59 files changed, 9034 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/19544-8.txt b/19544-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..d7c8190
--- /dev/null
+++ b/19544-8.txt
@@ -0,0 +1,3671 @@
+The Project Gutenberg EBook of Wat tante Dora vertelde, by H. D. Jacobi
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Wat tante Dora vertelde
+
+Author: H. D. Jacobi
+
+Illustrator: Freddy Langeler
+
+Release Date: October 14, 2006 [EBook #19544]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK WAT TANTE DORA VERTELDE ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+                       Ons Schemeruurtje.
+
+                              XIX.
+
+
+
+
+                    WAT TANTE DORA VERTELDE.
+
+
+                         H. D. Jacobi.
+
+               Geïllustreerd door Freddy Langeler.
+
+
+
+
+                H. Meulenhoff--Amsterdam--1919.
+
+
+
+
+
+I. DE TROUWE KAMERADEN.
+
+
+1. Broer en Zus.
+
+
+"Moesje, waar is zus?" roept Tony, terwijl hij tegen moeder opklimt
+en zijne roode lippen op haar wangen drukt.
+
+"Dag vent, zus is buiten in den tuin," antwoordt moeder, terwijl
+zij zijn lief jongenshoofd streelt en zijn kus weerom geeft. Weg
+is hij--de tuindeur door--de plaats over, zoo gauw zijn dikke
+beenen hem dragen kunnen. Daar zit zus op het grasveld bij de
+gymnastiekpalen. Op een doek staat de box en zus kruipt er in
+rond. Lijsje ligt in een hoek,--haar wangen zijn afgeschrabd, een neus
+heeft ze al lang niet meer--het paardje van Tony, dat twee wieltjes
+mist en overal kale plekken heeft, staat er ook bij en hier en daar
+liggen kegels verspreid. Zus kijkt er niet naar om, ze schuift,
+zittend op één been, heen en weer over den grond en kraait tegen
+de vogels en vlinders omhoog. Daar trekt ze zich aan het hekje op,
+zij staat! "Boer! Boer!" De beide armpjes strekt ze naar Tony uit en
+plof--daar ligt ze languit op den grond, boven op het arme Lijsje en
+de kegels. Een lipje trekt ze, maar broer is al bij haar, wipt over het
+hek en neemt haar in zijn armen, voordat de bui losbreekt. "Snoezebol,
+dag lekkere schat," en de wilde jongen houdt zijn kleine zus toch heel
+voorzichtig vast en drukt zijn dikke wangen tegen haar pruilend mondje.
+
+"Da! da!" ze wijst naar boven in de boomen, waar een leger musschen
+wacht tot moeder straks de kruimels op het pad strooit.
+
+"Ja, dat zijn de vogeltjes. Ze wachten ook op eten. Ze hebben ook
+trek net als broer. Ksst! ksst! Daar vliegen ze op. Moet zus ook
+vliegen? Daar ga je!" en hij tilt zus omhoog.
+
+"Voorzichtig, Tony," roept moeder, die in de tuindeur naar de kinderen
+keek. "Je zoudt haar laten vallen," en ze vangt zus in hare armen op.
+
+"Hé moe, laat u haar nog even hier? Of moeten we al koffiedrinken? Is
+paatje al thuis?"
+
+"Neen, pa is er nog niet, maar zus moet toch eerst gewasschen.--Nu
+speel dan nog maar even met haar. Dan ga ik nog even naar de keuken;
+maar niet meer optillen, hoor," en moeder zet zus weer in de box.
+
+"Da! da!" roept zus en moeder wuift haar lachend toe. Da! da!
+
+Wat is moeder rijk met haar tweetal. Haar jongen van vijf jaar en haar
+lief, klein molletje van vijftien maanden. "Hoe heerlijk," denkt ze,
+"dat ze zoo lief samen kunnen spelen. Die Tony is toch zoo dol op
+zusje en Emy is zoo blij als ze Tony ziet."
+
+Ze staat weer bij het hekje. Broer gaat op den rand van het gras
+zitten. Nu gaat ze haar kunsten vertoonen. "Hoea!" roept ze in eens
+en heft beide armpjes omhoog. Ze staat, ze staat los in de box.
+
+"Moes! Moes! kijk u eens!" roept Tony verrukt. "Emy staat alleen!"
+
+Bij de keukendeur kijkt moeder om. "Ja, ja, moeder ziet het; val
+maar niet, zus," roept zij. Maar broer waakt over haar en vangt haar
+lachend op en kust haar.
+
+"Nee, nee," roept zus en wringt zich los. Ze wil staan en houdt niet
+van kussen. "Hoea!" weer staat ze. Dat is een aardig spelletje.
+
+"Kom dan," zegt broer. Hij klimt ook in de box en gaat op zijn hurken
+zitten met uitgestrekte armen. "Kom bij broer." Zus waggelt en valt,
+maar hij grijpt haar en zet haar weer op de onbeholpen beentjes.
+
+"Hier, pak vast," zegt hij dan en geeft haar een takje als
+ballanceerstok in haar handjes. "Goed vasthouden." De dikke knuistjes
+grijpen het takje stevig vast. "Ja, ja," knikt ze.
+
+"Vooruit, toe dan maar, daar gaat ze," en het gaat heusch. Twee, drie,
+vier stapjes--wips daar ligt ze weer in zijn armen, kraaiend van pret.
+
+Vader is thuis gekomen en roept lachend: "Hallo!" terwijl hij den
+tuin in komt. Het kraaiende tweetal kijkt op en Tony roept vader toe:
+"Kijkt u, vader; zus loopt. Toe zus!" Maar nu wil ze niet, ze gaat op
+den grond liggen en steekt de armen naar vader uit, die haar opneemt
+en haar op zijn sterke armen hoog in de lucht laat dansen tot ze het
+uitgiert. Nu ziet moeder het ook, maar nu is zij niet bang en roept
+vroolijk: "Kom jelui?" Tony slingert zich om vaders been en zingend
+gaat het drietal naar binnen, waar moeder zus opvangt, om haar gezicht
+en handjes te wasschen, wat ze lang niet zoo prettig vindt, als spelen
+met Tony of vader.
+
+
+
+2. Emy's ridder.
+
+
+De kleine zus groeide op onder de zorgen van vader, moeder en grooten
+broer en was nu al een aardig dribbeltje van vier jaar geworden.
+
+"En ik zeg, dat je zusje toch niet aardig is, Tony."
+
+Het kleine wijsneusje stampvoette, terwijl ze dit zei en stak haar
+tong uit tegen Tony, die met zijn zusje aan de hand op het pleintje
+voor het postkantoor stond.
+
+"Welles," antwoordde Tony met overtuiging.
+
+"Nietis," zei het meisje weer, "kijk dan, ze heeft mij een duw
+gegeven en toen ben ik gevallen. Kijk mijn schort! heelemaal vuil,"
+en ze houdt Tony het bewijsstuk voor.
+
+"Ja," zegt Tony, "maar ze deed het niet exprès. Ze kon het niet
+helpen."
+
+"Nee, ik dee het niet imspres; ik kon het niet helpen," zei Emy nu,
+"ga je mee naar moeder, Tony?" en ze trok haar broer mee naar huis. Hij
+hield haar stevig vast. Hij was zoo trotsch op zus, met die mooie,
+blonde krulletjes. "Net poppehaar," zeiden de menschen en dat vond
+Tony leuk om te hooren.
+
+Niemand mocht van zus iets kwaads zeggen. "Hij bederft haar," zei
+Moeder vaak, als hij alles aan zus wou geven, of het grootste stuk
+voor haar uitzocht.
+
+"Eerst kijken, wat het mooiste is," zegt hij dan. "Hier, dit is
+beter, laten we ruilen." Maar nu begint zus te zeggen, "kijken wat
+het grootste is," en dat neemt zij dan, alsof het haar toe komt.
+
+"Dat is niet lief van zus en ik wil het niet hebben," zegt moeder,
+"geef Tony dien grooten appel, hij is de oudste." "Och, laat u maar,
+moesje," en Tony springt tevreden weg met het kleinste deel, als moeder
+niet doorzet. Moeder is wel trotsch op haar jongen, maar zegt toch,
+"neen, jij maakt van zus een egoïstje en dat zou vreeselijk zijn."
+
+"Wat is dat, moe?" zegt Emy.
+
+"Iemand, die het beste voor zichzelf uitzoekt en niet om een ander
+denkt," antwoordt moeder, "niets lief."
+
+"Nee, niets lief," zegt Tony, maar zus en niet lief kan hij zich niet
+denken en even later is het vergeten, en geeft hij zus het meeste van
+de dropjes, die hij bij den apotheker toekreeg. Als moeder of vader
+zelve deelen, geven ze opzettelijk aan Tony het grootste en het kleine
+ding ziet het dadelijk. "Ja," zegt vader, "Tony krijgt het grootste,
+omdat hij zooveel grooter is dan zus," en dan trekt ze heusch soms
+een lipje.
+
+Het was winter. Een gure wind blies door de ruiten naar binnen en
+had zus verkouden gemaakt. Niezen en hoesten van belang. Het was
+Zondag. "In de kamer blijven" zei moeder, "of je zou naar bed moeten."
+
+Vader gaat uit. "Tony ga je mee?"
+
+"Och nee, Pa!"
+
+"Neen? waarom niet. Je bent toch ook niet ziek?" zegt moeder.
+
+"Nee, moe, maar ik wou wat met zus spelen, ik heb het beloofd, dat
+ik mijn soldaten zou opzetten."
+
+"Ja, dan moet zus maar eerst wat anders spelen. Een gezonde jongen den
+geheelen dag in die warme kamer is niet goed. En vader heeft veel te
+graag, dat je mee gaat." Moe krijgt zijn jas en pet en zus begint te
+pruilen. "Hij heeft het beloofd.--Vader is groot, maar zus is klein."
+
+"Neen," zegt moeder, "zus is niet lief. Tony gaat met vader mee en
+zus mag niet pruilen en gaat zoet met de poppen spelen, totdat Tony
+thuis komt. Kijk Sientje is niet eens aangekleed. Wat is je wiegje
+slordig. We zullen het samen eens opknappen", en moeder gaat mee
+naar het speelhoekje en zus vergeet haar verdriet. Tony gaat met
+vader mee. Voor het raam kijkt hij nog eens naar binnen, drukt zijn
+neus tegen de ruiten, om te zien of zus al getroost is. Zij kijkt
+om en lacht om den platgedrukten neus en zegt: "Straks gaat Tony mee
+spelen." "Zeker," zegt moeder, "straks" en zus weet, dat hij het doen
+zal en is tevreden.
+
+
+
+"Maar Tony, jongen wat heb je nu weer uitgevoerd?" zegt moeder
+verschrikt. "Kind, ben je gevallen? Pas op, niet met dien vuilen
+zakdoek."
+
+"Nee moe--nee!--ja!" snikt Tony. Hij wrijft zijn vuilen zakdoek over
+zijn bebloeden neus en vuil gezicht, wat het niet beter maakt.
+
+"O, Tony!" roept zusje verschrikt "het bloedt, het bloedt allemaal"
+en ze zet het op een schreien. "Stil kindje, kom, gauw mee naar de
+pomp Tony," en moeder houdt het hoofd onder den helderen waterstraal,
+wat beter helpt. Nu kan ze zien, dat Tony's neus is opgezet en een
+schram over zijn wang bloedt.
+
+"O kijk, moesje, zijn blouse is gescheurd," zegt zus en steekt haar
+vingertje door een winkelhaak in zijn rug. "En heelemaal vuil moe, O!"
+
+"Hoe komt het dan toch," zegt moeder weer, terwijl ze zijn neus met
+watten dicht stopt.
+
+"O, die Bert, die naarheid; maar ik heb hem lekker te pakken genomen,"
+en hij balde zijn vuisten.
+
+"O, dus je hebt gevochten, dan heb ik heelemaal geen medelijden met
+je; dan moet je maar niet vechten. Dat zijn straatjongensmanieren."
+
+"Ja, maar ik moest wel, moeder--hij zei--hij zei--"
+
+"Nu?"
+
+"Hij zei, wat van zus--en, dat laat ik niet zeggen, hij zei: 'ze is
+een akelige kribbekat.'" Zijn oogen stonden zoo kwaad; hij balde de
+vuisten of Bert weer voor hem stond.
+
+"Maar nu heb je toch bewezen, door je bebloeden neus en zijn blauw oog
+of wat je hem hebt gegeven, dat het niet waar is," zei moeder ernstig.
+
+Tony zag moeder eens aan, hij begreep niet of moeder wel meende,
+wat ze zei.
+
+"Laat ze toch praten, jongen, ze zeggen het immers, om je te plagen,
+omdat ze weten, dat jij je er boos om maakt," vervolgde moeder, maar
+Tony bromde zooiets van: daar hebben moeders geen verstand van, die
+zijn geen jongens geweest, doch hij zei het maar niet hardop. Zijn
+neus deed hem erg zeer. Zus had medelijden met hem, ze troonde hem
+mee en speelde met hem. "Vader," zei ze, toen die thuis kwam van
+het kantoor, "Tony heeft met de jongens gevochten voor mij en hij
+heeft al zoo'n pijn. Wees U maar niet boos." En vader zei alleen:
+"zóó, een bloedneus, en de ander? Is die heelemaal dood of half? Je
+moet niet vechten, Tony"--en nu kon Tony toch niet denken, dat vader
+er geen verstand van had, want die was toch ook een jongen geweest.
+
+
+
+3. Haar geheim.
+
+
+Er kwamen wel eens jongens bij Tony in den tuin spelen, maar als zus
+niet mee mocht doen, konden ze wel heengaan. Daarom moest zus leeren
+slootje springen; op een smallen plank loopen over de sloot, knikkeren
+op z'n jongens; hoepelen, duikelen in het gras en aan den rekstok;
+in een boom klimmen, hardloopen en meer van die jongensspelen. En ze
+kon heel aardig meedoen, want Tony leerde het haar en hij vond het
+heerlijk als het kleine ding hooger durfde schommelen, dan de groote
+jongens. Toch was hij heel voorzichtig met haar. "Ja," zei hij dan,
+"het is toch een meisje en ze is nog zoo klein ook."
+
+Als Tony op school was, speelde zus met haar poppen, maar was hij
+thuis dan lagen de arme kinderen vergeten in een hoekje of Tony moest
+mee huishoudentje spelen; anders was zij jongen mee.
+
+Het liefst had ze een oud pakje van Tony aan, dat hij haar met de
+schoonmaak eens voor de grap had aangetrokken. Dat stond zoo leuk
+vond Tony, bij die lange, blonde krullen, dan was ze net kleine
+lord Fauntleroy. Toch was zus niet jongensachtig, maar heel zacht
+en bedaard. Soms kon ze tijden met haar poppen in een hoekje zitten
+moedertje spelen, of met de kleintjes in den tuin wandelen. Ook hield
+ze dol van poppenwasch. Moeder had haar ook breien geleerd.
+
+Eens zat ze in haar eigen rieten stoeltje in den tuin voor Tony,
+die gauw jarig was, een knikkerzakje te breien. Moeder naaide aan
+een mooie jurk voor haar en ze vond zich zelve erg groot, dat ze nu
+ook een werkje maakte en zat een tijdlang ijverig te peuteren zonder
+iets te zeggen.
+
+"Moeder," vroeg ze op eens "wat krijgt Tony van U en van Vader?"
+
+"Wat denk je?" antwoordde moeder.
+
+"Ik weet wel iets, dat hij heel, heel graag hebben wil. Maar dat
+krijgt hij natuurlijk niet," zei ze weer.
+
+"Zoo, vrouwtje. Wat is dat dan voor vreeselijks?"
+
+"Ik zal het u influisteren," antwoordde zus, wierp haar breiwerk
+neer in 't gras en sprong naar moeder. Ofschoon er niemand bij was,
+zei ze 't heel zacht aan moeders oor en keek moeder toen met een
+ernstig ondervragenden blik aan. Moeder lachte. "Jongens, jongens,
+dat is geen kleinigheid," zei ze, "dat is heel duur."
+
+Emy's gezicht betrok. "Maar hij zou het zoo heel, heel erg graag
+hebben," zei ze, "en hij is toch zoo lief, moesje."
+
+"Houdt zus zooveel van broer? Ik geloof nog meer dan van moeder en
+vader, hè?" was moeders wedervraag, terwijl ze haar naaiwerk in den
+schoot liet vallen en het lieve gezichtje tusschen hare handen nam,
+om het te kussen.
+
+"Neen," antwoordde zus dadelijk. "Ik houd van vader, van moeder en van
+Jans en van de poes en van Lijsje en Truitje en al de andere poppen
+en van grootmoe ook en van tante Sjaak en van grootvader en o, van
+een heeleboel menschen meer. Ook van den kruideniersjongen, want die
+brengt altijd balletjes voor me mee en ik mag op zijn fiets rijden."
+
+"Nu," antwoordde moeder, "als je van vader en moeder net zooveel houdt,
+als van den kruideniersjongen, dan mogen we toch tevreden wezen,"
+en zij lachte hartelijk.
+
+"Krijgt Tony dan een hond, hé toe, moesje?"
+
+"Maak jij je knikkerzakje maar af, dan zullen we nog eens zien, kleine
+vleister," zei moeder en zette zus, die op haar schoot geklommen was,
+tot groot gevaar voor de jurk, weer op den grond. Ze liet de naalden
+weer tikken, zoo gauw de kleine ongeoefende handjes het konden en
+dacht: "hij krijgt hem wel," hardop zei ze: "Wat zal hij blij zijn!"
+
+
+
+4. Een prettige verjaardag.
+
+
+De groote dag kwam eindelijk. Tony's verjaardag. De knikkerzak was
+met ijverig werken gelukkig afgekomen. Van boven was er een rood
+bandje doorgeregen, dat had moesje gedaan, prachtig! vond zus zelve
+en moeder vond het heel mooi en knap van die kleine prul, vooral,
+dat het op tijd af was.
+
+Tony draaide zich slaperig om op zijn buik en drukte zijn gezicht in
+het kussen, terwijl hij de dekens over de ooren trok, alsof hij nog
+eens rustig een dutje wilde doen. Wip! zij bij hem in bed; met haar
+knikkerzakje in de eene hand trekt zij met de andere de dekens weer
+van zijn hoofd.
+
+"Tony, ik feliciteer je met je verjaardag! Tony!" [1]
+
+Nu werd Tony op eens bewust van de heerlijkheid van dezen dag
+en schudde de slaap van zich af. Met een ruk kwam hij overeind en
+knipoogend greep hij de mooien knikkerzak. "O, ik ben jarig vandaag! Hé
+zus, mooi; heb je hem zelf gemaakt?" "Ja, zelf gemaakt." "Nu dat is
+mooi, ik dank je wel hoor! geen een jongen heeft zoo'n mooien." En
+hij kuste haar ontstuimig. "Wat zullen de jongens er wel van zeggen,
+prachtig! fijn!" "Ja, hè," zei zus, "en dat rooie bandje. Dat
+kan je toetrekken. En kijk eens op het tafeltje. Wat staat daar
+allemaal?" Ze kroop naast Tony onder de dekens en greep de pakjes van
+het tafeltje, dat voor zijn bed stond. Samen pakten ze alles uit en
+allebei waren ze even verheugd, bij het zien van al het moois. Een
+koker met de Koningin--en het prinsesje ook.--Een sponsedoos met
+twee dwergjes.--Een tol! rood--wit en blauw! "Van de vlag hè?" zei
+zus.--"Nou en echt,.." zei broer weer "Knikkers! wat een boel geen
+kalke daaien, echte knarren!" "Mag ik dan ook 's knikkeren," vroeg
+zus. "Ja, natuurlijk als je maar goed schiet. Daar die stuiter mag jij,
+om te bikkelen." "Nog wat zeg, kijk!"
+
+"Wat een plak, o!" "Lust je een stukje!" "Nou of." Hmm!! "lekkere
+melkchocolade."
+
+"Wat zitten jelui daar toch te doen?" vroeg moeder, die wakker werd
+door het drukke praten.
+
+"Hè, moes," riep Tony "allemaal voor mij, zoo mooi," en hij wipte uit
+bed, om zijn schatten aan moeder te laten zien en haar te zoenen voor
+al dat moois.
+
+"Ben je nog al tevreden," vroeg moeder schalks lachend. "Nou
+of," antwoordde Tony met overtuiging. "Kijk U eens dit
+boek. 'Lentegroen.' Wat een leuke plaatjes."
+
+"Zoo," zei vader nu ook ontwakend. "Heb je al je presenten al gekregen
+en wat zeg je van het mijne?"
+
+"Wel neen" zei moeder, "dat heeft hij nog niet."
+
+"Krijg ik dan nog meer," vroeg Tony opspringend van pleizier.
+
+"Ja, we zullen ons vlug aankleeden en dan gauw gaan kijken naar het
+cadeau, dat vader en grootvader en -moeder samen voor je gekocht
+hebben."
+
+"Wat is dat, moeder, toe zeg 't eens?"
+
+"Ik weet 't, ik weet 't," riep zus, sprong op moeder toe en riep, "Is
+'t toch, hé moesje," maar moeder lachte en zei "Ik zeg niets. Eerst
+aankleeden."
+
+Of Tony zich wel zoo heel goed waschte en niet vergat zijn tanden te
+poetsen, ik geloof 't haast, maar hij was heel vlug klaar en zus was
+zoo gejaagd, dat ze haar linker schoen aan den rechter voet wilde
+wringen en moeder vroeg, vandaag maar eens niet haar krullen uit te
+kammen, omdat Tony anders eerder klaar was dan zij.
+
+Eindelijk waren ze beiden klaar beneden en toen vader even later ook
+binnenkwam was het: "Nu 't cadeau. Ga maar mee jongens."
+
+Mee--waar mee? Vader stapte lachend naar den tuin.
+
+Tony keek onder vaders beenen door en zus riep telkens springend van
+pleizier: "Ik weet 't, zus weet 't."
+
+Daar stond een klein, groen huisje op de plaats, dat er vroeger nooit
+gestaan had.
+
+"O, vader," riep Tony; hij kon zijn oogen haast niet gelooven en schoot
+onder vaders beenen door, deed de deur open en.... "Pas op" riep vader
+nog--sprong meteen achteruit, want een groote, geelharige hond vloog
+luid blaffend naar buiten. Met een kreet van schrik school zus achter
+moeders rokken weg, maar Tony ging op hem af en zijn oogen schitterden.
+
+"Ik dacht niet, dat hij zoo groot zou zijn," riep hij verrukt.
+
+Vader greep den hond bij den nek en streelde zijn kop, toen kwam Tony
+vlak naast hem staan en aaide het mooie dier over den rug.
+
+De hond besnuffelde beiden aan alle kanten en wendde ook den kop naar
+moeder en zus.
+
+"Kom, Emy, niet bang zijn," zei moeder en bracht haar bij den hond,
+maar ze wilde hem niet aaien.
+
+Plotseling zette hij zijn voorpooten vooruit en met de achterpooten
+schoppend rekte hij zich eens ter dege uit, terwijl hij zijn bek
+opensperde en gaapte. Zus schoot gauw terug, maar Tony lachte om dien
+grooten bek.
+
+"Is die nu heusch voor mij, vader?" vroeg hij ongeloovig.
+
+"Heusch voor jou," zei vader, "als je goed voor hem zorgen kunt,
+zijn hok schoonhoudt en voor zijn eten zorgt. Hem wasschen zullen
+moeder of ik vooreerst wel doen. Maar jij moet hem opvoeden tot een
+netten hond en zorgen, dat hij je gehoorzaamt. Het is een prachtig
+beest en een aardige speelkameraad. Hij moet nog grooter worden,
+want hij is nog jong. Kijk!" vader liet hem los en de hond bedacht
+zich niet lang, maar rende eenige malen den tuin rond. Toen ging hij
+allen besnuffelen. "Zeker om kennis te maken," zei Tony.
+
+"O, vader ik vind het zoo heerlijk. Ik zal heel goed voor hem zijn,
+dan zal hij wel veel van me gaan houden."
+
+"Dat is best," zei vader, "maar niet verwennen. Hij mag vooreerst
+niet in de kamer komen--alleen in het speelkamertje en hij moet ook
+leeren niet in den tuin om te dollen en de bloemen en perken ontzien."
+
+"Ik vind hem zoo mooi."
+
+"Maar zoo groot," zei zus.
+
+"Juist mooi. Jammer dat ik hem niet mee naar school kan nemen. Hoe
+heet hij?"
+
+"Ja, hoe heet hij? Geef hem zelf maar een naam."
+
+"Désiré! vader, want ik heb zoo naar hem verlangd. Zoo heet dat buiten
+van dien timmerman, immers."
+
+"Noem hem dan--Verlangd of gewenscht--Dat is Hollandsch."
+
+"Maar ik kan toch niet roepen: Verlangd--Verlangd! of Gewenscht,
+kom eens hier. Het hindert toch niet."
+
+"Ga je gang maar, noem hem zooals je wil. Je mag wel een doopmaal
+geven en je vrienden en kennissen uitnoodigen."
+
+"Hè moe, mag dat heusch?" vroeg Tony.
+
+"Wel ja jongen, breng om 4 uur de jongens maar mee. Maar nu moeten
+we ontbijten, anders kom je te laat en moet je voor je verjaardag
+nog schoolblijven."
+
+"Dat doet de Meester toch niet!--Wat zullen ze kijken.--Hij is nog
+grooter, dan Nero van den slager en mooier ook."
+
+Vader zei, dat Désiré maar wat op de plaats moest loopen om het
+terrein te verkennen en ze gingen naar binnen om te ontbijten.
+
+Toen ze zaten te eten, zei moeder, "ik geloof, dat je vader nog niet
+eens bedankt hebt." "O nee," zei Tony en met een reepje in zijn mond
+sprong hij op vader toe en zoende hem op beide wangen. Toen op moeder
+af, die hij half smoorde onder zijn onstuimige kussen. Daarna draaide
+hij zus met stoel en al in de rondte en deed toen eenige luchtsprongen,
+om zijn vreugde uit te juichen.
+
+Voordat hij heenging moest hij even Désiré goeden dag zeggen. Het dier
+berook hem aan alle kanten, doch schonk hem verder geen aandacht meer
+en ging door met het besnuffelen van muren en hekken en van den grond.
+
+"Désiré," riep Tony bij de plaatsdeur. De hond lichtte langzaam den
+kop op. "Hij hoort zijn naam al, moeder. Zal ik de jongens maar niet
+om twaalf uur meebrengen?"
+
+"Nee zeker niet, we moeten vandaag om twaalf uur eten voor vader,
+dat weet je wel."
+
+"Nou dan maar om vier uur, dag vader, dag moeder, dag zus, dag
+Désiré!" en weg was hij.
+
+Tony was geen erg beste leerling dien ochtend en zijn onrust scheen
+de halve klasse te hebben aangetast. Meester wilde ook graag den
+hond zien en begreep best, dat de jongens het ook graag wilden,
+maar hij was toch genoodzaakt te zeggen, dat wie niet beter oplette,
+'s middags niet naar huis mocht en dus niet bij Désiré's doopmaal
+wezen kon. Dat hielp gelukkig en de jongens deden hun best den hond
+te vergeten en met hun gedachten bij de sommen te blijven, die nu
+juist zoo heel moeielijk waren vandaag.
+
+Vier uur!--hè.--Verruimd stoof het heele troepje mee om Tony heen en
+stormde met hem, het tuinhek door, maar Désiré was er niet.
+
+"Désiré, Désiré," riep de baas. In het speelkamertje?
+
+Ja, daar lag hij te slapen. Toen de jongens hem omringden, vloog hij
+op, keek hen onderzoekend aan en blafte even.
+
+"Wat een fijn dier! Prachtig! Wat een kop! Wat een mooi haar! Laten
+we hem meenemen naar buiten!"
+
+Daar stoeiden en holden ze weldra met het vlugge dier in het zand. Hij
+maakte allerlei kluchtige sprongen en rende harder, dan een van hen
+allen. Totdat moeder de jongens binnen riep en het doopfeest begon.
+
+Tony hield Désiré vast en zus zou hem heusch doopen, maar moeder kwam
+juist met een stuk worst, dat hij in één hap verslond. Toen bracht
+moeder beschuiten met muisjes voor de kinderen en kopjes chocolade
+en boterhammen en toen werd er op de gezondheid van den baas en zijn
+hond lekker gegeten en gedronken.
+
+Daar kwam Tante ook nog met de beide nichtjes en die brachten
+presentjes mee ook, Tony was er heel blij mee, maar toch het meest
+met zijn prachtigen hond.
+
+Ze deden samen nog allerlei spelletjes, toen vader Désiré weer naar het
+hok had gebracht en dronken nog limonade en aten koekjes en speelden
+nog in den tuin, totdat het klokje van 7 sloeg. Toen ging de visite
+naar huis en broer en zus moesten naar bed.
+
+"Mag ik Désiré nog even goeden nacht zeggen," vroeg Tony.
+
+"Nu van avond dan," zei moeder. "Hè lekker, toe zus ga je mee!" Samen
+vlogen ze naar het hok. Tony pakte zijn rechter poot. "Nacht hoor,
+droom je eens van me!"
+
+Of de hond het deed? Maar Tony wel van hem. Den halven nacht reed
+hij op den rug van Désiré de geheele wereld door.
+
+
+
+5. Désiré en Emy.
+
+
+"Neen, zoo niet, recht op! Toe, dan krijg je een stuk worst!"
+
+"Nee nog niet happen.--Eerst rechtop! Kop hups! Zus, trek hem
+eens aan zijn voorpooten.--Ja zóó! Recht kom dan! Nou stil zitten
+hoor. Een--twee--drie--vier--vijf--zes--. Mooi zoo! Daar is de
+worst! Zie je wel zus, hij kan 't al. Désiré, hier!--Hij komt dadelijk,
+leuk hé?"
+
+Op de plaats stonden ze. Désiré was al heelemaal gewend, ja het was
+net, of hij er altijd geweest was.
+
+"Nou ik es," zei zus: "Désiré, hier!"
+
+"Zie je wel, hij doet 't niet voor me," en ze stampte met haar voet.
+
+"Je hebt hem gisteren ook geslagen met dien stok," zei Tony, "dat
+vindt hij ook niet lief."
+
+"Ja, maar hij had Lijsje stuk gebeten," pruilde zus.
+
+"Hij heeft 't toch niet exprès gedaan; had die pop dan opgeborgen."
+
+"Had jij hem niet in de kamer gelaten. Hij mag mijn pop niet opeten."
+
+"Jij mag hem niet slaan."
+
+"'t Is een naar beest, ik houd niet van hem," snikte zus nu en liep
+weg, om haar troost bij moeder te zoeken.
+
+"Moe, Tony is kwaad, omdat ik Désiré heb geslagen, en hij had toch
+Lijsje verscheurd. Tony is niks aardig en Désiré is een nare hond."
+
+"Foei," zei moeder, "zus je moet niet zulke leelijke dingen
+zeggen. Désiré wist niet, dat hij kwaad deed en Tony of vader zullen
+het hem wel leeren, maar zus moet niet met een stok slaan. Lijsje was
+een oude pop en je keek er nooit meer naar om. Als zusje zoo doet,
+vindt moeder haar niet lief."
+
+"Ik vind Désiré niet lief," hield zus vol "en ik vind het niets
+prettig, dat Tony hem gekregen heeft."
+
+"Je meent het niet," zei moe, maar zus ging niet meer naar Tony toe
+en bleef pruilen.
+
+Als ze gingen wandelen, mocht Désiré nu ook mee. Wat was hij dan
+blij. Eerst ging hij aan een ketting, maar spoedig was hij genoeg
+gewend en liep buiten in het bosch los.
+
+Hij volgde de kinderen op de hielen of sprong om hen heen. Soms was
+hij zoo woest, dat hij zus haast omver liep, of telkens tegen haar
+op sprong en zijn voorpooten op hare schouders zette. Dan was ze bang
+voor zijn grooten kop, ofschoon hij nooit kwaad deed.
+
+"Toe laat Désiré nu maar en speel liever met mij," vleide ze eens,
+dat ze weer in het bosch waren op een Woensdag middag.
+
+"Ik speel toch immers met je," zei Tony.
+
+"Ja, maar je kijkt aldoor maar naar Désiré en hij loopt voor me
+voeten. Ga toch weg, beest! en ze schopte naar hem. Désiré sprong op
+zij en rende naar Tony, maar even later was hij weer bij zus terug
+en duwde zijn kop liefkoozend tegen haar aan.
+
+"Kijk nou," zei Tony, "je duwt hem ook altijd weg, en bent nooit eens
+lief voor hem. Ik vind het niets aardig van je."
+
+"Ik vind jou ook niets aardig en Désiré ook niet. Toe bind hem nu
+vast aan een boom, dan kunnen we prettig spelen. Wees nu eens lief,"
+vleide ze weer. En Tony, hoewel onwillig, kreeg halsband en ketting
+en riep den hond bij zich. Maar het schrandere dier, begreep wat
+zijn baas wilde, hij gehoorzaamde, doch sprong om Tony heen en blafte
+luid, alsof hij hem smeeken wilde zijn plan niet te volvoeren. Tony
+had medelijden met zijn hond, maar wilde zus toch ook graag pleizier
+doen. Hij streelde Désiré, klopte hem op den rug, maar deed hem toch
+den halsband om en bond hem aan een boom vast. "Nu stil liggen--koest,
+hoor."
+
+Désiré staarde hem bedroefd na en stiet een klagend gehuil uit, toen
+hij de kinderen zag vliegen over het gras en zelve niet mee mocht doen.
+
+"Stil hoor," riep zus.
+
+"Mag ik hem niet losmaken," vroeg Tony weer.
+
+"Nee hoor, dan heb ik niets geen pret" en Tony gaf het dwingelandje
+haar zin.
+
+Was het wonder, dat Tony wel eens alleen met zijn hond uitwipte.
+
+"Waar is Tony, Moesje?" vroeg zusje.
+
+"Uit," zei moeder, "naar de wei met Désiré."
+
+"Hé, Moesje, mocht ik dan niet mee?"
+
+"Maar je wil immers nooit, dat Désiré los is. Het arme beest mag toch
+wel eens vrij rondloopen. Daarom is Tony alleen met hem uitgegaan."
+
+Groote tranen! Schokkend snikte ze. "Hoe leelijk van Tony, zie je
+wel, dat hij meer van dien naren hond houdt, dan van mij." Ze wierp
+zich voorover op de zitting van vaders grooten stoel en snikte haar
+verdriet uit, toen moeder de kamer uit was.
+
+Ze voelde zich echt ongelukkig, omdat broer weggegaan was en meer om
+den hond gaf dan om haar.
+
+"Ba, die nare hond, die akelige hond! was hij maar nooit hier
+gekomen!--"
+
+Tony bleef niet lang weg. Zus lag nog met het hoofd op de zitting,
+toen de deur, die aanstond werd opengestooten en ze plotseling een
+snuiven en hijgen naast zich hoorde. Désiré stak zijn goedigen kop
+door de armleuning en likte haar krullekopje. Sprong toen achter haar
+om naar den anderen kant, maar voordat hij haar gezicht kon vinden,
+trapte zij achteruit: "Ga je weg! naar beest!" Zóó erg meende zij
+het niet! Ze schrok er zelf van. De hond sprong jankend op zij en
+liep hinkend op drie pooten de deur uit, de gang in, naar Tony. Zus
+keek hem na. "Wat zal Tony zeggen," dacht zij.
+
+"Wat is er gebeurd, Désiré?" hoorde zij Tony vragen.
+
+"Kom hier en laat de baas eens kijken." De hond jankte luider, zeker
+bevoelde Tony zijn poot. "Heb je in een spijker getrapt?" Juist kwam
+vader uit het kantoor aan den anderen kant van de gang.
+
+"Wat is er, heeft hij zijn poot bezeerd? Het lijkt wel of die in de
+knel heeft gezeten."
+
+"Zoo pas liep hij nog op vier pooten naar binnen," antwoordde Tony.
+
+Zus was opgestaan, maar ze ging niet in de gang. Ze durfde vader en
+Tony niet onder de oogen komen, maar liep de tuindeuren door naar
+moeder, die aardbeien plukte.
+
+"Kindje, wat heb je toch gehuild. Hoe dom, toch," zei moeder.
+
+Toen barstte ze opnieuw in tranen los en verborg snikkend haar hoofd
+in moeders rokken.
+
+"Kom, je mag niet zoo jaloersch zijn, Tony komt gauw weer thuis,
+help moeder maar plukken," hernam moeder, die dacht, dat het alleen
+daarom was. En zus begon haar te helpen, bang dat vader en Tony komen
+zouden. Ze vloog niet op, hen te gemoet, toen ze in den tuin kwamen,
+om Désiré naar het hok te brengen.
+
+"Wat is er met Désiré," riep moeder tegen hen. Zus hoorde, hoe vader
+vertelde, dat de poot gekneusd was en Tony zei, dat hij niet begreep,
+hoe het gekomen was. Toen zei moeder, dat ze moest binnen komen.
+
+"Wat zus, ben jij daar? Krijgt vader geen kusje. Ben je zoo ijverig
+bezig?" Vader kwam naar haar toe. Zus bukte en bukte, totdat Vader
+haar optilde en haar gezichtje tegen zijn lippen drukte. "Heb je
+geschreid? Waarom?" Ze antwoordde niet maar sloeg de oogjes neer. Vader
+schudde haar boven zijn hoofd heen en weer. "Lach eens gauw, lachen,
+zeg ik." Toen droeg hij haar naar binnen en zei, dat ze zich gauw
+moest laten wasschen, want dat ze er zoo niets aardig uitzag.
+
+Zus had niet veel te vertellen, maar at zwijgend haar boterham met
+aardbeien.
+
+Toen moeder haar 's avonds naar bed bracht en zij op moeders schoot
+haar gebedje had opgezegd, nam moeder haar in de armen, boog haar
+hoofdje achterover en vroeg: "Is zusje heel lief geweest vandaag?" Toen
+snikte ze.
+
+"Maar ik had het zoo erg niet gemeend." "Wat," vroeg moeder
+verwonderd. Zij dacht alleen aan haar boosheid, omdat Tony haar niet
+had meegenomen. "Ik deed maar even zóó, maar ik wist niet, dat ik hem
+zoo'n pijn deed, heusch niet," zei zus. Nu begreep moeder ineens en
+vriendelijk maar ernstig zei moeder: "Ik ben blij, dat je er spijt
+van hebt. Je moet nooit meer zoo leelijk doen tegen Désiré, omdat
+broer zooveel van hem houdt."
+
+Zus zei "neen moesje," kreeg een nachtkus en ging slapen.
+
+Moeder vertelde het beneden aan Tony en vader, maar niemand sprak er
+meer over later. Gelukkig werd de poot gauw weer beter en kon Désiré
+weer heel gauw draven en springen als vroeger. Zus keek niet naar
+hem om, deed hem niets, maar ging hem een beetje uit den weg en vond
+het nog steeds niet prettig, als hij mee uit ging. Als broer eens
+met haar alleen naar Tante ging, die Désiré liever niet op bezoek
+kreeg, dan kon ze niet nalaten te zeggen: "Leuk hè, Tony, weer zoo
+samen. Met Désiré is toch zoo vervelend," en Tony zei maar niets,
+want hij vond het niets aardig, dat zus zoo weinig met Désiré op had.
+
+
+
+6. De landlooper.
+
+
+Een jaar was voorbij gegaan sedert Désiré bij Tony kwam en het was
+een prachtige, groote hond geworden. Tony was ook flink gegroeid en
+hoe langer hoe meer was hij van Désiré gaan houden, die zeer gehecht
+was aan zijn kleinen baas. Désiré was ook voor zus heel lief maar haar
+afkeer van den hond was eer toe- dan afgenomen. Zij beantwoordde zijn
+liefkoozingen nooit en als hij te dicht bij haar kwam, zei ze steeds:
+"Tony, roep hem dan toch. Hij wil me likken."
+
+"Maar je hoeft niet bang te zijn, hij doet je geen kwaad," zei Tony.
+
+"Ja, maar ik vind het een naar beest. Toe ga weg, ga naar den baas,"
+en ze liep weg. Soms wilde ze niet meer met Tony uit, omdat hij Désiré
+meenam en al schreide ze dan ook niet, toch vond ze het naar, dat hij
+liever met den hond uitging en haar thuis liet. Hij deed het, omdat
+moeder niet wilde, dat ze altijd haar zin kreeg, maar het hinderde
+hem altijd.
+
+'t Was een warme zomerdag. Alle deuren en vensters van het huis
+stonden open, zooals ze buiten zoo dikwijls doen. Moeder zat in de
+tuinkamer te naaien. Vader was op het kantoor aan dan anderen kant
+van het huis, dat een afzonderlijken ingang had en met een deur in
+de gang uitkwam van het woonhuis. Tony was op school. De vacantie was
+nog niet begonnen, maar iedereen verlangde er naar, want het was zulk
+heerlijk weer om in het bosch te liggen of te wandelen.
+
+Juist kwam Jans aan de voordeur, om melk te nemen, toen de veldwachter
+voorbij ging.
+
+"Hebben jelui hem al, van Buren?" riep de melkboer hem toe.
+
+"Nee," antwoordde de veldwachter, "maar je mag de voordeur wel dicht
+houden, Jans, want het is een gevaarlijk, brutaal sinjeur, en hij
+kon best eens binnen komen, als je hem zoo uitnoodigt."
+
+"Over wien heb je 't nou?" vroeg Jans.
+
+"Nou, je zal toch ook wel gehoord hebben van dien landlooper, die
+bij Japik naar binnen is gegaan en bezig was de zilverkast leeg te
+stelen. De knecht kwam er net op af, maar hij is verdwenen voor ze
+hem pakken konden. Nou zeggen ze, dat hij weer gezien is in de buurt."
+
+"Ja, dat is secuur, 't moet hem zijn." antwoordde de veldwachter,
+"en hij zal me geen tweeden keer ontloopen."
+
+Jans zette de handen in de zij, om de zaak eens terdege te bepraten,
+want ze was bang voor landloopers en moest het fijne ervan weten.
+
+Zus was met haar poppenwagen den tuin ingegaan.
