
+bevreesd, omdat ik handschoenen en lange gewaden draag. Indien gij
+wist, welke nachten ik vroeger in Bologna heb doorgemaakt, wanneer
+ik soms met mijn metgezellen naar de vrouwen ging, dan zoudt gij u
+er over verwonderen. Eens op een nacht, dat er een niet met ons mee
+wou gaan--het was ook een ongelukkige, en erger: niet hooger dan de
+elleboog--gaf ik die eerst verscheidene stompen daarna, toen ik haar
+met geweld beetpakte, geloofde ik haar een pijlschot ver te dragen en
+toen kreeg ik haar toch mee. Op een andere keer herinner ik mij, dat ik
+niemand bij mij had dan een mijner knechts en kort na het _Ave Maria_
+ging ik langs het kerkhof der Minderbroeders, waar men denzelfden
+dag een vrouw had begraven en toch was ik heelemaal niet bang. Hebt
+daarom geen wantrouwen, want ik ben te moedig en vermetel. En om u
+eer aan te doen, zal ik mijn scharlaken rok aantrekken, waarmee ik
+tot dokter werd gepromoveerd. Ik wil zien of het gezelschap niet blij
+is, wanneer het mij aanschouwt en of ik niet spoedig kapitein zal
+worden. Gij zult eens kijken, hoe de zaak gaat, wanneer ik er ben,
+want voor de gravin mij gezien heeft, is zij al zóó verliefd op mij,
+dat zij mij tot gedoopt ridder wil slaan. Misschien zal de ridderschap
+mij slecht staan en ik die niet goed weten door te voeren of toch
+wel! Laat mij maar gaan. Buffalmacco zei: Gij spreekt maar al te goed,
+maar pas op, dat gij, den streek uithaalt niet te komen of dat gij er
+niet wordt gevonden, als wij u laten halen. Ik zeg u dit, omdat het
+koud is en gij heeren medici, er zeer bang voor zijt. Het behage niet
+aan God, zei de dokter, ik behoor niet tot die koukleumen. Wanneer ik
+'s nachts dikwijls opsta voor zekere lichaamsbehoefte, doe ik niets
+anders over mijn wambuis dan mijn pels; daarom zal ik flink wezen. Toen
+zij dus vertrokken waren, vond de maëstro, zoodra de nacht aanbrak, een
+uitvlucht tegenover zijn vrouw en na in het geheim zijn beste gewaad te
+hebben aangetrokken, ging hij naar een der genoemde graven en op een
+steen, die zeer koud was, wachtte hij het beest af. Buffalmacco, die
+groot en forsch van gestalte was, schafte zich een masker aan, waarvan
+men zich pleegde te bedienen bij bepaalde spelen, die thans niet meer
+plaats hebben en deed zich een zwarte huid binnenste buiten om, zoodat
+hij op een beer geleek, als zijn gelaat niet dat van een duivel geweest
+was en met horens. Zoo toegetakeld ging hij naar het nieuwe plein van
+Santa Maria Novella. Toen hij bemerkte, dat mijnheer de dokter er was,
+begon hij hoog te springen en vreeselijk spektakel te maken, te blazen,
+te huilen en te knarsetanden of hij dol was geworden. Toen de dokter
+dit gewaar werd, gingen al de haren op zijn lichaam overeind staan en
+hij begon over het gansche lijf te beven, zoodat hij wel een bange
+vrouw leek en hij was toen liever thuis geweest. Maar omdat hij er
+eenmaal heen was gegaan, spande hij zich in zich rustig te houden,
+zoo beheerschte hem het verlangen die wondere dingen te zien. Maar
+terwijl Buffalmacco zich zoo aanstelde, bedaarde hij, en kwam die
+bij het graf, waarop de maëstro stond. De dokter, die van angst
+sidderde, aarzelde om op het beest te klimmen. Ten slotte bevreesd,
+dat het hem kwaad zou doen, als hij er niet op sprong, verjoeg hij met
+den tweeden angst den eerste, daalde van den grafsteen af en sprak
+zachtjes: _Dat God mij helpe_, sprong er op en na er zich goed op
+te hebben gezet en altijd nog bevend, kruiste hij de handen om recht
+op te blijven. Toen begon Buffalmacco zich zachtjes te richten naar
+Santa Maria della Scala en droeg hem als op vier pooten tot aan het
+klooster der nonnen van Ripoli. Er waren toen in die straat kuilen,
+waarin de boeren de gravin Civillari haar cijns lieten storten om hun
+akkers te bemesten. Toen Buffalmacco daar dichtbij was, naderde hij
+een der randen, sloeg de hand om een der beenen van den dokter en na
+hem zoo van zijn rug te hebben gerukt, wierp hij hem met het hoofd
+voorover er in, begon te knarsetanden, te springen en te duikelen en
+langs Santa Maria della Scala naar de Allerheiligen-weide te gaan,
+waar hij Bruno vond, die, omdat hij zich niet kon houden van het
+lachen, gevlucht was. Toen begonnen zij van verre te beloeren, wat
+de gemeste dokter zou doen. Mijnheer de medicus, die bemerkte, op wat
+voor afschuwelijke plaats hij zich bevond, deed zijn best zich op te
+heffen om er uit te komen, maar dan hier dan daar er in terugvallend,
+werd hij van het hoofd tot de voeten heelemaal kleverig, bedroefd
+en kwaadaardig en na er voor een paar drachmen van geslikt te hebben
+kwam hij er toch uit en liet er zijn kap bij in den steek. Hij veegde
+zich met de handen zoo goed hij kon en daar hij er niets anders op
+wist, keerde hij terug naar huis en klopte zoo lang, tot men hem open
+deed. Pas was hij zoo stinkend binnen getreden en had de deur gesloten,
+of Bruno en Buffalmacco waren daar om te hooren, hoe de maëstro door
+zijn vrouw ontvangen werd. Ze hoorden, hoe de donna hem op de grofste
+manier uitschold als ooit met een armen duivel geschied was en zeide:
+Kijk, wat staat het je mooi! Gij zijt naar een andere vrouw gegaan en
+wilde er heel voornaam verschijnen in uw scharlaken kleed. Was ik niet
+genoeg voor je? Ik kan heel wat mannen voldoen, vriendlief en niet
+alleen jou. Hadden ze je maar verdronken, waar ze je insmeten. Kijk,
+dat is me een waardige dokter, die een vrouw heeft en 's nachts naar
+anderen gaat! Onder dezen overvloed van woorden waschte de dokter
+zich en hield de donna niet op hem te kwellen tot middernacht.
+
+Den volgenden morgen kwamen Bruno en Buffalmacco, die zich de huid
+beschilderd hadden onder de kleeren met plekken, zooals de stokslagen
+die achterlaten, in het huis van den dokter en vonden hem op, en toen
+zij binnen waren, roken zij dat alles nog stonk. Toen de medicus ze
+zag, zeide hij, dat God hun een goeden dag zou geven. Maar Bruno en
+Buffalmacco antwoordden met een vertoornd gelaat: Dat zeggen wij niet
+aan u, maar wij bidden God, dat Hij u zooveel slechte jaren geeft,
+dat gij er van omkomt als de oneerlijkste en grootste verrader,
+die er leeft. Want het is uw schuld niet, terwijl wij ons best
+deden u eer en genoegen te bewijzen, dat wij niet als honden zijn
+vermoord. Door uw oneerlijkheid hebben wij zooveel slagen gehad,
+dat een ezel er voor minder naar Rome zou gaan, en bovendien waren
+wij aan het gevaar blootgesteld uit het gezelschap weggejaagd te
+worden. En als gij ons niet gelooft, zie dan naar ons vel. Na op
+een donkerder plaats hun kleeren te hebben losgemaakt toonden zij
+hem hun borsten, geheel beschilderd en bedekten die weer snel. De
+medicus wilde zich verontschuldigen door te vertellen, hoe en waar
+hij in was geworpen. Buffalmacco sprak tot hem: Ik zou willen, dat
+gij van de brug over den Arno af waart gegooid. Waarom hebt gij u God
+en de heiligen aanbevolen? Hebben wij u niet gewaarschuwd? De dokter
+antwoordde: Bij het geloof in God, ik heb er niet aan gedacht. Hoe,
+riep Buffalmacco: hebt gij er niet aan gedacht? Dan hebt gij u
+niet veel herinnerd, want onze bode zeide, dat gij beefde als een
+riet. Gij hebt het ons mooi geleverd, maar niemand zal ons dat weer
+doen en wij willen u de eer bewijzen, die u toekomt. De dokter vroeg
+vergeving, smeekte bij God, dat ze hem niets zouden verwijten en met
+de mooiste woorden poogde hij ze te verzoenen. En uit vrees, dat zij
+zijn schande zouden bekend maken, bewees hij hun van toen af nog meer
+eer en welwillendheid dan vroeger. Zoo leert men gezond verstand aan
+wie het niet opdeed te Bologna.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Een Siciliaansche ontneemt op listige wijze aan een koopman
+    geld, wat hij naar Palermo meegebracht heeft. Hij doet of
+    hij terugkeert met nog meer koopwaren dan de eerste maal en
+    na van haar geld te hebben geleend, laat hij haar water en
+    henneppluis tot pand._
+
+
+Hoe het verhaal van de koningin de donna's had doen lachen, behoeft
+men niet te vragen. Er was er geen een bij wie niet van het uitgelaten
+lachen de tranen wel twaalf keer in de oogen kwamen. Maar toen het
+uit was, sprak Dioneo, aan wien nu de beurt was: Genadige donna's. Het
+is duidelijk, dat de goede streken des te aardiger zijn, naarmate zij
+door fijner bedrog de bedriegers zelf misleiden. En daarom, hoewel gij
+allen zeer schoone dingen hebt verteld, ben ik van plan u er een te
+verhalen, dat u des te meer moet bevallen dan degenen, die al verhaald
+zijn, omdat dit geleverd werd aan een vrouw, die beter meesteres was
+in het misleiden van anderen dan de reeds besproken personen.
+
+Het was gewoonte--en het is het misschien nog--in alle handelssteden
+met een haven, dat alle kooplieden, die met koopwaar aankomen, na ze
+te laten lossen, ze in een loods laten brengen die in vele plaatsen
+tolhuis heet, gehouden door de gemeente of door den heer er van. En
+daar geven zij hen, die er voor aangesteld zijn, een schriftelijke
+opgaaf van al hun koopwaar en den prijs er van en door dezen wordt
+aan den koopman een magazijn geschonken, waarin hij zijn goederen
+plaatst en dit afsluit. De tolbeambten schrijven dan in het tolboek op
+rekening van den koopman al zijn artikelen en laten hem invoerrecht
+betalen alnaar het gedeelte, dat hij er uithaalt. Uit dit tolboek
+vragen de makelaars dikwijls inlichtingen naar de hoedanigheid en
+de hoeveelheid der aanwezige waren en ook wie de kooplieden zijn,
+waarmede zij onderhandelen.
+
+Dit gebruik bestond ook in Palermo, waar vele schoone vrouwen zijn
+maar vijandinnen van eerlijkheid; dezen worden gehouden voor voorname
+en eerbare dames. Maar daar zij er op uit zijn de mannen niet te
+plukken maar te villen, als ze een koopman zien, vragen zij ook
+uit het tolboek, wat hij heeft en hoeveel hij kan betalen en daarna
+beproeven zij met hun bekoorlijke manieren en heele zoete woorden
+die kooplieden te bevangen. Zoo hebben zij er al veel verstrikt
+door hun een groot deel van hun koopwaren te ontrooven en er zijn er
+geweest, die er de koopwaar en het schip en vleesch en been hebben
+achtergelaten, zoo lief heeft de barbierster het scheermes weten te
+hanteeren. Nu, nog niet lang geleden, kwam daar gezonden door zijn
+patroons, een onzer jonge florentijnen Nicolo da Cignano genaamd,
+hoewel hij Salabaetto heette, met zooveel linnen overgebleven van de
+jaarmarkt van Salerno, dat het wel vijfhonderd goudguldens waard kon
+zijn. Nadat hij daarvan de factuur had gegeven aan de tolbeambten,
+deed hij dit in hun magazijn en zonder veel haast te maken voor den
+verkoop ging hij voor zijn ontspanning de stad rond. En daar hij blank
+en blond en heel aardig was en recht van lijf en leden, bespeurde
+zulk een barbierster, die zich Madonna Jancofiore [178] noemde, iets
+van zijn doen en laten. Toen hij dit gewaar werd en dacht, dat ze een
+groote dame was, meende hij, dat hij door zijn knap uiterlijk beviel
+en nam hij zich voor die liefdesgeschiedenis in stilte door te zetten
+en zonder iemand er over te spreken wandelde hij langs haar huis heen
+en weer. Zij begon, nadat zij hem met lonken had ontvlamd, te doen of
+zij door hem verteerd werd en zond hem in 't geheim een harer vrouwen,
+die uitstekend de kunst der koppelarij verstond. Deze met de tranen
+in de oogen zeide hem na veel praatjes, dat hij met zijn schoonheid en
+bekoorlijkheid de donna zoo had veroverd, dat zij dag noch nacht rust
+had en daarom, als het hem zou behagen, verlangde zij boven alles hem
+in een badhuis in 't geheim te vinden en na een ring uit haar beurs
+gehaald te hebben gaf zij hem dien. Salabaetto, die dit hoorde, was
+de gelukkigste man van de wereld; hij nam den ring aan en na die aan
+de oogen te hebben gebracht en gekust, deed hij zich dien aan den
+vinger en antwoordde aan de vrouw, dat, indien madonna Jancofiore
+hem lief had, zij een goeden ruil had gedaan, omdat hij haar meer
+dan zijn leven beminde en dat hij gereed was te gaan, waar het haar
+aangenaam was en ten allen tijde. Toen de boodschapster aldus met dat
+antwoord naar haar donna was gegaan, zeide zij in welk badhuis hij
+den volgenden dag na den vesper moest wachten. Deze, zonder er over
+te spreken, begaf zich er op het hem bevolen uur heen en bevond, dat
+een badkamer door de donna besteld was. Het duurde niet lang, dat er
+twee slaven [179] kwamen, de een beladen met een mooi en groot matras
+van katoen, de ander met een groote mand vol van allerlei dingen. Die
+matras werd uitgestrekt in een kamer van het badhuis op een rustbed,
+waarop men een paar lichte lakens met zijden randen legde en daarna
+een deken van zeer witte Cyprische katoen met twee wonderbaar bewerkte
+oorkussens. En nadat hij zich ontkleed had en in het bad was gegaan,
+waschten en wreven zij hem uitstekend. Het duurde niet lang of daarna
+kwam de donna met twee andere slaven in het bad. Toen zij alleen was,
+betuigde zij aan Salabaetto groote vreugde en na lange zuchten en hem
+verscheidene malen omhelsd te hebben, sprak zij: Geen ander dan gij
+had mij hiertoe kunnen voeren; gij hebt mij het vuur aan het wapen
+gezet, hond van een Toscaner. Hierop, gelijk het haar behaagde, gingen
+beide naakt in het bad met hen twee slaven. Zonder hem door een ander
+te laten aanraken waschte zij hem met muscus- en kruidnagelzeep en
+daarna liet zij zich wasschen en wrijven door de slaven. Toen dit
+gedaan was, brachten de slaven twee zeer witte en lichte lakens,
+waaruit zulk een sterke reuk van rozen kwam, dat het werkelijk rozen
+schenen en met het eene omwikkelden zij Salabaetto en met het andere
+de donna en na ze op den hals te hebben genomen droegen zij die beide
+te bed. En daar, nadat zij een oogenblik waren blijven uitdampen,
+werden de lakens door de slaven weggetrokken en bleven zij naakt
+liggen. Daarna haalde men uit de mand flacons van prachtig zilver,
+de een gevuld met rozenwater, de ander met sinaasappelbloesem, deze
+met jasmijnbloesem en gene met oranjebloesem-essence en besproeiden
+hen met al die parfumerie en nadat zij schotels hadden gebracht met
+meelspijzen en ook kostbare wijnen, versterkten zij zich.
+
+Salabaetto waande zich in het paradijs en had haar duizend keer
+aanschouwd, die zeer schoon leek en ieder uur, dat die slaven bleven,
+voor hij zich in haar armen kon werpen, scheen hem honderd jaar. Toen
+die eindelijk op bevel der donna na een aangestoken toorts in de kamer
+[180] te hebben gelaten heengingen, omhelsden zij elkander en tot zeer
+groot genoegen van Salabaetto, wien het scheen dat zij door liefde tot
+hem werd verscheurd, bleven zij zoo een groot uur samen. Toen scheen
+het de donna tijd de slaven te laten komen; zij werden aangekleed na
+nogmaals gedronken en gegeten te hebben. Nadat het gezicht en de handen
+met die reukwaters gewasschen waren en zij vertrekken wilden, zeide de
+donna tot Salabaetto: Wanneer het u aangenaam is, zou het voor mij een
+groote gunst wezen, als gij vanavond in mijn huis kwaamt. Salabaetto,
+die door haar schoonheid en haar gekunstelde bekoring bevangen was,
+geloofde vast naar ziel en lichaam bemind te worden en antwoordde:
+Madonna, elk genoegen voor u is mij ten hoogste aangenaam en daarom
+zoowel van avond als altijd wil ik doen, wat u zal behagen. De
+donna naar huis teruggekeerd liet haar kamer goed versieren met
+kostbaarheden. Een prachtig avondmaal werd gereed gemaakt en zoo
+verwachtte zij Salabaetto. Deze ging, toen het donker was op weg,
+en na blijmoedig te zijn ontvangen, at hij met groote vreugde. Toen
+zij in de kamer binnen waren getreden, rook hij een wonderbare geur
+van aloë-hout en zag hij een bed zeer rijk met cyprische vogeltjes
+op de zuilen [181] en vele schoone gewaden op mantelstokken. Al die
+dingen te samen deden hem denken, dat zij een groote donna moest zijn,
+en hoewel hij het tegenovergestelde had hooren mompelen, wilde hij het
+voor niets ter wereld gelooven en als hij had nagedacht, dat zij op
+die wijze iemand kon misleiden, had hij toch nooit kunnen gelooven,
+dat het hèm kon overkomen. Hij sliep dien nacht met haar met het
+grootste genoegen, steeds meer ontvlamd. Toen de morgen aanbrak,
+gaf zij hem een schoonen en aardigen gordel van zilver en een fraaie
+beurs en sprak: Mijn lieve Salabaetto, ik beveel mij bij u aan; mijn
+persoon is tot uw beschikking, al wat ik bezit en wat tot uw dienst
+kan zijn. Nadat Salabaetto haar blijde had omhelsd, ging hij haar huis
+uit en kwam daar, waar zich de andere kooplieden gewoonlijk ophielden.
+
+Hij bezocht de donna zeer dikwijls zonder dat het hem iets kostte en
+daar hij telkens meer ontbrandde, kwam hij er toe zijn lakens contant
+te verkoopen met een goede winst, wat de donna van anderen vernam. Toen
+Salabaetto op een avond bij haar gekomen was, begon zij met hem te
+stoeien, te omhelzen en te kussen en deed zich zoo verliefd voor, of
+zij van liefde zou sterven. Bovendien wilde zij hem twee zeer mooie
+zilveren bekers geven, welke Salabaetto niet wilde aannemen. Hij
+had er reeds een gehad, die wel dertig goudguldens waard was, en
+zij wilde van hem niets aannemen, dat een gros waarde had. Nadat zij
+hem goed had in vuur gezet, riep zij een van haar slavinnen, ging de
+kamer uit en bleef een poosje weg; daarna kwam zij schreiend binnen,
+wierp zich met het gelaat op bed en begon zoo bitter te klagen,
+als ooit een vrouw het deed. Salabaetto verwonderde zich, hief haar
+in zijn armen en begon met haar te treuren en zeide: Kom, hartedief,
+wat hebt gij plotseling? Wat is de reden van die smart? Toen de donna
+zich genoeg had laten bidden, sprak zij: Wee mij, mijn goede heer! Ik
+ben ten einde raad; zooeven ontving ik een brief uit Messina, waarin
+mijn broeder mij schrijft, dat ik, al moest ik alles verkoopen en
+verpanden, hem zonder uitstel over acht dagen, duizend goudguldens
+stuur en zoo niet, dat hem dan het hoofd zal afgeslagen worden. Wat
+moet ik doen om die som op tijd te hebben? Had ik veertien dagen
+tijd, dan kon ik wel een middel vinden ze mij te verschaffen, en ik
+zou enkele van mijne bezittingen verkoopen, maar nu zou ik liever
+dood willen zijn; en zij toonde zich geheel wanhopend. Salabaetto,
+wien de liefdevlammen een deel van het noodig besef hadden ontroofd,
+geloofde, dat dit echte tranen en ware woorden waren en zeide:
+Madonna, ik zou u wel met vijfhonderd goudguldens kunnen helpen,
+als gij ze mij in veertien dagen kunt teruggeven. Gelukkig voor u,
+dat ik gisteren mijn lakens verkocht, anders had ik u geen stuiver
+kunnen leenen. Wee mij, sprak de donna, hebt gij dan nog geldgebrek
+gehad? O, waarom hebt gij mij dat niet gezegd? Al had ik geen duizend
+florijnen, dan kon ik er u nog wel honderd en zelfs twee honderd
+schenken. Gij hebt mij den moed ontnomen om den dienst aan te nemen,
+dien gij mij aanbiedt. Salabaetto door die woorden nog meer bevangen,
+zeide: Madonna, daarom wil ik niet, dat gij mij laat varen, want als
+ik ze noodig had gehad, zou ik ze gevraagd hebben. O mijn Salabaetto,
+sprak de donna, wel weet ik, dat Uwe liefde waar en volkomen is,
+nu gij zonder af te wachten, dat ik u iets vraag, edelmoedig aan
+mij denkt. Zeker, ik had niet noodig om geheel de uwe te zijn, maar
+ik zal het nog meer wezen en nooit vergeten, dat ik u het hoofd van
+mijn broeder schuldig ben. Maar God weet, dat ik ongaarne dit geld
+aanneem, daar gij een koopman zijt en de kooplieden moeten met hun
+geld zaken doen maar de nood dwingt mij en ik vertrouw er op het
+u spoedig te kunnen teruggeven, daarom zal ik het geld aannemen en
+als ik geen sneller middel weet mijn goed verpanden. Schreiend wierp
+zij zich bij die woorden aan Salabaetto's borst. Hij troostte haar
+en na den nacht bij haar te hebben doorgebracht om zich haar dienaar
+te toonen, bracht hij haar zonder verzoek af te wachten vijfhonderd
+goudguldens, welke zij met een lachend hart en weenende oogen aannam
+en Salabaetto was met haar belofte tevreden. De donna liet de datums
+verspringen. Salabaetto, die vroeger naar de donna ging, wanneer hij
+wilde, begon nu in het geval te komen, dat hij van de zeven keer een
+keer binnen kwam en de liefkoozingen niet meer ontving. Toen er twee
+maanden verstreken waren, waarop hij het geld moest terug krijgen,
+ontving hij, toen hij er om vroeg, woorden in betaling. Salabaetto,
+die de list van de slechte vrouw gewaar werd, beklaagde zich over zijn
+dwaasheid, daar hij voelde, dat hij er niets van kon zeggen, omdat hij
+er geen geschrift of getuigenis van had. Hij schaamde zich bij iemand
+te klagen, omdat men hem van te voren had gewaarschuwd en was bevreesd
+voor den spot, die hij wegens zijn domheid verwachtte. Daar hij van
+zijn patroons verscheidene brieven had, waarin men hem opdroeg geld
+te wisselen en het te zenden, en hij het niet doen kon, besloot hij,
+opdat zijn domheid niet ontdekt zou worden, te vertrekken. Hij ging
+scheep en kwam niet te Pisa, gelijk hij moest, maar te Napels.
+
+Er bevond zich te Napels in dien tijd onze vriend Pietro
+dello Canigiano, de schatbewaarder van mevrouw de keizerin
+van Constantinopel, een man van groot verstand, een vriend van
+Salabaetto. Salabaetto beklaagde zich op een goeden dag en verhaalde
+zijn treurig avontuur en vroeg hem hulp en raad om zijn brood te
+kunnen verdienen, daar hij plan had nooit meer naar Florence terug te
+keeren. Canigiano, die het zeer treurig vond, zeide: Gij hebt verkeerd
+en slecht gehandeld, uw meester slecht gehoorzaamd en te veel geld
+in vermaak verteerd, maar wij moeten alles zien te herstellen. Hij
+bedacht als vernuftig man, wat er gedaan moest worden en zeide het tot
+Salabaetto. Deze besloot dien raad te volgen en daar hij wat geld had
+en Canigiano hem wat leende, kocht hij verscheidene goed dicht gebonden
+en samengepakte balen en twintig olievaten, liet ze vullen en opladen
+en keerde terug naar Palermo. Hij gaf de factuur aan de tolbeambten
+en nadat hij alles op zijn rekening had laten schrijven, deed hij dit
+in de loods en zeide, dat hij er niet aan wilde raken voor de andere
+waar, die hij verwachtte, was aangekomen. Jancofiore, die hoorde, dat,
+wat hij nu had meegebracht, wel tweeduizend goudguldens waard was, en
+hetgeen hij wachtte, misschien wel drieduizend goudguldens, vond, dat
+ze hem weinig had ontroofd en nam zich voor hem de vijfhonderd terug
+te geven om het grootste deel van de vijfduizend te krijgen. Zij liet
+hem roepen. Salabaetto, nu slim geworden, ging. Zij deed of ze niets
+wist van wat hij had meegebracht, ontving hem met wonder veel vreugde
+en zeide: Als gij boos zijt geworden, omdat ik u uw geld niet ter
+rechtertijd heb teruggegeven ... Salabaetto begon te lachen en zeide:
+Madonna, waarlijk het heeft mij een weinig mishaagd, want ik had mij
+het hart uit het lijf getrokken om het u te geven; hoor, hoe kwaad
+ik op u geworden ben. De liefde, die ik u toedraag, is zoodanig, dat
+ik het grootste deel mijner bezittingen heb verkocht en hier zooveel
+koopwaar heb aangebracht, dat die meer dan tweeduizend goudguldens
+waard is en ik verwacht er van den Levant, die wel drieduizend waard
+zijn. Ik heb plan in deze stad een magazijn op te richten om altijd
+bij u te kunnen zijn, want ik meen het met uw liefde beter te maken
+dan eenig ander minnaar. Hierop sprak de donna: Kijk, Salabaetto,
+wat u behaagt, bevalt mij zeer, daar ik u meer dan mijn leven lief
+heb; ik ben verheugd, dat gij met dit doel zijt teruggekeerd en ik
+hoop een gelukkigen tijd met u door te brengen. Ook moet ik mij nog
+verontschuldigen over de keeren, die gij hier gekomen zijt voor uw
+vertrek er niet zoo vroolijk zijt ontvangen als gewoonlijk en ook,
+omdat ik u uw geld niet op tijd terug gaf. Gij moet weten, dat ik toen
+zeer treurig en in de grootste droefenis was en wie in dien toestand
+is, hoe hij ook lief heeft, kan geen prettig gezicht trekken, noch de
+aandacht aan hem schenken, zooals hij zou willen. Ook is het voor een
+vrouw zeer moeilijk duizend goudguldens te krijgen. Men vertelt ons den
+ganschen dag leugens en daardoor moeten wij ook anderen voorliegen. Er
+kome geen ander kwaad van, dat ik u uw geld niet terug gaf. Kort na uw
+vertrek had ik alles, en zou het u zeker gestuurd hebben, als ik wist,
+waar het heen moest, maar ik heb het voor u bewaard. En nadat zij een
+beurs had laten komen, stelde zij hem die ter hand en zeide: Tel of
+er vijfhonderd zijn. Salabaetto was nog nooit zoo blijde geweest en
+na bevonden te hebben, dat er vijfhonderd waren, stak hij ze bij zich
+en zeide: Madonna, ik weet, dat gij de waarheid zegt en gij hebt goed
+gehandeld. En ik zeg u hierom en om de liefde, die ik u toedraag, dat
+gij mij nooit een som zoudt kunnen vragen, die ik u niet zou willen
+geven, als gij dien noodig hadt. En na de liefde in woorden te hebben
+hernieuwd, begon Salabaetto haar ijverig te bezoeken en haar alle
+mogelijke genoegens te doen en de grootste eer en de meest mogelijke
+liefde te bewijzen. Maar Salabaetto, die door bedrog haar bedrog wilde
+straffen, had haar ten avondmaal gevraagd en ging met haar slapen en
+deed zoo treurig of hij zou sterven. Jancofiore omhelsde hem en vroeg
+hem, waarom hij zoo droefgeestig was. Na veel bidden zeide hij: Ik ben
+verloren, omdat het schip, waarop de koopwaar was, die ik verwachtte,
+door zeeroovers van Monaco genomen is en gebrandschat voor tienduizend
+goudguldens, waarvan ik er duizend moet betalen. Ik heb er geen stuiver
+van, omdat ik de vijfhonderd, die gij mij teruggaaft, dadelijk naar
+Napels zond om zeilen te koopen. Als ik nu mijn koopwaar verhandel,
+kan ik ze ternauwernood, omdat het thans geen tijd is, voor de helft
+van den prijs verkoopen en hier ben ik niet genoeg bekend om iemand
+te vinden, die mij helpt en daarom weet ik geen raad. Zend ik niet
+spoedig het geld, dan zal de koopwaar naar Monaco worden gebracht en
+ik zal die nooit terug krijgen. De donna was hierover heel treurig,
+want het scheen haar, dat voor haar alles verloren was en denkend
+aan een middel, waardoor zij hem moest binden, opdat hij niet naar
+Monaco zou gaan, zeide zij: God weet, hoezeer het mij spijt, maar wat
+helpt het er zoo over te weeklagen? Als ik het geld had, zou ik het u
+dadelijk leenen. Eergisteren leende mij iemand vijfhonderd goudguldens,
+maar hij eischte hooge woekerwinst, niet minder dan tegen dertig
+procent. Als gij dat wilt, onder goeden borg, ben ik voor u bereid
+al mijn gewaden en mij zelf, voor zoover hij wil, te verpanden om
+u te kunnen dienen. Salabaetto begreep de reden van dien dienst en
+bemerkte, dat zij zelf het geld zou leenen. Hij bedankte en zeide,
+dat hij het voor de hooge rente niet zou laten, daar de nood hem
+dwong en dat hij hem als borg zijn waren verzekerde, en dat hij die
+dan zou laten overschrijven op diens naam, maar dat hij den sleutel
+der magazijnen wilde bewaren, zoowel om zijn koopwaar te kunnen toonen
+als opdat niets zou kunnen aangeraakt, bedorven of verruild worden. De
+donna was het daarmee eens.
+
+Toen de dag gekomen was, ontbood zij een makelaar, waarin zij groot
+vertrouwen had en zij gaf hem duizend goudguldens, die de makelaar aan
+Salabaetto leende, bij de douane op zijn naam liet inschrijven, wat
+Salabaetto daar had liggen en hun contracten in orde maakte. Salabaetto
+ging, zoo gauw hij kon, scheep met de duizend vijfhonderd goudguldens,
+keerde naar Pietro Canigiano terug te Napels en vandaar zond hij alles,
+wat hij schuldig was naar Florence aan zijn patroons, en nadat hij
+Pietro en alle anderen alles betaald had, vermaakte hij zich vele dagen
+met Canigiano over het bedrog jegens de Siciliaansche. Daar hij nu niet
+langer koopman wilde zijn, begaf hij zich naar Ferrara. Jancofiore,
+die Salabaetto niet in Palermo vond, kreeg argwaan en toen hij na twee
+maanden wachten niet kwam, liet zij door den makelaar de magazijnen
+ontgrendelen. En nadat zij eerst de vaten onderzocht, naar zij dacht,
+vol olie, bevond zij, dat die vol zeewater waren met slechts een buis
+vol olie rondom de spon. Na hierop de balen te hebben open gemaakt
+vond zij die, behalve twee met lakens, vol hennep-pluis en dat alles
+was niet meer dan tweehonderd florijnen waard. Daar Jancofiore zich
+misleid zag, beweende zij lang de vijfhonderd teruggegeven goudguldens
+en de meer dan duizend geleende en zei meermalen: Wie te doen heeft
+met een Toscaan, moet vroeg opstaan. Aldus achtergebleven met de schade
+en de schande, zag zij, dat die net zoo slim was als alle anderen.
+
+Daar Dioneo zijn vertelling geëindigd had en Lauretta zag, dat
+haar regeerings-termijn verstreken was en na den raad van Pietro
+Canigiano geprezen te hebben en de sluwheid van Salabaetto, hief
+zij den lauwer omhoog, plaatste dien Emilia op het hoofd en zeide
+met vrouwelijke gratie: Madonna, ik weet niet of wij aan u een lieve
+koningin zullen hebben, maar zeker een schoone; laten dus uw daden met
+uw bekoorlijkheden overeen komen. Daarna keerde zij zich om en ging
+zitten. Emilia bloosde een weinig, niet zoozeer omdat zij zich verheven
+zag tot koningin als wel, omdat zij zich openlijk geprezen voelde om
+wat de vrouwen het meest begeeren en haar gelaat werd als de jonge
+rozen bij zonsopgang. Maar nadat zij de oogen had neergeslagen en haar
+blos was verdwenen en zij zich met haar hofmeester van de voortdurende
+plichten van het gezelschap had gekweten, begon zij aldus te spreken:
+
+Beminnelijke donna's. Wij zien duidelijk genoeg, dat, wanneer de
+ossen een deel van den dag gezwoegd hebben onder het juk gebonden,
+zij daarvan ontheven worden en waar het hun behaagt, laat men ze
+in de bosschen grazen. En wij zien ook, dat de tuinen beplant met
+verschillende boomen niet minder mooi maar veel schooner zijn dan de
+wouden, waarin wij alleen eiken vinden. Daarom, nu wij zooveel dagen
+onder beperkende wetten gesproken hebben, meen ik, dat het nuttig
+en aangenaam zal zijn, dat wij wat rondzwerven en daardoor krachten
+herwinnen om weer onder het juk te treden. En opdat elk morgen zal
+vertellen, wat hem het aangenaamst, is wil ik u niet beperken, daar de
+afwisseling der dingen, waarover men zal spreken niet minder aangenaam
+is. Zoo kan, wie na ons aan de regeering komt, ons als sterkeren aan
+onze wetten binden. Daarna gaf zij elk volledige vrijheid tot aan het
+uur van het avondmaal. Iedereen prees de koningin als verstandig en na
+opgestaan te zijn gaf deze aan het eene, gene aan het andere genoegen
+zich over: de dames met kransen te vlechten en zich te verlustigen,
+de jongelieden met te spelen en te zingen en zoo brachten zij den
+tijd tot het etensuur door. Toen aten zij rondom de fontein met
+genoegen en na het maal vermaakten zij zich op de gewone wijze met
+zingen en dansen. Ten slotte beval de koningin om het voorbeeld van
+haar voorgangsters te volgen, hoewel er al vele liederen vrijwillig
+door velen waren opgezegd, dat Pamfilo er een zou zingen. Deze begon
+vrijmoedig aldus:
+
+
+    Zoo groot, o Amor, is het goede,
+    Dat ik door u gevoel, en de blijdschap en de vreugde,
+    Dat ik gelukkig ben in uw vuur te branden.
+
+    De overvloedige vreugde, die ik draag in het hart,
+        Die van dit verheven en dierbaar welbehagen komt,
+        Waartoe gij mij hebt gebracht,
+    En dat er niet in besloten kan blijven, ontsnapt daaraan
+        En op mijn verhelderd gezicht
+        Toont het mijn gelukkigen toestand;
+        Want, daar ik verliefd ben,
+    Is het mij op een zoo hooge en aanzienlijke plaats
+        Zoet, dat ik in vuur sta.
+
+    Ik kan niet zoo goed met mijn zang betuigen,
+        Noch met de hand schrijven
+        O Amor, het heil, dat ik gevoel.
+    En zoo ik het wist, zou ik het moeten verbergen:
+        Want indien het bespeurd werd,
+        Zou het in een marteling veranderen.
+        Maar ik ben zoo voldaan,
+    Dat alle taal weinig en zwak zou zijn,
+        Voor ik er iets van zou hebben onthuld.
+
+    Wie zou kunnen denken, dat mijn armen
+        Haar ooit zouden bereiken,
+        Waar ik haar omhelsd heb,
+    En dat ooit mijn gelaat haar zou naderen,
+        Waar ik tot haar kwam,
+        Door gratie en door geluk?
+        Men zou nooit geloofd hebben
+    Aan mijn zaligheid. Daarom ben ik geheel in vuur.
+        Terwijl ik verberg, wat mij verblijdt en verheugt.
+
+
+Het lied van Panfilo was ten einde en hoewel allen er hun meening
+over hadden gezegd, was er geen, die niet met alle aandacht op de
+woorden had gelet en zijn best deed te raden, wat hij bij het zingen
+verborgen hield. En wat men zich ook verbeeldde, toch kwam niemand
+tot de waarheid. Maar toen de koningin zag, dat het lied van Panfilo
+geëindigd was en de jonge dames en heeren wilde uitrusten, beval zij,
+dat ieder zou gaan slapen.
+
+
+
+
+
+
+Negende Dag.
+
+    _De achtste dag der_ Decamerone _eindigt; de negende vangt
+    aan. Onder het bewind van Emilia vertelt iedereen, wat hem
+    bevalt._
+
+
+De dageraad, welks glans den nacht doet vlieden, had reeds den
+licht-azuren tint van den achtsten [182] hemel in donkerblauw
+veranderd en de bloemkens richtten zich al op in de velden, toen
+Emilia haar gezellinnen en de jonge lieden deed roepen. Toen zij met
+langzame schreden de koningin waren gevolgd, begaven zij zich naar een
+boschje niet ver van het verblijf en toen zij daar in waren geloopen,
+zagen zij de dieren zooals geiten, herten en anderen beveiligd tegen
+jagers door de heerschende pestziekte hen afwachten, zonder vrees,
+alsof zij bevriend met hen waren geworden. En de dieren naderend,
+of zij ze wilden vangen, vermaakten zij zich door ze te doen rennen
+en springen. Maar toen de zon geheel op was, keerden allen terug. Zij
+waren met eikenloof bekransd en hadden de handen vol geurige kruiden of
+bloemen en wie ze zou ontmoet hebben, had niets anders kunnen zeggen
+dan: O dezen zullen niet door den dood overwonnen worden of het zal
+in vreugde zijn. Aldus gaande schrede na schrede, zingend en spelend
+en schertsend kwamen zij bij hun verblijf en vonden hun bedienden
+feestelijk gestemd. Toen zij wat uitgerust hadden, gingen zij niet
+aan tafel voor zes liederen, het een al aardiger dan het andere,
+waren gezongen. Vervolgens werd het water voor de handen aangereikt
+en plaatste de hofmeester ze aan tafel en allen aten vroolijk, gaven
+zich daarna over aan dans en fluitspel en op bevel der koningin ging,
+wie wilde, uitrusten. Maar toen het uur gekomen was, vereenigden
+allen zich op de gewone plaats om te vertellen, waarop de koningin
+naar Filomena ziende, zeide, dat zij een aanvang zou maken met de
+verhalen, welke glimlachend aldus begon:
+
+
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Madonna Francesca, bemind door een zekeren Rinuccio en een
+    zekeren Alessandro en die geen van beide lieft heeft, bevrijdt
+    zich handig van hen door den een als doode in een graftombe
+    te stoppen en dezen door den ander er uit te laten halen,
+    zoodat geen van beide het gestelde doel bereiken._
+
+
+Madonna, het is mij zeer aangenaam, daar het u behaagt, dat
+ik de eerste moet zijn, die in dit open en vrije veld, waar Uwe
+Doorluchtigheid ons de gelegenheid geeft, mag beginnen met verhalen
+en zoo ik het goed zal doen, twijfel ik er niet aan, dat zij, die
+later komen het beter zullen volbrengen. In onze vertellingen, o
+genadige donna's, is dikwijls genoeg aangetoond, hoe groot de kracht
+der liefde is. Toch geloof ik niet, dat er alles van gezegd is noch,
+dat men er alles van weet te zeggen, al zou men er een jaar over
+spreken. En omdat de liefde niet alleen de minnenden aan verschillende
+doodsgevaren bloot stelt, maar ze zelfs in de verblijven der dooden
+voert, trekt het mij aan u een geschiedenis te vertellen, waaruit gij
+niet alleen de macht der liefde, maar ook de slimheid van een waardige
+donna zult leeren kennen, en wat zij aanwendde om zich er twee van
+den hals te schuiven, die haar tegen haar verlangen lief hadden.
+
+In de stad Pistoja leefde vroeger een zeer schoone weduwe, welke
+twee van onze Florentijnen, die er in ballingschap woonden, ten
+zeerste beminnen, Rinuccio Palermini en Alessandro Chiarmontesi
+genaamd, zonder dat zij iets van elkaar wisten. Elk van hen ging zoo
+voorzichtig mogelijk te werk om haar liefde te verwerven. En daar deze
+edelvrouw, die madonna Francesca de' Lazzari heette, zeer dikwijls
+met boodschappen en smeekbeden van beide werd lastig gevallen en
+onverstandig er meermalen naar had geluisterd en er zich wijselijk
+aan wilde onttrekken, kwam bij haar een gedachte op om zich van hun
+vervolging te bevrijden. Zij wilde hun een dienst vragen, welke zij
+dacht, dat geen van beide haar zou doen, hoewel het mogelijk was,
+opdat zij, als ze het niet deden, een ware of schijnbare reden had
+hun verzoeken niet meer aan te hooren.
+
+In Pistoja was iemand gestorven, die, hoe hoog zijn edele voorvaderen
+ook stonden aangeschreven, bekend was als de gemeenste kerel, die
+daar en overal had bestaan; hij was zoo mismaakt en van zulk een
+ongewoon uiterlijk, dat wie hem niet zou gekend hebben en hem zag,
+bang geworden zou zijn. Hij werd begraven in de graftombe bij de kerk
+der Minderbroeders. Dat zou een goede hulp voor haar plan zijn. Daarom
+zeide zij tot haar dienstmaagd: Gij kent den hinder en den angst, die
+ik den ganschen dag ondervind door die twee Florentijners, Rinuccio
+en Alessandro. Ik ben niet van zins hen met mijn liefde ter wille te
+zijn en om ze kwijt te raken, heb ik mij voorgenomen ze op de proef te
+stellen door een feit, waarvan ik zeker ben, dat zij het niet willen
+doen; zoo zal deze vervolging tegen mij ophouden. Luister: Gij weet,
+dat heden op het kerkhof der Minderbroeders Scannadio, (zoo heette
+die gemeene vent,) begraven werd, voor welken niet als doode maar
+als levende, de dapperste mannen bang waren. Gij zult eerst in 't
+geheim naar Alessandro gaan en hem aldus toespreken: Madonna Francesca
+laat u weten, dat thans de tijd gekomen is, dat gij haar liefde kunt
+verkrijgen, die gij zoo hebt verlangd. Om een reden, dien gij later
+zult weten, moet een van haar verwanten het lijk van Scannadio bij
+haar thuis brengen, die van morgen begraven werd. Die dit moet doen
+is zeer bang voor hem als doode en wil niet; daarom verzoekt zij u
+bij wijze van grooten dienst van avond naar Scannadio's tombe te gaan,
+dat gij zijn kleeren zult aantrekken en er blijven, of gij deze waart,
+totdat men zal komen en zonder dat gij iets zeggen of u verroeren
+zult, u er uit zult laten halen en naar haar huis laten brengen. Zij
+zal u dan ontvangen en met u blijven en gij zult, naar het u behaagt,
+kunnen vertrekken om het overige aan haar over te laten. En indien
+hij zegt dit te willen doen, is het goed; mocht hij niet willen,
+zeg hem dan namens mij, dat hij niet meer verschijnen moet, waar ik
+ben en dat hij, als zijn leven hem lief is, mij geen berichten of
+boodschappen stuurt. Daarna zult gij naar Rinuccio Palermini gaan en
+gij zult hem aldus toespreken: Madonna Francesca zegt, dat zij bereid
+is uw elk genoegen te doen, mits gij haar een grooten dienst doet,
+en dat is, dat gij vannacht naar de tombe gaat, waaronder van morgen
+Scannadio begraven is en hem zonder dat gij iets zegt er heimelijk
+uit haalt en bij haar thuis brengt. Dan zult gij zien, waarom zij dit
+wil en gij zult met haar uw genoegen hebben. Wilt gij het niet doen,
+dan bericht zij u haar nooit meer boodschappen te zenden.
+
+De meid ging naar beide toe en vertelde aan elk, wat haar was
+opgedragen. Zij antwoordden beiden, dat zij voor haar niet in een
+graf maar in de hel zouden gaan, wanneer het haar zou behagen. De
+meid gaf het antwoord aan de donna, die wilde zien of zij gek genoeg
+zouden zijn het te doen. Toen de nacht gevallen was en het uur van den
+eersten slaap begonnen, kleedde Alessandro zich in een wambuis, ging
+het huis uit om in plaats van Scannadio in het graf te gaan liggen,
+maar terwijl hij er heenging, bekroop hem groote angst en hij begon
+tot zich zelf te zeggen: Zie, ben ik niet een groote ezel? Waar ga
+ik heen? Hoe weet ik, dat de verwanten van die donna, die misschien
+bemerkt hebben, dat ik haar bemin, haar dit niet laten doen om mij in
+dat graf te vermoorden. Indien dat zou gebeuren, zou ik er alleen de
+schade van hebben; of kan het zijn, dat misschien een vijand mij dit
+heeft op den hals geschoven, die haar wellicht lief heeft? En daarna
+zeide hij: Maar laat ons onderstellen, dat daar niets van waar is
+en dat haar verwanten mij naar haar huis brengen, dan geloof ik,
+dat zij niet de bedoeling hebben het lichaam van Scannadio weg te
+nemen om het voor het laatst te omhelzen of dit haar te laten doen
+maar het in stukken te hakken, omdat hij hun op eenigerlei wijze
+beleedigd heeft. Zij zegt mij, dat ik niet moet spreken van wat ik
+gewaar word. Maar als zij mij de oogen uitstaken, de tanden uittrokken,
+mij de handen afkapten of een spelletje van dit soort speelden, waar
+zou ik dan aan toe zijn? Hoe zal ik stil kunnen blijven? En indien
+ik spreek, zouden zij mij herkennen en kwaad doen of als zij mij geen
+kwaad doen, zal ik nog niets hebben, want zij zullen mij niet bij de
+donna laten. En de donna zal zeggen, dat ik haar gebod heb overtreden
+en nooit iets doen, wat mij zal behagen. Bij die woorden was hij
+haast naar huis gegaan, maar toch dreef de groote liefde hem voort
+met tegenstrijdige beweringen en met zooveel kracht, dat die naar het
+graf leidden. Nadat hij Scannadio had uitgekleed, zich zelf herkleed
+had en de tombe over zich had gesloten en op diens plaats was gaan
+liggen, begon hij na te denken wie deze geweest was en de dingen,
+die bij nacht plaats hadden niet alleen in de graven der dooden
+maar ook elders en al zijn haren rezen overeind en het scheen hem,
+dat opeens Scannadio zich recht op verhief en hem zou worgen. Maar
+versterkt door hevige liefde overwon hij die en andere gedachten en
+bleef liggen, of hij dood was en wachtte af.
+
+Te middernacht ging Rinuccio het huis uit om te doen, wat hem door
+zijn donna was opgedragen en terwijl hij voortliep, kwam hij op
+verschillende gedachten over allerlei mogelijkheden: bijvoorbeeld, dat
+hij in de handen van de justitie zou vallen en dat hij als toovenaar
+zou verbrand worden of kwaad met Scannadio's verwanten en meer wat hem
+weerhield. Maar van voornemen veranderend zeide hij: Zal ik neen zeggen
+op het eerste, waarom die edelvrouw mij vraagt, die ik zoo bemin,
+wanneer ik haar gunst moet winnen? Al moest ik er voor sterven, zou
+ik toch doen, wat ik heb beloofd. Hij kwam bij het graf en opende het
+zachtjes. Toen Alessandro bemerkte, dat het geopend werd, hield hij
+zich toch stil, hoewel hij zeer bang was. Rinuccio, die er in gegaan
+was en geloofde het lichaam van Scannadio aan te vatten, nam Alessandro
+bij de voeten en trok hem er uit, nam hem op de schouders en ging naar
+het huis van de donna; op niets anders lettend stootte hij dikwijls
+tegen een of andere plank langs den weg. De nacht was zoo donker,
+dat hij niet kon onderscheiden, waar hij heen ging. Toen Rinuccio
+aan den drempel van de deur was der edelvrouw, die aan de vensters
+met haar meid wachtte om te zien of hij Alessandro meebracht en zich
+er al op voorbereid had ze beide weg te sturen, kwamen de knechten
+van den schout, die in die straat zich hadden opgesteld en in stilte
+op den loer stonden om een bandiet te overvallen. Zij hoorden het
+gedruisch, dat Rinuccio met de voeten maakte, en haalden opeens een
+licht te voorschijn om te zien, waar ze heen moesten gaan en riepen
+met opgeheven schilden en lansen: _Wie is daar?_ Daar Rinuccio wist,
+wat dat was en geen tijd had voor lang overleg, liet hij Allessandro
+vallen en vluchtte, zoover zijn beenen hem dragen konden. Alessandro,
+die snel was opgestaan, ging in de kleeren van den doode in andere
+richting aan den haal. De donna had door het licht, dat de knechten
+omhoog hielden, Rinuccio duidelijk gezien met Alessandro op den rug in
+het gewaad van Scannadio en verwonderde zich zeer over den grooten moed
+van beide, maar met al haar verbazing lachtte zij, toen zij Alessandro
+ter aarde zag werpen en vluchten. Hierover zeer vroolijk loofde zij
+God, dat Hij haar van dezen had bevrijd. Zij ging naar binnen en was
+het met haar meid eens, dat zonder twijfel beide haar zeer moesten
+liefhebben. Rinuccio, die zijn ongeluk vervloekte, ging niet naar huis,
+maar toen de dienaren van den schout uit die straat waren heengegaan,
+keerde hij terug, en begon hem op den tast zoeken om zijn plicht te
+vervullen, maar daar hij meende, dat de gerechtsdienaars hem vandaar
+moesten hebben opgenomen, ging hij toen treurig naar huis. Alessandro,
+in twijfel en zonder te weten, wie hem had gedragen en bedroefd over
+dit ongeval ging eveneens naar huis. Den volgenden morgen, toen de
+tombe van Scannadio open werd gevonden en men hem er niet in zag,
+omdat Alessandro hem in de diepte daarvan had gerold, sprak heel
+Pistoja daarover op allerlei manieren en meenden de dwazen, dat hij
+door duivels was weggevoerd. Niettemin vroeg elk der beide minnaars,
+die aan de donna hadden verteld, wat er gebeurd was en zich zoo
+verontschuldigden, dat haar bevel niet geheel nagekomen was, haar
+gunst en haar liefde. Maar daar zij deed of zij hun niet geloofde,
+maakte zij zich van hen vrij met het antwoord: nooit iets voor hen
+te willen doen, omdat zij niet hadden gedaan, wat zij had gevraagd.
+
+
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Een abdis staat in groote haast en in het donker op om een
+    harer nonnen met haar minnaar te betrappen. Daar zij zelf met
+    een priester slaapt en gelooft haar sluierkap op het hoofd te
+    hebben gezet, plaatst zij er de broek op van den priester. Als
+    de betrapte non dat ziet en het haar doet bemerken, bevrijdt
+    zij zich van straf en blijft daardoor bij haar minnaar._
+
+
+Filomena zweeg en allen prezen de handigheid van de donna, terwijl
+daarentegen niet de liefde maar de vermetele aanmatiging der minnaars
+niet voor liefde maar voor dwaasheid werd gehouden, toen de koningin
+vol gratie tot Elisa zeide: Zeer geliefde donna's. Madonna Francesca
+wist zich, gelijk gezegd is, zeer slim van haar last te bevrijden,
+maar een jonge non, welke de fortuin hielp, verloste zich zelf uit
+een dreigend gevaar door haar scherts. Gelijk gij weet, zijn er genoeg
+menschen, die zeer dwaas zijn en zich van anderen de meerderen en de
+kastijders maken; zooals gij door mijn novelle begrijpen zult, worden
+die door het toeval soms zelf terecht gebrandmerkt en dat gebeurde
+met de abdis, onder welks gezag de non stond, waarover ik zal spreken.
+
+In Lombardië was een klooster, zeer beroemd om zijn heiligheid en zijn
+vroomheid, waarin, onder meerdere nonnen, een jong meisje was van edel
+bloed en begaafd met wonderbare schoonheid, welke Isabetta heette en
+die op een dag, toen zij een harer verwanten door de tralies naderde
+om te spreken, op een knap jonkman, die daarbij stond, verliefd
+werd. En deze, die zag, dat zij zeer schoon was, en uit haar oogen
+haar verlangen had begrepen, werd evenzoo op haar verliefd en niet
+zonder groote smart van beide verduurden zij dien hartstocht langen
+tijd zonder gevolg. Ten slotte: daar elk begeerig was, vond hij
+een weg om in het geheim naar zijn non te gaan, waardoor zij zeer
+gelukkig was en hij haar verscheidene keeren tot groot genoegen van
+beiden bezocht. Eens op een nacht zag een der schoone donna's hem van
+Isabetta vertrekken zonder dat zij het merkte, wat zij aan anderen
+over vertelde. Zij wilden haar eerst bij de abdis beschuldigen,
+welke madonna Usimbalda heette, een goede en heilige donna volgens
+de meening der dames-nonnen en elk, die haar kende; daarop wilden
+zij, opdat geen ontkenning kon plaats hebben, hem met het jonge
+meisje door de abdis laten betrappen. Zij verdeelden in het geheim
+de nachtwaken en de wachten om ze te snappen. Daar Isabetta dat niet
+merkte, liet zij hem op een nacht komen, wat ook zij wisten, die daarop
+loerden. Dezen, toen het al laat in den nacht was, verdeelden zich in
+tweeën; een deel begaf zich op wacht bij de deur der cel van Isabella
+en een ander liep naar de kamer der abdis. Zij klopten aan de deur en
+zeiden tot haar, die al antwoord gaf: Mevrouw, sta gauw op, want wij
+hebben ontdekt, dat Isabella een jonkman in de cel heeft. De abdis
+was dien nacht samen met een priester, die zij dikwijls in een koffer
+liet komen. Toen zij dit hoorde en vreesde, dat de nonnen misschien
+door al te veel haast of door moedwil de deur zouden open stooten,
+stond zij haastig op en kleedde zich, zoo goed als het kon, in den
+donker. Terwijl zij geloofde zekere gevouwen sluiers aan te vatten,
+welke zij om het hoofd dragen en die zij het psalmboek noemen, kwam
+haar de broek van den priester in handen en zij had zooveel haast,
+dat zij zonder het te merken in plaats van het psalmboek zich die om
+het hoofd deed en naar buiten ging en na snel de deur achter zich te
+hebben toegetrokken sprak zij: Waar is die van God vermaledijde? En met
+de anderen, die van zulk een ijverzucht en nieuwsgierigheid brandden om
+Isabella op heeterdaad te zien betrappen, dat zij niet bemerkten wat de
+abdis om het hoofd droeg, ging deze naar de deur van de cel en wierp
+die, geholpen door een andere non tegen den vloer en toen zij binnen
+waren getreden, vonden zij op het bed de twee minnenden in elkaars
+armen. Door zulk een verrassing onthutst en niet wetend wat te doen,
+hielden zij zich stil. Het meisje werd dadelijk door de andere nonnen
+beetgepakt en op bevel van de abdis naar de kapittel-zaal gebracht. De
+jonkman, die was achtergebleven, had zijn kleeren weer aangedaan. Hij
+wachtte af, welk einde die zaak zou hebben met de bedoeling een kwaad
+spelletje te spelen, als men aan de jonge nieuwelinge iets zou doen
+en haar met zich mede te voeren. De abdis, die in het kapittel den
+hoofdzetel innam, begon in tegenwoordigheid van al de nonnen, die
+allen de schuldige aankeken, haar den grootsten smaad toe te voegen,
+daar zij de heiligheid, de eerbaarheid en den goeden naam van het
+klooster met haar schandelijke en laakbare daden had bevlekt. Bij
+de beleediging voegde zij de ernstigste bedreigingen. Het meisje
+beschaamd en verlegen als schuldige wist niet wat te antwoorden,
+maar zwijgend boezemde zij de anderen medelijden in.
+
+Daar de abdis met verwijten voortging, hief het meisje het hoofd op en
+zag, wat die op haar hoofd had en de banden, die er links en rechts
+afhingen, waarop zij alles begrijpend, rustig sprak: Madonna, als
+God u helpt, maak dan uw kap in orde en zeg mij dan, wat gij wilt. De
+abdis, die haar niet begreep, zeide: Wat kap, slechte meid? Of hebt
+gij den moed om gekheid te maken? Schijnt het je soms, dat gij hier
+nog schertsen moogt? Toen sprak het meisje andermaal: Madonna, ik bid
+u, dat gij uw kap los knoopt en zeg dan aan mij, wat gij wilt. Daarop
+richtten verscheidene nonnen het oog naar de kap van de abdis en daar
+zij er de handen aan legde, bemerkte zij, waarom Isabella dat zeide.
+
+Toen de abdis zich aldus betrapt zag, veranderde zij van toon en kwam
+tot het besluit, dat het onmogelijk was zich tegen de prikkelingen
+van het vleesch te verweren en daarom zeide zij, dat elk heimelijk,
+gelijk het tot dien dag gebeurd was, de kans moest waarnemen. Nadat
+het meisje was vrijgelaten, ging zij weer met haar priester naar bed
+en Isabella met haar minnaar, welken zij vaak ten spijt van hen, die
+jaloersch op haar waren, liet komen. De anderen, die zonder minnaar
+waren, zochten zoo goed zij konden in het geheim hun heil.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+
+    _Meester Simone doet op aandringen van Bruno, Buffalmacco en
+    Nello Calandrino gelooven, dat hij zwanger is. Deze geeft Bruno
+    geld voor kapoenen en wordt beter zonder te bevallen._ [183]
+
+
+Toen Elisa haar vertelling eindigde en allen God hadden gedankt voor
+de blijde bevrijding der jonge non uit de beten harer ijverzuchtige
+gezellinnen, beval de koningin Filostrato te volgen, die zonder
+verdere orders af te wachten, begon: Zeer schoone donna's. De ruwe,
+marchesaansche rechter, van wien ik gisteren sprak, dwingt mij een
+novelle van Calandrino te vertellen. En daar, wat van hem gezegd wordt,
+de vreugde zal vermeerderen, hoewel er van hem en zijn metgezellen
+al voldoende gesproken is, zal ik u vertellen, wat ik gisteren van
+plan was.
+
+Het is vroeger al genoeg aangetoond, wie Calandrino was en de anderen,
+van welke ik in deze historie moet spreken. Een tante van Calandrino
+stierf en liet tweehonderd lire contant na. Calandrino zeide er een
+landgoed voor te willen koopen en met alle makelaaars van Florence
+onderhandelde hij of hij tienduizend goudguldens had te verteren,
+maar de zaak sprong af, toen men hem den prijs voor het landgoed
+gevraagd had. Bruno en Buffalmacco, die het wisten, hadden hem
+meermalen gezegd, dat hij het best zou doen zich met hen te vermaken
+inplaats grond te koopen, alsof hij kogels [184] moest fabriceeren,
+maar behalve hiertoe hadden zij hem er evenmin toe kunnen krijgen
+hen ten eten te vragen. Toen zij op een dag zich daarover beklaagden
+en er een metgezel van hen bijgekomen was, die Nello heette, een
+schilder, overlegden zij, om zich op kosten van Calandrino te goed te
+doen. Zonder uitstel, na geregeld te hebben, wat zij te doen hadden,
+beloerden zij den volgenden morgen, hoe laat de Calandrino uit huis
+ging. Nauwelijks was hij de deur uitgegaan, of Nello ging hem tegemoet
+en zeide: Goeden dag, Calandrino. Calandrino antwoordde hem, dat God
+hem een goeden dag en een goed jaar zou geven. Hierna hield Nello
+hem een weinig op en zag hem in het gelaat. Calandrino sprak tot hem:
+Waar kijkt gij naar? Nello zeide: Hebt gij vannacht niets gemerkt? Gij
+schijnt mij dezelfde man niet meer. Calandrino twijfelde en zeide:
+Wee mij! Wee mij! Wat zou ik hebben? Nello sprak: Dat weet ik niet,
+maar gij schijnt mij geheel veranderd; het zal misschien niets zijn
+en hij liet hem gaan. Calandrino liep argwanend door en voelde niet
+het minste. Maar toen trad Buffalmacco hem tegemoet en na hem gegroet
+te hebben, vroeg hij hem, of hij niets voelde.
+
+Calandrino antwoordde: Ik weet het niet, maar toch zeide mij Nello
+zooeven, dat ik hem geheel veranderd scheen; zou het mogelijk zijn
+dat ik iets mankeer? Buffalmacco zeide: Gij zoudt wel iets kunnen
+mankeeren; gij schijnt half dood. Het scheen Calandrino, dat hij de
+koorts had. Toen kwam Bruno en het eerste wat hij zei was: Calandrino,
+wat ziet gij er uit! Het is, of gij dood zijt! Calandrino, die zoo
+hoorde spreken, dacht bepaald, dat hij ziek was en ongerust vroeg
+hij hem: Wat te doen? Bruno sprak: Ga naar huis en te bed, laat
+u goed toedekken en uw water naar onzen vriend, maestro Simone,
+brengen. Hij zal u dadelijk zeggen, wat er gebeuren moet en als er
+iets te doen is, willen wij dat op ons nemen. En terwijl Nello zich
+bij hen voegde, gingen zij met Calandrino naar zijn huis en toen
+hij geheel onthutst in de kamer kwam, zeide hij tot de vrouw: Kom en
+dek mij goed toe, want ik voel mij erg ziek. Toen hij te bed ging,
+zond hij een kleine dienstbode met zijn water naar dokter Simone,
+die een winkel hield op de Oude Markt onder het uithangbord van de
+Meloen. En Bruno zeide tot zijn metgezellen: Blijft gij met hem hier;
+ik wil vernemen, wat de medicus zal zeggen en als het noodig zal zijn,
+hem hier brengen. Calandrino sprak toen: Ga, mijn vriend, en zie
+hoe het er mee staat, want ik weet niet, wat ik gevoel. Bruno, die
+naar meester Simone ging, kwam er voor de kleine meid, die het water
+droeg en had hem weldra op de hoogte gebracht. Toen de kleine meid
+binnentrad en de dokter de urine gezien had, zeide hij: Ga heen en zeg
+aan Calandrino, dat hij zich goed warm houdt en dat ik dadelijk bij hem
+kom. Het meisje bracht dit over en het duurde niet lang of de dokter
+en Bruno kwamen. Nadat de medicus naast hem was gaan zitten, voelde
+hij hem de pols en sprak in het bijzijn van de vrouw: Kijk Calandrino,
+om als vriend tot u te spreken hebt gij geen ander kwaad dan dat gij
+zwanger zijt. Toen Calandrino dit hoorde, begon hij smartelijk te
+schreien en te zeggen: Wee mij! Tessa, wat hebt gij mij gedaan, dat
+gij niet anders dan boven woudt liggen? Ik heb het je wel gezegd. De
+eerbare donna, die dit hoorde, werd heelemaal rood van schaamte en met
+gebogen voorhoofd zonder een woord te spreken ging zij de kamer uit.
+
+Calandrino riep weeklagend: Wee mij! Ongelukkige, die ik ben! Hoe
+zal ik doen? Hoe zal ik van dat kind bevallen? Waar moet het uit
+komen? Ik ben verloren door de hartstocht van mijn vrouw; dat God haar
+zoo treurig make als ik vroolijk zou willen wezen. O, als ik gezond
+was, zou ik zeker opstaan en haar zoo'n pak slaag geven, dat ik haar
+heelemaal zou radbraken. Het komt mij toe, want ik had haar niet op
+mij moeten laten klimmen. Kom ik er goed af, dan kan zij van verlangen
+daarna sterven. Bruno en Buffalmacco en Nello moesten zoo lachen, dat
+zij haast stikten, maar zij hielden zich in. Meester Scimmione [185]
+echter lachte zoo gul, dat men al zijn tanden had kunnen trekken. Maar
+toen Calandrino zich aan den dokter toevertrouwde en hem vroeg raad
+en hulp te verschaffen, zeide de dokter tot hem: Calandrino, ik wil
+niet, dat gij u kwelt, want--God zij geloofd--hebben wij het feit
+zoo spoedig bemerkt, dat ik u met weinig moeite en binnen weinig
+dagen zal verlossen, maar het is noodig er wat geld voor uit te
+geven. Calandrino sprak: Wee mij, dokter! Om Gods wil! Ik heb hier
+tweehonderd lire, waarmee ik een landgoed wou koopen; als die noodig
+zijn, neem ze, opdat ik niet hoef te bevallen, want ik weet niet, hoe
+ik zou moeten doen. Ik heb de vrouwen zulk een leven hooren maken,
+als zij moeten bevallen, hoewel zij er ruimte genoeg voor hebben,
+dat ik geloof, indien ik barenswee zou krijgen, eer te sterven dan
+te bevallen. De arts sprak: Denk daar niet aan. Ik zal u een goeden,
+lekkeren, gedistilleerden drank geven, die in drie morgens alles zal
+doen verdwijnen en gij zult gezonder blijven dan een visch. Maar
+wees voortaan wijs en handel niet zoo dwaas meer. Wij hebben voor
+dien drank drie goede en vette kippen noodig en gij geeft aan elk van
+uw vrienden vijf lire, voor welke zij alles koopen en het naar mijn
+winkel zullen brengen en morgen zal ik u bij Gods heiligen naam van
+dien gedistilleerden drank sturen en gij moet er een goeden, grooten
+beker per keer van drinken.
+
+Calandrino hoorde dit en sprak: Dokter, ik vertrouw op u; en na vijf
+lire te hebben gegeven aan Bruno en geld voor de drie paar kapoenen,
+verzocht hij hem zich die moeite te geven tot zijn dienst. De
+dokter, na te zijn vertrokken, liet voor hem een weinig chiarea
+[186] klaar maken en zond hem die. Nadat Bruno de kippen gekocht
+had en de verdere benoodigdheden om te smullen, aten zij die samen
+op. Calandrino dronk dien morgen van de chiarea en de medicus met
+de drie kameraden kwamen bij hem; na hem den pols te hebben gevoeld,
+zeide hij: Calandrino gij zijt zonder twijfel genezen; gij kunt weer
+naar uw zaken gaan. Calandrino, die verheugd opstond, ging naar zijn
+werk en prees overal de prachtige kuur, die maestro Simone hem had
+laten doormaken. Bruno en Buffalmacco en Nello hadden genoegen met
+list de gierigheid van Calandrino te hebben bespot, hoewel mevrouw
+Tessa, die het gewaar werd, er met haar man hevig over twistte.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Cecco van messer Fortarrigo verspeelt te Buonconvento al
+    zijn goed en het geld van Cecco van messer Angiulieri, zijn
+    meester. Hij loopt den ander in zijn hemd achterna en zeggend,
+    dat die hem beroofd heeft, laat hij hem vangen door de boeren,
+    doet diens kleeren aan en op zijn paard gesprongen, gaat hij
+    er vandoor en laat den ander in zijn hemd achter._
+
+
+De woorden van Calandrino tot zijn vrouw werden door het gezelschap
+met groot gelach aangehoord. Toen Filostrato zweeg, begon Neifile, naar
+het de koningin behaagde: Waardige donna's. Indien het niet moeilijker
+was voor de menschen anderen hun verstand en hun deugd te toonen, dan
+hun dwaasheid of hun ondeugd, zouden velen zich te vergeefs inspannen
+hunne woorden te beteugelen. En dit heeft de domheid van Calandrino
+voldoende bewezen, die volstrekt niet noodig had te genezen van de
+kwaal, waaraan zijn simpelheid hem deed gelooven en in het publiek
+de geheime genoegens van zijn vrouw mede te deelen. Dit heeft mij
+een geheel tegengestelde zaak in het geheugen gebracht namelijk,
+hoe de boosaardigheid van den een met schade en schande het verstand
+van den ander overtrof.
+
+Niet vele jaren geleden leefden er in Siena twee mannen van al rijpen
+leeftijd, beide Cecco genaamd, maar de een van messer Angiulieri
+en de ander van messer Fortarrigo. Zij kwamen in karakter overeen
+en vooral in één ding, namelijk, dat zij beiden hun vaders haatten,
+daardoor werden ze vrienden en zochten elkaar vaak op. Angiulieri was
+knap en welgemanierd en hij vond, dat hij slecht kon blijven in Siena
+van het pensioen hem door zijn vader verstrekt. Hij vernam, dat er
+een kardinaal als pauselijk gezant was gekomen in het markgraafschap
+Ancona bij wien hij zeer in den gunst stond, en besloot tot hem te
+gaan, daar hij geloofde zoo zijn toestand te verbeteren, Nadat hij zijn
+vader dit had doen weten, kwam hij met hem overeen te ontvangen, wat
+die hem anders gedurende zes maanden gaf, opdat hij zich kon kleeden,
+paarden kon aanschaffen en op weg gaan. Dat hij iemand zocht om hem
+van dienst te zijn, werd bekend aan Fortarrigo; deze bad, dat hij hem
+zou medenemen als bediende, onderhoorige of wat hij wilde zonder eenig
+loon maar alleen onderhoud. Angiulieri antwoordde hem, dat hij hem
+niet mede wilde nemen, omdat hij speelde en zich bedronk. Fortarrigo
+antwoordde daarop, dat hij zich daarvoor zou wachten en bevestigde
+dit alles met vele eeden en voegde er zooveel smeekbeden aan toe,
+dat Angiulieri overwonnen zeide, dat hij er vrede mee had.
+
+Op een morgen gingen zij op weg en gebruikten te Buonconvento het
+middagmaal. Nadat Angiulieri gegeten had, had hij, daar het zeer warm
+was, een bed in de herberg laten opmaken en na zich te hebben ontkleed
+geholpen door Fortarrigo, ging hij slapen na hem gezegd te hebben hem
+om negen uur te wekken. Terwijl Angiulieri sliep, ging Fortarrigo in
+de taveerne; na wat gedronken te hebben, begon hij met eenige lieden
+te spelen. In korten tijd verloor hij zijn geld en al de kleeren,
+die hij aan had. Begeerig te herwinnen en in zijn hemd ging hij, waar
+Angiulieri stevig sliep en haalde zooveel geld, als hij bij zich had,
+uit zijn beurs en naar het spel teruggekeerd, verloor hij dit als
+het andere. Toen Angiulieri ontwaakte, vroeg hij naar Fortarrigo,
+die niet was te vinden. Angiulieri meende, dat hij in een of andere
+hoek dronken sliep, gelijk hij vroeger placht te doen. Daarom dacht
+hij er over hem te laten schieten, het zadel te laten opleggen en een
+valies op zijn rijpaard en nam zich voor te Corsignano een anderen
+bediende  te nemen. Hij wilde den waard betalen, maar vond zijn geld
+niet. Hierover ontstond groot rumoer in het huis van den waard en hij
+dreigde ze allen gevankelijk naar Siena te laten brengen. Daar komt
+Fortarrigo in zijn hemd aanzetten om de kleeren te stelen, gelijk hij
+het geld had ontvreemd. Toen hij Angiulieri zag te paard stijgen,
+zeide hij: Wat is dat, Angiulieri? Willen wij al heengaan! Kom,
+wacht nog even. Er moet hier iemand komen, die mij op mijn wambuis
+achtendertig stuivers heeft geleend. Ik ben er zeker van, dat hij het
+voor vijf en dertig teruggeeft, als ik dadelijk betaal. Onderwijl kwam
+er iemand bij, die Angiulieri verzekerde, dat Fortarrigo hem zijn geld
+had ontstolen en toonde hem de som, die hij bij hem verloor. Hierdoor
+zeer verstoord beleedigde Angiulieri Fortarrigo zeer en als hij niet
+voor meer dan voor God alleen bang was geweest, zou hij hem leelijk
+hebben te pakken genomen en dreigde hem te laten ophangen of hem uit
+Siena te doen verbannen en steeg te paard.
+
+Fortarrigo deed of Angiulieri dit niet hem maar tot een ander
+had gezegd en sprak: Angiulieri, laten wij die woorden voor een
+beter oogenblik bewaren, die niets waard zijn. Laat ons daaraan
+denken. Wij zullen het voor vijf en dertig stuivers terug hebben
+door het contant te betalen, terwijl, als wij tot morgen wachten,
+het niet minder dan acht en dertig zal komen, gelijk hij mij vroeg en
+doe mij toch genoegen, daar ik ze op zijn aanraden heb ingezet. Zeg,
+waarom zouden wij die stuivers niet uitwinnen? Toen Angiulieri
+hem zoo hoorde spreken, werd hij wanhopig en het meest, omdat hij
+zich beloerd zag door de lieden om hem heen, die niet schenen te
+gelooven, dat Fortarrigo het geld van Angiulieri had verspeeld,
+maar dat Angiulieri daar nog schuld aan had en hij sprak tot hem:
+Wat heb ik met uw wambuis te maken. Laten ze jou maar ophangen,
+die niet alleen het mijne geroofd en verspeeld hebt, maar bovendien
+mijn reis hebt belemmerd en nog den gek met mij scheert. Fortarrigo
+hield echter vol, alsof hij dit niet tot hem zeide en sprak: Zeg,
+waarom wilt gij mij die drie stuivers niet laten winnen? Gelooft gij,
+dat ik u niet nog kan dienen met geld? Kom, doe het, als gij nog
+wat om mij geeft. Waarom hebt gij zoo'n haast? Wij zullen van avond
+nog wel te Torrenieri aankomen. Doe het, trek de beurs open, weet,
+dat ik in heel Siena zou kunnen zoeken en er geen zou vinden, dat mij
+zoo goed stond als dit. En te moeten zeggen, dat ik hem dit voor acht
+en dertig stuivers moet laten! Het is wel veertig waard of nog meer,
+zoodat ge mij zoo op twee manieren schaadt. Angiulieri zeer wrevelig,
+dat hij door hem bestolen werd en hem zoo hoorde spreken, sloeg zonder
+hem te antwoorden, den weg in naar Torrenieri. Daarop begon Fortarrigo,
+die op een listige gedachte kwam, in zijn hemd hem na te loopen en na
+hem wel twee mijlen gevolgd te hebben en steeds om het wambuis vragend,
+ging Angiulieri er hard van door om zich het gezanik uit de ooren te
+houden. Toen werden er door Fortarrigo boeren in een veld nabij den
+straatweg gezien voor Angiulieri uit. Hij begon hard te schreeuwen:
+Houdt hem! Houdt hem! waarop de een met zijn houweel en de ander met
+zijn spade voor Angiulieri verschenen, in de meening, dat degeen, die
+in zijn hemd liep te schreeuwen, beroofd was en pakten hem beet. Het
+hielp weinig of hij hun zeide, hoe de zaak stond. Toen Fortarrigo daar
+aankwam, zeide hij met een kwaad gezicht: Ik weet niet, waarom ik je
+niet vermoord, gemeene dief. En tot de dorpelingen gewend, sprak hij:
+Ziet gij, heeren, hoe hij mij in de herberg heeft achtergelaten na
+eerst alles van mij te hebben verspeeld. Ik kan wel zeggen, dat ik
+door God en door u zooveel zal terugwinnen, dat ik u er altijd dankbaar
+voor zal zijn. Angiulieri vertelde het anders, maar er werd niet naar
+geluisterd. Fortarrigo wierp met behulp der dorpelingen het paard op
+den grond en na hem te hebben beroofd, deed hij zijn kleeren aan en
+te paard gestegen, liet hij Angiulieri in zijn hemd en blootsvoets
+achter, ging naar Siena en vertelde overal, dat hij het paard en de
+kleeren van Angiulieri had gewonnen. Angiulieri, die rijk naar den
+kardinaal in het markgraafschap hoopte te gaan, kwam arm en in zijn
+hemd te Buonconvento terug en durfde uit schaamte zich niet dadelijk
+naar Siena begeven, maar toen hem kleeren geleend waren, ging hij op
+den knol, dien Fortarrigo bereed, naar zijn verwanten te Corsignano,
+waar hij bleef tot zijn vader hem opnieuw hielp. Zoo bedierf de
+boosheid van Fortarrigo het goede voornemen van Angiulieri, terwijl
+hij toch ter plaatse en op tijd hem niet ongestraft liet loopen.
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Calandrino wordt op een jong meisje verliefd. Bruno maakt
+    voor hem een schriftelijken talisman, waardoor zij hem volgt,
+    als hij haar daarmee aanraakt. Wanneer hij door zijn vrouw
+    wordt betrapt, geeft het een grooten en ernstig en twist._
+
+
+Toen het korte verhaal van Neifile geëindigd was, zonder dat het
+gezelschap er te veel om gelachen of over gesproken had, keerde
+de koningin zich naar Fiammetta en beval haar te volgen, welke
+zeer welgemoed antwoordde, dat zij gaarne wilde en aldus begon:
+Allerliefste donna's. Gelijk ik meen, dat gij weet, zijn er dingen,
+die te meer behagen, naarmate men er meer van spreekt, mits men den
+tijd en de plaats, die dezen eischen, behoorlijk weet te kiezen,
+wanneer men ervan wil spreken. En daarom als ik beschouw, waarom wij
+hier zijn (want wij zijn hier om genoegen en goede tijdpasseering te
+hebben en voor niets anders) geloof ik, dat al wat vreugde en vermaak
+kan verschaffen, hier de vereischte plaats en tijd vindt. En hoewel
+er al duizende malen over gerept werd, is het niet noodig over iets
+anders te praten om zich te vermaken. Er is al dikwijls over de daden
+van Calandrino gesproken en indien ik er aan denk, gelijk voor kort
+Filostrato zeide, dat die allen vermakelijk zijn, durf ik u er nog
+wel een novelle van vertellen, die ik om van de waarheid af te wijken
+wel had kunnen samenstellen onder andere namen. Maar omdat dit het
+genoegen bij de hoorders zeer vermindert, zal ik u dit daarom in den
+echten vorm verhalen.
+
+Niccolo Cornacchini was onze medeburger, een rijk man, en had onder
+anderen een schoone bezitting in Camerata, waar hij een voornaam en
+fraai kasteel liet bouwen en overeen kwam met Bruno en Buffalmacco
+het geheel te beschilderen. Dezen, omdat het werk groot was, namen
+Nello en Calandrino mee en begonnen te arbeiden. Elke kamer was
+voorzien van een bed en van andere benoodigdheden en een oude meid
+bleef huisbewaarster, omdat er geen ander dienstpersoneel was. Een
+zoon van genoemden Niccolo, die Filippo heette, een ongehuwd jonkman,
+bracht er soms voor zijn plezier een vrouw heen, hield die er een
+of twee dagen en stuurde haar dan weg. Eens bracht hij er een mee,
+die Niccolosa heette, welke een treurig sujet, Mangione genaamd, in
+een huis te Camaldoli onderhield en uithuurde. Zij was mooi en goed
+gekleed en voor een vrouw van haar soort welgemanierd en aardig in
+den omgang. Toen zij eens op een middag uit de kamer was gegaan in
+een witten rok met de haren om het hoofd gerold en zich aan een put
+op de binnenplaats van het kasteel de handen en het gezicht waschte,
+kwam Calandrino daar water halen en groette haar vriendelijk. Zij keek
+hem aan meer, omdat hij haar een rare kerel scheen dan door een ander
+verlangen. Calandrino zag haar aan en daar zij hem mooi leek, zocht
+hij voorwendsels en ging met het water niet naar de metgezellen terug;
+maar omdat hij haar niet kende, durfde hij haar niets te zeggen. Zij,
+die dit gewaar werd, keek hem soms aan om hem voor den mal te houden
+en slaakte een paar zuchten. Daardoor ontvlamde Calandrino dadelijk
+en ging niet van de binnenplaats weg, voor zij door Filippo in de
+kamer werd geroepen.
+
+Calandrino deed niets dan zuchten, wat Bruno bemerkte, omdat hij hem
+dikwijls op de handen keek en groot vermaak schepte in diens doen
+en laten en zeide: Wat duivel, mankeert jou, kameraad? Je doet niets
+dan zuchten. Hierop sprak Calandrino: Vriend, als ik iemand had, die
+mij zou helpen, zou ik het goed maken. Hoe? zeide Bruno. Calandrino
+hernam: Gij moet het aan niemand zeggen, er is hier een jong meisje
+schooner dan een fee, welke zoo verliefd op mij is, dat het u een
+bijzonder geval zou schijnen. Ik merkte het pas, toen ik water ging
+halen. Wee mij! hernam Bruno, pas op, dat het niet de vrouw is van
+Filippo. Calandrino ging voort: Dat geloof ik, omdat hij haar riep en
+zij naar hem toeging, maar wat wil dat zeggen? Ik zou in die dingen
+Christus bedriegen en niet slechts Filippo. Ik zal u de waarheid
+zeggen, vriend, zij bevalt mij onuitsprekelijk. Toen sprak Bruno:
+Vriend, ik zal je wel vertellen, wie zij is en als zij de vrouw is van
+Filippo, zal ik uw zaken in twee woorden in orde krijgen, omdat zij
+met mij zeer bevriend is. Maar hoe zullen wij maken, dat Buffalmacco
+het niet weet? Ik zal haar nooit kunnen spreken, zonder dat hij er bij
+is. Calandrino hervatte: Ik bekommer mij niet om Buffalmacco, maar laat
+ons op Nello passen, want hij is een verwant van mijn vrouw Tessa en
+zou voor ons alles bederven. Bruno sprak: Goed zoo. Bruno wist heel
+goed, wie zij was en bovendien had Filippo het hem verteld. Daarom,
+toen Calandrino een oogenblik het werk had verlaten en naar haar was
+gaan zien, vertelde Bruno alles aan Nello en aan Buffalmacco en zij
+regelden, wat zij hem om zijn verliefdheid zouden leveren. Toen hij
+terugkeerde, zeide Bruno zachtjes: Hebt gij haar gezien? Calandrino
+antwoordde: Wee mij, ja, zij doet mij sterven. Bruno hervatte: Ik
+wil gaan kijken om te zien of zij de bedoelde is en laat mij dan
+maar gaan. Daarop ging Bruno in den hof en vond daar Filippo en haar
+en vertelde hun, wat Calandrino gezegd had, en regelde ook met hen,
+wat zij moesten doen en zeggen om pret te hebben.
+
+En tot Calandrino teruggekeerd sprak hij: Zij is het en wij moeten
+dit zeer slim aanleggen, omdat, als Filippo het merkt, al het water
+van den Arno het niet kan afwasschen. Maar wat wilt gij, dat ik haar
+van uw kant zeg, als ik haar toevallig spreek? Calandrino antwoordde:
+Wel gij moet haar voor alles zeggen, dat ik haar van mij duizendmaal
+zwanger wensch en ik haar dienaar ben! Bruno zeide: Ja, laat mij maar
+gaan. Toen het uur van het avondmaal kwam en zij het werk hadden
+neergelegd, naar de binnenplaats afdaalden en Filippo en Niccolosa
+daar waren, bleven zij daar eenigen tijd. Daar begon Calandrino
+Niccolosa te beschouwen en haar zoo verstaanbare lonken toe te werpen,
+dat een blinde het moest merken. Zij van haar kant deed alles, wat
+zij moest om hem goed te ontvlammen en volgens de voorlichting,
+die zij van Bruno had gehad, nam zij de beste gelegenheid waar,
+terwijl Filippo met Buffalmacco en de anderen deden of zij praatten
+en er niets van merkten. Maar toch na eenigen tijd gingen zij heen
+tot grooten spijt van Calandrino en terwijl ze zich naar Florence
+begaven, zeide Bruno tot Calandrino: Ik zeg u, dat gij haar smelt
+als het ijs voor de zon, bij het Lichaam van Christus; als gij uw
+guitaar hier haalt en een beetje met haar uw liefdeliederen zingt,
+zult gij haar door de ramen doen springen. Calandrino zeide: Zou
+je denken, dat ik die moet halen? Ja, antwoordde Bruno. Hierop
+sprak Calandrino: Gij geloofde mij heden niet, toen ik het u zeide:
+Zeker, vriend, ik weet beter dan ieder ander man dat te doen, wat
+ik wil. Wie zou anders dan ik zoo spoedig zulk een donna verliefd
+hebben kunnen maken? Werkelijk, dat hadden die soort jongelieden,
+die alles rondbazuinen, niet kunnen gedaan krijgen, die den geheelen
+dag overal heen gaan en in duizend jaar nog niets winnen. Nu, ik wil,
+dat gij mij een weinig met mijn ribeba (mandoline) zult zien; gij zult
+mooi spelen hooren. Weet wel, dat ik niet zoo oud ben, als ik schijn;
+zij heeft dat wel gemerkt. Maar ik zal het haar doen merken, wanneer
+ik haar aan den scheepshaak sla; bij het ware Lichaam van God, ik zal
+haar voorspelen, dat zij mij naloopt als een gekkin haar kind. O zeide
+Bruno, gij zult haar besnuffelen als de zwijnen en het schijnt mij al,
+dat ik u haar rooden mond zie bijten met uw tanden als guitaarhoutjes
+[187] en haar wangen, die twee rozen schijnen en haar heelemaal opeten.
+
+Calandrino, welke deze woorden hoorde, scheen er al mee bezig te zijn
+en liep zoo vroolijk te zingen en te dansen, dat hij uit zijn vel
+leek te springen. Toen hij den volgenden dag de ribeba haalde, zong
+hij tot groot vermaak van het heele gezelschap met haar verscheidene
+liederen. In korten tijd begon hij zoo naar haar te verlangen, dat hij
+bijna bijna niet meer werkte, maar duizend keer per dag naar het raam,
+de deur en op de binnenplaats liep om haar te zien. Zij ging handig
+volgens de voorschriften van Bruno te werk en gaf hem zeer dikwijls
+aanleiding. Bruno zelf gaf hem antwoord op zijn boodschappen en voor
+haar deed hij het ook menigmaal. Wanneer zij niet op het kasteel was,
+wat meestentijds gebeurde, zond zij hem brieven, waarin zij hem groote
+hoop gaf voor zijn verlangens en verklaarde, dat zij bij haar ouders
+was, waar hij haar toen niet kon vinden.
+
+Op die manier hadden Bruno en Buffalmacca het grootste plezier
+en lieten zich, alsof het door zijn donna gevraagd werd, nu eens
+een ivoren kam en dan weer een beurs of een mesje en meer zulke
+snuisterijen schenken en gaven hem in ruil daarvoor valsche juweelen,
+waar Calandrino zeer blij mee was. Bovendien haalden zij er bij
+hem goede gastmalen en andere voordeelen uit, daar zij op zijn
+belangen letten. Nadat zij hem wel twee maanden op die wijze hadden
+bezig gehouden zonder er iets voor te hebben gedaan en Calandrino
+zag, dat het werk ten einde liep en meende, dat, als hij niet tot
+een resultaat kwam, zijn liefde zou eindigen, voor zijn taak was
+afgeloopen, begon hij Bruno aan te zetten. Daarom zeide Bruno tot
+Calandrino, toen het meisje eens was teruggekomen en hij eerst met
+Filippo en haar had afgesproken, wat er gedaan moest worden: Kijk,
+vriend, die donna heeft mij wel duizend maal beloofd te zullen doen,
+wat gij wilt en ten slotte doet zij niets en het schijnt mij, dat
+zij u bij den neus leidt en daarom zullen wij er haar toe nopen, of
+zij wil of niet. Calandrino antwoordde: Ja, om Gods wil, laten wij
+dit gauw doen. Bruno hernam: Zou Hij u dan moed geven haar met een
+schriftelijken talisman aan te raken, dien ik u zal geven? Calandrino
+ging voort: Goed. Dan, zei Bruno, laat mij dan een perkament brengen
+uit vel van een ongeboren kalf en een levende vleermuis en drie
+korrels wierook en een heilige kaars en laat mij gaan.
+
+Calandrino bracht den ganschen avond door met zijn jachtwerktuigen
+om een vleermuis te vangen en toen hij er eindelijk een had, bracht
+hij die met de andere benoodigdheden naar Bruno. Deze, die zich in
+een kamer had begeven, schreef op dat perkament een paar dwaasheden
+van hem met wat tooverletters, bracht ze hem en zeide: Calandrino,
+gij moet haar met dit geschrift aanraken; zij zal u dadelijk volgen en
+doen wat gij wilt. En om kort te gaan, als Filippo heden ergens heen
+gaat, spreek haar toe, raak haar aan en ga in de schuur hiernaast,
+die de beste plaats is, omdat er nooit iemand komt. Gij zult zien,
+dat zij u zal volgen. Wanneer zij er is, weet gij wel, wat gij
+te doen hebt. Calandrino was zeer gelukkig en na het formulier te
+hebben opgenomen, zeide hij: Kameraad, laat mij gaan. Nello, voor
+welken Calandrino zich in acht nam, vermaakte zich hiermee ook en
+ging er mee voort hem voor den mal te houden en daarom gelijk Bruno
+hem gelast had, ging hij naar Florence naar de vrouw van Calandrino
+en zeide haar: Tessa, gij weet hoeveel slagen Calandrino u gaf zonder
+reden op den dag, dat hij met de steenen uit den Mugnone thuis kwam
+en daarom wensch ik, dat gij dit wreekt en als gij het niet doet,
+zult gij mij niet meer tot familie hebben noch tot vriend. Hij is
+daar ginds verliefd geworden op een donna en zij is zóó gemeen,
+dat zij zich dikwijls genoeg met hem opsluit. Niet lang geleden
+hadden zij een afspraak. Daarom wil ik, dat gij er heengaat en hem
+betrappen zult en kastijden. Toen de donna dit hoorde, scheen haar
+dit geen grapje, maar zij zeide: Wee mij, beruchte dief, doe jij mij
+dat? Bij het kruis van God, dat zal zoo niet gebeuren.
+
+Na haar mantel te hebben aangedaan en met een vrouw in gezelschap,
+ging zij er snel met Nello heen. Toen Bruno haar van verre zag
+aankomen, zeide hij tot Filippo: Kijk, onze vriend. Filippo ging naar
+de plaats, waar Calandrino en de anderen werkten en sprak: Maestri,
+ik moet nu naar Florence gaan, werk hard door. En toen hij uit de
+kamer was gegaan, verborg hij zich om te zien, wat Calandrino zou
+doen. Calandrino, daar hij geloofde, dat Filippo zich verwijderd had,
+daalde dadelijk op de binnenplaats af, waar hij Niccolosa alleen vond
+en na haar te zijn genaderd, bewees hij haar wat meer vriendschap
+dan gewoonlijk. Daarop raakte Calandrino haar aan met het formulier
+en richtte zich zonder meer naar de schuur, waarheen Niccolosa hem
+volgde. Toen de deur was gesloten, omarmde zij Calandrino en wierp
+hem op het stroo, dat daar op den grond lag, sprong hem als te paard
+op den rug en legde hem de handen op de schouders zonder hem haar
+gelaat te doen naderen, keek hem aan als met groot verlangen en sprak:
+O mijn zoete Calandrino, hart van mijn lijf, mijn ziel, mijn schat,
+mijn rust, hoelang heb ik u begeerd! Gij hebt mij met uw bekoring
+smoorlijk verliefd gemaakt; gij hebt mij met uw ribeba het hart
+gestreeld Zou het mogelijk kunnen zijn, dat ik u krijg? Calandrino,
+die zich nauwelijks kon bewegen, zeide: Och, mijn lieve ziel, laat
+mij u kussen. Niccolosa sprak: O, gij hebt groote haast, laat mij
+mijn oogen verzadigen aan uw zoet gelaat.
+
+Bruno en Buffalmacco waren naar Filippo gegaan en alle drie zagen
+en hoorden dit. En reeds wilde Calandrino Niccolosa kussen, toen
+daar Nello met monna Tessa aan kwam zetten, die zeide; Ik doe een
+belofte aan God, als ze niet samen zijn. Bij de deur van de schuur
+gekomen stiet de donna, die woedend was, er met de handen tegen en
+binnengetreden zag zij Niccolosa te paard op Calandrino zitten. Deze,
+zoodra zij de donna zag, stond op, vluchtte weg en ging daarheen,
+waar Filippo was. Monna Tessa vloog met de nagels aan het gelaat naar
+Calandrino, die nog niet opgestaan was, krabde hem overal en na hem
+bij de haren te hebben gerukt en hem heen en weer te hebben getrokken,
+zeide zij: Jou leelijke, gemeene hond. Waarom doe jij me dat? Oude
+gek, vervloekt zij het goed, dat ik je heb willen doen. Schijnt het
+je soms, dat je thuis niet genoeg hebt te doen, dat je op anderen
+verliefd wordt? Een mooie minnaar ben je me! Ken jij je zelf dan
+niet, stakker? Ken je je dan niet, dwaas, die je bent? Want als je
+je geheel zoudt uitpersen, zou er nog geen vocht genoeg uitkomen om
+er een saus van te maken. Bij het geloof in God, het was Tessa niet,
+die jou zwanger maakte; dat God haar straffe, wie het ook zij, want
+zij moet wel niet veel bijzonders wezen, die verliefd is op zulk een
+fijn juweel, als jij bent. Calandrino, die zijn vrouw zag komen, stond
+verstomd, en had den moed niet zich eenigzins tegen haar te verdedigen,
+maar geheel bekrabd, geplukt en geslagen, raapte hij zijn hoed op,
+stond op en begon zijn vrouw nederig te smeeken, dat zij niet zou
+schreeuwen, als zij niet wilde, dat hij heelemaal aan stukken zou
+worden gescheurd, omdat die vrouw, die bij hem was, van den heer van
+het kasteel hoorde. De donna sprak: Best. Dat God hem een treurig
+jaar geve. Bruno en Buffalmacco, die met Filippo en Niccolosa over
+die ontmoeting zich slap hadden gelachen, deden of ze op het spektakel
+afgingen en na met veel praatjes de donna tot rust te hebben gebracht,
+gaven zij aan Calandrino den raad naar Florence te gaan en niet meer
+terug te keeren, opdat Filippo, indien hij er iets van zou merken,
+hem geen kwaad zou doen. Zoo keerde Calandrino treurig en heelemaal
+geplukt en gekrabd naar Florence terug en had geen moed meer daarheen
+terug te komen, dag en nacht gekweld en gehinderd door de verwijten
+van zijn vrouw en maakte een einde aan zijn brandende liefde, nadat
+hij zijn metgezellen, Niccolosa en Filippo, veel had laten lachen.
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _Twee jongelieden slapen bij een waard, waarvan de een bij de
+    dochter gaat liggen en de vrouw van deze per ongeluk bij den
+    ander in bed komt. Hij, die met de dochter is, gaat daarna
+    naast den vader in bed en vertelt hem alles in de meening
+    dit aan zijn metgezel toe te vertrouwen. Zij maken te zamen
+    kabaal. De vrouw, die het gewaar wordt, gaat in het bed bij
+    haar dochter en dan maakt zij met een paar woorden alles
+    weer goed._
+
+
+Calandrino, die meermalen het gezelschap had doen lachen, deed het
+ook ditmaal weer. Toen daarna de donna's over zijn daden zwegen,
+gelastte de koningin, dat Panfilo zou voortgaan, die sprak: Lofwaardige
+donna's. De naam van Niccolosa, door Calandrino bemind, heeft mij de
+geschiedenis van een andere Niccolosa in het geheugen geroepen, welke
+ik wil vertellen, omdat gij in deze zult zien, dat een plotselinge
+inval van een goede vrouw een groot schandaal voorkwam.