+
+Achter den grooten pereboom was het prieeltje, dat was altijd haar
+huisje. Daar kon ze zoo eenig spelen. Niemand kon er haar zien van het
+huis af. Om den tuin was een groene haag en er achter was een smal
+pad, dat naar den eenen kant op de groote wei en naar den anderen
+kant naar het bosch voerde. Er kwam haast nooit iemand anders langs
+dan een enkele boer, die in de wei zijn koeien liet grazen en bij
+het bosch woonde.
+
+De vogeltjes zongen luid in de hooge boomen, krekeltjes piepten in het
+gras langs den weg en verder was het stil, heel stil. Zus ging op den
+houten grond van het prieeltje zitten en begon zacht een wiegeliedje
+voor de poppen te neuriën. Zachtjes aan werd ze zelve slaperig,
+legde haar hoofdje op een voetenbankje en dommelde in.
+
+Eensklaps hief ze verschrikt haar hoofdje op.
+
+Een ruwe hand werd op haar mondje gelegd. Ze opende verschrikt de
+oogen en gaf een gil, die dadelijk werd gesmoord. Een afschuwelijk
+gezicht was over haar heengebogen. Een man in vuile lompen gekleed,
+lag naast haar op zijn knieën. Ze beefde van afgrijzen, wilde de hand
+wegduwen. "Houd je mond, mormel," siste hij door zijn vuile tanden en
+ze voelde zijn adem op haar hoofd. Tegelijk rukte hij aan het gouden
+kettinkje, dat ze om haar halsje had. "Jelui alles en ik niks hè,"
+mompelde hij en stak het in zijn zak. Toen greep hij naar haar oortjes
+en wilde de belletjes er uit trekken, zonder er zich om te bekommeren
+of hij daarbij haar oorlelletjes doorscheurde, maar ineens trok hij
+de hand terug, uitte een half gesmoorde gil en greep naar zijn been.
+
+Désiré, die een eind verder in den tuin onder de struiken had liggen
+slapen en door den dief niet was opgemerkt was door de gil van zus,
+hoe zacht ook, toch ontwaakt en met een paar sprongen op den aanvaller
+afgevlogen, die hij in zijn been beet.
+
+Zus vloog overeind en rende luid schreiend naar huis. Ze hoorde Désiré
+woedend blaffen, de man vloeken en tieren, de haag kraken, maar keek
+niet om en liep onder 't geroep van "Moeder! moeder een dief!" zoo
+gauw ze kon, het huis in, terwijl Jans net de kamer in kwam. Moeder
+was op het geschrei toegesneld, maar begreep niet zoo gauw. Jans
+nog onder den indruk van het gehoorde, liep zoo hard mogelijk de
+gang weer in, naar de voordeur en gilde "Van Buren, Van Buren--hier,
+hier!" De veldwachter wilde juist den hoek omgaan, maar kwam nu terug.
+
+Moeder was ondertusschen den tuin ingeloopen op het geblaf af en zag
+Désiré in woedend gevecht met een haveloozen man, die half over den
+haag geklommen was en beproefde den hond zijn keel dicht te knijpen,
+daar het beest hem niet wilde loslaten.
+
+"Ga vader halen," riep moeder tegen zus "gauw!" maar juist kwam de
+veldwachter, die spoedig gevolgd werd door vader en een besteller
+door Jans van het kantoor gehaald. "Houd hem, Désiré," riep de
+veldwachter. De man wilde zijn vuist met kracht op den kop van den
+hond doen neervallen, maar het was te laat. De veldwachter had hem beet
+en met hulp van de anderen werd den man, hoe hij ook tegenstribbelde,
+over den haag teruggetrokken.
+
+"Laat los Désiré, kom hier," riep moeder, die zag hoe hij den man
+gebeten had. Désiré gehoorzaamde en vloog naar moeder, die zijn
+grooten kop tusschen haar handen nam en hem liefkoosde. "Beste hond,
+goed beest." Brr, ze rilde. Zoo'n vreeselijke man. Wie weet wat hij
+haar kind had gedaan, als Désiré er niet was geweest.
+
+"Kom, hier, beest, kom hier, je krijgt wat lekkers van de vrouw,"
+en de hond drukte zich tegen haar aan.
+
+Jans kwam met zus hem tegemoet. Nauwelijks zag hij haar of hij vloog
+op haar af, sprong tegen haar op en wilde haar in haar gezicht likken.
+
+"Nee weg, weg," riep ze. "Foei zus, aai hem dan, haal hem dan eens
+aan. Als hij er niet was geweest, brr! wie weet wat die leelijke man
+gedaan zou hebben."
+
+"Kom hier" en ze nam zus in den eenen arm, knielde neer nam den kop
+van Désiré in den anderen en liet het kind den hond aaien, om hem te
+bedanken voor zijn trouwe hulp. Hij besnuffelde haar aan alle kanten,
+alsof hij onderzoeken wilde, of haar niets kwaads was overkomen.
+
+Vader kwam even later weer terug--een paar boeren hadden den man met
+den veldwachter, naar den toren gebracht. Juist kwam Tony thuis.
+
+"Moeder, ze zeggen dat van Buren een landlooper in den toren heeft
+en dat Désiré hem gepakt heeft, is dat waar?"
+
+"Ja," zei moeder, "dat is waar, hier zus, geef hem een stuk worst."
+
+"O, wat is dat lief van je Désiré," riep Tony. "Nu hou je toch wel
+van hem, hè."
+
+Zus antwoordde niet, ze stak even de hand uit met de worst, maar trok
+die ook weer dadelijk terug, toen Désiré ze had aangepakt en vluchtte
+bij moeder, die haar op schoot nam en tegen zich aan drukte.
+
+Maar Tony sloot vol verrukking zijn vriend in de armen, die zijn lief
+zusje gered had.
+
+"Moeder," zei hij nadenkend. "Weet u wat ik zoo jammer vind. Als
+een menseh iets voor je heeft gedaan, waar je erg blij mee bent,
+kan je het hem zeggen en er hem wat voor geven, wat hij graag hebben
+wil. Maar bij een hond kan het niet."
+
+"Neen," zei moeder, "dat is waar, maar we kunnen lief en goed voor
+hem zijn en veel van hem houden, dat voelt hij wel."
+
+Voortaan zeide zus er niets meer van als Désiré mee uit ging, ze was
+niet onvriendelijk voor hem, maar haalde hem toch nooit aan zooals
+vader en moeder, en de anderen deden of speelde niet met hem. Het
+kostte haar nog steeds moeite hem niet weg te duwen, als hij tegen
+haar opsprong of zijn goedigen kop in haren schoot legde.
+
+
+
+7. Uit logeeren.
+
+
+Tony had vacantie gekregen. Hij was opgetogen met een mooi rapport
+thuis gekomen en vader en moeder waren ook heel blij.
+
+"Nu!" zei moeder. "Wat dunkt u, vader, zoo'n flinke jongen mag wel
+eens een extra'tje hebben."
+
+"Ja, zullen we het dan maar doen?" vroeg vader lachend.
+
+"Wat doen," zei Tony en keek van vader naar moeder, maar zij lachten
+en zeiden nog niets.
+
+"Watte, moesje?" vleide zus.
+
+"Och, ik denk, dat ze toch niet graag willen."
+
+"Wat niet graag willen?"
+
+"Nu, dan zal ik het je maar vertellen. Wie wil er van jelui tweeën
+mee naar grootvader en grootmoeder?"
+
+"O heerlijk! Ik! en ik!" riepen ze allebei en vlogen hun ouders om
+den hals.
+
+Opeens voelde Tony den kop van Désiré onder zijn arm.
+
+"Désiré! we gaan naar grootvader en -moeder. Ga je mee? Kijk, vader,
+Désiré lacht ook, ziet u wel. Hè, mag hij ook mee. Grootvader heeft
+hem nog nooit gezien en het huis is toch groot genoeg, op het erf
+kan hij zoo heerlijk rondloopen en dan--hè, ja vader, mag dat?"
+
+"Ik denk wel, dat het goed zal zijn. De reis is niet zoo lang en als
+we derde klas gaan kan hij mee."
+
+Het gezichtje van zus betrok wat, maar Tony was dol van blijdschap
+en vloog met Désiré de gang door naar de keuken om Jans de heerlijke
+tijding te brengen.
+
+"Eenig zeg Jans. We gaan naar grootvader en Désiré gaat mee!"
+
+"Och kom," zei Jans. "Désiré mee, hoe kan dat nou?"
+
+"Ja, ja, vader neemt ook een kaartje voor hem. Wat zal grootvader
+wel zeggen. Ik heb hem toch immers ook van grootvader gekregen en
+hij heeft hem nooit gezien. Dat is toch ook gek!"
+
+"Nou dan zal je opa het ook wel prettig vinden. Het is er immers nog
+veel meer buiten dan hier. Hij zal wel gauw zorgen den weg te kennen,
+dat hij los kan loopen."
+
+"Ja natuurlijk, hij is zoo slim," antwoordde Tony trotsch op zijn
+lieveling. En de hond keek alsof hij alles begreep en trok zijn baas
+mee den tuin in en holde met hem om het hardst om de perken om zijn
+vreugde uit te buitelen.
+
+De lang gewenschte dag brak aan. Gepakt en gezakt ging de geheele
+familie naar den trein.
+
+Hoe verrukkelijk was die reis. Désiré zat als een deftig passagier
+voor het raampje te kijken en hield zich voornaam stil. Al de
+andere reizigers nam hij wel goed op uit zijn hoekje, maar hij
+scheen heel tevreden met het gezelschap en deed verder net of ze
+niet bestonden. Hij voelde zich blijkbaar recht op zijn gemak en in
+zijn nopjes.
+
+Enkele menschen gingen terug, als ze den hond zagen zitten en wilden
+niet in de coupée, al verzekerde Tony ook: "hij doet heusch geen kwaad,
+komt u maar gerust."
+
+Désiré trok zich ook daarvan niets aan. Tony had schik voor zes.
+
+Wat stond grootvader te kijken, toen hij behalve de gevraagde ook
+nog een onverwachte logé zag uitstijgen.
+
+"Is dat nu Désiré," zei hij, toen hij kinderen en kleinkinderen
+hartelijk had verwelkomd.
+
+"Ja, grootvader, 't mocht wel, niet?"
+
+"Zeker, zeker, jongen, ik ben heel blij, dat ik hem ook eens zie. 't
+Is een prachtbeest en een best dier ook. Hij kan bij ons eens goed
+genieten. Kom, nu maar gauw in den tentwagen. Hij kan wel naast je op
+den bok zitten. Dan gaan we gauw kijken, of grootmoeder de pannekoeken
+al klaar heeft."
+
+Ook door grootmoeder werd Désiré hartelijk ontvangen.
+
+"Hij hoort toch bij de familie," zei de lieve vrouw, "en was in de
+uitnoodiging begrepen," en ze was verrukt over hem, toen zij bemerkte,
+dat hij zoo gehoorzaam was en zoo netjes, dat hij zijn pooten op de
+mat veegde--en dat hij al evenveel van haar pannekoeken hield als
+de kleinkinderen.
+
+Spoedig waren kinderen en hond ook met de meiden en knechts van
+de boerenplaats de beste maatjes. Het was een flinke boerderij
+"Nooit gedacht". Keurig zag alles er uit. Heerlijke boomen op het
+erf. Pere- en appelboomen--kersen en aardbeien--een lief tuintje
+met bloemen. Uitgestrekte weilanden er om heen met koeien en
+paarden en verderop bouwland en hooiland. Voor dag en dauw haast
+liepen de kinderen al mee naar het veld, of trokken ze mee naar het
+hooiland. Désiré vloog als een dolleman door het hooi, hapte er in,
+wierp het met zijn kop omhoog, kroop er onder, zoodat zijn krulharen
+en zijn staart er soms onder zaten. En als de wagens naar huis gingen,
+zaten de kinderen en de hond er boven op.
+
+Gingen ze verre wandelingen maken met grootvader en vader, dan ging
+Désiré ook mee. Alleen met de koeien kon hij het niet te best vinden of
+eigenlijk de koeien niet met hem. Als ze op een pad kwamen, dat door
+een weiland liep, nam vader hem maar even aan den halsband, vooral
+als de koeien met de koppen over de hekken stonden, of er geen hek
+of sloot was. Dan werd Désiré onrustig en kroop zelve dicht bij hen.
+
+Dikwijls aten ze onder een grooten boom voor het huis. Dat vond Désiré
+heerlijk, want dan kreeg hij af en toe wel een beentje of hapje mee.
+
+"Jongens, hij zal heelemaal verwennen," zei moeder, "dan gaat hij
+thuis nog bedelen."
+
+"Ja, moeder," antwoordde Tony "en wij worden hier ook verwend."
+
+"Daar ben ik ook hard bang voor," hernam moeder weer, "en dan hebben
+we thuis met drie in plaats van met twee wat te stellen."
+
+Grootvader lachte er wat om en wierp den kinderen nog wat bessen op
+het bord en gooide den hond een been toe.
+
+Moeder dreigde hem met den vinger, doch het hielp niets. Grootvader
+bleef lachen: "'t zal zoo'n vaart niet loopen, thuis is thuis--maar
+ze zijn nu ook op 'Nooit gedacht.'"
+
+Grootmoeder schudde het hoofd en merkte tegen vader op: "Zoo sprak
+je vader ook niet, toen jij klein was, Antoon," en vader antwoordde:
+"Neen, toen deed u het" en hij boog zich over grootmoeder heen en
+kuste haar, dat het klapte.
+
+"Foei, foei, wat moeten de kinderen wel denken," zei ze.
+
+"Dat u een lieve grootmoeder bent," zei Tony, greep grootmoeders
+hoofd en stopte haar een paar lekkere donkere vruchten in den mond,
+"en dat grootvader, de beste grootvader is van de heele wereld,
+hè Désiré, wat zeg jij."
+
+En Désiré zei niets, maar kwispelstaartte; hij was het toch heelemaal
+met Tony eens.
+
+Er kwamen wel eens regendagen, dan hadden de kinderen genoeg pret in
+huis, want vader en moeder hadden nu veel tijd om met hen te spelen
+en grootvader kon zoo eenig, heerlijk vertellen. Maar Désiré zat
+dan treurig voor het raam, alsof hij wachtte, totdat het ophield,
+om zich buiten te kunnen verlustigen. Of hij sloop stilletjes weg en
+ging in zijn eentje een wandeling maken, maar dan kwam hij toch meest
+heel gauw terug; en toen hij bemerkte, dat hij dan in de keuken moest
+blijven, om op te drogen en niet mocht binnen komen, beviel hem dat
+ook al niet en deed hij het niet meer.
+
+
+
+8. In gevaar.
+
+
+Het was Zondag en prachtig weer.
+
+Bruin werd voor den tentwagen gespannen. Koo ging op den bok zitten
+met de Zondagsche spullen aan. Hij zou grootvader, grootmoeder, moeder
+en vader met het gerij naar de kerk brengen, die veel te ver was,
+om er heen te loopen. Het was stil op de boerderij, alles blonk tegen
+je aan--tot zelfs het straatje voor de deur glom op zijn Zondags. De
+kinderen stonden voor het hekje met Trijntje de huismeid en wuifden
+de vertrekkenden na.
+
+"Dag, jongens!" riep vader en boog zich nog even uit het wagentje. "Ga
+niet te ver uit de buurt, hoor!"
+
+"Dag zus, zoet zijn," riep moeder en wuifde met de hand, boog zich
+om het zeil van den kap, nog eens en nog eens. "Dag! dag!!"
+
+Toen de kerkgangers om den hoek waren verdwenen, holden Tony en Désiré
+het erf op en lieten zich onder luid gejuich en geblaf door zus en
+Trijntje nazetten.
+
+Toen ze allen buiten adem waren, gingen ze de laan een eindje
+inwandelen. Maar Trijntje kon niet ver van het hek, want ze was
+maar alleen thuis. Ze ging weer terug, want ze moest nog voor het
+eten zorgen.
+
+"Mogen wij nog even verder," vroeg Tony. "Even naar het bloemenveld."
+
+"Ja, dat is goed," zei Trijntje, "dat is niet zoo ver. Maar dan weer
+thuis komen, hoor."
+
+"Ja, we gaan alleen naar het bloemenveld, een boeketje plukken voor
+grootmoeder," zei zus.
+
+"Ja, heerlijk." Trijntje ging langzaam terug en Tony, zus en Désiré
+gingen de laan weer in, staken den rijweg over die naar het dorp
+voerde, en kwamen op een voetpad dat door de wei- en bouwlanden
+liep. Spoedig waren ze op een groote vlakte, die bezaaid was met
+allerlei wilde bloemen. Hier konden ze naar hartelust plukken.
+
+Zus ging dadelijk aan den gang. Tony liep met Désiré wat op. Hij
+wou eens zien, waar die laan eigenlijk op uit liep, en wat er achter
+die hooge boomen was aan de andere zijde van het bloemenveld, zooals
+moeder het voor de grap noemde.
+
+Désiré scheen het warm te hebben van het hollen; hij liep met de tong
+uit den bek langzaam naast Tony voort. Doch eensklaps snoof hij in
+de lucht, bleef even stilstaan, nam toen een sprong en stoof recht
+op de boomen af.
+
+"Wat moet dat? Wat heb je," riep zijn kleine baas verwonderd en volgde
+hem wat langzamer.
+
+Toen hij bij de boomen kwam achter het struikgewas uit, hoorde hij
+een klokkend geluid en zag Désiré aan den kant van een vrij breed
+water lustig staan drinken.
+
+"O, is daar de rivier al. Is die zoo dicht bij. Dat wist ik niet
+eens," zei Tony bij zich zelven. "Wacht, jongetje, je kon wel weer
+eens zwemmen, net als gisteren met vader.
+
+"Kom hier, Désiré." Hij zocht een grooten tak, ging naar den kant
+en wilde hem in het water gooien, maar bedacht zich ineens, dat hij
+eerst wel eens naar zus mocht kijken. Die zou het ook zeker graag zien.
+
+"Zus! zus!" riep hij terugkeerend naar het bloemenveld. Hij zag haar
+niet. Ze was achter de hooge struiken verborgen. Hij zette zijn
+handen als roeper aan zijn mond en riep "zus, zus, Emy!!" Désiré
+snelde hem vooruit en had heel gauw haar spoor gevonden. Daar kwam
+hij weer tusschen de struiken uit, gevolgd door zus, die de beide
+armen vol bloemen had.
+
+"Kijk, Tony, mooi hè," draag jij ook wat, dan maken we er thuis een
+boeket van."
+
+"Ja prachtig," antwoordde Tony, "leg ze maar even neer en kom eens
+mee, zeg. Daar achter die boomen, vlak bij, is een groot water. Je
+weet wel, dat we laatst ook gezien hebben, toen we wandelden. Daar
+zullen we Désiré even in laten zwemmen, niet. Kom mee" en hij trok
+zus haastig mee naar de rivier.
+
+Spoedig stonden ze aan den oever. Tony wierp nu een tak in het water
+en riep: "Désiré pak ze." Désiré bedacht zich niet en met aandacht
+keken de kinderen toe, hoe de hond heenzwom en met den stok in den
+bek terugkeerde.
+
+Wat lachte zus om het afschudden van de druppels.
+
+"Kijk," zei ze, "nu moet je daar verder op eens gaan. Daar waar die
+punt uitsteekt, gooi daar nog eens, dan komt de stok misschien aan
+den overkant."
+
+"Ja," zei Tony, "dat is leuk, kom mee!"
+
+Langs den schuinen kant ging hij naar beneden. Hij dacht er niet aan,
+dat hij iets verkeerds deed. Een smalle strook steenachtige grond
+stak een eind de rivier in.
+
+"Ik durf eigenlijk niet verder," zei hij nog.
+
+"He flauw!" zei zus.
+
+"Nou ga jij dan."
+
+"Ja maar ik ben een klein meisje," zei de wijsneus.
+
+"Nou vooruit," zei Tony, die graag een held was in zusjes oogen.
+
+Voorzichtig sprong hij van den eenen steen op den anderen en kwam
+zoo een aardig eindje naar voren.
+
+Désiré stond aan den kant en blafte jankend.
+
+Zus klapte in haar handen van pleizier: "Gooi nou!" riep ze.
+
+"Désiré! pak ze!" riep Tony, slingerde zijn arm en wierp met zoo'n
+kracht, dat hij zijn evenwicht verloor en voordat hij besefte wat er
+gebeurde, links afgleed en met een plons in het water terecht kwam.
+
+"Tony! O, moeder, help!" riep zus en snelde naar den kant. Maar Tony
+was een heel eind af.... "Moeder! Vader!" gilde ze in haar angst.
+
+"Vader," gilde Tony ook spartelend met handen en voeten.
+
+Hij trachtte de steenen te grijpen, maar of hij daardoor zichzelf
+afduwde of dat de stroom hem weg voerde, hij schoot in eens verder
+de rivier in. Zooals hij van Désiré gezien had, sloeg hij met handen
+en voeten en hield zich zoo nog boven, schreeuwend om hulp.
+
+Zus liep wanhopig heen en weer.
+
+De hond echter had zich niet lang bedacht. Hij was te water gesprongen
+en zwom met alle kracht naar de plaats, waar zijn kleine baas dreef.
+
+"Gauw, Désiré, gauw," riep het kind, voelend, dat hij zonk.
+
+Zus gilde maar steeds door. Ze zag haar lieve Tony al dieper en
+dieper in het water zinken, ze zag, dat hij verdween, voordat de
+hond hem nog had bereikt en ze sloeg de handen voor de oogen. Toen
+kwam het ineens in haar op, dat ze iemand moest gaan halen. Ze had
+een boerderij gezien, daar bij de laan. Ze wilde er heen gaan, maar
+het was of ze niet kon loopen. Ze keek weer naar het water. Daar
+kwam Désiré terug. Heel langzaam. Zijn kop hield hij hoog op. In den
+bek had hij den riem van Tony. Zijn hoofd kwam even boven het water
+uit. Zijn lijf en zijn beenen hingen er in.
+
+
+
+9. De Redding.
+
+
+"O, Désiré," riep ze smeekend, "houd hem vast, houd hem
+vast." "Help! help!" riep ze nog eens en keek om zich heen. Toen
+ineens vatte ze moed, kroop op handjes en voetjes omlaag naar den
+waterkant naar de plaats waarheen Désiré zwom met zijn zwaren last.
+
+"Lieve hond, zoete hond, toe dan, toe dan," riep ze en het was of het
+moed gaf aan het trouwe beest. Het spande nogmaals al zijn krachten
+in. Daar was hij er bijna. Het hoofd van Tony zonk lager. "Toe dan,
+goeie hond, toe lieve Désiré, toe dan."
+
+"O lieve Heer, laat hem niet verdrinken," bad ze; boog verder voorover
+en greep een stuk van Tony's blouse. Ze trok en trok zoo hard ze
+kon. De hond spande zich nogmaals in, lichtte den kop wat hooger op en
+zette de voorpooten op den oeverrand. Met vereende krachten sleepten
+ze den drenkeling tegen den kant op.
+
+Désiré, hijgend van inspanning, likte hem aan alle kanten. Zus boog
+zich over hem heen, riep hem bij zijn naam, kuste hem, maar Tony's
+oogen waren gesloten en alle liefkoozingen maakten hem niet wakker. Zus
+bemerkte niet eens, dat Désiré ook haar belikte en dat zijn groote kop,
+vlak naast haar gezichtje over Tony heenboog.
+
+De hond scheen het eerst op den inval te komen, dat het zoo niet kon
+blijven. Plotseling hield hij op met likken, liet een luid geblaf
+hooren en vloog toen als een pijl uit de boog in de richting van
+het bloemenveld.
+
+"Désiré! hier," riep zus in doodsangst, dat hij haar alleen liet met
+broertje, die maar al sliep. "O Désiré, loop niet weg, ik zal nooit
+meer boos op je zijn, loop niet weg."
+
+"Tony, word toch wakker, Tony, lieve Tony," snikte ze dan en begon
+hevig te schreien.
+
+Opeens hoorde Emy den hijgenden adem van Désiré weer in de verte. Ze
+keek op. Daar kwam hij om de boomen heen, liep weer terug, rende
+nog eens vooruit en achter hem kwam een kleine, dikke man met een
+dikken stok in de hand. De hond sprong voor hem uit, bleef staan,
+keek of de man hem nog volgde en rende dan weer voort, om even later
+nogmaals terug te gaan.
+
+Eindelijk kwam hij hijgend op de kinderen af. De dikke man had
+nauwelijks de kinderen in het oog gekregen of hij verhaastte zijn
+stap. Hij nam zijn pet van het hoofd en veegde met een rooden
+zakdoek het zweet van zijn voorhoofd. Blazend en puffend kwam hij
+naderbij en riep: "Wat is er gebeurd? Heeft die jongen in het water
+gelegen?" Zus keek hem verstomd aan. "Hoe lang is het al geleden"
+vroeg de man verder, terwijl hij snel zijn stok en pet neerwierp,
+zijn jas uittrok en bij Tony neerknielde. Hij voelde aan zijn arm,
+legde zijne hand op Tony's borst, zijn oor er tegen en begon haastig
+zijn kleeren los te maken, terwijl hij mompelde. "Wie ben jelui, ik
+ken je niet. Toe zeg toch eens wat meisje, ga je moeder halen. Woon je
+vlak bij?" Zus zag hoe de man Tony's armen heen en weer ging bewegen,
+ze keek, maar verroerde zich niet. Ze was bang voor dien rooden dikken
+man, die zoo raar deed, bang voor Tony, die daar zoo stil lag en ze
+greep ineens den grooten kop van Désiré en drukte zich vast tegen
+hem aan. Ze voelde, dat hij haar beschermen zou.
+
+"Toe kindje," hijgde de man, "ga toch, daar is een huis. Haal gauw
+hulp of het is te laat. Ik kan je broertje alleen niet helpen. Ga,
+gauw." Ze keek in de richting, waarin de man wenkte met zijn hoofd
+en zag een kleine boerenwoning. Nu scheen ze pas tot bezinning te
+komen. Ze keerde zich om en snelde er heen zoo gauw ze loopen kon. De
+hond hief den kop op, scheen in twijfel wat hij nu moest doen, bij
+zijn zieken baas blijven of met het kleine zusje meeloopen. Hij liet
+een klagend gehuil hooren, liep zus na en keerde weer terug naar Tony;
+keek naar den man en likte Tony in het gezicht. Toen keek hij weer op
+naar zus en schoot eensklaps voort haar na. Bij de boerderij gekomen,
+liep zus, gevolgd door den hond, het hek in, maar toen durfde ze niet
+verder en draalde besluiteloos. De hond begon te blaffen. Toen kwam
+er een meisje naar buiten, vroolijk zingend liep ze op zus af en zei
+vriendelijk. "Wel--wat had de jonge juffer?"
+
+Zus wees met het vingertje in de richting, waar broertje lag en zei
+zacht. "Die man vraagt of er iemand komt. Hij heeft in het water
+gelegen."
+
+"Wie, die man?" zei het meisje verschrikt.
+
+"Neen, Tony, en hij heeft z'n oogen dicht; gaat u mee alsjeblieft,
+ik ben zoo bang," riep ze ineens vertrouwelijk, greep de rokken van
+het meisje en wilde haar meetrekken."
+
+"Ja, ik ga mee hoor, wacht even. Teun, Jacob!" riep ze naar
+binnen, "kom gauw mee, er is een in het water gevallen." Twee lange
+boerenjongens, kwamen nieuwsgierig naar buiten loopen en terwijl het
+meisje wees en vertelde, trokken ze hunne klompen aan die witgeschuurd
+voor het lage deurtje stonden en liepen met hun lange beenen snel
+vooruit.
+
+Toen zus en het meisje weer terug kwamen, had de man hun al gewezen
+wat ze doen moesten en zat hij zelf even uit te blazen. De meisjes
+keken toe. Zus begreep niet, wat er gebeurde, maar stond zacht te
+snikken. Het meisje streelde haar wang en zei troostend:
+
+"Kijk, kijk hij komt al bij, hij tilt zijn hoofd op. Huil nou maar
+niet, kijk. Vertel nu eens wie je bent?" "Emy, en hij is Tony,"
+snikte het kind.
+
+"En waar zijn je vader en moeder." "Naar de kerk."
+
+"Maar bij wie ben jelui hier, dan?" "Bij grootvader, daar," wees zus,
+"over het bloemenveld." "O, wacht, op 'Nooit gedacht'".
+
+"Ja," zei zus onverschillig, ze begreep niet eens waarom het haar
+werd gevraagd.
+
+Werkelijk daar bewoog Tony zich, zuchtte en opende de oogen. Zus
+sprong op hem toe. "Tony, lieve Tony," riep ze en zoende hem. Hij
+keek naar al die vreemde gezichten zonder te begrijpen. "Benauwd,"
+riep hij toen en begon te braken.
+
+Toen rilde hij. "Ik ben zoo koud, Moeder!" zei hij.
+
+De dikke man tilde hem op. "Kan je hem dragen," vroeg hij Jacob. "Ja,
+geef maar op," zei de grootste van de jongens en geen moeder had
+haar kind zorgvuldiger kunnen aanpakken en tegen zich aanvleien dan
+de knaap deed.
+
+"Hier mijn jas maar over hem heen, het schaap heeft het koud," zei
+de dikke man. "Loop jelui maar wat aan, ik kom ook wel, maar ik kan
+zoo gauw niet."
+
+De stoet zette zich in beweging. Désiré vroolijk blaffend, nu hij
+bemerkte, dat ze naar huis gingen, daarachter Jacob met zijn vracht
+en naast hem Teunis die het hoofd van Tony steunde. Daarachter het
+meisje met zus aan de hand en eindelijk de goede, dikke man, wiens
+korte beentjes moeite deden hen bij te houden.
+
+
+
+10. Désiré overwint.
+
+
+Trijntje had al niet begrepen, waar de kinderen toch bleven. Ze durfde
+de laan niet uit te gaan. Had al eens over den rijweg getuurd langs
+het pad en was weer terug gekeerd, bij zich zelve overleggend, of ze de
+deur maar zou sluiten en eens gaan kijken. Toen zag ze net de stoet de
+laan inkomen. Zus liet de hand van het meisje los en snelde op Trijntje
+toe. "O Trijntje, ze dragen Tony, hij is in het water gevallen."
+
+Trijntje verbleekte. "In het water en" .... ze liep de mannen
+tegemoet. Op het zien van haar angstig gezicht riep het meisje:
+"Hij is gelukkig weer bij, hoor, Siem de zwemmer heeft hem geholpen."
+
+Trijntje lichtte de jas op en keek naar het bleeke gezicht.
+
+Tony keek haar even aan, maar zei niets. Ze vroeg, en het meisje
+vertelde wat zij wist.
+
+"Wat zullen ze zeggen, wat zullen ze zeggen," lamenteerde Trijntje
+en sloeg jammerend de handen in elkaar. "Er is niemand thuis."
+
+Ze nam Tony op schoot en met hun allen deden ze zijn natte kleeren
+uit. "Ziezoo," zei Siem, "nou afdrogen en in een wollen deken in
+bed." Tony klappertande. Het andere meisje had een kruik met heet
+water gevuld en Tony werd in de wollen deken gewikkeld, met de kruik
+in de bedstee gestopt.
+
+"Wat warme koffie of thee," zei Siem.
+
+En hoewel Tony geen trek had, werd hem de warme thee met een
+theelepeltje ingegoten.
+
+"Waar is moeder," vroeg hij nog eens.
+
+"Ja, die komt zoo," zei Siem, "ga nou maar eerst wat slapen."
+
+"Waar ben ik?" vroeg hij weer en wreef met zijn hand over zijn hoofd.
+
+"Hier," zei zus, "bij grootmoe in de bedstee."
+
+Hij bekeek de bedstee, maar scheen het toch niet goed te begrijpen.
+
+"Ik zal even naar het dorp gaan, om ze te waarschuwen," vroeg Teun. "Is
+er niet een fiets van een van de jongens."
+
+"Zeker," zei Trijn, "pak hem maar. Voorzichtig zeggen hoor, dat
+de boerin niet te veel schrikt. Nou ik bedank jelui wel hoor. Siem
+blijf je niet tot het volk thuis komt. Dat zullen ze niets mooi van
+je vinden."
+
+Maar Siem wou niet blijven, hij kwam nog wel eens hooren, later,
+zei hij en ging nu met Teun en Jaap weg. Anneke bleef bij Trijntje
+wachten, want die was bang alleen met Tony. Ze was geen kinderen
+gewend. Trijntje nam zus op schoot en ze gingen met hun drieën voor
+het bed zitten.
+
+Désiré legde zijn grooten kop in den schoot van zus, en zij duwde hem
+niet weg, maar streek met haar handjes liefkoozend over zijn hals. Zoo
+zaten ze stil en het duurde niet lang of zusjes hoofd, viel op zij en
+steunend op den kop van den hond, viel het kleine kind in slaap. In
+de bedstee werd het ook stil. Tony was eveneens in slaap gevallen.
+
+De beide meisjes spraken fluisterend met elkaar, totdat Trijntje
+opsprong. "Daar ben ze!" Zus werd door den schok wakker. Ze droomde
+dat Tony in het water viel en toen Trijntje haar op den stoel voor
+de bedstee neerzette, riep ze: "Désiré, help dan toch."
+
+De hond was ook ontwaakt. Zij liep op hem toe en terwijl zus zich
+over hem heenboog, fluisterde zij: "Lieve goede Désiré, jij hebt hem
+er uitgehaald," en ze nam zijn kop in haar armen.
+
+
+
+Zoo vonden vader en moeder hunne kinderen terug. Zus sprong dadelijk
+op en vloog schreiend op hen toe. "We konden het niet helpen! maar
+Désiré heeft hem er uitgehaald," riep ze en vertelde aan één stuk,
+wat er was gebeurd.
+
+Moeder kuste haar schreiend; vader liep dadelijk naar het bed, greep
+de afhangende hand van Tony en streelde zijn gezicht. Ook Désiré kwam
+bij het bed en duwde zijn kop onder moeders arm door, om Tony te zien.
+
+"Désiré," zei moeder en streelde hem, weer greep zus zijn kop en legde
+haar krullebol er tegen. Zoo stonden ze toen Tony de oogen open deed.
+
+"Vader, moeder," riep hij zacht en begon te schreien, "ik dacht,
+dat ik verdronken was, ik zal het nooit weer doen."
+
+Toen viel zijn oog op zus en den hond en hij lachte door zijn tranen
+heen.
+
+"Hij heeft je er uit gehaald," zei zus nog eens weer. "Zoete hond."
+
+"Heb ik het niet gedroomd?" vroeg Tony.
+
+"Neen," zei vader, "hoe is het nu? Hoe voel je je?"
+
+"Goed vader, ik kan wel opstaan," en hij wilde overeind komen, maar
+dat mocht niet.
+
+"Hoe heeft hij den jongen tegen den kant opgekregen, dat begrijp ik
+maar niet," zei grootmoeder.
+
+"Ik heb getrokken," zei zus nu, "want hij was zoo moe, hij kon haast
+niet meer."
+
+De tranen sprongen moeder in de oogen. "Die kleine zus en die goeie
+hond."
+
+"Je bent een flinke meid, hoor," zei grootvader. "Samen heb jelui
+hem dus gered."
+
+"Wat zal je een angst gehad hebben, zoo alleen," merkte grootmoeder
+weer op.
+
+"Maar, Désiré was er toch bij," zei zus weer.
+
+"Wat is zoo'n beest toch slim, om hulp te halen."
+
+"Gelukkig maar, Antoon, dat we zoo'n dier hebben genomen. Eerst heeft
+hij zus gered en nu Tony weer. Hij is meer dan zijn geld waard." zei
+grootvader.
+
+"Dat is zeker, ik ben blij dat we hem hebben. Kom, hier trouw beest. Je
+zult het altijd goed bij ons hebben, hoor," en iedereen op zijn beurt
+haalde den hond aan, die kwispelstaartte van plezier. "Désiré!" riep
+Tony.
+
+Toen sprong zus naar hem toe, bracht hem bij Tony wipte op de
+teenen, boog zich over hem heen met haar arm om Désiré's hals
+en fluisterde--"Nu houd ik ook van Désiré, hoor. Net zooveel
+als allemaal--net zooveel als jij." En Tony kwam overeind en in
+een omarming nam hij zus en Désiré. "Ja, jelui hebt me samen er
+uitgehaald. Wat ben ik blij--wat ben ik blij."
+
+En de groote menschen zagen elkander aan en grootmoeder zei: "Dat is
+een zegen des Heeren," en moeder knikte van ja.
+
+Spoedig was Tony weer hersteld. Hij was er prachtig afgekomen. Met
+vader en moeder gingen de kinderen en de hond naar Siem den zwemmer,
+om hem een cadeautje te brengen en naar Anneke en Teunis en Jacob,
+om ook hen te bedanken. Iedereen in het dorp sprak over Désiré en
+hij werd overal nagewezen: Dat is die hond. Zonder Désiré gingen de
+kinderen niet meer uit, en stonden ze op het punt om heen te gaan, en
+was Désiré niet te vinden, dan was zus de eerste, om te zeggen: "Wacht
+u alsjeblieft nog even. Désiré is er nog niet." Hoe ver de hond ook
+was, het leek wel, of hij het fijne stemmetje van zus overal hoorde.
+
+Toen de familie weer naar huis terug gekeerd was, wist iedereen daar
+ook al spoedig van de heldenfeiten van Désiré en zus. Hij kwam nu
+niet alleen in de vrije uren van Tony op straat, maar iederen dag
+tegen twaalf en vier uur kwam Emy met Désiré de deur uit en gingen
+ze samen naar de school om Tony af te halen.
+
+"Moeder," zei Tony, "ik geloof, dat ik nu jaloersch moet worden,
+want Désiré lijkt wel meer van zus te houden dan van mij, en zij
+houdt ook meer van den hond."
+
+"Neen," zei zus ernstig, "ik houd alleen zooveel van hem, omdat hij
+mijn lieven schat uit het water heeft gehaald."
+
+"Tony maakt maar gekheid," antwoordde moeder, "hij weet wel beter."
+
+"Och ja," zei Tony lachend, "ik ben er veel te blij om. Wij zijn nu
+drie trouwe kameraden. Kom hier" en hij tilde zus op den rug van
+Désiré en de drie trouwe kameraden gingen den tuin in en vader en
+moeder keken hen dankbaar lachend na.
+
+
+
+
+
+
+II. TREINTJE SPELEN.
+
+
+    "Moesje, toe, zegt u
+    maar ja,"
+    Vleien Hans en Jantje,
+    En het kleintje streelt
+    haar wang
+    Met zijn dikke handje.
+
+    "Neen," zegt Moeder,
+    "Janneman
+    Jullie moet niet zeuren,
+    'k Moet eerst weten,
+    wat je wilt,
+    Of 't zal niet gebeuren."
+
+    "Treintje spelen,
+    Moesje toe!
+    'k Heb zoo'n heel
+    mooi fluitje.
+    Dan ben ik de conducteur;
+    Machinist is Truitje.
+    Anna zit aan het loket
+    Kaartjes te verkoopen.
+    Hansje wil met vaders tasch
+    Met de kranten loopen.
+
+    "U en zus zijn passagiers,
+    En dan nog de poppen.
+    Aap en beertje zal ik in
+    Beestenwagens stoppen."
+
+    Moeder lacht en Moeder knikt.
+    "O, het mag, gauw stoelen!
+    Zet ze alle op een rij,"
+    Zie ze eens krioelen!
+
+    Eindlijk is de trein gereed.
+    "Hola, conducteurtje!"
+    Roept Moe hijgend van de haast
+    "Doe--gauw open--'t deurtje."
+
+    Jantje zegt: "Stap in, Mevrouw,"
+    Opent het portiertje.
+    --"Maar de trein vertrekt nog niet,--
+    'k Zet het op een kiertje."
+
+    Waarlijk daar komt grootmoe ook,
+    Loopend op een vaartje.
+    "'k Moet ook mee naar Amsterdam,
+    Geef me gauw een kaartje."
+
+    Lijsje gaat in d' eerste klas
+    In de derde Jetje.
+    "Mag ik ook nog mee," zegt Pa
+    Nu dat wordt een pretje!
+
+    "Kranten, Heeren, 't Nieuws!" zegt Hans,
+    "'t Handelsblad of 't Leven!"
+    Jantje zegt: "'t portier moet dicht,"
+    Vader: "wacht nog even!"
+
+    "Daar komt nog een juffrouw aan
+    In een wit toiletje."
+    Jan kijkt om, wie dat mag zijn?
+    Wel, 't is poes Minetje.
+
+    Jan tilt poes ook in den trein
+    En gaat kaartjes knippen.
+    Daarvoor moet hij iederen keer
+    Op de treeplank wippen.
+
+    "Nu--vertrek! 't is klaar! Vooruit!"
+    Roept hij dan tot Truitje.
+    En hij blaast zoo hard hij kan,
+    Op zijn schelle fluitje.
+
+    Oef! oef! oef! oef! oef! oef! oef!
+    Ja, dat moet zoo, weet je.
+    De machine stampt en blaast
+    Hansje helpt een beetje.
+
+    En do machinist roept: "Tuu!"
+    "Dag! Dag!" wat een leven!
+    Jongens, zou de echte trein
+    Zooveel pret wel geven?
+
+
+
+
+
+III. DE GOUDKLOMP.
+
+
+1. Orleman en Soliman vinden den goudklomp.
+
+
+In een groot bosch woonden de aardmannetjes onder een boom. De ingang
+naar hun verblijf was in den hollen stam. Zij werkten daar beneden
+heel ijverig. Het was soms zoo'n gehamer en geklop, dat de mieren er
+hard voor op de vlucht gingen, omdat ze meenden, dat er onraad was. De
+dwergen zochten naar prachtige steenen, waarvan ze dan huizen bouwden
+voor de prinsen en prinsessen. Zoo waren er twee van hen, Orleman en
+Soliman, weer eens uitgegaan om steenen te zoeken, heel diep in de
+aarde. Het baardje van Orleman veegde bij iederen hak over de ruwe
+steenen en er kwam al een heel fijn puntje aan, maar hij merkte er
+niets van. De voeten van Orleman werden al dunner en dunner van het
+schuiven over de puntige rotsblokken, maar hij merkte het ook niet. Ze
+waren veel te druk met hun werk bezig en hadden al een groote massa
+prachtige, gekleurde steentjes uitgezocht om een nieuw huis te maken
+voor de jongste prinses die heel gauw ging trouwen en dan toch een
+eigen woning hebben moest.