+
+In de vlakte van de Mugnone was niet lang geleden een goed man, die
+voor hun geld aan reizigers te eten en te drinken gaf en daar hij
+arm was en een klein huis bezat, herbergde hij soms uit grooten nood
+niet iedereen maar wel bekenden. Deze had een zeer schoone vrouw, van
+wien hij twee kinderen had. De een was een schoon en lief jong meisje
+van vijftien of zestien jaar, die nog geen man had; de ander was een
+kleine knaap, nog geen jaar oud, dien de moeder zelf zoogde. Tot het
+jonge meisje had een knappe, aardige en adellijke jonkman van onze
+stad de oogen opgeslagen, die dikwijls door de straat kwam en haar
+vurig beminde. En zij, die er zich veel op beroemde door zulk een
+jonkman bemind te worden en die haar best deed hem door opvallende
+vriendelijkheden te boeien, werd ook op hem verliefd en meermalen
+zou door den wil van beide partijen die liefde gevolg hebben gehad,
+als Pinuccio (zoo heette de jonkman) niet de schande van het meisje
+en de zijne had willen ontwijken. Maar toch daar hun hartstocht van
+dag tot dag vermeerderde, kwam de begeerte bij Pinuccio op om toch
+met haar samen te zijn en het kwam hem in de gedachte een middel
+te vinden bij den vader zijn intrek te nemen, meenende, daar hij
+den bouw van haar huis wist, dat, indien hij dit deed, hij er toe
+kon komen met haar samen te zijn, zonder dat iemand het merkte. Hij
+bracht het zonder verwijl ten uitvoer. Met een vertrouwden metgezel,
+Adriano, die bekend was met deze liefde, nam hij twee huurpaarden en
+plaatste daarop twee valiezen vol stroo en zij gingen 's avonds uit
+Florence. Na een omweg te hebben gemaakt kwamen zij, toen het al nacht
+was, op de vlakte van de Mugnone, en vandaar, alsof zij uit Romagna
+terugkeerden, gingen zij naar het huis en klopten bij den goeden
+man aan. Deze was gastvrij en opende haastig de deur. Pinuccio sprak
+tot hem: Gij moet ons dezen nacht herbergen; wij geloofden Florence
+te bereiken maar konden dit niet, zoodat wij op dit uur hier zijn
+gekomen. Hierop antwoordde de waard: Pinnaccio, gij weet wel, hoe
+moeilijk ik een man kan herbergen, maar omdat het geen tijd meer is
+elders heen te gaan, zal ik u naar mijn vermogen huisvesten.
+
+De jongelieden stalden hun paarden, traden de herberg binnen, haalden
+hun avondeten voor den dag en aten met den waard te samen. De waard
+had niets dan een klein kamertje en had daarin, zoo goed hij kon,
+de kleine bedden gezet en daardoor was er weinig ruimte gebleven,
+daar twee bedden aan een zijde van de kamer geplaatst waren en zoo kon
+men niet anders dan moeilijk er tusschen door gaan. De waard liet het
+minst slechte der drie bedden voor de beide metgezellen gereed maken en
+liet hen ter ruste gaan. Toen zij na eenigen tijd veinsden te slapen,
+liet de waard in een van de twee bedden de dochter liggen en hij ging
+zelf in het andere met zijn vrouw, die naast het bed de wieg plaatste,
+waarin haar zoontje lag. Toen Pinuccio alles gezien had en meende, dat
+zij alle sliepen, stond hij op en begaf zich naar het bed, waarin het
+door hem beminde meisje lag en ging naast haar liggen. Hij werd door
+haar hoewel zij het angstig deed, blijde ontvangen en bleef en genoot,
+zooals zij verlangden. Terwijl Pinuccio bij het meisje was, liet een
+kat iets vallen, wat de vrouw des huizes, die wakker was geworden,
+merkte. Daarom vreezend dat er iets was, stond zij in het donker
+op en ging daarheen, waar zij het geluid had gehoord. Adriano moest
+toevallig opstaan voor een natuurlijke behoefte. Hij voelde de wieg
+en daar hij er niet langs kon zonder die op te heffen, nam hij die op
+en zette die naast het bed, waar hij zelf sliep. Toen hij voldaan had
+aan datgene, waarvoor hij was opgestaan, ging hij zonder zich om de
+wieg te bekommeren in bed. De donna, die gezocht had en bevond, dat
+er niet was, wat zij vreesde, dacht er aan een licht aan te steken,
+maar na tegen de kat gescholden te hebben keerde zij in het kamertje
+terug en op den tast ging zij recht op het bed af, waarin haar man
+sliep. Maar daar zij de wieg niet vond, zeide zij tot zich zelve:
+Wee mij, ongelukkige, zie wat ik deed! Ik ging recht in het bed van
+mijn gasten. Na de wieg te hebben gevonden ging zij in dat bed, waar
+die nu naast stond en legde zich naast Adriano neer. Adriano, die nog
+niet was ingeslapen, ontving haar goed en vriendelijk en deed zonder
+verder te spreken meer dan eens zijn plicht tot genoegen van de donna.
+
+Pinuccio vreesde, dat de slaap hem zou overvallen na het genoegen,
+dat hij had gesmaakt. Hij stond naast haar op en keerde naar zijn
+bed terug. Daar gekomen en de wieg vindend, dacht hij, dat dit het
+bed van den waard was. Een weinig verder gaande, legde hij zich
+naast den waard, die door de komst van Pinuccio ontwaakte. Pinuccio,
+die waande, dat hij aan de zijde van Adriano lag, zeide: Ik zeg u,
+dat er niets heerlijker was dan Niccolosa; ik heb er het grootste
+genoegen van gehad, dat ooit een man met een vrouw kende en ik zeg u,
+dat ik meer dan zes mijlen heb afgelegd, voordat ik ben heengegaan. De
+waard, die de praatjes hoorde en wien dit niet erg beviel, zeide eerst
+tot zich zelf: Wat duivel, doet die hier? Daarna, meer geprikkeld dan
+voorzichtig, zeide hij: Pinuccio, gij hebt een groote laagheid gedaan
+en ik begrijp niet, waarom gij mij dat doet. Maar bij het Lichaam van
+God, ik zal het je betalen. Pinuccio, die niet zeer slim was en zijn
+dwaling niet bemerkte, beproefde zich niet te herstellen, maar zeide:
+Zeg, hoe zal ik het u vergoeden? Wat kunt gij mij doen? De vrouw van
+den waard sprak tot Adriano: Wee mij! Hoor de gasten, waarover hebben
+die samen woorden? Adriano sprak lachend: Laat gaan, dat God hun een
+slecht jaar geve; zij dronken gisteravond te veel. De donna, wien het
+scheen, dat zij haar man hoorde knorren, bemerkte opeens, waar zij was
+en met wien. Daarom als slimme vrouw, zonder een woord spreken, stond
+zij dadelijk op en na de wieg van haar zoontje te hebben opgenomen,
+droeg zij die met overleg naast het bed, waar hun dochter sliep en ging
+naast deze liggen. Daarna doende of zij ontwaakt was, vroeg zij hem,
+wat hij met Pinuccio sprak. De echtgenoot antwoordde: Hoort gij niet,
+dat hij vertelt, wat hij vannacht bij Niccolosa gedaan heeft? De
+donna sprak: Hij liegt als een ketter. Hij heeft niet bij Niccolosa
+geslapen, want ik legde mij naast haar en vanaf dat oogenblik heb ik
+niet geslapen en als gij het gelooft, zijt gij een beest. Gij drinkt
+'s avonds zooveel, dat gij 's nachts droomend hier of daar heengaat,
+en het schijnt u dan, dat gij wonderen doet. Het is jammer, dat gij
+den hals niet breekt, maar wat doet Pinuccio daar? Waarom is hij niet
+in zijn bed? Van den anderen kant zeide Adriano, die zag, dat de donna
+slim haar schande en die van haar dochter verborg: Pinuccio, ik heb
+het je honderd keer gezegd niet buitenshuis te gaan, want het gebrek
+van u in den droom op te staan en verzinsels als waar te vertellen,
+zullen u nog eens leelijk ongeluk bezorgen. Kom hier terug, dat God u
+een slechten nacht geve. De waard, die dit hoorde begon al te licht
+te gelooven, dat Pinuccio gedroomd had. Daarom hem bij den schouder
+vattend, en heen en weer schuddend riep hij: Pinuccio, sta op; ga
+terug naar uw bed. Pinuccio, die vernomen had, wat er gezegd was,
+begon als iemand, die droomde in andere fantasiën te vervallen,
+waarom de waard ten zeerste lachte. Toen hij zich hoe langer hoe
+meer voelde schudden, deed hij of hij ontwaakte en Adriano roepend,
+zeide hij: Is het al dag, dat gij mij roept? Adriano sprak: Ja, kom
+hierheen. Deze nog altijd veinzend zeer slaperig te zijn, stond op en
+ging te bed met Adriano. Toen het dag werd en hij was opgestaan, ging
+de waard met hem spotten. Zoo pratende maakten de beide jongelingen
+hun paarden gereed, en laadden hun valiezen op; na met den waard
+te hebben gedronken en te zijn opgestegen kwamen zij te Florence,
+Tevreden over de wijze, waarop de zaak had plaats gehad, over het
+gevolg en na opnieuw maatregelen te hebben genomen, kwam Pinuccio
+weer met Niccolosa te samen, die haar moeder had verzekerd, dat hij
+bepaald had gedroomd. Daarom zeide de donna, zich de omhelzingen van
+Adriano herinnerend, dat zij alleen had gewaakt.
+
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Talano van Molese droomt, dat een wolf de keel en het gelaat
+    van zijn vrouw geheel verscheurt; hij zegt, dat zij op moet
+    passen, zij doet het niet waarop het gebeurt._
+
+
+Toen de geschiedenis van Pamfilo geëindigd was en de slimheid van de
+donna door allen was geprezen, zeide de koningin tot Pamfilo, dat zij
+de hare moest aanvangen, die aldus begon: Bekoorlijke donna's. Vroeger
+is er reeds gesproken over de gebleken juistheid van droomen, waarover
+velen spotten. Hoewel er over gesproken is, zal ik niet nalaten er u
+een te vertellen, die zeer kort is, welke nog niet lang geleden een
+mijner buurvrouwen overkwam, omdat zij een droom, die haar man had,
+niet wilde gelooven.
+
+Ik weet niet of gij hier Talano di Molese kent, een zeer eerbaar
+man. Deze had een meisje, Margarita genaamd, schoon boven alle anderen
+tot vrouw, maar meer dan elk was zij grillig, onaangenaam en zoo
+kregel, dat zij nooit iets naar het oordeel van anderen wilde doen,
+en hoe moeilijk dit ook voor Talano was te verduren, duldde hij dit,
+omdat het zoo moest. Op een nacht, toen Talano met zijn Margarita op
+een zijner landgoederen sliep, zag hij in een droom zijn vrouw door een
+zeer schoon bosch gaan, dat zij niet ver van hun huis hadden. Er kwam
+aan een kant een groote en wreede wolf te voorschijn, die snel haar
+naar de keel vloog en haar op den grond trok. Zij schreeuwde om hulp
+en trachtte zich aan hem te onttrekken. Toen zij uit zijn muil kwam,
+was haar gansche keel en gelaat verminkt. Toen hij den volgenden morgen
+opstond, zeide hij tot de vrouw: Vrouw, hoewel uw kregel karakter
+mij nooit heeft veroorloofd een goeden dag met u door te brengen,
+zou ik toch treurig zijn, wanneer u kwaad overkwam en daarom, indien
+gij naar mijn raad wilt luisteren, ga heden niet uit huis. Toen zij
+hem vroeg waarom, vertelde hij zijn droom. De donna, die het hoofd
+schudde, zeide: Wie u kwaad wil, droomt kwaad van u. Gij bekommert u
+zeer om mij, maar gij droomt van mij, wat gij wenscht en daarom zal
+ik er steeds voor oppassen u het genoegen te geven met dit of ander
+onheil. Daarop hernam Talano: Ik wist wel, dat gij zoo zoudt spreken,
+want wie iemand met hoofdzeer kamt, krijgt er geen dank voor, maar
+ik voor mij zeg u, dat om uw bestwil en nogmaals raad ik het u aan,
+dat gij vandaag thuis blijft of tenminste niet in ons bosch te gaan.
+
+De donna sprak: Goed, ik zal het doen. En toen zeide zij in zich zelf:
+Hebt gij gezien hoe hij boosaardig gelooft mij bang te maken, als ik
+vandaag naar het bosch ga? Hij heeft daar zeker een slechte vrouw
+ontboden en wil niet, dat ik hem er vind. O, hij zou goed blinden
+kunnen misleiden en ik zou wel dwaas zijn, als ik het geloofde. Maar
+hij zal het niet gedaan krijgen. Ik ga toch kijken, al moest ik er
+den ganschen dag waken om te zien welken koop hij heden wil sluiten.
+
+Toen de man aan den eenen kant het huis verliet, ging zij er aan den
+anderen kant uit en heimelijk ging zij dadelijk naar het dichtste
+gedeelte van het bosch, verborg zich en bleef opletten.
+
+Terwijl zij wachtte zonder aan den wolf te denken, komt daar zoo'n
+groot en vreeselijk dier vlak bij haar uit dicht struikgewas en zij kon
+ternauwernood: God, help mij! roepen, toen de wolf haar al naar de keel
+was gevlogen. Na haar stevig te hebben beetgepakt droeg hij haar weg,
+of zij een lammetje was. Zij kon zich niet verweren noch schreeuwen,
+zoo was haar keel toegeklemd en terwijl de wolf haar droeg, had die
+haar zeker geworgd, als niet een paar herders hem door hun kreten
+hadden gedwongen haar los te laten. Ellendig en ontdaan werd zij door
+de herders herkend en naar huis gedragen en na langdurige zorg door
+de doktoren genezen. Haar keel en een deel van haar gelaat waren zoo
+verminkt, dat zij steeds misvormd bleef en leelijk. Daarna schaamde
+zij zich te verschijnen, waar zij vroeger gezien was en beklaagde
+zich dikwijls over haar nukkigheid en onwil, hoewel het haar niets
+zou gekost hebben geloof te hechten aan den droom van haar man.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Biondello drijft den spot met Ciacco door een middagmaal,
+    waarover Ciacco zich listig wreekt door hem, een schandelijk
+    pak slaag te geven._
+
+
+Iedereen in het vroolijk gezelschap zeide, dat, wat Talano gezien
+had, in den slaap geen fantasie was geweest, maar een visioen, zóó
+was het uitgekomen. Maar toen iedereen zweeg, beval de koningin,
+dat Lauretta zou volgen, die sprak: Zeer wijze donna's. Gelijk zij,
+die voor mij hebben gesproken, allen zijn begonnen te praten over een
+reeds behandelde zaak, zoo beweegt mij de geduchte wraak gisteren door
+Pampinea verteld, welke de student uitoefende, er een te verhalen,
+die pijnlijk genoeg was, hoewel niet zoo wreed. En daarom wil ik U
+het volgende vertellen.
+
+Er bevond zich te Florence iemand, die door allen Ciacco werd genoemd,
+de vraatzuchtigste man, die er ooit bestond. Daar hij de verteringen
+niet kon maken, die zijn gulzigheid vereischte en hij toch welgemanierd
+was en goed en geestig wist te antwoorden, deed hij zijn best in 't
+geheel geen hoveling te zijn maar een tafelschuimer en bezocht hen,
+die rijk waren en die lekker aten. Bij hen ging hij dikwijls middag-
+en avondmalen, hoewel hij er nooit toe werd uitgenoodigd. Gelijktijdig
+leefde er iemand in Florence, die Biondello heette, klein van stuk,
+zeer keurig van kleeding en en schitterender dan een mot met zijn
+kapsel op het hoofd, zijn blonde dos, waarvan het eene haar niet
+langer was dan het ander, die hetzelfde vak als Ciacco (het zwijn)
+uitoefende. Toen hij op een morgen van de vasten zich daarheen had
+begeven, waar men de visch verkoopt en er twee zeer groote lampreien
+kocht voor messer Vieri de' Cerchi, werd hij door Ciacco opgemerkt. Hij
+naderde Biondello en zeide: Wat beteekent dit? Biondello antwoordde
+hem: Men heeft er gisteren drie anderen gestuurd nog veel mooier
+dan dezen en een steur naar messer Corso Donati, die, daar zij niet
+voldoende waren om een paar edellieden te verzadigen, mij die twee
+anderen liet koopen. Zult gij er niet heengaan? Ciacco antwoordde,
+dat hij er komen zou. Toen het hem tijd scheen, begaf hij zich
+naar messer Corso en vond hem daar met enkelen van zijn buren, die
+nog niet waren gaan middagmalen. Hij antwoordde hun, toen deze hem
+vroeg, wat hij kwam doen: Mijnheer, ik kom met U en Uw gezelschap
+middagmalen. Messer Corso antwoordde hem: Gij zijt welkom en laat ons
+beginnen. Toen zij aan tafel zaten, aten zij eerst grauwe erwten en
+gezouten tonijn en gebakken visch uit den Arno. Ciacco, die het bedrog
+van Biondello bemerkt had en in stilte boos was, nam zich voor het
+hem te betalen. Kort daarop ontmoette hij hem, die reeds velen over
+den grap had doen lachen. Biondello, die hem zag, ontmoette hem en
+vroeg hem lachend, hoe de lampreien van messer Corso gesmaakt hadden,
+waarop Ciacco antwoordde: Voor acht dagen verstreken zijn, zult gij
+het mij nog veel beter weten te vertellen. En zonder het plan uit te
+stellen nam hij van Biondello afscheid, kwam met een slim makelaar den
+prijs overeen en na dien een glazen flesch te hebben gegeven, leidde
+hij hem in de buurt van de galerij der Cavicciuoli en wees hem daarin
+een ridder, messer Filippo Argenti, een groot, krachtig en sterk man,
+trotscher, driftiger en nukkiger dan wie ook en zeide tot hem: Gij
+zult naar dezen toegaan met die flesch in de hand en hem dit zeggen:
+Messer Biondello zendt mij tot U om U te verzoeken zoo goed te zijn
+die robijnkleur te geven met uw goeden rooden wijn, omdat hij zich
+wat met zijn vrienden vermaken wil, maar pas op, dat Argenti U niet
+bij de kladden neemt, want hij zou U een kwaden dag bezorgen en gij
+zoudt mijn plannen er mee bederven. De makelaar sprak: Hebt u nog
+iets anders te zeggen? Ciacco zeide: Neen, ga maar. En als gij dit
+zult gezegd hebben, kom dan hier terug bij mij met de flesch en ik
+zal U betalen. Toen de makelaar was heengegaan, deed hij de boodschap
+aan messer Filippo. Messer Filippo, die weinig hersens had en meende,
+dat Biondello, dien hij kende, hem voor den gek wilde houden, sprak
+met ontvlamd gelaat: _Wat maakt gij robijnrood en welke vrienden
+zijn dat? Dat God U en hem een slecht jaar zal geven!_ Hij stond op
+en stak den arm uit om den makelaar beet te pakken, maar deze nam
+de vlucht en ging langs een anderen weg naar Ciacco, die alles had
+gezien en zeide hem, wat messer Filippo had geantwoord. Ciacco betaalde
+tevreden den makelaar en rustte niet, eer hij Biondello had gevonden,
+tot wien hij zeide: Zijt gij een dezer dagen niet in de galerij der
+Cavicciuoli geweest? Biondello antwoordde: Wel neen, waarom vraagt
+gij mij dit? Ciacco zeide: Omdat messer Filippo U laat zoeken; ik
+weet niet, wat hij wil. Toen sprak Biondello: Goed, ik zal hem spreken.
+
+Toen Biondello was weggegaan, ging Ciacco hem achterna om te zien,
+hoe dat zou afloopen. Messer Filippo, die den makelaar niet had kunnen
+krijgen, verging in zich zelf van toorn en kon uit de woorden van
+den makelaar niets anders halen dan, dat Biondello op aandrang van
+wien dan ook, hem voor den mal hield. Terwijl hij zoo kwaad was, kwam
+Biondello nader; zoodra hij dien zag, ging hij hem tegemoet en gaf hem
+een hevigen vuistslag in het gelaat. Wee mij, messer, zeide Biondel,
+wat is dat? Messer Filippo nam hem bij de haren, trok hem de kap van
+hoofd en na zijn mantel ter aarde hebben geworpen en hem stevig te
+hebben geranseld zeide hij: Verrader! Gij zult ondervinden, wat dat:
+_geeft U hem robijnkleur_ en die _vrienden_ zijn, die gij zendt om
+dat te zeggen! Meent gij, dat ik een kind ben? En hij beukte hem op
+het gezicht met ijzeren vuisten, liet hem geen haar meer op zijn hoofd
+en na hem door den modder te hebben gesleurd, verscheurde hij al zijn
+kleeren. Hij deed dit met zooveel kracht, dat Biondello geen woord
+kon spreken. Hij had wel iets gehoord van _geeft U hem robijnkleur_
+en van _vrienden_, maar hij wist niet, wat dat beteekende. Ten slotte
+nadat messer Filippo hem leelijk had geslagen en er veel menschen
+om heen kwamen, trokken die hem met de grootste moeite verminkt en
+verbijsterd uit zijn handen.
+
+Zij zeiden hem, waarom messer Filippo dat had gedaan en laakten hem
+om wat hij gezegd had en beweerden, dat messer Filippo geen man was
+om mee te spotten.
+
+Biondello verontschuldigde zich klagend en zeide, dat hij messer
+Filippo nooit om wijn had gevraagd. Toen hij een beetje hersteld
+was, ging hij verslagen naar huis in de meening, dat dit het werk
+was van Ciacco. En toen na eenige dagen de schrammen op zijn
+gezicht verdwenen waren, ging hij weer uit en vond hij Ciacco,
+die hem lachend vroeg: Biondello, hoe lijkt U de wijn van messer
+Filippo? Biondello antwoordde: Hadden de lampreien van messer Corso U
+maar zoo bevallen. Toen sprak Ciacco: Het hangt voortaan van U af, dat,
+wanneer gij mij zoo wilt te eten geven, ik ook U zóó te drinken geef.
+
+Biondello, die wist, dat hij bij Ciacco meer kwaad dan goed kon
+opdoen, bad God, dat die hem met vrede zou laten en paste voortaan
+op hem niet meer voor den mal te houden.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Twee jongelieden vragen raad aan Salomo, de een: hoe hij
+    bemind kan worden, de ander: hoe hij zijn weerspannige vrouw
+    kan verbeteren. Aan den een antwoordt hij lief te hebben,
+    aan den ander naar de Ganzenbrug te gaan._
+
+
+Er bleef voor niemand te vertellen over dan de koningin, want zij
+wilde het voorrecht voor Dioneo behouden, en zij begon, toen de
+donna's genoeg hadden gelachen om den ongelukkigen Biondello, vroolijk
+aldus: Beminnelijke donna's. Als men met een goeden geest de orde
+der dingen beschouwt, zal men gemakkelijk zien, hoe de meerderheid
+der vrouwen door de natuur en de gewoonten en de wetten onderworpen
+is aan de mannen en dat zij zich moeten regelen en gedragen naar hun
+besluiten. En om rust, troost en vrede te hebben met een man moet zij
+nederig, geduldig en gehoorzaam zijn en zeker eerbaar wezen, wat de
+hoogste schat is van elke verstandige vrouw. En wanneer de wetten,
+die het algemeen belang op het oog hebben, het ons niet leerden, de
+gewoonten en de gebruiken, wier krachten groot en eerbiedwaardig zijn,
+zou de natuur het ons duidelijk bewijzen; zij schiep ons met fijne
+en broze lichamen, met verlegen en schuchtere zielen, maakte onze
+lichaamskrachten gering, onze stemmen bekoorlijk en onze bewegingen
+bevallig. Dit bewijst duidelijk, dat wij door anderen geregeerd moeten
+worden. En wie daaraan behoefte heeft, moet gehoorzaam en eerbiedig
+zijn jegens zijn meester. Wie hebben wij anders tot heeren en helpers
+dan de mannen? Dus moeten wij ze vereeren en ons onderwerpen. Wie
+van dien regel afwijkt, acht ik een ernstige berisping  waard en
+een harde kastijding. Tot deze beschouwing voert mij, wat Pampinea
+van de weerspannige vrouw van Talano verhaalde, aan welke God die
+kastijding zond, die haar man haar niet kon geven en daarom acht ik
+allen een strenge en harde straf waard, die er van afwijken bekoorlijk,
+welwillend en onderworpen te zijn.
+
+Het behaagt mij U een oordeel van Salomo te vertellen als een goed
+middel om hen te genezen, die met deze kwaal behept zijn. Geen
+goede vrouw behoeft te denken, dat het voor haar is gezegd, hoewel
+de mannen dit spreekwoord gebruiken: een goed en een slecht paard
+heeft de sporen noodig, een goede en een slechte vrouw den stok. Wie
+in scherts deze woorden wilde uitleggen, geeft men licht toe, dat
+ze waar zijn. Wie ze ernstig zou willen opvatten, zeg ik, dat ze
+moet erkennen. Alle vrouwen zijn van nature bewegelijk en buigzaam
+en daarom is het noodig, dat men ze met den stok straft. Wie te veel
+buiten de termen gaan verdienen er straf mee en opdat de deugd van de
+goeden versterkt wordt, moet de stok ze steunen en bang maken. Maar ik
+zal nu het preeken ter zijde laten om te komen tot, wat ik wil zeggen.
+
+Door de geheele oude wereld was de roem van de wonderbaarlijke
+wijsheid van Salomo al verbreid en de mildheid, waarmee hij ieder
+de bewijzen er van gaf, die dit met zekerheid wilde weten. Velen van
+verschillende deelen der aarde kwamen bij hem _voor hun moeilijkste
+en neteligste zaken om raad_ en onder anderen vertrok daartoe een
+zeer rijk en adellijk jongeling, Melisso uit de stad Lajazzo. Terwijl
+hij te paard naar Jeruzalem toog, verliet een ander jonkman Jozef
+Antiochië langs denzelfden weg. Gelijk het de gewoonte der reizigers
+is, knoopte hij met hem een gesprek aan. Nadat Melisso van Jozef zijn
+toestand had vernomen en vanwaar hij was, vroeg hij hem, waar hij
+heenging en waarom, en Jozef antwoordde, dat hij naar Salomo ging om
+hem raad te vragen over zijn echtgenoote, die meer dan eenige andere
+vrouw weerspannig en boosaardig was en die hij noch met gebeden noch
+met liefkoozingen noch hoe ook van haar onwil kon afbrengen. Daarna
+vroeg hij ook hem, vanwaar hij was en waar hij heenging en waarom,
+waarop Melisso antwoordde: Ik ben van Lajazzo en zoo'n ongeluk heb
+ik ook. Ik ben een rijk jonkman en ik verteer mijn bezit door mijn
+medeburgers aan tafel te noodigen en te ontvangen en het is zonderling
+te moeten denken, dat ik toch geen mensch vind, die mij goed wil doen
+en daarom ga ik mij raad schaffen om bemind te worden. Aldus reisden
+zij te samen en in Jeruzalem gekomen werden zij door een der baronnen
+[188] van Salomo voor den koning geleid. Melisso verklaarde  zijn
+toestand. Hem antwoordde Salomo: Heb lief. En toen dit gezegd was,
+werd Melisso dadelijk buiten gebracht en Jozef zeide, waarom hij
+gekomen was. Hierop antwoordde Salomo niets anders dan: Ga naar de
+Ganzenbrug. Na die woorden werd Jozef eveneens zonder verwijl uit de
+tegenwoordigheid des konings geleid en vond Melisso terug en zeide hem,
+welk antwoord hij kreeg. Toen zij de bedoeling noch het voordeel er
+van konden begrijpen, gingen zij, of ze misleid waren, terug. Nadat
+zij eenige dagen voortgetrokken waren, kwamen zij bij een rivier,
+waarover een schoone brug spande en daar er een groote karavaan van
+muilezels en paarden met lasten overging, moesten zij wachten. Toen
+haast alles voorbij was, werd een muildier opeens schichtig en het
+wilde niet voort. De drijver nam een knuppel en sloeg het hevig. Maar
+de muilezel liep rechts, links en terug, doch wilde volstrekt niet
+vooruit. De verwoede drijver gaf hem overal nog duchtiger slagen,
+maar het gaf niets. Melisso en Jozef zeiden meermalen tot den drijver:
+Zeg, stommeling, wat doe je? Wilt gij hem dooden? Waarom doet gij
+Uw best niet hem vriendelijk en zachtjes te leiden! Hij zal dan
+eerder gaan dan door hem te ranselen. De drijver antwoordde: Gij
+kent Uw paarden en ik mijn muildier; laat mij dus met hem gaan. En
+hierna begon hij hem opnieuw te ranselen en gaf hem zooveel slaag,
+dat de ezel vooruit ging en de drijver dien bleek te kennen. Toen de
+jongelieden wilden vertrekken, vroeg Jozef aan een man, die aan den
+ingang van de brug zat, hoe of die plaats heette. De man antwoordde:
+Messere, zij heet de Ganzenbrug. Toen Jozef dit gehoord had, herinnerde
+hij zich de woorden van Salomo en sprak tot Melisso: Nu ik zeg U,
+kameraad, dat de raad mij door Salomo gegeven goed en waar kan zijn,
+omdat ik nu duidelijk inzie, dat ik mijn vrouw niet genoeg sloeg. Deze
+muilezeldrijver heeft mij getoond wat ik doen moet. Toen zij na eenige
+dagen te Antiochië waren aangekomen, hield Jozef Melisso eenigen
+tijd bij zich om uit te rusten en hij werd zeer koeltjes door de
+vrouw ontvangen. Jozef zeide haar het avondmaal gereed te maken,
+gelijk Melisso zou vaststellen. Toen Melisso zag, dat dit Jozef
+beviel, gaf hij dit met weinig woorden te kennen. De donna, als naar
+gewoonte, deed het niet, gelijk Melisso het aangaf, maar bijna geheel
+tegenovergesteld. Toen Jozef dit zag, zeide hij woedend: Was het U niet
+gezegd, hoe gij het avondmaal moest gereed maken? De donna, die zich
+trots omkeerde, sprak: Wat wil dat zeggen? Zeg, waarom eet gij niets
+als gij wilt avondmalen? Het is mij wel zoo gezegd, maar het beviel
+mij niet het zoo te doen. Als het U bevalt, des te beter; zoo niet,
+laat het staan. Melisso verwonderde zich over het antwoord van de donna
+en laakte haar zeer. Jozef sprak: Vrouw, gij zijt nog steeds dezelfde,
+maar geloof me, dat ik je zal veranderen. Tot Melisso gekeerd, sprak
+hij: Vriend, spoedig zullen wij den raad van Salomo beproeven; laat
+het U niet hinderen en houdt niet voor een spel, wat ik zal doen;
+denk aan het antwoord van den drijver. Melisso sprak hierop: Ik ben
+in Uw huis en zal U daarin niet lastig vallen. Jozef, die een gladden
+stok had gevonden van een jongen eikentak, begaf zich in de kamer,
+waar de donna brommend heen was gegaan. Hij nam haar bij de haren,
+wierp haar op den grond en begon hard te slaan. De donna schreeuwde
+en dreigde, maar jozef hield niet op en zij begon geheel gebroken
+om genade te vragen, opdat hij haar niet zou vermoorden en zeide,
+dat zij nooit iets meer tegen zijn zin zou doen. Jozef hield niet op,
+maar sloeg integendeel nog met meer woede dan eens op de zijden, op
+de heupen, op de schouders en ranselde, totdat hij moede was. Geen
+been en geen deel van haar rug bleef ongedeerd.
+
+Daarna ging hij naar Melisso en sprak: Morgen zullen wij zien welk
+gevolg de raad van het _Ga naar den Ganzenbrug_ gehad heeft. Na
+eenigen tijd gerust te hebben en zich de handen te hebben gewasschen,
+avondmaalde hij met Melisso en toen het tijd was, gingen zij slapen. De
+boosaardige vrouw stond met groote moeite op en wierp zich te bed;
+'s ochtends zeer vroeg opgestaan, liet zij Jozef vragen, wat zij
+zou klaar maken. Hij, die om deze vraag met Melisso lachte, gaf dit
+op en daarop vonden zij op den bepaalden tijd teruggekeerd alles en
+in de opgegeven orde gereed. Toen prezen zij den vernomen raad ten
+zeerste. Na eenige dagen vertrok Melisso en teruggekeerd, vertelde hij
+aan een wijs man, wat hij van Salomo had gehoord. Deze sprak tot hem:
+Ik kan U geen waarder noch beter raad geven. Gij weet, dat gij niemand
+lief hebt en de eerbewijzen en de diensten, die gij verstrekt, schenkt
+gij niet uit naastenliefde maar uit praalzucht. Heb dus lief, gelijk
+Salomo zeide, en men zal U lief hebben. Aldus werd de weerspannige
+vrouw gekastijd en de jongeling werd bemind.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _Donno Ganni betoovert op aandringen van zijn peet Pietro de
+    vrouw van deze, zoodat ze in een merrie verandert. Wanneer hij
+    er een staart aan wil hechten, verstoort peet Pietro, omdat
+    hij er geen staart bij wil hebben, de geheele betoovering._
+
+
+De novelle door de koningin verhaald, deed de donna's een weinig
+mompelen en de jongelieden lachen, maar toen zij ophielden  begon
+Dioneo aldus te spreken: Lieve donna's. Tusschen witte duiven schijnt
+een zwarte raaf schooner dan een vlekkelooze zwaan. Evenzoo vermeerdert
+te midden van vele wijzen een minder verstandige de glans en de
+schoonheid van hun verstand, hun genoegen en vermaak. Aldus moet ik,
+daar gij allen zeer bescheiden en gematigd zijt, te meer waard zijn,
+ik, die integendeel weinig geest heb en Uw deugd meer doen schitteren
+door mijn minderwaardigheid. Bijgevolg moet ik grooter vrijheid hebben
+om mij te toonen, gelijk ik ben. Ik moet met meer geduld door U worden
+aangehoord, wat niet zou moeten gebeuren, indien ik wijzer was. Ik zal
+U een niet al te lange historie vertellen, waaruit gij kunt begrijpen,
+hoezeer zij moeten oppassen, die iets door tooverkracht willen gedaan
+krijgen en hoe een kleine fout alles bederft.
+
+Het vorige jaar was er te Barletta een priester, donno Gianni van
+Barolo, die slechts een arme parochie had om van te leven en daarom op
+een merrie hier en daar op de jaarmarkten in Apulië zaken deed. Aldus
+reizend sloot hij intieme vriendschap met zekeren Pietro van Tresanti,
+die hetzelfde vak met een ezel uitoefende en tot teeken van genegenheid
+noemde hij hem op de Apulische manier peet Pietro; zoo vaak hij in
+Barletta aankwam, leidde hij hem altijd naar zijn kerk, hield hem daar
+bij zich in huis en ontving hem zoo goed als hij kon. Peet Pietro,
+die zeer arm was en een huisje had in Tresanti, ternauwernood groot
+genoeg voor hem, zijn dochter, zijn schoone vrouw en zijn ezel, ontving
+donno Gianni, zoo dikwijls die in Tresanti was, in zijn woning uit
+erkentelijkheid voor het onthaal bij dezen in Barletta genoten. Maar
+peet Pietro had niets anders tot logies dan een klein bed, waarin hij
+met zijn vrouw sliep, en kon hem niet huisvesten, gelijk hij wilde,
+maar hij legde hem te slapen op een weinig stroo in een kleinen stal,
+waar het paard van den heer Gianni naast zijn ezel stond. De donna
+wist, hoe de priester haar man te Barletto ontving en had meermalen,
+wanneer de priester bij hen kwam, willen gaan slapen bij een buurvrouw,
+Zita Carapresa van Giudice Leo, opdat de priester bij haar echtgenoot
+in het bed zou slapen, maar hij wilde het nooit. Eens sprak hij
+tot haar: Petemoeder Gemmata, stel U over mij gerust, want als het
+mij bevalt, verander ik dit paard in een mooi jong meisje en slaap
+daarmee. Wanneer ik het wil, wordt zij weer merrie en daarom wil ik
+er niet van scheiden. De jonge vrouw verwonderde zich, geloofde hem,
+vertelde dit aan haar man en voegde er bij: indien hij zoo Uw vriend
+is, waarom laat gij U dan die tooverij niet leeren, want dan kunt gij
+van mij een paard maken en zaken doen met den ezel en de merrie en wij
+zullen het dubbele winnen. Wanneer wij naar huis zullen terugkeeren,
+kunt gij mij dan niet weer de vrouw maken, die ik ben? Peet Pietro,
+die zeer onnoozel was, vereenigde zich met dien raad en verzocht
+donno Gianni hem dit te leeren. Donno Gianni deed zijn best hem
+die dwaasheid uit het hoofd te praten, maar daar hij dit niet kon,
+zeide: Kijk, omdat gij het toch wilt, zullen wij morgen opstaan,
+voor het dag is en ik zal U dit toonen. Het moeielijkste is er de
+staart aan te hechten. Peet Pietro en petemoeder Gemmata sliepen 's
+nachts nauwelijks; met zooveel verlangen wachtten zij. Zij stonden
+kort voor den dageraad op en riepen donno Gianni, die in zijn hemd
+in de kamer van peet Pietro kwam en zeide: Ik weet niemand, voor
+wien ik dit zou doen behalve voor U. Gij moet nakomen, wat ik U zal
+zeggen. Zij zeiden, dat zij zouden doen, wat hij zou gelasten.
+
+Donno Gianni gaf aan peet Pietro een kaars en zeide: Let wel op,
+wat ik doe en onthoud goed, hoe ik spreek en pas op, als gij er op
+gesteld zijt, niet alles te bederven, dat gij, bij wat gij ook hoort
+of ziet, geen enkel woord spreekt. En bidt God, dat de staart er goed
+wordt aangehecht. Peet Pietro nam de kaars aan en zeide, dat hij alles
+zou doen. Daarop liet donno Gianni petemoeder Gemmata uitkleeden, zoo
+naakt als ze geboren was, en liet haar de handen en de voeten op den
+grond zetten gelijk de paarden en onderrichtte haar ook, dat zij bij
+al, wat er zou gebeuren, niets zou zeggen. Hij begon haar de handen,
+het gezicht en het hoofd aan te raken en sprak: Dit zij de schoone
+kop van het paard en na haar de haren te hebben beroerd, zeide hij:
+Dat zullen de schoone manen van het paard zijn. Daarna de armen
+aanrakend, zeide hij: Dit zullen de mooie pooten en de hoeven van de
+merrie zijn. Daarna betastte hij haar de borst en daar hij die hard en
+rond vond, voelde hij ontwaken, wat niet genoemd kan worden en zeide:
+En dit zij de schoone borst van het paard. En zoo deed hij met de
+ruggegraat en de buik, met de achterste, met de dijen en met de beenen.
+
+Ten slotte, toen er niets meer te tooveren was dan de staart, zeide
+hij geen weerstand meer biedend aan zijn hartstocht: En dit wordt de
+mooie staart van de merrie. Peet Pietro, die aandachtig tot nu toe bij
+alles had toegezien en die ook dit zag en wien dit niet goed scheen,
+sprak: O donno Gianni, ik wil er geen staart bij, ik wil er geen staart
+bij! Maar de vruchtbare stamper, waardoor alle planten wortel schieten,
+was er al, toen donno Gianni zeide: O wee, peet Pietro, wat hebt gij
+gedaan! Zei ik U niet, dat gij geen woord zou spreken bij al wat gij
+ziet? Maar gij hebt met praten alles bedorven en er is geen middel
+meer het over te doen. Peet Pietro zeide: Goed, dien staart wil ik er
+niet aan. Waarom hebt gij niet tegen mij gezegd: _doet gij dit_? en
+bovendien hebt gij dien er te laag aan gehangen. Donno Gianni sprak:
+Waarom hebt gij dien er niet eerst even goed aan kunnen hechten als
+ik? De vrouw, die deze woorden hoorde, stond op en zeide te goeder
+trouw tot haar man: Ezel, die je bent, waarom heb je Uw zaken en de
+mijnen bedorven? Welke merrie hebt gij ooit zonder staart gezien? Als
+God mij helpt: gij zijt arm, maar het zou jammer wezen, als gij niet
+nog veel armer zoudt worden. Daar er dus geen middel meer was om van
+de vrouw een merrie te maken, kleedde zij zich treurig en neerslachtig
+weer aan en peet Pietro legde er zich weer op toe met een ezel, gelijk
+hij gewoon was, zijn oud beroep uit te oefenen ging met donno Gianni
+te samen naar de jaarmarkt van Bitonto en vroeg hem nooit meer zulk
+een dienst.
+
+Hoe zeer men om die geschiedenis lachte, beter door de donna's begrepen
+dan Dioneo wilde, kan ieder denken, die er nog om zal lachen. Maar
+toen de verhalen geëindigd waren en de zon al begon te verkoelen,
+stond de koningin op, die het einde van haar heerschappij gekomen
+zag. Na zich den krans van het hoofd te hebben genomen, zette zij
+dien Pamfilo op het hoofd, die daarvoor alleen nog overbleef en
+glimlachend sprak zij: Mijn heer, een groote last valt U ten deel,
+die nu de laatste zijt om deze te vervullen, waarvoor God U de genade
+verleene gelijk aan mij om U koning te doen zijn. Pamfilo, die met
+blijdschap de hulde ontving, antwoordde: Uw deugd en die mijner
+andere onderdanen zal maken, dat ik eveneens te prijzen zal zijn. Na
+volgens de gewoonte van zijn voorgangers met den hofmeester over de
+noodige zaken te hebben beschikt, keerde hij zich tot de wachtende
+donna's en zeide: Verliefde donna's. De bescheidenheid van Emilia,
+die heden onze koningin is geweest, gaf U tot ontspanning vrije keuze
+te spreken over, wat U het meest zou behagen. Daar gij nu uitgerust
+zijt, acht ik het goed tot de gebruikelijke wetten terug te keeren
+en daarom wil ik, dat iedereen morgen spreken zal _van hen, die
+door mildheid of grootmoedigheid iets hebben verricht om liefde of
+om andere dingen_. Als gij dit vertelt, zal het Uw zielen zeker tot
+welgezind en verdienstelijk handelen stemmen. Want ons leven, dat in
+ons sterfelijk lichaam niet anders dan kort kan zijn, vereeuwigt zich
+door den roem. Iedereen, die niet gelijk de dieren slechts den buik
+dient, moet dit verlangen en ook met allen ijver dit doen. Het thema
+beviel aan het vroolijk gezelschap, dat met verlof van den nieuwen
+koning opstond en zich aan de gewone genoegens overgaf, elk naar zijn
+verlangen en zoo deden zij tot het avondmaal. Toen zij daar verheugd
+weer waren samengekomen en alle met ijver en orde waren bediend,
+stonden zij op voor hun gebruikelijke dansen en voor misschien duizend
+liederen, die aardiger van woorden dan meesterlijk van klank waren.
+
+Hierna beval de koning aan Neifile, dat zij er een zou zingen.
+
+Deze met klare en blijde stem begon bekoorlijk en zonder verwijl aldus:
+
+
+    Ik ben heel jong en gaarne
+    Verheug ik mij en ik zing in het nieuwe seizoen.
+    Dank zij de liefde en de zoete gedachten.
+
+    Ik ga door de groene weiden en aanschouw
+    De witte en gele en roode bloemen,
+    De rozen op de struiken en de blanke leliën,
+    En allen ga ik vergelijken
+    Met het gelaat van hem, die mij beminde,
+    En mij nam en mij altijd zal houden als haar,
+    Die geen andere gedachten heeft dan zijn genoegens.
+
+    Wanneer ik er van dezen een vind,
+    Die, naar 't mij schijnt, hem wel gelijkt
+    Pluk ik die, kus ik die en spreek ik tot deze
+    En, gelijk ik weet, openbaar ik die
+    Geheel mijn ziel en al wat zij begeert;
+    Dan met de anderen maak ik daarvan een krans
+    Gewonden door mijn blonde en lichte haren.
+
+    En hetzelfde genot, dat de bloem van nature
+    Schenkt aan de oogen, dit zelfde geeft het mij,
+    Alsof ik de persoon zelf zag,
+    Die mij met zijn zoete liefde heeft ontvlamd;
+    Dat wat zijn zoete geur mij geeft,
+    Zou ik niet met woorden kunnen uitdrukken,
+    Maar mijn zuchten zijn er de oprechte getuigen van.
+
+    Zij verlaten nooit mijn gemoed
+    Als van de andere donna's, bitter noch zwaar,
+    Maar zij ontsnappen dit warm en zacht
+    En gaan tot mijn liefde's aanschijn,
+    Die, als hij ze voelt, om mij te behagen
+    Zijn ziel naar mij beweegt en tot mij ijlt,
+    Als ik op het punt sta te zeggen: O kom, dat ik niet wanhoop!
+
+
+Het lied van Neifile werd zoowel door de koning als door de donna's
+zeer geprezen en daar de nacht al ver was gevorderd, beval de koning
+toen, dat elk zou gaan rusten.
+
+
+
+
+
+
+Tiende Dag.
+
+    _De negende dag der Decamerone_ eindigt. De tiende vangt
+    aan. Onder het bewind van Panfilo spreekt men over hen,
+    die door mildheid, of grootmoedigheid iets doen om liefde of
+    andere dingen.
+
+
+Nog waren enkele wolkjes in het westen rood en glansden die in het
+oosten reeds aan hun rand als het schitterendste goud, getroffen
+door de zonnestralen, welke naderden, toen Panfilo de donna's en zijn
+metgezellen deed roepen. Toen hij met hen vastgesteld had, waar zij
+tot hun genoegen heen konden gaan, begaf hij zich met langzamen tred,
+vergezeld door Filomena sprekend over hun toekomstig leven vooruit
+op weg.
+
+Na een grooten tocht keerden zij, toen de zon warmer werd, naar het
+verblijf terug en nadat zij de bekers om de fontein hadden gezet om
+zich te laven, gingen zij in verfrisschende schaduwen van den tuin
+zich vermaken tot aan het etensuur. En toen zij gegeten en geslapen
+hadden, verzamelden zij zich, waar het den koning behaagde en daar
+beval hij aan Neifile de eerste vertelling voor te dragen, welke
+blijmoedig aldus begon:
+
+
+
+
+
+Eerste Vertelling.
+
+    _Een ridder dient den koning van Spanje. Hij meent daar
+    slecht voor beloond te zijn. De koning bewijst met zekerheid,
+    dat het zijn schuld niet is, maar van zijn ongelukkig lot en
+    geeft hem prachtige geschenken._
+
+
+Eerbare donna's. Ik moet het als een groote gunst beschouwen, dat onze
+koning mij gekozen heeft om het eerst te spreken over zulk een schoone
+zaak als de grootmoedigheid, welke evenals de zon de schoonheid en het
+sieraad van den ganschen hemel de klaarheid en het licht is van elke
+andere deugd. Hierover zal ik U een kleine geschiedenis vertellen,
+mijns inziens zeer aardig, en het zal zeker nuttig zijn zich die
+te herinneren. Onder de dappere ridders, die sinds lang in onze
+stad waren, was er een, misschien de de beste, messer Ruggieri dè'
+Figiovanni, rijk en grootmoedig. De levenswijze en de gewoonten van
+Toscane beschouwend en ziende, dat, indien hij er bleef, hij weinig
+van zijn moed zou kunnen toonen, verkoos hij daarom eenigen tijd te
+vertoeven bij Alphonse, koning van Spanje, daar de faam van diens
+dapperheid die van elk ander heer in die tijden overtrof. Voornaam
+uitgerust met wapens, paarden en dienaren begaf hij zich naar Spanje
+en werd door den koning genadig ontvangen. Messer Ruggierri, die
+daar luisterrijk leefde en wonderbaarlijke wapenfeiten verrichtte,
+deed zich spoedig als een dapper man kennen. Toen hij er een heelen
+tijd vertoefd had en op de handelwijzen des konings lette, meende hij
+te bemerken, dat die dan aan deze dan aan gene zoo maar een kasteel,
+een stad of een baronie schonk, die het niet waard was. En omdat aan
+hem, die wist, wat hij beteekende, niets werd gegeven, meende hij, dat
+zijn roem er zeer door verminderde en daarom besloot hij te vertrekken
+en vroeg aan den koning verlof. De koning stond hem dit toe en gaf
+hem een der beste en schoonste muildieren, wat voor de lange reis,
+die hij te maken, had zeer door messer Ruggieri werd op prijs gesteld.
+
+Vervolgens gelastte de koning aan een bescheiden bediende op handige
+wijze met messer Ruggieri mede te reizen, zoodat hem dit niet zou
+schijnen door den koning te zijn bewerkstelligd. Alles, wat hij zou
+zeggen, zou hij goed opvangen en het weten te herhalen en den volgenden
+morgen zou hij hem bevelen naar den koning terug te keeren. De bediende
+loerde er op, wanneer messer Ruggieri het grondgebied verlaten zou,
+kwam op slimme manier in zijn gezelschap en deed hem gelooven, dat
+hij naar Italië ging. Terwijl messer Ruggieri den muilezel bereed en
+hij over dit en dat sprak, zeide hij, toen het haast drie uur was:
+Ik geloof, dat het tijd is onze dieren te laten wateren en nadat zij
+in een stal waren gegaan, waterden zij allen behalve de muilezel. Zij
+gingen weer voorwaarts; terwijl de stalknecht lette op de woorden
+van den ridder, kwamen zij aan een rivier en toen daar hun beesten
+gedronken hadden, waterde het muildier daarin. Toen messer Ruggieri
+dit zag, zeide hij: Kijk, God make je bedroefd, want jij lijkt,
+leelijk beest, op den heer, die jou aan mij gaf.
+
+De bediende onthield die woorden en hoewel hij er veel opving, daar
+hij den ganschen dag met hem reisde, hoorde hij hem verder alles
+zeggen tot den hoogsten lof des konings. Toen hij den volgenden dag
+naar Toscane wilde rijden, meldde de bediende hem het vorstelijk
+bevel. De koning hoorde, wat hij van den muilezel gezegd had,
+liet hem roepen, ontving hem met blij gelaat en vroeg hem, waarom
+hij hem met zijn muilezel had vergeleken of liever den muilezel met
+hem. Messer Ruggieri zei ronduit: Mijn heer, omdat gij op hem gelijkt,
+want gij geeft, wanneer het niet moet en niet, wanneer het wel moet,
+evenals het dier waterde, toen het niet behoorde en niet, toen het
+wel behoorde. Toen sprak de koning: Messer Ruggieri, dat ik U niets
+heb geschonken, terwijl ik het velen deed, die bij U vergeleken niets
+zijn, komt niet daarvan, dat ik U niet erken als dapper en een groot
+geschenk waardig, maar het is Uw noodlot, dat hierin gezondigd heeft,
+daar dit mij niet in de gelegenheid liet en dat ik U de waarheid zeg,
+zal ik U duidelijk toonen. Hierop antwoordde messer Ruggieri: Mijn
+heer, ik ben niet verstoord, omdat ik geen geschenk ontvangen heb,
+maar omdat ik van U in geen enkel opzicht een getuigenis ontving van
+mijn waarde. Niettemin houd ik Uw verontschuldiging voor eerlijk en ben
+bereid te zien, wat gij mij wilt toonen, hoewel ik U zonder bewijzen
+geloof. De koning leidde hem toen in een groote zaal, waar, gelijk hij
+het van te voren besloten had, twee groote, gesloten koffers waren en
+in veler tegenwoordigheid zeide hij: Messer Ruggieri in een van die
+koffers is mijn kroon, de koninklijke schepter en de rijksappel en
+vele van mijn schoone gordels, ketens, ringen en verdere juweelen;
+de andere is vol aarde. Neem er een van en welke gij ook kiest, zal
+de Uwe zijn en gij zult kunnen zien, wie ondankbaar is geweest jegens
+Uw dapperheid: ik of het lot. Messer Ruggierri koos er een, welken
+de koning beval te openen en men vond, dat die vol aarde was. Hierop
+sprak de koning lachend: Gij kunt wel zien, messer Ruggieri, dat het
+waar is, wat ik U zeg van het lot, maar zeker verdient Uw dapperheid,
+dat ik mij tegen zijn krachten verzet. Ik weet, dat gij geen lust hebt
+Spanjaard te worden en daarom wil ik U hier noch kasteel noch stad
+geven, maar dien koffer, welken de fortuin U ontnam, wil ik U ondanks
+haar schenken, en gij kunt dien naar Uw land medenemen en U als bewijs
+van Uw moed bij Uw makkers beroemen op mijn geschenken. Messer Ruggieri
+nam dien aan en na die dankbetuigingen te hebben geschonken, bij zulk
+een gift passend, keerde hij met dezen verheugd naar Florence terug.
+
+
+
+
+
+
+Tweede Vertelling.
+
+    _Ghino di Tacco neemt den abt van Cligny gevangen, geneest
+    hem van maagziekte en laat hem daarna vrij. Deze, naar het
+    Hof van Rome teruggekeerd, verzoent hem met Paus Bonifacius
+    en doet hem tot Prior der Hospitaal-Ridders benoemen._
+
+
+Reeds was de grootmoedigheid van koning Alphonso jegens den
+Florentijnschen ridder geprezen, toen de koning, aan wien de
+geschiedenis zeer had behaagd, Elisa beval te volgen, die haastig
+aldus begon: Teedere donna's. Het kan slechts als een lofwaardige en
+grootsche zaak beschouwd worden, dat een koning zich grootmoedig toont
+en die gulheid gebruikt jegens iemand, die hem gediend heeft. Maar wat
+zullen wij het noemen, als men ons verhaalt, dat een geestelijke een
+bewonderenswaardig mildheid heeft toegepast jegens iemand, waar geen
+mensch het gelaakt had dien als vijand te behandelen? Zeker niet anders
+dan bij den koning een deugd, maar bij den geestelijke een wonder,
+daar zij allen gieriger zijn dan de vrouwen en geslagen vijanden van
+alle vrijgevigheid. Hoewel iedereen wraak verlangt voor ontvangen
+beleedigingen, zoeken de geestelijken, hoezeer zij lijdzaamheid
+prediken en ten zeerste de vergiffenis voor beleedigingen, die met
+veel meer vuur dan de andere menschen. Dat een priester grootmoedig
+was, zult gij duidelijk uit mijn volgende geschiedenis begrijpen.
+
+Ghino di Tacco, een man berucht om zijn wreedheid en zijn rooftochten,
+die uit Siena was weggejaagd en een vijand der graven van Santa Fiore,
+deed Radicofani opstaan tegen de Roomsche Kerk en terwijl hij daar
+woonde, liet hij door zijn volgelingen ieder, die in de omstreken
+voorbijging, uitplunderen. Toen nu Bonifacius VIII Paus was, kwam de
+abt van Cligny aan zijn Hof, dien men geloofde een der rijkste prelaten
+van de wereld te wezen. Daar hij er zijn maag had bedorven, werd hem
+door de doktoren aangeraden zich naar de baden van Siena te begeven.
+
+Nadat de Paus hem dit had toegestaan, ging hij zonder zich om de faam
+van Ghino te bekommeren met praal van lastdieren, paarden en bedienden
+op reis. Ghino di Tacco, die zijn aankomst gewaar werd, spande zijn
+valstrikken en zonder zelfs een schildknaap te verliezen sloot hij
+den abt met zijn heele personeel op een enge plaats in. Hierop zond
+hij naar den abt een der zijnen, den best bespraakten, die hem uit
+zijn naam op zeer beminnelijke wijze, vroeg of het hem zou behagen
+met hem naar het kasteel van Ghino te gaan. Toen de abt dit hoorde,
+antwoordde hij verwoed, dat hij het niet wilde, omdat hij niets met
+Ghino te maken had, maar dat hij voortging en zou zien, wie het hem
+zou beletten. Hierop sprak de bode op nederigen toon:
+
+Messire, gij zijt op een plaats gekomen, waar wij buiten Gods toorn
+niets vreezen en waar de excommunicaties en de banvloeken allen zelf
+in den ban zijn gedaan en daarom zou het het best zijn hiermee Ghino
+een genoegen te doen. Reeds was bij dit gesprek de gansche plaats
+door snorrebaarden omringd, zoodat de abt, die zich gevangen zag met
+de zijnen, zeer verontwaardigd met den bode den weg insloeg naar het
+kasteel en zijn heele gevolg. Hij werd in een kleine kamer van een zeer
+donker en ongeriefelijke verblijf gebracht maar ieder ander werd naar
+zijn rang vrij goed in de sterkte gehuisvest en de paarden en de heele
+bagage veilig geborgen. Toen begaf Ghino zich naar den abt en zeide:
+Messire, Ghino, wiens gast gij zijt, verzoekt U, dat het U behage hem
+te zeggen, waar gij heen gaat en waarom. De abt, die verstandig zijn
+trots had afgelegd, beduidde hem, waar hij heen ging en waartoe. Ghino
+ging daarop weg, en besloot hem zonder bad te genezen en nadat hij
+steeds in het kamertje een groot vuur liet branden en het goed liet
+onderhouden, kwam hij eerst den volgenden morgen terug en bracht hem
+in een blanke doek twee sneden geroosterd brood en een grooten beker
+witten wijn van Cornaglia, van denzelfden, dien de abt had en sprak
+aldus tot deze: Messer, toen Ghino jonger was, studeerde hij in de
+medicijnen en hij beweert, dat er geen beter genezing tegen maagpijn
+is dan hij U zal klaar maken, waarvan dit het begin is; neem dit dus
+en versterk U. De abt, die meer honger had dan lust om te schertsen,
+at, hoewel hij verontwaardiging voorgaf, het brood en dronk den wijn
+en sprak uit de hoogte, praatte veel, gaf veel raad en vroeg in het
+bijzonder om Ghino te zien. Ghino liet een deel daarvan ijdel maar
+waaien, maar op een en ander antwoordde hij zeer beleefd en beweerde,
+dat die hem zoo gauw mogelijk zou bezoeken. Toen ging hij heen en
+kwam pas den volgenden dag terug met een ander geroosterd brood en
+anderen, witten wijn en zoo onderhield hij hem verscheidene dagen,
+tot hij merkte, dat de abt droge boonen had gegeten, die hij in
+'t geheim mee had gebracht. Daarom liet hij hem zijnentwege vragen,
+hoe het met zijn maag was. De abt antwoordde: Die zou mij in orde
+schijnen, als ik uit zijn handen was en verder heb ik in niets trek
+dan te eten, zoo goed hebben zijn medicijnen mij genezen.
+
+Ghino, die vervolgens voor hem met zijn eigen bagage en zijn eigen
+bedienden een mooie kamer had laten inrichten en een groot gastmaal had
+laten maken, waar met vele mannen van het slot het heele personeel van
+den abt aanzat, ging den volgenden morgen naar hem toe en sprak tot
+hem: Messer, daar gij U zoo wel voelt, is het tijd uit het gasthuis
+te vertrekken. Hij leidde hem bij de hand naar zijn gereed gemaakte
+kamer, bracht hem bij zijn gevolg en liet een prachtig gastmaal
+aanrichten. De abt vermaakte zich met de zijnen en vertelde hun, hoe
+zijn leven geweest was, terwijl zij integendeel allen mededeelden,
+dat zij wondergoed door Ghino waren ontvangen. Maar op het etensuur
+werden de abt en al de anderen behoorlijk van goede spijzen en wijnen
+voorzien, zonder dat Ghino zich nog aan den abt deed kennen. Toen
+de abt eenige dagen zoo had doorgebracht, liet Ghino in een zaal
+zijn heele bagage brengen en op een binnenplaats daaronder al zijn
+paarden tot den ellendigsten knol toe, ging naar den abt en vroeg
+hem, hoe hij het maakte en of hij zich sterk genoeg geloofde om op te
+stijgen. Hierop antwoordde de abt, dat hij flink genoeg was en zijn
+maag goed genezen en gaarne uit de handen van Ghino zou raken. Toen
+leidde Ghino hem in de zaal, waar zijn bagage was en zijn geheele
+personeel en naar een venster, waar hij al zijn paarden kon zien en
+sprak: Heer abt, gij moet weten, dat het geen boosheid van ziel geweest
+is, die Ghino di Tacco er toe bracht--en die ben ik--straatroover te
+worden en een vijand van Rome's Hof, maar dat hij edelman is en arm
+uit zijn huis verjaagd en vele en machtige vijanden heeft en zoo zijn
+leven en zijn adel moet verdedigen.
+
+Maar omdat gij mij een waardig heer schijnt en ik U hier de maag
+heb genezen, ben ik niet van plan U anders te behandelen dan ik het
+een ander zou doen van wien ik, als hij in mijn handen was, dat deel
+van het zijne tot het mijne zou maken, dat mij zou behagen, maar ik
+wensch, dat gij dit deel van het Uwe tot het mijne maakt, wat gij zelf
+verkiest. Hier ligt alles en Uw paarden kunt gij uit dat venster op
+de binnenplaats zien. Neem daarom of een deel of alles en blijf of ga
+van nu af, gelijk het U bevalt. De abt verbaasd, dat de woorden van
+een straatroover zoo edelmoedig waren, onderdrukte dadelijk zijn toorn
+en verontwaardiging, en veranderde die daarentegen in welwillendheid,
+werd van harte met Ghino bevriend, wilde hem omarmen en zeide: Ik zweer
+bij God, dat om de vriendschap te winnen van zulk een man als gij, ik
+een veel grooter beleediging zou dulden. Vervloekt zij het noodlot,
+dat U tot zulk een afkeurenswaardig beroep dwingt! Daarna liet hij
+van zijn vele zaken er zeer weinig en slechts de noodige meenemen en
+eveneens van de paarden. Na hem al de anderen te hebben gegeven keerde
+hij terug naar Rome. Daar de Paus de gevangenneming van den abt had
+vernomen en dit hem zeer verdroot, vroeg hij hem, toen hij hem zag,
+of de baden hem goed hadden gedaan. De abt antwoordde lachend: Heilige
+Vader, ik heb dichterbij een beter dokter gevonden en hij vertelde
+hem het middel, waarover de Paus lachte. Hierop vroeg de abt volgens
+zijn belofte uit edelmoedigheid een gunst. De Paus denkend, dat hij
+wat anders zou verzoeken, stond hem dit gul toe. Toen sprak de abt:
+Heilige Vader, wat ik U wil vragen, is, dat gij genade schenkt aan
+Ghino di Tacco, mijn dokter, omdat hij van de waardige mannen, waarvan
+ik er velen ontmoette, zeker een van de beste is en welk kwaad hij
+ook doet, dit is, meen ik, veel meer een zonde van zijn lot dan van
+hem zelf. Verander dus zijn lot en maak dat hij naar zijn rang kan
+leven en ik twijfel er dan niet aan, dat het binnen kort U zoo zal
+voorkomen als aan mij. De Paus, die groot van ziel was en veel van
+waardige mannen hield, wilde dit gaarne doen, mits het was, gelijk
+de abt meldde. Ghino kwam zoo onder vrijgeleide ten hove en spoedig
+hield de Paus hem voor een waardig man en na zich met hem verzoend te
+hebben gaf hij hem een groot prioraat van de Hospitaal-Orde, van welke
+hij hem Tempelridder maakte. Dit ambt behield hij, zoolang hij leefde,
+als vriend en dienaar der heilige Kerk en van den abt van Cligny.
+
+
+
+
+
+Derde Vertelling.
+
+    _Mithridanes jaloersch op de edelmoedigheid van Nathan wil
+    hem dooden en zonder deze te kennen, ontmoet hij dien zelf;
+    onderricht door dezen over het middel daartoe, ontdekt hij hem
+    in een boschje, dat die er voor had aangewezen, schaamt zich,
+    als hij hem erkent en wordt zijn vriend._
+
+
+Het scheen allen een wonder, dat een geestelijke een zaak grootmoedig
+behandelde, maar toen de de donna's al met praten ophielden, beval
+de koning aan Filostrato voort te gaan, die haastig begon: Edele
+donna's. Groot was de mildheid van den koning van Spanje en ook die
+van den abt van Cligny, maar het zal U nog wonderlijker voorkomen,
+dat een grootmoedig man jegens een ander, die zijn bloed en zijn
+leven begeerde, wijs besloot het hem te geven. En hij zou het
+geschonken hebben, als de ander het had willen aannemen, hetgeen ik
+U zal vertellen.
+
+Het is zeer zeker, (als men geloof kan hechten aan de woorden van
+eenige Genueezen en eenige anderen, die in die streken geweest zijn)
+dat er vroeger in zekere gedeelten van Cattajo [189] een man leefde
+van edel geslacht en onvergelijkelijk rijk, Nathan, die een bezitting
+had bij een straatweg, waar noodzakelijk haast iedereen passeerde,
+die van het Westen naar den Levant of van het Oosten naar het Westen
+wilde gaan en daar hij grootmoedig en mild was en dit wilde toonen,
+liet hij er, daar hij over vele kunstenaars kon beschikken, in korten
+tijd het schoonste en rijkste paleis bouwen, dat ooit was aanschouwd en
+liet dit voorzien van al wat noodig was om edellieden te onthalen. Hij
+had een groot en schoon dienstpersoneel, en liet er met welwillendheid
+en eer elk, die kwam onthalen. Hij hield die lofwaardige gewoonte
+zóó vol, dat niet alleen het Oosten, maar ook heel het Westen hen
+door de faam kende. Toen hij al oud was, zonder dat zijn gulheid
+was verzwakt, bereikte zijn roem een jongeling Mithridanes uit een
+land niet ver van het zijne, die wetend, dat hij niet armer was
+dan Nathan, zoo jaloersch was geworden op zijn roem en zijn deugd,
+dat hij zich voornam die met grooter vrijgevigheid of te vernietigen
+of te overschaduwen. Na een paleis te hebben laten bouwen gelijk aan
+dat van Nathan begon hij de buitensporigste mildheid te betuigen aan
+ieder, die daar kwam en hij werd in korten tijd beroemd. Terwijl hij
+eens geheel alleen in den hof van zijn paleis was, vroeg een vrouwtje
+door een der poorten binnengetreden hem een aalmoes en ontving die en
+door een tweede poort weer bij hem gekomen, kreeg zij er nog een en
+zoo vervolgens twaalf maal maar de dertiende maal sprak Mithridanes;
+Vrouwtjelief, gij zijt niet vlug tevreden, maar niettemin gaf hij
+haar de aalmoes. Het oudje zeide: O milddadigheid van Nathan, wat zijt
+gij wonderbaar! Want ik werd nooit na door de twee en dertig poorten
+van zijn paleis te zijn binnengetreden en hem een aalmoes te hebben
+gevraagd door hem herkend, zóó dat hij het toonde, en kreeg die altijd
+en hier ben ik er nog geen dertien door gegaan of ik word herkend
+en berispt. Zonder terug te keeren ging zij heen. Mithridanes, die
+hoorde, dat de roem van Nathan den zijne verminderde, zei in woedende
+gramschap ontbrand: O ongeluk over mij! Wanneer zal ik de mildheid
+van Nathan in groote dingen bereiken, als ik hem zelfs nog niet in de
+kleinsten kan nabij komen? Waarlijk, ik vermoei mij tevergeefs, als
+ik hem niet van de wereld stuur, wat ik, daar de ouderdom hem niet
+weg voert, zonder twijfel met eigen handen zal moeten doen. Zonder
+zijn plan aan iemand mede te deelen en met weinig geleide te paard
+gestegen, kwam hij na drie dagen, waar Nathan woonde en na aan zijn
+metgezellen bevolen te hebben te doen of zij hem niet kenden, zeide
+hij hun een herberg te zoeken tot nader order. Hij trof tegen den
+avond alleen gebleven niet ver weg Nathan voor het schoone paleis,
+die zonder pronkkleed eenzaam wandelde. Daar hij hem niet kende, vroeg
+hij hem te zeggen, waar Nathan woonde. Nathan antwoordde blijmoedig:
+Mijn zoon, niemand in deze streek weet het U beter te zeggen dan ik en
+daarom zal ik U, als het U behaagt, er heen leiden. De jongeling zeide,
+dat dit hem zeer aangenaam zou zijn, maar dat hij zoo mogelijk door
+Nathan noch gezien noch gekend wilde worden. Nathan sprak toen: Dit
+zal ik doen, omdat U dat wilt. Toen Mithridanes was afgestegen, ging
+hij met Nathan in aangenaam gesprek naar diens prachtig paleis. Hier
+liet Nathan door een van zijn bedienden het paard van den jonkman
+vasthouden en fluisterde hem in, dat hij haastig aan allen in het
+paleis zou mededeelen, dat niemand aan den jongeling zou zeggen,
+dat hij zelf Nathan was. Hij liet Mithridanes in een zeer schoone
+kamer, waar niemand hem zag uitgezonderd zij, wien zijn bediening
+was opgedragen, liet hem prachtig onthalen, en hield hem zelf
+gezelschap. Terwijl Mithridanes bij hem bleef, vroeg hij hem toch,
+hoewel hij hem vaderlijk eerbiedigde, wie hij was. Nathan antwoordde:
+Ik ben een geringe dienaar van Nathan: ik ben van af mijn jeugd met
+hem oud geworden en hij gebruikte mij nooit voor iets anders dan
+voor wat gij ziet, zoodat, hoewel ieder ander hem zeer prijst, ik het
+slechts weinig kan doen. Deze woorden gaven aan Mithridanes hoop met
+meer overleg en sluwheid zijn verraderlijk plan uit te voeren. Nathan
+vroeg hem zeer beleefd, wie hij was en wat hem daarheen voerde en
+bood hem zijn raad en zijn hulp aan, waarin hij dit kon.
+
+Mithridanes wachtte een oogenblik en besluitend zich hem toe te
+vertrouwen, vroeg hij met een lange omhaal zijn woord en daarna raad
+en hulp, zei, wie hij was en waarom hij kwam. Nathan was waarlijk
+hierbij geheel onthutst maar zonder te lang te dralen antwoordde hij
+met een gerust hart en een onbewogen gelaat: Mithridanes, Uw vader
+was een edel mensch, van welken gij niet moogt ontaarden, nu gij
+zulk een trotsch besluit genomen hebt jegens allen grootmoedig te
+zijn en ik prijs U zeer om Uw afgunst op de deugd van Nathan. Als er
+meer zoo waren, zou de wereld die nu zeer ellendig is, spoedig goed
+worden. Uw voorstel zal geheim blijven, maar ik kan er eer nuttigen
+raad dan groote hulp voor verleenen, en wel deze: Gij kunt van hier
+misschien op een halve mijl afstand een boschje zien, waarin Nathan
+elken morgen geheel alleen voor ontspanning een lange wandeling
+doet; daar is hij gemakkelijk te treffen. Ga, indien gij hem doodt,
+opdat gij zonder hindernis naar huis terugkeert, niet denzelfden weg
+terug, maar dien gij links uit het bosch ziet komen, omdat deze een
+weinig meer ongebaand dichter bij Uw huis is en veiliger. Daarna liet
+Mithridanes in 't geheim aan zijn metgezellen weten, waar zij hem den
+volgenden dag moesten wachten. Nathan ging onveranderlijk in zijn
+gevoelens volgens den raad, dien hij had gegeven, naar het boschje
+om te sterven. Mithridanes nam zijn boog en zijn degen,--want andere
+wapens had hij niet,--ging er te paard heen en zag Nathan van verre
+alleen wandelen. Voor hij hem aanviel, wilde hij hem zien en spreken,
+liep op hem toe, greep hem bij den doek op het hoofd en zeide:
+Grijsaard, gij zijt des doods! Nathan antwoordde er niets op als:
+Dan heb ik dien verdiend. Mithridanes, die hem aan stem en gelaat
+herkende, als degene, die hem welwillend had ontvangen en trouw had
+geraden, liet opeens zijn woede varen en zijn toorn veranderde in
+schaamte. Daarop steeg hij af na den degen te hebben weggeworpen,
+viel klagend Nathan te voet en zeide: Nu ken ik Uw gastvrijheid,
+dierbare vader, nu ik zie hoe, gij hier gekomen zijt om mij Uw leven
+te geven, wat ik zonder rede toonde te begeeren. Maar God, die meer
+nauwgezet is op mijn plicht dan ik, heeft op het ware oogenblik mijn
+oogen geopend, die gesloten waren door ellendigen nijd. En ik verdien
+te meer straf voor mijn dwaling, naarmate gij meer bereid waart, mij
+te dienen. Neem die wraak, welke gij voor mijn zonde eischt. Nathan
+hief hem op, omhelsde en kuste hem teeder en sprak: Mijn zoon, voor
+uw plan of gij het misdaad of hoe ook noemen wilt, behoeft gij geen
+vergeving te vragen, omdat gij het niet uit haat hebt gevolgd maar om
+voor braver door te gaan. Leef ongestoord voort en wees er zeker van,
+dat er niemand is, die zooveel van U houd als ik, want ik begrijp den
+trots van Uw ziel, die er zich aan wijdde niet slechts te verzamelen,
+gelijk de ellendigen doen, maar het verzamelde te besteden. Evenmin
+behoeft gij U te schamen mij uit roemzucht te dooden noch te denken,
+dat ik mij er over verwonder. De beroemdste keizers en de grootste
+koningen hebben niet anders dan door moorden niet één man, zooals gij
+het wilde, maar oneindig veel menschen gedood, de landen plat gebrand
+en de steden vernield om hun rijken te vergrooten en bijgevolg hun
+roem. Als gij om U meer beroemd te maken mij hebt willen dooden,
+hebt gij niets wonderlijks of nieuws gedaan, maar iets zeer gewoons.
+
+Mithridanes, die zijn boos plan niet verontschuldigde, maar die de
+vereerende verontschuldiging van Nathan zeer prees, zeide, dat hij
+zich zeer verwonderde over den raad, dien bij hem gaf. Hierop zei
+Nathan: Mithridanes, verwonder U niet, omdat ik, sinds ik mijn eigen
+wil had en besloot hetzelfde te doen als gij, niemand ooit in mijn
+huis ontving, dien ik niet voldeed, wat hij ook vergde. Gij zijt
+hier gekomen begeerig naar mijn leven, daarom, opdat gij ook niet
+onbevredigd zoudt weggaan, besloot ik het U te schenken. Ik gaf U den
+raad, dien ik, geschikt achtte; U mijn leven te geven en U het Uwe
+niet te doen verliezen. Gij kunt het nog nemen, daar ik het niet beter
+weet te besteden. Ik heb het al tachtig jaar voor mijn genoegens en
+voor mijn weldadigheid gebruikt en ik volg den loop der natuur, die
+mij nog maar weinig tijd overlaat. Daarom acht ik het veel beter dat
+te offeren, gelijk ik steeds mijn schatten gegeven en verteerd heb,
+dan dit te bewaren tot het tegen mijn wil mij door de natuur wordt
+ontnomen. Het is een klein geschenk honderd jaar te geven; hoeveel
+minder is het dan niet de zes of acht te schenken, die ik nog heb te
+leven? Neem het dus, als dit U bevalt, bid ik U, omdat ik, terwijl
+ik hier geleefd heb, niemand vond, die het heeft begeerd, en ik ook
+niemand zal vinden, die het wenscht. En mocht ik nog iemand vinden,
+dan weet ik, dat hoe langer ik het houd, hoe minder het waard zal zijn;
+en omdat het minder waard wordt, bid ik U het te nemen. Mithridanes
+zeide beschaamd: God verhoede, dat ik uw zoo kostbaar leven neem of dat
+ik er de begeerte toe krijg als voor kort, wat ik niet met zijn jaren
+wil verminderen maar gaarne met de mijne verlengen. Nathan sprak snel:
+Wel, gij kunt het verlengen en schenk mij uw leven, die nooit iets van
+anderen nam. Goed, zeide Mithridanes. Dan, sprak Nathan, handel, gelijk
+ik zeg. Blijf als jongeling in mijn huis en noem U Nathan en ik zal
+naar het Uwe gaan en Mithridanes heeten. Toen antwoordde Mithridanes:
+Indien ik nu wist te handelen als gij, zou ik het aannemen, maar omdat
+mijn handelwijzen den roem van Nathan zouden verminderen en ik niet bij
+anderen wil bederven, wat ik bij mezelf niet wist te verkrijgen, zal ik
+dit niet aannemen. Bij deze geestige woorden gingen zij naar het paleis
+terug, waar Nathan Mithridanes prachtig onthaalde en hem met al zijn
+vernuft en wetenschap in zijn grootsch plan versterkte. Mithridanes
+ging met zijn gezelschap huiswaarts, nadat Nathan hem wel had doen
+ondervinden, dat hij hem nooit in mildheid zou kunnen overtreffen.
+
+
+
+
+
+Vierde Vertelling.
+
+    _Messer Gentil de' Carisendi haalt teruggekeerd van Modena een
+    donna door hem bemind, die voor dood is begraven, uit het graf,
+    welke hersteld een zoon baart en messer Gentile geeft haar en
+    den zoon terug aan Niccoluccio Caccianimico, haar echtgenoot._
+
+
+Het scheen allen een wonder, dat iemand zoo vrijgevig was met zijn
+eigen bloed en zij erkenden, dat Nathan werkelijk den koning van
+Spanje en den abt van Cligny overtrof. Toen er over een en ander
+genoeg gezegd was, beduidde de koning Lauretta, dat zij zou spreken,
+die opgewekt begon:
+
+Jonge donna's. De verhalen waren prachtig en het schijnt mij,
+dat er niets voor ons overblijft te vertellen, zoo grootsch waren
+die. Alleen liefdesgeschiedenissen geven nog voor elk onderwerp
+de overvloedigste stof tot spreken. En zoowel hierdoor en omdat
+onze leeftijd ons daartoe hoofdzakelijk leidt, behaagt het mij U de
+grootmoedigheid van een minnaar vertellen, welke wel beschouwd U niet
+minder zal schijnen dan een der verhaalde feiten, indien het waar is,
+dat men de schatten geeft, dat men de vijandigheden vergeet en dat men
+het leven, de eer en den roem, die veel meer waard zijn in duizende
+gevaren brengt om het beminde voorwerp te bezitten.
+
+Er leefde dan in Bologna, die zeer edele stad van Lombardije, een
+ridder zeer gezien om zijn deugd en den adel van zijn bloed, Gentil
+Carisendo, een jonkman, die verliefd werd op een edelvrouw, madonna
+Catalina (Catharina), de echtgenoote van een zekeren Niccoluccio
+Caccianimico. Omdat zijn liefde door haar slecht werd beantwoord,
+vertrok hij, tot baljuw van Modena benoemd, wanhopig. In dien tijd,
+terwijl Niccoluccio te Bologna was en de donna op een harer bezittingen
+misschien drie mijlen van de stad, waar zij voor haar zwangerschap
+heenging, werd zij door zulk een ernstige ongesteldheid getroffen,
+dat zij door elken dokter voor dood werd gehouden. Daar haar naaste
+verwanten uit haar eigen mond hadden vernomen dat het kind nog niet
+rijp kon zijn, begroeven zij haar met veel geklaag in een tombe van
+een kerk daar in de buurt zonder zich verder ongerust te maken. Dit
+werd dadelijk door een vriend bericht aan messer Gentil, die, hoewel
+hij zeer weinig van haar welwillendheid had genoten, er zeer bedroefd
+over was en dacht: Zie, mevrouw Catalina, gij zijt dood; zoolang gij
+leefde, heb ik nooit één blik van U gehad, daarom nu gij U niet meer
+kunt verzetten, moet ik een kus van U hebben. 's Nachts gaf hij zijn
+bevelen, opdat zijn vertrek geheim bleef, steeg met een bediende te
+paard en zonder oponthoud bereikte hij de tombe, opende die, waarin hij
+binnenging, legde zich naast haar zijn gelaat bij het hare en kuste
+het meermalen met vele tranen. Daar wij de wenschen der mannen nooit
+bevredigd zien, maar die steeds vermeerderen en in het bijzonder die
+der minnaars en hij besloten had er niet langer te blijven, zeide hij:
+Wel, waarom zou ik haar niet even de borst aanraken? Ik mag die nooit
+meer beroeren en raakte die nooit aan. Door dit verlangen overwonnen
+legde hij de hand op haar boezem en toen hij die daar eenigen tijd
+gehouden had, scheen het hem, dat haar hart nog sloeg. Toen hij alle
+vrees van zich verjaagd had, bevond hij, dat zij zeker niet dood was,
+hoe gering en zwak hij haar leven ook achtte; daarom trok hij haar zoo
+zacht hij kon met behulp van zijn bediende uit de tombe en na haar
+voor zich op het paard te hebben gelegd, bracht hij haar heimelijk
+in zijn huis in Bologna. Daar was zijn moeder, een waardige en wijze
+vrouw, die, nadat zij van haar zoon alles vernam, door medelijden
+bewogen langzaam met groote hitte en een bad het verzwakte leven terug
+riep. Toen zij tot zich zelf kwam, stiet zij een grooten zucht uit en
+zeide: Wee mij! Waar ben ik? Waarop de waardige donna antwoordde: Houdt
+U goed, je bent op een goede plaats. Tot bezinning gekomen en niet goed
+wetend, waar zij was en messer Gentile voor zich ziende, vroeg zij vol
+verbazing zijn moeder haar te zeggen, hoe zij daar kwam, waarop messer
+Gentil alles vertelde. Zij, hierover bedroefd, bedankte hem, zooveel
+zij kon en bad hem bij de liefde, die hij haar vroeger toedroeg en
+uit beleefdheid, dat er niets zou gebeuren, wat tegen haar eer en die
+van haar man ging en haar, als het dag werd, naar haar eigen huis te
+laten terugkeeren. Messer Gentile antwoordde: Madonna. Hoedanig mijn
+verlangen ook eertijds was, ik ben thans niet van plan noch voortaan
+(daar God mij die genade schonk U uit den dood aan het leven terug te
+geven dank zij de liefde, die ik U vroeger toedroeg) U noch hier noch
+elders anders dan als geliefde zuster te behandelen maar de dienst,
+dien ik U vannacht bewees, verdient een belooning en daarom wil ik,
+dat gij mij die schenkt. De donna verklaarde zich hiertoe bereid,
+mits die gunst eerbaar was. Messer Gentil sprak toen: Madonna, al Uw
+verwanten en alle Bologneezen gelooven stellig, dat gij gestorven
+zijt. Ik verlang van U, dat gij hier zult blijven met mijn moeder,
+tot ik spoedig van Modena terugkeer. De reden hiervan is, dat ik U
+in tegenwoordigheid der beste burgers een duur en feestelijk geschenk
+wil geven. De donna, die zich verplicht gevoelde, stemde toe, hoezeer
+zij ook verlangde haar familie te verheugen en beloofde het hem op
+haar woord. Kort daarna meende zij te moeten bevallen en met zorg
+geholpen door de moeder van messer Gentile beviel zij weldra van een
+schoonen knaap, wat de vreugde van messer Gentil en van haar zeer
+verhoogde. Messer Gentile beval, dat zij van alles werd voorzien,
+behandeld als zijn eigen vrouw en keerde in 't geheim naar Modena
+terug. Toen daar de tijd voor zijn baljuwschap om was, keerde hij
+naar Bologna terug. Den ochtend, dat hij zou binnen komen, beval hij
+voor vele edele lieden van Bologna een groot gastmaal te bereiden,
+waarbij Niccoluccio Caccianimico tegenwoordig zou zijn. Toen hij
+zich bij hen bevond, zag hij de donna schooner en gezonder terug dan
+ooit en het zoontje welvarend, zette met opgeruimdheid zijn gasten
+aan tafel en liet ze van allerlei spijzen bedienen. Toen het maal
+haast geëindigd was, begon hij, die met de donna alles geregeld had,
+aldus te spreken: Heeren, ik herinner mij eens te hebben gehoord,
+dat er in Perzië een aardig gebruik bestond namelijk, wanneer iemand
+zijn vriend ten hoogste wilde onthalen, hem bij zich uit te noodigen
+en hem vrouw, vriendin of dochter te toonen of wat hem het dierbaarst
+was met het verzoek, dat ook deze zou zeggen, wat hem het liefst was
+en ik doe dit nu hier in Bologna. Gij hebt mijn gastmaal eer aangedaan
+en wil u op zijn perzisch ontvangen door u het dierbaarste te toonen,
+wat ik op de wereld heb. Maar eer ik dit doe, bid ik u mij te zeggen,
+wat gij denkt van den twijfel, dien ik in mij omdraag. Iemand heeft
+een goed en trouw dienaar, die ernstig ziek wordt; zonder het einde
+van den zieke af te wachten, laat hij hem midden op straat dragen
+en zorgt niet meer voor hem; er komt een vreemde en bewogen door
+medelijden verzorgt hij hem en met groote kosten wordt hij weer
+gezond. Nu zou ik willen weten of, als hij dien in zijn dienst houdt,
+zijn eerste meester zich terecht kan beklagen over den tweede, indien
+die, als hij den dienaar terugvraagt, dezen niet afstaat. De edellieden
+kwamen tot één besluit en droegen Niccoluccio Caccianimico op, omdat
+hij een goed spreker was, te antwoorden. Deze prees het perzisch
+gebruik en meende als de anderen, dat de eerste meester geen recht
+meer op zijn dienaar had, omdat hij hem in dit geval niet alleen had
+verlaten maar zelfs verstooten en dat het, voor de diensten door den
+tweeden bewezen, rechtvaardig was, dat hij diens knecht werd, en hij,
+door hem te houden, den eerste geweld noch beleediging aandeed. Alle
+aanwezigen zeiden hetzelfde. De ridder hierover tevreden beweerde,
+dat hij van een andere meening was en zeide daarentegen: Het is
+tijd, dat ik u volgens mijn belofte eer bewijs. Hij liet door twee
+knechts de donna halen, die hij rijk had getooid, en verzocht haar
+om de edellieden met haar tegenwoordigheid te vereeren. Met haar mooi
+knaapje op den arm kwam zij in de zaal en ging naast een waardig man
+zitten. Hij sprak: Heeren, dit is het dierbaarste, wat ik heb. Ben ik
+in mijn recht? De edellieden vierden haar zeer en zeiden den ridder,
+dat hij haar moest liefhebben. Er waren er verscheidene, die hem gezegd
+zouden hebben, wie zij was, als zij haar niet dood hadden gewaand. Maar
+vooral Niccoluccio keek haar aan, die, toen de ridder even heen ging,
+daar hij brandde om te weten of ze het was, zich niet houden kon, en
+haar vroeg of zij uit Bologna was of een vreemde. De donna, door haar
+echtgenoot ondervraagd, zweeg om de afspraak te houden. Een ander vroeg
+of dit haar zoontje was en gene of zij de vrouw was van messer Gentile
+of met hem verwant; hierop antwoordde zij niets. Maar toen messer
+Gentile terug kwam, zeide een der gasten: Messire, zij is schoon,
+maar zij schijnt mij stom. Is zij dit? Heeren, sprak messer Gentile,
+dat zij tot nu toe niet gesproken heeft, is geen klein bewijs van haar
+deugdzaamheid. Zeg dan, wie zij is. De ridder sprak: Dat zal ik gaarne
+doen, mits gij mij belooft, dat niemand van zijn plaats zal bewegen,
+voor ik geëindigd heb en hierna, toen de tafel al was opgeheven, sprak
+messer Gentile, die naast de donna ging zitten: Heeren, deze donna is
+die eerlijke dienaar, waarover ik U sprak, deze werd geminacht en als
+gemeen en nutteloos op de straat geworpen, en door mij opgenomen. Door
+mijn zorg heb ik haar uit den dood opgehaald en God, die lette op
+mijn barmhartigheid, heeft haar van een afschrikwekkend lichaam weer
+schoon doen worden. Maar ik zal U in het kort verklaren, wat mij is
+overkomen, Hij vertelde van zijn verliefdheid af alles uitvoerig tot
+aller groote verbazing en voegde er nog aan toe: Als gij dus niet
+sinds zooeven van gevoelen zijt veranderd en vooral Niccoluccio, is
+die donna met recht de mijne en kan niemand haar met reden van mij
+weer opeischen. Niemand antwoordde, maar alle wachtten af. Men weende
+van ontroering; messer Gentile stond op, nam den kleinen jongen in
+zijn armen en de donna bij de hand en sprak tot Niccoluccio: Sta op,
+peetvader, ik geef U deze niet als Uw vrouw terug door Uw familie
+en haar verwanten verstooten maar als mijn petemoei en dit knaapje,
+waarvan ik zeker ben, dat het van u is, dat ik ten doop hield en
+Gentile heb genoemd. Ik bid u, dat zij, daar zij drie maanden in mijn
+huis is geweest, u niet minder dierbaar zal zijn. Want ik zweer u bij
+dien God, die mij op haar verliefd maakte, misschien om haar te redden,
+dat zij nooit eerbaarder bij haar ouders of u heeft geleefd dan bij
+mijn moeder in mijn huis. Hierbij wendde hij zich naar de donna en
+sprak: Madonna, ik ontsla u van elke belofte mij ooit gedaan en geef
+u over aan Niccoluccio en hij sloot de donna en het kind in diens
+armen. Niccoluccio ontving verlangend zijn donna en haar zoontje
+en des te meer verblijd, naarmate hij meer wanhopend was geweest en
+zoo goed hij kon, bedankte hij den ridder. Al de anderen weenden van
+ontroering en prezen hem zeer en ieder, die het later hoorde. De donna
+werd met groote vreugde tehuis ontvangen en zij werd met verbazing
+langen tijd door de Bologneezen beschouwd. Messer Gentile leefde
+steeds als vriend van Niccoluccio en zijn verwanten en die der donna.
+
+Wat zult gij hier zeggen, welwillende donna's? Zoudt gij denken,
+dat een koning, die zijn schepter en kroon geeft en een abt, die
+zonder schade een misdadiger met den Paus verzoende of een oude, die
+zijn keel biedt aan het mes van een vijand, vergeleken kunnen worden
+met de daad van messer Gentile, die jong en vurig, te recht meenend
+te bezitten, wat de dwaasheid van anderen had weggeworpen en wat hij
+door goed geluk had gevonden, niet alleen zijn liefde matigde maar ook
+terug gaf, wat hij langen tijd begeerd had en zocht te rooven. Zeker
+schijnt niets van het verhaalde mij hieraan gelijk.
+
+
+
+
+
+
+Vijfde Vertelling.
+
+    _Madonna Dianora eischt van messer Ansaldo een tuin in
+    Januari even schoon als in Mei. Messer Ansaldo geholpen door
+    een toovenaar, geeft haar dien. De echtgenoot staat toe,
+    dat zij messire Ansaldo ter wille is, die dit hoorend haar
+    van haar belofte ontslaat en de toovenaar, zonder iets van
+    hem te verlangen, beschouwt hem als vrij van schuld._
+
+
+Ieder van het vroolijk gezelschap verhief messer Gentile tot in de
+wolken, toen de koning beval Emilia te volgen, welke onbeschroomd
+verlangend te spreken, aldus begon: Teedere donna's, Niemand kan
+ontkennen, dat messer Gentile ridderlijk gehandeld heeft, maar als
+men wilde beweren, dat men het niet noch schooner kan, zou het niet
+moeilijk zijn dit te weerleggen. Dit wil ik u in mijn verhaal toonen.
+
+In Frioli, een koud land, maar vroolijk door schoone bergen,
+vele rivieren en heldere bronnen, leefde in een stad Udine, een
+mooie edelvrouw madonna Dianora, de gade van een voornaam, rijk man
+Gilberto, aardig en van knap uiterlijk. De donna won de liefde van
+een edelen en grooten baron, messire Ansaldo Gradense, een man van
+ondernemingsgeest en door zijn wapenfeiten en hoffelijkheid bij allen
+bekend. Hij deed alles, wat hij kon, om door haar bemind te worden
+en zond haar daartoe vaak boodschappen maar vergeefs. En daar de
+verzoeken van den ridder de donna hinderden en zij zag, dat hij niet
+ophield door haar weigeren noch haar te beminnen noch haar te bidden,
+bedacht zij door een naar haar meening onmogelijken eisch zich van
+hem te ontdoen en sprak tot een vrouw, die dikwijls zijnentwege tot
+haar kwam, aldus: Goede vrouw, gij hebt dikwijls beweerd, dat messer
+Ansaldo mij boven alles liefheeft en gij hebt wonderbare geschenken
+uit zijn naam aangeboden, die ik niet aannam, maar indien ik er
+zeker van ben, dat hij mij zóó liefheeft, als gij zegt, zou ik zeker
+trachten hem lief te hebben; indien hij wil beloven, wat ik hem zal
+vragen, zal ik tot zijn beschikking zijn. De goede vrouw zeide: Wat
+verlangt gij van hem? Zij antwoordde dit: Ik wil in de komende maand
+Januari bij deze stad een tuin vol groen gras, bloemen en boomen met
+bladeren evenals in Mei; als hij dit niet geeft, laat hij u dan niet
+meer sturen, omdat, als hij mij weer zal hinderen, ik mij bij mijn
+man en familie zal beklagen, wien ik tot nu toe alles verborg.
+
+De ridder, die het voorstel van de donna hoorde, nam zich toch voor,
+hoe moeilijk en onmogelijk het hem scheen, het te beproeven en
+ging in vele deelen der wereld iemand zoeken om hulp en raad. Hij
+ontmoette iemand, die aanbood voor veel geld het te bewerkstelligen
+door tooverij. Toen messer Ansaldo voor een zeer groote som het met
+hem eens werd, wachtte hij verheugd den hem gestelden tijd af. Het
+was toen zeer koud en alles vol sneeuw en ijs en de waardige man
+handelde in een zeer schoone weide vlak bij de stad in den nacht
+voor één Januari zóó, dat op den morgen volgens ooggetuigen, een der
+schoonste tuinen verscheen met gras en boomen en vruchten van allerlei
+soort. Toen messire Ansaldo dit gezien had, liet hij zeer verheugd er
+de schoonste vruchten en bloemen plukken, liet die in 't geheim zijn
+donna aanbieden en haar uitnoodigen den tuin, door haar geëischt,
+te zien, en dat zij zich de belofte zou herinneren en die zou houden.
+
+De donna hoorde door velen over den wonderbaren tuin spreken, en kreeg
+berouw. Maar daar zij begeerig was wonderen te zien, ging zij er met
+vele andere donna's van de stad heen, prees die niet zonder verbazing,
+en ging, bedroefder dan eenige vrouw, naar huis denkend aan wat zij
+verplicht was. Zij kon haar smart niet verbergen; de echtgenoot merkte
+dit en wilde de reden weten. De donna zweeg uit schaamte; ten laatste
+vertelde zij hem alles. Gilberto werd eerst heel kwaad. Toen de reine
+bedoeling van de donna in aanmerking nemend, gaf hij zijn besten raad
+na zijn toorn te hebben verdreven: Dianora, het is geen daad van een
+wijze of eerbare donna zulk een boodschap aan te hooren noch op eenige
+voorwaarden haar eerbaarheid aan een verdrag te wagen. Woorden in het
+hart opgenomen, hebben grooter kracht dan velen denken en bijna alles
+wordt voor minnaars mogelijk; gij hebt dus slecht gehandeld. Maar omdat
+ik de reinheid van uw ziel ken, zal ik om u van uw belofte te ontslaan,
+u dat toestaan, wat wellicht geen ander zou veroorloven ook, omdat
+ik bang ben voor den toovenaar, waardoor misschien messer Ansaldo,
+als gij met hem spot, ons schade zou doen. Ik wil, dat gij naar hem
+toe gaat en u best doet, zooveel gij kunt, dat gij met het oog op uw
+eerbaarheid van die belofte bevrijd wordt. Zoo het niet anders kan,
+geef hem dan ditmaal uw lichaam maar niet uw ziel. De donna weende en
+weigerde hem zulk een gunst toe te staan. Gilberto, hoezeer de donna
+zich ook verzette, wilde, dat het geschiedde. De donna ging, toen
+het daagde, zonder veel opschik met twee dienaren en een kamervrouw
+naar messere Ansaldo. Toen deze dit hoorde, verbaasde hij zich zeer,
+liet den toovenaar roepen en sprak: Zie, hoeveel goeds uw kunst mij
+verschafte! Hij ontving haar met eerbied, beteugelde zijn begeerte,
+en nadat hij haar en de anderen in een fraaie kamer met een groot
+vuur had laten plaats nemen, zeide hij: Madonna, ik smeek u, indien
+de langdurige liefde, die ik u heb toegedragen, eenig loon verdient,
+dat het u niet zal hinderen mij de ware reden mede te deelen van uw
+vroege komst met dit geleide.