+
+Doch opeens gaf Orleman een harde gil, zoodat Soliman van schrik zijn
+houweel op zijn kleine teen liet vallen en driemaal over zijn hoofd
+duikelde, waarbij hij telkens over zijn eigen baard struikelde. Toen
+hij wat van de schrik bekomen was, zei hij: "Maar wat is er dan toch
+Orleman. Wat heb je dan toch?" Orleman stond als razend in de rondte
+te draaien, zoodat je niets anders zien kon dan een enkele roode vlek,
+omdat hij een rood pakje aan had.
+
+Orleman hield nu ook op met draaien en daar de ruimte waar hij stond
+te klein was om te vallen, bleef hij op zijn beentjes staan, hoewel
+hij niets meer zien kon.
+
+"Kijk jij dan," gilde hij uit--"Goud--echt goud."
+
+"Och wat?" zei Soliman, misschien omdat hij nooit gehoord had,
+dat de jongens op straat wel eens wat anders zeggen of omdat hij te
+fatsoenlijk was, om straattaal te gebruiken, maar hij zei alleen,
+"och wat." Hij wipte over een paar steenen naar Orleman toe en bleef
+verstomd staan kijken.
+
+"Ja, ja," knikte hij en eindelijk kwam het ook over zijn lippen,
+"Ja, ja! 't _is_ echt goud." Toen grepen ze elkaar beet en dansten,
+voorover achterover, links en rechts zoo'n echt mooien dwergendans,
+zooals niemand ooit heeft gezien en Orleman gilde daarbij zoo hard,
+dat het niet veel scheelde of hij had zijn tong ingeslikt. Gelukkig,
+dat Soliman het nog net bemerkte en gauw de punt greep en het roode
+lapje weer naar buiten trok. Toen besloten ze samen zoo verstandig
+te wezen als één menschenkind en te beraadslagen wat ze nu met dien
+klomp zouden beginnen.
+
+"Weet je wat," zei Orleman na veel over en weer praten: "Als de
+jongens wat uit willen maken, gooien ze altijd hun petten op."
+
+"Goed," zei Soliman, die altijd vond dat Orleman zoo wijs kon
+redeneeren, als een schooljongen--en ze gooiden de mutsen op, maar toen
+ze voor hen lagen, wisten ze niet verder, want die lange puntmutsjes
+vielen aldoor op zij en zoo kon je er geen wijs uit worden, al was
+je de knapste schooljongen geweest.
+
+"Nou," zei Orleman weer, "dan weet ik nog wat." En Soliman luisterde
+al met een open mond, zoodat Orleman net zien kon, dat hij geen
+verstandskies had. "We brengen hem aan den koning." "Ja, aan den
+koning, die is een wijs man en zal wel weten, wat we er mee moeten
+beginnen."
+
+"Vooruit dan maar laten we hem samen opnemen."
+
+Nu zijn aardmannen altijd heel sterk, net zoo sterk als .... als.... je
+ze maar hebben wil, al zijn ze ook nog zoo klein. Maar of ze nu te
+hard moesten lachen of dat het ergens anders van was, ze waren toch
+niet sterk genoeg, om den klomp op te tillen. Hoe ze rukten en trokken
+ze konden hem niet verwikken of verwegen. De goudklomp bleef liggen
+waar hij lag. Toen bogen de arme dwergen hunne hoofden diep op hun
+borst met den neus in den baard en schreiden van verdriet.
+
+Juist voelden ze een raar gekriebel over hun voeten. Daar kwam een
+groot leger mieren aangewandeld.
+
+Orleman, was heel goedig van aard en altijd goede vrienden ook met de
+mieren. Dikwijls was hij ergens anders gaan hakken en graven, omdat
+hij hen in den weg zat, maar nu, dacht hij, was het hun beurt eens te
+toonen, dat ze hem waardeerden. Gelukkig had hij, toen hij nog jong
+was, de mierentaal heel goed geleerd; hij bedacht zich niet lang, maar
+sprak een baas van het troepje vriendelijk aan en vroeg hem om hulp.
+
+De mieren waren heel blij en zetten vroolijke gezichten, omdat ze
+hem nu helpen konden en op bevel van het opperhoofd gingen ze met
+hun allen op den klomp goud af.
+
+Het ging wel heel langzaam maar toch ging de klomp vooruit en kwam
+ten laatste aan voor het paleis van den koning.
+
+Orleman bedankte de mieren vriendelijk voor de hulp en ging
+dadelijk naar het paleis, waar hij vroeg bij den koning te worden
+toegelaten. Zijne Majesteit was juist thuis en zat in zijner Majesteits
+kamerjapon aan de tafel op zijn rijk met edelsteenen versierden troon
+'n gouden pijp te rooken, toen Orleman binnen trad. "Wat--pff--verlangt
+gij pff! Orleman?" pff pff!
+
+"Sire," sprak deze, en boog driemaal, zoodat het puntje van zijn baard
+den grond raakte; "Sire, we komen tot Uwe Majesteit, omdat we weten,
+dat uwe Majesteit niet wijs is--hm--hm--alleen, maar ook goedertierend
+en daarom zeker goeden raad zal geven. We hebben bij het zoeken naar
+steenen voor het paleis van hare Koninklijke Hoogheid prinses Orélata
+een klomp goud gevonden die we voor het paleis hebben laten brengen."
+
+De koning, zooals wijze menschen ook doen, antwoordde niet dadelijk,
+omdat het dan net leek of hij diep nadacht. Hij stond op, trok een paar
+maal heel geleerd aan zijne lange pijp en ging met afgemeten stappen
+naar het venster, waar hij den klomp goud kon zien liggen. Hij sprak
+niet, voordat hij wist, wat hij zeggen zou en ook toen wachtte hij
+nog, totdat hij weder op zijn troon zat, omdat de woorden dan nog
+veel meer indruk maakten. Toen tikte hij met de pijp op tafel en
+sprak langzaam deze woorden:
+
+"Orleman, we zijn je dankbaar, voor je vertrouwen.
+
+"Wij hebben reeds zooveel goud en edelsteenen in onze
+schatkamers. Breng dezen klomp naar de aarde en geef hem het
+menschenkind dat treurt en dit goud noodig heeft voor zijn geluk." Toen
+wenkte de koning, dat Orleman kon vertrekken en hij ging. Wel begreep
+hij niet, wat de koning bedoelde, maar zoo ging het meestal, dan
+moesten de dwergen het maar uitvinden, vragen mochten ze niet.
+
+Toen Orleman buiten kwam en 's konings woorden aan Soliman meedeelde,
+krabden beiden hunne baarden en besloten ze, maar eerst te zorgen,
+dat de klomp de aarde bereikte. De mieren hielpen weer en met vereende
+krachten kwam de klomp bij den hollen boom, en viel eindelijk met
+zoo'n harden slag op de aarde neer, dat het gezang van de vogels een
+oogenblik verstomde.
+
+"Zie zoo," zei Orleman, "nu niet verder. Laten we nu eerst eens
+beraadslagen naar welken kant we hem nu moeten brengen," en hij ging
+er boven opzitten om eens uit te rusten en na te denken. Soliman
+volgde zijn voorbeeld, terwijl de mieren rechts om keert maakten en
+met stille trom den aftocht bliezen.
+
+Toen de beide dwergen wat uitgerust waren, besloten ze den klomp
+maar onder den boom te laten liggen en vroegen hem zijne takken
+flink er over uit te spreiden, opdat geen roovers hem zouden
+ontdekken. Onderwijl zouden zij eerst gaan zoeken naar het
+menschenkind, dat de koning bedoeld had.
+
+Zoo togen ze samen op weg.
+
+
+
+2. Wie zal hem hebben?
+
+
+Aan den rand van den weg zaten eenige veldarbeiders uit te rusten. Ze
+spraken luid met elkaar en lachten, maar één zat een eind van de
+anderen af en scheen droevig gestemd. Soliman stootte Orleman aan en
+achter een paar hooge planten bleven ze luisteren. Niet naar hetgeen
+die anderen zeiden, maar naar dat wat de eenzame dacht.
+
+"Als ik rijk was, ik stak geen hand meer uit, ik keek naar 't veld niet
+om. De boer lijkt wel mal, dat hij zich er nog om vermoeit. Als die
+boerderij van mij was. Ik zou de knechts wel voortjagen. Ze moesten
+eens bij me komen om hooger loon! en zijn paarden te sparen! Met de
+zweep voortjagen zou ik ze. Zijn oude moeder houdt hij ook thuis en
+dat lamme kind van zijn zuster. Ik zou ze, neen hoor, ik nam het er
+beter van. Ik wou, dat ik geld had--en die anderen, ze lachen maar,
+en ze werken maar en--". "Kom," zei Orleman, "hij is het niet. Geld
+kan hem niet gelukkig maken."--Soliman was ook al opgestaan. Dezen
+man kon de koning niet bedoeld hebben; en ze gingen verder.
+
+Daar zat aan den rand van een groot water een eenzaam man. Hij zag
+er deftig gekleed uit, maar vroolijk keek hij niet, het leek wel of
+hij groot verdriet had zelfs en hierheen was gegaan, om dat verdriet
+lucht te geven. De dwergen verscholen zich in zijne nabijheid, ze
+moesten minstens op tien passen afstand komen, anders konden ze de
+gedachten niet hooren.
+
+"Mijn kind, mijn eenig kind. Ik had je zoo lief. O, hoe kon je je
+vader zoo bedriegen. Och, wat helpen me al mijn schatten, nu mijn
+kind slecht is...."
+
+"Ga mee," zei Orleman, terwijl de tranen hem langs de wangen liepen,
+"ik heb medelijden met den man, misschien kunnen we hem later helpen;
+maar de klomp goud kan hem zijn geluk niet weergeven."
+
+En ze gingen verder, zwijgend, vervuld van medelijden met den
+rijken man.
+
+Daar stond op den weg een kermiswagen. Een troepje havelooze kinderen
+stoeide in het gras. Vader zat aan den kant van den weg aardappelen
+te schillen. Moeder stond bij een kleine kachel in den wagen en roerde
+in een pan, terwijl ze een liedje zong.
+
+Soliman zei: "Die konden wel wat geld gebruiken" en Orleman antwoordde:
+"Kan zijn, maar ze treuren niet. Hen kan de koning niet bedoeld hebben"
+en ze liepen ze voorbij, zonder dat de menschen er iets van bemerkten.
+
+Daar kwamen twee jongens aanwandelen. De eene praatte druk, maar
+de ander scheen bedroefd en gaf weinig antwoord. De aardmannetjes
+spitsten hunne ooren.
+
+"Kom, je hebt toch je verstand. Zet je er over heen.
+
+"Wie weet het volgend jaar, dan krijg je hem misschien wel. Spaar er
+dan voor."
+
+"Ja," antwoordde de bedroefde, "jij hebt goed praten. Jij kan je
+fiets koopen en je roeiboot en alles wat je wilt, maar als het altijd
+maar is:--Je krijgt geen fiets, dan moet je eerst mooier cijfers
+hebben.--Jij hebt niet het land aan leeren, maar ik wel. Als ik geld
+had, kocht ik er zelf een, en gaf ik de brui aan goeie cijfers en ik
+ging de wijde wereld in en reizen en--"
+
+"Vooruit maar," zei Orleman en ze gingen weer verder. "Die moet vooral
+geen geld hebben."
+
+Twee vrouwen stonden op den weg te praten. De eene schreide: "Ach,
+al gaf je me vandaag alles wat je bezat, morgen was het toch weer
+op. Al mijn verdiensten, al wat hij zelf verdient, alles wat de
+jongens thuis brengen, het gaat aan drank. Wat hadden we het vroeger
+niet best en nu--".
+
+"Daar zal het ook al niet helpen," zei Orleman, "die kunnen we niet
+met goud helpen."
+
+"Neen," zuchtte Soliman, "maar laat die man voorzichtig zijn, dat
+hij mij uit den weg blijft. Den drank meer lief te hebben dan zijn
+vrouw en kinderen, 't is--'t is een--een schande voor een man," en
+hij schudde net zoolang met het hoofd heen en weer tot Orleman het
+vast hield, omdat die er duizelig van werd.
+
+Den geheelen dag liepen ze rond en telkens zagen ze menschen en
+kinderen, die bedroefd waren en ieder keer hoorden ze de woorden of
+gedachten: "Als ik maar geld had." Maar de bedroefden waren meest met
+geld niet te helpen en degenen die geld verlangden, zouden er niet
+wezenlijk gelukkiger door worden, of moesten wachten, totdat ze het
+verdiend hadden.
+
+Eindelijk waren ze zoo moe van het zoeken, dat ze even moesten
+uitrusten.
+
+"Had je nu gedacht, dat het zoo moeielijk was," zei Soliman, toen
+hij een beetje op adem was gekomen.
+
+"Ik wist het wel, ik wist het wel. Ze verlangen allemaal naar, wat
+ze niet krijgen kunnen. Zelfs kinderen denken wel, dat als ze iets
+moois konden koopen, ze veel gelukkiger zouden zijn. Maar hen meent
+de koning niet, hen niet. Wat zullen we doen?"
+
+Het was reeds heelemaal donker geworden. Ze zaten aan het einde van
+een klein dorp dicht bij het bosch waar ze woonden. Het was juist
+de tijd, waarop al de aardmannetjes naar boven komen, om zich met
+de zaken der menschenkinderen te gaan bemoeien. Overal werden de
+lichten uitgeblazen en gingen de groote menschen slapen, om kracht
+te verzamelen voor het werk van den volgenden dag.
+
+"Hier zullen we niet vinden, wat we zoeken, we moeten eigenlijk
+naar die groote stad ginds. Hier zijn de menschen tevreden met hun
+dagelijksch brood en wie eens niet genoeg heeft, krijgt het van
+anderen," merkte Soliman op.
+
+Maar Orleman hoorde niet, wat hij zei, want juist keek hij in de
+verte naar een klein lichtje, dat bleef schijnen door een oud verweerd
+venstertje van een klein, vervallen huis.
+
+Ssst! Ssst! deed hij tusschen de tanden en zette zijn vinger tegen
+zijn neus, alsof hij dacht, dat hij nu eens een goeden inval had.
+
+
+
+3. Wat de dwergen verder zagen.
+
+
+Het was hevig begonnen te waaien. De wind gierde door de straten,
+sloeg hagelkorrels in het rond en deed de boomen in de verte heen en
+weer zwiepen. De maan en de sterren waren schuil gegaan achter dichte
+zware wolken. Het was heelemaal donker geworden in de dorpsstraten,
+waar geen enkele lantaarn brandde.
+
+"Kom!" zei Orleman, "daarheen!" en hij trok zijn muts over de ooren
+en greep de hand van zijn kameraad.
+
+Beiden liepen nu tegen den storm en de hageljacht in, alsof ze er heel
+niets van bemerkten en hadden zoo weldra het vervallen huisje bereikt.
+
+Soliman wilde de klink oplichten, om dan naar binnen te gluren,
+maar Orleman hield hem terug.
+
+"Stil, wacht eens; hier is een pijp van een goot, laten we naar
+boven klimmen." In een oogwenk waren ze op het dak. [2] Toen tegen
+den schoorsteen op. Orleman was er het eerst. Hij boog zich over de
+opening heen en keek naar beneden.
+
+"In orde! Er is geen vuur onder. Ik kan zoo in de kamer zien. Kom
+maar!" Meteen liet hij zich naar beneden glijden. Soliman volgde hem
+zoo gauw, dat hij geen tijd had om weg te komen en zijn kameraad
+op zijn schouders terecht kwam. Maar Orleman stond pal. "Ssst,
+stil!" riep hij en op elkaar stonden ze daar als verstijfd onder den
+grooten schoorsteen en zagen:--Aan een ruw houten tafel zat bij een
+kleine lamp een meisje niet ouder dan een jaar of negen. Het lampje
+wierp een zwak schijnsel op het blonde krulkopje en het schamele
+jurkje van het kind. Het hoofdje was voorovergebogen, de kleine handjes
+peuterden aan een scheur in een paars jakje van een heel klein kind. In
+het vertrekje, was verder niets dan nog een stoel, maar het zag er
+zindelijk uit. De wind bulderde door den wijden schoorsteen en deed
+de wanden kraken.
+
+Angstig keek het meisje op, achter zich naar de bedstee, waarvan de
+gordijnen gesloten waren.
+
+Het gezichtje was bleek en vermagerd en tranen kwamen in de oogjes.
+
+"Och, lieve Heer," prevelde zij "als moeder maar niet wakker wordt. Och
+ik ben zoo bang alleen. Och, lieve Heer, en we hebben zoo'n honger,
+och laat vader toch thuis komen. Als vader maar wist van moeder en van
+'t broertje. Waarom hebben ze vader ook weggehaald. Hij heeft toch
+geen kwaad gedaan. Ik weet niet meer, wat ik nu verkoopen moet. De
+lamp is alles. Olie is er toch ook niet. Had ik maar geld voor moeder
+en voor broertje." De gevouwen handjes in haar schoot, keek ze angstig
+om zich heen.
+
+"Drinken," fluisterde eene stem uit de bedstee. Haastig sprong ze op
+en vloog er heen. Ze schoof de gordijnen weg. Het vreeselijk vermagerd
+gezicht van een nog jonge vrouw kwam te voorschijn. De donkere oogen
+zochten angstig rond: "Is vader daar, lieveling.--Ja hè. Ben je daar
+Leendert. Geef me wat drinken."--
+
+"Hier, moesje, hier drinkt u maar eens. Vader komt gauw."
+
+"Ja, gauw dan, gauw," stamelde de zieke, dronk haastig en liet het
+moede hoofd weer in de kussens vallen.
+
+"Ja moesje, vader komt," snikte het kind en boog zich over haar moeder
+en drukte een kus op haar wang.
+
+"Ja, vader komt, Liesje en dan wordt alles weer goed. Hij is
+onschuldig--ze kunnen hem niet langer houden--Ga nu slapen, kindje--of
+jij wordt ook ziek. Kom gauw--slapen"--en de zieke sloot de oogen en
+sliep zelve weer in.
+
+Door het bulderen van den storm heen klonk nu een zacht steunend
+schreien. Liesje greep in de bedstee naast moeder en nam er iets
+uit. Het gezichtje van een heel klein kindje kwam uit een wollen doek
+te voorschijn. Zij nam het kindje in haar armen greep een fleschje
+met een beetje melk er in en deed de speen in het open schreiende
+mondje. Maar het kleintje lustte zeker de melk niet, want toen het
+een trekje had gedaan, spoog het de speen weer uit en begon heviger
+te krijten. "Stil dan, broertje"--suste Liesje, en ze legde het mondje
+tegen haar wang en begon heen en weer te loopen en een wiegeliedje te
+zingen. Toen werd ze moe en ging zitten, maar dat wilde broertje niet;
+hij begon luider te schreien. Liesjes beentjes trilden. Ze stond weer
+op en fluisterde sussend: "Stil dan, moesje slaapt. Als vader komt
+zullen we een vuurtje maken, dan krijg je een warm fleschje dat is
+ook zoo koud hè. Stil maar, suja, suja." En ze suste het hongerige
+kind tot het van vermoeienis weer in slaap viel. Toen legde ze het
+heel voorzichtig weer naast moeder en schoof de gordijntjes weer dicht.
+
+"Och had ik maar geld dan zou moeder wel beter worden en broertje
+niet zoo schreien en wel groeien net als andere kindertjes. Och
+als vader thuis komt, wat zal hij verdrietig zijn, dat hij moeder
+zoo vindt. Ik weet niet meer, wat ik doen moet zoo alleen. Woonden
+we nog maar in ons oude huis aan de vaart in de stad. Dat moeder ook
+alles moest verkoopen. Hier kennen we ook niemand. Moeder wou ook niet
+vragen. Och, als vader maar terug kwam. Die vreeselijke menschen ook
+die vader bestolen hebben--arme vader!" en snikkend liet ze het hoofd
+op de armen vallen voorover op de tafel.
+
+Nog steeds stonden de dwergen daar. Liesje had ze niet opgemerkt. De
+tranen liepen langs hun wangen. Die van Soliman vielen op Orlemans
+neus. Maar ze durfden zich niet bewegen om ze af te regen.
+
+"Ik kan het niet langer aanzien," fluisterde hij. "Ik zal haar even
+helpen." Meteen zette hij zijn lippen vooruit en begon heel fijn te
+blazen. De krulletjes om Liesjes hoofd woeien op. Ze zuchtte even
+en--was in slaap gevallen en droomde. Een heerlijken droom van vader
+en moeder en broertje en een prachtigen tuin met lekkere vruchten. Zij
+mocht plukken en ze aten er van zooveel ze wilden. En moeder had roode
+wangen en lachte en vader keek maar al naar broertje dat, ook lachend,
+op zijn arm zat.
+
+"Vooruit nu," zei Orleman, "naar boven!" En Soliman trok zich aan
+een langen spijker omhoog. Orleman greep zijn eenen been, trok zich
+aan hem op, zoo ook naar boven. In een oogwenk zaten beiden boven op
+den schoorsteen. Tranen biggelden langs hun wangen.
+
+"Wacht even," zei Orleman en hij ging op den rand van den schoorsteen
+zitten en liet zijn beentjes naar beneden bengelen. Soliman tegenover
+hem. Toen namen ze hunne roode zakdoeken en veegden hun tranen af.
+
+"Die is 't" zei Soliman. "Die kan 't zijn!" antwoordde Orleman
+voorzichtiger. "We moeten eerst dien vader zien.
+
+"Juist juist! we moeten eerst dien vader zien."
+
+
+
+4. Gevonden.
+
+
+"Ben je klaar met je zakdoek? kom dan." Weer greep Orleman Solimans
+hand maar meteen riep hij nu: "Och! lieve wind, neem ons mee, neem
+ons mee!" De bulderende stem van den wind antwoordde vriendelijk:
+"komt maar" en meteen greep zijn machtige adem de beide vrienden beet
+en voerde ze weg in razende vaart. Daar vlogen zij over bosschen en
+velden, langs heuvels en dalen, door dorpen en steden, totdat Orlemans
+riep: "Hola! dank je wel. We zijn er." Toen stonden ze ineens stil
+op het dak van een groot somber gebouw in een groote stad. Het was
+nacht. Beneden in de verlaten straten brandden duizenden lichtjes. In
+dit huis was alles donker en stil. De beide dwergen liepen een eind
+over het dak en kwamen bij een schoorsteen. In een oogwenk lieten ze
+zich naar omlaag glijden en stonden in een gang door een enkel klein
+vlammetje verlicht. Die gang liep in de rondte en aan den eenen kant
+waren allemaal deuren met tralieluikjes er in. Stilzwijgend liepen ze
+een poosje rond en zochten, totdat Orleman zei: "Hier is het," en voor
+één der deuren staan bleef. Hij lichtte een houten luikje op en kroop
+door de tralies daarachter heen. Zijn vriend volgde hem op de voet.
+
+Juist kwam de maan een oogenblik door de wolken en wierp haar licht
+door een klein getralied venster in een somber vertrek op 't gezicht
+van een man, die op een bank lag uitgestrekt.
+
+"Slaapt hij?" vroeg Soliman. "Neen," antwoordde Orleman; "hij denkt;
+luister!"
+
+"Waarom!? Waarom? Neen, ik wil niet vragen waarom; ik wil dankbaar
+wezen. Morgen weer vrij; morgen, zei de advokaat zullen ze mij vrij
+laten, omdat er geen bewijzen zijn voor mijn schuld. Geen bewijzen! Hoe
+zou 't ook. Ik ben onschuldig--gestolen hebben ze mij het geld dat
+mij was toevertrouwd. Niemand wil het gelooven. En toch was ik altijd
+een eerlijk man. Heer, gij alleen weet, dat ik onschuldig ben. Had
+ik geld, ik zou alles teruggeven aan hen die het verloren hebben,
+al is het niet door mijn schuld. Arme vrouw, arme Liesje. Dat zij
+zoo lijden moesten dat--o, die schurken--ik zou--neen--neen, ik moet
+mijn vijanden vergeven.--Ik dank u Heer, dat ik mijn vrouw en kind
+terug zal zien.--Maar zal ik voor hen kunnen werken! Zal ik ergens een
+plaats vinden. Jij, mijn lieve vrouw, jij zal het niet gelooven. Jij
+niet Liesje. Jij weet wel, dat je vader geen dief is. Och als zij er
+maar niet door lijden moesten." Snikkend verborg hij het gezicht in
+de handen.
+
+En juist als hij straks gedaan had met het arme Liesje, deed Orleman
+nu met den ongelukkigen vader. Zachtjes blies hij zijn adem over
+het gezicht van den diep bedroefden man en de arme viel in een
+verkwikkenden slaap.
+
+Hij droomde, dat hij goud vond. Dat hij aan al die verloren hadden,
+alles terug gaf, dat hij met vrouw en kind een heerlijk leven opnieuw
+begon.
+
+De dwergen verlieten zacht de cel weer en liepen door de gang de
+trappen af naar beneden. Alle deuren gingen voor hen open en spoedig
+verlieten zij het gebouw door de woning van den portier. Zwijgend
+gingen zij voort door de straten en bereikten weldra een park. Midden
+in een laan hielden ze stil. Orleman stampte driemaal op den
+grond. Deze opende zich en pijlsnel schoten zij naar beneden. Door
+de aarde heen kwamen ze weldra terug in hun rijk.
+
+Toen eerst sprak Soliman: "Zullen we 't den koning vragen, of 't deze
+menschen zijn?"
+
+"Neen, Zijne Majesteit zou ons toch niet antwoorden. Ik weet zeker,
+dat we dit arme kind en haren vader helpen moeten en gauw, nog dezen
+nacht," antwoordde Orleman.
+
+"Ja, nog dezen nacht. Maar we kunnen dat kind toch dien klomp goud
+niet geven. Daar zou ze niets aan hebben" merkte Soliman op, verheugd,
+dat hij dit nu eens het eerst had bedacht.
+
+"Dat zullen we ook niet. We hakken er stukjes af, zooals de menschen
+ze wel vinden in den grond en zooals zij ze wel meer verkoopen."
+
+Onder het spreken waren ze weer boven de aarde gekomen bij den
+vriendelijken hollen boom.
+
+"Goede vriend," zei Orleman. "Wil je ons den klomp alsjeblieft weer
+teruggeven?" want hij was altijd vriendelijk ook zelfs tegen oude,
+holle boomen.
+
+"Zeker, zeker," antwoordde de boom, die kraakte van den storm en
+hij liet zijn beschermende takken los en de klomp lag vrij. "Dank je
+wel, hoor."
+
+Met veel moeite rolden ze den klomp nu een eindje op zij.
+
+"Ziezoo," zei Orleman. "Nu zullen we een paar stukjes er af slaan." Zij
+zetten hunne lantaarns zóó neer, dat het licht op den goudklomp viel
+en haalden hun houweel te voorschijn. Toen Soliman hem ophief riep
+Orleman echter: "Wacht nog even. De stukken zouden zoo weg kunnen
+vliegen." Hij haalde zijn zakdoek uit den zak en bedekte daar den
+klomp mee. Toen gingen zij aan het hakken en hakten wel stukjes van
+het goud, maar de zakdoek bleef heel.--Jammer dat jongens zakdoeken
+ook niet zoo gemaakt zijn.
+
+"Genoeg!" riep Orleman. De houweel werd neergelegd, de zakdoek
+opgelicht. Nu zochten ze de stukjes bij elkaar en deden die in den
+zakdoek. De rest rolden ze weer weg en vertrouwden ze weer toe aan
+de goede zorgen van den hulpvaardigen boom. Toen rustten ze tegen
+zijn stam nog een oogenblikje uit, namen hun lantaarntjes weer op en
+gingen het bosch door andermaal naar het huisje van Liesje.
+
+
+
+5. De opdracht wordt volbracht.
+
+
+In een wip waren ze weer op den schoorsteen. Nog niet dadelijk gingen
+ze omlaag. Ze staken hun beenen in de pijp en gingen tegenover elkaar
+op den rand zitten. De zakdoek namen ze tusschen zich in en als twee
+jongens, die onder een brugleuning, steentjes in het water werpen,
+zoo gooiden zij de stukjes goud door den schoorsteen naar beneden.
+
+Liesje was nog niet ontwaakt, de lamp brandde nog.
+
+In de bedstee was het ook stil. Alleen de wind bromde en blies den
+hagel in hun gezicht. Maar zij lachten er om en verkneukelden zich
+bij de gedachte wat Liesje wel zeggen zou, als ze straks dat goud
+zou vinden.
+
+Eindelijk lagen alle stukjes beneden, maar Liesje had er nog niets
+van bemerkt.
+
+"Ga mee kijken, kom," riep Orleman, die niet langer wachten wilde. "Ik
+zal haar wakker maken," en ze lieten zich weer naar beneden glijden
+en stonden nu naast elkander hand aan hand onder den schoorsteen.
+
+Orleman maakte een paar sprongen en riep: Psst! psst!
+
+Liesje bewoog zich even, verlegde haar hoofdje, dat op haar armen
+rustte, maar deed de oogen niet open. Ze was zeker erg koud geworden,
+want ze huiverde in haar slaap.
+
+"Arm schaap. Ze zal ziek worden van de kou. Ze moet wakker worden,
+dan zal ik haar naar bed sturen," zei Orleman; meteen nam hij een
+goudklompje en wierp het juist tegen haar neus.
+
+Liesje droomde, dat de Engelen sterretjes uit den hemel naar beneden
+wierpen en dat zij ze mocht opvangen. Eén viel juist op haar neus. Ze
+tilde het hoofdje op, wreef zich de oogen uit, nog eens, nog eens.
+
+Droomde ze nog? Daar lag een goud sterretje op de tafel. En
+wat schitterde daar allemaal onder den schoorsteen. Allemaal
+sterretjes!? Ze durfde niet opstaan, uit vrees van dien mooien droom
+te verstoren en staarde maar voor zich uit. Toen ontdekte ze de beide
+dwergen en bleef met open mond hen aankijken, stom van verbazing.
+
+Nu lachten de aardmannetjes en knikten tegen Liesje.
+
+"Kom," zei Orleman zacht, "neem het maar. Het is goud voor jou, lief
+kind. Omdat je alleen aan je moeder denkt en je broertje, daarom
+krijg je dit van de aardmannetjes."
+
+"Voor mij," vroeg ze nu.--"Is het heusch goud voor mij? Mag ik daar
+eten voor koopen. Melk voor moeder en voor broertje, hout voor den
+haard en--."
+
+"Ja, alles mag je er voor koopen. Dan zal moeder weer beter worden
+en broertje groeien en jij geen honger meer hebben, en als je vader
+terug komt, zal hij jelui niet zoo treurig vinden."
+
+Nu stond Liesje op en kwam naar de dwergjes toe.
+
+"Komt vader terug? Kent u vader? Hij heeft geen kwaad gedaan, dat
+kan niet, ik weet het zeker. Moeder weet het zeker," riep ze haastig
+achter elkaar.
+
+"Neen, kind je vader heeft geen kwaad gedaan. Hij zal wel komen. Koop
+morgen ochtend gauw alles, wat je noodig hebt. Neem een paar van die
+goudstukjes, breng ze bij dien heer in het witte huis en hij zal
+je er geld voor geven. De rest bewaar je maar. Ga nu gauw slapen,
+want anders wordt je nog ziek en je moet je kracht bewaren."
+
+"O, lieve, lieve dwergjes, wat ben ik blij, wat ben ik blij. Ik dank
+u wel" en ze vloog op de mannetjes toe en kuste hen op de beide wangen.
+
+"Neen, neen," riep Orleman "dat zijn we niet gewend" en meteen zetten
+ze het op een loopen en verdwenen door den schoorsteen. Boven keken
+ze nog even om.
+
+Liesje kleedde zich vlug uit, blies de lamp uit en stapte in bed. Toen
+hoorden ze nog heel zacht: "Dank u, lieve Heer. Wil u mijn moeder
+beter maken en vader bij ons laten komen en mij helpen. Amen."--Toen
+werd het stil en de kleine vrienden gingen dankbaar naar huis.
+
+
+
+Den volgenden avond, toen de zon onderging stonden de beide vrienden in
+het park van de groote stad, waar zij den vorigen nacht de gevangenis
+bezocht hadden. Ze zetten zich neer, op een steenen bank onder
+een paar groote boomen, alsof het een heerlijke zomeravond was. De
+beentjes trokken ze omhoog, de ellebogen steunden ze op de knieën en
+met de handen onder het hoofd, bleven ze stil zitten. Menschen gingen
+met vluggen tred voorbij. Meest mannen, die van hun werk kwamen en
+verlangend naar huis, naar vrouw en kinderen, zich haasten er te
+komen. Het regende fijntjes. De grond was nat, de boomen dropen,
+maar de dwergen bleven rustig zitten en wachtten. Een paar meisjes
+kwamen voorbij hollen: "Ik ben zoo bang," zei het eene. "Hoe durf
+je eigenlijk nu nog door het park met dat vuile weer." "Och, kom,
+gauw maar, deze weg is veel korter," en weg waren ze. Langen tijd
+kwam er niemand meer langs. Daar klonk opeens weer een mannenstap.
+
+"Hij is 't," zei Orleman. "Ja, ja!" zei Soliman. Ze schoven een
+beetje in het hoekje van de bank en bleven weer zitten. De man kwam
+nader. Hij liep net alsof hij vermoeid was en keek naar alle kanten
+rond. Hij had een zak op den rug. Langzaam naderde hij de bank en
+mompelde in zich zelf:
+
+"Zou ik dat heusch verleerd zijn, of ben ik zoo zwak geworden. Ik
+moet een oogenblik rusten. Ik ben toch vroeg genoeg voor den trein,"
+en hij sleepte zich haast naar de bank en viel er op neer.
+
+De dwergen zaten doodstil in hun hoekje in het donker van de hooge
+leuning. Hij zag hen niet, maar rustte, stil om zich heen ziende. Toen
+hief hij eensklaps zijn hoofd omhoog, naar den hemel, vouwde de handen
+en snikkend boog hij het hoofd. Daar ritselde iets en met een doffen
+klank viel een steen voor zijn voeten neer. Hij keek er naar en bleef
+kijken. Niettegenstaande de vallende duisternis glinsterde de steen
+hem tegen.
+
+Hij wreef zich over het voorhoofd. "Wat heb ik nu?" mompelde hij. "Dat
+heb ik vannacht gedroomd. Ik slaap toch niet meer." Hij stampte op
+den grond.
+
+Hij kneep zich in zijn arm. Hij beproefde op te staan, maar zonk
+weer terug op de bank; zijn beenen voelden loodzwaar. Hij raakte met
+zijn voet den steen aan.--"Kom, ik ben een dwaas," zei hij tot zich
+zelf. "Het is natuurlijk een steen. Het komt door dien droom. Ik moet
+verder, of ik kom te laat aan den trein."
+
+Met inspanning gelukte het hem weer overeind te komen, maar hij
+kon zijn oogen niet van den steen afhouden. Hij wilde er om heen
+loopen, maar bleef staan. "Och, wat is dat dan toch. Het lijkt net
+goud. Waarom zou ik hem niet meenemen? 't kan toch geen kwaad, al is
+het een dwaasheid." Hij bukte zich, raapte den steen op en stak hem
+in den zak, die hij weer op zijn rug hing. Toen ging hij verder.
+
+Orleman en Soliman kwamen nu van hun zitplaats.
+
+"Zie zoo--hij begrijpt het nog niet," zei Soliman.
+
+"Maar hij zal het wel zien en ik wil er bij wezen. Ga je mee, dan
+zijn we er eerder dan hij."
+
+Weer stampte hij driemaal op den grond. Andermaal ging deze vaneen
+en de dwergen verdwenen in de diepte, terwijl Liesjes vader zijn reis
+vervolgde naar huis.
+
+
+
+6. Weer gelukkig.
+
+
+Voor dat een uur voorbij was, waren Orleman en Soliman weer bij het
+huisje van Liesje in het bosch.
+
+"Aha!" riep Orleman, "ik zie het al. Kijk eens naar boven. Ons
+mooie plaatsje is weg. Er ligt vuur in den haard." "Jammer, jammer,"
+antwoordde zijn vriend. "Welneen, niets jammer; nu hebben zij het
+warm. En wij gaan door de deur."
+
+Orleman deed heel voorzichtig de deur open en ze stonden meteen in
+het eenige vertrekje van het huis.
+
+Wat zag het daar anders uit dan den vorigen avond. Op de tafel
+lag een wit servet en daarop stond een bord met brood en boter en
+kaas. Een kan melk stond er naast en een blad met een theeservies. In
+den grooten haard brandde een houtvuur en daarboven hing een ketel,
+waarin het water een vroolijk liedje zong. Voor het bed zat Liesje,
+maar nu keken haar oogjes niet meer zoo bedroefd. Op haar schoot
+lag het kleine broertje en genoot van de warme flesch, die ze hem
+voerde. Met verrukking keek ze naar het zuigende kereltje.
+
+"Moes, kijk, kijk, ziet u wel, hij kan heel goed zuigen. Hij is niet
+te zwak. Hij lustte het niet, omdat de melk koud was, maar nu lust
+hij het wel. Kijkt u eens, wat is er al een boel uit."
+
+En de zieke moeder zat overeind in bed, gesteund door kussens. Op
+de deken stond een bordje met pap en ze was bezig met eten, Een lach
+kwam op haar gezicht, toen ze broertje zoo zag genieten.
+
+"Heerlijk, kindlief. Wat is het een zegen. Als hij nu toch eens
+een flinke jongen werd, wat zou vader blij zijn. Kon hij hem maar
+zóó zien."
+
+"Vader komt toch gauw, 't wordt nu alles weer goed."
+
+"Ja, vader schreef het laatst: Woensdag en nu is het al Zaterdag. Hij
+zou vrij komen, omdat zijn schuld niet bewezen kan worden en dat
+kan ook niet, omdat hij onschuldig is. Wat de menschen ook zeggen
+Liesje, wij weten het wel. Je weet wel, die man, hij heeft hem
+het geld afgenomen dat van andere menschen hoorde en, dat hij
+moest bewaren. Maar eens zal alles wel uitkomen. Vader wil hem
+niet beschuldigen. Gelukkig, dat wij hem nu niet zoo in armoede
+ontvangen zullen. Misschien hebben we wel genoeg om zoolang hier
+te blijven, totdat ik beter ben en dan zal vader voor ons werken en
+wordt alles weer anders. O, kind, ik ben zoo dankbaar. Die, lieve,
+beste aardmannetjes. Ik wou, dat ik ze ook eens kon bedanken." "Ja,"
+zei Liesje, "die lieve aardmannetjes!"
+
+Soliman en Orleman hoorden het wel en wreven zich in de handen van
+pleizier, omdat ze het allemaal hoorden, zonder dat moeder of Liesje
+het bemerkte, maar ze hielden zich doodstil.
+
+Daar klonk buiten een stap.
+
+"Stil," zei moeder en wierp de lepel op haar bord, "pak eens aan
+Liesje. Daar is hij!" en doodsbleek viel ze in de kussens. Liesje greep
+het bordje, legde broertje in moeders arm en wilde naar de deur loopen,
+maar deze werd zachtjes geopend en daar stond hij, druipend van regen.
+
+Vragend zag hij naar binnen: "Vader!" gilde Liesje en wierp zich
+in zijn armen. Snikkend nam hij haar op en bedekte haar gezichtje,
+haar haren, haar oogen met kussen, terwijl hij naar de bedstee liep.
+
+"Leendert!" stamelde de zieke en vader boog zich nu over haar en
+zeide schor van het schreien: "Ben je ziek, Elsje, ziek en--" toen
+zag hij het kleintje in haar armen.
+
+"Een jongen. Leendert, die jouw naam draagt." En vader nam ook dit
+kind in zijn armen en kuste het. Toen ging hij voor het bed zitten
+met de hand van de zieke in de zijne en Liesje klom op zijn knie en
+vleide zich tegen hem aan en aaide hem in het gezicht en veegde met
+haar zakdoek zijn tranen af. Toen begonnen ze te vertellen, heel zacht,
+maar de dwergen wisten wel wat ze vertellen zouden en wachtten totdat
+ze kwamen aan het verhaal van de stukjes goud.
+
+"Och kom," zei vader, "was het goud?"
+
+"Ja, heusch, de mijnheer in het witte huis zei het ook en hij heeft
+me er geld voor gegeven en ik heb nog meer." Ze sprong van vaders
+schoot en haalde de goudklompjes uit de kast. Vader stond nu ook op
+en greep den zak, die hij achteloos op de tafel geworpen had.
+
+"Zou het toch?" prevelde hij, hij greep er in en haalde den anderen
+klomp goud er uit, dien hij onder de lamp bekeek.
+
+"Dit lijkt ook goud, maar--dan moet ik te weten komen, wie dat in het
+park verloren heeft. Nu begrijp ik er niets meer van." Hij bekeek de
+kleine stukjes en dan weer den grooten klomp.
+
+Nu vonden de dwergen het tijd zich er mee te bemoeien. Ze traden naar
+voren en bleven voor vader en Liesje staan.
+
+"O, daar zijn die lieve, goeie aardmannetjes weer, vader. Och, wat ben
+ik blij, dat u ze nu ook eens kan bedanken. Kijk moeder, daar zijn ze."
+
+"Dat is heelemaal niet noodig," zei Orleman. "Wij hebben slechts onzen
+plicht gedaan. Onze wijze koning had ons gezegd, dat we dit goud en
+dat andere ook moesten geven aan menschenkinderen, die er gelukkig door
+zouden worden. En wij zijn heel blij, dat we die gevonden hebben. Het
+is voor u.--Weest gelukkig."
+
+"Is het werkelijk voor mij. Dan zal ik eerst al het geld terug geven
+aan de menschen, van wie ik het in bewaring had. En met de rest gaan
+we naar een vreemd land, waar we een nieuw leven kunnen beginnen. Ge
+zult zien, dat ge het geen onwaardigen hebt gegeven."