+
+De donna beschaamd en met de tranen in de oogen, antwoordde: Messere,
+geen liefde, noch de gegeven belofte leidden mij hier, maar het bevel
+van mijn echtgenoot, die meer lettend op de smarten van uw onbeteugelde
+liefde dan op zijn en mijn eer, mij hierheen stuurde en daarom ben ik
+voor deze keer tot uw beschikking. Messer Ansaldo, die eerst over de
+donna verwonderd was, verbaasde zich nu nog meer en door de gezindheid
+van Gilberto bewogen veranderde zijn hartstocht in medelijden en
+hij zeide: Madonna, God verhoede, dat ik de eer schend van hem,
+die zich over mijn liefde ontfermt en daarom zult gij hier zijn als
+mijn zuster en als het u aangenaam is, kunt gij vrij vertrekken op
+voorwaarde, dat gij aan uw man voor zooveel beleefdheid die gunsten
+schenkt, die gij goed zult achten en gij mij altijd in de toekomst
+tot broeder en dienaar wilt hebben. De donna blijder dan ooit sprak:
+Als ik op uw gewoonten let, had ik niets anders van u verwacht,
+waarvoor ik u altijd verplicht zal zijn. En na afscheid te hebben
+genomen, ging zij eervol begeleid terug naar Gilberto en vertelde
+hem het gebeurde. Daaruit kwam tusschen hem en messer Ansaldo een
+innige en trouwe vriendschap voort. De toovenaar, voor wien messer
+Ansaldo zich gereed maakte de beloofde som te geven, zeide, toen hij
+de mildheid van Gilberto jegens Ansaldo en die van messer Ansaldo
+jegens de donna zag: God beware mij, dat ik, die de edelmoedigheid van
+Gilberto jegens u bemerkte, niet even mild zou zijn en daarom wil ik,
+dat het uwe blijft, wat ik weet, dat u te pas kan komen. De ridder
+schaamde zich en deed zijn best hem alles of een deel te betalen,
+maar tevergeefs. Na drie dagen deed de toovenaar zijn tuin verdwijnen
+en beval hem Gode aan. Ansaldo na zijn overspelige liefde te hebben
+overwonnen bleef ontgloeid in een eerlijke vriendschap voor haar.
+
+Wat zullen wij zeggen, verliefde donna's! Zullen wij de dood gewaande
+donna en de liefde reeds verkoeld door de verloren hoop tegenover
+die edelmoedigheid van messer Ansaldo kunnen stellen, die meer dan
+ooit liefheeft en door meer hoop ontbrand is en in zijn handen de
+zoo lang gevolgde prooi houdt? Het schijnt mij dwaas te gelooven,
+dat die edelmoedigheid daarmee is te vergelijken.
+
+
+
+
+
+
+Zesde Vertelling.
+
+    _De oude koning Carlo, de Zegevierende, wordt op een jong
+    meisje verliefd; beschaamd over zijn dwaze gedachte huwt hij
+    haar en haar zuster eervol uit._
+
+
+Wie zou de verschillende redeneeringen der donna's kunnen navertellen
+over wie de grootste edelmoedigheid toonde: Gilberto of Ansaldo of de
+toovenaar tegenover het gedrag van madonna Dianora? Na dezen beval de
+koning naar Fiammetta ziende, dat zij een einde aan het redetwisten
+zou maken en zij begon zonder verwijl aldus:
+
+Schitterende donna's. Altijd was ik van meening, dat men in een
+gezelschap als het uwe alles zóó breedvoerig moet verklaren, dat er
+geen aanleiding voor anderen meer kan zijn om over te twisten. Dit
+past beter op de hoogeschool dan voor ons, die ternauwernood geschikt
+zijn voor het spinnewiel en den weefstoel. En daarom zal ik, die
+misschien een zaak met tweeledige opvatting in het hoofd had en u door
+het verhaalde in twist zie, die laten varen en u er een vertellen,
+niet van een man van weinig beteekenis, maar van een waardig koning,
+die zeer ridderlijk te werk ging. Ieder van u heeft dikwijls gehoord
+van koning Karel den Oude of ook den Eerste door zijn prachtigen
+tocht en zijn roemrijke overwinning behaald op koning Manfred,
+waardoor de Ghibellijnen uit Florence werden verjaagd en de Guelfen
+er terugkeerden. Daardoor wilde een ridder, messer Neri degli Uberti
+[190], met al zijn bedienden en veel geld gevlucht uit de stad, nergens
+anders terugkomen dan onder de bescherming van koning Karel. Om op
+een eenzame plaats te leven en zijn dagen in rust te eindigen ging
+hij naar Castello da Mare di Distabia.
+
+Op een voetboogs-pijlschot afstand van de stad te midden der olijven
+en notenboomen en kastanjes, waarvan de streek vol is, kocht hij een
+landgoed, waarop hij een schoon en gemakkelijk huis liet zetten en
+daarnaast een aardigen tuin aanleggen, te midden van welke hij naar
+ons gebruik een fraaien en helderen vijver liet graven en vulde die
+met veel visschen. Hij gaf om niets anders dan om zijn tuin zoo mooi
+mogelijk te maken. Eerst in den heetsten tijd begaf koning Karel om
+wat uit te rusten zich naar Castello da Mar. Hij wilde dien schoonen
+tuin zien. Nadat hij vernomen had van wie deze was, dacht hij, daar
+de ridder tot de hem vijandige partij behoorde, dat hij hem op een
+vriendelijker manier moest behandelen en liet hem melden, dat hij met
+vier metgezellen den volgenden avond in stilte bij hem in den tuin
+wilde komen eten. Dit was messer Neri zeer aangenaam en hij regelde
+alles om den koning zoo goed hij kon te ontvangen.
+
+Toen die den heelen tuin en het huis van messer Neri gezien en
+geprezen had, zette de koning zich aan een der tafels, die aan den
+vijverkant geplaatst waren, na zich te hebben gewasschen en beval aan
+graaf Guido di Monforte, een van de metgezellen, naast hem plaats te
+nemen en messer Neri eveneens en aan de overige drie, die mee waren
+gekomen, dienst te doen, gelijk Neri het had vastgesteld. Er kwamen
+uitgezochte spijzen en zeer fijne en kostbare wijnen en de bediening
+was lofwaardig. Terwijl hij opgewekt avondmaalde en zich verheugde
+over de eenzame plaats, kwamen in den tuin twee jonge meisjes,
+waarvan de eene misschien vijftien jaar was, met losse haren blond
+als gouddraad en daarover een kleinen, lichten krans van maagdenpalm
+gewonden, wier oogen die van engelen schenen. Zij hadden de huid bedekt
+met een kleed van zeer fijn en sneeuwwit linnen, aan den gordel het
+nauwst en dat van daar omlaag, breed als een voorhangsel, tot op de
+voeten viel. Zij, die voorop ging, droeg op haar schouders een paar
+vischnetten, die zij met de linkerhand vasthield en in de rechter
+een langen stok. De tweede had op den linkerschouder een oventje en
+onder den linkerarm een bundel hout, in de hand een drievoet en in de
+andere hand een potje olie en een aangestoken fakkeltje. De koning
+verwonderde zich bij dien aanblik en wachtte gespannen af, wat dat
+beteekende. De meisjes traden eerbaar en beschaamd vooruit en maakten
+voor den koning een buiging. Zij, die de kachel droeg, plaatste die op
+den grond en toen het overige, nam den stok van haar gezellin en beide
+traden in den vijver, waarvan het water hun tot de borst steeg. Een
+der bedienden van Neri stak haastig het vuur aan en na de kachel op
+den drievoet te hebben geplaatst en er de olie op te hebben gegoten
+begon hij af te wachten, dat de meisjes hem visch zouden toewerpen.
+
+De een zocht op de plaatsen, waar zij wist, dat de visschen zich
+verscholen en de ander hield het net gereed tot groot genoegen van
+den koning, die met aandacht toezag, en zij vingen er in korten tijd
+vele. Zij wierpen ze toe aan den knecht, die ze levend op den oven
+legde en daarna vingen zij er van de schoonsten, die zij op tafel
+den koning, graaf Guido en hun vader toewierpen. Die sprongen op
+tafel, waarin de koning wonder veel genoegen had en terwijl hij er
+op zijn beurt van ving, wierp hij ze hoffelijk naar hen terug en
+zoo schertsten zij eenigen tijd, tot de knecht de zijnen gebakken
+had en die eer als een toespijs dan als een duur of keurig gerecht,
+gelijk messer Neri beval, den koning werden voorgezet. De meisjes,
+die de gebakken visch zagen en genoeg gevischt hadden, kwamen uit den
+vijver het witte en lichte kleed geheel klevend aan hun huid, zoodat
+niets van den fijnen vorm van hun lichaam verborgen bleef en nadat
+zij de voorwerpen weer hadden opgenomen, gingen zij beschaamd langs
+den koning naar huis terug. De koning, de graaf en de anderen hadden
+die meisjes heel mooi en welgemaakt, aardig en welgemanierd gevonden,
+maar bovenal hadden ze aan den koning behaagd. Hij had zoo aandachtig
+elk deel van hun lichaam beschouwd, toen zij uit het water kwamen,
+dat hij, als men hem geprikt zou hebben, het niet gevoeld had. Steeds
+meer aan hen denkende voelde hij in het hart een brandende begeerte
+groeien ze te bezitten en dat hij verliefd zou worden, als hij zich
+niet in acht nam. Hij wist zelf niet, wie van de twee hem het meest
+beviel. Na eenig nadenken wendde hij zich tot Neri en vroeg hem, wie
+de twee jonge dames waren, die antwoordde: Mijnheer, dat zijn mijn
+dochters, beide op denzelfden dag geboren, waarvan de eene Ginevra,
+de Schoone, en de andere Isotta, de Blonde, heet. De koning prees ze
+zeer en spoorde hem aan ze uit te huwen, waarover Neri, omdat hij dit
+niet kon, zich verontschuldigde. Er bleef niets meer dan het fruit op
+te disschen en de twee meisjes kwamen in twee rokken van zeer fraai taf
+met twee zeer groote zilveren schotels in de hand vol verschillende
+vruchten en zetten dien voor den koning op tafel. Daarna gingen zij
+wat achteruit en begonnen een lied te zingen, dat aldus aanving:
+
+
+            Hoever gij, Amor, mij hebt gebracht,
+    Lang kan men daar niet van verhalen ....
+
+
+met zooveel zachtheid en zoo lief, dat het den koning, die met
+genoegen toekeek en luisterde, scheen, dat alle engelenkoren daar
+waren neergedaald. Vervolgens knielden zij en vroegen eerbiedig verlof
+aan den koning, die, hoewel hun vertrek hem hinderde, het hun toch
+schijnbaar welwillend gaf. Het maal eindigde, de koning steeg met zijn
+metgezellen te paard, ze lieten messer Neri achter, spraken over een
+en ander en keerden naar de koninklijke woning terug. Hier hield de
+vorst zijn genegenheid verborgen, maar kon, welke ernstige zaak ook
+voorviel, de schoonheid en bekoorlijkheid van de schoone Ginevra niet
+vergeten, waarvan hij ook de zuster liefhad, die op haar geleek en
+hij raakte zoo vast aan den lijmstok der liefde, dat hij aan niets
+anders kon denken. Hij greep andere voorwendsels aan om met messer
+Neri een innige vriendschap te sluiten en bezocht zeer vaak in den
+tuin de schoone Ginevra. Reeds kon hij het niet meer uithouden en was
+hij op de gedachte gekomen, daar hij er niets anders op zag om niet
+één maar beide meisjes te schaken, toen hij zoowel zijn liefde als
+zijn plan bekende aan graaf Guido, die, omdat hij een waardig man was,
+hem zeide: Mijn heer, ik verwonder  mij er zeer over, wat gij mij zegt
+en meer dan wie ook, daar het mij voorkomt, dat ik uw gewoonten van
+af uw jeugd tot heden toe beter gekend heb dan ieder ander. Omdat gij
+in uw jeugd, waarin de liefde lichter u in haar banden moest boeien,
+nooit zulk een hartstocht gekend hebt, vind ik het haast een wonder,
+dat gij, de ouderdom al nabij, lief hebt. En als het mij paste u er
+over te laken, weet ik wel, wat ik u zou zeggen, als ik in aanmerking
+neem, dat gij in een pas veroverd rijk het harnas nog aan hebt bij een
+onbekend volk vol bedrog en verraad, en terwijl gij geheel belast zijt
+met zeer groote zorgen en gewichtige zaken en met nog geen tijd om
+te gaan zitten, ruimte hebt gegeven aan zulk een bedriegelijke liefde.
+
+Dit is geen daad van een groot koning, maar van een kleinmoedig
+jonkman. Behalve dat, zegt gij, wat erger is, dat gij hebt overlegd
+de twee meisjes aan den armen ridder te ontrooven, die u in zijn
+huis boven zijn middelen heeft ontvangen en om u nog meer te eeren
+ze u haast naakt heeft getoond, op die wijze betuigend, hoeveel
+vertrouwen hij in u heeft en dat hij in u bepaald een koning ziet
+en geen roofzuchtige wolf. Is het u dan zoo spoedig ontgaan, dat de
+geweldenarijen van Manfred jegens de vrouwen u den toegang tot dit
+rijk hebben ontsloten? Welk verraad, als het ooit werd gepleegd, zou
+meer een eeuwige straf waard zijn dan hem zijn eer te ontnemen en zijn
+hoop en zijn troost? Wat zou men dan van u zeggen? Gij denkt misschien,
+dat het een genoegzame verontschuldiging is: Ik deed dit, omdat hij een
+ghibellijn is. Is dit nu de rechtvaardigheid des konings, dat zij, die
+bij hem hun toevlucht zoeken, wie ze ook zijn, zoo worden behandeld? Ik
+herinner u, o koning, dat het een zeer groote glorie is Manfred te
+hebben overwonnen, maar nog grooter zich zelf te overwinnen. Overwint
+gij, die anderen moet verbeteren, daarom u zelf en bedwing dien lust
+en bezoedel niet met zulk een vlek, wat gij met eere hebt veroverd.
+
+Deze woorden troffen de ziel des konings bitter en bedroefden hem
+te meer, naarmate hij beter haar waarheid besefte. Hij antwoordde na
+eenige heete zuchten: Graaf, ik vind zeker, dat ieder ander vijand,
+hoe sterk ook, gemakkelijker en sneller te overwinnen is voor een
+goed geoefend krijgsman dan zijn eigen hartstocht, maar hoe groot het
+verdriet ook is en de vereischte kracht, uw woorden hebben mij zoo
+aangespoord, dat ik, voor te veel dagen verstrijken, u door mijn daden
+zal toonen, dat ik als anderen ook mij zelf kan vermeesteren. Kort
+daarop, toen de koning naar Napels was teruggekeerd, zoowel om zich
+zelf te beletten iets slechts te doen als om den ridder te beloonen
+voor de genoten gastvrijheid, stelde hij vast, hoe hard het ook voor
+hem was een ander tot den bezitter te maken van wat hij het meest
+voor zich zelf verlangde: de twee meisjes uit te huwen en niet als
+de dochter van messer Neri maar als van hem zelf. Met goedvinden van
+dezen schonk hij een prachtige bruidschat, gaf de schoone Ginevra aan
+messer Maffeo van Palizzi en de blonde Isotta aan messer Guiglielmo
+della Magna, beide edele ridders en groote baronnen. Na ze hun te
+hebben toegevoerd, begaf hij zich met onnoemelijke smart naar Apulië
+en met voortdurende vermoeienissen vernietigde hij, zoo goed hij kon,
+zijn wreede begeerte, opdat hij na de liefdeboeien te hebben verbroken,
+voor de rest van zijn leven van zulk een hartstocht vrij bleef.
+
+Er zullen er misschien zijn, die zeggen, dat het niet veel is voor
+een koning om twee meisjes uit te huwen en dat wil ik toegeven, maar
+ik zou zeggen, dat het een groot, een zeer groot ding is, wanneer een
+verliefd vorst dit doet met haar, die hij lief heeft zonder van haar
+liefde blad, bloem of vrucht te hebben geroofd. Zoo handelde dus de
+grootmoedige koning en beloonde den edelen ridder op nobele wijze,
+eerde de beminde meisjes loffelijk en overwon met kracht zich zelve.
+
+
+
+
+
+Zevende Vertelling.
+
+    _Koning Peter, die gehoord heeft van de vurige liefde, die
+    de zieke Lisa hem toedraagt, maakt haar beter en huwt haar
+    daarna aan een jong edelman uit, kust haar het voorhoofd en
+    noemt zich sedert voor altijd haar ridder._
+
+
+Toen Fiametta aan het einde van haar vertelling gekomen was en de
+mannelijke grootmoedigheid van koning Carlo zeer was geroemd, hoewel
+een enkele donna, die ghibellijnsch was hem niet wilde prijzen, begon
+Pampinea op last des konings aldus: Hooggeachte donna's. Er is geen
+verstandig man, die niet zou spreken als gij over koning Carlo behalve
+wie om anderen reden hem kwaad gezind is; maar omdat mij iets invalt
+misschien lofwaardiger en gedaan door een van zijn tegenstanders jegens
+een onzer Florentijnsche meisjes, behaagt het mij u dit te vertellen.
+
+Tijdens den Siciliaanschen Vesper werden de Franschen verdreven en
+leefde er in Palermo als apotheker een onzer Florentijnen: Bernardo
+Puccini, een zeer rijk man, die slechts één zeer schoone en al
+verloofde dochter van zijn vrouw had. Koning Peter van Aragon, heer
+van dit eiland geworden, hield daar met zijn baronnen een wonderbaar
+feest en op Catalonische wijze een steekspel. De dochter van Bernardo:
+Lisa, zag hem uit een venster, waar zij met andere donna's zat, en
+hij beviel haar zoo, dat zij vurig op hem verliefd werd. Toen het
+feest geëindigd was en zij zich in het huis van haar vader bevond,
+kon zij aan niets anders denken dan aan deze heerlijke en hooge
+liefde. En wat haar hierbij het meest hinderde was: het besef van haar
+nederigen stand, die haar geen hoop liet op een heugelijk einde, maar
+toch hield zij vol den koning lief te hebben en uit vrees voor meer
+verdriet, durfde zij het niet bekennen. De koning merkte het niet,
+wat haar meer dan men denken kan, ondragelijk pijnigde. Zoo, doordat
+haar liefde voortdurend aanwies en er zwaarmoedigheid bij kwam, werd
+zij ziek en zij kwijnde weg als sneeuw voor de zon. Haar ouders deden
+hun best haar met versterkingen en doktoren en medicijnen te helpen,
+maar niets baatte, omdat zij niet langer wou leven. Het kwam haar
+in de gedachte, als het op passende wijze kon, haar liefde en haar
+voornemen, eer zij stierf, aan den koning mede te deelen en daarom
+verzocht zij haar vader Minuccio d'Arezzo bij haar te brengen. Minuccio
+werd destijds voor een uitstekend zanger en fluitspeler gehouden en
+was zeer gezien bij koning Peter. Bernardo dacht, dat Lisa hem wat
+wilde hooren spelen en zingen; daarom liet hij hem zeggen dadelijk bij
+haar te komen en toen hij als aardig mensch haar met liefdewoorden
+gesterkt had, begon hij op zijn viool zacht een sonate te spelen en
+zong daarna eenige liederen; dezen waren voor het meisje vuur en vlam,
+terwijl hij haar geloofde te troosten.
+
+Hierna wilde het meisje aan hem alleen iets zeggen en zij sprak:
+Minuccio, ik zal u een geheim toevertrouwen, dat gij alleen moogt
+mededeelen, wien ik u aanwijs om mij zooveel mogelijk te helpen. Ik
+zag, Minuccio, toen koning Peter zijn groot kroningsfeest gaf, hem
+bij het steekspel en werd daardoor zóó getroffen, dat dit mij in
+den toestand bracht, waarin gij mij ziet. Daar ik weet, hoe slecht
+mijn liefde een koning past en ik die niet kan verjagen maar wel
+verminderen en die voor mij zeer zwaar te dragen is, heb ik om minder
+smart verkozen te sterven. Ik zou ongetroost sterven, als hij het
+niet eerst zou weten en daar ik niet weet aan wien ik het beter kan
+mededeelen dan u, draag ik dit aan u op en ik smeek u dat gij mij het
+niet weigert en als gij het gedaan zult hebben, laat het mij dan weten,
+opdat ik bevrijd van die smarten getroost sterf en na dit schreiend
+gezegd te hebben, zweeg zij. Minuccio verwonderde zich over haar
+trots en wreed voornemen en berispte haar daarover. Het viel hem in,
+hoe hij haar met eere kon dienen en zeide: Lisa, ik verpand u mijn
+woord, en gij zult er nooit door bedrogen worden. Ik prijs u, dat gij
+uw liefde gericht hebt op zulk een groot koning en bied u mijn hulp
+aan, waarmee ik hoop zoo te werk te gaan--wat u moet sterken--dat,
+voor de derde dag voorbij is, ik geloof tijdingen te hebben, die u
+zeer welkom zullen zijn. Om geen tijd te verliezen, wil ik dadelijk
+beginnen. Lisa, die hem dit opnieuw smeekte en beloofde zich goed
+te houden, wenschte, dat hij ging met God. Minuccio ging een zekeren
+Mico van Siena opzoeken, een goed rijmer van dien tijd en overreedde
+hem op haar verzoek het volgende lied te maken:
+
+
+    Liefde, ga en ijl tot mijn Heer,
+    Spreek hem van de pijnen die ik draag:
+    En zeg hem, dat ik sterven zal,
+    Als mijn begeerte door vrees blijft verborgen.
+
+    Amor, ik smeek u met gevouwen handen,
+    Dat gij gaat, waar mijn Heer verblijft,
+    Zeg, dat ik vaak hem begeer en bemin,
+    Zoo zoet verliefd is mijn harte:
+    En door het vuur, dat mij geheel ontvlamt,
+    Vrees ik te sterven en toch weet ik niet het uur,
+    Dat ik vrij zal zijn van zoo wreede smart,
+    Die ik verduur in verlangen naar hem
+    In vrees en in schaamte.
+    Ach! Om Gods wil, doe het hem weten.
+
+    Sinds ik, Amor, op hem werd verliefd,
+    Hebt gij niet zooveel moed als vrees gegeven,
+    Zoodat ik geen enkele maal
+    Hem mijn hartewensch kon openbaren,
+    Die mij zoo in spanning houdt.
+    Het is wreed zoo te sterven.
+    Misschien dat het hem zou behagen,
+    Als hij wist, hoeveel pijn ik gevoel
+    En als gij mij den moed hadt gegeven
+    Om mij het hem te doen weten.
+
+    Daar dit, Amor, u niet behaagde,
+    Mij die beslistheid te geven,
+    Dat mijn Heer mijn hart kent,
+    Hetzij door een boodschap of door een teeken,
+    Vraag ik u de genade, mijn zoete heer,
+    Dat gij tot hem gaat en hem te herinneren,
+    Den dag, toen ik hem zag met schild en lans
+    Met andere ridders in strijd,
+    Toen ik hem bleef aanschouwen.
+    Zoo verliefd, dat mijn hart er van vergaat.
+
+
+Minuccio toonzette die woorden dadelijk op een zachte en klagende
+wijze, gelijk de stof dit eischte in die dagen; later ging hij naar
+het hof, terwijl koning Peter nog aan tafel zat en hem verzoeken
+liet wat op zijn viool te spelen. Hij deed dit zoo, dat allen in de
+koninklijke zaal buiten zich zelf waren, en zij stonden allen zwijgend
+en gespannen te luisteren, de koning nog meer dan de anderen. Toen
+Minuccio zijn zang had geëindigd, vroeg de koning, hoe het kwam, dat
+hij die niet vroeger had gehoord. Mijn heer, antwoordde Minuccio de
+woorden en de muziek zijn nog geen drie dagen geleden gemaakt. Toen
+de koning vroeg door wien, antwoordde hij: Ik zou het niet durven
+openbaren dan aan u alleen. De koning hiernaar verlangend liet hem,
+toen de tafel was opgeheven, in zijn kamer komen, waar Minuccio hem
+alles vertelde. Hierover was de koning zeer verheugd, prees het meisje
+zeer en zeide, dat hij zich over zulk een waardige jonkvrouw wilde
+ontfermen en dat hij daarom namens hem naar haar toe ging en zeggen
+zou, dat hij haar stellig dien dag tegen den vesper zou bezoeken.
+
+Minuccio verheugd zulk een aangename tijding aan het meisje te brengen,
+ging onverwijld weg met zijn viool en vertelde háár alleen alles
+en zong daarna het lied met zijn vioolspel. Het meisje was hierover
+zoo verheugd, dat er dadelijk teekens van herstel verschenen en met
+verlangen zonder dat iemand in huis het wist, wachtte zij. De koning,
+die een zeer vrijgevig en goed man was, had er meermalen aan gedacht
+en daar hij het meisje en haar schoonheid zeer goed kende, kreeg hij
+nog meer medelijden en op het uur van den vesper te paard gestegen,
+deed hij of hij voor zijn genoegen uitreed en kwam aan het huis van
+den apotheker. Daar liet hij een zeer schoonen tuin voor zich openen,
+waarin hij afsteeg en na eenigen tijd Bernardo vroeg, hoe zijn dochter
+het maakte en of die al gehuwd was. Bernardo antwoordde: Heer, zij is
+nog niet gehuwd, maar zij was en is integendeel zeer ziek: het is waar,
+dat zij sinds vanmiddag verbazend hersteld is. De koning begreep wel,
+wat die verbetering beteekende en zeide: Het zou waarlijk jammer zijn,
+als zulk een mooi schepsel zoo spoedig van de wereld zou verdwijnen;
+wij zullen haar gaan bezoeken. Met slechts twee metgezellen en Bernardo
+begaf hij zich naar haar kamer en toen naderde hij het bed, waarop
+het meisje half opgerezen hem met verlangen verwachtte en sprak haar
+bij de hand nemend: Madonna, wat beteekent dat? Gij zijt jong en moest
+anderen troosten en laat u door het kwaad overwinnen. Wij verzoeken u,
+dat het u zal behagen uit liefde tot ons spoedig beter te worden. Toen
+het meisje zich de hand voelde drukken door hem, dien zij boven alles
+lief had en zij zich eenigszins schaamde, verheugde zij zich zoo,
+of zij in het Paradijs was en antwoordde: Mijn heer, de oorzaak van
+die ziekte is, dat ik mijn te zwakke krachten te zware lasten wilde
+doen dragen, van welke gij mij, dank zij u, spoedig genezen zult
+zien. Alleen de koning verstond de bedekte taal van de jonkvrouw en
+hij achtte er haar steeds meer om. In stilte vervloekte hij het lot,
+dat haar tot de dochter had gemaakt van zulk een man en nadat hij
+eenigen tijd bij haar gebleven was en haar had getroost,  ging hij
+weg. Deze menschlievendheid van den koning werd zeer geprezen en als
+een groote eer beschouwd voor den apotheker en zijn dochter en door
+de beste hoop gesteund was zij in weinige dagen genezen en schooner
+dan ooit. Maar toen zij hersteld was en de koning met de koningin had
+behandeld, welk loon hij haar voor die liefde moest geven, steeg hij
+eens te paard met velen van zijn baronnen, begaf zich naar het huis
+van den apotheker en in den tuin gegaan, liet hij dien roepen en zijn
+dochter. Ook de koningin kwam er met vele donna's en zij ontvingen
+het meisje wonder goed. Nadat de koning wat met de koningin gesproken
+had, riep hij Lisa en zei: Meisjelief, de liefde, die gij mij hebt
+toegedragen, heeft u groote achting bij ons verschaft en wij willen,
+dat gij uit liefde voor ons tevreden zult zijn. Wij schenken u de eer,
+dat gij, als gij huwt, nemen zult, dien wij u geven, altijd wel te
+verstaan, dat wij ons uw ridder noemen, zonder meer liefde van u te
+verlangen dan een enkelen kus. Het meisje, dat van schaamte geheel
+rood was geworden, stelde den koning tevreden en sprak met gedempte
+stem: Mijn heer, ik ben er zeker van, dat, indien men wist, dat ik
+verliefd op u was, de meeste menschen mij gek zouden verklaren,
+maar God, die alleen in de harten der stervelingen leest, weet,
+dat ik op het uur, dat gij voor het eerst mij bekoorde, besefte,
+dat gij de koning waart en ik de dochter van den apotheker Bernardo
+en dat het mij kwalijk paste naar zulk een hoogen rang den brand van
+mijn ziel te richten. Gij weet veel beter dan ik, dat niemand naar
+verplichte keus verliefd wordt, maar naar begeerte en welbehagen;
+tegen die wet verzetten zich mijn krachten en niet meer kunnend,
+beminde ik u, bemin ik u en zal ik u altijd beminnen. Het is waar,
+dat ik, sinds ik door liefde tot u bevangen werd, besloot van uw wil
+steeds den mijne te maken. Daarom zal ik niet slechts gaarne tot man
+nemen en lief hebben, dien het u behaagt mij te geven naar mijn eer
+en volgens mijn stand, maar indien gij zoudt zeggen, dat ik in de hel
+moest leven, zou het mij aangenaam zijn. U tot ridder te hebben, u
+die koning zijt, gij weet, hoeveel dit mij waard is, en daarom spreek
+ik daar niet meer over. En de kus, die gij vraagt van mijn liefde,
+zal u met toestemming van mevrouw de koningin gegeven worden. Voor
+zulk een goedheid als de uwe en die van mevrouw de koningin geve God
+u genade en loon, want ik kan het niet.
+
+Haar antwoord behaagde de koningin zeer en zij scheen haar even
+verstandig, als de koning gezegd had. De koning ontbood een jonkman,
+een arm ridder, Perdicone, en na hun ringen aan de vingers geplaatst
+te hebben huwde hij hem, die zich niet verzette, met Lisa. De koning
+en de koningin gaven hun behalve vele en dure juweelen, Ceffalu, en
+Calatabellotto (een kleine stad niet ver van de haven Sciacca), twee
+zeer goede en vruchtbare landgoederen en hij sprak: Dezen geven wij
+u als bruidschat; wat wij verder voor u zullen doen, zult gij later
+zien. En toen zei hij tot het meisje: Thans willen wij die vrucht
+van uw liefde hebben, die ons verschuldigd is; hij kuste haar het
+voorhoofd. Perdicone en de ouders van Lisa en zij zelf zeer gelukkig,
+maakten een blijde bruiloft.
+
+Naar hetgeen velen bevestigen, hield de koning de belofte aan het
+meisje gedaan, omdat hij zich, zoolang hij leefde, haar ridder noemde
+en nooit ging strijden, zonder dat hij de baanderol droeg, die hem
+door het meisje was gezonden. Aldus handelend worden de harten der
+onderdanen gewonnen, men geeft zich gelegenheid aldus goed te handelen
+en verwerft zich eeuwigen roem. Maar weinigen hebben daarheen thans den
+boog des geestes gespannen, daar de meeste heeren wreed en despotiek
+zijn geworden.
+
+
+
+
+
+Achtste Vertelling.
+
+    _Sophronia geloovend de vrouw te zijn van Gisippos wordt die
+    van Titus Quintius Fulvius en gaat met hem naar Rome, waar
+    Gisippos zelf arm aankomt. Hij meent door Titus vergeten te
+    worden en beschuldigt zich zelf een man te hebben vermoord om
+    dan ter dood te worden gebracht. Titus herkent hem, verklaart,
+    dat hij de dader is om hem te redden, waarop de ware schuldige
+    zich zelf aanklaagt. Dan worden zij allen door Octavianus in
+    vrijheid gesteld en Titus geeft zijn zuster aan Gisippos tot
+    vrouw en deelt met hem al zijn goederen._
+
+
+Toen Pampinea ophield met spreken en ieder koning Peter al geprezen
+had, vooral de Ghibellijnsche, begon Filomena op bevel des konings
+aldus: Grootmoedige donna's. Wie weet niet, dat de koningen allerlei
+groote dingen kunnen doen, wanneer zij het willen en dat men van hen
+in het bijzonder eischt zich edelmoedig te toonen? Die dus doen kan,
+wat hij moet doen, doet goed. Maar men moet zich daarover minder
+verwonderen noch ze met den hoogsten lof prijzen zooals anderen, van
+wien het bij minder macht geëischt werd en die dit dan zouden doen. En
+als gij daarom zoo de daden der koningen hebt verheerlijkt, twijfel
+ik er niet aan, dat die van onze gelijken u nog meer moeten behagen,
+wanneer zij de daden der koningen evenaren of overtreffen. Daarom
+wil ik u de lofwaardige en grootmoedige daad vertellen van twee
+medeburgers en vrienden.
+
+In den tijd, dat Cesar Octavianus, toen nog niet Augustus genoemd,
+het Romeinsche Rijk regeerde als lid van het Triumviraat, leefde er in
+Rome een edelman Publius Quintius Fulvius, die een zoon van hem, Titus
+Quintius Fulvius, wonderbaar begaafd, naar Athene zond om philosophie
+te studeeren en hem zeer aanbeval bij een edel man Cremetes, zijn
+oudsten vriend. Deze hield Titus in diens eigen huis met diens zoon
+Gisippos en onder de leiding van een wijsgeer Aristippos. Titus en
+Gisippos moesten gelijkelijk door bemiddeling van Cremetes leeren. Daar
+de jongelieden samen omgingen, vonden zij elkaars gewoonten zoo gelijk,
+dat er een groote broederschap en vriendschap tusschen hen ontstond,
+die sinds slechts door den dood kon verbroken worden. Geen van hen
+had vreugde of rust, als zij niet weer samen waren. Zij hadden de
+studies begonnen en beiden met den hoogsten geest begaafd stegen
+naar de roemvolle hoogte der wijsbegeerte met gelijken tred en met
+wonderbaren lof en aldus hielden zij drie jaar vol tot het grootste
+genoegen van Cremetes, die ze beide als zijn zoons beschouwde. Op
+het einde van dezen tijd stierf Cremetes al oud; hierover droegen zij
+met gelijke smart rouw als over een vader en de vrienden en verwanten
+van Cremetes wisten hen niet over het gebeurde te troosten.
+
+Na eenige maanden waren de vrienden en verwanten van Gisippos bij hem,
+spoorden hem met Titus aan een vrouw te nemen en vonden voor hem een
+meisje van wonderbare schoonheid en van zeer edele ouders en burgeres
+van Athene, Sophronia, misschien vijftien jaar oud. Toen de tijd van
+de bruiloft naderde, verzocht Gisippos eens Titus om haar te komen
+zien, wat nog niet was geschied. Toen zij in haar huis waren en zij
+tusschen beide in zat, beschouwde Titus de schoonheid van de vrouw
+van zijn vriend zeer aandachtig en daar zij hem uitermate behaagde,
+werd hij, zonder het aan iemand te toonen zoo verliefd als ooit
+een minnaar ontgloeide voor een donna. Maar toen zij eenigen tijd
+samen waren geweest, vertrokken zij en gingen naar huis terug. Hier
+dacht Titus aan het bekoorlijke meisje en ontvlamde hoe langer hoe
+meer. Toen hij dit merkte, sprak hij voor zich na vele heete zuchten:
+Ach, uw ellendig leven, Titus! Waar en in wat stelt gij uw liefde en
+uw hoop? Of weet gij niet zoowel door de gastvrijheid van Cremetes
+en zijn huisgenooten als door de groote vriendschap tusschen u en
+Gisippos, wiens vrouw zij is, dat gij dit meisje moet eerbiedigen
+als een zuster? Wie bemint gij dan? Waartoe laat gij u vervoeren met
+uw bedriegelijke liefde? Waarheen met valsche hoop? Open de oogen des
+geestes en ken, o ellendige, u zelf; geef plaats aan de rede, beteugel
+de begeerte tot bijslaap, matig de ongezonde verlangens en richt uw
+gedachten op iets anders. Weersta van af het begin uw lust en overwin
+u zelf, terwijl gij den tijd hebt. Wat gij wilt, past niet; dat is niet
+eerlijk en zelfs wanneer gij zeker zijt te slagen in wat gij doen wilt
+(wat gij niet zijt), moet gij het vermijden en acht geven op wat de
+ware vriendschap van u eischt. Wat wilt gij dus doen, Titus? Laat de
+onpassende liefde varen, indien gij behoorlijk wilt handelen. En toen
+aan Sophronia denkend, tot het tegengestelde gezind, veroordeelde hij
+al het gesprokene en zeide: De wetten der liefde zijn van meer kracht
+dan alle anderen; zij breken niet slechts die der vriendschap maar
+zelfs de goddelijke. Hoeveel keeren heeft reeds de vader de dochter
+bemind, de broer de zuster, de schoonmoeder haar schoonzoon! Die
+dingen veel monsterachtiger dan dat de eene vriend de vrouw van den
+ander lief heeft, hadden al duizend maal plaats. Bovendien ben ik een
+jonkman en vooral de jeugd is onderworpen aan de liefdewetten. Wie
+dus aan Amor behaagt, bevalt mij. De eerbaarder dingen passen rijpere
+mannen; ik kan niets anders willen dan Amor. Haar schoonheid verdient
+door iedereen bemind te worden en indien ik het doe, die jong ben,
+wie zal mij dit terecht kunnen verwijten? Ik heb haar niet lief,
+omdat zij van Gisippos is, maar ik bemin haar zelfs, die ik, al
+behoorde zij aan wie ook, zou beminnen. Hier zondigt de fortuin,
+die haar eerder aan mijn vriend Gisippos heeft gegeven dan aan mij,
+en als zij bemind moet worden (wat zij door haar schoonheid verdient)
+moet Gisippos eerder tevreden zijn, als hij het weet, dat ik haar
+lief heb dan een ander. En op die wijze zichzelf bespottend, naar het
+tegengestelde en van het een naar het ander draaiend, bracht hij niet
+alleen dien dag maar ook den volgenden nacht door zoo, dat hij eet-
+en slaaplust had verloren en uit zwakte gedwongen was te gaan liggen.
+
+Gisippos, die hem meermalen vol gedachten en nu ziek zag, treurde
+daarover zeer en zonder een oogenblik van hem vandaan te gaan,
+deed hij zijn best hem te sterken en vroeg hem vaak en met aandrang
+de oorzaak van zijn gedachten en zijn ziekte. Maar nadat Titus hem
+meermalen met verzinsels had geantwoord en Gisippos dit had bemerkt,
+voelde hij zich toch gedwongen en antwoordde hem met klachten en
+zuchten aldus: Gisippos, als het aan de goden behaagd had, zou het
+mij aangenamer wezen dood te zijn dan te leven, als ik bedenk, dat
+het noodlot mij gebracht heeft tot een uiterste, waarin ik mijn deugd
+moest bewijzen en mij tot mijn groote schaamte overwonnen zie. Maar
+zeker verwacht ik spoedig het loon, dat ik verdien: den dood, die mij
+liever zal zijn dan het leven door de herinnering aan mijn lafheid,
+omdat ik aan u niet kan noch mag verbergen, wat ik u niet zonder
+groote schaamte openbaren zal. Hij bekende alles en beweerde, dat hij
+wetend, hoezeer hem dit niet paste, tot straf had willen sterven en
+geloofde, dat het spoedig zou gebeuren. Gisippos, die zijn tranen zag,
+bleef eenigen tijd in zich zelf gekeerd, alsof hij gelijk deze door
+de schoonheid van het jonge meisje maar kalmer bevangen was. Doch
+dadelijk bedacht hij, dat het leven van zijn vriend hem dierbaarder
+moest zijn dan Sophronia. Hij antwoordde, tot schreiens toe bewogen:
+Titus, indien gij niet zooveel behoefte hadt aan versterking, zou ik
+mij bij u over u zelf beklagen, daar gij onze vriendschap geschonden
+hebt door dien zeer ernstigen hartstocht zoo lang voor mij verborgen
+te houden. Want hoewel u die oneerbaar schijnt, moet men dien evenmin
+als de eerbare zaken voor een vriend verbergen, omdat wie behagen
+schept in de eerbare daden van een vriend, zijn best doet hem af te
+houden van de schandelijke, maar wij zullen dit nu laten varen en ik
+wil komen tot wat ik moet weten. Indien gij vurig Sophronia bemint,
+verwondert dit mij niet, omdat ik haar schoonheid en uw zielenadel
+ken, een feit, dat te meer een hartstocht kweekt, naarmate het
+voorwerp er van door meerdere uitnemendheid behaagt. Hoe meer gij
+Sophronia werkelijk bemint, des te meer beklaagt gij u ten onrechte
+over het noodlot, al uit gij u daar niet over, dat het haar mij heeft
+afgestaan. Want het schijnt u, dat gij haar eerbaar zoudt beminnen,
+als zij aan een ander had behoord. Maar indien gij verstandig zijt
+als gewoonlijk: aan wien zou de fortuin haar beter kunnen afstaan,
+opdat gij er haar dankbaar voor zoudt zijn? Wie het ook geweest ware,
+zou, hoe eerbaar uw liefde ook is, haar meer voor zich zelf hebben
+lief gehad dan voor u, wat gij van mij niet behoeft te vreezen. Alles
+heb ik u toevertrouwd; stond het er zoo mee, dat het niet anders kon,
+dan sou ik ook zoo handelen als de anderen, maar daar het nog niet
+zoo ver is, zoo dat ik haar nog tot de uwe kan maken, zal ik dit ook
+doen. Wat zou mijn vriendschap u waard zijn, als ik met eere haar
+niet de uwe liet worden? Sophronia is mijn verloofde en ik heb haar
+zeer lief en wacht met groote vreugde onze bruiloft af. Maar omdat gij
+gevoeliger zijt en met meer vuur zulk een dierbaar voorwerp verlangt
+dan ik, kunt gij er zeker van zijn, dat zij niet als mijn maar als
+uw vrouw in mijn kamer zal komen. Verjaag dus de neerslachtigheid,
+roep de verloren gezondheid terug en verheug u, dat van nu af aan uw
+verdiensten veel meer liefde waard zijn dan de mijnen.
+
+Toen Titus Gisippos zoo hoorde spreken, deed zooveel als de
+bedriegelijke hoop, die hij hem gaf, hem verheugde, de juiste reden
+hem zich schamen en hij vond, dat hoe grooter de edelmoedigheid
+van Gisippos was, het voor hem ongepaster was daarvan gebruik te
+maken. Hij antwoordde klagend aldus: Gisippos, uw grootmoedigheid
+en ware vriendschap toont mij klaar genoeg, wat ik moet doen. Zeus
+verhoede, dat ik ooit haar, die hij u als de waardigste gaf, aanneem en
+zoo hij gezien had, dat zij mij paste, zou niemand moeten gelooven,
+dat hij u haar had afgestaan. Maak dus verheugd van zijn keuze
+gebruik en laat mij in smart doen verteren, die hij mij--zooveel
+goeds onwaardig--bereid heeft. Mijn verdriet zal ik te boven komen
+en ik zal u dierbaarder zijn of het zal mij overwinnen en dan ben ik
+uit mijn lijden.
+
+Gisippos antwoordde: Titus, indien onze vriendschap mij zooveel
+vrijheid geeft, dat ik u dwingen kan tot mijn besluit, zal ik er nu
+ten volle van gebruik maken. En als gij niet goedschiks gehoorzaamt,
+zal ik met geweld, dat men ten goede voor een vriend moet gebruiken,
+Sophronia tot de uwe maken. Ik ken de macht der liefde en weet,
+dat zij vaak de minnenden tot een ongelukkig einde voerde en ik zie
+u daar zóó dichtbij, dat gij niet kunt teruggaan om de smarten te
+overwinnen, maar voortgaande u overwonnen zult zien, en ik zou weldra
+volgen. Want om zelf te leven is uw leven mij dierbaar. Sophronia wordt
+dus de uwe; want gij zoudt niet licht een andere vinden, die u meer zou
+behagen. Ik zou niet zoo vrijgevig zijn, als de vrouwen zoo zeldzaam en
+moeilijk te vinden waren als vrienden; ik wil haar eerder ruilen, niet
+verliezen,--wat ik haar aan u schenkend niet doe,--dan u verliezen.
+
+Als mijn beden iets op u vermogen, verzoek ik u, u van die smart te
+bevrijden en troost tegelijk u en mij en bereidt u er op voor met
+goede hoop die vreugde te genieten, welke uwe warme liefde van het
+beminde voorwerp verlangt.
+
+Daar Titus zich schaamde er in toe te stemmen, dat Sophronia zijn
+vrouw werd en nog weigerde, doch de liefde en de bemoedigingen van
+Gisippos hem deden weifelen, zeide hij: Kijk, Gisippos, ik weet
+niet, of ik mijn genoegen of het uwe zal doen, wanneer ik doe, wat
+gij mij vraagt. Maar omdat uw grootmoedigheid zoo is, dat zij mijn
+schaamte overwint, geef ik toe, maar wees er zeker van, dat ik het
+niet zal doen als een man, die hiermee meent alleen de beminde donna
+te ontvangen maar zijn leven. Mogen de Goden maken, dat ik u met eer
+en rijkdom kan toonen, hoe aangenaam mij dit is, dat gij jegens mij
+barmhartiger handelt dan ik zelf.
+
+Toen sprak Gisippos: Titus, wij moeten dezen weg inslaan: gelijk
+gij weet, is na den langen omgang van onze ouders, Sophronia mijn
+verloofde geworden en daarom als ik nu zeg, dat ik haar niet tot
+vrouw zou willen, zouden er groote twisten uit voortkomen. Als ik haar
+daardoor de uwe zag worden, zou ik daar niet om geven, maar ik vrees,
+als ik haar zoo laat gaan, dat haar ouders haar niet dadelijk aan een
+ander zouden geven en zeker niet aan u en zoo zoudt gij die verloren
+hebben, die ik niet zal hebben gewonnen. En daarom zal ik doorzetten,
+wat ik begonnen ben en als de mijne haar naar huis voeren en de
+bruiloft vieren. Daarna zult gij in 't geheim met haar als uw vrouw
+slapen. Dan zullen wij op het goede oogenblik de zaak bekend maken,
+wat, als het hun bevallen zal, zal lukken; zoo niet, dan zal het toch
+gebeurd zijn en moeten zij er in berusten. Die raad beviel aan Titus
+en na een groot feest bij nacht lieten de vrouwen de pasgehuwde in
+het bed van haar man achter.
+
+De kamer van Titus was naast die van Gisippos en men kon van de eene
+in de andere komen. Toen elk licht was uitgedaan en Gisippos stil naar
+Titus gegaan was, zeide hij, dat die met zijn donna zou slapen. Toen
+Titus dit zag, werd hij door schaamte overwonnen en weigerde, maar
+Gisippos, die zoowel met daden als met woorden tot alles bereid was,
+bracht hem er toe na een lang verzet. Toen hij in het bed lag,
+nam hij het meisje en haar liefkoozend vroeg hij haar heimelijk
+of zij zijn vrouw wilde zijn. Deze meenend, dat het Gisippos was,
+zeide van ja, waarop hij haar een schoonen en rijken ring aan den
+vinger stekend zeide: En ik wil uw echtgenoot zijn. Nadat aldus het
+huwelijk gesloten was, had hij een lang liefdegenot met haar, zonder
+dat zij het bemerkte, dat Titus naast haar lag. Toen het aldus met dit
+huwelijk stond, stierf Publius, Titus' vader, waardoor hem geschreven
+werd dadelijk naar Rome terug te keeren om zijn zaken waar te nemen
+en daarom besloot hij met Gisippos en Sophronia er heen te gaan. Hij
+kon dit niet doen zonder haar te toonen, hoe het met de zaak gesteld
+was. Zij riepen haar eens in een kamer en verklaarden haar alles en
+Titus verklaarde haar, wat er had plaats gehad. Zij zag verontwaardigd
+den een na den ander aan, weende en beklaagde zich over het bedrog
+van Gisippos en voor zij er verder een woord over sprak, ging zij naar
+haar vaders huis en vertelde haar ouders het bedrog van Gisippos. Dit
+was voor den vader van Sophronia zeer grievend en ook de oorzaak van
+grooten twist tusschen beider ouders. Ook Gisippos was kwaad met de
+families en ieder verklaarde hem niet alleen een berisping maar een
+zware kastijding waard. Maar hij beweerde een eerbare daad te hebben
+verricht en dat de ouders van Sophronia hem er dankbaar voor moesten
+zijn, daar hij haar beter dan aan zich zelf had uitgehuwd. Titus wist
+alles en verduurde het met groote ergernis. Daar hij het karakter van
+de Grieken kende, die veel rumoer maken, zoolang men draalt met hun
+te antwoorden, maar die dan nederig en kruiperig worden, meende hij,
+dat het niet goed was zonder antwoord hun praatjes te verdragen. Daar
+hij een romeinsch hart had en een atheenschen geest, liet hij onder
+een handig voorwendsel de ouders van Gisippos en Sophronia in een
+tempel komen en alleen door Gisippos vergezeld, sprak hij aldus tot
+de aanwezigen:
+
+Vele wijsgeeren gelooven, dat wat door de stervelingen gebeurt
+de beschikking en de voorzienigheid der onsterfelijke Goden is en
+daarom meenen zij, dat wat gebeurt of gebeuren zal, noodzakelijk is,
+hoewel er anderen zijn, die alleen die noodzakelijkheid aannemen,
+voor wat gebeurd is. Als men die verschillende meeningen met eenige
+aandacht beschouwt, zal men duidelijk zien, dat het afgeven op een
+zaak, die niet meer te keeren is, niets anders is dan zich wijzer
+te willen toonen dan de Goden, van welken wij moeten gelooven, dat
+zij met eeuwige rede en zonder eenige dwaling over ons en onze zaken
+beschikken en heerschen. Dus kunt gij licht begrijpen, welk een dwaze
+en domme aanmatiging het is hun werken te laken en ook hoedanige en
+welke ketenen zij verdienen, die zich hierin door hun vermetelheid
+laten meesleepen. Tot dezen behoort gij allen, indien het waar is,
+wat gij steeds zegt, omdat Sophronia mijn vrouw is geworden, terwijl
+gij haar aan Gisippos hadt gegeven niet in aanmerking nemend, dat
+in der eeuwigheid beschikt was, dat zij niet de zijne maar de mijne
+moest worden, wat gij nu pas weet. Maar omdat het spreken over de
+geheime voorzienigheid en bedoeling der goden voor velen moeilijk
+te begrijpen is, zal ik maar aannemen, dat zij zich om ons lot niet
+bekommeren en behaagt het mij tot de overwegingen der menschen af
+te dalen. Hiervan sprekend zal ik twee dingen moeten doen zeer tegen
+mijn gewoonten: het eerste mijzelf te prijzen, het tweede: anderen een
+weinig te laken of te verlagen. Maar omdat ik zoowel in het een als
+in het ander niet van de waarheid wil afwijken en de tegenwoordige
+aanleiding dit eischt, zal ik het toch doen. Uw klachten, meer door
+woede dan door redeneering ontstaan, en het voortdurend gemompel
+en rumoer schandvlekken, kwellen en schaden Gisippos, omdat hij mij
+die vrouw tot echtgenoote gaf, welke gij aan hem hadt willen geven,
+waarvoor ik vind, dat hij zeer te prijzen is, en wel hierom: ten
+eerste, omdat hij het uit vriendschap moest doen, ten tweede, omdat
+hij wijzer heeft gehandeld dan gij. Ik wil nu niet uiteenzetten, wat
+de heilige wetten van de vriendschap eischen, maar zal tevreden zijn u
+te herinneren, dat de band der vriendschap veel meer bindt dan die des
+bloeds, omdat wij vrienden hebben naar keuze en verwanten, naar het
+toeval ze ons geeft. Als Gisippos daarom mijn leven meer lief heeft
+dan uw welgezindheid, omdat ik zijn vriend ben, moet dat volstrekt
+niet verbazen. Maar laat ons tot de tweede reden komen, waarin ik
+u met nog meer nadruk moet aantoonen, dat hij wijzer is geweest dan
+gij zijt, hoewel gij niets van de voorzienigheid der Goden schijnt
+te weten en nog minder den invloed kent van de vriendschap. Ik zeg,
+dat uw verstand, uw raad en uw overleg Sophronia hadden gegeven aan
+Gisippos, een jonkman en wijsgeer; die van Gisippos gaven haar aan
+een jonkman en wijsgeer. Uw raad gaf haar een Athener en die van
+Gisippos aan een Romein, de uwe aan een rijken jongeling, die van
+Gisippos aan een zeer rijken, de uwe aan een jonkman, die haar niet
+alleen niet liefhad, maar haar nauwelijks kende, die van Gisippos
+aan een jonkman, die boven alle geluk en zijn eigen leven haar lief
+had. Opdat dit waar blijkt en daar dit meer te prijzen is dan wat
+gij hebt gedaan, beschouw daartoe punt voor punt. Dat ik jonkman en
+wijsgeer ben als Gisippos: mijn gelaat en mijn studies, zonder langer
+te praten, kunnen het bewijzen. Zijn en mijn leeftijd zijn dezelfden
+en met gelijken tred voortgaande studeerden wij. Het is waar, dat hij
+Athener is en ik Romein. Indien men over den roem van onze stad zou
+twisten, zal ik zeggen, dat ik van een vrije stad ben en hij van een
+schatplichtige; ik zal zeggen, dat ik van een stad ben: heerscheresse
+der gansche aarde en hij van eene aan de mijne gehoorzaam; ik zal
+zeggen, dat ik van een stad ben zeer beroemd door zijn wapenfeiten,
+zijn macht en zijn scholen, terwijl de zijne slechts op zijn scholen
+kan roemen. Behalve dat, hoewel gij mij hier ziet als een nederig
+leerling, ben ik niet geboren uit de heffe van het Romeinsche volk;
+mijn huizen en de openbare plaatsen van Rome zijn vol antieke beelden
+van mijn voorvaderen en men zou de romeinsche annalen op het romeinsche
+Capitool vol vinden van veel triumfen behaald door de Quintiië. De
+glorie van onzen naam is niet door ouderdom vervallen maar schittert
+er thans te meer door. Ik zwijg uit schaamte over mijn rijkdommen,
+als ik er acht op geef, dat de eerlijke armoede het oude en overgroote
+erfdeel was der edele burgers van Rome. Indien deze meening door
+het plebs geminacht en de rijkdom geprezen wordt, bezit ik dien
+niet als begeerig man maar als bemind door de fortuin. Ik weet wel,
+dat het u aangenaam was en moet zijn Gisippos tot verwant te hebben,
+maar ik moet u te Rome om geenerlei reden minder dierbaar zijn, als
+ik in aanmerking neem, dat gij daar in mij een zeer goed gastheer
+zult hebben, nuttig en zorgzaam en een machtig beschermer zoowel in
+openbare als in bijzondere aangelegenheden. Wie dan, die zijn begeerte
+ter zijde stelt en met reden beschouwt, zal uw besluiten meer prijzen
+dan dat van Gisippos? Zeker niemand. Sophronia is dus goed gehuwd
+met Titus Quintius Fulvius, een edel, oud en rijk burger van Rome en
+vriend van Gisippos; daarom, zoo gij er over treurt of klaagt, doet
+gij niet, wat gij doen moet, en weet gij niet, wat gij doet. Er zijn
+er misschien eenige, die zullen zeggen, dat zij er niet over klagen,
+dat Sophronia de vrouw is van Titus, maar te treuren over de wijze,
+waarop zij het geworden is, in 't geheim, steels, zonder dat een vriend
+of verwant er iets van wist. En dat is geen wonder, noch iets nieuws.
+
+Ik laat gaarne hen terzijde, die tegen den wil van hun vaders mannen
+hebben genomen en die hun minnaars ontvlucht zijn en die eerst
+vriendinnen, daarna vrouwen geweest zijn en die eerst hun huwelijk
+hebben doen kennen door hun zwangerschap en hun bevalling en daarna
+door hun mond en het noodzakelijk hebben gemaakt. Dat alles is niet
+gebeurd met Sophronia, maar zij is vrijwillig, verstandig en eerlijk
+door Gisippos aan Titus geschonken. Anderen ook zullen zeggen, dat
+het niet paste, dat hij haar aan deze uithuwde. Dit zijn dwaze en
+vrouwelijke klachten en uit weinig verstand voortgekomen. Is het
+dan iets nieuws, dat de fortuin thans verschillende wegen gebruikt
+en nieuwe middelen om de zaken tot bepaalde gevolgen te voeren? Wat
+heb ik er mee te maken of een schoenmaker eerder dan een wijsgeer met
+zijn oordeel over mijn zaken tot een goed einde beschikt heeft, in
+'t geheim of openlijk? Ik moet slechts oppassen, als de schoenmaker
+niet verstandig is, dat hij het niet weer doet en hem voor de gedane
+zaak bedanken. Als Gisippos Sophronia goed gehuwd heeft, is het klagen
+over de wijze van te werk gaan een overtollige dwaasheid. Indien
+gij niet op zijn verstand vertrouwt, pas dan op, dat hij niet weer
+zal trouwen en bedank hem er voor. Gij moet ook weten, dat ik niet
+zocht noch door list, noch door valschheid eenige smet te werpen op
+de eer en de waarde van uw bloed in de persoon van Sophronia en al
+heb ik haar in het geheim tot vrouw genomen, kwam ik niet als een
+dief deze haar maagdelijkheid ontnemen, noch wilde ik haar als een
+vijand oneerbaar bezitten en verwantschap met u weigeren. Maar hevig
+ontvlamd door haar begeerenswaardige schoonheid en haar deugd wist ik,
+dat, als ik haar op de wijze, die gij wilde, gevraagd had, ik haar,
+die zeer door u bemind wordt, uit vrees, dat ik haar naar Rome had
+geleid, niet had gekregen. Ik gebruikte dus een geheim middel en ik
+heb Gisippos doen toestemmen in mijn naam. Daarna, hoezeer ik haar
+vurig beminde, zocht ik niet als minnaar maar als man haar omhelzingen,
+omdat ik haar niet naderde, gelijk zij zelf kan getuigen, voor ik haar
+met den ring had getrouwd en met de vraag of zij mij tot man wilde,
+waarop zij toestemde. Indien het haar schijnt, dat zij bedrogen is,
+ben ik niet te berispen, maar zij, die mij niet vroeg, wie ik was. Dit
+is dus het groote kwaad, de groote zonde begaan door Gisippos als
+vriend en van mij als minnaar, dat Sophronia in stilte de vrouw van
+Titus Quintius is geworden; daarom verscheurt, dreigt en beleedigt
+gij hem. En wat zoudt gij doen, als hij haar aan een bedelaar, een
+landlooper, een slaaf had gegeven? Welke ketenen, welke kerkers, welke
+kruisen zouden dan voldoende zijn? Maar laten wij dit nu ter zijde:
+mijn vader stierf onverwachts en ik moet naar Rome terugkeeren. Omdat
+ik Sophronia wilde meenemen, heb ik u bekend, wat ik anders misschien
+u nog had verborgen. Dit zult gij, als gij verstandig zijt, met
+blijmoedigheid dragen, omdat ik, als ik u had willen bedriegen of
+beleedigen, haar als misleide had achtergelaten. Maar Zeus verhoede,
+dat in een romeinsche ziel ooit zulk een laagheid kan huizen. Sophronia
+is dus met goedvinden der Goden, door de kracht der menschelijke
+wetten, het lofwaardig verstand van mijn Gisippos en mijn liefdelist
+de mijne, wat gij, die u toevallig wijzer waant dan de Goden en de
+andere menschen, in mij op twee manieren veroordeelt.
+
+De eene is, dat gij Sophronia hier houdt, waartoe gij niet meer recht
+hebt dan ik wil toestaan; de andere: dat gij Gisippos als vijand
+behandelt, dien gij naar recht verplicht zijt. Ik wil u thans niet
+uiteenzetten, hoe dwaas gij daarmee handelt maar als vriend u raden,
+dat gij uw toorn laat varen en al uw haat en dat Sophronia mij wordt
+teruggegeven, opdat ik blijmoedig als uw bloedverwant vertrek en
+leef. Wees er zeker van, dat, of het gebeurde u behaagt of niet,
+indien gij anders hadt willen te werk gaan, ik Gisippos daaraan zou
+onttrekken en als ik te Rome kom, zal ik zeker haar terug hebben,
+die met recht de mijne is, en wat de verontwaardigde ziel van een
+Romein vermag, als die u steeds vijandig blijft, zal ik u--hoop
+ik--doen ondervinden. Toen Titus zoo gesproken had, stond hij met
+verstoord gezicht op, nam Gisippos bij de hand en toonde, dat het hem
+weinig kon schelen, hoevelen er ook in den tempel waren en ging het
+hoofd schuddend tot bedreiging er uit. Zij, die daar binnen bleven
+ten deele verschrikt door zijn laatste woorden, vonden eenstemmig,
+dat het beter was Titus tot familielid te hebben, omdat Gisippos het
+niet had willen wezen, dan Gisippos als verwant te hebben verloren en
+Titus tot vijand te krijgen. Zij gingen daarom weg, vonden Titus terug
+en keurden goed, dat Sophronia de zijne werd, hem tot familie te hebben
+en Gisippos tot goed vriend. Zij vierden samen een huiselijk feest,
+namen afscheid en gaven hem Sophronia terug. Zij maakte verstandig
+van den nood een deugd, richtte de liefde voor Gisippos spoedig
+naar Titus en ging met hem naar Rome, waar zij met groote eer werd
+ontvangen. Gisippos bleef in Athene bij allen weinig in tel en werd
+niet lang daarna door zekere stadskuiperijen met al de zijnen arm en
+ellendig uit zijn huis te Athene verjaagd en tot eeuwige ballingschap
+veroordeeld. Zoo zelfs als bedelaar ging Gisippos naar Rome om te
+zien, of Titus zich hem herinneren zou, en daar hij wist, dat die in
+den gunst van alle Romeinen stond, ging hij na gehoord te hebben,
+waar zijn huizen waren, daar afwachten tot Titus er kwam, waar hij
+zich voornam niet te spreken van zijn ellende maar zijn best deed
+zich hem te vertoonen, opdat Titus hem herkennen zou en roepen. Maar
+toen Titus voorbij ging en Gisippos geloofde, dat die hem gezien
+had en vermeden en zich herinnerde, wat hij voor hem had gedaan,
+vertrok hij verontwaardigd en wanhopig.
+
+Het was al nacht en hij nuchter, zonder geld, en zonder te weten,
+waarheen te gaan, bovenal verlangend te sterven kwam op een zeer
+eenzame plaats, waar hij een groote grot zag. Hij ging er in om te
+slapen; op den naakten bodem en slecht gekleed, sluimerde hij in,
+overwonnen door de langdurige smart. Hierheen kwamen 's morgens twee
+mannen, die op roof waren uitgegaan met hun buit. Er ontstond twist en
+de een doodde den ander en ging weg. Gisippos zag dit en vond hierin
+een middel tot zelfmoord. Hij bleef zoolang tot de politiemannen,
+die het feit al hadden vernomen, er kwamen en Gisippos woedend
+meenamen. Na een verhoor bekende hij het te hebben gedaan. Daarom
+werd door den praetor Marcus Varro bevolen, dat hij aan het kruis zou
+sterven, gelijk toen gewoonte was. Toevallig kwam Titus toen in het
+praetorium, die den ongelukkigen veroordeelde zag en de reden van het
+vonnis hoorde, hem herkende en zich verbaasde over zijn rampspoed en
+zijn komst aldaar. Hij verlangde zeer hem te helpen en zag er niets
+anders op dan zich zelf te beschuldigen, drong naar voren en riep:
+Marcus Varro, roep den armen man terug, dien gij veroordeeld hebt,
+want hij is onschuldig. Ik heb met genoeg schuld de Goden beleedigd
+door dengeen te vermoorden, die uw wachters vanmorgen vonden, dat ik ze
+nu niet met den dood van een onschuldige wil tarten. Varro verwonderde
+zich en betreurde het, dat het geheele praetorium het gehoord had
+en daar hij zich niet met eere aan de wetten kon onttrekken, liet
+hij Gisippos terugkeeren en sprak tot hem: Hoe waart gij zoo dwaas
+zonder door de pijnbank te zijn gedwongen te bekennen, wat gij nooit
+hebt gedaan en wat u het leven zou kosten? En nu komt deze man hier
+en zegt, dat hij het bedreef? Gisippos zag, dat dit Titus was en
+begreep wel, dat die het tot zijn redding had gedaan, dankbaar voor
+den hem bewezen dienst. Daarom zeide hij schreiend van aandoening:
+Varro, ik heb hem werkelijk gedood en het medelijden van Titus
+komt te laat om mij te redden. Titus van zijn kant sprak: Praetor,
+gelijk gij ziet, dit is een vreemde, die zonder wapens naast den doode
+aangetroffen werd en gij kunt zien, hoe zijn ellende hem reden geeft
+te willen sterven. Laat hem daarom vrij en straf mij, die het verdiend
+heb. Varro verwonderde zich over de standvastigheid van die twee en
+vermoedde al hun beider onschuld en toen hij dacht aan een middel tot
+vrijspraak, kwam daar een verloopen jonkman, Publius Ambustus, een
+bij alle Romeinen bekende dief, die het werkelijk gedaan had en wist,
+dat geen van beide schuldig was en hij werd daardoor zoo bewogen,
+dat hij voor Varro trad en zeide: Praetor, mijn misdaden voeren mij
+er toe dit pijnlijke vraagstuk op te lossen. Jupiter drijft mij aan
+om mijn misdaad te openbaren. Weet dan, dat geen van beide schuldig
+is. Ik ben werkelijk degeen, die gisteren bij den dageraad dien man
+doodde en dezen ongelukkige zag ik daar dóórslapen, terwijl ik den
+gemaakten buit deelde met hem, dien ik vermoordde. Het is niet noodig,
+dat ik Titus vrijspreek; zijn goede naam is overal bekend genoeg en
+ontlast hem voor mij van de straf, die de wetten opleggen.
+
+Reeds had Octavianus dit gehoord en hij liet alle drie bij zich
+komen. Hij liet de twee als onschuldig en de derde om hunnentwil
+vrij. Titus gaf Gisippos de hand en laakte hem zeer over zijn
+verlegenheid en zijn wantrouwen, betuigde hem groote vreugde en
+leidde hem naar huis, waar Sophronia met tranen van ontroering hem
+als een broeder ontving. Nadat hij wat hersteld was en verkleed en
+terug gekeerd in de dracht passend bij zijn deugd en adel, deelde
+hij met hem eerst elken rijkdom en bezitting en gaf hem daarna een
+jonge zuster Fulvia tot vrouw en sprak vervolgens: Gisippos, gij kunt
+naar verkiezing altijd bij mij blijven of met al het geschonkene naar
+Griekenland terugkeeren. Gisippos gedwongen aan den eenen kant door
+de ballingschap en aan den anderen door de vriendschap voor Titus,
+besloot Romein te worden. Sinds leefde hij langen tijd met zijn Fulvia
+en Titus met zijn Sophronia steeds in één huis gelukkig en werden
+zij zoo mogelijk nog meer bevriend. De vriendschap is dus een zeer
+heilige zaak en niet alleen bijzondere eerbied waard, maar eeuwige
+lof als de zeer wijze moeder van de grootmoedigheid en de eerbaarheid,
+als de zuster van de dankbaarheid en de weldadigheid, en de vijandin
+van haat en gierigheid, altijd zonder verzoek bereid voor anderen
+goed te handelen als voor zich zelf. Haar goddelijken invloed ziet
+men thans weinig bij twee menschen door de ellendige hebzucht en tot
+schande der stervelingen, die alleen op eigen belang lettend haar
+buiten de uiterste einden der aarde tot eeuwige ballingschap hebben
+gedoemd. Welke liefde, welke rijkdom, welke verwantschap dan deze
+zou de kracht hebben gehad de tranen en de zuchten van Titus zoo aan
+Gisippos te doen gevoelen, dat hij daarvoor zijn schoone en door hem
+beminde vrouw die van Titus liet worden? Welke wetten, bedreigingen,
+vrees hadden de jeugdige armen van Gisippos op eenzame en donkere
+plaatsen, in zijn eigen bed kunnen terughouden van de omhelzingen
+van het mooie meisje, misschien vaak daartoe uitnoodigend dan alleen
+deze? Welke grootheden, waardigheden, voordeden zouden Gisippos
+er toe gebracht hebben er niet om te geven zijn ouders en die van
+Sophronia te verliezen, onverschillig te zijn voor de schandelijke
+praatjes van het gepeupel zich niet te bekommeren om spot en hoon om
+den vriend te bevredigen dan alleen deze? En van den anderen kant:
+wie zou Titus zonder eenig overleg (daar hij met eere doen kon of
+hij niets zag) geheel bereid hebben gemaakt zich zelf den dood aan te
+doen om Gisippos van het kruis te halen, wat hij zich zelf oplaadde,
+dan deze? Wie zou Titus zonder eenige aarzeling zich hebben doen
+beijveren zijn zuster aan Gisippos af te staan, die hij zeer arm en
+in de uiterste ellende zag dan deze? Laten de menschen dus maar een
+menigte bloedverwanten, veel broeders en kinderen verlangen en met
+hun geld hun dienaren vermeerderen en er niet op letten, hoe elk
+van dezen bij het minste eigen gevaar meer vrees hebben dan ijver
+bij groote onheilen van vader, broeder of heer om die te beschermen,
+terwijl men juist het tegengestelde ziet bij een vriend.
+
+
+
+
+
+Negende Vertelling.
+
+    _Saladin vermomd als koopman wordt ontvangen door messer
+    Torello, die een Kruistocht medemaakt. Messer Torello stelt
+    voor zijn vrouw een termijn om weer te mogen huwen. Hij wordt
+    gevangen genomen en door den Sultan opgemerkt als valkenier. De
+    Sultan herkent hem en wordt herkend en ontvangt hem zeer
+    goed. Messer Torello wordt ziek en wordt door tooverkunst
+    in één nacht naar Pavia overgebracht op de bruiloft, welke
+    men voor zijn hertrouwde vrouw maakte, door haar herkend en
+    keert met haar naar huis terug._
+
+
+Fiametta eindigde en de grootmoedige dankbaarheid van Titus werd door
+allen gelijkelijk geprezen, toen de koning de laatste vertelling
+bewarend voor Dioneo aldus begon te spreken: Begeerenswaardige
+donna's. Filomena sprak over de vriendschap de waarheid en met
+recht beklaagde zij zich aan het einde, dat die zoo weinig door de
+stervelingen gewaardeerd wordt. En als wij hier waren om de gebreken
+der wereld te verbeteren of toch ze te laken, zou ik met langer
+gesprek haar woorden vervolgen, maar omdat ons doel een ander is,
+viel het mij in u met een vrij lange geschiedenis, maar toch aardig,
+een grootmoedigheid van Saladin te verhalen, opdat gij daaruit zult
+hooren, dat, zoo men niet de gansche vriendschap van iemand door onze
+ondeugden kan winnen, men althans er genoegen in kan hebben een dienst
+te bewijzen, hopend, dat--hoe ook--daaruit een belooning volgen zal.
+
+Ten tijde van keizer Frederik den Eerste ondernam men een algemeenen
+kruistocht om het Heilige Land te veroveren. Saladin, een zeer
+waardig heerscher en toen Sultan van Babylon [191], die daar al van
+te voren iets van hoorde, nam zich voor zelf de toebereidselen er van
+te aanschouwen om beter gereed te staan. Hij regelde al zijn zaken in
+Egypte, gaf voor een pelgrimstocht te doen en begaf zich met twee van
+zijn grootste en wijste mannen en slechts drie dienaren als koopman
+vermomd op weg. Zij zwierven door vele christelijke landen en door
+Lombardije rijdend om de bergen over te gaan, ontmoetten zij op weg
+van Milaan naar Pavia een edelman, messer Torello d'Istria van Pavia,
+die met zijn knechten, honden en valken zich naar zijn landgoed begaf
+aan den Tessino. Zoodra Torello ze zag, begreep hij, dat zij edellieden
+en vreemden waren en wenschte hij ze te onthalen. Toen Saladin aan een
+van zijn dienaren vroeg, hoever Pavia nog af was en of hij er bijtijds
+kon binnenkomen, liet Torello den knecht niet antwoorden, maar hij zelf
+sprak: Heeren, gij kunt Pavia niet bijtijds binnentreden. Dan, vroeg
+Saladin, behage het u ons te wijzen, waar wij het best verblijven,
+omdat wij vreemdelingen zijn. Torello sprak: Dat zal ik gaarne doen;
+ik was juist op het punt een der mijnen in de buurt van Pavia te
+sturen. Ik zal hem u meegeven en hij zal u leiden naar een plaats,
+waar gij zeer goed kunt verblijven. Hij gelastte de verstandigste van
+zijn onderhoorigen, wat hij te doen had en zond hem met dezen weg. Hij
+ging naar zijn landgoed en liet snel een goed avondmaal gereed maken
+en de tafels in zijn tuin zetten en daarna wachtte hij ze aan de
+deur. De knecht sprak met de edellieden over verschillende dingen en
+voerde ze langs bepaalde wegen om naar het landgoed van zijn heer,
+zonder dat zij het merkten. Toen Torello hen zag, ging hij ze te
+voet tegemoet en sprak lachend: Heeren, wees allen welkom. Saladin,
+die zeer hoffelijk was, bemerkte, dat deze ridder er aan twijfelde,
+dat hij de uitnoodiging niet zou hebben aangenomen, als hij dit gedaan
+had, toen hij hem op weg aantrof, en hij ze met overleg naar zijn
+huis geleid had, opdat ze niet konden weigeren den avond met hem door
+te brengen en den groet beantwoordend, sprak hij: Messer, indien men
+zich kon beklagen over de hoffelijkheid van de menschen, moesten wij
+het over u doen, die, daargelaten, dat gij ons belet hebt onzen weg
+te vervolgen, ons gedwongen hebt, en die, terwijl uw welwillendheid
+voor ons slechts een groet waard was, zoo hoffelijk waart. De wijze
+en welsprekende ridder antwoordde: Heeren, wat gij van ons ontvangt,
+zal bij hetgeen voor u passen zou, naar uw uiterlijk te oordeelen,
+een povere ontvangst worden, maar werkelijk buiten Pavia zoudt gij
+het nergens goed treffen en daarom moge het u niet hinderen, dat gij
+wat zijt omgeloopen om wat meer geriefelijkheid te hebben.
+
+Zoo sprekend hadden zijn bedienden de reizigers omringd, die afgestegen
+waren en voerden de paarden weg en Torello leidde de drie edellieden
+naar hun kamer, waar hij ze de laarzen liet uittrekken en verfrisschen
+met zeer jongen wijn. Hij hield ze in aangename gesprekken tot het
+maal. Saladin en zijn metgezellen en alle bedienden kenden Latijn,
+zoodat ze elkaar zeer goed verstonden en het scheen aan hun allen,
+dat die ridder de aardigste en beleefdste man was en beter praatte dan
+wie ze ook kenden. Messer Torello schenen zij edele mannen en veel
+meer dan hij eerst had gedacht, waarom hij het in stilte betreurde,
+dat hij ze niet met gezelschap en een statiger gastmaal dien avond kon
+onthalen. Daarom wilde hij dit den volgenden morgen herstellen en na
+een van zijn bedienden gezegd te hebben, wat hij doen wilde, zond hij
+hem naar zijn vrouw, die zeer verstandig en grootmoedig was, te Pavia,
+bij wie men de poorten nooit sloot. Daarna leidde hij de edellieden in
+den tuin en vroeg ze hoffelijk, wie zij waren. Saladin antwoordde: Wij
+zijn cyprische kooplieden en gaan voor onze zaken naar Parijs. Torello
+ging voort: Mocht het God behagen, dat onze streek zulke edellieden
+voortbracht, als Cyprus kooplieden oplevert. En toen men hierna over
+meer had gesproken, werd het tijd om te avondmalen. Hij noodigde ze
+uit het maal eer aan te doen. Toen de tafel was opgeheven, zag Torello
+spoedig, dat zij moede waren en liet ze in zeer schoone bedden slapen.
+
+De knecht deed de boodschap te Pavia aan de donna, die niet met
+vrouwelijke maar met koninklijke ziel dadelijk een groot aantal
+vrienden en dienaren van Torello liet roepen, alles voor een grootsch
+gastmaal liet gereed maken en bij toortslicht vele der edelste
+burgers liet uitnoodigen. Ze liet lakens halen en zijden stoffen en
+eekhoren-vellen en daarmee alles opsieren. Bij den dageraad stonden
+de edellieden op, waarna Torello te paard steeg. Hij liet zijn valken
+komen, leidde ze naar een naburig moeras en liet hun zien, hoe ze
+vlogen. Maar toen Saladin iemand verlangde, die hem naar Pavia en naar
+de beste herberg zou leiden, zeide Torello: Dat doe ik, daar ik er heen
+moet. Zij waren daarmee tevreden en gingen tegelijk met hem op reis en
+toen het al drie uur was en zij bij de stad waren gekomen en meenden,
+dat zij naar de beste herberg waren gegaan, bereikten zij het huis van
+Torello, waar wel vijftig van de edelste burgers waren om de ridders
+te ontvangen, die dadelijk hun toomen en paarden omringden. Saladin
+en zijn gezellen begrepen al te wel, wat dit beteekende en zeiden:
+Messer Torello, dat hebben wij niet gevraagd; gij hebt den vorigen
+nacht genoeg gedaan en meer dan wij verlangden. Hij antwoordde:
+Heeren, wat gisteravond gedaan werd, weet ik, is meer te danken aan
+het toeval dan aan u, zoodat gij noodzakelijk in mijn klein buiten
+moest komen. Wat dat van morgen betreft, ben ik aan u verplicht en
+met mij al die edele burgers, die u omringen, aan wien gij, als het
+u beleefd schijnt, kunt weigeren met u te ontbijten.
+
+Saladin en zijn metgezellen werden overreed, stegen af en werden  door
+de edellieden ontvangen, en naar de kamers geleid, die zeer rijk voor
+hen waren versierd. Nadat zij hun reisgewaad hadden afgelegd en zich
+wat hadden verfrischt, kwamen zij in de zaal, waar alles prachtig
+gereed was gemaakt.
+
+Toen het water voor de handen was aangereikt en men zich aan tafel
+had gezet, werden zij rijkelijk met vele spijzen bediend, zoodat,
+als de keizer er gekomen was, men hem niet meer eer had kunnen
+bewijzen. En hoewel Saladin en zijn metgezellen groote heeren waren
+en gewoon groote dingen te zien, verwonderden zij zich toch zeer en
+het scheen hun des te fraaier, daar zij wisten, dat de ridder een
+burger was en geen vorst. Toen men na den eten over andere dingen wat
+gesproken had, gingen de edellieden van Pavia, daar het zeer warm was,
+naar Torello's wensch wat rusten en hij bleef met hun drieën achter en
+trad met hen in een kamer, opdat alles wat hem dierbaar was, door hen
+gezien werd en liet daarom zijn waardige vrouw roepen. Deze groot en
+schoon van gestalte en rijk gekleed trad tusschen haar twee zoontjes,
+die engeltjes geleken, op hen toe en groette ze bekoorlijk. Zij stonden
+op en ontvingen haar met eerbied en na haar tusschen zich geplaatst te
+hebben vleiden zij haar zeer met haar twee zoontjes. Maar toen zij met
+hen een aangenaam gesprek had aangeknoopt en Torello een oogenblik
+was heengegaan, vroeg zij lieftallig, waar zij vandaan kwamen en
+heengingen. Zij antwoordden daarop als aan Torello. Toen sprak de
+donna met blij gelaat: Nu zie ik, dat vrouwelijk doorzicht nuttig
+kan zijn en daarom bid ik u, dat gij mij de bijzondere gunst bewijst
+deze kleine gift niet te weigeren noch dit kwalijk te nemen, dat ik
+die liet komen, maar omdat de donna's naar hun kleinen geest kleine
+geschenken geven moet gij hierbij meer letten op de goede gezindheid
+dan op de hoeveelheid. Zij liet voor hen twee paar gewaden komen, het
+een geborduurd met zijde en het andere met eekhoornvel niet passend
+voor burgers of kooplieden maar voor ridders en drie rokken van taf en
+linnen en zeide: Neem die, ik heb u gekleed met de gewaden van mijn
+heer. Wanneer gij er acht op geeft, dat gij ver van uw vrouwen zijt
+en op de lengte van de gemaakte reis en op die, welke gij nog maken
+moet en dat de kooplieden zindelijke en gemakzuchtige menschen zijn,
+zullen zij u van nut wezen, hoewel ze weinig waarde hebben.
+
+De edellieden verwonderden zich en bemerkten, dat Torello in geen
+enkel opzicht zijn hoffelijkheid jegens hen wilde verwaarloozen en
+zij twijfelden er aan, terwijl zij de voornaamheid van de koopvrouw
+zagen, dat Torello hen niet kende. Maar toch antwoordde een van hen:
+Madonna, dat zijn prachtige kleederen en dat is niet licht aan te
+nemen, indien uw beden er ons niet toe dwongen. Daarna keerde messer
+Torello terug en de donna beval ze Gode aan en vertrok en liet hun
+bedienden ook van dergelijke gewaden voorzien. Torello verzocht hen
+met veel aandrang, dat zij dien ganschen dag bij hem bleven. Daarom na
+te hebben geslapen en in hun gewaden gekleed gingen zij met hem wat
+door de stad rijden en toen het uur van het avondmaal gekomen was,
+aten zij met voorname dischgenooten zeer overvloedig. Toen het tijd
+was, gingen zij rusten en bij dageraad stonden zij op en vonden in
+plaats van hun vermoeide knollen drie zware en goede ridderpaarden
+en ook nieuwe en sterke dieren voor hun knechten. Saladin keerde
+zich hierbij tot zijn metgezellen en sprak: Ik zweer bij Allah, dat
+ik nooit een beschaafder, hoffelijker en voorkomender man gezien heb
+als deze en als de christelijke koningen zoo vorstelijk zijn als deze
+ridderlijk is, zal de sultan van Babylon niet hoeven te verwachten,
+dat een hunner, nog minder zoovelen als er zijn, hem zullen aanvallen
+om niet te spreken van hen, die zich gereed maken. Maar wetend, dat
+hij tevergeefs zijn geschenken zou weigeren, bedankten zij daarvoor
+zeer beleefd en stegen te paard. Messer Torello begeleidde hen een
+heel eind en hoezeer het scheiden van Torello Saladin moeite kostte,
+zooveel vriendschap had hij voor hem opgevat, toch gedwongen voort
+te gaan, verzocht die hem terug te keeren. Deze, hoe hard het hem ook
+viel te scheiden, zeide: Heeren, ik wil het doen, omdat het u behaagt,
+maar dit zeg ik u: ik weet niet, wie gij zijt, noch wil ik er meer
+van weten, dan gij verkiest; maar wie gij ook zijt, gij zult mij
+geen oogenblik doen gelooven, dat gij kooplieden zijt en ik beveel u
+Gode aan. Saladin, die reeds van alle bedienden van Torello afscheid
+had genomen, antwoordde hem: Messer, het zal nog kunnen voorkomen,
+dat wij u onze koopwaar kunnen toonen, waardoor wij uw geloof zullen
+bevestigen en ga met God.
+
+Saladin en zijn metgezellen vertrokken met het vaste voornemen, dat
+als zijn leven gespaard bleef en de oorlog, dien hij verwachtte, niet
+zijn val zou zijn, niet minder eer te bewijzen aan messer Torello
+dan deze hem had gedaan: en hij sprak veel van hem en zijn vrouw
+en prees alles steeds meer. Toen hij het geheele Westen met groote
+inspanning was doorgetrokken en in zee was gestoken, ging hij met
+zijn metgezellen terug naar Alexandrië en maakte zich geheel ingelicht
+tot de verdediging gereed. Messer Torello keerde naar Pavia terug en
+in lang nadenken wie die drie konden wezen; maar hij kwam daar niet
+achter. Toen de tijd voor den Kruistocht gekomen was en overal groote
+toebereidselen gemaakt werden, wilde messer Torello ondanks de beden
+en tranen van zijn donna beslist heengaan en toen alles klaar was om
+op te stijgen, zeide hij haar, die hij ten zeerste liefhad: Donna,
+gelijk gij ziet, ga ik bij die kruisvaart mee tot eer van mijn persoon
+en tot heil van mijn ziel; ik beveel u onze zaken aan en onze eer en
+daar ik zeker ben van het heengaan maar door duizend gevallen, die zich
+kunnen voordoen heelemaal niet zeker van den terugkeer, wil ik, dat
+gij mij een groote gunst bewijst: Wat er ook gebeure, zoolang gij geen
+tijdingen hebt omtrent mijn leven, dat gij één jaar en één maand en één
+dag op mij zult wachten, te beginnen van af heden, mijn vertrek. De
+donna, die zeer schreide, antwoordde: Messer Torello, ik weet niet,
+hoe ik de smart zal verduren, waarin gij mij achterlaat, maar zoo
+mijn leven sterker is dan deze en U het tegendeel mocht overkomen,
+leef en sterf in de zekerheid, dat ik als vrouw van messer Torello en
+van zijn nagedachtenis zal leven en sterven. Hierop antwoordde hij:
+Vrouw, ik ben er zeker van, dat, voor zoover het van u afhangt, wat
+gij belooft, gebeuren zal, maar gij zijt een jonge vrouw en schoon
+en van voorname familie en uw deugd is groot en overal bekend: daarom
+twijfel ik niet, dat vele voorname en edele mannen, als er niets van
+mij gehoord wordt, u zullen vragen aan uw familie. Gij zult u tegen
+hun aanzoeken, hoezeer gij ook wilt, niet kunnen verzetten en door
+geweld zult gij hun wil moeten doen. Dit is de reden, waarom ik u dien
+termijn en geen grooteren stel. De donna sprak: Ik zal doen, wat ik zal
+kunnen en wanneer ik toch iets anders zou moeten doen, zal ik u zeker
+gehoorzamen. Ik bid God, dat gij binnen dien termijn terugkeert. De
+donna omhelsde schreiend Torello; zij trok een ring van den vinger,
+gaf hem dien en sprak: Indien ik sterf, zoo ik u niet terugzie,
+denk dan aan mij, als gij dien zien zult. Hij nam dien aan, steeg
+te paard en na allen vaarwel gezegd te hebben, ging hij op reis. Te
+Genua ging hij met zijn gezelschap op een galei en kwam spoedig
+te Acre en vereenigde zich met het andere leger van de Christenen,
+waarin dadelijk een zware, besmettelijke ziekte uitbrak. Intusschen,
+of het de krijgskunst of de kans van Saladin was, het overschot der
+Christenen daaraan ontsnapt werd door hem gevangen genomen en in vele
+steden verdeeld en gekerkerd. Ook messer Torello werd te Alexandrië
+in de gevangenis gezet. Daar men hem niet kende en hij vreesde zich
+te doen kennen, begon hij door noodzakelijkheid gedwongen vogels te
+fokken, waarin hij een groot meester werd en daardoor de aandacht
+trok van Saladin. Deze liet hem daarom vrij en hield hem als zijn
+valkenier. Messer Torello, die niet anders dan de christen van
+Saladin genoemd werd, die hem niet herkende, noch de Sultan hem,
+had zijn gedachten in Pavia en had meermalen beproefd te vluchten,
+maar het was hem nooit gelukt Toen eenige Genueezen als gezanten
+bij den Sultan kwamen om verscheidene medeburgers los te koopen en
+vertrekken moesten, schreef hij in een brief aan zijn vrouw, dat hij
+leefde en zoo spoedig mogelijk bij haar zou terugkeeren en dat zij
+hem zou verwachten. Hij bad vurig een der gezanten, dien hij kende,
+dat hij zou zorgen dien in handen te stellen van den abt van San
+Pietro di Ciel d'oro, die zijn oom was. Eens sprak Saladin hem over
+zijn vogels; Torello glimlachte en maakte een beweging met zijn mond,
+die Saladin, toen hij te Pavia was, meermalen had opgemerkt. Daardoor
+keek hij hem strak aan en hij herinnerde zich Torello. Hij staakte
+dit gesprek en zei: Zeg mij, Christen, uit welk land van het Westen
+zijt gij? Mijnheer, zeide Torello, ik ben Lombardiëer uit de stad
+Pavia, een arm man en van lagen stand. Toen Saladin dit hoorde,
+haast zeker van datgene, waaraan hij twijfelde, zeide hij verheugd
+in zich zelf: God heeft mij de gelegenheid gegeven hem te toonen,
+hoe aangenaam zijn hoffelijkheid mij was en zonder meer liet hij
+al zijn kleeren in een kamer brengen, voerde hem er in en sprak:
+Kijk, christen, of er onder die gewaden geen is, dat gij ooit hebt
+gezien. Torello zag die, welke zijn vrouw aan Saladin had geschonken,
+maar dacht, dat die het niet konden wezen en antwoordde: Mijnheer,
+ik ken er geen van; het is wel waar, dat die twee op rokken gelijken,
+waarmee ik drie kooplieden, die bij mij verblijf hielden, gekleed
+heb. Toen kon Saladin zich niet meer houden, omhelsde hem innig
+en sprak: Gij zijt messer Torel d'Istria en ik ben een van de drie
+kooplieden, aan wien uw donna die rokken heeft gegeven en nu is het
+tijd om u zekerheid te geven omtrent mijn koopwaar, gelijk ik u bij
+mijn vertrek zeide, dat gebeuren kon. Torello verheugde zich zeer en
+schaamde zich. Hij was blij hem te gast te hebben gehad en verlegen,
+omdat hij hem armelijk ontvangen had. Saladin sprak: Messer Torello,
+omdat God u hier gezonden heeft, denk, dat ik niet meer hier de heer
+ben maar gij. Na te samen een groot feest te hebben gevierd, deed
+hij hem koninklijk kleeden en na hem voor al zijn groote baronnen te
+hebben gebracht en veel tot zijn lof te hebben gezegd, beval hij, dat
+elk zijn gunst op prijs zou stellen en dat hij even geëerd zou zijn als
+hij zelf. Dit deed van toen af iedereen, maar veel meer dan de anderen
+de twee heeren, die Saladin's metgezellen in zijn huis waren geweest.
+
+De grootte van de plotselinge glorie, waarin Torello zich bevond,
+deed hem een weinig de dingen uit Lombardije vergeten, vooral omdat
+hij vast hoopte, dat zijn brieven zijn oom zouden bereiken. In het
+kamp, waar het leger der Christenen, op den dag, dat zij door Saladin
+gevangen werden genomen, zich bevond, was een provençaalsch ridder van
+weinig beteekenis gestorven, die messer Torello de Dignes heette. Daar
+Torello d'Istria door het heele leger om zijn adel bekend was, hoorde
+ieder zeggen: messer Torello is dood en geloofde, dat het Torello
+d'Istria was en zijn gevangenneming hield de bedrogenen in dien
+waan. Vele Italianen, waaronder er verscheiden durfden beweren, dat
+ze hem dood gezien hadden, gingen met die tijding terug en beweerden
+zelfs, dat ze bij de begrafenis geweest waren. Toen zijn familie dit
+wist, was dit de oorzaak van zeer groote en onnoemelijke droefheid,
+niet alleen bij deze maar bij al zijn kennissen. Groot was de rouw
+en treurigheid van zijn vrouw, die eenige maanden voortdurend in
+tranen doorbracht en toen zij wat minder begon te treuren en door
+vele voorname mannen van Lombardije gevraagd werd, drongen haar
+broeders bij haar aan te hertrouwen. Zij weigerde vaak met groot
+geklaag, maar ten slotte gedwongen volgde zij het verlangen van
+haar familie met inachtneming van de voorwaarde, die zij aan Torello
+beloofd had. Omstreeks acht dagen voor haar huwelijk, zag Torello te
+Alexandrië een man, die hij met de Genueesche gezanten op de galei had
+zien stijgen, die naar Genua ging. Hij liep op hem toe en vroeg hem,
+hoe de reis geweest was en wanneer zij te Genua waren aangekomen. Hij
+sprak tot hem: Mijnheer, ik hoorde te Creta, dat de galei een slechte
+reis deed. In de buurt van Sicilië verhief zich een gevaarlijke storm,
+die haar op de zandbanken van Barbarije deed stooten. Geen levende
+ziel ontkwam en twee van mijn broeders kwamen om. Torello geloofde
+deze woorden en herinnerde zich, dat de termijn binnen kort eindigen
+zou en daar hij dacht, dat zijn toestand te Pavia niet bekend was,
+achtte hij het zeker, dat zijn vrouw hertrouwd zou zijn. Hij verloor
+van verdriet zijn eetlust, legde zich te bed en wilde sterven. Saladin
+hoorde dit en vernam na ernstig aandringen zijn smart en ziekte,
+en laakte, dat hij dit niet eerder gezegd had. Hij smeekte hem beter
+te worden bewerend, dat hij dan zou beproeven hem op den bepaalden
+termijn naar Pavia te voeren. Torello geloofde hem en daar hij vaak
+had gehoord, dat dit meermalen was gebeurd, begon hij aan te sterken
+en bij Saladin op spoed aan te dringen. Saladin gelastte aan een
+toovenaar, dat die een weg zou vinden om Torello in één nacht op een
+bed naar Pavia te vervoeren. Hij antwoordde, dat dit zou gebeuren,
+maar dat hij in diepen slaap moest zijn. Toen dit geregeld was, ging
+Saladin tot Torello terug en daar hij hem geheel bereid vond op den
+bepaalden datum in Pavia te zijn of, als dit niet kon, te sterven,
+sprak hij: Messer Torello, als gij uw vrouw innig lief hebt en gij
+er niet aan twijfelt, dat zij de vrouw van anderen wordt, weet God,
+dat ik u geenszins zou laken, omdat zij van alle donna's, die ik ooit
+zag, degene is, die in gewoonten, manieren en wijze van optreden,
+daargelaten haar schoonheid, slechts een vergankelijke bloem, mij
+het meest van allen te loven en beminnenswaardig schijnt. Het zou
+mij zeer aangenaam zijn, omdat de fortuin u hierheen zond, dat wij
+zullen leven als heeren, gelijk wij tijdens mijne regeering geleefd
+zouden hebben. Omdat God het niet toe stond, toen het in u opkwam te
+sterven of naar Pavia te gaan voor den gestelden termijn, verlangde
+ik zeer tijdig te weten met welke eer, grootheid en het gevolg, dat
+uw deugd verdient, ik u naar uw huis moest laten voeren. Dit is mij
+niet gegund, maar daar gij verlangt er spoedig te zijn, zal ik u er
+toch heen zenden. Torello antwoordde: Mijn heer, zonder uw woorden
+hebben uw daden mij genoeg uw welwillendheid getoond, die ik niet
+in zoo hooge mate verdiende en ik zal gerust leven en sterven. Maar
+omdat ik die keus deed, bid ik u om dit spoedig te doen, want het is
+morgen de laatste dag, waarop ik verwacht wordt. Saladin antwoordde,
+dat hij er voor zou zorgen en den volgenden dag liet Saladin in
+een groote zaal een rein, schoon en rijk bed van matrassen opmaken,
+allen naar hun gewoonte van fluweel en goudlaken. Hij liet er een
+pronkdeken op leggen bewerkt met ornamenten van zeer groote parels
+en met zeer kostbare steenen, die in het Westen zeer hoog geschat
+worden en twee oorkussens, gelijk daarbij vereischt wordt.