+
+"Dan is alles goed; anders verlangen wij niet. Onze zending is
+volbracht. Weest gelukkig!" antwoordde Orleman en met een vriendelijken
+groet verdwenen zij, onder de dankbetuigingen van vader en moeder
+en Liesje.
+
+De koning zat juist voor het raam te kijken, toen zijn kleine
+onderdanen terug kwamen van den langen tocht. Hij wenkte, dat ze
+binnen moesten komen.
+
+"Wel?" vroeg zijne Majesteit. "Hebt ge hen gevonden."
+
+"Sire, door den klomp goud, hebben we een geheel gezin liet verloren
+geluk weergegeven," zei de Orleman en ze moesten alles haarfijn
+vertellen.
+
+"Zoo is het goed. Aan deze menschen is het goud goed besteed. Ge hebt
+me uitstekend begrepen en uw plicht gedaan. Gij verdient beloond te
+worden; ik benoem u beiden tot eerste raadgevers van hare koninklijke
+Hoogheid." Zijne Majesteit reikte hun beiden de hand, die zij kusten
+en dankbaar verlieten zij het paleis. De goudklomp had ook hun geluk
+gebracht.
+
+
+
+
+
+IV. DE THEEVISITE.
+
+
+    Kleine Loe krijgt theevisite;
+    Op het mooiste aangekleed
+    Zit ze in haar leuningstoeltje,
+    Voor d' ontvangst geheel gereed.
+
+    Op haar tafeltje staat alles.
+    Op een blaadje 't theeservies
+    Heel licht blauw met rozeknopjes
+    Een geschenk van Tante Wies.
+
+    Naast het blad op 't tafelkleedje,
+    Blauwe schaaltjes keurig net;
+    Met gekleurde poppeschuimpjes,
+    Bitterkoekjes en banket.
+
+    Op heel kleine stoeltjes zitten:
+    Joopje in 't matrozenpak,
+    Roosje in haar witte jurkje
+    Beiden heel op hun gemak.
+
+    Voor de dames grooter stoelen
+    Naast de kleintjes van de pop;
+    Daarnaast staat een voetenbankje
+    En daar zit het poesje op.
+
+    O, daar komen de vriendinnen
+    Met haar kindren op den arm.
+    "Dag, Mevrouwtje, Wel hoe gaat het?
+    Foei wat is 't verbazend warm!"
+
+    "Ja," zegt Loe, "maar hier is 't heerlijk,
+    In de kamer is het koel--
+    Gaat u zitten, lieve dames,
+    Net voor ieder is een stoel."
+
+    "En, wat zal u nu gebruiken,
+    Zeker wel een kopje thee?"--
+    Heel graag, met veel melk en suiker.--
+    Waarom kwam uw kind niet mee?"
+
+    "Och,'t is ziek," zucht Carolientje
+    "Gist'ren brak 't in eens zijn hoofd.
+    "'k Heb zoo vreeselijk moeten schreien,
+    Toen heeft Pa m' een nieuw beloofd."
+
+    "Mijne heeft een arm gebroken.
+    En dat is de schuld van Piet,"
+    Zegt Phie, "maar met lange mouwen
+    Zie je 't nog gelukkig niet."
+
+    "Ja, die broertjes zijn toch lastig,"
+    Zegt heel neuswijs Antoinet.
+    "Zoo gezellig onder meisjes
+    Hebben wij de meeste pret."
+
+    Tikketakke gaan de lepels,
+    Suiker, melk en thee smaakt goed.
+    Knibbelknabbel gaan de tandjes--
+    En de meisjes zijn heel zoet.
+
+    Zachtjes gaat de tuindeur open,
+    Om een hoek gluurt broertje Bob.
+    "Zeg, mag ik ook binnenkomen,
+    Of heb jullie alles op?"
+
+    En hij stapt parmantig binnen;
+    Met hem komen Kees en Roel,
+    Vragen ook, om thee met koekjes
+    En het wordt een dolle boel.
+
+    "'k Wou nog wel een beetje suiker."
+    "Geef mij nog een kopje, Loe."
+    Bob en Kees en Roeltje likken,
+    Eten nog een koekje toe.
+
+    't Duurt niet lang, of op is alles.
+    Koekjes, melk en suiker, thee.--
+    "Kom," zegt Roeltje, "Nu den tuin in!"
+    En de dames hollen mee.
+
+    Romlig liggen nu de kopjes
+    Op 't bemorste tafelkleed,
+    Waarvan poes de druppels oplikt
+    En de koekjeskruimels eet.
+
+    De verlaten poppekindren
+    Staren treurig voor zich uit,
+    Want hun moeders stoeien buiten
+    Met haar broertjes tot besluit.
+
+
+
+
+
+V. BARTS GROOTMOEDER.
+
+
+Een vriendelijk thuis.
+
+
+"Bart! Bart, kom je? grootmoe roept je." "Ja, ik kom hoor! kijk ereis
+Els, kijk, gaat ie niet fijn."
+
+"Nou," antwoordde Elsje met overtuiging. "Veel mooier dan die van
+Jaap laatst, niet?" Vergetend, waarom ze naar buiten kwam, bleef het
+kleine meisje met aandacht staan kijken naar den tol van haar broertje.
+
+"Nou, boodschap loopen?" vleide ze. Maar Bart had geen ooren voor
+haar en volgde aandachtig de beweging van den dikken, gelen tol,
+die zoo hard draaide, dat 't leek of hij stil stond.
+
+"Kom, nou Bart," vroeg Elsje weer, zich herinnerend "grootmoe zegt, dat
+je moet komen, om hout te hakken; anders gaat de kachel uit." Meteen
+keerde ze zich om, huppelde terug naar het huisje bij den dijk en
+verdween in de kleine, groene deur.
+
+Grootmoe zat in een houten leunstoel, met de voeten op een krukje,
+voor de kleine potkachel, waarop een pan stond.
+
+Hoe vriendelijk keek ze op naar het kleine ding dat op haar
+toesprong. "Hij komt zoo." zei Elsje, "brr, wat is het koud!"
+
+"Hij moet voortmaken," antwoordde grootmoeder "anders is ie uit,
+als moeder thuis komt. Neen, blijf jij er maar af, kindje. Ik ben
+veel te bang voor brand."
+
+"Ja," zei Elsje. "U zou niet kunnen wegloopen, hè grootmoe?" en
+ze ging bij de oude vrouw staan en streek haar liefkoozend over de
+lamme beenen.
+
+"Maar ik dacht alleen aan jou, kindje," antwoordde de goede vrouw en
+streek haar kleinkind over de zachte bruine haren. "Sla mijn doek
+even om en roep Bart nog eens; hij moet dadelijk komen." Gewillig
+deed het vijfjarig meisje, wat grootmoe zei. "Toe dan Bart, dadelijk
+dan. De kachel gaat uit," riep ze, zoo hard ze kon. Bart speelde
+op het straatje voor de deur: "Ach!" grauwde hij, "dat gezanik,
+ik kom immers al" nijdig pakte hij zijn tol op. "Wat heb ik aan
+een tol, als ik er niet eens even mee mag spelen. Wat is er nou,"
+gromde hij door, toen hij binnentrad. "Foei," zei grootmoeder, "wat
+ben je norsch. Ik wou maar een paar houtjes voor de kachel; die wil
+je toch wel even halen." "Ach," bromde Bart, "dat gezeur altijd," en
+met een boos gezicht ging hij het keukentje door, de achterdeur uit
+naar de schuur en koelde weldra zijn boosheid aan het hout, waarop
+hij flink los sloeg. Spoedig zong hij het hoogste lied er bij uit,
+een bewijs dat de tienjarige knaap, flinke longen en krachtige armen
+had. Met zijn armen vol hout kwam hij binnen en vulde de kachel bij,
+die weer begon te snorren.
+
+Elsje zat nu naast grootmoeder op een stoel, nam de aardappels aan,
+die zij schilde en wierp ze in den emmer met water: "Grootmoe vertelt,
+Bart," zei ze. "Vertel u nu eens, waarom wij maar één grootmoeder
+hebben. Gisterenavond zei u, morgen zal ik 't je zeggen," zei Bart.
+
+"Goed, goed, ik zal 't je vertellen.--Nou, je moet dan weten," begon
+ze, "dat grootvader--jij hebt hem gekend, dien besten man."--"Ja,"
+antwoordde Bart, "ik mocht altijd op zijn knie zitten en naar de
+scheepjes kijken, als ik met moeder en vader bij u kwam." "Ik weet
+'t niet meer," zei Elsje. "Nee, jij was nog te klein, maar ik was al
+7 jaar, toen grootvader dood ging." Grootmoeder zuchtte: "Treurig,
+zoo treurig." "Toen kon u nog loopen, hè grootmoe, langs 't strand en
+met die groote ben met visch naar de stad. Ik weet 't nog goed." "Ja,
+je weet 't nog goed," bevestigde grootmoeder en veegde een traan af,
+die langs haar magere, bruine wang liep. "Maar toen ze je grootvader
+dood thuis brachten, toen ben ik zoo geschrokken en toen kon ik later
+niet meer loopen." "Vertel u nou van die eene grootmoeder," zei Bart.
+
+"Ja. Toen waren je vader en moeder nog heel klein. Zoo'n lieve, kleine
+dikzak, je vader; zoo lief en gezeggelijk. Hij speelde altijd in
+het tuintje voor het huis, daar kon hij de zee zien en de scheepjes;
+dan zocht hij schelpjes of kruide zand. Allemaal visschers woonden op
+onze rij en naast ons woonde Arie van Dobben en Elsje, die nog met
+ons hadden schoolgegaan. En die hadden zoo'n klein meiske Marijtje,
+jonger dan onze jongen en die twee speelden altijd samen. Zoo lief,
+'t was een aardigheid.--Het was ook in 't voorjaar en bar weer; al een
+paar dagen en nachten. Een storm! Die zee ging te keer. Je grootvader
+was thuis, maar Marijtjes vader nog niet. Op een morgen kwam het
+kleine ding binnenloopen, met een benauwd gezicht--Tante Bartje,
+moe roept, gauw! gauw!--Nou,--ik ging mee en de kinderen achter me
+aan. Daar lag die arme Els, benauwd en naar. Een andere buurvrouw
+om den dokter. Vader nam de kinderen mee en dienzelfden nacht stierf
+ze in mijn armen. Marijken bleef bij ons op haar vader wachten. Maar
+twee dagen later spoelde het wrakhout van de Elsa aan en haar vader
+kwam niet weer terug. Wat moest 't arme kind? Natuurlijk hielden we
+het schaapje bij ons en ze wist later niet beter of ze was een zusje
+van Bart en Nelis en Anne en Mijntje, die later nog kwamen. En toen ze
+groot waren en vader in dienst was geweest en terug kwam en goed zijn
+brood had, als scheepstimmerman, nou--toen trouwde hij met Marijtje;
+en toen hadden ze samen maar één vader en moeder; begrijp je? en nou
+heb jelui alleen je grootje, dat dubbel van jelui houdt."--
+
+"O," zei Bart, "zie je nou wel. Jaap zei, dat het niet kon en moeder
+had het toch gezeid." "Het kan; het is zoo en niet anders." "En nou
+moeten we voor drie van u houden; dat doet moeder ook," zei Elsje.
+
+"Ja, jelui moeder is een engel voor ons allemaal geweest. Zonder je
+moeder zou ik--"
+
+"O, is u weer bezig, moeder!" riep een vroolijke stem en een jonge
+vrouw met vriendelijk gezicht kwam de deur binnen. Ze trad dadelijk op
+grootje toe en kuste haar op het voorhoofd. Elsje sprong tegen haar
+op en liet zich ook door haar zoenen. Bart zei alleen, "dag moeder,"
+en liep meteen weer naar buiten.
+
+"Bent u weer aan het vertellen en moet u me weer ophemelen!" vroeg
+moeder Lubbe aan de oude vrouw.
+
+"Nee, dat is nou maar gekheid. 't Is de waarheid, kind. Je bent een
+zegen voor iedereen en ik dank den lieven Heer iederen dag, dat ik
+jou in huis heb genomen."
+
+"En ik dan, wat zou ik geweest zijn zonder mijn goeie tweede moeder,"
+vroeg de jonge vrouw weer, terwijl ze haar goed afdeed en Elsje wat
+aanhaalde, die zich tegen haar aandrong.
+
+"Heb u de aardappelen al geschild?" vervolgde ze. "En waren de kinderen
+zoet. Was Bart gehoorzaam!"
+
+"Best hoor," antwoordde grootmoeder, "en hoe was 't met Mevrouw!" "O,'t
+gaat veel beter, maar ze mag nog niet loopen van den dokter en
+nou vroeg ze of ik morgen ochtend haar nog eens kwam helpen. Ze is
+jarig morgen en dan met de kinderen. Nou ik zeg, Mevrouw toen u nog
+een meisje was, hebt u ons zoo geholpen, 't zou niet mooi wezen,
+als ik u nu niet hielp. U wil toch wel nog een dagje alleen blijven
+met de kinderen, Bart is nou toch thuis." "Zeker, natuurlijk, voor
+zulke goeie menschen als Mevrouw van den burgemeester moet je ook wat
+overhebben. Ik zal me eigen wel redden met Bart. Wat bracht ze me niet
+altijd soepjes en lekkers, toen ik zoo ziek was en wat was ze blij,
+dat we hier ook kwamen wonen." "Nou dat zeg ik ook," antwoordde moeder
+weer. "Kom Elsje, help me gauw, als een kind. Breng de schillen naar
+de keuken, dan zal ik grootmoe helpen. Wat is 't slecht weer en dat
+tegen Paschen, ik kon op den dijk haast niet blijven staan." Elsje
+ging naar de keuken. Zij mocht de aardappels wasschen; op een stoof
+kon ze net bij de pomp. Bart speelde buiten met Krijn en Jaap, die in
+de andere twee huisjes woonden. Er stonden drie op het pad, dat schuin
+naar den dijk liep en aan den anderen kant in de weilanden uitkwam.
+
+Barts vader woonde er nog niet lang. Hij had werk gekregen op den werf
+in het dorp. De vaders van Krijn en Jaap waren boerenarbeiders. Krijn
+was 12 jaar en Jaap 13, maar ze gingen met hun drieën naar en van
+school in het dorp en mochten om twaalf uur bij Barts vader op den
+werf hun boterham eten. Zoo speelden ze veel met elkander, al zaten
+ze niet in dezelfde klasse. Ze moesten wel een groot half uur loopen,
+dat was in den winter een heele tocht langs den dijk, maar ze waren
+gezond en flink. Bart zag wel een beetje tegen die groote jongens op,
+die nog al brutaal waren en wat vrijer, dan hij. Zijn vader en moeder
+keken nog al precies, die van de andere jongens letten niet zooveel
+op hen. Nu moest hij zijn nieuwen tol laten zien, dien hij van vader
+had gekregen, omdat zijn eerste gedragboekje op deze school zoo goed
+was geweest. Er liep voor elk huisje een stukje straat, daar kon je
+fijn op tollen, al was 't wat smal.
+
+Onderaan den dijk had je niet zoo'n last van den wind, maar ze moesten
+toch soms schreeuwen om elkaar te verstaan. Ze pikten elkaar en lieten
+de tol in kuiltjes loopen en vermaakten zich, totdat moeder riep,
+dat Bart moest komen eten, omdat vader thuis was.
+
+"Het is een mooie tol, vader. Krijn en Jaap zeggen het ook," was het
+eerste, wat Bart zei, toen hij binnen kwam.
+
+"Zoo komaan, gelukkig maar," antwoordde vader, terwijl hij zijn
+handen wreef, en hij gaf Bart een klap op den schouder, "Au!" riep
+Bart. "U slaat zoo hard, met die groote handen." "Groote handen,"
+zei vader lachend, "kijk Els! heeft vader groote handen! Geef me de
+vijf, meid, neen de tien. Samen in één hand van vader." Elsje lachte
+en grootmoe lachte. "Vader is ook zoo sterk" zei ze, "en dat is maar
+goed ook." "Kijk," zei vader, tilde grootmoeder met stoel en al op
+en zette haar bij de tafel. "Elsje is ook sterk," zei het kleine
+ding, sjouwde de kruk, wipte grootmoes beenen er op en dekte ze weer
+toe. "Elsje is een braaf kind," hernam vader, en tilde haar hoog in
+de lucht, tot ze het uitschaterde van pleizier.
+
+Toen gingen ze eten. "Morgen moeten jelui weer samen voor grootmoe
+zorgen," zei moeder onder het opscheppen en vertelde aan vader, dat ze
+bij den burgemeester wat zou gaan helpen in de huishouding. "Mevrouw
+vond het wel wat erg, maar ik zei, toen u in ons dorp woonde, hebt
+u ons ook geholpen, is 't niet." "Je hebt gelijk hoor," antwoordde
+vader, "'t zijn beste menschen, daar gaat niets van af. Wat zeit u,
+moeder." "Ja, hoor," antwoordde grootje.
+
+"Nou Bart, dan moet jij morgen er maar eens aan gelooven," vervolgde
+vader weer. "Dat is ook lekker," bromde Bart. "We zouen morgen naar
+Krijn zijn oom gaan in den polder, die heeft een groote boerderij en
+daar zijn allemaal kalveren en biggen."
+
+"Tuut, tuut," zei vader, "we zouen? Heb je het dan aan moeder
+gevraagd?" "Aan mij niet," zei moeder.
+
+"Nou, ja, als u het goed vond," bromde Bart.
+
+"Maar we vinden het niet goed. Het is wel jammer voor je, maar
+je kan nog wel een anderen dag. Je hebt nog na de Paasch ook
+vacantie. Grootmoe kan toch niet alleen blijven, wel?" "Och het is
+ook altijd," begon Bart, maar voordat hij had uitgesproken zag hij
+grootmoeders gezicht en hoorde haar mompelen, "'t is jammer, voor je,
+maar, zie je," en hij sloeg de oogen neer voor vaders blik, keek op
+zijn bord en zweeg.--"Het wordt nog slechter weer," zei vader.
+
+"De wind staat recht op den dijk," antwoordde moeder.
+
+"Geef je bord nog eens Bart, of lust je niet meer?"
+
+"Wij zijn den wind wel gewoon, hé moeder." "Nou," antwoordde grootje,
+"wij hebben heel wat storm meegemaakt, daar is dit niets bij." En ze
+spraken verder over wind en storm en Bart zat stil te eten en dacht
+over morgen.
+
+Na het eten, terwijl moeder in de keuken de borden waschte en
+grootmoeder zat te breien aan een paar kniekousen met roode randen,
+die Bart zoo graag wou hebben, stoeide vader met zijn jongens, zooals
+hij Bart en Elsje noemde en klonk hun gelach en gejoel boven den
+wind uit, die toch luid om het huisje gierde en door den schoorsteen
+bulderde. Toen Elsje met een kleur als een boei in de bedstee in de
+keuken lag, zei ze wel even: "He, moesje hoor es, boe, boe gaat 't. Mag
+de deur open blijven, tot ik slaap; ik ben bang voor dien wind." "Ik
+zal ze op een kiertje zetten, hoor: ga maar gauw slapen. Straks komt
+Bart ook," antwoordde moeder en stopte haar lekker toe. Vader las
+nog wat voor, totdat Bart ook naar bed moest en hij dacht niet aan
+morgen, voordat hij onder de dekens lag. "Wat moest hij tegen de
+jongens zeggen?" zoo viel hij in slaap.
+
+
+
+2. De verzoeking.
+
+
+Toen hij wakker werd, scheen de zon, "hè," dacht Bart weer.--Prachtig
+weer, om uit te gaan. Zullie gaan natuurlijk.--
+
+Moeder kwam in de keuken, om water op 't stel te zetten.
+
+"Zoo jongen, ben je wakker? Sta dan maar gauw op, dan kan je me
+helpen. Vader moet zoo weg." "Morgen, Moe," zei Bart en sprong het
+bed uit.--Als vader weg is--dacht hij--ga ik naar Krijn toe.
+
+Om half acht ging vader de deur uit. Eerst had hij grootmoe uit de
+bedstee getild en weer op haar stoel gezet; dat vond hij voor moeder te
+zwaar. Toen had Elsje in haar paars nachtjaponnetje nog even op zijn
+knie gezeten en een hapje met hem mee gegeten. Nu wuifde ze vader na
+door het zijraam, waarmee je op den dijk kon zien en waarvoor grootmoe
+ook zat. Bart was ook klaar met zijn boterham en toen vader uit het
+gezicht was, ging hij door de keuken de achterdeur uit, wip over het
+hekje van den kleinen moestuin en bij Krijn de achterdeur in. Baar
+stond Krijn bij zijn moeder in de keuken. "Ben je er al?" vroeg hij
+met zijn mond vol. "Moeder pakt me brood in." "Heb je niets bij je,"
+vroeg Krijns moeder. "En moet je geen jas aan? 't Is veel te guur
+en je krijgt nog wel regen ook." Bart schudde van neen; hij had wel
+kunnen huilen: hij durfde niets zeggen, omdat hij zich niet goed kon
+houden. "Dag moeder," zei Krijn en hij stapte de deur uit naar het
+huisje van Jaap.
+
+"Ik ga niet mee," zei Bart nu bedrukt. "Hè, mag je niet, da's gemeen,"
+was 't antwoord, "je hoeft toch niet op je zusje te passen."
+
+"Moeder is niet thuis vandaag," antwoordde Bart. "Nou, je grootje is
+er toch. Wat zou dat? Kom ga maar mee!" "Grootmoeder kan niet alleen
+blijven," antwoordde Bart terwijl hij zijn tranen inslikte.
+
+"Och, dat lamme mensch laat er ophoepelen," antwoordde Krijn. Bart
+schrok er van; gelukkig dat vader en moeder 't niet hoorden,
+anders zou hij niet meer met Krijn mogen loopen misschien. "Ze kan
+het toch niet helpen," antwoordde hij aarzelend. "Is je vader al
+weg?" vroeg Krijn. "Ja," knikte Bart. "Je moeder ook al?" "Neen,
+die nog niet." "Nou, weet je wat, dan wachten we tot je moeder weg
+is en dan kom je stil door de achterdeur. Ze kan je toch niet naloopen.
+
+"Je bent ook zoo'n flauwerd. Ga nou gauw terug, dat je moeder niks
+merkt; ik wacht met Jaap bij de schuur."
+
+Bart ging schoorvoetend naar huis terug. Zou hij dat doen? Als hij
+maar terug was vóór vader en moeder. Grootmoe zou 't misschien niet
+eens vertellen. Ze kon nooit velen, dat vader erg knorde op hem. Zou
+hij het groot je vragen? Nee, dat toch maar niet; hij mocht niet van
+vader en moeder, dan zou grootmoe het ook niet willen.
+
+"Waar zat je toch?" vroeg moeder, toen hij de kamer weer binnen
+kwam. "Toe veeg jij even gauw de keuken aan en je zet om half vijf de
+aardappels op het stel. De boontjes staan in de pan, die moeten maar
+binnen op de kachel. Jelui brood staat klaar in de kast. Hoor es, wat
+steekt de wind weer op. Je mag blij wezen, dat je niet uit bent. De
+lucht is zoo donker geworden. Je moet maar niet buiten spelen ook,
+ga maar wat bouwen of lezen."
+
+Bart deed wat moeder zei, zonder te antwoorden.
+
+"Nog iets moe?" vroeg hij, toen hij klaar was. "Neen, jongen. Ik ben
+ook klaar. Jongens, kijk eens!" Een hevige windvlaag deed het huisje
+schudden en de regen viel bij stroomen neer. "Kind, wat een weer,"
+zei grootmoeder. "Je mag je wel goed instoppen. Het was zoo mooi
+bedaard van morgen en nou begint het weer."
+
+"Ja, ik zal maar gauw heengaan. Daar komt net de zon weer. Misschien
+hou ik het nog droog," antwoordde moeder. "De lucht is anders pikzwart
+daar in de verte. 't Is mooi lenteweer, hoor," hernam grootmoe.
+
+"Nou, dag moeder, dag jongens. Lief zijn hoor. Misschien breng
+ik wel wat lekkers voor jelui mee." "Een paaschei moes," vleide
+Elsje. "Misschien wel, als jelui zoet bent."
+
+"Ik zal heel, heel zoet zijn, dag moesje," zei Elsje.
+
+"Nou Bart en jij doet alles wat grootmoe zegt hoor."
+
+Met hun drieën keken ze moeder na, die op den dijk zich nog eens
+omkeerde, naar de lucht wees en een leelijk gezicht trok.
+
+"Kijk, Moes rokken," zei Elsje. "Straks waait haar doek nog weg. Zou
+ons huis niet om kunnen waaien?"
+
+"Wel nee," zei Bart, "dat gebeurt nooit. Wel een pan van het dak." "Dan
+wordt de zolder nat," zei Elsje.
+
+Bart talmde en draaide wat. Hij durfde toch niet heengaan en ook niet
+tegen Krijn zeggen, dat hij niet kwam. Zou hij heengaan en grootmoe
+toch alleen laten met Elsje. En als ze hem zochten en grootmoe wist
+niet, waar hij was.--Elsje zou hem roepen.--Ze zou misschien naar
+het huisje van Krijn gaan.--
+
+"Hoor es, grootmoe, hè, alles schudt van den wind. En het is zoo
+donker," merkte Elsje op.--Hij kon toch wel gauw terug komen. Hij
+hoefde alleen de aardappels op te zetten; de kachel brandde. Een
+schepje kolen kon Elsje er wel op gooien. Hij keek eens naar
+grootmoe. 't Was toch naar, als je niet loopen kon. Hij wist nog, hoe
+grootmoe met de zware ben met visch liep en altijd in huis werkte. Toen
+hadden ze grootvader voor 'n paar jaar terug, dood thuis gebracht. Hij
+had andere menschen van een schip gered en toen een stuk wrakhout tegen
+zijn hoofd gekregen. Toen was grootmoeder erg ziek geworden en toen kon
+ze niet meer loopen. Moeder en vader zeien altijd, we moeten maar heel
+lief voor grootmoeder zijn.--Daar stonden Krijn en Jaap. Ze wenkten
+hem. "Moet u niet lezen, grootmoe," vroeg Bart. "Ja," zei grootmoeder,
+"dat is goed" en Bart bracht haar haar bril en haar boek. Elsje speelde
+met haar pop en wagentje. Het duurde niet lang of grootmoeder zat met
+het boek op schoot, geheel verdiept in het lezen, bij wijzend met den
+vinger en halfluid spellend. Bart kon nu best ongemerkt door de keuken
+weg gaan. Heel zachtjes deed hij de achterdeur open. Bulderend sloeg
+de wind naar binnen, gauw de deur dicht! Brr, wat was het koud. Krijn
+liep al op hem af. "Nou vooruit! wat laat je ons lang wachten. Moet
+je geen jas aan, heb je je brood?" Hij dacht niet anders of Bart
+ging mee. "Hij heb em stikum gesmeerd, natuurlijk," lachte Jaap. "Heb
+'t lamme, ouwe wijf 't niet in de gaten gehad?" dat was Bart toch te
+kras. Hij schaamde zich, dat ze het tegen hem durfden zeggen, draaide
+zich om en snauwde: "ga jelui maar alleen hoor." "Toe nou, flauwerd,"
+riep Krijn hem nog na, maar hij liep nog wat harder en verdween weer
+in de keuken. "Mispunt! lafferd!" hij hoorde het haast niet door den
+wind en trok de deur met een smak dicht. "Wat een slag," zei grootmoe,
+"was je aan de buitendeur." "Eventjes," antwoordde Bart verlegen. "Nou,
+blijf maar binnen, hoor, het is veel te slecht weer."
+
+
+
+3. De dijkbreuk.
+
+
+Het was net of de wind weer erger te keer ging. Weer begon het te
+regenen. "Foei, foei!" zei grootmoe en schudde het hoofd. "Wat spookt
+het." Bart antwoordde niet meer; hij kreeg de kindercourant uit de
+kast, ging aan de tafel zitten met zijn handen onder zijn hoofd en zijn
+vingers in zijn ooren. Hij hoorde niets meer of deed net, of hij niets
+hoorde. Grootmoeder vervolgde haar lezing. Elsje zat naast haar voor
+het raam met haar pop op schoot en keek naar buiten, naar de koeien
+en paarden, die met dekken om al in het land liepen. Er kwam geen
+mensch meer over den dijk. Het werd maar steeds donkerder. Bart kon
+haast niet meer lezen bij de tafel. Zwarte wolken pakten zich samen
+en joegen in groote vaart door de lucht. Weldra kletterde de regen
+in stroomen neer, zoodat je haast niet in de verte kon zien. De wind
+nam in hevigheid toe en bulderde en gierde dat Elsje er bang van werd.
+
+Ze trok grootje aan haar mouw. "Grootmoe," zei ze zacht. "Het is hier
+zoo stil en de wind schreeuwt zoo hard."
+
+Grootmoeder legde haar boek op het tafeltje, dat naast haar stoel stond
+en trok Elsje naar zich toe. "Zal ik je eens wat vertellen?" zei ze
+vriendelijk. "Je moet niet bang zijn voor den wind. Jongens, jongens,
+'t is wel heel erg," vervolgde ze, toen een nieuwe windvlaag alles
+rammelen deed en de kachel ineens rood verfde.
+
+"Bart, doe het schuifje wat dicht. Bartje!" riep ze.
+
+Bart stond op en temperde de kachel wat. "Het waait ineens weer
+harder," zei hij en ging ook bij het zijraam staan, om uit te kijken.
+
+Anders zag je nog wel menschen op het land bezig; nu was er niemand. De
+paarden en koeien waren bij elkaar gekropen, zoo dicht mogelijk tegen
+den dijk aan onder een groepje boomen, wat hen nog wel niet tegen
+den regen beschutten kon, maar zeker wel tegen den wind. Niemand
+op den dijk te zien. Wat joegen die wolken door de lucht, net of
+ze mekaar achterna zaten. Brr, het was griezelig weer. "We konden
+de lamp wel opsteken, grootmoe," zei Elsje, "'t is zoo donker. Hè,
+ik word er bang van." Ze drukte haar hoofdje tegen grootmoe aan en
+gluurde onder de haren door angstig naar buiten.
+
+"Grootmoe, kijk u eens," riep Bart opeens. "Wat is dat daar tusschen
+het gras. Kijk, allemaal kletsnat van den regen, 't lijkt wel een
+sloot."
+
+"Ja," antwoordde grootmoe, "het regent ook zoo, 't lijkt wel groote
+schoonmaak daarboven. De grond kan het niet ineens verzwelgen." "Kijk
+grootmoe, er komen golfjes in, hè, hoor es!" "Kom hier maar," zei
+Grootmoe verschrikt door de vreeselijke windvlaag.--"De ruit kon wel
+eens inwaaien. Ga er niet zoo dicht bij staan. Hier kan je ook kijken."
+
+"Het water komt al verder. Straks kan moeder er niet eens door als
+ze thuis komt," merkte Bart op.
+
+"Welnee," zei grootmoe, "dat duurt nog zoo lang. Als de regen temet
+ophoudt, trekt het wel weer weg."
+
+"Anders moet ze maar een schuitje nemen, er zijn wel bij vader op de
+werf," zei Bart weer, schertsend.
+
+"Het zakt zóó wel," stelde grootmoeder gerust.
+
+"Maar nou nog niet. Het komt verder. Kijk die koeien, 't is net of
+ze wegzinken in den grond. Ze probeeren weg te loopen, maar ze kunnen
+niet. Kijk, het paard wil tegen den dijk op. Wat spat dat water. Het
+gaat er onder, Grootje, ze verdrinken geloof ik." Bart drong weer naar
+het raam, om beter te zien. "Het water staat tot aan het straatje en
+het golft tegen den dijk op, het komt al dichter bij."
+
+"Och, jongen, 't is toch niet zoo?" vroeg grootje wat angstig en
+zachtjes zei ze: "Er zal toch geen gat in den dijk geslagen zijn." "Ga
+es kijken door het keukenraam," vervoegde ze tegen Bart, "of het
+aan den anderen kant ook zoo is, bij Krijn zijn huis." Donderend
+geweld in den schoorsteen, gieren en blazen, rammelen van de ruiten,
+allerlei onheilspellende geluiden. Elsje begon te snikken. "Lieve
+Heer!" stamelde grootmoeder, "het zal toch niet zoo zijn!"
+
+"Ik hoor schreeuwen," zei Bart, "hoort u het ook?"
+
+"Dat is de wind," antwoordde grootmoe. "Neen," zei Bart, "toch niet"
+en hij ging naar de keuken, om daar door het raam te kijken, waar hij
+Krijns huis zien kon. Daar zag hij Krijns moeder met de rokken hoog
+opgeschort, op iederen arm een kind, ze trachtte tegen den wind op
+te komen en waadde tot de knieën door 't water. "Vrouw Lubbe! vrouw
+Lubbe!" gilde ze, zoo hard ze kon. "Kom dan! het water!" meer kon
+Bart niet hooren. Daar kwam Jaaps moeder ook met kleine Koosje op
+den eenen en den hond onder den anderen arm. Ze gleden haast uit,
+maar ze liepen toch door en gingen naar den dijk toe. Bart trilde
+van angst. Wat moest hij doen. Grootmoe! zijn bloed stond stil van
+schrik. Het was vast niet van den regen. Het leek wel een rivier en het
+bruiste en golfde en kwam hooger en hooger. Bart keerde zich om. Was
+het verbeelding? Nee, toch niet, daar door de keukendeur, daar kwam
+het water met kleine golfjes naar binnen. Gauw, gauw, hij moest naar
+grootmoe. Nog was het droog tot bij de deur van de kamer; hij gooide
+de deur open. Rillend stond hij daar en kon haast niet spreken.
+
+"Grootje, grootje," snikte hij, "het water staat in de keuken. Krijn en
+Jaap hun moeders zijn weggeloopen en wij zijn hier alleen," snikkend
+viel hij grootmoeder om den hals. "Och Heere, Heere!" bad de oude
+vrouw, "loop gauw, neem Elsje mee, misschien kan je er nog door,
+gauw! gauw dan! Het is toch een gat in den dijk."
+
+"'t Kan niet grootmoe, en u dan," vroeg Bart, en klemde zich aan haar
+vast. "Ga, Bart, voor het te laat is," antwoordde grootje met trillende
+lippen. Maar het was al te laat. Daar kwam het water ook door de andere
+deur het kamertje in. "O Hemelsche Vader, help ons," kreet de arme oude
+vrouw, "de kinders, de kinders! mijn arme Marijke, mijn goeie jongen,
+wat een verdriet!" en wanhopig vouwde ze haar handen. Elsje was op haar
+schoot geklommen, Bart zat op een stoel. Half versuft keken ze naar het
+water, dat maar aldoor naar binnen liep en al hooger en hooger steeg.
+
+"Grootje, kan het zoo hoog komen, dat we--dat we verdrinken?" vroeg
+Bart opeens en wachtte vol angst op het antwoord. "Ik weet 't niet,
+jongen, 't is in korten tijd zoo gestegen. Ik weet het niet. Mijn
+arme kinders!"
+
+
+
+4. Een flinke jongen.
+
+
+"Grootje, we moeten naar den zolder," riep Bart, "zoo hoog komt het
+vast niet." Meteen trok hij zijn kousen uit en stroopte zijn broeken
+op. "Gauw Elsje op mijn rug." "Neen, neen, grootmoe nee!" kreet Elsje,
+maar nu zei grootmoeder streng. "Elsje moet met Bart mee gaan en zoet
+zijn." "Komt grootmoe dan ook?" vroeg ze nog en liet zich wegdragen,
+door de kamer en de keuken naar het laddertje, dat naar den zolder
+voerde. "Ik ben zoo bang," schreide Elsje, "ik durf niet op den
+zolder." "Stil nou," zei Bart, "grootmoe komt ook. Wees nou zoet,
+ga even zitten, ik kom zoo terug." Maar Elsje was bang, ze trapte
+op den vloer en gilde van angst en wilde de ladder weer af met Bart
+mee. "Ga je weg," zei Bart, "je blijft daar, hoor!" en hij duwde
+haar weg en holde de ladder af, weer naar de kamer terug. "Grootmoe,
+ga op mijn rug zitten, gauw, ik ben sterk. Kijk het water is al zoo
+hoog. U zal verdrinken, toe dan," smeekte hij. "Nee jongen, het is te
+zwaar, je zou omvallen en zelf omkomen, ga naar Elsje. God behoede je,
+mijn jongen." Ze zoende Bart op beide wangen. De tranen sprongen in
+zijn oogen.
+
+"Het moet grootmoe, wat zouden vader en moeder zeggen? Gauw dan,
+voor het te laat is." Hij pakte grootmoeders beenen en zij gaf zich
+eindelijk gewonnen. "Mijn beste jongen," stamelde ze, "'t zal niet
+gaan, het zal niet gaan." "Goed vasthouden, zoo, ja, vasthouden hoor,
+daar gaat het." Grootmoeder zat op zijn rug, hij; wankelde even,
+maar bleef toch staan, boog zich voorover en voorzichtig, voetje voor
+voetje, ging hij naar de keuken met zijn lieven last. Grootmoeders
+rokken bengelden in het water, werden drijfnat, daar kon hij niets
+aan doen.
+
+"Goeie jongen, mijn lieve jongen," mompelde grootje. "Gaat 't wel? het
+is te zwaar." Bart kon niet antwoorden. Hij zag vuurrood, maar kwam
+toch bij de ladder. Grootje pakte nu zelf de sporten beet en Bart
+hield zich ook stevig vast.
+
+"Grootmoe, grootmoe," stond Elsje te roepen en stak haar handjes al
+uit, om ook te helpen. Daar was zij bij het luik. Nog een flinken
+zet. Grootmoe was op den zolder, waar Elsje dadelijk haar armpjes om
+grootmoeders hals sloeg.
+
+"Wat ga je doen Bart, blijf hier!" riep grootmoe buiten adem van de
+inspanning. Bart ging de ladder weer af. "Ik kan er nog door, ik haal
+nog een paar dekens en kleeren, anders heeft u het te koud." "Och
+jongen, je verdrinkt, kom terug."
+
+"Neen, ik kom terug, dadelijk, ik ben nou toch nat," zei Bart en waadde
+door de keuken naar de bedstee. Twee dekens en een kussen haalde hij er
+uit en laadde het op zijn hoofd. Toen greep hij zijn jas en grootmoe's
+Zondagsche japon. Allemaal op zijn hoofd, zoo ging hij terug. Het
+water kwam nu over zijn middel. De blokken van zijn bouwdoos dreven
+er op en grootmoeders stoel hobbelde heen en weer. "Bart! Bart dan
+toch!" riepen grootmoeder en Elsje. "Ja, ik kom." Daar was hij weer
+bij de ladder. Elsje pakte al wat aan en sleepte het naar boven.
+
+"Niet weer--naar--beneden," hakkelde grootje, al bibberend van koude
+en angst. "Doe dat natte goed uit." "Ja, ik heb mijn jas en hier is uw
+japon." Bart deed zijn natte goed uit en trok de jas aan, toen hielp
+hij grootmoeder en legde de natte kleeren in een hoek. Hij spreidde één
+deken op den grond, legde het kussen er op en samen trokken de kinderen
+grootmoe op de deken. Toen dekten ze haar met de andere deken toe.
+
+"Kruip u er maar goed onder, dat u warm wordt."
+
+"Jelui ook," klappertandde grootje en de kinderen kropen dicht tegen
+haar aan onder de deken.
+
+De wind bulderde maar door en beneden hoorde je het klotsen van
+het water.
+
+"Nou komt het water toch niet meer," zei Elsje, "neen hè?" "Wel nee,"
+zei Bart, "zoo hoog niet. Wat zullen moeder en vader wel denken. Ik
+zal wat uit het raam hangen, dan zien ze, dat we hier zijn. Zoo'n
+handdoek, hè grootmoe," vroeg Bart.
+
+De oude vrouw kon niet praten, ze knikte maar.
+
+Bart trok een handdoek van de drooglijn. Er lag een stukje touw, dat
+deed hij in de lus. Heel voorzichtig, maakte hij het openslaande raam
+een eindje los en liet den handdoek naar buiten waaien, het touwtje
+deed hij in den ring van het haakje. Toen gauw het raam weer dicht.
+
+"Trek--zoo'n--paar--kousen aan," hakkelde grootmoe weer, "en zoo'n
+broek, die zijn wel droog." Ja, ze waren droog. Gelukkig maar. Bart
+trok den broek en kousen van de lijn aan en kroop weer bij grootmoe
+onder de deken. Nu waren ze een poos stil.
+
+"Ik heb honger," zei Bart. "Jongen," grootmoe aaide hem liefkoozend
+over het hoofd. Als hij nu toch eens weggegaan was met Krijn en
+Jaap. Dan zouden grootmoeder en Elsje zeker verdronken zijn. Hij
+rilde er van.--"Komt vader nog niet," vroeg Elsje.
+
+"Ja, vader komt straks. Hij komt ons vast halen."
+
+"Ja, ja," knikte grootje, "vader komt ons halen."--
+
+
+
+5. Voldoening.
+
+
+Bart had geen rust. Hij ging weer eens naar het venster. Het regende
+niet meer, maar je zag alleen water en hier en daar stak een punt
+of een boom een eindje uit. Het was een troosteloos gezicht. Een
+schuitje zag hij niet. Toen ging hij naar het luik. "Hier blijven,"
+riep grootje.
+
+"Ja, ik ga niet naar beneden, eventjes kijken." Nog één sport van de
+ladder kwam er uit. Als het nu toch nog eens tot den zolder kwam. "Och
+nee, dat mocht niet. Toe vader kom dan toch." Weer naar het venster. De
+wind leek wel wat te bedaren. Wat was dat in de verte. Hoorde hij
+klokken luiden. Ja, en dat daar, was 't een schuitje. "Ja, ja! grootje
+daar komt vader! Ik zie een schuitje," juichte Bart. Hij gooide het
+venster open en riep zoo hard hij kon: "Vader, vader!"
+
+Ze konden hem nog niet hooren in het schuitje en hij kon niet zien,
+of het vader was. Nu zag hij drie menschen. Eén stond overeind,
+twee roeiden heel hard. Ja, het was vader! en moeder stond.
+
+"Moeder! Vader!" gilde hij. Elsje stond nu naast hem en riep ook mee
+en moeder stak de armen omhoog on riep: "Bartje, Elsje!" "Alle drie,"
+riep Bart terug. "Grootje!" riep vader. "Ja, ook, grootje ook!"
+
+"God zij dank," zei vader en liet de riemen los. Ze waren nu met het
+bootje vlak voor het zoldervenster.
+
+"Voorzichtig nou, wacht even," riep vader tegen moeder, die schreiend
+naar boven greep en niet bemerkte, dat het bootje opzij ging. Toen
+heesch vader zich tegen het raam omhoog en sprong naar binnen. Hij
+drukte de kinderen in zijn armen, terwijl hij den zolder rond
+keek. "Moeder," riep hij, "ik kom." Hier pak aan! vervolgde hij tot
+den anderen man en reikte Elsje uit het raam aan, die dadelijk in
+moeders armen vloog.
+
+"Mijn schat, mijn engel," zei moeder. Bart klom zelf naar beneden en
+werd ook opgevangen.
+
+"Jongen, beste jongen," zei moeder en zoende hem.
+
+"Kalm aan," zei de man "ga zitten, achteraan. De oude vrouw moet hier
+in het midden." "Hier, doe om," zei moeder en pakte beide kinderen
+in doeken, die ze bij zich had. Daar stond vader al met grootje in
+de deken gewikkeld.
+
+"Voorzichtig aan nu. Hou het schuitje wat tegen, vrouw Lubbe. Wacht,
+eerst het touw daarom! Zoo! Ja, geef haar nu maar aan. Zitten blijven,
+jongens! Wees maar niet bang, het gaat goed zoo." Eén schok, daar
+zat grootje, tegen moeder aan op het middelste bankje. Vader gooide
+de andere deken ook in het schuitje, sprong er toen zelf in en nam
+de riemen weer. "De Heer zij gedankt," stamelde grootmoeder, terwijl
+moeder de haren uit haar oogen streek en snikte, "Arme moeder, hoe
+bent u boven gekomen?"
+
+"Bart," zei grootmoeder. "Bart heeft me gedragen."
+
+"Goed zoo," zei vader. "Brave jongen," zei de andere man, en moeder
+knikte hem toe, maar Bart zei niets. Hij hield Elsje stijf vast en
+keek naar het huisje, en dacht: "Als ik toch eens was weg geloopen."
+
+Heel voorzichtig stuurden de beide mannen de kleine boot die soms
+stootte tegen een boompje of een paal.
+
+Uitstekende boomen wezen den weg naar de sloot. Toen ze die eenmaal
+bereikt hadden, ging het sneller voort. Moeder schreide en aaide
+grootje af en toe en knikte haar en de kinderen toe. Daar zag het zwart
+van menschen in de verte. "Hoo ie hoo!" schreeuwde vader en zwaaide
+met zijn pet. Een luid gejuich steeg op, uit de menigte. "Ze zijn
+gered," riep men elkaar toe. "De oude vrouw ook," zei Krijns moeder
+die vooraan stond en dadelijk Elsje aanpakte. Meteen staken allen
+de handen uit. Iedereen wilde helpen en grootje aanpakken. "Nee,"
+zei vader, "dank jelui wel hoor. Ik zal moeder dragen." Bart werd
+ook opgetild; een man droeg hem het dorp in. Als een loopend vuurtje
+ging het van mond tot mond. "Hij heeft zijn grootmoeder gered!" en in
+menig oog blonk een traan. Vergezeld van een groote menigte ging het
+in optocht naar het huis van den burgemeester. De goede burgervader
+liep vooruit en opende de deur. "Hierheen met je moeder, Lubbe. Breng
+haar naar boven, ze moet naar bed, anders wordt ze nog ziek.--Droge
+kleeren," antwoordde de burgemeester, toen het dienstmeisje, dat met
+een warme kruik kwam aandragen, hem vroeg of er nog iets anders moest
+zijn. "Ga jelui gauw aan moeder zeggen, dat ze allemaal gered zijn,"
+vervolgde hij tegen zijn jongens, die ook kwamen kijken, en op dit
+gezegde dadelijk vroolijk naar binnen vlogen. Grootmoeder en Bart
+werden naar boven gedragen, van droge kleeren voorzien en in bed
+gestopt. Toen bracht het dienstmeisje hun een kop heerlijke bouillon
+en een paar boterhammen met koffie, wat ze zich allemaal best lieten
+smaken. Daarna moesten ze wat slapen, "dat was goed voor de schrik
+en alles," zei moeder, die eerst met Elsje bij de Burgemeestersche
+was binnen geweest en nu kwam kijken bij grootje en Bart. Ze stopte
+haar jongen er eens goed onder en zoende hem hartelijk. "Mijn beste
+jongen," zei ze. Plotseling sprong Bart overeind, sloeg zijn armen
+om moeders hals en hevig snikkend bracht hij er hortend en stootend
+uit. "Ik-had-stil-met Krijn en Jaap-willen-meegaan. Ik zal-het-nooit
+weer doen." Eerst begreep moeder het niet en dacht, dat hij wat in
+de war was van alle angst. Ze was al vergeten, dat hij naar dien
+oom van Krijn zou gaan, maar toen werd het haar opeens duidelijk en
+ook zij stelde zich plotseling voor, wat er dan van moeder en Elsje
+had moeten worden. Ze werd er bleek van, maar zei alleen: "Gelukkig
+jongen, dat je het niet deed. Alles is nu goed. Ga gauw wat slapen,
+grootmoeder is al onder zeil." Nogmaals kuste ze hem en met de tranen
+nog op de wangen viel hij in slaap.
+
+Hij droomde van water en nog eens water. Zag grootje er in zakken,
+zooals de koeien en paarden Elsje riep om hulp, maar hij kon niet bij
+haar komen want Krijn en Jaap hielden hem vast en riepen; "Wat geef
+je er om, ga mee!" Hij wilde zich losrukken en vloog overeind. Met
+verwilderde oogen keek hij rond niet dadelijk beseffend, waar hij was.
+
+Moeder stond met een heer voor zijn bed.
+
+"Zoo, heb je lekker geslapen, ventje? Ik zou er hem maar een dagje in
+houden." Het was de dokter, zag hij nu. Hij werd beklopt en beluisterd
+en moest toen weer gaan liggen.
+
+Toen moeder den dokter had uitgelaten en weer bij het bed kwam,
+vroeg hij, hoe lang hij had geslapen.
+
+"Het is goede Vrijdag," zei moeder, "gisteren middag ben je in slaap
+gevallen en morgen mag je er weer uit." "En grootmoeder?" "Is ook in
+bed gebleven vandaag, maar ze is best hoor. Kijk ereis wat ik hier
+voor je heb. Een paar heerlijke boterhammen, een groot stuk taart en
+een glas lekkere melk."
+
+Dat smaakt overheerlijk. "Gaan we nu niet weer naar huis, moeder. Hoe
+is het met ons huis?" vroeg Bart.
+
+"O, het water daalt al, maar we zullen er vooreerst niet in kunnen. Wij
+zijn zoolang bij Jansen in en morgen komen Grootje en jij er ook en
+met Paschen gaan we met ons allen naar tante Mijntje, waar grootje
+zal blijven, totdat ons huis weer in orde is."--"Het is jammer van
+alles. Zou het allemaal bedorven zijn?" vroeg Bart.
+
+"Dat hindert minder," antwoordde vader, die ook eens naar hem kwam
+kijken. "Jelui bent allemaal gered en er is niemand omgekomen. Alleen
+eenige koeien en paarden. Arme dieren! en een paar varkens nog. We
+hebben den geheelen nacht doorgewerkt, maar nu is de dijk ook
+gestopt. Het zal nog wel een tijdje duren, eer we weer in huis kunnen
+en er zal misschien wel een en ander bedorven zijn, maar wij zijn nog
+allemaal bij elkaar. En wat ik ook zoo heerlijk vind, onze Bart heeft
+bewezen, dat hij een flinker jongen is, dan hij zelf heeft gedacht."
+
+Ook vader zoende zijn jongen en Bart voelde zich gelukkig. "Die lieve,
+beste grootmoeder" mompelde hij.
+
+
+
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+
+
+    I. De trouwe kameraden   5
+
+            1. Broer en zus   5
+            2. Emy's ridder   8
+            3. Haar geheim   14
+            4. Een prettige verjaardag   16
+            5. Désiré en Emy   25
+            6. De landlooper   31
+            7. Uit logeeren   38
+            8. In gevaar   45
+            9. De redding   50
+            10. Désiré overwint   55
+
+
+    II. Treintje spelen   62
+
+    III. De goudklomp   65
+
+            1. Orleman en Soliman vinden den goudklomp   65
+            2. Wie zal hem hebben?   71
+            3. Wat de dwergen verder zagen   76
+            4. Gevonden   81
+            5. De opdracht wordt volbracht   85
+            6. Weer gelukkig   90
+
+
+    IV. De theevisite   96
+
+    V. Bart's Grootmoeder   100
+
+            1. Een vriendelijk thuis   100
+            2. De verzoeking   110
+            3. De dijkbreuk   115
+            4. Een flinke jongen   119
+            5. Voldoening   123
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] Zie titelplaat.
+
+[2] Zie plaat omslag.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Wat tante Dora vertelde, by H. D. Jacobi
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK WAT TANTE DORA VERTELDE ***
+
+***** This file should be named 19544-8.txt or 19544-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/5/4/19544/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/19544-8.zip b/19544-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..65e2479
--- /dev/null
+++ b/19544-8.zip
diff --git a/19544-h.zip b/19544-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..f7c928f
--- /dev/null
+++ b/19544-h.zip
diff --git a/19544-h/19544-h.htm b/19544-h/19544-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..f6ae001
--- /dev/null
+++ b/19544-h/19544-h.htm
@@ -0,0 +1,5347 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1">
+
+<title>Wat Tante Dora vertelde</title>
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="H.D. Jacobi">
+<meta name="DC.Creator" content="H.D. Jacobi">
+<meta name="DC.Title" content="Wat Tante Dora vertelde">
+<meta name="DC.Date" content="### 2006">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css">
+
+
+body
+{
+font:100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;
+margin:1.58em 16%;
+text-align:left;
+}
+
+h1.docTitle
+{
+font-size:1.6em;
+line-height:2em;
+}
+
+h2.byline
+{
+font-size:1.1em;
+font-weight:normal;
+line-height:1.44em;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+font-size:1.2em;
+font-weight:normal;
+}
+
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+
+.div0
+{
+padding-bottom:1.6em;
+}
+
+.div1
+{
+padding-bottom:1.44em;
+}
+
+.div2
+{
+padding-bottom:1.2em;
+}
+
+.div3,.div4,.div5
+{
+padding-bottom:1em;
+}
+
+h1,h2,h3,h4,h5,h6
+{
+clear:both;
+font-style:normal;
+text-transform:none;
+}
+
+h3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+
+h4.lghead
+{
+margin-left:10%;
+margin-right:10%;
+}
+
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+
+p.poetry
+{
+margin:0 10% 1.58em;
+}
+
+p.line
+{
+margin:0 10%;
+}
+
+p.argument,p.note
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+
+p.argument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+
+div.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 20% 1.58em 0;
+}
+
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+
+p.question
+{
+margin-bottom:0;
+text-align:left;
+}
+
+p.answer
+{
+margin-top:0;
+text-align:right;
+}
+
+p.explanation
+{
+font-size:smaller;
+margin-left:0.9em;
+margin-right:0.9em;
+}
+
+.leftnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+
+a.noteref
+{
+font-size:80%;
+text-decoration:none;
+vertical-align:0.25em;
+}
+
+div.footnotes
+{
+margin-top:1em;
+padding:0;
+}
+
+hr.fnsep
+{
+margin-left:0;
+margin-right:0;
+text-align:left;
+width:25%;
+}
+
+p.footnote
+{
+font-size:80%;
+margin-bottom:0.5em;
+margin-top:0.5em;
+}
+
+p.footnote .label
+{
+float:left;
+text-align:left;
+width:2em;
+}
+
+div.footnotes table,div.footnotes table tr,div.footnotes table tr td
+{
+font-size:80%;
+}
+
+div.poem
+{
+margin-left:5%;
+position:relative;
+text-align:left;
+width:90%;
+}
+
+.poem h4
+{
+font-weight:normal;
+margin-left:5em;
+text-decoration:underline;
+}
+
+.poem .linenum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left:-2.5em;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+
+.footnotes .line
+{
+font-size:80%;
+margin:0 5%;
+}
+
+.poem .i0
+{
+display:block;
+margin-left:2em;
+}
+
+.poem .i1
+{
+display:block;
+margin-left:3em;
+}
+
+.poem .i2
+{
+display:block;
+margin-left:4em;
+}
+
+.poem .i3
+{
+display:block;
+margin-left:5em;
+}
+
+.poem .i4
+{
+display:block;
+margin-left:6em;
+}
+
+.poem .i5
+{
+display:block;
+margin-left:7em;
+}
+
+.poem .i6
+{
+display:block;
+margin-left:8em;
+}
+
+.poem .i7
+{
+display:block;
+margin-left:9em;
+}
+
+.poem .i8
+{
+display:block;
+margin-left:10em;
+}
+
+.poem .i9
+{
+display:block;
+margin-left:11em;
+}
+
+span.corr
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:0.2em;
+}
+
+.smallcaps
+{
+font-variant:small-caps;
+}
+
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+
+h2.docImprint,h1.docTitle,h2.byline,h2.docTitle,.aligncenter,div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+
+h1,h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+
+h1.label,h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+
+h5,h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+
+p,p.initial
+{
+text-indent:0;
+}
+
+p.beforeline,p.afterline,.poem .stanza
+{
+margin-top:1em;
+}
+
+p.quote,div.blockquote,div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+
+.pagenum a,a.noteref:hover,a.hidden:hover,a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+
+
+
+
+
+body
+{
+background:	#FFFFFF;
+font-family: "Times	New	Roman",	Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+
+h1,	h2,	h3,	h4,	h5,	h6
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica,	sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .versenum
+{
+color: #001FA4;
+}
+
+.rightnote,	.pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+
+a.hidden:hover,	a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+
+
+</style></head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Wat tante Dora vertelde, by H. D. Jacobi
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Wat tante Dora vertelde
+
+Author: H. D. Jacobi
+
+Illustrator: Freddy Langeler
+
+Release Date: October 14, 2006 [EBook #19544]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK WAT TANTE DORA VERTELDE ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="front"><div class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/frontcover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="597" height="720"></div><p>
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><p class="aligncenter">Wat tante Dora vertelde.
+
+</p>
+</div>
+<div class="titlePage">
+<h1 class="docTitle">Ons Schemeruurtje.</h1>
+<h1 class="docTitle">XIX.</h1>
+<h2 class="docImprint">H. Meulenhoff&#8212;Amsterdam&#8212;1919.</h2>
+</div>
+<div class="titlePage">
+<h1 class="docTitle">Wat tante Dora Vertelde.</h1>
+<h2 class="byline"><span class="docAuthor">H. D. Jacobi.</span>
+<br>
+Ge&iuml;llustreerd door <span class="docAuthor">Freddy Langeler</span>.
+</h2>
+<h2 class="docImprint">H. Meulenhoff&#8212;Amsterdam&#8212;1919.</h2>
+</div><div class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p000.jpg" alt="&#8220;Tony, ik feliciteer je met je verjaardag.&#8221;" width="563" height="720"><p class="figureHead">&#8220;Tony, ik feliciteer je met je verjaardag.&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="body"><a id="d0e106"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e106">5</a>]</span><div class="div1" id="d0e107"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>I. De trouwe kameraden.</h2>
+<div class="div2" id="d0e110">
+<h3>1. Broer en Zus.</h3>
+<p>&#8220;Moesje, waar is zus?&#8221; roept Tony, terwijl hij tegen moeder opklimt en zijne roode lippen op haar wangen drukt.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 372px"><img border="0" src="images/p005.jpg" alt="&#8220;Moesje, waar is zus?&#8221;" width="372" height="461"><p class="figureHead">&#8220;Moesje, waar is zus?&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Dag vent, zus is buiten in den tuin,&#8221; antwoordt moeder, terwijl zij zijn lief jongenshoofd streelt en zijn kus weerom geeft.
+Weg is hij&#8212;de tuindeur door&#8212;de plaats over, zoo gauw zijn dikke beenen hem dragen kunnen. Daar zit zus op het grasveld bij
+de gymnastiekpalen. Op een doek staat de box en zus kruipt er in rond. Lijsje ligt in een hoek,&#8212;haar wangen zijn afgeschrabd,
+een neus heeft ze al lang niet meer&#8212;het <a id="d0e122"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e122">6</a>]</span>paardje van Tony, dat twee wieltjes mist en overal kale plekken heeft, staat er ook bij en hier en daar liggen kegels verspreid.
+Zus kijkt er niet naar om, ze schuift, zittend op &eacute;&eacute;n been, heen en weer over den grond en kraait tegen de vogels en vlinders
+omhoog. Daar trekt ze zich aan het hekje op, zij staat! &#8220;Boer! Boer!&#8221; De beide armpjes strekt ze naar Tony uit en plof&#8212;daar
+ligt ze languit op den grond, boven op het arme Lijsje en de kegels. Een lipje trekt ze, maar broer is al bij haar, wipt over
+het hek en neemt haar in zijn armen, voordat de bui losbreekt. &#8220;Snoezebol, dag lekkere schat,&#8221; en de wilde jongen houdt zijn
+kleine zus toch heel voorzichtig vast en drukt zijn dikke wangen tegen haar pruilend mondje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Da! da!&#8221; ze wijst naar boven in de boomen, waar een leger musschen wacht tot moeder straks de kruimels op het pad strooit.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, dat zijn de vogeltjes. Ze wachten ook op eten. Ze hebben ook trek net als broer. Ksst! ksst! Daar vliegen ze op. Moet
+zus ook vliegen? Daar ga je!&#8221; en hij tilt zus omhoog.
+
+</p>
+<p>&#8220;Voorzichtig, Tony,&#8221; roept moeder, die in de tuindeur naar de kinderen keek. &#8220;Je zoudt haar laten vallen,&#8221; en ze vangt zus
+in hare armen op.
+
+</p>
+<p>&#8220;H&eacute; moe, laat u haar nog even hier? Of moeten we al koffiedrinken? Is paatje al thuis?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, pa is er nog niet, maar zus moet toch eerst gewasschen.&#8212;Nu speel dan nog maar even met haar. Dan ga ik nog even naar
+de keuken; maar niet meer optillen, hoor,&#8221; en moeder zet zus weer in de box.
+<a id="d0e134"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e134">7</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Da! da!&#8221; roept zus en moeder wuift haar lachend toe. Da! da!
+
+</p>
+<p>Wat is moeder rijk met haar tweetal. Haar jongen van vijf jaar en haar lief, klein molletje van vijftien maanden. &#8220;Hoe heerlijk,&#8221;
+denkt ze, &#8220;dat ze zoo lief samen kunnen spelen. Die Tony is toch zoo dol op zusje en Emy is zoo blij als ze Tony ziet.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ze staat weer bij het hekje. Broer gaat op den rand van het gras zitten. Nu gaat ze haar kunsten vertoonen. &#8220;Hoea!&#8221; roept
+ze in eens en heft beide armpjes omhoog. Ze staat, ze staat los in de box.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moes! Moes! kijk u eens!&#8221; roept Tony verrukt. <a id="d0e143"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Emy staat alleen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij de keukendeur kijkt moeder om. &#8220;Ja, ja, moeder ziet het; val maar niet, zus,&#8221; roept zij. Maar broer waakt over haar en
+vangt haar lachend op en kust haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, nee,&#8221; roept zus en wringt zich los. Ze wil staan en houdt niet van kussen. &#8220;Hoea!&#8221; weer staat ze. Dat is een aardig
+spelletje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom dan,&#8221; zegt broer. Hij klimt ook in de box en gaat op zijn hurken zitten met uitgestrekte armen. &#8220;Kom bij broer.&#8221; Zus
+waggelt en valt, maar hij grijpt haar en zet haar weer op de onbeholpen beentjes.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier, pak vast,&#8221; zegt hij dan en geeft haar een takje als ballanceerstok in haar handjes. &#8220;Goed vasthouden.&#8221; De dikke knuistjes
+grijpen het takje stevig vast. &#8220;Ja, ja,&#8221; knikt ze.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooruit, toe dan maar, daar gaat ze,&#8221; en het gaat heusch. Twee, drie, vier stapjes&#8212;wips daar ligt ze weer in zijn armen,
+kraaiend van pret.
+<a id="d0e156"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e156">8</a>]</span></p>
+<p>Vader is thuis gekomen en roept lachend: &#8220;Hallo!&#8221; terwijl hij den tuin in komt. Het kraaiende <a id="d0e159"></a><span class="corr" title="Bron: tewetal">tweetal</span> kijkt op en Tony roept vader toe: &#8220;Kijkt u, vader; zus loopt. Toe zus!&#8221; Maar nu wil ze niet, ze gaat <a id="d0e162"></a><span class="corr" title="Bron: op op">op</span> den grond liggen en steekt de armen naar vader uit, die haar opneemt en haar op zijn sterke armen hoog in de lucht laat dansen
+tot ze het uitgiert. Nu ziet moeder het ook, maar nu is zij niet bang en roept vroolijk: &#8220;Kom jelui?&#8221; Tony slingert zich om
+vaders been en zingend gaat het drietal naar binnen, waar moeder zus opvangt, om haar gezicht en handjes te wasschen, wat
+ze lang niet zoo prettig vindt, als spelen met Tony of vader.
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e165">
+<h3>2. Emy&#8217;s ridder.</h3>
+<p>De kleine zus groeide op onder de zorgen van vader, moeder en grooten broer en was nu al een aardig dribbeltje van vier jaar
+geworden.
+
+</p>
+<p>&#8220;En ik zeg, dat je zusje toch niet aardig is, Tony.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het kleine wijsneusje stampvoette, terwijl ze dit zei en stak haar tong uit tegen Tony, die met zijn zusje aan de hand op
+het pleintje voor het postkantoor stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welles,&#8221; antwoordde Tony met overtuiging.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nietis,&#8221; zei het meisje weer, &#8220;kijk dan, ze heeft mij een duw gegeven en toen ben ik gevallen. Kijk mijn schort! heelemaal
+vuil,&#8221; en ze houdt Tony het bewijsstuk voor.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; zegt Tony, &#8220;maar ze deed het niet expr&egrave;s. Ze kon het niet helpen.&#8221;
+
+<a id="d0e180"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e180">9</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p009.jpg" alt="&#8220;Kijk mijn schort! Heelemaal vuil.&#8221;" width="536" height="720"><p class="figureHead">&#8220;Kijk mijn schort! Heelemaal vuil.&#8221;</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e186"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e186">10</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Nee, ik dee het niet imspres; ik kon het niet helpen,&#8221; zei Emy nu, &#8220;ga je mee naar moeder, Tony?&#8221; en ze trok haar broer mee naar huis. Hij hield haar
+stevig vast. Hij was zoo trotsch op zus, met die mooie, blonde krulletjes. &#8220;Net poppehaar,&#8221; zeiden de menschen en dat vond
+Tony leuk om te hooren.
+
+</p>
+<p>Niemand mocht van zus iets kwaads zeggen. &#8220;Hij bederft haar,&#8221; zei Moeder vaak, als hij alles aan zus wou geven, of het grootste
+stuk voor haar uitzocht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Eerst kijken, wat het mooiste is,&#8221; zegt hij dan. &#8220;Hier, dit is beter, laten we ruilen.&#8221; Maar nu begint zus te zeggen, &#8220;kijken
+wat het grootste is,&#8221; en dat neemt zij dan, alsof het haar toe komt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is niet lief van zus en ik wil het niet hebben,&#8221; zegt moeder, &#8220;geef Tony dien grooten appel, hij is de oudste.&#8221; &#8220;Och,
+laat u maar, moesje,&#8221; en Tony springt tevreden weg met het kleinste deel, als moeder niet doorzet. Moeder is wel trotsch op
+haar jongen, maar zegt toch, &#8220;neen, jij maakt van zus een ego&iuml;stje en dat zou vreeselijk zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is dat, moe?&#8221; zegt Emy.
+
+</p>
+<p>&#8220;Iemand, die het beste voor zichzelf uitzoekt en niet om een ander denkt,&#8221; antwoordt moeder, &#8220;niets lief.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 332px"><img border="0" src="images/p011.jpg" alt="Dan trekt ze heusch soms een lipje." width="332" height="332"><p class="figureHead">Dan trekt ze heusch soms een lipje.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, niets lief,&#8221; zegt Tony, maar zus en niet lief kan hij zich niet denken en even later is het vergeten, en geeft hij zus
+het meeste van de dropjes, die hij bij den apotheker toekreeg. Als moeder of vader zelve deelen, geven ze opzettelijk aan
+Tony het grootste en het kleine ding ziet het dadelijk. &#8220;Ja,&#8221; zegt vader, &#8220;Tony krijgt het grootste, omdat hij zooveel grooter
+is dan zus,<a id="d0e209"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> en dan trekt ze heusch soms een lipje.
+<a id="d0e212"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e212">11</a>]</span></p>
+<p>Het was winter. Een gure wind blies door de ruiten naar binnen en had zus verkouden gemaakt. Niezen en hoesten van belang.
+Het was Zondag. &#8220;In de kamer blijven&#8221; zei moeder, &#8220;of je zou naar bed moeten.&#8221;
+
+</p>
+<p>Vader gaat uit. &#8220;Tony ga je mee?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Och nee, Pa!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen? waarom niet. Je bent toch ook niet ziek?&#8221; zegt moeder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, moe, maar ik wou wat met zus spelen, ik heb het beloofd, dat ik mijn soldaten zou opzetten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, dan moet zus maar eerst wat anders spelen. Een gezonde jongen den geheelen dag in die warme kamer is niet goed. En vader
+heeft veel te graag, dat je mee gaat.&#8221; Moe krijgt zijn jas en pet en zus begint te pruilen. &#8220;Hij heeft het beloofd.&#8212;Vader
+is groot, maar zus is klein.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; zegt moeder, &#8220;zus is niet lief. Tony gaat met vader mee en zus mag niet pruilen en gaat zoet met de poppen spelen,
+totdat Tony thuis komt. Kijk Sientje is niet eens aangekleed. Wat is je wiegje slordig. We zullen het samen eens opknappen&#8221;,
+en moeder gaat mee naar het speelhoekje en zus vergeet haar <a id="d0e227"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e227">12</a>]</span>verdriet. Tony gaat met vader mee. Voor het raam kijkt hij nog eens naar binnen, drukt zijn neus tegen de ruiten, om te zien
+of zus al getroost is. Zij kijkt om en lacht om den platgedrukten neus en zegt: &#8220;Straks gaat Tony mee spelen.&#8221; &#8220;Zeker,&#8221; zegt
+moeder, &#8220;straks&#8221; en zus weet, dat hij het doen zal en is tevreden.
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar Tony, jongen wat heb je nu weer uitgevoerd?&#8221; zegt moeder verschrikt. &#8220;Kind, ben je gevallen? Pas op, niet met dien vuilen
+zakdoek.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee moe&#8212;nee!&#8212;ja!&#8221; snikt Tony. Hij wrijft zijn vuilen zakdoek over zijn bebloeden neus en vuil gezicht, wat het niet beter
+maakt.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, Tony!&#8221; roept zusje verschrikt &#8220;het bloedt, het bloedt allemaal&#8221; en ze zet het op een schreien. &#8220;Stil kindje, kom, gauw
+mee naar de pomp Tony,&#8221; en moeder houdt het hoofd onder den helderen waterstraal, wat beter helpt. Nu kan ze zien, dat Tony&#8217;s
+neus is opgezet en een schram over zijn wang bloedt.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 354px"><img border="0" src="images/p012.jpg" alt="Kind ben je gevallen?" width="354" height="351"><p class="figureHead">Kind ben je gevallen?</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;O kijk, moesje, zijn blouse is gescheurd,&#8221; zegt zus <a id="d0e244"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e244">13</a>]</span>en steekt haar vingertje door een winkelhaak in zijn rug. &#8220;En heelemaal vuil moe, O!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoe komt het dan toch,&#8221; zegt moeder weer, terwijl ze zijn neus met watten dicht stopt.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, die Bert, die naarheid; maar ik heb hem lekker te pakken genomen,&#8221; en hij balde zijn vuisten.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, dus je hebt gevochten, dan heb ik heelemaal geen medelijden met je; dan moet je maar niet vechten. Dat zijn straatjongensmanieren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, maar ik moest wel, moeder&#8212;hij zei&#8212;hij zei&#8212;&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij zei, wat van zus&#8212;en, dat laat ik niet zeggen, hij zei: <a id="d0e258"></a><span class="corr" title="Bron: &#8220;">&#8216;</span>ze is een akelige kribbekat.<a id="d0e261"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8217;</span>&#8221; Zijn oogen stonden zoo kwaad; hij balde de vuisten of Bert weer voor hem stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar nu heb je toch bewezen, door je bebloeden neus en zijn blauw oog of wat je hem hebt gegeven, dat het niet waar is,&#8221;
+zei moeder ernstig.
+
+</p>
+<p>Tony zag moeder eens aan, hij begreep niet of moeder wel meende, wat ze zei.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ze toch praten, jongen, ze zeggen het immers, om je te plagen, omdat ze weten, dat jij je er boos om maakt,&#8221; vervolgde
+moeder, maar Tony bromde zooiets van: daar hebben moeders geen verstand van, die zijn geen jongens geweest, doch hij zei het
+maar niet hardop. Zijn neus deed hem erg zeer. Zus had medelijden met hem, ze troonde hem mee en speelde met hem. &#8220;Vader,&#8221;
+zei ze, toen die thuis kwam van het kantoor, &#8220;Tony heeft met de jongens gevochten voor mij en hij heeft al zoo&#8217;n pijn. Wees
+U maar <a id="d0e270"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e270">14</a>]</span>niet boos.&#8221; En vader zei alleen: &#8220;z&oacute;&oacute;, een bloedneus, en de ander? Is die heelemaal dood of half? Je moet niet vechten, Tony&#8221;&#8212;en
+nu kon Tony toch niet denken, dat vader er geen verstand van had, want die was toch ook een jongen geweest.
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e272">
+<h3>3. Haar geheim.</h3>
+<p>Er kwamen wel eens jongens bij Tony in den tuin spelen, maar als zus niet mee mocht doen, konden ze wel heengaan. Daarom moest
+zus leeren slootje springen; op een smallen plank loopen over de sloot, knikkeren op z&#8217;n jongens; hoepelen, duikelen in het
+gras en aan den rekstok; in een boom klimmen, hardloopen en meer van die jongensspelen. En ze kon heel aardig meedoen, want
+Tony leerde het haar en hij vond het heerlijk als het kleine ding hooger durfde schommelen, dan de groote jongens. Toch was
+hij heel voorzichtig met haar. &#8220;Ja,&#8221; zei hij dan, &#8220;het is toch een meisje en ze is nog zoo klein ook.&#8221;
+
+</p>
+<p>Als Tony op school was, speelde zus met haar poppen, maar was hij thuis dan lagen de arme kinderen vergeten in een hoekje
+of Tony moest mee huishoudentje spelen; anders was zij jongen mee.
+
+</p>
+<p>Het liefst had ze een oud pakje van Tony aan, dat hij haar met de schoonmaak eens voor de grap had aangetrokken. Dat stond
+zoo leuk vond Tony, bij die lange, blonde krullen, dan was ze net kleine lord Fauntleroy. Toch was zus niet jongensachtig,
+maar heel zacht en bedaard. Soms kon ze tijden met haar <a id="d0e281"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e281">15</a>]</span>poppen in een hoekje zitten moedertje spelen, of met de kleintjes in den tuin wandelen. Ook hield ze dol van poppenwasch.
+Moeder had haar ook breien geleerd.
+
+</p>
+<p>Eens zat ze in haar eigen rieten stoeltje in den tuin voor Tony, die gauw jarig was, een knikkerzakje te breien. Moeder naaide
+aan een mooie jurk voor haar en ze vond zich zelve erg groot, dat ze nu ook een werkje maakte en zat een tijdlang ijverig
+te peuteren zonder iets te zeggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder,&#8221; vroeg ze op eens &#8220;wat krijgt Tony van U en van Vader?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat denk je?&#8221; antwoordde moeder.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 233px"><img border="0" src="images/p015.jpg" alt="dan was ze net de kleine lord Fauntleroy." width="233" height="388"><p class="figureHead">dan was ze net de kleine lord Fauntleroy.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik weet wel iets, dat hij heel, heel graag hebben wil. Maar dat krijgt hij natuurlijk niet,&#8221; zei ze weer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, vrouwtje. Wat is dat dan voor vreeselijks?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal het u influisteren,&#8221; antwoordde zus, wierp haar breiwerk neer in &#8217;t gras en sprong naar moeder. Ofschoon er niemand
+bij was, zei ze &#8217;t heel zacht aan moeders oor en keek moeder toen met een ernstig ondervragenden blik aan. Moeder lachte.
+&#8220;Jongens, jongens, dat is geen kleinigheid,&#8221; zei ze, &#8220;dat is heel duur.&#8221;
+
+</p>
+<p>Emy&#8217;s gezicht betrok. &#8220;Maar hij zou het zoo heel, heel <a id="d0e302"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e302">16</a>]</span>erg graag hebben,&#8221; zei ze, &#8220;en hij is toch zoo lief, moesje.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Houdt zus zooveel van broer? Ik geloof nog meer dan van moeder en vader, h&egrave;?&#8221; was moeders wedervraag, terwijl ze haar naaiwerk
+in den schoot liet vallen en het lieve gezichtje tusschen hare handen nam, om het te kussen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; antwoordde zus dadelijk. &#8220;Ik houd van vader, van moeder en van Jans en van de poes en van Lijsje en Truitje en al
+de andere poppen en van grootmoe ook en van tante Sjaak en van grootvader en o, van een heeleboel menschen meer. Ook van den
+kruideniersjongen, want die brengt altijd balletjes voor me mee en ik mag op zijn fiets rijden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu,&#8221; antwoordde moeder, &#8220;als je van vader en moeder net zooveel houdt, als van den kruideniersjongen, dan mogen we toch tevreden
+wezen,&#8221; en zij lachte hartelijk.
+
+</p>
+<p>&#8220;Krijgt Tony dan een hond, h&eacute; toe, moesje?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maak jij je knikkerzakje maar af, dan zullen we nog eens zien, kleine vleister,&#8221; zei moeder en zette zus, die op haar schoot
+geklommen was, tot groot gevaar voor de jurk, weer op den grond. Ze liet de naalden weer tikken, zoo gauw de kleine ongeoefende
+handjes het konden en dacht: &#8220;hij krijgt hem wel,&#8221; hardop zei ze: &#8220;Wat zal hij blij zijn!&#8221;
+
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e314">
+<h3>4. Een prettige verjaardag.</h3>
+<p>De groote dag kwam eindelijk. Tony&#8217;s verjaardag. De knikkerzak was met ijverig werken gelukkig afgekomen. <a id="d0e319"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e319">17</a>]</span>Van boven was er een rood bandje doorgeregen, dat had moesje gedaan, prachtig! vond zus zelve en moeder vond het heel mooi
+en knap van die kleine prul, vooral, dat het op tijd af was.
+
+</p>
+<p>Tony draaide zich slaperig om op zijn buik en drukte zijn gezicht in het kussen, terwijl hij de dekens over de ooren trok,
+alsof hij nog eens rustig een dutje wilde doen. Wip! zij bij hem in bed; met haar knikkerzakje in de eene hand trekt zij met
+de andere de dekens weer van zijn hoofd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Tony, ik feliciteer je met je verjaardag! Tony!&#8221;<a id="d0e325src" href="#d0e325" class="noteref">1</a>
+
+</p>
+<p>Nu werd Tony op eens bewust van de heerlijkheid van dezen dag en schudde de slaap van zich af. Met een ruk kwam hij overeind
+en knipoogend greep hij de mooien knikkerzak. &#8220;O, ik ben jarig vandaag! H&eacute; zus, mooi; heb je hem zelf gemaakt?&#8221; &#8220;Ja, zelf
+gemaakt.&#8221; &#8220;Nu dat is mooi, ik dank je wel hoor! geen een jongen heeft zoo&#8217;n mooien.&#8221; En hij kuste haar ontstuimig. &#8220;Wat zullen
+de jongens er wel van zeggen, prachtig! fijn!<a id="d0e330"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Ja, h&egrave;,&#8221; zei zus, &#8220;en dat rooie bandje. Dat kan je toetrekken. En kijk eens op het tafeltje. Wat staat daar allemaal?&#8221; Ze
+kroop naast Tony onder de dekens en greep de pakjes van het tafeltje, dat voor zijn bed stond. Samen pakten ze alles uit en
+allebei waren ze even verheugd, bij het zien van al het moois. Een koker met de Koningin&#8212;en het prinsesje ook.&#8212;Een sponsedoos
+met twee dwergjes.&#8212;Een tol! rood&#8212;wit en blauw! &#8220;Van de vlag h&egrave;?&#8221; zei zus.&#8212;<a id="d0e333"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Nou en <a id="d0e336"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e336">18</a>]</span>echt,..<a id="d0e338"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> zei broer weer &#8220;Knikkers! wat een boel geen kalke daaien, echte knarren!&#8221; &#8220;Mag ik dan ook &#8217;s knikkeren,&#8221; vroeg zus. &#8220;Ja,
+natuurlijk als je maar goed schiet. Daar die stuiter mag jij, om te bikkelen.&#8221; &#8220;Nog wat zeg, kijk!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een plak, o!<a id="d0e343"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Lust je een stukje!<a id="d0e346"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Nou of.&#8221; Hmm!! &#8220;lekkere melkchocolade.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zitten jelui daar toch te doen?&#8221; vroeg moeder, die wakker werd door het drukke praten.
+
+</p>
+<p>&#8220;H&egrave;, moes,&#8221; riep Tony &#8220;allemaal voor mij, zoo mooi,&#8221; en hij wipte uit bed, om zijn schatten aan moeder te laten zien en haar
+te zoenen voor al dat moois.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ben je nog al tevreden,&#8221; vroeg moeder schalks lachend. &#8220;Nou of,&#8221; antwoordde Tony met overtuiging. &#8220;Kijk U eens dit boek.
+&#8216;Lentegroen.&#8217; Wat een leuke plaatjes.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo,&#8221; zei vader nu ook ontwakend. &#8220;Heb je al je presenten al gekregen en wat zeg je van het mijne?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel neen&#8221; zei moeder, &#8220;dat heeft hij nog niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Krijg ik dan nog meer,&#8221; vroeg Tony opspringend van pleizier.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, we zullen ons vlug aankleeden en dan gauw gaan kijken naar het cadeau, dat vader en grootvader en -moeder samen voor
+je gekocht hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is dat, moeder, toe zeg &#8217;t eens?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik weet &#8217;t, ik weet &#8217;t,&#8221; riep zus, sprong op moeder toe en riep, &#8220;Is &#8217;t toch, h&eacute; moesje,&#8221; maar moeder lachte en zei &#8220;Ik zeg
+niets. Eerst aankleeden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Of Tony zich wel zoo heel goed waschte en niet vergat zijn tanden te poetsen, ik geloof &#8217;t haast, maar hij was <a id="d0e369"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e369">19</a>]</span>heel vlug klaar en zus was zoo gejaagd, dat ze haar linker schoen aan den rechter voet wilde wringen en moeder vroeg, vandaag
+maar eens niet haar krullen uit te kammen, omdat Tony anders eerder klaar was dan zij.
+
+</p>
+<p>Eindelijk waren ze beiden klaar beneden en toen vader even later ook binnenkwam was het: &#8220;Nu &#8217;t cadeau. Ga maar mee jongens.&#8221;
+
+</p>
+<p>Mee&#8212;waar mee? Vader stapte lachend naar den tuin.
+
+</p>
+<p>Tony keek onder vaders beenen door en zus riep telkens springend van pleizier: &#8220;Ik weet &#8217;t, zus weet &#8217;t.&#8221;
+
+</p>
+<p>Daar stond een klein, groen huisje op de plaats, dat er vroeger nooit gestaan had.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, vader,&#8221; riep Tony; hij kon zijn oogen haast niet gelooven en schoot onder vaders beenen door, deed de deur open en....
+&#8220;Pas op&#8221; riep vader nog&#8212;sprong meteen achteruit, want een groote, geelharige hond vloog luid blaffend naar buiten. Met een
+kreet van schrik school zus achter moeders rokken weg, maar Tony ging op hem af en zijn oogen schitterden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik dacht niet, dat hij zoo groot zou zijn,&#8221; riep hij verrukt.
+
+</p>
+<p>Vader greep den hond bij den nek en streelde zijn kop, toen kwam Tony vlak naast hem staan en aaide het mooie dier over den
+rug.
+
+</p>
+<p>De hond besnuffelde beiden aan alle kanten en wendde ook den kop naar moeder en zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom, <a id="d0e389"></a><span class="corr" title="Bron: Emmij">Emy</span>, niet bang zijn,&#8221; zei moeder en bracht haar bij den hond, maar ze wilde hem niet aaien.