+
+Toen beval hij Torello, die herstelde, een gewaad aan te doen
+op saraceensche manier, het rijkste en het mooiste, wat ooit door
+iemand gezien was en plaatste hem op het hoofd een van zijn grootste
+tulbanden. Het was al laat, toen Saladin zich met velen van zijn
+baronnen in die kamer begaf. Hij ging naast hem zitten en sprak
+bedroefd: Messer Torello, het uur van scheiden nadert en omdat ik
+u niet kan vergezellen noch laten begeleiden, nu de weg het niet
+toestaat, neem ik hier afscheid van u. Voordat ik u dus bij Allah
+aanbeveel, bid ik u bij onze vriendschap, dat gij aan mij denkt en
+indien het mogelijk is, voordat onze leeftijd vervuld is, dat gij,
+als gij uw zaken in Lombardije geregeld hebt, tenminste één keer mij
+komt opzoeken, opdat ik dan verheugd de leemte kan aanvullen, die ik
+thans moet verdragen. Gij moet geen bezwaar maken mij brieven te sturen
+en mij alles te vragen, wat gij wenscht, en wat ik voor u liever doen
+zal dan voor wie ook. Torello kon zijn tranen niet weerhouden en door
+dezen belemmerd, antwoordde hij, dat hij onmogelijk zijn weldaden en
+zijn waarde zou vergeten en dat hij zou doen, wat hij hem aanbeval,
+mits hem de tijd daartoe verleend werd. Saladin omhelsde hem innig
+en zeide met vele tranen: _Ga met God_ en ging de kamer uit; al de
+andere baronnen namen daarop afscheid van hem en gingen met Saladin in
+die zaal, waar het bed geplaatst was. Daar de toovenaar het oogenblik
+van vertrek afwachtte en het bespoedigde, kwam er een dokter met een
+drank. Hij gaf hem dien als versterking en kort daarop sliep hij
+in. Zoo werd hij op bevel van Saladin in zijn fraai bed vervoerd,
+waarop hij een kostbaren krans plaatste en kenmerkte dien zoo, dat
+men later wel begrijpen kon, dat deze door Saladin aan de vrouw van
+Torello was gezonden. Daarop deed hij aan den vinger van Torello
+een ring, waarin een robijn gezet was, glanzend als een toorts van
+haast onschatbare waarde. Vervolgens liet hij hem een degen aangorden,
+waarvan het beslag niet licht te schatten was en hij liet hem bovendien
+een halsketen om hangen van nooit geziene parels met andere kostbare
+juweelen en aan beide zijden liet hij twee zeer groote bekkens vol
+dubloenen plaatsen en vele parelsnoeren, ringen en gordels en andere
+zaken, wat lang zou zijn om te vertellen.
+
+Hierop kuste hij Torello opnieuw en beval den toovenaar zich te
+haasten, opdat dadelijk in tegenwoordigheid van Saladin het bed
+met den geheelen messer Torello werd weggevoerd en hij bleef met
+zijn baronnen over hem spreken. Reeds was Torello in de kerk van
+San Piero in Ciel d'oro van Pavia neergedaald met al de genoemde
+juweelen en sieraden en sliep hij nog, toen de vroegmis luidde, de
+koster met een licht in de kerk kwam en dadelijk het kostbare bed
+zag en niet alleen verwonderd was, maar zeer bang vluchtte. De abt
+en de monniken zagen dit, verbaasden zich en vroegen hem de reden
+daarvan. De koster vertelde het. O, sprak de abt, je bent toch geen
+kind meer en niet in een vreemde kerk, dat je zoo gauw moet schrikken;
+laten we gaan kijken wie boe! boe! tegen je geroepen heeft. De abt
+en de monniken staken meer lichten aan en allen zagen in de kerk
+dit wonderbare en rijke bed en den ridder en terwijl ze aarzelend
+en schroomvallig zonder vlak bij het bed te komen de edele steenen
+beschouwden, richtte, toen de kracht van den drank uitgewerkt had,
+messer Torello zich op met een grooten zucht. Zoodra de monniken hem
+zagen, vluchtten de abt met hun allen verschrikt en schreeuwden zij:
+_God helpe ons!_ Messer Torello opende de oogen en zag duidelijk,
+dat hij was, waar Saladin het verlangd had. Hij ging zitten, zag met
+aandacht om zich heen en hoezeer hij vroeger al de vrijgevigheid van
+Saladin gekend had, scheen die hem nu nog grooter. Niettemin zonder
+zich verder te bewegen riep hij den abt en verzocht hem niet bang te
+zijn, omdat hij Torello, zijn neef, was. De abt werd toen nog banger,
+daar hij hem verscheidene maanden dood waande, maar na eenigen tijd
+werd hij gerust gesteld, maakte het teeken des kruises en ging naar hem
+toe. Torel sprak: Mijn vader, waarom zijt gij bang? Ik leef Goddank
+en ben van over zee teruggekeerd. De abt, hoewel Torello een langen
+baard droeg en op zijn Arabisch gekleed was, herkende hem spoedig en
+geheel bedaard, nam hij hem bij de hand en sprak: Mijn zoon, gij zijt
+behouden teruggekeerd; verbaas u niet over onze vrees, omdat er hier
+niemand is, die niet vast gelooft, dat gij dood zijt en dat madonna
+Adalieta, uw vrouw, overreed door de bedreigingen van haar ouders en
+tegen haar wil hertrouwd is en van morgen naar haar nieuwen man zal
+gaan; de bruiloft is gereed. Torello, door de abt en de monniken zeer
+goed ontvangen, smeekte van zijn terugkeer niet te spreken, totdat
+hij zijn taak zou volbracht hebben. Nadat hij de rijke juweelen in
+veiligheid had laten brengen, vertelde hij alles aan den abt. Deze
+was verheugd over zijn fortuin, en zij dankten samen God. Torel sprak:
+Voor zij mijn terugkeer weet, wil ik haar houding bij die bruiloft zien
+en hoewel het geen gebruik is, dat geestelijken naar zulk een gastmaal
+gaan, wil ik, dat gij mij vermomt om er samen te komen. De abt vond
+dit goed en toen het dag werd, vroeg hij aan den nieuwen echtgenoot
+verlof om met een ambtsbroeder op de bruiloft te zijn, wat den pas
+gehuwden zeer aanstond. Op het etensuur gingen zij naar diens huis door
+ieder met verbazing beschouwd, maar hij werd door niemand herkend en
+de abt vertelde aan allen, dat hij een Saraceen was door den Sultan
+naar den koning van Frankrijk gezonden als ambassadeur. Torello werd
+dus aan tafel geplaatst vlak tegenover zijn vrouw. Zij keek hem aan,
+hoewel zij hem niet herkende, want de groote baard en het ongewone
+gewaad en het vaste geloof, dat hij dood was, beletten dit. Toen
+Torello wilde beproeven of zij zich hem herinnerde, deed hij den
+ring van zijn vinger, dien de donna hem bij zijn vertrek gegeven had,
+liet een jongen knecht roepen, die hem vroeger diende en zeide: Zeg
+namens mij aan de jonge vrouw, dat het in mijn land de gewoonte is,
+wanneer een vreemdeling gelijk ik hier eet aan het gastmaal van een
+jonggehuwde vrouw ten teeken van goedkeuring, dat zij hem haar beker
+geeft vol met wijn, waarvan, nadat de vreemdeling heeft gedronken,
+zooveel hij lust en hij die weer heeft toegedekt, de vrouw de rest
+drinkt. De jonkman deed de boodschap aan de donna, die welgemanierd
+en verstandig hem voor een groot edelman hield en wilde toonen, dat
+zijn komst haar aangenaam was. Zij liet een grooten, vergulden beker
+schoonmaken en vullen en naar den ridder brengen. Torello, die haar
+ring in den mond had gestopt, liet dien bij het drinken er in vallen,
+dekte den beker weer toe en stuurde dien aan de donna. Deze nam hem
+aan, opdat zij zijn gewoonte volgde, maakte hem open, zette dien
+aan den mond, zag den ring en zonder iets te zeggen bezag zij hem
+even. Zij herkende dien, greep dezen, tuurde hem star aan, herkende
+hem, werd als dol, wierp de tafel voor haar omver en schreeuwde: Dit
+is mijn heer, dit is werkelijk messer Torello! Zij liep naar de tafel,
+waaraan hij zat zonder te letten op de lakens of wat er op stond, wierp
+zich aan zijn hals, omarmde hem innig en men kon haar niet scheiden,
+wat men ook zeide of deed, voor messer Torello had gezegd, dat zij
+tot zich zelf zou komen, omdat er nog tijd genoeg was tot onmhelzen.
+
+Nadat zij zich hersteld had, maar de heele bruiloft in de war kwam en
+men ten deele blijder was dan ooit, omdat men zulk een edelman herwon,
+bleef, toen hij er om vroeg, ieder stil. Toen vertelde Torello alles
+en zeide, dat het den edelman, die zijn vrouw had gehuwd, niet moest
+mishagen, dat hij haar weer tot zich nam. De nieuwe echtgenoot,
+hoewel verlegen, antwoordde grootmoedig en als vriend, dat hij met
+zijn eigendom mocht doen, wat hij wilde. De donna gaf den krans en
+den ring aan den nieuwen echtgenoot terug, deed zich dien uit den
+beker aan en zette zich den krans op gezonden door Saladin en van
+daar gingen zij met bruiloftspraal naar het huis van messer Torello
+en daar bekeken hem al de troostelooze vrienden, verwanten en burgers
+als een wonder en hielden een lang en vroolijk feest. Messer Torello
+maakte hem, die de kosten van de bruiloft had gedragen van zijn
+dure juweelen deelgenoot en ook den abt en vele anderen. Door vele
+berichten verwittigde hij Saladin van zijn gelukkigen terugkeer,
+bleef zijn vriend en dienaar en leefde sinds met zijn donna vele
+jaren en hoffelijk voor anderen. Dat was het einde van de ongelukken
+van messer Torello en die van zijn dierbare vrouw en het loon van hun
+beleefdheid. Velen doen hun best zoo te handelen, die, hoewel zij de
+middelen hebben, het zóó slecht doen, dat zij hun grootmoedigheid
+voor meer verkoopen dan die waard is. Als er daarom voor hen geen
+loon op volgt, moeten zij er zich niet over verwonderen.
+
+
+
+
+
+Tiende Vertelling.
+
+    _De markies van Saluzzo door de verzoeken van zijn leenmannen
+    gedwongen tot trouwen, neemt naar vrije keus de dochter
+    van een dorper. Hij krijgt twee zonen, die hij schijnbaar
+    laat dooden. Daarna voorgevend zijn vrouw niet meer lief te
+    hebben en een andere te begeeren, doet hij zijn eigen dochter
+    terugkeeren of die zijn tweede vrouw wordt, na de moeder in
+    haar hema te hebben weggejaagd. Wanneer hij haar in alles
+    toegevend ziet, doet hij haar terugkeeren, hem dierbaarder
+    dan ooit, toont haar de volwassen zonen, eert haar en doet
+    haar eeren als markgravin._
+
+
+Toen het lange verhaal van den koning geëindigd was, zeide Dioneo
+lachend: De goede man, die de rechte staart wou laten neerhalen
+van het spook [192] zou geen twee oortjes gegeven hebben voor al
+de lofuitingen van u voor messer Torello. Daar hij alleen nog had
+te spreken, begon hij: Mijn lieve donna's. Naar het mij schijnt,
+is deze dag gewijd aan een koning, sultans en meer lieden van dien
+rang en opdat ik niet afwijk, wil ik u van een markgraaf verhalen:
+geen grootmoedige daad maar een buitengewone beestachtigheid, hoewel
+er voor hem ten slotte goeds uit voort kwam. Toch raad ik niemand
+hem te volgen, want het is jammer, dat het zoo voor hem eindigde.
+
+Lang geleden was onder de markgraven van Saluzzo de doorluchtigste van
+hun huis een jonkman, Gualtieri, die ongetrouwd zijn tijd doorbracht
+met de valkenvangst, de jacht en niet aan het huwelijk dacht, waarom
+hij zeer wijs verdiende genoemd te worden. Zijn leenmannen beviel dit
+niet en zij verzochten hen een vrouw te nemen, opdat hij niet zonder
+erfgenaam bleef en zij niet zonder heer. Zij boden zich aan er een
+van zulk een waarde te zoeken en van zulk bloed, dat hij goede hoop
+mocht koesteren en zeer tevreden zou zijn. Gualtieri antwoordde:
+Mijn vrienden. Gij dwingt mij tot iets, wat ik mij voorgenomen had
+nooit te doen, daar het moeielijk is er een te vinden, die zich in
+mijn gewoonten schikt en groot de overvloed van het tegendeel en hard
+het leven van hem, wiens vrouw bij hem niet past. En uw geloof, dat
+gij uit de manieren van den vader en moeder de dochters kunt kennen,
+waardoor gij mij er een wilt geven, die mij bevalt, is een dwaasheid,
+omdat ik niet weet, waar gij de vaders zoudt hebben kunnen kennen of
+de geheimen van hun moeders; hoe het ook zij, ook als men ze kent,
+zijn toch dikwijls de dochters aan de ouders ongelijk. Maar, omdat
+gij mij in ketenen wilt boeien, heb ik er vrede mee. En opdat ik er
+mij niet over zal hebben te beklagen, als er kwaad voor mij uit voort
+komt, zal ik haar zelf zoeken en wie ik ook kies, als zij door u niet
+als donna geëerd wordt, zult gij tot uw groote schade ondervinden,
+hoe gevaarlijk het was mij tot een huwelijk te dwingen. De waardige
+mannen zeiden, dat zij tevreden waren, mits hij zich maar een vrouw
+koos. De manieren van een arm meisje uit een dorp dicht bij zijn
+kasteel, hadden Gualtieri zeer behaagd en daar zij hem zeer mooi
+scheen, dacht hij, dat hij met haar een gelukkig leven kon leiden en
+vroeg haar ten huwelijk. Hierna liet Gualtieri al zijn vrienden uit
+den omtrek bijeenkomen en sprak tot hen: Mijn vrienden, het behaagde
+u, dat ik een vrouw nam meer om u dan uit eigen beweging. Gij weet,
+dat gij mij hebt beloofd de donna te eeren, wie ik ook nemen zou. De
+tijd is gekomen, dat ik mijn belofte aan u en gij die aan mij moet
+nakomen. Ik heb een meisje gevonden hier heel dicht bij, dat ik als
+vrouw binnen enkele dagen naar huis leid. Denk er dus aan, dat het
+bruiloftsfeest schoon wordt en haar eervol te ontvangen, opdat ik over
+u zoo tevreden kan zijn als gij over mij. De goede lieden antwoordden
+verheugd, dat zij, wie het ook was, haar in alles als gebiedster
+zouden eeren. Hierna maakten zij en ook Gualtieri zich gereed voor
+een groot bruiloftsfeest. Vrienden en verwanten en groote edellieden
+en anderen uit den omtrek werden uitgenoodigd. Hij liet verscheidene
+rijke gewaden maken naar het model van een jonge vrouw, die hem gelijk
+van maat scheen met zijn meisje, en ook bestelde hij gordels, een ring,
+een fraaien krans en verder al wat voor een bruid vereischt wordt.
+
+Op den bruiloftsdag steeg Gualtieri op de helft van het derde uur te
+paard en sprak tot iedereen, die gekomen was om hem eer aan te doen:
+Heeren, het is tijd de bruid te halen. Hij begaf zich met allen naar
+het dorp en toen zij het huis van den vader van het meisje bereikt
+hadden, ontmoetten zij haar met water van de fontein in grooten haast
+terugkeerende. Toen Gualtieri haar ontwaarde, riep hij haar bij haar
+naam Griselda en vroeg, waar haar vader was. Zij antwoordde bedeesd:
+Mijnheer, hij is in huis. Gualtieri steeg af en na iedereen bevolen
+te hebben op hem te wachten, trad hij in de arme hut, waar hij haar
+vader Giannucole vond en sprak: Ik ben gekomen om Griselda te huwen,
+maar eerst wil ik in haar bijzijn iets van u weten. Ik vroeg haar of
+zij altijd, als ik haar tot vrouw genomen heb, haar best zou doen
+te behagen en over niets kwaad zou worden en gehoorzaam zou zijn,
+hetgeen zij alles toestemde. Toen leidde Gualtieri haar bij de hand
+naar buiten en in tegenwoordigheid van het geheele gevolg liet hij haar
+naakt uitkleeden, en na de bestelde gewaden te hebben laten komen,
+liet hij haar snel kleeden en schoeien en op de nog losse haren een
+krans zetten. Toen iedereen zich verwonderde, sprak hij: Heeren,
+dit is degene, die ik tot vrouw begeerde, en tot haar, die bloosde
+en verward was: Griselda, wilt gij mij tot man? Zij antwoordde: Mijn
+heer, ja. Hij zeide: En ik wil u tot vrouw; en in aller bijzijn huwde
+hij haar. Hij liet haar op een sierpaard stijgen en eervol begeleid
+voerde hij haar naar huis. Daar was de bruiloft schoon en groot en
+het feest niet minder dan alsof hij de dochter van den koning van
+Frankrijk genomen had. Het scheen, dat de jonggehuwde met de kleeren
+ook van ziel en gewoonten veranderde. Zij was schoon van gestalte en
+gelaat, even voorkomend, lieftallig en welgemanierd als mooi, niet
+als een dochter van Giannucole en een herderin, maar van een edel
+heer, waarmee zij al haar kennissen verbaasde. Bovendien was zij zoo
+gehoorzaam en gedienstig aan den echtgenoot, dat hij zich voor den
+best beloonden man ter wereld hield en evenzoo was zij tegen zijn
+onderhoorigen zoo genadig en welwillend, dat ieder haar beminde en
+eerde en haar welzijn, gezondheid en voorspoed wenschte. Zij zeiden,
+dat Gualtieri wijs had gehandeld als weinigen en de scherpzinnigste
+man ter wereld was, daar niemand anders haar hooge deugd verborgen
+onder haar arme kleeren en haar dorpsgewoonten had bespeurd. Kortom
+zij wist niet slechts in haar markgraafschap maar overal weldra zoo
+te handelen, dat zij over haar goedheid deed spreken en het tegendeel
+deed beweren, indien men iets gezegd had tegen haar man, toen hij haar
+trouwde. Zij leefde niet lang met Gualtieri of zij werd ernstig ziek
+en beviel van een dochter, waarover Gualtieri zeer verheugd was. Maar
+kort daarop kreeg hij een nieuwe gedachte en wel om haar lijdzaamheid
+aan een onverdragelijke proef te onderwerpen. Hij toonde zich toornig
+en zeide, dat zijn vazallen zeer ontevreden waren met haar lage afkomst
+en zij treurig waren, dat zij een dochter had gekregen en niets deden
+dan mompelen. Toen de donna dit hoorde, zeide zij zonder van gelaat
+te veranderen of van goed voornemen bij iedere daad: Mijn heer, doe
+met mij, wat gij gelooft dat uw eer en vrede is, want ik zal mij met
+alles vergenoegen, omdat ik weet, dat ik minder ben dan zij en dat
+ik de rang niet waardig ben, waartoe gij mij door uw hoffelijkheid
+gebracht hebt. Dit antwoord was Gualtieri zeer aangenaam, omdat
+zij volstrekt niet trotsch was geworden, nadat hij haar gezegd had,
+dat zijn leenmannen haar dochter niet mochten lijden. Hij gaf aan
+een zijner knechten bevelen, zond haar die en deze sprak met zeer
+treurig gelaat: Madonna, als ik niet wil sterven, moet ik dat doen,
+wat mijn heer mij beveelt. Hij heeft mij bevolen uw kind te nemen en
+dat ik ... meer zeide hij niet. De donna begreep, dat hem bevolen
+was het te dooden. Zij nam het uit de wieg, kuste en zegende het,
+hoewel zij groot hartzeer gevoelde en zonder een spier te vertrekken
+legde zij het in de armen van den knecht en sprak: Zie, doe geheel,
+wat uw en mijn heer u heeft opgedragen, maar zorg, dat de wilde dieren
+en vogels het niet verslinden, of het moet u bevolen zijn. De knecht
+nam het meisje mee en vertelde aan Gualtieri, verwonderd over haar
+standvastigheid, wat de donna gezegd had. Hij zond hem naar Bologna
+naar een bloedverwant, die zonder ooit te zeggen, wie het meisje was,
+het met zorg grootbracht.
+
+Toen werd de donna op nieuw ziek en beviel van een zoon, die Gualtieri
+zeer dierbaar was. Maar daar het hem niet genoeg was, wat hij gedaan
+had, trof hij de donna nog pijnlijker en met geveinsden toorn zeide
+hij haar eens: Donna, nu gij een knaap hebt gekregen, heb ik het
+niet met de mijnen kunnen uithouden, zoo hard verwijten zij mij, dat
+een kleinzoon van Giannucole na mij hun heer moet worden, zoodat ik,
+indien ik niet verjaagd wil worden, een andere vrouw moet nemen. De
+donna antwoordde lijdzaam niet anders dan: Mijnheer, bekommer u niet om
+mij, daar niets mij dierbaar is dan uw wil. Kort daarop zond Gualtieri
+op dezelfde wijze zijn zoon weg, deed ook of hij die had laten dooden,
+doch stuurde hem om hem op te voeden naar Bologna. De donna zweeg weer,
+waarover Gualtieri zich zeer verwonderde en in zich zelf beweerde hij,
+dat geen andere had kunnen doen als zij. En als hij niet gezien had,
+dat zij verzot op haar kinderen was, had hij ondersteld, dat zij
+om hen niet gaf, maar hij wist, dat zij gewoon was verstandig te
+handelen. Zijn onderhoorigen, denkend, dat hij zijn kinderen had laten
+ombrengen, spraken veel kwaad van hem, noemden hem wreed en hadden veel
+medelijden met haar. Zij zeide tot de donna's niets meer dan, dat haar
+alleen hetzelfde behaagde als hun vader. Toen reeds vele jaren voorbij
+gegaan waren sinds de geboorte van haar dochter en het Gualtieri tijd
+scheen de uiterste proef te nemen met haar lijdzaamheid, zeide hij,
+dat hij Griselda niet meer tot vrouw wenschte, dat hij slecht en
+lichtzinnig had gehandeld door haar te nemen en dat hij daarom van
+den Paus verlof wilde erlangen voor een andere, waarover hij door vele
+goede mannen gelaakt werd. Hierop antwoordde hij alleen, dat het hem
+aanstond. Toen de donna duchtte naar het huis van haar vader terug
+te keeren en misschien weer de schapen te moeten hoeden en hem met
+een andere vrouw te zien, wien zij slechts goed had gedaan, had zij
+in stilte zeer groot verdriet. Maar toch gelijk zij de andere slagen
+van het lot verdroeg, besloot zij met strak gelaat ook dit te verduren.
+
+Kort daarop liet Gualtieri valsche brieven van Rome komen en liet aan
+zijn leenmannen zien, dat de Paus hem verlof gaf een andere vrouw te
+nemen. Daarom riep hij haar tot zich en sprak: Vrouw, door dispensatie,
+mij vanwege den Paus verleend, kan ik een andere vrouw nemen; omdat
+mijn voorvaderen groote heeren en edellieden in deze streken waren
+en de uwen altijd dorpers, wil ik u niet langer tot vrouw. Keer
+naar het huis van Giannucole terug met uw bruidschat en dan zal ik
+een andere hierheen voeren. De donna, die dit niet zonder groote
+spanning aanhoorde, weerhield tegen de natuur der vrouwen haar tranen
+en sprak: Mijn heer, ik heb altijd geweten, dat mijn lage afkomst
+volstrekt niet met uw adel overeenstemde en wat ik met u geweest ben,
+erkende ik altijd door God en door u mij te zijn gegeven. Het behaagt
+u dit terug te nemen en dus aan mij dit terug te geven. Zie hier uw
+trouwring. Gij beveelt mij u de bruidschat terug te geven. Daarvoor
+hebt gij niet noodig mij te betalen met geld of vee, omdat ik niet
+vergeet, dat gij mij naakt hebt genomen. En indien gij het eerbaar
+oordeelt, dat dit lichaam, waarin ik uw kinderen heb gedragen, door
+allen gezien wordt, zal ik naakt heengaan, maar ik bid u, dat gij
+in ruil voor mijn maagdelijkheid, die ik hier bracht en niet meenam,
+mij tenminste een enkel hemd geeft buiten de bruidschat, die ik niet
+kan wegvoeren. Gualtieri, die meer lust had om te huilen dan in iets
+anders, zeide toch met hard gelaat: Gij krijgt er een. De aanwezigen
+baden hem, dat hij haar een gewaad gaf, opdat men niet zou zien, dat
+zij, meer dan dertien jaar zijn vrouw, zoo arm en zoo schandelijk zijn
+kasteel verliet, maar te vergeefs. De donna, die allen Gode aanbeval,
+keerde in een hemd, barrevoets en zonder hoofddeksel tot haar vader
+terug onder tranen en klachten van alle aanwezigen. Giannucole (die
+nooit had kunnen gelooven, dat Gualtieri zijn dochter werkelijk als
+vrouw hield en dit elken dag verwachtte) had de kleeren bewaard,
+die zij had uitgedaan op den morgen, dat Gualtieri haar trouwde. Hij
+ontving haar en kleedde haar weer aan. Zij wijdde zich weer aan de
+kleine zorgen voor zijn huis en verdroeg met sterke ziel den wreeden
+aanval van het vijandige lot.
+
+Hierop berichtte Gualtieri aan de zijnen, dat hij een dochter had
+genomen van de graven van Panago en terwijl hij groote toebereidselen
+maakte voor de bruiloft, ontbood hij Griselda en zeide haar: Ik breng
+deze donna, die ik pas heb genomen en wil, dat zij van het begin af
+aan geëerd wordt. Gij weet, dat ik in huis geen vrouwen heb, die de
+kamers weten in te richten noch wat voor zulk een feest vereischt
+wordt. Daarom moet gij, die dit alles kent, dit doen. Noodig uit, wie
+u goeddunkt en ontvang ze, of gij hier meesteres zijt. Dan kunt gij na
+de bruiloft naar huis terugkeeren. Hoewel elk woord een messteek was
+in het hart van Griselda, die van de liefde voor hem niet zoo licht
+had kunnen afstand doen als van de fortuin, antwoordde zij: Mijn heer,
+ik ben geheel bereid. Zij ging met haar kleeren van grof en dik laken
+van Romagna door dat huis, waar zij kort te voren in haar hemd uit
+was gegaan, begon de kamers te reinigen en te ordenen, behangsels en
+tapijten in de zalen te brengen, de keuken in orde te maken en zich
+met alles bezig te houden, alsof zij een dienstmeisje was. Na aan
+Gualtieri te hebben medegedeeld, dat zij al de edelvrouwen uit den
+omtrek uitnoodigde, wachtte zij het feest af. Toen de bruiloftsdag
+aanbrak, ontving zij, hoewel zij zeer armelijke kleeren aan had, met
+een voorname geest en houding al de dames en met blij gelaat. Gualtieri
+had zijn kinderen met zorg te Bologna laten opvoeden bij zijn verwante,
+die gehuwd was in de familie der graven van Panago. Zijn dochter
+was al twaalf jaar oud en de schoonste, die men ooit had gezien en
+zijn zoon was zes jaar. Hij verzocht den verwant te Bologna met de
+kinderen naar Saluzzo te komen en een fraai en voornaam gezelschap
+mee te brengen en allen te zeggen, dat hij het meisje meebracht als
+zijn vrouw zonder aan iemand te openbaren, wie zij was. De edelman,
+die handelde gelijk de markgraaf het verlangde, ging op reis en kwam
+kort na het etensuur te Saluzzo, met de dochter en haar broeder en
+met een nobel geleide, waar hij al de boeren en vele andere buren uit
+den omtrek vond, die de nieuwe bruid van Gualtieri verwachtten. Toen
+zij door de donna's ontvangen was en in de zaal gekomen, waar de
+tafels waren, trad Griselda haar blijmoedig tegemoet en sprak:
+Madonna, wees welkom. De edelvrouwen (die vaak, maar vergeefs,
+Gualtieri hadden verzocht, dat Griselda in een kamer zou blijven
+of dat hij haar een van haar vroegere gewaden leende, opdat zij zoo
+niet voor de vreemdelingen zou verschijnen) werden aan tafel gezet
+en bediend. Het meisje werd door iedereen bekeken en ieder zeide,
+dat Gualtieri een goeden ruil had gedaan, en met de anderen prees
+Griselda haar zeer en ook haar broeder. Gualtieri, dien het scheen,
+dat hij alles gezien had, wat hij van de lijdzaamheid van zijn vrouw
+begeerde en dat zij in 't geheel niet door de nieuwe gebeurtenissen
+veranderde en zeker was, dat dit niet voortkwam uit domheid, vond
+het tijd haar van die bitterheid te bevrijden, welke hij meende, dat
+zij onder een onbewogen gelaat verborgen hield. Nadat hij haar dus
+had laten komen, zeide hij in aller bijzijn glimlachend: Hoe lijkt
+u onze bruid! Mijn heer, antwoordde Griselda, zij komt mij zeer goed
+voor en als zij zoo wijs is als mooi--want dat geloof ik--twijfel ik
+niet, dat gij met haar bepaald als de gelukkigste ridder ter wereld
+zult leven. Maar zoo ik kan, bid ik u, dat gij haar niet de smarten
+veroorzaakt als de andere, vroeger de uwe, want ik geloof, dat zij
+die nauwelijks kan verdragen, zoowel omdat zij een jong meisje is,
+als omdat zij beter en voornamer is opgevoed, terwijl de andere
+van jongs af voortdurend hard moest werken. Gualtieri, die zag, dat
+zij die bepaald zijn vrouw waande en toch niet ongunstiger sprak,
+zette haar naast zich en zeide: Griselda, het is thans tijd, dat gij
+de vruchten plukt van uw langdurige lijdzaamheid en dat zij, die mij
+vroeger wreed en onrechtvaardig en dom hebben genoemd, weten, dat ik
+dit deed met een voorop gezet doel. Ik wilde u leeren vrouw te zijn en
+hun de hunne leeren kiezen en te behouden en mij een voortdurende rust
+veroveren voor geheel mijn leven. Ik was hier, toen ik u tot vrouw nam,
+zeer bang en om er de proef van te nemen, heb ik u op zooveel manieren
+geschokt en gekwetst. Daar ik gezien heb, dat gij u in woord en daad
+nooit tegen mijn wil hebt verzet, en het mij voorkwam, dat ik van
+u zou hebben, wat ik verlangde, wil ik u in een één uur teruggeven,
+wat ik u in velen ontnomen heb en ik zal met de hoogste vreugde de
+veroorzaakte wonden herstellen. Neem daarom haar met blij gemoed,
+die gij mijn vrouw waant en haar broeder als uw en mijn kinderen weer
+aan. Zij zijn het, van wie gij en vele anderen lang meenden, dat ik
+ze wreed liet vermoorden en ik ben uw echtgenoot, die u boven alles
+bemin en die gelooft zich er op te kunnen beroemen, dat er geen is,
+die zoo met zijn vrouw tevreden kan zijn. Toen omhelsde en kuste
+hij haar en hij stond op met haar, die schreide van vreugde en zij
+gingen samen naar de dochter, die toen geheel overbluft zat, en toen
+zij haar en ook den broeder innig had omhelsd, waren zij en de vele
+andere aanwezigen bevrijd van hun waan. De donna's, zeer verheugd van
+de tafels opgestaan, gingen met Griselda in de kamer, ontdeden haar
+onder de beste voorteekens van de grove dracht, kleedden haar opnieuw
+en leidden haar als edelvrouw, wat zij zelfs onder haar lompen scheen,
+naar de zaal. Daar maakte men met de kinderen een wonderbaar feest,
+daar ieder er vroolijk over was en vermeerderde men de blijdschap en
+de feestelijkheid en verlengde die vele dagen en noemden zij Gualtieri
+zeer wijs, hoewel zij de proeven met zijn donna genomen voor al
+te wreed en ondragelijk hielden en bovenal vonden zij Griselda zeer
+verstandig. De graaf van Panago kwam na eenige dagen van Bologna terug
+en Gualtieri, die Giannucole uit zijn werk had gehaald, behandelde hem
+als zijn schoonvader, zoodat hij met eere en zeer gelukkig voortaan op
+zijn ouden dag leefde. Gualtieri, die zijn dochter voornaam uithuwde,
+leefde lang en gelukkig met Griselda en eerde haar steeds, zooveel
+hij kon.
+
+Wat kan men hier anders zeggen dan, dat engelengeesten in armelijke
+harten afdalen, gelijk men in de koninklijke paleizen er vindt, die
+eerder waard zijn zwijnen te hoeden dan adelsrechten uit te oefenen
+over de menschen? Wie anders dan Griselda zou met een niet alleen
+strak maar blij gelaat de harde en ongehoorde proeven hebben verduurd
+van Gualtieri? Het zou voor hem misschien niet kwaad zijn geweest,
+als hij er eene getroffen had, die, nadat hij deze in haar hemd uit
+het huis had gejaagd, zich door een ander de peluw had laten schudden
+om er slechts een mooi gewaad voor te krijgen.
+
+Het verhaal van Dioneo was uit en de donna's, zeer verschillend
+van meening, prezen en laakten. De koning, met het gelaat ten
+hemel, ziende, dat de zon al laag was op het uur van den vesper
+zonder zich van zijn zetel te verheffen begon aldus te spreken:
+Schoone donna's. Naar ik geloof, weet gij, dat het verstand der
+stervelingen niet alleen daarin bestaat de vroegere dingen in het
+geheugen te bewaren en het tegenwoordige te begrijpen, maar door beide
+de toekomstigen te kunnen voorzien, waarvoor groote mannen befaamd
+waren. Het zal morgen veertien dagen zijn, dat wij uit Florence gingen
+om ons te vermaken tot behoud van onze gezondheid en ons leven en tot
+de verslagenheid en de smarten en de angsten, door de pest in onze
+stad, weken. Dit hebben wij naar mijn oordeel eerbaar gedaan. Daarom,
+als ik wel heb gezien, hoezeer de histories vroolijk waren en misschien
+tot den bijslaap aantrekken, ook het voortdurend eten en drinken en het
+spelen en zingen, alles dingen, die zwakke zielen tot minder eerlijke
+dingen leiden, heeft men geen daad, geen woord, niets van uwe of onze
+zijde kunnen laken. Voortdurende eerbaarheid, eendracht en broederlijke
+welwillendheid heb ik hier gekend, wat zeker u tot eer en nut en mij
+zeer aangenaam is. Maar opdat er uit een al te lange gewoonte geen
+verveling ontstaat en opdat een al te lang verblijf niet tot twist
+leidt en daar ieder gedurende zijn dag dat deel van de eer heeft gehad,
+dat ik nog geniet, oordeel ik, wanneer het u mocht behagen, dat het
+goed zou zijn terug te keeren. Anders, indien gij er wel over denkt,
+zou ons gezelschap, reeds bij vele anderen in den omtrek bekend,
+zich zoo kunnen vermeerderen, dat al ons genoegen zou ophouden en als
+gij mijn raad goedkeurt, zal ik mijn kroon tot ons vertrek bewaren,
+wat ik morgen wensch te doen. Als gij er anders over denkt, ben ik
+al gereed te kiezen, wie ik voor den volgenden dag moet kronen.
+
+De redeneeringen tusschen de donna's en de jongelieden waren velen,
+maar ten slotte beschouwden zij den raad des konings als nuttig
+en rechtmatig en zij besloten aldus te doen. Zij lieten dus den
+hofmeester roepen en men sprak met hem af, hoe men den volgenden
+morgen zou handelen. Nadat het gezelschap vrijaf had gekregen tot het
+uur van het avondmaal, stond men op. De donna's en de anderen gaven
+zich als steeds, deze aan dit, gene aan dat vermaak over. Op het uur
+van het avondmaal zaten zij met het grootste genoegen aan en daarna
+begonnen zij te zingen, te spelen en te dansen. En terwijl Lauretta
+een dans leidde, beval de koning aan Fiammetta een lied te zingen,
+dat zij zeer bekoorlijk begon:
+
+
+    Indien Amor zonder ijverzucht zou komen
+    Weet ik niet, of er één donna ter wereld zou wezen
+    Meer verheugd dan ik.
+
+    Indien blijde jeugd
+    Met een schoonen minnaar een donna gelukkig maken moet
+    Of waarde van deugd
+    Of moed of dapperheid,
+    Verstand, fraaie manieren of sierlijke taal
+    Of volmaakte bekoorlijkheden
+    Ben ik die, zeker want tot mijn heil
+    Verliefd zag ik
+    Die allen in hem, die mijn hoop is.
+
+    Maar omdat ik bemerk,
+    Dat andere donna's even wijs zijn als ik,
+    Beef ik van angst
+    En vrees ik voor erger.
+    Want ik zie bij de anderen dezelfde begeerte,
+    Die mij de ziel ontneemt;
+    En wat mij het hoogste geluk is,
+    Maakt mij troosteloos,
+    Doet mij diep zuchten en ellendig leven.
+
+    Als ik zoo vertrouwde
+    In mijn heer als ik zijn waarde besef,
+    Zou ik niet jaloersch zijn;
+    Maar men ziet er zooveel,
+    Wie het ook zij--die den minnaar verlokken,
+    Dat ik ze allen voor schuldig houd.
+    Dit bedroeft mij en ik zou gaarne sterven,
+    En van elk, die hij aanziet,
+    Vermoed ik en vrees ik, dat zij hem meesleept.
+
+    Bij God, dat elke donna
+    Gewaarschuwd zij, dat zij niet overlegt
+    Mij hiermee te grieven
+    Want als er een zou wezen,
+    Die met woorden of teekens of liefkoozingen
+    Mij hierin zou schaden,
+    Of die veroorzaken en ik het zou weten
+    Zou ik misvormd willen worden,
+    Als ik haar niet bitter die dwaasheid deed beweenen.
+
+
+Toen Fiammetta haar zang had geëindigd, sprak Dioneo lachend aan haar
+zijde: Madonna, het zou een groote beleefdheid zijn Uw minnaar aan
+al de donna's te doen kennen, opdat men niet door onwetendheid U zijn
+bezit ontrooft, daar gij er toornig om zoudt kunnen worden. Vervolgens
+zongen vele anderen hierover en toen het haast middernacht was, gingen
+allen, naar het den koning behaagde, rusten. En toen de nieuwe dag
+verscheen en de hofmeester al het noodige reeds vooruit had gestuurd,
+stonden zij op en gingen onder de leiding van den verstandigen koning
+op weg naar Florence. Nadat de drie jongelieden de zeven donna's
+in de Santa Maria Novella hadden achtergelaten, de kerk, waaruit
+zij met hen waren vertrokken en zij van hen verlof hadden gekregen,
+gaven zij zich aan hun andere genoegens over. Wat de donna's betreft,
+die gingen, toen het hun tijd scheen naar huis.
+
+
+
+
+
+
+
+Besluit van den Schrijver.
+
+
+Zeer edele donna's, voor wier genoegen ik mij zulk een langdurigen
+arbeid heb opgelegd, ik geloof, bijgestaan door de goddelijke
+Genade--verkregen, naar ik denk, door uw vrome gebeden en niet door
+mijn verdiensten--geheel dat te hebben verricht, wat ik in het begin
+van dit werk beloofd heb, waarop ik na eerst God en dan u te hebben
+bedankt mijn veder en mijn hand rust moet geven. Maar voordat ik hun
+die schenk, wil ik eerst eenige dingen beantwoorden, welke misschien
+eenigen onder u of anderen, bewogen door geheime drijfveeren zouden
+kunnen zeggen, hoewel het mij schijnt, dat deze verhalen niet meer
+voorrecht moeten hebben dan anderen, wat ik mij ook herinner aangetoond
+te hebben bij het begin van den Vierden Dag.
+
+Er zouden er onder u toevallig kunnen zijn, die zullen zeggen, dat ik
+bij het schrijven al te vrij ben geweest, bijvoorbeeld waar ik aan
+de donna's dingen laat zeggen en zeer vaak hooren, die voor eerbare
+dames niet welvoegelijk zijn. Dit ontken ik, omdat er niets oneerbaars
+in is, waarover niet elk kan spreken in fatsoenlijke termen. Maar
+laten wij voorop stellen, dat het zoo is--ik wil dit niet met u
+bespreken, want gij zoudt mij verslaan--dan zeg ik om te verklaren,
+waardoor ik zoo gehandeld heb, dat er veel aanleiding toe was. Ten
+eerste, indien er zich iets van dien aard in bevindt, heeft de soort
+der verhalen het vereischt en ieder, die met onpartijdig oog dit
+beschouwt, zal klaar inzien, dat zij niet anders zijn te vertellen,
+zonder dat ik hun vorm veranderde. En indien er misschien een stukje
+in dezen is, een woord misschien vrijer dan aan huichelaarsters past,
+die de woorden zwaarder wegen dan de daden en die meer goed trachten
+te schijnen dan het te zijn, moet men minder mij het recht ontzeggen
+ze te schrijven dan te verbieden aan heeren en dames te zeggen: _gat_
+en _pen_, _stamper_ en _vijzel_, _saucijs_ en _metworst_ en al zulke
+dingen meer. Buitendien moet aan mijn veder evenveel gezag worden
+toegestaan als aan het penseel van den schilder, die zonder eenig
+verwijt en terecht--daargelaten, dat hij Sint Michaël de slang doet
+treffen met den degen of lans en Sint George den draak, naar het hem
+bevalt--Christus mannelijk en Eva vrouwelijk voorstelt en dan eens
+met een, dan eens met twee spijkers Hem zelf aan het kruis nagelt,
+waaraan Hij voor het heil der Menschheid wilde sterven. Behalve dat kan
+men er in den Bijbel vinden, waarin van die dingen met zeer reine taal
+en ziel moet worden gesproken, en velen nog anders staan dan in mijn
+werk. Ook worden zij niet verteld in de scholen der wijsgeeren, waar
+de eerbaarheid niet minder dan elders vereischt wordt, noch waar ook
+onder geestelijken of denkers maar in tuinen bij wijze van verstrooiïng
+onder jongelieden, hoewel reeds rijp en niet gemakkelijk van keus
+voor verhalen, in een tijd, waarin het aan de eerbaarsten geoorloofd
+was met de broek op het hoofd te loopen om hun leven te redden.
+
+Deze verhalen kunnen schaden en nuttig zijn als alle andere dingen
+al naar dengeen, die er bij luistert. Wie weet niet, dat de wijn zeer
+goed is voor alle stervelingen, volgens Cinciglione en Scolajo [193]
+en vele anderen en nadeelig voor een koortslijder? Zullen wij zeggen,
+omdat die aan dezen hindert, dat die slecht is? Wie weet niet, dat het
+vuur zeer nuttig is en noodig voor de menschen? Zullen wij dan zeggen,
+omdat het huizen, dorpen en steden verbrandt, dat het slecht is? De
+wapens verdedigen ook het heil van hen, die vreedzaam verlangen te
+leven en toch dooden zij vaak menschen, die ze niet uit boosaardigheid,
+maar toch slecht gebruiken. Nooit verstaat een bedorven geest een
+woord goed en zooals de eerbaren die niet verbeteren, zoo kunnen
+zij, die oneerbaar zijn de niet daartoe aangelegden niet bezoedelen,
+zoo min als het slijk de zonnestralen of het vuil van den grond de
+schoonheden des hemels.
+
+Welke boeken, welke woorden, welke brieven zijn heiliger, waardiger,
+eerbiedwaardiger dan die van de Heilige Schrift? En er zijn er
+genoeg geweest, die deze verkeerd verstaan en zich zelf en anderen
+ten verderve hebben gevoerd. Elk ding op zich zelf is goed voor iets
+en slecht toegepast kan het in vele gevallen nadeelig zijn en dit
+zeg ik ook van mijn novellen. Die er slechten raad of een slechte
+daad uit wil doen voortkomen, zullen zij het niet beletten, als
+zulke menschen dit misschien al in zich hebben en die ze verwringen
+en vervormen om zoo te doen. En die er nut uit zal halen, zullen
+zij het niet verhinderen; en zij zullen nooit anders dan nuttig en
+eerbaar genoemd worden, indien zij op dien tijd en door die menschen
+gelezen worden, voor wie ze worden verteld. Die paternosters moet
+zeggen of zoete broodjes moet bakken bij zijn zielenherder, late ze
+liggen. Die hoeven niemand na te loopen om ze te laten lezen en die
+maken zelf soms genoeg van die histories!
+
+Er zullen er ook zijn, die zeggen, dat het beter ware, dat enkelen
+van die verhalen ontbraken. Dat stem ik toe: maar ik kon noch moest
+anderen schrijven dan de verhaalden; bijgevolg hadden de dames,
+die ze vertelden, ze mooi moeten vertellen en ik ze mooi moeten
+schrijven. Maar als men zou willen onderstellen, dat ik er èn de
+schepper èn de schrijver van was (wat niet zoo is), zou ik mij daar
+niet voor schamen, omdat er geen meester is, behalve God, die alles
+goed en volmaakt doet en Karel de Groote, die de schepper was der
+Paladijnen heeft van dezen geen heel leger kunnen maken. In vele
+dingen moet men een groote verscheidenheid vinden. Geen veld is zoo
+goed bewerkt of men vindt er brandnetels, distels of doornen vermengd
+met het heilzame groen. Buitendien: als men te spreken heeft tegen
+eenvoudige jonge meisjes, als gij zijt, zou het dwaasheid geweest zijn
+te gaan zoeken en zich in te spannen voor de meest kiesche zaken en
+met groote zorg zeer behoedzaam te spreken. Evenwel zij, die ze lezen,
+kunnen de kwetsenden voorbij gaan en men leze de vermakelijken. Om
+niemand te bedriegen dragen zij allen het opschrift van wat zij
+inhouden. En dan, geloof ik, zullen er zijn, die er eenigen te lang
+zullen vinden. Hun zeg ik nog, dat wie wat anders te doen heeft,
+dwaasheid doet ze te lezen zelfs, als ze korter waren. En hoewel
+het lang geleden is, dat ik ze begon te schrijven, is, nu ik tot het
+einde van mijn arbeid kom, het mij niet uit den geest gegaan, dat ik
+mijn werk heb aangeboden aan hen, die niets te doen hebben en niet
+aan anderen. Wie ze leest als tijdverdrijf, kan niets te lang duren,
+zoo daaruit volgt, wat men zoekt. De korte dingen passen meer voor
+de studenten, die niet om den tijd te verdrijven maar om dien nuttig
+te besteden zich inspannen dan aan u, donna's, die zooveel tijd
+overhoudt als gij niet voor uw liefdegenoegens verbruikt. Behalve
+dat moet men, omdat geen van u te Athene, Bologna of Parijs ging
+studeeren, uitvoeriger spreken tot u dan tot hen, die hun geest in
+de studie scherpten.