+
+</p>
+<p>Plotseling zette hij zijn voorpooten vooruit en met <a id="d0e394"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e394">20</a>]</span>de achterpooten schoppend rekte hij zich eens ter dege uit, terwijl hij zijn bek opensperde en gaapte. Zus schoot gauw terug,
+maar Tony lachte om dien grooten bek.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p020.jpg" alt="&#8220;Is die nu heusch voor mij, vader?&#8221;" width="492" height="528"><p class="figureHead">&#8220;Is die nu heusch voor mij, vader?&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Is die nu heusch voor mij, vader?&#8221; vroeg hij ongeloovig.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heusch voor jou,&#8221; zei vader, &#8220;als je goed voor hem zorgen kunt, zijn hok schoonhoudt en voor zijn <a id="d0e405"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e405">21</a>]</span>eten zorgt. Hem wasschen zullen moeder of ik vooreerst wel doen. Maar jij moet hem opvoeden tot een netten hond en zorgen,
+dat hij je gehoorzaamt. Het is een prachtig beest en een aardige speelkameraad. Hij moet nog grooter worden, want hij is nog
+jong. Kijk!&#8221; vader liet hem los en de hond bedacht zich niet lang, maar rende eenige malen den tuin rond. Toen ging hij allen
+besnuffelen. &#8220;Zeker om kennis te maken,&#8221; zei Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, vader ik vind het zoo heerlijk. Ik zal heel goed voor hem zijn, dan zal hij wel veel van me gaan houden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is best,&#8221; zei vader, &#8220;maar niet verwennen. Hij mag vooreerst niet in de kamer komen&#8212;alleen in het speelkamertje en hij
+moet ook leeren niet in den tuin om te dollen en de bloemen en perken ontzien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vind hem zoo mooi.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar zoo groot,&#8221; zei zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist mooi. Jammer dat ik hem niet mee naar school kan nemen. Hoe heet hij?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, hoe heet hij? Geef hem zelf maar een naam.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;! vader, want ik heb zoo naar hem verlangd. <a id="d0e421"></a><span class="corr" title="Bron: &#8220;"></span>Zoo heet dat buiten van dien timmerman, immers.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Noem hem dan&#8212;Verlangd of gewenscht&#8212;Dat is Hollandsch.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar ik kan toch niet roepen: Verlangd&#8212;Verlangd! of Gewenscht, kom eens hier. Het hindert toch niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga je gang maar, noem hem zooals je wil. Je mag wel een doopmaal geven en je vrienden en kennissen <a id="d0e429"></a><span class="corr" title="Bron: uinoodigen">uitnoodigen</span>.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;H&egrave; moe, mag dat heusch?&#8221; vroeg Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel ja jongen, breng om 4 uur de jongens maar mee. <a id="d0e436"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e436">22</a>]</span>Maar nu moeten we ontbijten, anders kom je te laat en moet je voor je verjaardag nog schoolblijven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat doet de Meester toch niet!&#8212;Wat zullen ze kijken.&#8212;Hij is nog grooter, dan Nero van den slager en mooier ook.&#8221;
+
+</p>
+<p>Vader zei, dat D&eacute;sir&eacute; maar wat op de plaats moest loopen om het terrein te verkennen en ze gingen naar binnen om te ontbijten.
+
+</p>
+<p>Toen ze zaten te eten, zei moeder, &#8220;ik geloof, dat je vader nog niet eens bedankt hebt.&#8221; &#8220;O nee,&#8221; zei Tony en met een reepje
+in zijn mond sprong hij op vader toe en zoende hem op beide wangen. Toen op moeder af, die hij half smoorde onder zijn onstuimige
+kussen. Daarna draaide hij zus met stoel en al in de rondte en deed toen eenige luchtsprongen, om zijn vreugde uit te juichen.
+
+</p>
+<p>Voordat hij heenging moest hij even D&eacute;sir&eacute; goeden dag zeggen. Het dier berook hem aan alle kanten, doch schonk hem verder
+geen aandacht meer en ging door met het besnuffelen van muren en hekken en van den grond.
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;,&#8221; riep Tony bij de plaatsdeur. De hond lichtte langzaam den kop op. &#8220;Hij hoort zijn naam al, moeder. Zal ik de jongens
+maar niet om twaalf uur meebrengen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee zeker niet, we moeten vandaag om twaalf uur eten voor vader, dat weet je wel.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou dan maar om vier uur, dag vader, dag moeder, dag zus, dag D&eacute;sir&eacute;!&#8221; en weg was hij.
+
+</p>
+<p>Tony was geen erg beste leerling dien ochtend en zijn onrust scheen de halve klasse te hebben aangetast. <a id="d0e454"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e454">23</a>]</span>Meester wilde ook graag den hond zien en begreep best, dat de jongens het ook graag wilden, maar hij was toch genoodzaakt
+te zeggen, dat wie niet beter oplette, &#8217;s middags niet naar huis mocht en dus niet bij D&eacute;sir&eacute;&#8217;s doopmaal wezen kon. Dat hielp
+gelukkig en de jongens deden hun best den hond te vergeten en met hun gedachten bij de sommen te blijven, die nu juist zoo
+heel moeielijk waren vandaag.
+
+</p>
+<p>Vier uur!&#8212;h&egrave;.&#8212;Verruimd stoof het heele troepje mee om Tony heen en stormde met hem, het tuinhek door, maar D&eacute;sir&eacute; was er niet.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 348px"><img border="0" src="images/p023.jpg" alt="&#8220;Vier uur h&egrave;?&#8221;" width="348" height="489"><p class="figureHead">&#8220;Vier uur h&egrave;?&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;, D&eacute;sir&eacute;,&#8221; riep de baas. In het speelkamertje?
+
+</p>
+<p><a id="d0e466"></a><span class="corr" title="Bron: &#8220;"></span>Ja, daar lag hij te slapen. Toen de jongens hem omringden, vloog hij op, keek hen onderzoekend aan en blafte even.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat een fijn dier! Prachtig! Wat een kop! Wat een mooi haar! Laten we hem meenemen naar buiten!&#8221;
+
+</p>
+<p>Daar stoeiden en holden ze weldra met het vlugge <a id="d0e472"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e472">24</a>]</span>dier in het zand. Hij maakte allerlei kluchtige sprongen en rende harder, dan een van hen allen. Totdat moeder de jongens
+binnen riep en het doopfeest begon.
+
+</p>
+<p>Tony hield D&eacute;sir&eacute; vast en zus zou hem heusch doopen, maar moeder kwam juist met een stuk worst, dat hij in &eacute;&eacute;n hap verslond.
+Toen bracht moeder beschuiten met muisjes voor de kinderen en kopjes chocolade en boterhammen en toen werd er op de gezondheid
+van den baas en zijn hond lekker gegeten en gedronken.
+
+</p>
+<p>Daar kwam Tante ook nog met de beide nichtjes en die brachten presentjes mee ook, Tony was er heel blij mee, maar toch het
+meest met zijn prachtigen hond.
+
+</p>
+<p>Ze deden samen nog allerlei spelletjes, toen vader D&eacute;sir&eacute; weer naar het hok had gebracht en dronken nog limonade en aten koekjes
+en speelden nog in den tuin, totdat het klokje van 7 sloeg. Toen ging de visite naar huis en broer en zus moesten naar bed.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mag ik D&eacute;sir&eacute; nog even goeden nacht zeggen,&#8221; vroeg Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu van avond dan,&#8221; zei moeder. &#8220;H&egrave; lekker, toe zus ga je mee!&#8221; Samen vlogen ze naar het hok. Tony pakte zijn rechter poot.
+&#8220;Nacht hoor, droom je eens van me!&#8221;
+
+</p>
+<p>Of de hond het deed? Maar Tony wel van hem. Den halven nacht reed hij op den rug van D&eacute;sir&eacute; de geheele wereld door.
+
+<a id="d0e486"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e486">25</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e487">
+<h3>5. <a id="d0e490"></a><span class="corr" title="Bron: Desire">D&eacute;sir&eacute;</span> en Emy.
+</h3>
+<p>&#8220;Neen, zoo niet, recht op! Toe, dan krijg je een stuk worst!<a id="d0e495"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 418px"><img border="0" src="images/p025.jpg" alt="Eerst rechtop!" width="418" height="392"><p class="figureHead">Eerst rechtop!</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p><a id="d0e504"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Nee nog niet happen.&#8212;Eerst rechtop! Kop hups! Zus, trek hem eens aan zijn voorpooten.&#8212;Ja z&oacute;&oacute;! Recht kom dan! Nou stil zitten
+hoor. Een&#8212;twee&#8212;drie&#8212;vier&#8212;vijf&#8212;zes&#8212;. Mooi zoo! Daar is de worst! Zie je wel zus, hij kan &#8217;t al. D&eacute;sir&eacute;, hier!&#8212;Hij komt dadelijk,
+leuk h&eacute;?&#8221;
+
+</p>
+<p>Op de plaats stonden ze. D&eacute;sir&eacute; was al heelemaal gewend, ja het was net, of hij er altijd geweest was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou ik es,&#8221; zei zus: &#8220;D&eacute;sir&eacute;, hier!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie je wel, hij doet &#8217;t niet voor me,&#8221; en ze stampte met haar voet.
+
+</p>
+<p>&#8220;Je hebt hem gisteren ook geslagen met dien stok,&#8221; zei Tony, &#8220;dat vindt hij ook niet lief.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, maar hij had Lijsje stuk gebeten,&#8221; pruilde zus.
+<a id="d0e517"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e517">26</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Hij heeft &#8217;t toch niet expr&egrave;s gedaan; had die pop dan opgeborgen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Had jij hem niet in de kamer gelaten. Hij mag mijn pop niet opeten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Jij mag hem niet slaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8221;&#8217;t Is een naar beest, ik houd niet van hem,&#8221; snikte zus nu en liep weg, om haar troost bij moeder te zoeken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moe, Tony is kwaad, omdat ik D&eacute;sir&eacute; heb geslagen, en hij had toch Lijsje verscheurd. Tony is niks aardig en D&eacute;sir&eacute; is een
+nare hond.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Foei,&#8221; zei moeder, &#8220;zus je moet niet zulke leelijke dingen zeggen. D&eacute;sir&eacute; wist niet, dat hij kwaad deed en Tony of vader
+zullen het hem wel leeren, maar zus moet niet met een stok slaan. Lijsje was een oude pop en je keek er nooit meer naar om.
+Als zusje zoo doet, vindt moeder haar niet lief.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vind D&eacute;sir&eacute; niet lief,&#8221; hield zus vol &#8220;en ik vind het niets prettig, dat Tony hem gekregen heeft.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je meent het niet,&#8221; zei moe, maar zus ging niet meer naar Tony toe en bleef pruilen.
+
+</p>
+<p>Als ze gingen wandelen, mocht D&eacute;sir&eacute; nu ook mee. Wat was hij dan blij. Eerst ging hij aan een ketting, maar spoedig was hij
+genoeg gewend en liep buiten in het bosch los.
+
+</p>
+<p>Hij volgde de kinderen op de hielen of sprong om hen heen. Soms was hij zoo woest, dat hij zus haast omver liep, of telkens
+tegen haar op sprong en zijn voorpooten op hare schouders zette. Dan was ze bang voor zijn grooten kop, ofschoon hij nooit
+kwaad deed.
+
+</p>
+<p>&#8220;Toe laat D&eacute;sir&eacute; nu maar en speel liever met mij,&#8221; <a id="d0e540"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e540">27</a>]</span>vleide ze eens, dat ze weer in het bosch waren op een Woensdag middag.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik speel toch immers met je,&#8221; zei Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, maar je kijkt aldoor maar naar D&eacute;sir&eacute; en hij loopt voor me voeten. Ga toch weg, beest! en ze schopte naar hem. D&eacute;sir&eacute;
+sprong op zij en rende naar Tony, maar even later was hij weer bij zus terug en duwde zijn kop liefkoozend tegen haar aan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kijk nou,&#8221; zei Tony, &#8220;je duwt hem ook altijd weg, en bent nooit eens lief voor hem. Ik vind het niets aardig van je.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik vind jou ook niets aardig en D&eacute;sir&eacute; ook niet. Toe bind hem nu vast aan een boom, dan kunnen we prettig spelen. Wees nu
+eens lief,&#8221; vleide ze weer. En Tony, hoewel onwillig, kreeg halsband en ketting en riep den hond bij zich. Maar het schrandere
+dier, begreep wat zijn baas wilde, hij gehoorzaamde, doch sprong om Tony heen en blafte luid, alsof hij hem smeeken wilde
+zijn plan niet te volvoeren. Tony had medelijden met zijn hond, maar wilde zus toch ook graag pleizier doen. Hij streelde
+D&eacute;sir&eacute;, klopte hem op den rug, maar deed hem toch den halsband om en bond hem aan een boom vast. &#8220;Nu stil liggen&#8212;koest, hoor.&#8221;
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute; staarde hem bedroefd na en stiet een klagend gehuil uit, toen hij de kinderen zag vliegen over het gras en zelve niet
+mee mocht doen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil hoor,&#8221; riep zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mag ik hem niet losmaken,&#8221; vroeg Tony weer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee hoor, dan heb ik niets geen pret&#8221; en Tony gaf het dwingelandje haar zin.
+<a id="d0e558"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e558">28</a>]</span></p>
+<p>Was het wonder, dat Tony wel eens alleen met zijn hond uitwipte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar is Tony, Moesje?&#8221; vroeg zusje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Uit,&#8221; zei moeder, &#8220;naar de wei met D&eacute;sir&eacute;.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;H&eacute;, Moesje, mocht ik dan niet mee?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar je wil immers nooit, dat D&eacute;sir&eacute; los is. Het arme beest mag toch wel eens vrij rondloopen. Daarom is Tony alleen met
+hem uitgegaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Groote tranen! Schokkend snikte ze. &#8220;Hoe leelijk van Tony, zie je wel, dat hij meer van dien naren hond houdt, dan van mij.&#8221;
+Ze wierp zich voorover op de zitting van vaders grooten stoel en snikte haar verdriet uit, toen moeder de kamer uit was.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 350px"><img border="0" src="images/p028.jpg" alt="meer van dien naren hond houdt." width="350" height="306"><p class="figureHead">meer van dien naren hond houdt.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ze voelde zich echt ongelukkig, omdat broer weggegaan was en meer om den hond gaf dan om haar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ba, die nare hond, die akelige hond! was hij maar nooit hier gekomen!&#8212;<a id="d0e580"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Tony bleef niet lang weg. Zus lag nog met het hoofd op de zitting, toen de deur, die aanstond werd opengestooten en ze plotseling
+een snuiven en hijgen naast zich hoorde. D&eacute;sir&eacute; stak zijn goedigen kop door de armleuning en likte haar krullekopje. Sprong
+toen <a id="d0e585"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e585">29</a>]</span>achter haar om naar den anderen kant, maar voordat hij haar gezicht kon vinden, trapte zij achteruit: <a id="d0e587"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Ga je weg! naar beest!&#8221; Z&oacute;&oacute; erg meende zij het niet! Ze schrok er zelf van. De hond sprong jankend op zij en liep hinkend
+op drie pooten de deur uit, de gang in, naar Tony. Zus keek hem na. &#8220;Wat zal Tony zeggen,&#8221; dacht zij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is er gebeurd, D&eacute;sir&eacute;?<a id="d0e592"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> hoorde zij Tony vragen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom hier en laat de baas eens kijken.<a id="d0e597"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> De hond jankte luider, zeker bevoelde Tony zijn poot. &#8220;Heb je in een spijker getrapt?&#8221; Juist kwam vader uit het kantoor aan
+den anderen kant van de gang.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is er, heeft hij zijn poot bezeerd? Het lijkt wel of die in de knel heeft gezeten.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo pas liep hij nog op vier pooten naar binnen,&#8221; antwoordde Tony.
+
+</p>
+<p>Zus was opgestaan, maar ze ging niet in de gang<a id="d0e606"></a><span class="corr" title="Bron: ,">.</span> Ze durfde vader en Tony niet onder de oogen komen, maar liep de tuindeuren door naar moeder, die aardbeien plukte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kindje, wat heb je toch gehuild. Hoe dom, toch,&#8221; zei moeder.
+
+</p>
+<p>Toen barstte ze opnieuw in tranen los en verborg snikkend haar hoofd in moeders rokken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom, je mag niet zoo jaloersch zijn, Tony komt gauw weer thuis, help moeder maar plukken,&#8221; hernam moeder, die dacht, dat
+het alleen daarom was. En zus begon haar te helpen, bang dat vader en Tony komen zouden. Ze vloog niet op, hen te gemoet,
+toen ze in den tuin kwamen, om D&eacute;sir&eacute; naar het hok te brengen.
+<a id="d0e615"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e615">30</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Wat is er met D&eacute;sir&eacute;,<a id="d0e618"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> riep moeder tegen hen. Zus hoorde, hoe vader vertelde, dat de poot gekneusd was en Tony zei, dat hij niet begreep, hoe het
+gekomen was. Toen zei moeder, dat ze moest binnen komen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 336px"><img border="0" src="images/p030.jpg" alt="Op moeders schoot" width="336" height="437"><p class="figureHead">Op moeders schoot</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zus, ben jij daar? Krijgt vader geen kusje. Ben je zoo ijverig bezig?&#8221; Vader kwam naar haar toe. Zus bukte en bukte,
+totdat Vader haar optilde en haar gezichtje tegen zijn lippen drukte. &#8220;Heb je geschreid? Waarom?&#8221; Ze antwoordde niet maar
+sloeg de oogjes neer. Vader schudde haar boven zijn hoofd heen en weer. &#8220;Lach eens gauw, lachen, zeg ik.&#8221; Toen droeg hij haar
+naar binnen en zei, dat ze zich gauw moest laten wasschen, want dat ze er zoo niets aardig uitzag.
+
+</p>
+<p>Zus had niet veel te vertellen, maar at zwijgend haar boterham met aardbeien.
+
+</p>
+<p>Toen moeder haar &#8217;s avonds naar bed bracht en zij op moeders schoot haar gebedje had opgezegd, nam moeder haar in de armen,
+boog haar hoofdje achterover en vroeg: &#8220;Is zusje heel lief geweest vandaag?&#8221; Toen snikte ze.
+<a id="d0e632"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e632">31</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Maar ik had het zoo erg niet gemeend.&#8221; &#8220;Wat,&#8221; vroeg moeder verwonderd. Zij dacht alleen aan haar boosheid, omdat Tony haar
+niet had meegenomen. &#8220;Ik deed maar even z&oacute;&oacute;, maar ik wist niet, dat ik hem zoo&#8217;n pijn deed, heusch niet,&#8221; zei zus. Nu begreep
+moeder ineens en vriendelijk maar ernstig zei moeder: <a id="d0e635"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Ik ben blij, dat je er spijt van hebt. Je moet nooit meer zoo leelijk doen tegen D&eacute;sir&eacute;, omdat broer zooveel van hem houdt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zus zei &#8220;neen moesje,&#8221; kreeg een nachtkus en ging slapen.
+
+</p>
+<p>Moeder vertelde het beneden aan Tony en vader, maar niemand sprak er meer over later. Gelukkig werd de poot gauw weer beter
+en kon D&eacute;sir&eacute; weer heel gauw draven en springen als vroeger. Zus keek niet naar hem om, deed hem niets, maar ging hem een
+beetje uit den weg en vond het nog steeds niet prettig, als hij mee uit ging. Als broer eens met haar alleen naar Tante ging,
+die D&eacute;sir&eacute; liever niet op bezoek kreeg, dan kon ze niet nalaten te zeggen: &#8220;Leuk h&egrave;, Tony, weer zoo samen. Met D&eacute;sir&eacute; is toch
+zoo vervelend,&#8221; en Tony zei maar niets, want hij vond het niets aardig, dat zus zoo weinig met D&eacute;sir&eacute; op had.
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e642">
+<h3>6. De landlooper.</h3>
+<p>Een jaar was voorbij gegaan sedert D&eacute;sir&eacute; bij Tony kwam en het was een prachtige, groote hond geworden. Tony was ook flink
+gegroeid en hoe langer hoe meer was hij van D&eacute;sir&eacute; gaan houden, die zeer gehecht was <a id="d0e647"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e647">32</a>]</span>aan zijn kleinen baas. D&eacute;sir&eacute; was ook voor zus heel lief maar haar afkeer van den hond was eer toe- dan afgenomen. Zij beantwoordde
+zijn liefkoozingen nooit en als hij te dicht bij haar kwam, zei ze steeds: &#8220;Tony, roep hem dan toch. Hij wil me likken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar je hoeft niet bang te zijn, hij doet je geen kwaad,&#8221; zei Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, maar ik vind het een naar beest. Toe ga weg, ga naar den baas,&#8221; en ze liep weg. Soms wilde ze niet meer met Tony uit,
+omdat hij D&eacute;sir&eacute; meenam en al schreide ze dan ook niet, toch vond ze het naar, dat hij liever met den hond uitging en haar
+thuis liet. Hij deed het, omdat moeder niet wilde, dat ze altijd haar zin kreeg, maar het hinderde hem altijd.
+
+</p>
+<p>&#8217;t Was een warme zomerdag. Alle deuren en vensters van het huis stonden open, zooals ze buiten zoo dikwijls doen. Moeder zat
+in de tuinkamer te naaien. Vader was op het kantoor aan dan anderen kant van het huis, dat een afzonderlijken ingang had en
+met een deur in de gang uitkwam van het woonhuis. Tony was op school. De vacantie was nog niet begonnen, maar iedereen verlangde
+er naar, want het was zulk heerlijk weer om in het bosch te liggen of te wandelen.
+
+</p>
+<p>Juist kwam Jans aan de voordeur, om melk te nemen, toen de veldwachter voorbij ging.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hebben jelui hem al, van Buren?&#8221; riep de melkboer hem toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee,&#8221; antwoordde de veldwachter, &#8220;maar je mag de voordeur wel dicht houden, Jans, want het is een gevaarlijk, brutaal sinjeur,
+en hij kon best eens binnen <a id="d0e661"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e661">33</a>]</span>komen, als je hem zoo uitnoodigt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Over wien heb je &#8217;t nou?<a id="d0e665"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> vroeg Jans.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou, je zal toch ook wel gehoord hebben van dien landlooper, die bij Japik naar binnen is gegaan en bezig was de zilverkast
+leeg te stelen. De knecht kwam er net op af, maar hij is verdwenen voor ze hem pakken konden. Nou zeggen ze, dat hij weer
+gezien is in de buurt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, dat is secuur, &#8217;t moet hem zijn.&#8221; antwoordde de veldwachter, <a id="d0e672"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>en hij zal me geen tweeden keer ontloopen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 230px"><img border="0" src="images/p033.jpg" alt="Zette de handen in de zij" width="230" height="520"><p class="figureHead">Zette de handen in de zij</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Jans zette de handen in de zij, om de zaak eens terdege te bepraten, want ze was bang voor landloopers en moest het fijne
+ervan weten.
+
+</p>
+<p>Zus was met haar poppenwagen den tuin ingegaan.
+
+</p>
+<p>Achter den grooten pereboom was het prieeltje, dat was altijd haar huisje. Daar kon ze zoo eenig spelen. Niemand kon er haar
+zien van het huis af. Om den tuin was een groene haag en er achter was een smal pad, dat naar den eenen kant op de groote
+wei en naar den anderen kant naar het bosch voerde. Er kwam haast nooit iemand anders langs dan een enkele boer, <a id="d0e686"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e686">34</a>]</span>die in de wei zijn koeien liet grazen en bij het bosch woonde.
+
+</p>
+<p>De vogeltjes zongen luid in de hooge boomen, krekeltjes piepten in het gras langs den weg en verder was het stil, heel stil.
+Zus ging op den houten grond van het prieeltje zitten en begon zacht een wiegeliedje voor de poppen te neuri&euml;n. Zachtjes aan
+werd ze zelve slaperig, legde haar hoofdje op een voetenbankje en dommelde in.
+
+</p>
+<p>Eensklaps hief ze verschrikt haar hoofdje op.
+
+</p>
+<p>Een ruwe hand werd op haar mondje gelegd. Ze opende verschrikt de oogen en gaf een gil, die dadelijk werd gesmoord. Een afschuwelijk
+gezicht was over haar heengebogen. Een man in vuile lompen gekleed, lag naast haar op zijn knie&euml;n. Ze beefde van afgrijzen,
+wilde de hand wegduwen. &#8220;Houd je mond, mormel,&#8221; siste hij door zijn vuile tanden en ze voelde zijn adem op haar hoofd. Tegelijk
+rukte hij aan het gouden kettinkje, dat ze om haar halsje had. &#8220;Jelui alles en ik niks h&egrave;,&#8221; mompelde hij en stak het in zijn
+zak. Toen greep hij naar haar oortjes en wilde de belletjes er uit trekken, zonder er zich om te bekommeren of hij daarbij
+haar oorlelletjes doorscheurde, maar ineens trok hij de hand terug, uitte een half gesmoorde gil en greep naar zijn been.
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute;, die een eind verder in den tuin onder de struiken had liggen slapen en door den dief niet was opgemerkt was door de
+gil van zus, hoe zacht ook, toch ontwaakt en met een paar sprongen op den aanvaller afgevlogen, die hij in zijn been beet.
+
+</p>
+<p>Zus vloog overeind en rende luid schreiend naar huis. Ze hoorde D&eacute;sir&eacute; woedend blaffen, de man vloeken <a id="d0e698"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e698">35</a>]</span>en tieren, de haag kraken, maar keek niet om en liep onder &#8217;t geroep van &#8220;Moeder! moeder een dief!&#8221; zoo gauw ze kon, het huis
+in, terwijl Jans net de kamer in kwam. Moeder was op het geschrei toegesneld, maar begreep niet zoo gauw. Jans nog onder den
+indruk van het gehoorde, liep zoo hard mogelijk de gang weer in, naar de voordeur en gilde &#8220;Van Buren, Van Buren&#8212;hier, hier!&#8221;
+De veldwachter wilde juist den hoek omgaan, maar kwam nu terug.
+
+</p>
+<p>Moeder was ondertusschen den tuin ingeloopen op het geblaf af en zag D&eacute;sir&eacute; in woedend gevecht met een haveloozen man, die
+half over den haag geklommen was en beproefde den hond zijn keel dicht te knijpen, daar het beest hem niet wilde loslaten.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 367px"><img border="0" src="images/p035.jpg" alt="op den kop van den hond." width="367" height="409"><p class="figureHead">op den kop van den hond.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga vader halen,&#8221; riep moeder tegen zus &#8220;gauw!&#8221; maar juist kwam de veldwachter, die spoedig gevolgd werd door vader en een
+besteller door Jans van het kantoor gehaald. &#8220;Houd hem, D&eacute;sir&eacute;,&#8221; riep de veldwachter. De man wilde zijn vuist met kracht op
+den kop <a id="d0e709"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e709">36</a>]</span>van den hond doen neervallen, maar het was te laat. De veldwachter had hem beet en met hulp van de anderen werd den man, hoe
+hij ook tegenstribbelde, over den haag teruggetrokken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat los <a id="d0e713"></a><span class="corr" title="Bron: Dis&eacute;r&eacute;">D&eacute;sir&eacute;</span>, kom hier,&#8221; riep moeder, die zag hoe hij den man gebeten had. D&eacute;sir&eacute; gehoorzaamde en vloog naar moeder, die zijn grooten
+kop tusschen haar handen nam en hem liefkoosde. &#8220;Beste hond, goed beest.&#8221; Brr, ze rilde. Zoo&#8217;n vreeselijke man. Wie weet wat
+hij haar kind had gedaan, als D&eacute;sir&eacute; er niet was geweest.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom, hier, beest, kom hier, je krijgt wat lekkers van de vrouw,&#8221; en de hond drukte zich tegen haar aan.
+
+</p>
+<p>Jans kwam met zus hem tegemoet. Nauwelijks zag hij haar of hij vloog op haar af, sprong tegen haar op en wilde haar in haar
+gezicht likken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee weg, weg,&#8221; riep ze. &#8220;Foei zus, aai hem dan, haal hem dan eens aan. Als hij er niet was geweest, brr! wie weet wat die
+leelijke man gedaan zou hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom hier&#8221; en ze nam zus in den eenen arm, knielde neer nam den kop van D&eacute;sir&eacute; in den anderen en liet het kind den hond aaien,
+om hem te bedanken voor zijn trouwe hulp. Hij besnuffelde haar aan alle kanten, alsof hij onderzoeken wilde, of haar niets
+kwaads was overkomen.
+
+</p>
+<p>Vader kwam even later weer terug&#8212;een paar boeren hadden den man met den veldwachter, naar den toren gebracht. Juist kwam Tony
+thuis.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder, ze zeggen dat van Buren een landlooper in den toren heeft en dat D&eacute;sir&eacute; hem gepakt heeft, is dat waar?&#8221;
+<a id="d0e728"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e728">37</a>]</span></p>
+<p><a id="d0e730"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Ja,&#8221; zei moeder, &#8220;dat is waar, hier zus, geef hem een stuk worst.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 340px"><img border="0" src="images/p037.jpg" alt="sloot vol verrukking zijn vriend in de armen." width="340" height="386"><p class="figureHead">sloot vol verrukking zijn vriend in de armen.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;O, wat is dat lief van je D&eacute;sir&eacute;,&#8221; riep Tony. <a id="d0e740"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Nu hou je toch wel van hem, h&egrave;.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zus antwoordde niet, ze stak even de hand uit met de worst, maar trok die ook weer dadelijk terug, toen D&eacute;sir&eacute; ze had aangepakt
+en vluchtte bij moeder, die haar op schoot nam en tegen zich aan drukte.
+
+</p>
+<p>Maar Tony sloot vol verrukking zijn vriend in de armen, die zijn lief zusje gered had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder,&#8221; zei hij nadenkend. &#8220;Weet u wat ik zoo jammer vind. Als een menseh iets voor je heeft gedaan, waar je erg blij mee
+bent, kan je het hem zeggen en er hem wat voor geven, wat hij graag hebben wil. Maar bij een hond kan het niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; zei moeder, &#8220;dat is waar, maar we kunnen lief en goed voor hem zijn en veel van hem houden, dat voelt hij wel.&#8221;
+
+</p>
+<p>Voortaan zeide zus er niets meer van als D&eacute;sir&eacute; mee uit ging, ze was niet onvriendelijk voor hem, maar haalde hem toch nooit
+aan zooals vader en moeder, en de anderen <a id="d0e753"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e753">38</a>]</span>deden of speelde niet met hem. Het kostte haar nog steeds moeite hem niet weg te duwen, als hij tegen haar opsprong of zijn
+goedigen kop in haren schoot legde.
+
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e755">
+<h3>7. Uit logeeren.</h3>
+<p>Tony had vacantie gekregen. Hij was opgetogen met een mooi rapport thuis gekomen en vader en moeder waren ook heel blij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu!&#8221; zei moeder. &#8220;Wat dunkt u, vader, zoo&#8217;n flinke jongen mag wel eens een extra&#8217;tje hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, zullen we het dan maar doen?&#8221; vroeg vader lachend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat doen,&#8221; zei Tony en keek van vader naar moeder, maar zij lachten en zeiden nog niets.
+
+</p>
+<p>&#8220;Watte, moesje?&#8221; vleide zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Och, ik denk, dat ze toch niet graag willen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat niet graag willen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu, dan zal ik het je maar vertellen. Wie wil er van jelui twee&euml;n mee naar grootvader en grootmoeder?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O heerlijk! Ik! en ik!&#8221; riepen ze allebei en vlogen hun ouders om den hals.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 389px"><img border="0" src="images/p039.jpg" alt="Eenig zeg Jans, we gaan naar grootvader." width="389" height="404"><p class="figureHead">Eenig zeg Jans, we gaan naar grootvader.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Opeens voelde Tony den kop van D&eacute;sir&eacute; onder zijn arm.
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;! we gaan naar grootvader en -moeder. Ga je mee? Kijk, vader, D&eacute;sir&eacute; lacht ook, ziet u wel. H&egrave;, mag hij ook mee. Grootvader
+heeft hem nog nooit gezien en het huis is toch groot genoeg, op het erf kan hij zoo heerlijk rondloopen en dan&#8212;h&egrave;, ja vader,
+mag dat?&#8221;
+<a id="d0e785"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e785">39</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ik denk wel, dat het goed zal zijn. De reis is niet zoo lang en als we derde klas gaan kan hij mee.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het gezichtje van zus betrok wat, maar Tony was dol van blijdschap en vloog met D&eacute;sir&eacute; de gang door naar de keuken om Jans
+de heerlijke tijding te brengen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Eenig zeg Jans. We gaan naar grootvader en D&eacute;sir&eacute; gaat mee!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Och kom,&#8221; zei Jans. &#8220;D&eacute;sir&eacute; mee, hoe kan dat nou?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ja, vader neemt ook een kaartje voor hem. Wat zal grootvader wel zeggen. Ik heb hem toch immers ook van grootvader gekregen
+en hij heeft hem nooit gezien. Dat is toch ook gek!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou dan zal je opa het ook wel prettig vinden. Het is er immers nog veel meer buiten dan hier. Hij zal wel gauw zorgen den
+weg te kennen, dat hij los kan loopen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja natuurlijk, hij is zoo slim,&#8221; antwoordde Tony trotsch op zijn lieveling. En de hond keek alsof hij alles begreep en trok
+zijn baas mee den tuin in en holde met hem om het hardst om de perken om zijn vreugde uit te buitelen.
+<a id="d0e800"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e800">40</a>]</span></p>
+<p>De lang gewenschte dag brak aan. Gepakt en gezakt ging de geheele familie naar den trein.
+
+</p>
+<p>Hoe verrukkelijk was die reis. D&eacute;sir&eacute; zat als een deftig passagier voor het raampje te kijken en hield zich voornaam stil.
+Al de andere reizigers nam hij wel goed op uit zijn hoekje, maar hij scheen heel tevreden met het gezelschap en deed verder
+net of ze niet bestonden. Hij voelde zich blijkbaar recht op zijn gemak en in zijn nopjes.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 241px"><img border="0" src="images/p040.jpg" alt="als een deftig passagier" width="241" height="316"><p class="figureHead">als een deftig passagier</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Enkele menschen gingen terug, als ze den hond zagen zitten en wilden niet in de coup&eacute;e, al verzekerde Tony ook: <a id="d0e812"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>hij doet heusch geen kwaad, komt u maar gerust.&#8221;
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute; trok zich ook daarvan niets aan. Tony had schik voor zes.
+
+</p>
+<p>Wat stond grootvader te kijken, toen hij behalve de gevraagde ook nog een onverwachte log&eacute; zag uitstijgen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Is dat nu D&eacute;sir&eacute;,&#8221; zei hij, toen hij kinderen en kleinkinderen hartelijk had verwelkomd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, grootvader, &#8217;t mocht wel, niet?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeker, zeker, jongen, ik ben heel blij, dat ik hem ook eens zie. &#8217;t Is een prachtbeest en een best dier ook. Hij kan bij
+ons eens goed genieten. Kom, nu maar gauw in den tentwagen. Hij kan wel naast je op den bok zitten. Dan gaan we gauw kijken,
+of grootmoeder <a id="d0e825"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e825">41</a>]</span>de pannekoeken al klaar heeft.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ook door grootmoeder werd D&eacute;sir&eacute; hartelijk ontvangen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij hoort toch bij de familie,&#8221; zei de lieve vrouw, &#8220;en was in de uitnoodiging begrepen,&#8221; en ze was verrukt over hem, toen
+zij bemerkte, dat hij zoo gehoorzaam was en zoo netjes, dat hij zijn pooten op de mat veegde&#8212;en dat hij al evenveel van haar
+pannekoeken hield als de kleinkinderen.
+
+</p>
+<p>Spoedig waren kinderen en hond ook met de meiden en knechts van de boerenplaats de beste maatjes. Het was een flinke boerderij
+&#8220;Nooit gedacht&#8221;. Keurig zag alles er uit. Heerlijke boomen op het erf. Pere- en appelboomen&#8212;kersen en aardbeien&#8212;een lief tuintje
+met bloemen. Uitgestrekte weilanden er om heen met koeien en paarden en verderop bouwland en hooiland. Voor dag en dauw haast
+liepen de kinderen al mee naar het veld, of trokken ze mee naar het hooiland. D&eacute;sir&eacute; vloog als een dolleman door het hooi,
+hapte er in, wierp het met zijn kop omhoog, kroop er onder, zoodat zijn krulharen en zijn staart er soms onder zaten. En als
+de wagens naar huis gingen, zaten de kinderen en de hond er boven op.
+
+</p>
+<p>Gingen ze verre wandelingen maken met grootvader en vader, dan ging D&eacute;sir&eacute; ook mee. Alleen met de koeien kon hij het niet
+te best vinden of eigenlijk de koeien niet met hem. Als ze op een pad kwamen, dat door een weiland liep, nam vader hem maar
+even aan den halsband, vooral als de koeien met de koppen over de hekken stonden, of er geen hek of sloot was. Dan werd D&eacute;sir&eacute;
+onrustig en kroop zelve dicht bij hen.
+
+<a id="d0e835"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e835">42</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p042.jpg" alt="Dat hij al evenveel van haar pannekoeken hield." width="533" height="720"><p class="figureHead">Dat hij al evenveel van haar pannekoeken hield.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e841"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e841">43</a>]</span></p>
+<p>Dikwijls aten ze onder een grooten boom voor het huis. Dat vond D&eacute;sir&eacute; heerlijk, want dan kreeg hij af en toe wel een beentje
+of hapje mee.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p043.jpg" alt="Zaten de kinderen en de hond er boven op." width="633" height="454"><p class="figureHead">Zaten de kinderen en de hond er boven op.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Jongens, hij zal heelemaal verwennen,&#8221; zei moeder, &#8220;dan gaat hij thuis nog bedelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, moeder,&#8221; antwoordde Tony &#8220;en wij worden hier ook verwend.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar ben ik ook hard bang voor,&#8221; hernam moeder weer, &#8220;en dan hebben we thuis met drie in plaats van met twee wat te stellen.&#8221;
+<a id="d0e855"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e855">44</a>]</span></p>
+<p>Grootvader lachte er wat om en wierp den kinderen nog wat bessen op het bord en gooide den hond een been toe.
+
+</p>
+<p>Moeder dreigde hem met den vinger, doch het hielp niets. Grootvader bleef lachen: &#8220;&#8217;t zal<a id="d0e860"></a><span class="corr" title="Bron: ,"></span> zoo&#8217;n vaart niet loopen, thuis is thuis&#8212;maar ze zijn nu ook op &#8216;Nooit gedacht.&#8217;&#8221;
+
+</p>
+<p>Grootmoeder schudde het hoofd en merkte tegen vader op: &#8220;Zoo sprak je vader ook niet, toen jij klein was, Antoon,&#8221; en vader
+antwoordde: &#8220;Neen, toen deed u het&#8221; en hij boog zich over grootmoeder heen en kuste haar, dat het klapte.
+
+</p>
+<p>&#8220;Foei, foei,<a id="d0e866"></a><span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span> wat moeten de kinderen wel denken,&#8221; zei ze.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat u een lieve grootmoeder bent,&#8221; zei Tony, greep grootmoeders hoofd en stopte haar een paar lekkere donkere vruchten in
+den mond, &#8220;en dat grootvader, de beste grootvader is van de heele wereld, h&egrave; D&eacute;sir&eacute;, wat zeg jij.&#8221;
+
+</p>
+<p>En D&eacute;sir&eacute; zei niets, maar kwispelstaartte; hij was het toch heelemaal met Tony eens.
+
+</p>
+<p>Er kwamen wel eens regendagen, dan hadden de kinderen genoeg pret in huis, want vader en moeder hadden nu veel tijd om met
+hen te spelen en grootvader kon zoo eenig, heerlijk vertellen. Maar D&eacute;sir&eacute; zat dan treurig voor het raam, alsof hij wachtte,
+totdat het ophield, om zich buiten te kunnen verlustigen. Of hij sloop stilletjes weg en ging in zijn eentje een wandeling
+maken, maar dan kwam hij toch meest heel gauw terug; en toen hij bemerkte, dat hij dan in de keuken moest blijven, om op te
+drogen en niet mocht binnen komen, beviel hem dat ook al niet en deed hij het niet meer.
+
+
+<a id="d0e874"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e874">45</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e875">
+<h3>8. In gevaar.</h3>
+<p>Het was Zondag en prachtig weer.
+
+</p>
+<p>Bruin werd voor den tentwagen gespannen. Koo<a id="d0e882"></a><span class="corr" title="Bron: ,"></span> ging op den bok zitten met de Zondagsche spullen aan. Hij zou grootvader, grootmoeder, moeder en vader met het gerij naar
+de kerk brengen, die veel te ver was, om er heen te loopen. Het was stil op de <a id="d0e884"></a><span class="corr" title="Bron: boederij">boerderij</span>, alles blonk tegen je aan&#8212;tot zelfs het straatje voor de deur glom op zijn Zondags. De kinderen stonden voor het hekje met
+Trijntje de huismeid en wuifden de vertrekkenden na.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dag, jongens!<a id="d0e889"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> riep vader en boog zich nog even uit het wagentje. &#8220;Ga niet te ver uit de buurt, hoor!&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 324px"><img border="0" src="images/p045.jpg" alt="Koo op den bok." width="324" height="443"><p class="figureHead">Koo op den bok.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Dag zus, zoet zijn,&#8221; riep moeder en wuifde met de hand, boog zich om het zeil van den kap, nog eens en nog eens. &#8220;Dag! dag!!&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen de kerkgangers om den hoek waren verdwenen, holden Tony en D&eacute;sir&eacute; het erf op en lieten zich <a id="d0e901"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e901">46</a>]</span>onder luid gejuich en geblaf door zus en Trijntje nazetten.
+
+</p>
+<p>Toen ze allen buiten adem waren, gingen ze de laan een eindje inwandelen. Maar Trijntje kon niet ver van het hek, want ze
+was maar alleen thuis. Ze ging weer terug, want ze moest nog voor het eten zorgen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mogen wij nog even verder,&#8221; vroeg Tony. &#8220;Even naar het bloemenveld.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, dat is goed,&#8221; zei Trijntje, &#8220;dat is niet zoo ver. Maar dan weer thuis komen, hoor.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, we gaan alleen naar het bloemenveld, een boeketje plukken voor grootmoeder,&#8221; zei zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, heerlijk.&#8221; Trijntje ging langzaam terug en Tony, zus en D&eacute;sir&eacute; gingen de laan weer in, staken den rijweg over die naar
+het dorp voerde, en kwamen op een voetpad dat door de wei- en bouwlanden liep. Spoedig waren ze op een groote vlakte, die
+bezaaid was met allerlei wilde bloemen. Hier konden ze naar hartelust plukken.
+
+</p>
+<p>Zus ging dadelijk aan den gang. Tony liep met D&eacute;sir&eacute; wat op. Hij wou eens zien, waar die laan eigenlijk op <a id="d0e915"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e915">47</a>]</span>uit liep, en wat er achter die hooge boomen was aan de andere zijde van het bloemenveld, zooals moeder het voor de grap noemde.
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute; scheen het warm te hebben van het hollen; hij liep met de tong uit den bek langzaam naast Tony voort. Doch eensklaps
+snoof hij in de lucht, bleef even stilstaan, nam toen een sprong en stoof recht op de boomen af.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 361px"><img border="0" src="images/p046.jpg" alt="Naar hartelust plukken." width="361" height="367"><p class="figureHead">Naar hartelust plukken.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat moet dat? Wat heb je,&#8221; riep zijn kleine baas verwonderd en volgde hem wat langzamer.
+
+</p>
+<p>Toen hij bij de boomen kwam achter het struikgewas uit, hoorde hij een klokkend geluid en zag D&eacute;sir&eacute; aan den kant van een
+vrij breed water lustig staan drinken.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, is daar de rivier al. Is die zoo dicht bij. Dat wist ik niet eens,&#8221; zei Tony bij zich zelven. &#8220;Wacht, jongetje, je kon
+wel weer eens zwemmen, net als gisteren met vader.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom hier, D&eacute;sir&eacute;.&#8221; Hij zocht een grooten tak, ging naar den kant en wilde hem in het water gooien, maar bedacht zich ineens,
+dat hij eerst wel eens naar zus mocht kijken. Die zou het ook zeker graag zien.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zus! zus!&#8221; riep hij terugkeerend naar het bloemenveld. Hij zag haar niet. Ze was achter de hooge struiken verborgen. Hij
+zette zijn handen als roeper aan zijn mond en riep &#8220;zus, zus, Emy!!&#8221; D&eacute;sir&eacute; snelde hem vooruit en had heel gauw haar spoor
+gevonden. Daar kwam hij weer tusschen de struiken uit, gevolgd door zus, die de beide armen vol bloemen had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kijk, Tony, mooi h&egrave;,&#8221; draag jij ook wat, dan maken we er thuis een boeket van.&#8221;
+<a id="d0e936"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e936">48</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ja prachtig,&#8221; antwoordde Tony, &#8220;leg ze maar even neer en kom eens mee, zeg. Daar achter die boomen, vlak bij, is een groot
+water. Je weet wel, dat we laatst ook gezien hebben, toen we wandelden. Daar zullen we D&eacute;sir&eacute; even in laten zwemmen, niet.
+Kom mee&#8221; en hij trok zus haastig mee naar de rivier.
+
+</p>
+<p>Spoedig stonden ze aan den oever. Tony wierp nu een tak in het water en riep: &#8220;D&eacute;sir&eacute; pak ze.&#8221; D&eacute;sir&eacute; bedacht zich niet en
+met aandacht keken de kinderen toe, hoe de hond heenzwom en met den stok in den bek terugkeerde.
+
+</p>
+<p>Wat lachte zus om het afschudden van de druppels.
+
+</p>
+<p><a id="d0e944"></a><span class="corr" title="Bron: ,">&#8220;</span>Kijk,&#8221; zei ze, &#8220;nu moet je daar verder op eens gaan. Daar waar die punt uitsteekt, gooi daar nog eens, dan komt de stok misschien
+aan den overkant.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; zei Tony, &#8220;dat is leuk, kom mee!&#8221;
+
+</p>
+<p>Langs den schuinen kant ging hij naar beneden. Hij dacht er niet aan, dat hij iets verkeerds deed. Een smalle strook steenachtige
+grond stak een eind de rivier in.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik durf eigenlijk niet verder,&#8221; zei hij nog.
+
+</p>
+<p>&#8220;He flauw!&#8221; zei zus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou ga jij dan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja maar ik ben een klein meisje,&#8221; zei de wijsneus.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou vooruit,&#8221; zei Tony, die graag een held was in zusjes oogen.
+
+</p>
+<p>Voorzichtig sprong hij van den eenen steen op den anderen en kwam zoo een aardig eindje naar voren.
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute; stond aan den kant en blafte jankend.
+
+</p>
+<p>Zus klapte in haar handen van pleizier: <a id="d0e967"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Gooi nou!&#8221; riep ze.
+<a id="d0e970"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e970">49</a>]</span></p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;! pak ze!&#8221; riep Tony, slingerde zijn arm en wierp met zoo&#8217;n kracht, dat hij zijn evenwicht verloor en voordat hij besefte
+wat er gebeurde, links afgleed en met een plons in het water terecht kwam.
+
+</p>
+<p>&#8220;Tony! O, moeder, help!&#8221; riep zus en snelde naar den kant. Maar Tony was een heel eind af.... <a id="d0e975"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Moeder! Vader!&#8221; gilde ze in haar angst.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vader,&#8221; gilde Tony ook spartelend met handen en voeten.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 455px"><img border="0" src="images/p049.jpg" alt="in het water zinken." width="455" height="253"><p class="figureHead">in het water zinken.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Hij trachtte de steenen te grijpen, maar of hij daardoor zichzelf afduwde of dat de stroom hem weg voerde, hij schoot in eens
+verder de rivier in. Zooals hij van D&eacute;sir&eacute; gezien had, sloeg hij met handen en voeten en hield zich zoo nog boven, schreeuwend
+om hulp.
+
+</p>
+<p>Zus liep wanhopig heen en weer.
+
+</p>
+<p>De hond echter had zich niet lang bedacht. Hij was te water gesprongen en zwom met alle kracht naar de plaats, waar zijn kleine
+baas dreef.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gauw, D&eacute;sir&eacute;, gauw,&#8221; riep het kind, voelend, dat hij zonk.
+
+</p>
+<p>Zus gilde maar steeds door. Ze zag haar lieve Tony al dieper en dieper in het water zinken, ze zag, dat hij <a id="d0e995"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e995">50</a>]</span>verdween, voordat de hond hem nog had bereikt en ze sloeg de handen voor de oogen. Toen kwam het ineens in haar op, dat ze
+iemand moest gaan halen. Ze had een boerderij gezien, daar bij de laan. Ze wilde er heen gaan, maar het was of ze niet kon
+loopen. Ze keek weer naar het water. Daar kwam D&eacute;sir&eacute; terug. Heel langzaam. Zijn kop hield hij hoog op. In den bek had hij
+den riem van Tony. Zijn hoofd kwam even boven het water uit. Zijn lijf en zijn beenen hingen er in.
+
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e997">
+<h3>9. De Redding.</h3>
+<p>&#8220;O, D&eacute;sir&eacute;,&#8221; riep ze smeekend, &#8220;houd hem vast, houd hem vast.<a id="d0e1002"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span> &#8220;Help! help!<a id="d0e1005"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> riep ze nog eens en keek om zich heen. Toen ineens vatte ze moed, kroop op handjes en voetjes omlaag naar den waterkant naar
+de plaats waarheen D&eacute;sir&eacute; zwom met zijn zwaren last.
+
+</p>
+<p>&#8220;Lieve hond, zoete hond, toe dan, toe dan,&#8221; riep ze en het was of het moed gaf aan het trouwe beest. Het spande nogmaals al
+zijn krachten in. Daar was hij er bijna. Het hoofd van Tony zonk lager. &#8220;Toe dan, goeie hond, toe lieve D&eacute;sir&eacute;, toe dan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O lieve Heer, laat hem niet verdrinken,&#8221; bad ze; boog verder voorover en greep een stuk van Tony&#8217;s blouse. Ze trok en trok
+zoo hard ze kon. De hond spande zich nogmaals in, lichtte den kop wat hooger op en zette de voorpooten op den oeverrand. Met
+vereende krachten sleepten ze den drenkeling tegen den kant op.
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute;, hijgend van inspanning, likte hem aan alle <a id="d0e1014"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1014">51</a>]</span>kanten. Zus boog zich over hem heen, riep hem bij zijn naam, kuste hem, maar Tony&#8217;s oogen waren gesloten en alle liefkoozingen
+maakten hem niet wakker. Zus bemerkte niet eens, dat D&eacute;sir&eacute; ook haar belikte en dat zijn groote kop, vlak naast haar gezichtje
+over Tony heenboog.
+
+</p>
+<p>De hond scheen het eerst op den inval te komen, dat het zoo niet kon blijven. Plotseling hield hij op met likken, liet een
+luid geblaf hooren en vloog toen als een pijl uit de boog in de richting van het bloemenveld.
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;! hier,&#8221; riep zus in doodsangst, dat hij haar alleen liet met broertje, die maar al sliep. &#8220;O D&eacute;sir&eacute;, loop niet weg,
+ik zal nooit meer boos op je zijn, loop niet weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Tony, word toch wakker, Tony, lieve Tony,&#8221; snikte ze dan en begon hevig te schreien.
+
+</p>
+<p>Opeens hoorde Emy den hijgenden adem van D&eacute;sir&eacute; weer in de verte. Ze keek op. Daar kwam hij om de boomen heen, liep weer terug,
+rende nog eens vooruit en achter hem kwam een kleine, dikke man met een dikken stok in de hand. De hond sprong voor hem uit,
+bleef staan, keek of de man hem nog volgde en rende dan weer voort, om even later nogmaals terug te gaan.
+
+</p>
+<p>Eindelijk kwam hij hijgend op de kinderen af. De dikke man had nauwelijks de kinderen in het oog gekregen of hij verhaastte
+zijn stap. Hij nam zijn pet van het hoofd en veegde met een rooden zakdoek het zweet van zijn voorhoofd. Blazend en puffend
+kwam hij naderbij en riep: &#8220;Wat is er gebeurd? Heeft die <a id="d0e1026"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1026">52</a>]</span>jongen in het water gelegen?&#8221; Zus keek hem verstomd aan. &#8220;Hoe lang is het al geleden&#8221; vroeg de man verder, terwijl hij snel
+zijn stok en pet neerwierp, zijn jas uittrok en bij Tony neerknielde. Hij voelde aan zijn arm, legde zijne hand op Tony&#8217;s
+borst, zijn oor er tegen en begon haastig zijn kleeren los te maken, terwijl hij mompelde. &#8220;Wie ben jelui, ik ken je niet.
+Toe zeg toch eens wat meisje, ga je moeder halen. Woon je vlak bij?<a id="d0e1028"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> Zus zag hoe de man Tony&#8217;s armen heen en weer ging bewegen, ze keek, maar verroerde zich niet. Ze was bang voor dien rooden
+dikken man, die zoo raar deed, bang voor Tony, die daar zoo stil lag en ze greep ineens den grooten kop van D&eacute;sir&eacute; en drukte
+zich vast tegen hem aan. Ze voelde, dat hij haar beschermen zou.
+
+</p>
+<p><a id="d0e1032"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Toe kindje,&#8221; hijgde de man, &#8220;ga toch, daar is een huis. Haal gauw hulp of het is te laat. Ik kan je broertje alleen niet helpen.
+Ga, gauw.&#8221; Ze keek in de richting, waarin de man wenkte met zijn hoofd en zag een kleine boerenwoning. Nu scheen ze pas tot
+bezinning te komen. Ze keerde zich om en snelde er heen zoo gauw ze loopen kon. De hond hief den kop op, scheen in twijfel
+wat hij nu moest doen, bij zijn zieken baas blijven of met het kleine zusje meeloopen. Hij liet een klagend gehuil hooren,
+liep zus na en keerde weer terug naar Tony; keek naar den man en likte Tony in het gezicht. Toen keek hij weer op naar zus
+en schoot eensklaps voort haar na. Bij de boerderij gekomen, liep zus, gevolgd door den hond, het hek in, maar toen durfde
+ze niet verder en draalde besluiteloos. De hond begon te blaffen. Toen kwam er een meisje naar buiten, vroolijk zingend <a id="d0e1035"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1035">53</a>]</span>liep ze op zus af en zei vriendelijk. &#8220;Wel&#8212;wat had de jonge juffer?&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 242px"><img border="0" src="images/p053.jpg" alt="Kwam een meisje naar buiten." width="242" height="523"><p class="figureHead">Kwam een meisje naar buiten.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Zus wees met het vingertje in de richting, waar broertje lag en zei zacht. &#8220;Die man vraagt of er iemand komt. Hij heeft in
+het water gelegen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wie, die man?&#8221; zei het meisje verschrikt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, Tony, en hij heeft z&#8217;n oogen dicht; gaat u mee alsjeblieft, ik ben zoo bang,&#8221; riep ze ineens vertrouwelijk, greep de
+rokken van het meisje en wilde haar meetrekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik ga mee hoor, wacht even. Teun, Jacob!&#8221; riep ze naar binnen, &#8220;kom gauw mee, er is een in het water gevallen.&#8221; Twee
+lange boerenjongens, kwamen nieuwsgierig naar buiten loopen en terwijl het meisje wees en vertelde, trokken ze hunne klompen
+aan die witgeschuurd voor het lage deurtje stonden en liepen met hun lange beenen snel vooruit.
+
+</p>
+<p>Toen zus en het meisje weer terug kwamen, had de man hun al gewezen wat ze doen moesten en zat hij zelf even uit te blazen.
+De meisjes keken toe. Zus begreep niet, wat er gebeurde, maar stond zacht te snikken. Het meisje streelde haar wang en zei
+troostend:
+<a id="d0e1052"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1052">54</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Kijk, kijk hij komt al bij, hij tilt zijn hoofd op. Huil nou maar niet, kijk. Vertel nu eens wie je bent?&#8221; &#8220;Emy, en hij is
+Tony,&#8221; snikte het kind.
+
+</p>
+<p>&#8220;En waar zijn je vader en moeder.&#8221; &#8220;Naar de kerk.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar bij wie ben jelui hier, dan?&#8221; &#8220;Bij grootvader, daar,&#8221; wees zus, &#8220;over het bloemenveld.&#8221; &#8220;O, wacht, op &#8216;Nooit gedacht&#8217;&#8221;.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; zei zus onverschillig, ze begreep niet eens waarom het haar werd gevraagd.
+
+</p>
+<p>Werkelijk daar bewoog Tony zich, zuchtte en opende de oogen. Zus sprong op hem toe. &#8220;Tony, lieve Tony,&#8221; riep ze en zoende
+hem. Hij keek naar al die vreemde gezichten zonder te begrijpen. &#8220;Benauwd,&#8221; riep hij toen en begon te braken.
+
+</p>
+<p>Toen rilde hij. &#8220;Ik ben zoo koud, Moeder!&#8221; zei hij.
+
+</p>
+<p>De dikke man tilde hem op. &#8220;Kan je hem dragen,<a id="d0e1067"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> vroeg hij Jacob. &#8220;Ja, geef maar op,&#8221; zei de grootste van de jongens en geen moeder had haar kind zorgvuldiger kunnen aanpakken
+en tegen zich aanvleien dan de knaap deed.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier mijn jas maar over hem heen, het schaap heeft het koud,&#8221; zei de dikke man. <a id="d0e1072"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Loop jelui maar wat aan, ik kom ook wel, maar ik kan zoo gauw niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>De stoet zette zich in beweging. D&eacute;sir&eacute; vroolijk blaffend, nu hij bemerkte, dat ze naar huis gingen, daarachter Jacob met
+zijn vracht en naast hem Teunis die het hoofd van Tony steunde. Daarachter het meisje met zus aan de hand en eindelijk de
+goede, dikke man, wiens korte beentjes moeite deden hen bij te houden.
+
+
+
+<a id="d0e1077"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1077">55</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1078">
+<h3>10. <a id="d0e1081"></a><span class="corr" title="Bron: Desire">D&eacute;sir&eacute;</span> overwint.
+</h3>
+<p>Trijntje had al niet begrepen, waar de kinderen toch bleven. Ze durfde de laan niet uit te gaan. Had al eens over den rijweg
+getuurd langs het pad en was weer terug gekeerd, bij zich zelve overleggend, of ze de deur maar zou sluiten en eens gaan kijken.
+Toen zag ze net de stoet de laan inkomen. Zus liet de hand van het meisje los en snelde op Trijntje toe. &#8220;O Trijntje, ze dragen
+Tony, hij is in het water gevallen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Trijntje verbleekte. &#8220;In het water en&#8221; .... ze liep de mannen tegemoet. Op het zien van haar angstig gezicht riep het meisje:
+&#8220;Hij is gelukkig weer bij, hoor, Siem de zwemmer heeft hem geholpen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Trijntje lichtte de jas op en keek naar het bleeke gezicht.
+
+</p>
+<p>Tony keek haar even aan, maar zei niets. Ze vroeg, en het meisje vertelde wat zij wist.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zullen ze zeggen, wat zullen ze zeggen,&#8221; lamenteerde Trijntje en sloeg jammerend de handen in elkaar. &#8220;Er is niemand
+thuis.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ze nam Tony op schoot en met hun allen deden ze zijn natte kleeren uit. &#8220;Ziezoo,&#8221; zei Siem, &#8220;nou afdrogen en in een wollen
+deken in bed.&#8221; Tony klappertande. Het andere meisje had een kruik met heet water gevuld en Tony werd in de wollen deken gewikkeld,
+met de kruik in de bedstee gestopt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat warme koffie of thee,&#8221; zei Siem.
+
+</p>
+<p>En hoewel Tony geen trek had, werd hem de warme <a id="d0e1100"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1100">56</a>]</span>thee met een theelepeltje ingegoten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar is moeder,&#8221; vroeg hij nog eens.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, die komt zoo,&#8221; zei Siem, &#8220;ga nou maar eerst wat slapen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar ben ik?&#8221; vroeg hij weer en wreef met zijn hand over zijn hoofd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier,&#8221; zei zus, &#8220;bij grootmoe in de bedstee.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p056.jpg" alt="Tony werd in een wollen deken gewikkeld." width="640" height="342"><p class="figureHead"><a id="d0e1113"></a><span class="corr" title="Bron: Tonny">Tony</span> werd in een wollen deken gewikkeld.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Hij bekeek de bedstee, maar scheen het toch niet goed te begrijpen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal even naar het dorp gaan, om ze te waarschuwen,&#8221; vroeg Teun. &#8220;Is er niet een fiets van een van de jongens.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeker,&#8221; zei Trijn, &#8220;pak hem maar. Voorzichtig zeggen hoor, dat de boerin niet te veel schrikt. Nou <a id="d0e1123"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1123">57</a>]</span>ik bedank jelui wel hoor. Siem blijf je niet tot het volk thuis komt. Dat zullen ze niets mooi van je vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar Siem wou niet blijven, hij kwam nog wel eens hooren, later, zei hij en ging nu met Teun en Jaap weg. Anneke bleef bij
+Trijntje wachten, want die was bang alleen met Tony. Ze was geen kinderen gewend. Trijntje nam zus op schoot en ze gingen
+met hun drie&euml;n voor het bed zitten.
+
+</p>
+<p>D&eacute;sir&eacute; legde zijn grooten kop in den schoot van zus, en zij duwde hem niet weg, maar streek met haar handjes liefkoozend over
+zijn hals. Zoo zaten ze stil en het duurde niet lang of zusjes hoofd, viel op zij en steunend op den kop van den hond, viel
+het kleine kind in slaap. In de bedstee werd het ook stil. Tony was eveneens in slaap gevallen.
+
+</p>
+<p>De beide meisjes spraken fluisterend met elkaar, totdat Trijntje opsprong. &#8220;Daar ben ze!&#8221; Zus werd door den schok wakker.
+Ze droomde dat Tony in het water viel en toen Trijntje haar op den stoel voor de bedstee neerzette, riep ze: &#8220;D&eacute;sir&eacute;, help
+dan toch.&#8221;
+
+</p>
+<p>De hond was ook ontwaakt. Zij liep op hem toe en terwijl zus zich over hem heenboog, fluisterde zij: &#8220;Lieve goede D&eacute;sir&eacute;,
+jij hebt hem er uitgehaald,&#8221; en ze nam zijn kop in haar armen.
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>Zoo vonden vader en moeder hunne kinderen terug. Zus sprong dadelijk op en vloog schreiend op hen toe. &#8220;We konden het niet
+helpen! maar D&eacute;sir&eacute; heeft hem er uitgehaald,<a id="d0e1137"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> riep ze en vertelde aan &eacute;&eacute;n stuk, wat er was gebeurd.
+<a id="d0e1140"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1140">58</a>]</span></p>
+<p>Moeder kuste haar schreiend; vader liep dadelijk naar het bed, greep de afhangende hand van Tony en streelde zijn gezicht.
+Ook D&eacute;sir&eacute; kwam bij het bed en duwde zijn kop onder moeders arm door, om Tony te zien.
+
+</p>
+<p>&#8220;D&eacute;sir&eacute;,&#8221; zei moeder en streelde hem, weer greep zus zijn kop en legde haar krullebol er tegen. Zoo stonden ze toen Tony de
+oogen open deed.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vader, moeder,&#8221; riep hij zacht en begon te schreien, &#8220;ik dacht, dat ik verdronken was, ik zal het nooit weer doen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen viel zijn oog op zus en den hond en hij lachte door zijn tranen heen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 399px"><img border="0" src="images/p059.jpg" alt="&#8220;Ik heb getrokken,&#8221; zei zus." width="399" height="397"><p class="figureHead">&#8220;Ik heb getrokken,&#8221; zei zus.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij heeft je er uit gehaald,&#8221; zei zus nog eens weer. &#8220;Zoete hond.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb ik het niet gedroomd?&#8221; vroeg Tony.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; zei vader, &#8220;hoe is het nu? Hoe voel je je?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed vader, ik kan wel opstaan,&#8221; en hij wilde overeind komen, maar dat mocht niet.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoe heeft hij den jongen tegen den kant opgekregen, dat begrijp ik maar niet,&#8221; zei grootmoeder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb getrokken,&#8221; zei zus nu, &#8220;want hij was zoo moe, hij kon haast niet meer.&#8221;
+
+</p>
+<p>De tranen sprongen moeder in de oogen. &#8220;Die kleine zus en die goeie hond.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Je bent een flinke meid, hoor,&#8221; zei grootvader. &#8220;Samen heb jelui hem dus gered.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat zal je een angst gehad hebben, zoo alleen,&#8221; merkte grootmoeder weer op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar, D&eacute;sir&eacute; was er toch bij,&#8221; zei zus weer.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat is zoo&#8217;n beest toch slim, om hulp te halen.&#8221;
+<a id="d0e1176"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1176">59</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Gelukkig maar, Antoon, dat we zoo&#8217;n dier hebben genomen. Eerst heeft hij zus gered en nu Tony weer. Hij is meer dan zijn
+geld waard.&#8221; zei grootvader.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is zeker, ik ben blij dat we hem hebben. Kom, hier trouw beest. Je zult het altijd goed bij ons hebben, hoor,&#8221; en iedereen
+op zijn beurt haalde den hond aan, die kwispelstaartte van plezier. <a id="d0e1181"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>D&eacute;sir&eacute;!&#8221; riep Tony.
+
+</p>
+<p>Toen sprong zus naar hem toe, bracht hem bij Tony wipte op de teenen, boog zich over hem heen met haar arm om D&eacute;sir&eacute;&#8217;s hals
+en fluisterde&#8212;&#8220;Nu houd ik ook van D&eacute;sir&eacute;, hoor. Net zooveel als allemaal&#8212;net zooveel als jij.&#8221; En Tony kwam overeind en in
+een omarming nam hij zus en D&eacute;sir&eacute;. &#8220;Ja, jelui hebt me samen er uitgehaald. Wat ben ik blij&#8212;wat ben ik blij.&#8221;
+
+</p>
+<p>En de groote menschen zagen elkander aan en grootmoeder zei: &#8220;Dat is een zegen des Heeren,&#8221; en moeder knikte van ja.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 327px"><img border="0" src="images/p060.jpg" alt="Samen naar school." width="327" height="346"><p class="figureHead">Samen naar school.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e1193"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1193">60</a>]</span></p>
+<p>Spoedig was Tony weer hersteld. Hij was er prachtig afgekomen. Met vader en moeder gingen de kinderen en de hond naar Siem
+den zwemmer, om hem een cadeautje te brengen en naar <a id="d0e1196"></a><span class="corr" title="Bron: Annetje">Anneke</span> en Teunis en Jacob, om ook hen te bedanken. Iedereen in het dorp sprak over D&eacute;sir&eacute; en hij werd overal nagewezen: Dat is die
+hond. Zonder D&eacute;sir&eacute; gingen de kinderen niet meer uit, en stonden ze op het punt om heen te gaan, en was D&eacute;sir&eacute; niet te vinden,
+dan was zus de eerste, om te zeggen: &#8220;Wacht u alsjeblieft nog even. D&eacute;sir&eacute; is er nog niet.&#8221; Hoe ver de hond ook was, het leek
+wel, of hij het fijne stemmetje van zus overal hoorde.
+
+</p>
+<p>Toen de familie weer naar huis terug gekeerd was, wist iedereen daar ook al spoedig van de heldenfeiten van D&eacute;sir&eacute; en zus.
+Hij kwam nu niet alleen in de vrije uren van Tony op straat, maar iederen dag tegen twaalf en vier uur kwam Emy met D&eacute;sir&eacute;
+de deur uit en gingen ze samen naar de school om Tony af te halen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder,&#8221; zei Tony, &#8220;ik geloof, dat ik nu jaloersch moet worden, want D&eacute;sir&eacute; lijkt wel meer van zus te houden dan van mij,
+en zij houdt ook meer van den hond.&#8221;
+<a id="d0e1203"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1203">61</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; zei zus ernstig, &#8220;ik houd alleen zooveel van hem, omdat hij mijn lieven schat uit het water heeft gehaald.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Tony maakt maar gekheid,&#8221; antwoordde moeder, &#8220;hij weet wel beter.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Och ja,&#8221; zei Tony lachend, &#8220;ik ben er veel te blij om. Wij zijn nu drie trouwe kameraden. Kom hier&#8221; en hij tilde zus op den
+rug van D&eacute;sir&eacute; en de drie trouwe kameraden gingen den tuin in en vader en moeder keken hen dankbaar lachend na.
+
+
+
+<a id="d0e1210"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1210">62</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e325" href="#d0e325src" class="noteref">1</a></span> Zie titelplaat.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1" id="d0e1211"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>II. Treintje spelen.</h2>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 370px"><img border="0" src="images/p062.jpg" alt="&#8220;Moesje, toe, zegt u maar ja&#8221;." width="370" height="523"><p class="figureHead">&#8220;Moesje, toe, zegt u maar ja&#8221;.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Moesje, toe, zegt u
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">maar ja,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Vleien Hans en Jantje,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En het kleintje streelt
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">haar wang
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met zijn dikke handje.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Neen,&#8221; zegt Moeder,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Janneman
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jullie moet niet zeuren,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8217;k Moet eerst weten,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">wat je wilt,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Of &#8217;t zal niet gebeuren.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Treintje spelen,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Moesje toe!
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8217;k Heb zoo&#8217;n heel
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">mooi fluitje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Dan ben ik de conducteur;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Machinist is Truitje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Anna zit aan het loket
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Kaartjes te verkoopen.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Hansje wil met vaders tasch
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met de kranten loopen.</span></p>
+</div>
+</div><a id="d0e1266"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1266">63</a>]</span><div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;U en zus zijn passagiers,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En dan nog de poppen.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Aap en beertje zal ik in
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Beestenwagens stoppen.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Moeder lacht en Moeder knikt.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;O, het mag, gauw stoelen!
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zet ze alle op een rij,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zie ze eens krioelen!</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Eindlijk is de trein gereed.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Hola, conducteurtje!&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Roept Moe hijgend van de haast
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Doe&#8212;gauw open&#8212;&#8217;t deurtje.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jantje zegt: &#8220;Stap in, Mevrouw,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Opent het portiertje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8212;&#8220;Maar de trein vertrekt nog niet,&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8217;k Zet het op een kiertje.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Waarlijk daar komt grootmoe ook,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Loopend op een vaartje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8221;&#8217;k Moet ook mee naar Amsterdam,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Geef me gauw een kaartje.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Lijsje gaat in d&#8217; eerste klas
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">In de derde Jetje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Mag ik ook nog mee,&#8221; zegt Pa
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Nu dat wordt een pretje!</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Kranten, Heeren, &#8217;t Nieuws!&#8221; zegt Hans,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8221;&#8217;t Handelsblad of &#8217;t Leven!&#8221;
+<a id="d0e1326"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1326">64</a>]</span></span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jantje zegt: &#8220;&#8217;t portier moet dicht,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Vader: &#8220;wacht nog even!&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Daar komt nog een juffrouw aan
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">In een wit toiletje.&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jan kijkt om, wie dat mag zijn?
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Wel, &#8217;t is poes Minetje.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jan tilt poes ook in den trein
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En gaat kaartjes knippen.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Daarvoor moet hij iederen keer
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op de treeplank wippen.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Nu&#8212;vertrek! &#8217;t is klaar! Vooruit!&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Roept hij dan tot Truitje.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En hij blaast zoo hard hij kan,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op zijn schelle fluitje.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Oef! oef! oef! oef! oef! oef! oef!
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Ja, dat moet zoo, weet je.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">De machine stampt en blaast
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Hansje helpt een beetje.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En do machinist roept: &#8220;Tuu!&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Dag! Dag!&#8221; wat een leven!
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Jongens, zou de echte trein
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zooveel pret wel geven?</span></p>
+</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 308px"><img border="0" src="images/p064.jpg" alt="Jan tilt poes ook in den trein." width="308" height="328"><p class="figureHead">Jan tilt poes ook in den trein.</p>
+</div><p>
+
+
+<a id="d0e1381"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1381">65</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div1" id="d0e1382"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>III. De goudklomp.</h2>
+<div class="div2" id="d0e1385">
+<h3>1. Orleman en Soliman vinden den goudklomp.</h3>
+<p>In een groot bosch woonden de aardmannetjes onder een boom. De ingang naar hun verblijf was in den hollen stam. Zij werkten
+daar beneden heel ijverig. Het was soms zoo&#8217;n gehamer en geklop, dat de mieren er hard voor op de vlucht gingen, omdat ze
+meenden, dat er onraad was. De dwergen zochten naar prachtige steenen, waarvan ze dan huizen bouwden voor de prinsen en prinsessen.
+Zoo waren er twee van hen, Orleman en Soliman, weer eens uitgegaan om steenen te zoeken, heel diep in de aarde. Het baardje
+van Orleman veegde bij iederen hak over de ruwe steenen en er kwam al een heel fijn puntje aan, maar hij merkte er niets van.
+De voeten van Orleman werden al dunner en dunner van het schuiven over de puntige rotsblokken, maar hij merkte het ook niet.
+Ze waren veel te druk met hun werk bezig en hadden al een groote massa prachtige, gekleurde steentjes uitgezocht om een nieuw
+huis te maken voor de jongste prinses die heel gauw ging trouwen en dan toch een eigen woning hebben moest.
+
+</p>
+<p>Doch opeens gaf Orleman een harde gil, zoodat <a id="d0e1392"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1392">66</a>]</span>Soliman van schrik zijn houweel op zijn kleine teen liet vallen en driemaal over zijn hoofd duikelde, waarbij hij telkens
+over zijn eigen baard struikelde. Toen hij wat van de schrik bekomen was, zei hij: &#8220;Maar wat is er dan toch Orleman. Wat heb
+je dan toch?&#8221; Orleman stond als razend in de rondte te draaien, zoodat je niets anders zien kon dan een enkele roode vlek,
+omdat hij een rood pakje aan had.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 324px"><img border="0" src="images/p066.jpg" alt="De jongste prinses." width="324" height="324"><p class="figureHead">De jongste prinses.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Orleman hield nu ook op met draaien en daar de ruimte waar hij stond te klein was om te vallen, bleef hij op zijn beentjes
+staan, hoewel hij niets meer zien kon.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kijk jij dan,&#8221; gilde hij uit&#8212;&#8220;Goud&#8212;echt goud.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Och wat?&#8221; zei Soliman, misschien omdat hij nooit gehoord had, dat de jongens op straat wel eens wat anders zeggen of omdat
+hij te fatsoenlijk was, om straattaal te gebruiken, maar hij zei alleen, &#8220;och wat.&#8221; Hij wipte over een paar steenen naar Orleman
+toe en bleef verstomd staan kijken.
+
+</p>
+<p><a id="d0e1406"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Ja, ja,<a id="d0e1409"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> knikte hij en eindelijk kwam het ook over zijn lippen, &#8220;Ja, ja! &#8217;t <i>is</i> echt goud.&#8221; Toen grepen ze elkaar beet en dansten, voorover achterover, links en rechts zoo&#8217;n echt mooien dwergendans, zooals
+niemand ooit <a id="d0e1415"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1415">67</a>]</span>heeft gezien en Orleman gilde daarbij zoo hard, dat het niet veel scheelde of hij had zijn tong ingeslikt. Gelukkig, dat Soliman
+het nog net bemerkte en gauw de punt greep en het roode lapje weer naar buiten trok. Toen besloten ze samen zoo verstandig
+te wezen als &eacute;&eacute;n menschenkind en te beraadslagen wat ze nu met dien klomp zouden beginnen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Weet je wat,&#8221; zei Orleman na veel over en weer praten: &#8220;Als de jongens wat uit willen maken, gooien ze altijd hun petten
+op.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 286px"><img border="0" src="images/p067.jpg" alt="zoo&#8217;n echt mooien dwergendans." width="286" height="317"><p class="figureHead">zoo&#8217;n echt mooien dwergendans.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed,&#8221; zei Soliman, die altijd vond dat Orleman zoo wijs kon redeneeren, als een schooljongen&#8212;en ze gooiden de mutsen op,
+maar toen ze voor hen lagen, wisten ze niet verder, want die lange puntmutsjes vielen aldoor op zij en zoo kon je er geen
+wijs uit worden, al was je de knapste schooljongen geweest.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou,&#8221; zei Orleman weer, &#8220;dan weet ik nog wat.&#8221; En Soliman luisterde al met een open mond, zoodat Orleman net zien kon, dat
+hij geen verstandskies had. &#8220;We brengen hem aan den koning.&#8221; &#8220;Ja, aan den koning, die is een wijs man en zal wel weten, wat
+we er mee moeten beginnen.&#8221;
+
+</p>
+<p><a id="d0e1429"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Vooruit dan maar laten we hem samen opnemen.&#8221;
+<a id="d0e1432"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1432">68</a>]</span></p>
+<p>Nu zijn aardmannen altijd heel sterk, net zoo sterk als .... als.... je ze maar hebben wil, al zijn ze ook nog zoo klein.
+Maar of ze nu te hard moesten lachen of dat het ergens anders van was, ze waren toch niet sterk genoeg, om den klomp op te
+tillen. Hoe ze rukten en trokken ze konden hem niet verwikken of verwegen. De goudklomp bleef liggen waar hij lag. Toen bogen
+de arme dwergen hunne hoofden diep op hun borst met den neus in den baard en schreiden van verdriet.
+
+</p>
+<p>Juist voelden ze een raar gekriebel over hun voeten. Daar kwam een groot leger mieren aangewandeld.
+
+</p>
+<p>Orleman, was heel goedig van aard en altijd goede vrienden ook met de mieren. Dikwijls was hij ergens anders gaan hakken en
+graven, omdat hij hen in den weg zat, maar nu, dacht hij, was het hun beurt eens te toonen, dat ze hem waardeerden. Gelukkig
+had hij, toen hij nog jong was, de mierentaal heel goed geleerd; hij bedacht zich niet lang, maar sprak een baas van het troepje
+vriendelijk aan en vroeg hem om hulp.
+
+</p>
+<p>De mieren waren heel blij en zetten vroolijke gezichten, omdat ze hem nu helpen konden en op bevel van het opperhoofd gingen
+ze met hun allen op den klomp goud af.
+
+</p>
+<p>Het ging wel heel langzaam maar toch ging de klomp vooruit en kwam ten laatste aan voor het paleis van den koning.
+
+</p>
+<p>Orleman bedankte de mieren vriendelijk voor de hulp en ging dadelijk naar het paleis, waar hij vroeg bij den koning te worden
+toegelaten. Zijne Majesteit was juist thuis en zat in zijner Majesteits kamerjapon aan <a id="d0e1445"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1445">69</a>]</span>de tafel op zijn rijk met edelsteenen versierden troon &#8217;n gouden pijp te rooken, toen Orleman binnen trad. &#8220;Wat&#8212;pff&#8212;verlangt
+gij pff! Orleman?&#8221; pff pff!
+
+</p>
+<p>&#8220;Sire,&#8221; sprak deze, en boog driemaal, zoodat het puntje van zijn baard den grond raakte; &#8220;Sire, we komen tot Uwe Majesteit,
+omdat we weten, dat uwe Majesteit niet wijs is&#8212;hm&#8212;hm&#8212;alleen, maar ook goedertierend en daarom zeker goeden raad zal geven.
+We hebben bij het zoeken naar steenen voor het paleis van hare Koninklijke Hoogheid prinses Or&eacute;lata een klomp goud gevonden
+die we voor het paleis hebben laten brengen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 354px"><img border="0" src="images/p069.jpg" alt="&#8220;Wat&#8212;pff&#8212;verlangt gij, pff.&#8221;" width="354" height="370"><p class="figureHead">&#8220;Wat&#8212;pff&#8212;verlangt gij, pff.&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De koning, zooals wijze menschen ook doen, antwoordde niet dadelijk, omdat het dan net leek of hij diep nadacht. Hij stond
+op, trok een paar maal heel geleerd aan zijne lange pijp en ging met afgemeten stappen naar het venster, waar hij den klomp
+goud kon zien liggen. Hij sprak niet, voordat hij wist, wat hij zeggen zou en ook toen wachtte hij nog, totdat hij weder op
+zijn troon zat, omdat de woorden dan nog veel meer indruk maakten. Toen tikte hij met de pijp op tafel <a id="d0e1456"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1456">70</a>]</span>en sprak langzaam deze woorden:
+
+</p>
+<p>&#8220;Orleman, we zijn je dankbaar, voor je vertrouwen.
+
+</p>
+<p><a id="d0e1461"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Wij hebben reeds zooveel goud en edelsteenen in onze schatkamers. Breng dezen klomp naar de aarde en geef hem het menschenkind
+dat treurt en dit goud noodig heeft voor zijn geluk.&#8221; Toen wenkte de koning, dat Orleman kon vertrekken en hij ging. Wel begreep
+hij niet, wat de koning bedoelde, maar zoo ging het meestal, dan moesten de dwergen het maar uitvinden, vragen mochten ze
+niet.
+
+</p>
+<p>Toen Orleman buiten kwam en &#8217;s konings woorden aan Soliman meedeelde, krabden beiden hunne baarden en besloten ze, maar eerst
+te zorgen, dat de klomp de aarde bereikte. De mieren hielpen weer en met vereende krachten kwam de klomp bij den hollen boom,
+en viel eindelijk met zoo&#8217;n harden slag op de aarde neer, dat het gezang van de vogels een oogenblik verstomde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie zoo,&#8221; zei Orleman, &#8220;nu niet verder. Laten we nu eerst eens beraadslagen naar welken kant we hem nu moeten brengen,&#8221; en
+hij ging er boven opzitten om eens uit te rusten en na te denken. Soliman volgde zijn voorbeeld, terwijl de mieren rechts
+om keert maakten en met stille trom den aftocht bliezen.
+
+</p>
+<p>Toen de beide dwergen wat uitgerust waren, besloten ze den klomp maar onder den boom te laten liggen en vroegen hem zijne
+takken flink er over uit te spreiden, opdat geen roovers hem zouden ontdekken. Onderwijl zouden zij eerst gaan zoeken naar
+het menschenkind, dat de koning bedoeld had.
+
+</p>
+<p>Zoo togen ze samen op weg.
+
+
+<a id="d0e1472"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1472">71</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1473">
+<h3>2. Wie zal hem hebben?</h3>
+<p>Aan den rand van den weg zaten eenige veldarbeiders uit te rusten. Ze spraken luid met elkaar en lachten, maar &eacute;&eacute;n zat een
+eind van de anderen af en scheen droevig gestemd. Soliman stootte Orleman aan en achter een paar hooge planten bleven ze luisteren.
+Niet naar hetgeen die anderen zeiden, maar naar dat wat de eenzame dacht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als ik rijk was, ik stak geen hand meer uit, ik keek naar &#8217;t veld niet om. De boer lijkt wel mal, dat hij zich er nog om
+vermoeit. Als die boerderij van mij was. Ik zou de knechts wel voortjagen. Ze moesten eens bij me komen om hooger loon! en
+zijn paarden te sparen! Met de zweep voortjagen zou ik ze. Zijn oude moeder houdt hij ook thuis en dat lamme kind van zijn
+zuster. Ik zou ze, neen hoor, ik nam het er beter van. Ik wou, dat ik geld had&#8212;en die anderen, ze lachen maar, en ze werken
+maar en&#8212;&#8221;. &#8220;Kom,&#8221; zei Orleman, &#8220;hij is het niet. Geld kan hem niet gelukkig maken.&#8221;&#8212;Soliman was ook al opgestaan. Dezen man
+kon de koning niet bedoeld hebben; en ze gingen verder.
+
+</p>
+<p>Daar zat aan den rand van een groot water een eenzaam man. Hij zag er deftig gekleed uit, maar vroolijk keek hij niet, het
+leek wel of hij groot verdriet had zelfs en hierheen was gegaan, om dat verdriet lucht te geven. De dwergen verscholen zich
+in zijne nabijheid, ze moesten minstens op tien passen afstand komen, anders konden ze de gedachten niet hooren.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 397px"><img border="0" src="images/p072.jpg" alt="Een eenzame man" width="397" height="339"><p class="figureHead">Een eenzame man</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn kind, mijn eenig kind. Ik had je zoo lief. O, <a id="d0e1489"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1489">72</a>]</span>hoe kon je je vader zoo bedriegen. Och, wat helpen me al mijn schatten, nu mijn kind slecht is....&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga mee,&#8221; zei Orleman, terwijl de tranen hem langs de wangen liepen, &#8220;ik heb medelijden met den man, misschien kunnen we hem
+later helpen; maar de klomp goud kan hem zijn geluk niet weergeven.&#8221;
+
+</p>
+<p>En ze gingen verder, zwijgend, vervuld van medelijden met den rijken man.