+
+Ook twijfel ik er niet aan, dat er zullen zeggen, dat de verhalen te
+vol zijn van woordspelingen en scherts en dat dit slecht staat aan een
+ernstig, bedachtzaam man. Aan hen moet ik dank zeggen en doe ik dit,
+omdat zij door goeden ijver bewogen worden voor mijn naam. Maar dit
+wil ik op hun verzet antwoorden: Ik beken een bedachtzaam man te zijn
+en vaak in mijn leven te hebben gewogen en daarom zeg ik aan hen,
+die mij niet gewogen hebben, dat ik niet zwaar ben, maar zóó licht,
+dat ik drijf als een galnoot op water. En omdat de preeken van de
+monniken om de schulden der menschen uit te wisschen tegenwoordig
+vol woordspelingen, scherts en dwaasheid zijn, meen ik, dat die
+zelfden niet slecht zouden staan in mijn novellen, geschreven om de
+zwaarmoedigheid van de vrouwen te verdrijven. Niettemin als zij er te
+veel om lachen, kunnen de klaagliederen van Jeremia, het Lijden van
+den Verlosser en de Boete van Magdalena hen dan licht genezen. En wie
+zal aanvoeren, dat er nog zullen zeggen, dat ik een kwade en giftige
+tong heb, omdat ik ergens de waarheid heb gezegd van de monniken? Hen,
+die zoo spreken, moet men dit vergeven, omdat het niet te gelooven
+is, dat een andere dan een rechtmatige reden ze beweegt, daar de
+monniken goede lieden zijn, die den arbeid ontwijken uit liefde
+tot God en bij sluizen vol malen maar in het geheim en als zij niet
+een beetje naar den geitebok roken, zou hun omgang veel aangenamer
+zijn. Ik beken niettemin, dat de dingen dezer wereld in 't geheel
+niet standvastig zijn, maar steeds veranderen en dat zou met mijn
+tong kunnen gebeurd wezen, van welke daar ik niet aan eigen oordeel
+hecht,--dat mij in eigen zaken zou kunnen ontgaan--toch onlangs een
+mijner buurvrouwen zeide, dat ik de beste en de zoetste ter wereld
+had. Waarlijk, als dat zoo was, bleef er weinig van dezen te schrijven
+over. En voor hen, die zoo uit welwillendheid spreken, meen ik, dat
+dit antwoord volstaat. Verder laat ik elk spreken en denken, gelijk
+het hem goeddunkt, daar het mij tijd schijnt aan de woorden een einde
+te maken, Hem nederig dankend, die na zulk een langen arbeid met Zijn
+hulp mij tot het gewenschte einde heeft gevoerd. En gij, bekoorlijke
+donna's, blijf in vrede met Zijn genade, als gij aan mij denkt en
+als het voor een Uwer misschien van nut is ze te hebben gelezen.
+
+
+_Hier eindigt de Tiende en Laatste Dag van het Boek genaamd Decameron,
+bijgenaamd Prins Galeotto._
+
+
+
+
+
+
+
+Inhoud
+
+
+
+    Het Leven en de Werken van Boccaccio.
+    Inleiding tot de Decamerone.
+
+    Eerste Dag.
+
+            Inleiding.   9.
+            De valsche Biecht.   28
+            De bekeerde Jood.   38
+            De drie Godsdiensten.   42
+            De Waardigheid van den Abt.   44
+            De Kippen van de Markiezin.   47
+            De beschaamde Inquisiteur.   50
+            De drie Brooden van Primasseau.   52
+            Guglielmo Borsiere.   56
+            De Koning van Cyprus.   58
+            De Kop van de Prei.   59
+
+
+    Tweede Dag.
+
+            Inleiding.   65.
+            De valsche Lamme.    65
+            Het Gebed van Sint Julianus.   69
+            De dochter van den Koning van Engeland.   75
+            Het Juweelen-Kistje.   82
+            De Ring van den Aarts-Bisschop.   86
+            De Avonturen van Beritola.   97
+            De Verloofde van den Koning van Algarvië.   109
+            De Graaf van Angers.   126
+            Madonna Ginevra.   138
+            De Kalender der Grijsaards.   148
+
+
+    Derde Dag.
+
+            Inleiding.   157.
+            De Tuinman van het Nonnen-Klooster.   160
+            De Stalknecht des Konings.   165
+            De gefopte Monnik.   170
+            Broeder Puccio.   177
+            De Fat.   182
+            Ricciardo Minutolo.   187
+            De Pelgrim.   194
+            Het Vagevuur.   207
+            Giletta van Narbonne.   215
+            De Duivel in de Hel.   222
+
+
+    Vierde Dag.
+
+            Inleiding.   230.
+            De Minnenden van Salerno.   236
+            De Engel Gabriël.   244
+            De Minnenijd.   252
+            Gerbino.   258
+            De Pot van den Basiliek.   262
+            De twee Droomen.   267
+            Simona.   273
+            De Krachten der Liefde.   276
+            Het vreeselijk Gerecht.   281
+            De Slaapdrank.   284
+
+
+    Vijfde Dag.
+
+            Inleiding.   295.
+            Cimon.   296
+            De beloonde Trouw.   304
+            Pietro Boccamazza.   310
+            De Nachtegaal.   315
+            De twee Medeminnaars.   320
+            Gianni van Procida.   324
+            Violanta.   329
+            De Spook-Jacht.   335
+            De Valk.   340
+            De schandelijke Verzoening.   345
+
+
+    Zesde Dag.
+
+            Inleiding.   354.
+            De mislukte Vertelling.   356
+            Bakker Cristi.   357
+            Monna Nonna.   360
+            De Kraanvogels.   362
+            Messer Giotto.   364
+            De Adel der Baronci.   306
+            Madonna Filippa.   368
+            Fresco van Celatico.   370
+            Guido Cavalcanti.   371
+            De Relieken.   373
+
+
+    Zevende Dag.
+
+            Inleiding.   385.
+            Het Spook.   386
+            Het Vat.   389
+            Broeder Rinaldo.   392
+            De Put.   396
+            De Echtgenoot-Biechtvader.   399
+            Madonna Isabetta.   404
+            De misleide Echtgenoot.   407
+            De jaloersche Man.   411
+            De betooverde Perenboom.   416
+            De twee Peetvaders.   422
+
+
+    Achtste Dag.
+
+            Inleiding.   428.
+            De gierige Vrouw.   428
+            De Pastoor van Varlungo.   430
+            De Toover-Steen.   434
+            De Provoost van Fiesole.   440
+            De Broek van den Rechter.   444
+            Het Varken van Calandrino.   446
+            De Wraak van den Student.   450
+            De Wraak van den Echtgenoot.   467
+            Dokter Simon.   470
+            De bestolen Dievegge.   481
+
+
+    Negende Dag.
+
+            Inleiding.   491.
+            Madonna Francesca.   492
+            Het Psalmboek van de Abdis.   496
+            De zwangere Man.   498
+            Cecco Fortarrigo.   501
+            De gelukkige Calandrino.   504
+            De Wieg.   510
+            De Wolf.   514
+            Ciacco, de Gulzigaard.   515
+            Het Oordeel van Salomo.   518
+            De Merrie van Peet Pietro.   521
+
+
+    Tiende Dag.
+
+            Inleiding.   526.
+            De Muilezel des Konings.   526
+            De Abt van Cligny.   529
+            De Edelmoedigheid van Nathan.   532
+            Ridder Gentile.   536
+            De betooverde Tuin.   541
+            Karel de Zegevierende.   544
+            Het Lied van Minuccio.   548
+            Sophronia.   553
+            Messer Torello.   565
+            Griselda.   576
+
+
+    Besluit van den Schrijver.   586
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] Decamerone, woord van griekschen oorsprong, dat _tien dagen_
+beteekent.
+
+[2] Vorst Galeotto. Deze titel werd aan het boek door Boccaccio
+gegeven (zoo hij het althans was, die het dezen schonk misschien ter
+herinnering aan den bekenden versregel van Dante uit het fragment
+over Francesco da Rimini. (Inferno V). "Galeotto was het boek en die
+het maakte.")
+
+[3] Zinspeelt op zijn liefde voor Fiametta of Maria, natuurlijk kind
+van Roberto, koning van Napels.
+
+[4] De vreeselijke ziekte overgebracht in het vorige jaar uit den
+Levant door Genueesche galeischepen na vele verwoestingen in Italië
+te hebben aangericht, verminderde een weinig in November maar woedde
+nog erger in dat jaar 1348, in heel Italië moordend, ging door Milaan
+en Piemont en vandaar naar Frankrijk, Duitschland, Engeland en andere
+landen, waar zij overal een ongehoorde wanhoop veroorzaakte. Mattheus
+Villani getuigt, dat in Florence en in zijn stadsdistrict van de vijf
+personen van elke sekse en leeftijd er drie stierven, in Bologna
+overleden twee derden van de bevolking en Agnolo di Susa schrijft,
+dat in zijn stad Siena alleen tachtigduizend menschen stierven,
+wat overdreven schijnt.
+
+[5] Dit heeft betrekking op de jongelieden en het genoegen.
+
+[6] Men kan niet zeggen, dat die signor Ciappelletto of Cepparello
+werkelijk heeft bestaan, maar als feit staat vast, dat de familie
+der Cepparelli bloeide tot aan het einde van de vorige eeuw in Prato,
+waarvan Boccaccio juist onze man afkomstig laat zijn.
+
+[7] Dino Compagni verhaalt van Musciatto Franzesi, dat hij een ridder
+was van groote sluwheid, klein van persoon maar groot van ziel en
+dat hij zeer rijk geworden en tot ridder geslagen, den handel opgaf
+en Charles van Valois volgde op zijn tocht naar Italië.
+
+[8] Alle Italianen heetten destijds in Frankrijk, Vlaanderen en
+Engeland Lombardiërs.
+
+[9] Boccaccio trok de strekking van deze vertelling uit de Avventuroso
+Ciciliano van Bosone van Gubbio, waar Saladin na Rome bezocht te
+hebben in gezelschap van graaf Artese, met hem dezelfde gesprekken
+houdt, welke Boccaccio den Jood Abraham in den mond legt.
+
+[10] Boccaccio trok de stof voor deze vertelling uit de
+drie-en-zevenstigste van Novellino, die tot titel heeft: "Hoe de
+Sultan, die behoefte aan geld had, verstand wou krijgen van een Jood."
+
+[11] Jussuf, koning van Marokko, later Salâh-ed-dîn genaamd, en door
+taalbederf Saladin, vervulde van zijn naam geheel Europa en als de
+andere groote mannen van de Midden-Eeuwen had hij zijn legende. Maar
+de schrijvers van dien tijd gebruiken den naam Saladin om onverschillig
+welken khalief of arabischen en barbarijschen emir aan te duiden.
+
+[12] Manni beweert, dat naar de meening van Aldo Manuzio junior
+die geschiedenis van de markiezin van Montferrat door Boccaccio is
+gecopieerd naar het bekende feit van koning Manfred met zijn zuster
+Siligaita, gravin van Caserta, maar op niet aanstootelijke wijze is
+veranderd, omdat, waar die met bloedschande eindigt, dit verhaal
+van Boccaccio slechts besluit met de berisping van den koning van
+Frankrijk.
+
+[13] De Paleologo's, markiezen van Montferrat waren een van de
+beroemdste en machtigste vorstenfamilies, die in de middeleeuwen
+Italië beroemd hebben gemaakt. Hun stamburchten lagen te Montferrat in
+Piemont; hun paleis stond te Casale; maar terzelfdertijd heerschten
+ze ook in Thessalië en te Jeruzalem. Het Huis der Paleologi stierf
+uit in 1533 en het markiesaat ging over op de Gonzago's.
+
+[14] Giovanni Villani verhaalt in zijn Geschiedenissen, dat dit
+broeder Pietro Dall' Aquila was, wien de florentijners om zijn groote
+gierigheid zeer vijandig gezind waren en die in 1348 benoemd werd
+tot Bisschop van Sant' Angelo in het koninkrijk Napels.
+
+[15] Cinciglione, naam van een bekenden drinker uit dien tijd, wat
+later de naam werd voor elken dronkaard.
+
+[16] De genade van Sint Johannes Goudmond, een woordspeling, die
+betrekking heeft op de florijnen van Florence, welke het beeld van
+den heiligen Johannes dragen.
+
+[17] De Inquisitie schreef dikwijls voor onbeteekenende ketterij het
+dragen voor van een groot laken kruis op de kleeren.
+
+[18] De held van die vertelling is Cane Grande della Scala, van welke
+Dante in Zang XVII van zijn Paradiso schreef:
+
+
+    Als eerst verblijf zal--om u te beveiligen--
+    U des grooten Lombardiërs hoofschheid wachten,
+    Wiens schild een Trap en Adelaar voert, den heiligen;
+
+    Die voor U van zóó goeden wil is te' achten,
+    Dat van voldoen en vragen bij u beide
+    Het eerst gebeurt, wat and're' eer 't laatste dachten.
+
+
+Men meent juist thans met eenig recht, dat Primasseau, waarvan
+Boccaccio spreekt, een dergelijke Primas of Primasso of Primate was,
+kanunnik van Colonia, een licht te begrijpen en beroemd dichter uit de
+XIIIe eeuw, waaraan ook door Salimbene in zijn Cronaca wordt herinnerd
+en die voor den auteur wordt gehouden van eenige gedichten.
+
+[19] Godfried van Bouillon, hertog van Lotharingen, leider van den
+Eersten Kruistocht en eerste christelijke Stedehouder van Jeruzalem.
+
+[20] Manni gelooft, dat die maëstro Alberto, een beroemd arts, geen
+ander was dan de Bolognees Alberto Zancari, die toch ook lid was van
+de gemeenteraad en openbare lezingen hield in de Universiteit van
+Bologna vanaf 1326 tot aan het jaar van zijn dood.
+
+[21] Het feit in deze geschiedenis verhaald is historisch en ook
+Giovanni Bonifacio verhaalt het in Boek VIII van zijn Istoria
+Trivigiana.
+
+[22] Manni op het gezag van Sansovino meent, dat de historie door
+Boccaccio in deze vertelling verhaald, plaats had omstreeks 1306 of
+eenige jaren vroeger en leidt dit daaruit af, dat toen de markies
+Azzo van Ferrara leefde, van wien hier melding wordt gemaakt.
+
+[23] San Giuliano was de heilige beschermer der reizigers en de
+gewoonte hem ter eere, voor men op reis ging, een gebed te doen,
+terecht het Paternoster van San Giuliano genoemd, is overoud.
+
+[24] Castel Guiglielmo, een dorp, dat nog bestaat in het district
+Lendinara op den rechteroever van het Bianco-Kanaal.
+
+[25] Over de historische waarheid van het feit in deze vertelling
+verhaald, kan men alleen zeggen, dat de Lamberti's en de Agolanti's
+zeer oude Florentijnsche families waren en dat men in de Cronologia
+van Girolamo Bardi vindt, dat koning Alexander I van Schotland in 1109
+den troon beklom. Maar alle Alexanders, die deze bestegen, waren uit de
+familie van koning Malcolm. En men vindt alleen, dat omstreeks den tijd
+aangeduid door Bardi onder koning Malcolm, als eerste van dien naam een
+zekere Alexander stierf, Carrone genoemd. Na zich door een wapenfeit
+te hebben onderscheiden, werd aan hem en ook aan zijn nakomelingen
+toegestaan in den oorlog den koninklijken standaard te dragen.
+
+[26] Woorden letterlijk overgenomen uit Dante's Hel. VII, vers 80-85.
+
+[27] Ravello was een kolonie van de republiek Amalfi, waar ze niet
+ver vandaan ligt. Victor III verhief haar tot een bisdom, maar thans
+is het een gewone gemeente.
+
+[28] Het was toen het tijdvak van de noodlottige twisten tusschen de
+Guelfen en de Ghibellijnen; die laatsten trokken partij voor keizer
+Frederik II, genen voor den Paus, die Karel van Anjou naar Italië riep.
+
+[29] Een historisch persoon, werkelijk onderkoning van Sicilië van
+koning Manfred.
+
+[30] Ponzo, onbewoond eiland bij de westkust van het koninkrijk Napels.
+
+[31] Magra, tak van de Lunigiana, van welke Dante schreef:
+
+
+    ... Die langs korten weg
+    Het Genueesch land scheidt van het Toscaansche.
+
+
+[32] Pietro III van Arragon, bijgenaamd de Groote, geboren in 1239,
+overleden in 1285.
+
+[33] Gian di Procida, een dokter en napolitaansch edelman, uit een
+edel, napolitaansch geslacht en beroemd in de geschiedenis door zijn
+aandeel in het oproer van de Siciliaansche Vesper in 1282.
+
+[34] Men noemde Cairo van Babylon, de stad Cairo van Egypte en de
+muzelmaansche vorsten van Egypte Soldani van Babylon.
+
+[35] Garbo of Algarvië, de gansche kust van Afrika tegenover Andalusië
+en het koninkrijk van Granada, dus het tegenwoordige Marokko.
+
+[36] Majolica, het eiland Majorca, het grootste der Balearen.
+
+[37] Chiarenza of Clarentza was vroeger een der belangrijkste steden
+van Morea thans is het er slechts een ellendig vlek.
+
+[38] Jurisdictie: rechtspraak.
+
+[39] Chinzica is nog de naam van een straat in de stad Pisa.
+
+[40] Gualandi, een zeer oude Pisaansche familie. Dante herinnert er
+aan in den Zang XXXIII van zijn Hel:
+
+
+    Gualandi met Sismondi en met Lanfranchi.
+
+
+[41] Te Ravenna, zegt Martinelli, zijn evenveel kerken als dagen in
+het jaar, van daar dat elke dag er aan een heilige gewijd is.
+
+[42] Paganin da Mare is de titel in plaats van Paganin van Monaco,
+afgeleid van de plaats, waar hij met vele andere Genueezen zich een
+standplaats had gekozen, die op de Middellandsche Zee rooftochten
+deden. De familie Da Mare of Da Mari is een zeer oud en edel geslacht
+uit Genua.
+
+[43] De dag van 12 uur was verdeeld in vier deelen: terza, sesta,
+nona en vespro; vandaar dat mezza terza, (half terza) beteekent
+anderhalf uur na zonsopgang.
+
+[44] Lamporecchio is een bekoorlijk dorp bij Pistoia. Er gaat een oude
+traditie in dit graafschap, dat daar in de buurt een nonnenklooster
+was, hetwelk werd afgebroken, en dat de nonnen voor een of andere
+overtreding naar elders werden overgebracht. Of dit waar is of niet,
+het schijnt aan Boccaccio voldoende stof te hebben gegeven er deze
+geschiedenis uit te putten.
+
+[45] Het verhaal schijnt historisch te zijn, en op bekende personen
+betrekking te hebben, maar heeft te veel aanrakingspunten met andere
+overleveringen, om geheel waar te wezen.
+
+[46] Agilulf, hertog van Turijn, daarna koning der Longobarden. Hij
+beklom den troon door zijn huwelijk met Teodelinda en regeerde lang
+en roemrijk (590-616.)
+
+[47] Teudelinga of Teodelinda, dochter van Garibaldo, hertog van
+Beijeren, huwde eerst Autarius en daarna Agilulf. Zij stierf in
+625 beweend door al haar onderdanen om de vroomheid en wijsheid,
+die haar sierden.
+
+[48] Men gelooft naar oude geschiedvorschers, dat het feit, in deze
+historie verhaald, werkelijk in Florence gebeurd is, waar zeer rijke
+wevers woonden, te meer daar Boccaccio stellig verzekert den naam te
+weten van de dame, die deze klucht uithaalde.
+
+[49] De oorsprong van de veertig missen van Sint Gregorius, schrijft
+Manni, ontleenen wij aan de Geschiedenis van Paus Sint Gregorius,
+waarin men leest, dat veertig missen dienden tot de verlossing
+van de ziel van broeder Giusto, een rijk man. De heilige Antonino,
+aartsbisschop, herinnert er ook in zijn Somma aan, dat die daarvan
+afkomstig zijn.
+
+[50] Puccio behoorde tot de orde van Sint Franciscus van Assisi,
+die behalve monniken ook leeken als zij, tertiartiïe daar in opnam.
+
+[51] Boccaccio zeide, dat hij van dien broeder Puccio had hooren
+spreken en in de hospitaalherinneringen van de heilige Maria Nuova
+van Florence leest men, dat in 1300 op den 30en Januari zij van hem
+een zoon verloste Rinieri genaamd en dat hij te San Pancrazio woonde.
+
+[52] Brancazio of Pancrazio.
+
+[53] Men zegt, dat hij tot zulk een groep behoorde, daar deze
+dit gewoon waren te doen. Het is echter onzeker, omdat men bij die
+vergadering kwam met de kap over het hoofd en de leden elkaar slechts
+zelden kenden.
+
+[54] Over de historische waarheid van deze vertelling weet men niets
+anders, dan dat ridder Francesco Vergelli of Vergiolesi als gezant
+naar Parijs werd gezonden in 1313 gelijk Michelangelo Salvi in zijn
+geschiedenis van Pistoja verhaalt.
+
+[55] Men wil, dat die Ricciardo Minutolo een historische
+persoonlijkheid is.
+
+[56] Het geslacht der Elisei was een der oudste families van Florence,
+waaraan door verschillende schrijvers herinnerd wordt voornamelijk
+door Giovanni Villani en door Malespini.
+
+[57] Men moet zich dit huis voorstellen gebouwd tegen een berg.
+
+[58] Men zie, hoe Boccaccio lang de tijden vooruit was door af te
+geven op de wreede en valsche wijze van onderzoek, die hem toch nog
+zooveel eeuwen zou overleven!
+
+[59] De Oude van den Berg, een legendair persoon uit de Middel-Eeuwen,
+hoofd van een godsdienstige sekte, welke zich tegen het einde van de
+XIe Eeuw in de gebergten van Perzië vestigde. Marco Polo spreekt er
+uitvoerig over in zijn Milione. Het poeder, dat de Oude van den Berg
+aan zijn volgelingen gaf om hun in bedwelming een voorproef te schenken
+van de vreugden, die hen wachtten, indien zij in zijn dienst stierven,
+was, naar wat men zegt, indische hennep, door de Arabieren hasheisch
+genoemd, waarvan de naam _assassijnen_ van het begin af aan gegeven
+aan de leden van die sekte stamt en sinds dien in het spraakgebruik
+algemeen is geworden.
+
+[60] Ragnolo Braghiello, boersche verminking van Agnolo Gabriello,
+de engel Gabriël.
+
+[61] Giovanni Villani in Boek VII van zijn Istoria noemt een zekeren
+Beltram, graaf de Roussillon, die kapitein was der Florentijnen en
+misschien van hem zelf hoorde.
+
+[62] Volgens Manni gelooft men, dat dit feit door Boccaccio om
+eenige reden is gewijzigd en dat het werkelijk plaats had niet in
+de woestijn van Thebaïda maar in de buurt van Todi. Inderdaad wordt
+een gelijksoortige gebeurtenis verhaald door Franco Sacchetti in de
+novelle _CI_ en toegeschreven aan zekere Giovanni Dell' Innamorato,
+Apostolo genoemd, die van Todi afkomstig was.
+
+[63] Capsa (thans Gafsa), stad in Tunis, waar de schat was van koning
+Jugurtha.
+
+[64] Thebaïda was de zuidelijkste der drie voornaamste deelen van
+Egypte en kreeg den naam Thebe, dat er de hoofdstad van was. De
+woestijnen omgeven het, welke er gedurende de eerste vijf eeuwen van
+het Christendom bevolkt waren met monniken en kluizenaars.
+
+[65] Omdat hij dan zoo mager zou zijn geworden (drie mannen met zeven
+vrouwen!), dat de beenderen hem uit de huid hadden gestoken door de
+magerheid en ontdaan van spieren geklonken zouden hebben als die van
+een skelet.
+
+[66] Filostrato is een naam van griekschen oorsprong en beteekent:
+vriend van oorlog en wapenoefeningen.
+
+[67] Deze plaats wordt op verschillende wijze uitgelegd. De een
+schreef, dat Boccaccio bedoelde te zeggen, dat zijn boek voorop niet
+den naam droeg van den auteur; anderen zeiden, dat hij wilde zeggen
+zonder titel n.l. zonder aan iemand te zijn opgedragen (wat aan Filippo
+Villani het waarschijnlijkst voorkomt); weer anderen, omdat de naam
+Decameron eerder dan een ware titel de indeeling er van aanduidt.
+
+[68] Boccaccio begon aan dit boek op zijn 35ste jaar en voltooide
+het vijf jaar later.
+
+[69] Deze geschiedenis is geput uit een episode van den Roman van
+Barlaam en Josaphat.
+
+[70] De berg Asinajo of meer algemeen gezegd Senario, tusschen la Sieve
+en il Mugnone, tien mijlen van Florence, waarop sinds onheugelijke
+tijden een klooster stond.
+
+[71] Casuisten zijn de bedriegelijke verdedigers van de grootste
+misdaden.
+
+[72] De mattapan was een Venetiaansche munt van zilver ter waarde
+van vier stuivers.
+
+[73] De maremma (zeekust) is het moerassig gedeelte van het land bij
+Venetië aan zee. Op de wereld of aan de maremma is een schertsende
+uitdrukking gelijk in het hollandsch: alles en nog wat.
+
+[74] Boccaccio had blijkbaar een hekel aan de Venetianen. Eerst heeft
+hij ze leeghoofden genoemd en hier oneerlijk.
+
+[75] Deze novelle wordt door Landau gehouden van
+grieksch-byzantijnschen oorsprong te zijn.
+
+[76] Candia, moderne naam voor het eiland Creta, die Boccaccio schijnt
+te gebruiken voor de hoofdstad daarvan.
+
+[77] Guiglielmo, de tweede koning van Sicilië, maar door anderen
+de vierde genoemd; vandaar dat Pandolfo Collenuccio schrijft:
+Guiglielmo de tweede in de regeering, maar de vierde in de volgorde
+der Guiglielmo's. Hij regeerde van 1149 tot 1164.
+
+[78] Inderdaad beklom Ruggiero IV, nadat de Sicilianen den vader
+in 1161 hadden afgezet, den troon in diens plaats, maar hij werd na
+enkele dagen vermoord.
+
+[79] De Moorsche heerschappij van Granada in het zuiden van Spanje werd
+eerst gegrondvest in 1238; dit is dus een anachronisme van Boccaccio.
+
+[80] Wie in de Middeneeuwen op de valkenjacht ging, droeg dien
+vogel op de vuist en opdat de sterke klauwen van het dier de hand
+niet kwetsten, hield men die bedekt met een handschoen van zeer dik
+leer. Dat verklaart het spottend antwoord van Gerbino.
+
+[81] Een soort sierplant.
+
+[82] San Grimignano, een groot gebied in Toscane, waar de linnenweverij
+bloeide.
+
+[83] Deze novelle van onzen Boccaccio, zegt Manni, wordt bewaarheid
+in de getuigenis door mij met veel zorg ontleend aan een geschiedenis
+van uit Brescia bevestigd, welke Elia Cavriuolo Giureconsulto heet,
+waar zij omstreeks 1378 als historisch in omloop was.
+
+[84] De beroemde florentijnsche dokter Targioni dacht van deze novelle,
+dat die eer verzonnen zou zijn dan waar, hoewel eenige artsen die als
+waar hebben opgevat en voornamelijk Antonio Mizaldo Monluciano. Zoo
+beschouwde haar ook Manni, die onderstelde, dat het geval hierin
+verhaald plaats had in 1325 of niet veel later.
+
+[85] Er was werkelijk in Florence een familie dei Sighieri en Manni
+zag het testament van een zekeren Giovanni Sighieri met den datum
+van 1363, waarin goederen genoemd zijn, die deze familie bezat,
+in het gebied van Carpentras in Provence.
+
+[86] Men kan een authentiek bewijs lezen van dit voorval tusschen
+Roussillon en Gardestagne in het leven, dat van den laatste uit
+het Provençaalsch is vertaald door Crescimbeni, waar men het bijna
+woord voor woord vertaald vindt. Die Gardestagne was een beroemd
+dichter uit Provence en deze noemt hem Capestani, gene Cabestain,
+en een ander Casteign, terwijl Crescimbeni hem op zijn italiaansch
+Cabestano noemt. Zijn schoone verzen verliefden de vrouw van Roussillon
+en veroorzaakten haar dood, waarvan Petrarca ter verklaring zeide:
+
+
+        en die Guglielmo,
+        Die door gezang zijn bloei van dagen kortte.
+
+
+Aldus Martinelli. Het kasteel van Roussillon verrees, naar men gelooft,
+bij de stad Apt, waar nog steeds een dorp bestaat, dat Castel Roussillon
+heet.
+
+[87] Mazzeo of Matteo della Montagna, naar hetgeen Scipio Mazzella,
+een napolitaansch historicus schrijft, leefde in Salerno en tusschen
+1309 en 1342, schreef hij op aandringen van koning Roberto de Pandecten
+der Medicijnen, welke in verschillende talen werden overgezet.
+
+[88] Malfi of Amalfi, een stad op vijftien mijlen gelegen van Salerno.
+
+[89] Een italiaansche uitdrukking.
+
+[90] De Stadico was bij de Napolitanen de rechter.
+
+[91] Een eigenaardige Italiaansche uitdrukking.
+
+[92] Een once, een grooten munt, die iets meer waard was dan een
+secchino of sequin.
+
+[93] Beroaldo, die in 1499, die novelle in het Latijn vertaalde,
+gelooft, dat Boccaccio zijn verhaal ontleende aan de antieke annalen
+van Cyprioten en Manni voegt er eenige redenen aan toe, die het voor
+mogelijk doen houden, dat Boccaccio dit zou hebben gedaan. Maar er is
+geen enkel bewijs van en het is niet onmogelijk, dat deze geschiedenis
+meer dan eenige andere een navolging is van Theocritus, die in zijn
+idylle getiteld _Il bifolchetto_ (de kleine Koeherder) meer dan een
+bijzonderheid, die men bij onzen verteller ziet, heeft opgenomen.
+
+[94] Susa, de tweede stad van Tunis in dat gebied door haar
+bevolkings-cijfer en haar toestand.
+
+[95] Latijn beteekent Italiaansch. De christelijke volken noemden
+zich in tegenstelling met de Saracenen Latijnen.
+
+[96] Sansovino zegt, dat de raad door Martuccio gegeven aan den
+koning van Tunis door Villani ontleend is aan het achtste boek,
+waar hij spreekt over de onderneming, die Cassano, de koning der
+Tartaren tegen den Sultan ondernam, die door hem werd verslagen,
+daar hij het middel had gebruikt dunne koorden op de bogen te spannen.
+
+[97] Ten tijde van Boccaccio was het pauselijk Hof te Avignon en Rome
+in den ban.
+
+[98] Alagna of Anagni, een kleine stad in Latium, beroemd wegens den
+smaad Bonifacius VIII in 1303 aangedaan.
+
+[99] Het feit verhaald door Boccaccio vindt men terug in de _Storia
+di Faënza_ van Tonduzzi, die de inneming van zijn stad, waarvan
+Giacomino in de vertelling spreekt, stelt in het jaar 740 ten tijde
+van koning Luitprando. In de plaats daarvan zegt Boccaccio, dat zij
+is overgegeven in den strijd met keizer Frederik en het schijnt,
+dat hij zinspeelt op Frederik II, die Faënza innam in 1240.
+
+[100] Deze Gianni van Procida, gelijk elders gezegd is, was de neef
+van den beroemden naamgenoot, die zulk een aandeel had in den opstand
+van de Siciliaansche Vesper.
+
+[101] Frederik van Sicilië was de zoon van Peter van Aragon.
+
+[102] Ruggier dell' Oria of Ruggierso di Lauria, een zeer beroemd
+Italiaansch admiraal. Hij stierf in 1305.
+
+[103] De goede koning Guiglielmo, namelijk Guglielmo il Buono, de
+derde koning van Sicilië, overleden in 1184.
+
+[104] De bevoegden voor de correctie van de Decameron doen ons weten,
+dat deze novelle ontleend is aan Elinando, een schrijver in zijn tijd
+zeer geacht, namelijk omstreeks 1200. Boccaccio verwisselde de namen
+der personen en van de plaats, waar het feit gebeurde, maar herinnert
+toch aan de individuen, die tot werkelijk bestaande families behoorden.
+
+[105] De Traversari waren werkelijk een zeer edel geslacht in Ravenna;
+er wordt van een zekeren Paolo Traversari gesproken in de XXXVe
+novelle der _Novellino_.
+
+[106] Chiassi of Classe heette een kleine landstreek niet ver van
+Ravenna en ook de haven van die stad; thans is die geheel verwoest
+en is er geen spoor meer van over.
+
+[107] Deze geschiedenis zelf van Elinando wordt verhaald van den Graaf
+van Niversa en van een kolenbrander en Passavanti herhaalde haar in
+zijn "Spiegel van de ware Boete". Overigens zijn die legenden van
+duivels-jachten in de Midden-Eeuwen zeer algemeen verbreid en ook in
+latere tijdperken.
+
+[108] Ammirato zegt, dat in het graafschap Florence, daar het eene
+huis ver van het andere was, men vuur ging halen met een vod om
+het niet te doen met kolen of brandhout en ook omdat een vod langer
+(?) brandt en gemakkelijker te dragen valt. Dit is een kleine dienst
+en toch zegt zij, dat niemand dit voor haar wilde doen, zoo oud en
+leelijk was ze geworden. (Fanfani).
+
+[109] Troilus en Crescida zijn de figuren van Filostrato, een gedicht
+in octaafrijm, geschreven door Boccaccio zelf, die--naar men wil--hier
+onder den naam van Dioneo zijn eigen persoon laat optreden.
+
+[110] Consistorium, hier schertsend gebruikt. Naam voor de vergadering
+van den Paus met de kardinalen.
+
+[111] Wat Messire Mazza en de Zwarte Berg beteekenen, hoeft niet
+nader verklaard te worden. Een goed verstaander....
+
+[112] Deze Oretta of Lauretta was de dochter van Obizzo Malaspina
+en de vrouw van Ruggeri of Geri di Manetto Spini. Reeds in 1332 was
+zij weduwe.
+
+[113] Deze bakker Cisti is werkelijk een historisch persoon. Van zijn
+bakkerswinkel spreekt ook Ferdinando Leopoldo Del Migliore in zijn
+Firenze illustrata. Cisti is misschien een afkorting van Bencivenisti.
+
+[114] Het is Bonifacius VIII, die Paus was van 1294 tot 1303.
+
+[115] Dit gezantschap kwam in Florence in Juni 1300, toen Dante
+Alighieri tot de Priors der Republiek behoorde. De Paus zond het
+speciaal om de twee fracties der Cerchi en der Donati te verzoenen,
+maar dit droeg weinig vruchten. Het hoofd er van was de kardinaal
+Matteo d' Acquasparta.
+
+[116] Het zal wel haast onnoodig zijn te melden, dat de Arno de rivier
+is, die Florence doorstroomt.
+
+[117] Zachtjes om den wijn niet troebel te maken.
+
+[118] Dego: Diego.
+
+[119] Dit gebeurde in het jaar 1314, in welken tijd messer Diego
+della Ratta kapitein van wapenen was in Florence en vicaris van
+koning Roberto.
+
+[120] Popolini waren muntstukken van twee stuivers of soldi van
+denzelfden vorm als de beroemde goudguldens van Florence, namelijk met
+aan den eenen kant het beeld van San Giovanni Battista, schutspatroon
+der stad en aan den anderen kant de florentijnsche lelie.
+
+[121] Sint Johannes, den 24en Juni.
+
+[122] Peretola, een dorp, drie mijlen van Florence.
+
+[123] De familie van Rabatta, afkomstig uit Mugello, behoorde vroeger
+tot de oudsten en edelsten van Florence, maar door de ongelukkige
+twisten tusschen de Guelfen en de Ghibellijnen moest zij naar Udine
+trekken en kwam vandaar in het graafschap Gorizia.
+
+[124] De Baronci waren in Florence bekend om hun leelijk gezicht.
+
+[125] Niet ten onrechte schreef Vasari van Giotto: Hij was vernuftig
+en zeer aardig en heel geestig in zijn uitingen, waarvan er nog velen
+in de herinnering te Florence voortleven; behalve die van Boccaccio
+heeft Franco Sacchetti er in zijn driehonderd novellen velen en zeer
+schoonen van verhaald.
+
+[126] Dit is een lichte spot met Pamfilo. Vergelijk dit met den noot
+over de Baronci in de voorgaande vertelling.
+
+[127] Een dubbele uitdrukking met een schertsende bedoeling, aldus
+gebruikt door Scalza. De Maremma is een moerassige streek.
+
+[128] Monseigneur Della Casa toont in zijn _Galateo_ te gelooven,
+dat het feit van die madonna Filippa waar is. Manni gelooft, dat die
+wijziging van de wet van Prato waar is en laat ook nog als mogelijkheid
+aannemen, dat tusschen de familie der Pugliesi en die der Guazzagliotri
+wegens die liefdes-intrige deze doodelijke vijandschap geboren werd,
+die zeer lang duurde. Aldus Martinelli in zijn _Osservazio storiche._
+
+[129] Deze Betto-Brunelleschi leefde werkelijk in Florence ten tijde
+van Guido Cavalcanti en stierf in 1311 of omstreeks dien tijd.
+
+[130] Deze zuilen van porfier, die nog bestaan bij de kerk van San
+Giovanni werden door de Pisanen aan de Florentijnen gegeven.
+
+[131] Het verhaal van dien broeder Cipolla gaf velen heel wat te
+zeggen door een verkeerde meening, die zij opvatten over de bedoeling
+van den verteller, alsof hij van plan was den draak te steken met de
+heilige dingen. Tegen deze blaam begon een prelaat van de grootste
+reinheid van zeden en gelijksoortige geleerdheid hem te verdedigen
+met verschillende van zijn grondige lezingen door hem gehouden in de
+Academia della Crusca en door Manni aangehaald in zijn toelichtingen
+tot die historie. Zij bevat de aardigste en de teekenendste satire,
+die ooit door een bedrieger is gemaakt. Het karakter van Frate Cipolla
+niet minder dan dat van zijn metgezel kan niet beter beschreven worden
+dan de domheid der goede Certaldesers. De namen der personen er in
+aangehaald zijn echt, volgens de documenten door Manni aangehaald (en
+zij leefden omstreeks 1300). Het feit kan aan niemand minder dan aan
+onzen auteur zelf overkomen zijn volgens een overlevering in Certaldo,
+waar hij vaak kwam, daar hij er een deel van zijn bezittingen had
+en waaraan door hem later die gratie verleend is, die het zoo aardig
+hebben gemaakt (Mannelli).
+
+[132] Deze woordspeling is aldus bedoeld: Cipolla is de naam van den
+monnik en beteekent tegelijkertijd: ui, wat in het Hollandsch niet
+letterlijk schertsenderwijze te vertalen is.
+
+[133] Te Altopascia in Lucchese was een abdij; twee maal in de week was
+er groote soepuitdeeling. Vandaar werd de buitengewoon groote ketel,
+waarin zij die kookten, spreekwoordelijk.
+
+[134] Porco: het zwijn.
+
+[135] Beteekent vermoedelijk Leugenland.
+
+[136] Beduidt vermoedelijk Kletsland.
+
+[137] Leugenrijk.
+
+[138] De heele redevoering van Fra Cipolla is volgens Fanfani de
+bizarste en de aardigste ter wereld. Al de opgesomde plaatsen en rijken
+zijn straten en plaatsen in Florence, die denzelfden naam dragen.
+
+[139] Namelijk als zij er saucijzen van maken.
+
+[140] Snoeimessen: pennati, een woordspeling met de uitdrukking:
+pennati, ook pennuti: met vleugels uitgerust.
+
+[141] "Scheld-me-niet-uit Alsjeblieft".
+
+[142] Deze vraag slaat schertsend op de bedriegerijen, die in verhalen
+het onderwerp zullen zijn van den volgenden dag in de Decameron.
+
+[143] De uitdrukking "bescio sanctio" in den oorspronkelijken tekst
+is volgens verschillende commentators niet geheel helder.
+
+[144] De naam Egano vindt men veelvuldig onder de Bologneezen en de
+familie Galluzi is in Bologna zeer oud.
+
+[145] Heilige oorlog: Kruistocht.
+
+[146] Avignon was toen de zetel van den Paus.
+
+[147] Behoedt mij.
+
+[148] Zonder wacht.
+
+[149] Dit drietal waren schilders, die ten tijde van Boccaccio leefden.
+
+[150] De Mugnone is een stroom, die zich bij Florence in den Arno
+stort.
+
+[151] De Heliotroop is een kostbare steen evenals de smaragd rood
+gevlekt, waaraan de Ouden de eigenschap toeschreven onzichtbaar te
+maken wie hem droeg.
+
+[152] Settignano en Montisci of Montici, twee streken van den Valdarno,
+de eene op drie, de ander op twee en een halve mijl van Florence.
+
+[153] Fiesole ligt op een heuvel in gezonde lucht, Sinigaglia in een
+ongezond moeras vooral gedurende den zomer.
+
+[154] De uitgang "azza" heeft door den klank in het Italiaansch iets
+verachtelijks.
+
+[155] Te Florence evenals in alle andere, middeneeuwsche republieken
+noopte de staatkundige naijver der stads-partijen altijd vreemde
+magistraten te kiezen.
+
+[156] Vele commentators beweren, dat dit geval voor de helft werkelijk
+is gebeurd en dat Boccaccio in den leerling zich zelf schildert,
+aan wien de poets wordt gebakken door de weduwe, die hij beminde.
+
+[157] Middeneeuwsche uitdrukking voor: naar den grond, daar de hel
+onder de aarde was.
+
+[158] Camollia, een straat in Siena.
+
+[159] Daar de doktoren over de toga van scharlaken een mantel droegen
+van bont en op het hoofd een bonten baret.
+
+[160] Lucifer van San Gallo, een dwaasheid in scherts gezegd, evenals
+mellonaggine da Legnaja. Maar hier is het noodig er bij te voegen,
+dat werkelijk uit Legnaja, een dorp niet ver van Florence de beste
+en grootste meloenen komen en ook komkommers. Mellonaggine beteekent
+ezelachtigheid.
+
+[161] Priester Johannes was een legendaire figuur uit de Middeneeuwen,
+die een zeer machtig christelijk rijk beheerschte van het Oosten in
+Aethiopië of in Indië.
+
+[162] Dit bewijst, dat de doktoren toen ook nog drogisten waren en
+geneesmiddelen bereidden en verkochten.
+
+[163] Het schijnt dat men hier het tegenovergestelde moet lezen,
+maar niet voor niets steekt Bruno den draak met de onnoozelheid van
+den dokter.
+
+[164] Vet varken.
+
+[165] Peretola ligt misschien vier mijlen van Florence, maar aan dien
+dokter schijnt dit een heel ding.
+
+[166] Een slechte buurt in Florence.
+
+[167] Gewoonlijk spreekt hij van groote dwaasheden om dien zot te
+verbluffen. De guitaren van turksch koren, zouden volgens Martinelli,
+guitaren uit riet van Turksch koren of zwart graan zijn, die de
+kinderen der landbouwers vervaardigen.
+
+[168] Bagattini, kleine venetiaansche munt.
+
+[169] Maëstro Scipa, een spotnaam. Scipa is ongetwijfeld afgeleid
+van scipito, leeghoofd, dwaas.
+
+[170] Hoewel de commentatoren hier: "comeque' signori" niet begrijpen,
+komt mij voor, dat hiermee slechts ironisch geen andere heeren bedoeld
+zijn dan Bruno en Buffalmacco zelf.
+                                                      (De Vertaler.)
+
+[171] In den gevel van de kerk van Pasignano, een dorp van het
+florentijnsche graafschap, was God de Vader geschilderd. Maar de
+goede dokter verbeeldde zich, dat Buffalmacco werkelijk bij deze
+vreeselijke Godheid een belofte deed.
+
+[172] Woordspeling van meloen met mellonaggine, de onnoozelheid van
+den dokter. Sommige, vroegere navorschers hebben echter beweerd, dat
+imparar sulla mela en sul mellone een dubbelzinnige en verachtelijke
+beteekenis had en misschien bedoelde Buffalmacco het ook zoo.
+
+[173] Namelijk wanneer de winkels gesloten zijn en er geen zout te
+koop is, wat gelijk staat met hem voor dwaas uit te schelden.
+
+[174] Civillari was in Florence een plaats, waar zekere kuilen waren
+om de uitwerpselen te bewaren en er de omliggende tuinen van te
+voorzien. Die naam en allen, die volgen, als Laterina (wat een streek
+is in het gebied van Arezzo maar hier latrine beteekent), Tamagnino,
+Meta enz., zijn van Florentijnschen tongval en zinspelen weinig
+geschaafd op faecaliën, uitwerpselen en ander vuil van dit soort.
+
+[175] Werktuigen van het edele gilde der putscheppers.
+
+[176] Hier spreekt Boccaccio zich tegen, want in den aanvang der
+historie heeft hij gezegd, dat de dokter in Florence was geboren.
+
+[177] Er bestond werkelijk destijds een orde van gedoopte (eigenlijk
+gebaadde) ridders, die zeer gezien en beroemd was en die de gewoonte
+had de nieuwelingen openlijk in de kerk in een bad te dompelen. De
+plechtigheid had met zeer groote praal plaats en daarom waren de
+kosten zeer hoog. Derhalve om hem niet wegens zijn gierigheid te
+verschrikken, verzekeren de schelmen, dat de gravin de kosten zal
+betalen, maar zij maken een woordspeling met dubbele beteekenis, want
+het bad, wat zij van plan zijn hem te geven, is er geen in water,
+maar in een ... welriekende stof!
+
+[178] Jancofiore, Biancofiore, Witte Bloem.
+
+[179] In geheel Italië gedurende de Middeneeuwen en ook twee eeuwen
+nog daarna waren er blanke en oostersche slaven, wat wet en kerk
+toestonden.
+
+[180] De kamers in de badhuizen waren zonder eenig raam om er de
+warmte in te bewaren en daardoor geheel donker.
+
+[181] Het was toen gewoonte aan de zuilen van het bed eenige kleine
+instrumenten toe te voegen in den vorm van vogels, die door middel van
+zekere toestellen gemoduleerde klanken voortbrachten als het gezang
+van werkelijke vogels. In het oude gedicht _Fabusso en Breusso_,
+is in bijzonderheden zulk een bed beschreven. (Fanfani.)
+
+[182] Volgens het systeem van Ptolemeus, in de Oudheid en de
+Middeneeuwen algemeen aangenomen, was de hemelsfeer met de vaste
+sterren, die zich bevond onder de zeven hemelronden der planeten,
+de achtste en gaf aan het uitspansel de kleur van azuur.
+
+[183] Deze streek, uitgehaald met den onnoozelen Calandrino wordt op
+goede gronden door Manni voor zeer waar gehouden, zoodat hij er toe
+komt er den datum van te berekenen, n.l. omstreeks 1320.
+
+[184] Kogels om te werpen met den voetboog, wat men deed door te
+steunen op de aarde.
+
+[185] Maestro Scimmione is een schertsnaam voor meester Simone en
+beteekent groote aap.
+
+[186] Chiarea is een drank, waarvan men tot nu toe de samenstelling
+niet te weten kwam, waarschijnlijk was het een purgeermiddel of
+eenvoudig: helder water afgeleid van chiaro, chiara? [De Vertaler.]
+
+[187] Hiermee zijn bedoeld de kamhoutjes, waarop de snaren worden
+gespannen; er is dus mee uitgedrukt, dat Calandrino lange tanden heeft.
+
+[188] De titel baron staat in den oorspronkelijksten tekst. Juist
+om de naïveteit van dien middeneeuwschen term is dit geheel in den
+stijl van dien tijd. (De Vertaler.)
+
+[189] Cattajo of Cathay. Zoo pleegde men in de Midden-Eeuwen de landen
+te noemen van het Uiterste Oosten en in het bijzonder China.
+
+[190] Deze Neri was evenwel toch Ghibellijn.
+
+[191] Zoo heette in de Midden-Eeuwen Caïro.
+
+[192] Vierde Dag. Eerste Vertelling van Gianni Lotteringhi.
+
+[193] Twee beruchte drinkebroers.
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's De Decamerone van Boccaccio, by Giovanni Boccaccio
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE DECAMERONE VAN BOCCACCIO ***
+
+***** This file should be named 19591-8.txt or 19591-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/5/9/19591/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/20061020-19591-h.zip b/old/20061020-19591-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..c0f6538
--- /dev/null
+++ b/old/20061020-19591-h.zip
diff --git a/old/20061020-19591-h.zip~ b/old/20061020-19591-h.zip~
new file mode 100644
index 0000000..c0f6538
--- /dev/null
+++ b/old/20061020-19591-h.zip~