+
+</p>
+<p>Daar stond op den weg een kermiswagen. Een troepje havelooze kinderen stoeide in het gras. Vader zat aan den kant van den
+weg aardappelen te schillen. Moeder stond bij een kleine kachel in den wagen en roerde in een pan, terwijl ze een liedje zong.
+
+</p>
+<p>Soliman zei: &#8220;Die konden wel wat geld gebruiken&#8221; en Orleman antwoordde: &#8220;Kan zijn, maar ze treuren niet. Hen kan de koning
+niet bedoeld hebben&#8221; en ze liepen ze voorbij, zonder dat de menschen er iets van bemerkten.
+
+</p>
+<p>Daar kwamen twee jongens aanwandelen. De eene praatte druk, maar de ander scheen bedroefd en gaf weinig antwoord. De aardmannetjes
+spitsten hunne ooren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom, je hebt toch je verstand. Zet je er over heen.
+
+<a id="d0e1503"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1503">73</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p073.jpg" alt="Op den weg een kermiswagen." width="549" height="720"><p class="figureHead">Op den weg een kermiswagen.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e1509"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1509">74</a>]</span></p>
+<p><a id="d0e1511"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Wie weet het volgend jaar, dan krijg je hem misschien wel. Spaar er dan voor.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; antwoordde de bedroefde, &#8220;jij hebt goed praten. Jij kan je fiets koopen en je roeiboot en alles wat je wilt, maar als
+het altijd maar is:&#8212;Je krijgt geen fiets, dan moet je eerst mooier cijfers hebben.&#8212;Jij hebt niet het land aan leeren, maar
+ik wel. Als ik geld had, kocht ik er zelf een, en gaf ik de brui aan goeie cijfers en ik ging de wijde wereld in en reizen
+en&#8212;&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooruit maar,&#8221; zei Orleman en ze gingen weer verder. &#8220;Die moet vooral geen geld hebben.&#8221;
+
+</p>
+<p>Twee vrouwen stonden op den weg te praten. De eene schreide: &#8220;Ach, al gaf je me vandaag alles wat je bezat, morgen was het
+toch weer op. Al mijn verdiensten, al wat hij zelf verdient, alles wat de jongens thuis brengen, het gaat aan drank. Wat hadden
+we het vroeger niet best en nu&#8212;&#8221;.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar zal het ook al niet helpen,&#8221; zei Orleman, &#8220;die kunnen we niet met goud helpen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen,&#8221; zuchtte Soliman, &#8220;maar laat die man voorzichtig zijn, dat hij mij uit den weg blijft. Den drank meer lief te hebben
+dan zijn vrouw en kinderen, &#8217;t is&#8212;&#8217;t is een&#8212;een schande voor een man,&#8221; en hij schudde net zoolang met het hoofd heen en weer
+tot Orleman het vast hield, omdat die er duizelig van werd.
+
+</p>
+<p>Den geheelen dag liepen ze rond en telkens zagen ze menschen en kinderen, die bedroefd waren en ieder keer hoorden ze de woorden
+of gedachten: &#8220;Als ik maar geld had.&#8221; Maar de bedroefden waren meest met geld niet te helpen en degenen die geld verlangden,
+zouden <a id="d0e1526"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1526">75</a>]</span>er niet wezenlijk gelukkiger door worden, of moesten wachten, totdat ze het verdiend hadden.
+
+</p>
+<p>Eindelijk waren ze zoo moe van het zoeken, dat ze even moesten uitrusten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Had je nu gedacht, dat het zoo moeielijk was,&#8221; zei Soliman, toen hij een beetje op adem was gekomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik wist het wel, ik wist het wel. Ze verlangen allemaal naar, wat ze niet krijgen kunnen. Zelfs kinderen denken wel, dat
+als ze iets moois konden koopen, ze veel gelukkiger zouden zijn. Maar hen meent de koning niet, hen niet. Wat zullen we doen?&#8221;
+
+</p>
+<p>Het was reeds heelemaal donker geworden. Ze zaten aan het einde van een klein dorp dicht bij het bosch waar ze woonden. Het
+was juist de tijd, waarop al de aardmannetjes naar boven komen, om zich met de zaken der menschenkinderen te gaan bemoeien.
+Overal werden de lichten uitgeblazen en gingen de groote menschen slapen, om kracht te verzamelen voor het werk van den volgenden
+dag.
+
+</p>
+<p><a id="d0e1537"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Hier zullen we niet vinden, wat we zoeken, we moeten eigenlijk naar die groote stad ginds. Hier zijn de menschen tevreden
+met hun dagelijksch brood en wie eens niet genoeg heeft, krijgt het van anderen,&#8221; merkte Soliman op.
+
+</p>
+<p>Maar Orleman hoorde niet, wat hij zei, want juist keek hij in de verte naar een klein lichtje, dat bleef schijnen door een
+oud verweerd venstertje van een klein, vervallen huis.
+
+</p>
+<p>Ssst! Ssst! deed hij tusschen de tanden en zette zijn vinger tegen zijn neus, alsof hij dacht, dat hij nu eens een goeden
+inval had.
+
+<a id="d0e1544"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1544">76</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1545">
+<h3>3. Wat de dwergen verder zagen.</h3>
+<p>Het was hevig begonnen te waaien. De wind gierde door de straten, sloeg hagelkorrels in het rond en deed de boomen in de verte
+heen en weer zwiepen. De maan en de sterren waren schuil gegaan achter dichte zware wolken. Het was heelemaal donker geworden
+in de dorpsstraten, waar geen enkele lantaarn brandde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom!&#8221; zei Orleman, &#8220;daarheen!&#8221; en hij trok zijn muts over de ooren en greep de hand van zijn kameraad.
+
+</p>
+<p>Beiden liepen nu tegen den storm en de hageljacht in, alsof ze er heel niets van bemerkten en hadden zoo weldra het vervallen
+huisje bereikt.
+
+</p>
+<p>Soliman wilde de klink oplichten, om dan naar binnen te gluren, maar Orleman hield hem terug.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil, wacht eens; hier is een pijp van een goot, laten we naar boven klimmen.&#8221; In een oogwenk waren ze op het dak.<a id="d0e1558src" href="#d0e1558" class="noteref">1</a> Toen tegen den schoorsteen op. Orleman was er het eerst. Hij boog zich over de opening heen en keek naar beneden.
+
+</p>
+<p>&#8220;In orde! Er is geen vuur onder. Ik kan zoo in de kamer zien. Kom maar!&#8221; Meteen liet hij zich naar beneden glijden. Soliman
+volgde hem zoo gauw, dat hij geen tijd had om weg te komen en zijn kameraad op zijn schouders terecht kwam. Maar Orleman stond
+pal. &#8220;Ssst, stil!&#8221; riep hij en op elkaar stonden ze daar als verstijfd onder den grooten schoorsteen en zagen:&#8212;<a id="d0e1563"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1563">77</a>]</span>Aan een ruw houten tafel zat bij een kleine lamp een meisje niet ouder dan een jaar of negen. Het lampje wierp een zwak schijnsel
+op het blonde krulkopje en het schamele jurkje van het kind. Het hoofdje was voorovergebogen, de kleine handjes peuterden
+aan een scheur in een paars jakje van een heel klein kind. In het vertrekje, was verder niets dan nog een stoel, maar het
+zag er zindelijk uit. De wind bulderde door den wijden schoorsteen en deed de wanden kraken.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 440px"><img border="0" src="images/p077.jpg" alt="Angstig keek het meisje op." width="440" height="502"><p class="figureHead">Angstig keek het meisje op.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Angstig keek het meisje op, achter zich naar de bedstee, waarvan de gordijnen gesloten waren.
+
+</p>
+<p>Het gezichtje was bleek en vermagerd en tranen kwamen in de oogjes.
+
+</p>
+<p>&#8220;Och, lieve Heer,&#8221; prevelde zij &#8220;als moeder maar <a id="d0e1576"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1576">78</a>]</span>niet wakker wordt. Och ik ben zoo bang alleen. Och, lieve Heer, en we hebben zoo&#8217;n honger, och laat vader toch thuis komen.
+Als vader maar wist van moeder en van &#8217;t broertje. Waarom hebben ze vader ook weggehaald. Hij heeft toch geen kwaad gedaan.
+Ik weet niet meer, wat ik nu verkoopen moet. De lamp is alles. Olie is er toch ook niet. Had ik maar geld voor moeder en voor
+broertje.&#8221; De gevouwen handjes in haar schoot, keek ze angstig om zich heen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Drinken,&#8221; fluisterde eene stem uit de bedstee. Haastig sprong ze op en vloog er heen. Ze schoof de gordijnen weg. Het vreeselijk
+vermagerd gezicht van een nog jonge vrouw kwam te voorschijn. De donkere oogen zochten angstig rond: &#8220;Is vader daar, lieveling.&#8212;Ja
+h&egrave;. Ben je daar Leendert. Geef me wat drinken.&#8221;&#8212;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hier, moesje, hier drinkt u maar eens. Vader komt gauw.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, gauw dan, gauw,&#8221; stamelde de zieke, dronk haastig en liet het moede hoofd weer in de kussens vallen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja moesje, vader komt,&#8221; snikte het kind en boog zich over haar moeder en drukte een kus op haar wang.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, vader komt, Liesje en dan wordt alles weer goed. Hij is <a id="d0e1588"></a><span class="corr" title="Bron: onschudig">onschuldig</span>&#8212;ze kunnen hem niet langer houden&#8212;Ga nu slapen, kindje&#8212;of jij wordt ook ziek. Kom gauw&#8212;slapen&#8221;&#8212;en de zieke sloot de oogen
+en sliep zelve weer in.
+
+</p>
+<p>Door het bulderen van den storm heen klonk nu een zacht steunend schreien. Liesje greep in de bedstee naast moeder en nam
+er iets uit. Het gezichtje van een heel klein kindje kwam uit een wollen doek te <a id="d0e1593"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1593">79</a>]</span>voorschijn. Zij nam het kindje in haar armen greep een fleschje met een beetje melk er in en deed de speen in het open schreiende
+mondje. Maar het kleintje lustte zeker de melk niet, want toen het een trekje had gedaan, spoog het de speen weer uit en begon
+heviger te krijten. &#8220;Stil dan, broertje&#8221;&#8212;suste Liesje, en ze legde het mondje tegen haar wang en begon heen en weer te loopen
+en een wiegeliedje te zingen. Toen werd ze moe en ging zitten, maar dat wilde broertje niet; hij begon luider te schreien.
+Liesjes beentjes trilden. Ze stond weer op en fluisterde sussend: <a id="d0e1595"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Stil dan, moesje slaapt. Als vader komt zullen we een vuurtje maken, dan krijg je een warm fleschje dat is ook zoo koud h&egrave;.
+Stil maar, suja, suja.&#8221; En ze suste het hongerige kind tot het van vermoeienis weer in slaap viel. Toen legde ze het heel
+voorzichtig weer naast moeder en schoof de gordijntjes weer dicht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Och had ik maar geld dan zou moeder wel beter worden en broertje niet zoo schreien en wel groeien net als andere kindertjes.
+Och als vader thuis komt, wat zal hij verdrietig zijn, dat hij moeder zoo vindt. Ik weet niet meer, wat ik doen moet zoo alleen.
+Woonden we nog maar in ons oude huis aan de vaart in de stad. Dat moeder ook alles moest verkoopen. Hier kennen we ook niemand.
+Moeder wou ook niet vragen. Och, als vader maar terug kwam. Die vreeselijke menschen ook die vader bestolen hebben&#8212;arme vader!&#8221;
+en snikkend liet ze het hoofd op de armen vallen voorover op de tafel.
+
+</p>
+<p>Nog steeds stonden de dwergen daar. Liesje had ze niet opgemerkt. De tranen liepen langs hun wangen. <a id="d0e1602"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1602">80</a>]</span>Die van Soliman vielen op Orlemans neus. Maar ze durfden zich niet bewegen om ze af te regen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 288px"><img border="0" src="images/p080.jpg" alt="Greep zijn eenen been." width="288" height="393"><p class="figureHead">Greep zijn eenen been.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik kan het niet langer aanzien,&#8221; fluisterde hij. &#8220;Ik zal haar even helpen.&#8221; Meteen zette hij zijn lippen vooruit en begon
+heel fijn te blazen. De krulletjes om Liesjes hoofd woeien op. Ze zuchtte even en&#8212;was in slaap gevallen en droomde. Een heerlijken
+droom van vader en moeder en broertje en een prachtigen tuin met lekkere vruchten. Zij mocht plukken en ze aten er van zooveel
+ze wilden. En moeder had roode wangen en lachte en vader keek maar al naar broertje dat, ook lachend, op zijn arm zat.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vooruit nu,&#8221; zei Orleman, &#8220;naar boven!&#8221; En Soliman trok zich aan een langen spijker omhoog. Orleman greep zijn eenen been,
+trok zich aan hem op, zoo ook naar boven. In een oogwenk zaten beiden boven op den schoorsteen. Tranen biggelden langs hun
+wangen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wacht even,&#8221; zei Orleman en hij ging op den rand van den schoorsteen zitten en liet zijn beentjes naar beneden bengelen.
+Soliman tegenover hem. Toen namen ze hunne roode zakdoeken en veegden hun tranen af.
+<a id="d0e1615"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1615">81</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Die is &#8217;t&#8221; zei Soliman. &#8220;Die kan &#8217;t zijn!&#8221; antwoordde Orleman voorzichtiger. &#8220;We moeten eerst dien vader zien.
+
+</p>
+<p>&#8220;Juist juist! we moeten eerst dien vader zien.&#8221;
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1620">
+<h3>4. Gevonden.</h3>
+<p>&#8220;Ben je klaar met je zakdoek? kom dan.&#8221; Weer greep Orleman Solimans hand maar meteen riep hij nu: &#8220;Och! lieve wind, neem ons
+mee, neem ons mee!&#8221; De bulderende stem van den wind antwoordde vriendelijk: <a id="d0e1625"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>komt maar<a id="d0e1628"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> en meteen greep zijn machtige adem de beide vrienden beet en voerde ze weg in razende vaart. Daar vlogen zij over bosschen
+en velden, langs heuvels en dalen, door dorpen en steden, totdat Orlemans riep: <a id="d0e1631"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Hola! dank je wel. We zijn er.&#8221; Toen stonden ze ineens stil op het dak van een groot somber gebouw in een groote stad. Het
+was nacht. Beneden in de verlaten straten brandden duizenden lichtjes. In dit huis was alles donker en stil. De beide dwergen
+liepen een eind over het dak en kwamen bij een schoorsteen. In een oogwenk lieten ze zich naar omlaag glijden en stonden in
+een gang door een enkel klein vlammetje verlicht. Die gang liep in de rondte en aan den eenen kant waren allemaal deuren met
+tralieluikjes er in. Stilzwijgend liepen ze een poosje rond en zochten, totdat Orleman zei: &#8220;Hier is het,&#8221; en voor &eacute;&eacute;n der
+deuren staan bleef. Hij lichtte een houten luikje op en kroop door de tralies daarachter heen. Zijn vriend volgde hem op de
+voet.
+<a id="d0e1634"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1634">82</a>]</span></p>
+<p>Juist kwam de maan een oogenblik door de wolken en wierp haar licht door een klein getralied venster in een somber vertrek
+op <a id="d0e1637"></a><span class="corr" title="Bron: t">&#8217;t</span> gezicht van een man, die op een bank lag uitgestrekt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Slaapt hij?&#8221; vroeg Soliman. &#8220;Neen,&#8221; antwoordde Orleman; &#8220;hij denkt; luister!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarom!? Waarom? Neen, ik wil niet vragen waarom; ik wil dankbaar wezen. Morgen weer vrij; morgen, zei de advokaat zullen
+ze mij vrij laten, omdat er geen bewijzen zijn voor mijn schuld. Geen bewijzen! Hoe zou &#8217;t ook. Ik ben onschuldig&#8212;gestolen
+hebben ze mij het geld dat mij was toevertrouwd. Niemand wil het gelooven. En toch was ik altijd een eerlijk man. Heer, gij
+alleen weet, dat ik onschuldig ben. Had ik geld, ik zou alles teruggeven aan hen die het verloren hebben, al is het niet door
+mijn schuld. Arme vrouw, arme Liesje. Dat zij zoo lijden moesten dat&#8212;o, die schurken&#8212;ik zou&#8212;neen&#8212;neen, ik moet mijn vijanden
+vergeven.&#8212;Ik dank u Heer, dat ik mijn vrouw en kind terug zal zien.&#8212;Maar zal ik voor hen kunnen werken! Zal ik ergens een
+plaats vinden. Jij, mijn lieve vrouw, jij zal het niet gelooven. Jij niet Liesje. Jij weet wel, dat je vader geen dief is.
+Och als zij er maar niet door lijden moesten.&#8221; Snikkend verborg hij het gezicht in de handen.
+
+</p>
+<p>En juist als hij straks gedaan had met het arme Liesje, deed Orleman nu met den ongelukkigen vader. Zachtjes blies hij zijn
+adem over het gezicht van den diep bedroefden man en de arme viel in een verkwikkenden slaap<a id="d0e1646"></a><span class="corr" title="Bron: ">.</span>
+
+</p>
+<p>Hij droomde, dat hij goud vond. Dat hij aan al die <a id="d0e1651"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1651">83</a>]</span>verloren hadden, alles terug gaf, dat hij met vrouw en kind een heerlijk leven opnieuw begon.
+
+</p>
+<p>De dwergen verlieten zacht de cel weer en liepen door de gang de trappen af naar beneden. Alle deuren gingen voor hen open
+en spoedig verlieten zij het gebouw door de woning van den portier. Zwijgend gingen zij voort door de straten en bereikten
+weldra een park. Midden in een laan hielden ze stil. Orleman stampte driemaal op den grond. Deze opende zich en pijlsnel schoten
+zij naar beneden. Door de aarde heen kwamen ze weldra terug in hun rijk.
+
+</p>
+<p>Toen eerst sprak Soliman: <a id="d0e1657"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Zullen we &#8217;t den koning vragen, of &#8217;t deze menschen zijn?<a id="d0e1660"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, Zijne Majesteit zou ons toch niet antwoorden. Ik weet zeker, dat we dit arme kind en haren vader helpen moeten en gauw,
+nog dezen nacht,&#8221; antwoordde Orleman.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, nog dezen nacht. Maar we kunnen dat kind toch dien klomp goud niet geven. Daar zou ze niets aan hebben&#8221; merkte Soliman
+op, verheugd, dat hij dit nu eens het eerst had bedacht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zullen we ook niet. We hakken er stukjes af, zooals de menschen ze wel vinden in den grond en zooals zij ze wel meer
+verkoopen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Onder het spreken waren ze weer boven de aarde gekomen bij den vriendelijken hollen boom.
+
+</p>
+<p>&#8220;Goede vriend,&#8221; zei Orleman. &#8220;Wil je ons den klomp alsjeblieft weer teruggeven?&#8221; want hij was altijd vriendelijk ook zelfs
+tegen oude, holle boomen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zeker, zeker,&#8221; antwoordde de boom, die kraakte <a id="d0e1675"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1675">84</a>]</span>van den storm en hij liet zijn beschermende takken los en de klomp lag vrij. &#8220;Dank je wel, hoor.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 272px"><img border="0" src="images/p084.jpg" alt="Wacht nog even." width="272" height="338"><p class="figureHead">Wacht nog even.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Met veel moeite rolden ze den klomp nu een eindje op zij.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ziezoo,&#8221; zei Orleman. &#8220;Nu zullen we een paar stukjes er af slaan.&#8221; Zij zetten hunne lantaarns z&oacute;&oacute; neer, dat het licht op
+den goudklomp viel en haalden hun houweel te voorschijn. Toen Soliman hem ophief riep Orleman echter: &#8220;Wacht nog even. De
+stukken zouden zoo weg kunnen vliegen.&#8221; Hij haalde zijn zakdoek uit den zak en bedekte daar den klomp mee. Toen gingen zij
+aan het hakken en hakten wel stukjes van het goud, maar de zakdoek bleef heel.&#8212;Jammer dat jongens zakdoeken ook niet zoo gemaakt
+zijn.
+
+</p>
+<p>&#8220;Genoeg!&#8221; riep Orleman. De houweel werd neergelegd, de zakdoek opgelicht. Nu zochten ze de stukjes bij elkaar en deden die
+in den zakdoek. De rest rolden ze weer weg en vertrouwden ze weer toe aan de goede zorgen van den hulpvaardigen boom. Toen
+rustten ze tegen zijn stam nog een oogenblikje uit, namen hun lantaarntjes weer op en gingen het bosch door andermaal naar
+het huisje van Liesje.
+
+
+<a id="d0e1688"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1688">85</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1689">
+<h3>5. De opdracht wordt volbracht.</h3>
+<p>In een wip waren ze weer op den schoorsteen. Nog niet dadelijk gingen ze omlaag. Ze staken hun beenen in de pijp en gingen
+tegenover elkaar op den rand zitten. De zakdoek namen ze tusschen zich in en als twee jongens, die onder een brugleuning,
+steentjes in het water werpen, zoo gooiden zij de stukjes goud door den schoorsteen naar beneden.
+
+</p>
+<p>Liesje was nog niet ontwaakt, de lamp brandde nog.
+
+</p>
+<p>In de bedstee was het ook stil. Alleen de wind bromde en blies den hagel in hun gezicht. Maar zij lachten er om en verkneukelden
+zich bij de gedachte wat Liesje wel zeggen zou, als ze straks dat goud zou vinden.
+
+</p>
+<p>Eindelijk lagen alle stukjes beneden, maar Liesje had er nog niets van bemerkt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ga mee kijken, kom,&#8221; riep Orleman, die niet langer wachten wilde. &#8220;Ik zal haar wakker maken,&#8221; en ze lieten zich weer naar
+beneden glijden en stonden nu naast elkander hand aan hand onder den schoorsteen.
+
+</p>
+<p>Orleman maakte een paar sprongen en riep: Psst! psst!
+
+</p>
+<p>Liesje bewoog zich even, verlegde haar hoofdje, dat op haar armen rustte, maar deed de oogen niet open. Ze was zeker erg koud
+geworden, want ze huiverde in haar slaap.
+
+</p>
+<p>&#8220;Arm schaap. Ze zal ziek worden van de kou. Ze moet wakker worden, dan zal ik haar naar bed sturen,&#8221; zei Orleman; meteen nam
+hij een goudklompje en wierp het juist tegen haar neus.
+<a id="d0e1708"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1708">86</a>]</span></p>
+<p>Liesje droomde, dat de Engelen sterretjes uit den hemel naar beneden wierpen en dat zij ze mocht opvangen. E&eacute;n viel juist
+op haar neus. Ze tilde het hoofdje op, wreef zich de oogen uit, nog eens, nog eens.
+
+</p>
+<p>Droomde ze nog? Daar lag een goud sterretje op de tafel. En wat schitterde daar allemaal onder den schoorsteen. Allemaal sterretjes!?
+Ze durfde niet opstaan, uit vrees van dien mooien droom te verstoren en staarde maar voor zich uit. Toen ontdekte ze de beide
+dwergen en bleef met open mond hen aankijken, stom van verbazing.
+
+</p>
+<p>Nu lachten de aardmannetjes en knikten tegen Liesje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom,&#8221; zei Orleman zacht, &#8220;neem het maar. Het is goud voor jou, lief kind. Omdat je alleen aan je moeder denkt en je broertje,
+daarom krijg je dit van de aardmannetjes.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Voor mij,&#8221; vroeg ze nu.&#8212;&#8220;Is het heusch goud voor mij? Mag ik daar eten voor koopen. Melk voor moeder en voor broertje, hout
+voor den haard en&#8212;.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 188px"><img border="0" src="images/p086.jpg" alt="&#8220;Voor mij?&#8221; vroeg ze nu." width="188" height="307"><p class="figureHead">&#8220;Voor mij?&#8221; vroeg ze nu.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, alles mag je er voor koopen. Dan zal moeder weer beter worden en broertje groeien en jij geen honger meer hebben, en
+als je vader terug komt, zal hij jelui niet zoo treurig vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Nu stond Liesje op en kwam naar de dwergjes toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Komt vader terug? Kent u vader? Hij heeft geen <a id="d0e1730"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1730">87</a>]</span>kwaad gedaan, dat kan niet, ik weet het zeker. Moeder weet het zeker,&#8221; riep ze haastig achter elkaar.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, kind je vader heeft geen kwaad gedaan. Hij zal wel komen. Koop morgen ochtend gauw alles, wat je noodig hebt. Neem
+een paar van die goudstukjes, breng ze bij dien heer in het witte huis en hij zal je er geld voor geven. De rest bewaar je
+maar. Ga nu gauw slapen, want anders wordt je nog ziek en je moet je kracht bewaren.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O, lieve, lieve dwergjes, wat ben ik blij, wat ben ik blij. Ik dank u wel&#8221; en ze vloog op de mannetjes toe en kuste hen op
+de beide wangen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, neen,&#8221; riep Orleman &#8220;dat zijn we niet gewend&#8221; en meteen zetten ze het op een loopen en verdwenen door den schoorsteen.
+Boven keken ze nog even om.
+
+</p>
+<p>Liesje kleedde zich vlug uit, blies de lamp uit en stapte in bed. Toen hoorden ze nog heel zacht: &#8220;Dank u, lieve Heer. Wil
+u mijn moeder beter maken en vader bij ons laten komen en mij helpen. Amen.&#8221;&#8212;Toen werd het stil en de kleine vrienden gingen
+dankbaar naar huis.
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>Den volgenden avond, toen de zon onderging stonden de beide vrienden in het park van de groote stad, waar zij den vorigen
+nacht de gevangenis bezocht hadden. Ze zetten zich neer, op een steenen bank onder een paar groote boomen, alsof het een heerlijke
+zomeravond was. De beentjes trokken ze omhoog, de ellebogen steunden ze op de knie&euml;n en met de handen onder het hoofd, bleven
+ze stil zitten. Menschen gingen met <a id="d0e1744"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1744">88</a>]</span>vluggen tred voorbij. Meest mannen, die van hun werk kwamen en verlangend naar huis, naar vrouw en kinderen, zich haasten
+er te komen. Het regende fijntjes. De grond was nat, de boomen dropen, maar de dwergen bleven rustig zitten en wachtten. Een
+paar meisjes kwamen voorbij hollen: &#8220;Ik ben zoo bang,&#8221; zei het eene. &#8220;Hoe durf je eigenlijk nu nog door het park met dat vuile
+weer.&#8221; &#8220;Och, kom, gauw maar, deze weg is veel korter,&#8221; en weg waren ze. Langen tijd kwam er niemand meer langs. Daar klonk
+opeens weer een mannenstap.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hij is &#8217;t,&#8221; zei Orleman. &#8220;Ja, ja!&#8221; zei Soliman. Ze schoven een beetje in het hoekje van de bank en bleven weer zitten. De
+man kwam nader. Hij liep net alsof hij vermoeid was en keek naar alle kanten rond. Hij had een zak op den rug. Langzaam naderde
+hij de bank en mompelde in zich zelf:
+
+</p>
+<p>&#8220;Zou ik dat heusch verleerd zijn, of ben ik zoo zwak geworden. Ik moet een oogenblik rusten. Ik ben toch vroeg genoeg voor
+den trein,&#8221; en hij sleepte zich haast naar de bank en viel er op neer.
+
+</p>
+<p>De dwergen zaten doodstil in hun hoekje in het donker van de hooge leuning. Hij zag hen niet, maar rustte, stil om zich heen
+ziende. Toen hief hij eensklaps zijn hoofd omhoog, naar den hemel, vouwde de handen en snikkend boog hij het hoofd. Daar ritselde
+iets en met een doffen klank viel een steen voor zijn voeten neer. Hij keek er naar en bleef kijken. Niettegenstaande de vallende
+duisternis glinsterde de steen hem tegen.
+
+</p>
+<p>Hij wreef zich over het voorhoofd. &#8220;Wat heb ik nu?&#8221; mompelde hij. &#8220;Dat heb ik vannacht gedroomd. Ik <a id="d0e1754"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1754">89</a>]</span>slaap toch niet meer.&#8221; Hij stampte op den grond.
+
+</p>
+<p>Hij kneep zich in zijn arm. Hij beproefde op te staan, maar zonk weer terug op de bank; zijn beenen voelden loodzwaar. Hij
+raakte met zijn voet den steen aan.&#8212;&#8220;Kom, ik ben een dwaas,&#8221; zei hij tot zich zelf. &#8220;Het is natuurlijk een steen. Het komt
+door dien droom. Ik moet verder, of ik kom te laat aan den trein.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 343px"><img border="0" src="images/p089.jpg" alt="Hij keek er naar." width="343" height="294"><p class="figureHead">Hij keek er naar.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Met inspanning gelukte het hem weer overeind te komen, maar hij kon zijn oogen niet van den steen afhouden. Hij wilde er om
+heen loopen, maar bleef staan. &#8220;Och, wat is dat dan toch. Het lijkt net goud. Waarom zou ik hem niet meenemen? &#8217;t kan toch
+geen kwaad, al is het een dwaasheid.&#8221; Hij bukte zich, raapte den steen op en stak hem in den zak, die hij weer op zijn rug
+hing. Toen ging hij verder.
+
+</p>
+<p>Orleman en Soliman kwamen nu van hun zitplaats.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie zoo&#8212;hij begrijpt het nog niet,&#8221; zei Soliman.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar hij zal het wel zien en ik wil er bij wezen.<a id="d0e1771"></a><span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span> Ga je mee, dan zijn we er eerder dan hij.&#8221;
+
+</p>
+<p>Weer stampte hij driemaal op den grond. Andermaal ging deze vaneen en de dwergen verdwenen in de diepte, terwijl Liesjes vader
+zijn reis vervolgde naar huis.
+
+
+<a id="d0e1775"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1775">90</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e1776">
+<h3>6. Weer gelukkig.</h3>
+<p>Voor dat een uur voorbij was, waren Orleman en Soliman weer bij het huisje van Liesje in het bosch.
+
+</p>
+<p>&#8220;Aha!&#8221; riep Orleman, &#8220;ik zie het al. Kijk eens naar boven. Ons mooie plaatsje is weg. Er ligt vuur in den haard.&#8221; &#8220;Jammer,
+jammer,&#8221; antwoordde zijn vriend. &#8220;Welneen, niets jammer; nu hebben zij het warm. En wij gaan door de deur.&#8221;
+
+</p>
+<p>Orleman deed heel voorzichtig de deur open en ze stonden meteen in het eenige vertrekje van het huis.
+
+</p>
+<p>Wat zag het daar anders uit dan den vorigen avond. Op de tafel lag een wit servet en daarop stond een bord met brood en boter
+en kaas. Een kan melk stond er naast en een blad met een theeservies. In den grooten haard brandde een houtvuur en daarboven
+hing een ketel, waarin het water een vroolijk liedje zong. Voor het bed zat Liesje, maar nu keken haar oogjes niet meer zoo
+bedroefd. Op haar schoot lag het kleine broertje en genoot van de warme flesch, die ze hem voerde. Met verrukking keek ze
+naar het zuigende kereltje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moes, kijk, kijk, ziet u wel, hij kan heel goed zuigen. Hij is niet te zwak. Hij lustte het niet, omdat de melk koud was,
+maar nu lust hij het wel. Kijkt u eens, wat is er al een boel uit.&#8221;
+
+</p>
+<p>En de zieke moeder zat overeind in bed, gesteund door kussens. Op de deken stond een bordje met pap <a id="d0e1791"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1791">91</a>]</span>en ze was bezig met eten, Een lach kwam op haar gezicht, toen ze broertje zoo zag genieten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heerlijk, kindlief. Wat is het een zegen. Als hij nu toch eens een flinke jongen werd, wat zou vader blij zijn. Kon hij hem
+maar z&oacute;&oacute; zien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vader komt toch gauw, &#8217;t wordt nu alles weer goed.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, vader schreef het laatst: Woensdag en nu is het al Zaterdag. Hij zou vrij komen, omdat zijn schuld niet bewezen kan worden
+en dat kan ook niet, omdat hij onschuldig is. Wat de menschen ook zeggen Liesje, wij weten het wel. Je weet wel, die man,
+hij heeft hem het geld afgenomen dat van andere menschen hoorde en, dat hij moest bewaren. Maar eens zal alles wel uitkomen.
+Vader wil hem niet beschuldigen. Gelukkig, dat wij hem nu niet zoo in armoede ontvangen zullen. Misschien hebben we wel genoeg
+om zoolang hier te blijven, totdat ik beter ben en dan zal vader voor ons werken en wordt alles weer anders. O, kind, ik ben
+zoo dankbaar. Die, lieve, beste aardmannetjes. Ik wou, dat ik ze ook eens kon bedanken.&#8221; &#8220;Ja,&#8221; zei Liesje, &#8220;die lieve aardmannetjes!&#8221;
+
+</p>
+<p>Soliman en Orleman hoorden het wel en wreven zich in de handen van pleizier, omdat ze het allemaal hoorden, zonder dat moeder
+of Liesje het bemerkte, maar ze hielden zich doodstil.
+
+</p>
+<p>Daar klonk buiten een stap.
+
+</p>
+<p>&#8220;Stil,&#8221; zei moeder en wierp de lepel op haar bord, &#8220;pak eens aan Liesje. Daar is hij!&#8221; en doodsbleek viel ze in de kussens.
+Liesje greep het bordje, legde broertje <a id="d0e1805"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1805">92</a>]</span>in moeders arm en wilde naar de deur loopen, maar deze werd zachtjes geopend en daar stond hij, druipend van regen.
+
+</p>
+<p>Vragend zag hij naar binnen: &#8220;Vader!&#8221; gilde Liesje en wierp zich in zijn armen. Snikkend nam hij haar op en bedekte haar gezichtje,
+haar haren, haar oogen met kussen, terwijl hij naar de bedstee liep.
+
+</p>
+<p>&#8220;Leendert!&#8221; stamelde de zieke en vader boog zich nu over haar en zeide schor van het schreien: &#8220;Ben je ziek, Elsje, ziek en&#8212;&#8221;
+toen zag hij het kleintje in haar armen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Een jongen. Leendert, die jouw naam draagt.&#8221; En vader nam ook dit kind in zijn armen en kuste het. Toen ging hij voor het
+bed zitten met de hand van de zieke in de zijne en Liesje klom op zijn knie en vleide zich tegen hem aan en aaide hem in het
+gezicht en veegde met haar zakdoek zijn tranen af. Toen begonnen ze te vertellen, heel zacht, maar de dwergen wisten wel wat
+ze vertellen zouden en wachtten totdat ze kwamen aan het verhaal van de stukjes goud.
+
+</p>
+<p>&#8220;Och kom,&#8221; zei vader, &#8220;was het goud?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, heusch, de mijnheer in het witte huis zei het ook en hij heeft me er geld voor gegeven en ik heb nog meer.&#8221; Ze sprong
+van vaders schoot en haalde de goudklompjes uit de kast. Vader stond nu ook op en greep den zak, die hij achteloos op de tafel
+geworpen had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zou het toch?&#8221; prevelde hij, hij greep er in en haalde den anderen klomp goud er uit, dien hij onder de lamp bekeek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dit lijkt ook goud, maar&#8212;dan moet ik te weten <a id="d0e1821"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1821">93</a>]</span>komen, wie dat in het park verloren heeft. Nu begrijp ik er niets meer van.&#8221; Hij bekeek de kleine stukjes en dan weer den
+grooten klomp.
+
+</p>
+<p>Nu vonden de dwergen het tijd zich er mee te bemoeien. Ze traden naar voren en bleven voor vader en Liesje staan.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, daar zijn die lieve, goeie aardmannetjes weer, vader. Och, wat ben ik blij, dat u ze nu ook eens kan bedanken. Kijk moeder,
+daar zijn ze.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is heelemaal niet noodig,&#8221; zei Orleman. &#8220;Wij hebben slechts onzen plicht gedaan. Onze wijze koning had ons gezegd, dat
+we dit goud en dat andere ook moesten geven aan menschenkinderen, die er gelukkig door zouden worden. En wij zijn heel blij,
+dat we die gevonden hebben. Het is voor u.&#8212;Weest gelukkig.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Is het werkelijk voor mij. Dan zal ik eerst al het geld terug geven aan de menschen, van wie ik het in bewaring had. En met
+de rest gaan we naar een vreemd land, waar we een nieuw leven kunnen beginnen. Ge zult zien, dat ge het geen onwaardigen hebt
+gegeven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan is alles goed; anders verlangen wij niet. Onze zending is volbracht. Weest gelukkig!&#8221; antwoordde Orleman en met een vriendelijken
+groet verdwenen zij, onder de dankbetuigingen van vader en moeder en Liesje.
+
+</p>
+<p>De koning zat juist voor het raam te kijken, toen zijn kleine onderdanen terug kwamen van den langen tocht. Hij wenkte, dat
+ze binnen moesten komen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel?&#8221; vroeg zijne Majesteit. &#8220;Hebt ge hen gevonden.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p094.jpg" alt="&#8220;Dat is heelemaal niet noodig,&#8221; zei Orleman." width="566" height="720"><p class="figureHead">&#8220;Dat is heelemaal niet noodig,&#8221; zei Orleman.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Sire, door den klomp goud, hebben we een geheel <a id="d0e1844"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1844">95</a>]</span>gezin liet verloren geluk weergegeven,&#8221; zei de Orleman en ze moesten alles haarfijn vertellen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo is het goed. Aan deze menschen is het goud goed besteed. Ge hebt me uitstekend begrepen en uw plicht gedaan. Gij verdient
+beloond te worden; ik benoem u beiden tot eerste raadgevers van hare koninklijke Hoogheid.<a id="d0e1848"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> Zijne Majesteit reikte hun beiden de hand, die zij kusten en dankbaar verlieten zij het paleis. De goudklomp had ook hun
+geluk gebracht.
+
+
+
+<a id="d0e1851"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1851">96</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1558" href="#d0e1558src" class="noteref">1</a></span> Zie plaat omslag.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1" id="d0e1852"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>IV. De theevisite.</h2>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Kleine Loe krijgt theevisite;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op het mooiste aangekleed
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zit ze in haar leuningstoeltje,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Voor d&#8217; ontvangst geheel gereed.</span></p>
+</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p096.jpg" alt="Kleine Loe met haar poppen op theevisite." width="554" height="308"></div><p>
+
+
+</p>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op haar tafeltje staat alles.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op een blaadje &#8217;t theeservies
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Heel licht blauw met rozeknopjes
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Een geschenk van Tante Wies.</span></p>
+</div>
+</div><a id="d0e1878"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1878">97</a>]</span><div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Naast het blad op &#8217;t tafelkleedje,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Blauwe schaaltjes keurig net;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met gekleurde poppeschuimpjes,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Bitterkoekjes en banket.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op heel kleine stoeltjes zitten:
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Joopje in &#8217;t matrozenpak,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Roosje in haar witte jurkje
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Beiden heel op hun gemak.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Voor de dames grooter stoelen
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Naast de kleintjes van de pop;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Daarnaast staat een voetenbankje
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En daar zit het poesje op.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">O, daar komen de vriendinnen
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met haar kindren op den arm.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Dag, Mevrouwtje, Wel hoe gaat het?
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Foei wat is &#8217;t verbazend warm!&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 176px"><img border="0" src="images/p097.jpg" alt="Zie je &#8217;t nog gelukkig niet." width="176" height="376"><p class="figureHead">Zie je &#8217;t nog gelukkig niet.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Ja,&#8221; zegt Loe, &#8220;maar hier is &#8217;t heerlijk,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">In de kamer is het koel&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Gaat u zitten, lieve dames,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Net voor ieder is een stoel.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;En, wat zal u nu gebruiken,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zeker wel een kopje thee?&#8221;&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Heel graag, met veel melk en suiker.&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Waarom kwam uw kind niet mee?&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Och,&#8217;t is ziek,&#8221; zucht Carolientje
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Gist&#8217;ren brak &#8217;t in eens zijn hoofd.
+<a id="d0e1943"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1943">98</a>]</span></span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8221;&#8217;k Heb zoo vreeselijk moeten schreien,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Toen heeft Pa m&#8217; een nieuw beloofd.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Mijne heeft een arm gebroken.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En dat is de schuld van Piet,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zegt Phie, &#8220;maar met lange mouwen
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zie je &#8217;t nog gelukkig niet.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Ja, die broertjes zijn toch lastig,&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zegt heel neuswijs Antoinet.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Zoo gezellig onder meisjes
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Hebben wij de meeste pret.&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Tikketakke gaan de lepels,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Suiker, melk en thee smaakt goed.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Knibbelknabbel gaan de tandjes&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En de meisjes zijn heel zoet.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Zachtjes gaat de tuindeur open,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Om een hoek gluurt broertje Bob.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Zeg, mag ik ook binnenkomen,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Of heb jullie alles op?&#8221;</span></p>
+</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p098.jpg" alt="Zachtjes gaat de tuindeur open" width="331" height="497"><p class="figureHead">Zachtjes gaat de tuindeur open</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e1989"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1989">99</a>]</span></p>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En hij stapt parmantig binnen;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met hem komen Kees en Roel,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Vragen ook, om thee met koekjes
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En het wordt een dolle boel.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8221;&#8217;k Wou nog wel een beetje suiker.&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Geef mij nog een kopje, Loe.&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Bob en Kees en Roeltje likken,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Eten nog een koekje toe.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8217;t Duurt niet lang, of op is alles.
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Koekjes, melk en suiker, thee.&#8212;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">&#8220;Kom,&#8221; zegt Roeltje, &#8220;Nu den tuin in!&#8221;
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En de dames hollen mee.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Romlig liggen nu de kopjes
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Op &#8217;t bemorste tafelkleed,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Waarvan poes de druppels oplikt
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">En de koekjeskruimels eet.</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">De verlaten poppekindren
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Staren treurig voor zich uit,
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Want hun moeders stoeien buiten
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline">Met haar broertjes tot besluit.</span></p>
+</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p099.jpg" alt="Twee poppen op stoel en poes op tafel." width="646" height="271"></div><p>
+
+
+
+<a id="d0e2040"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2040">100</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div1" id="d0e2041"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>V. Barts Grootmoeder.</h2>
+<div class="div2" id="d0e2044">
+<h3>Een vriendelijk thuis.</h3>
+<p>&#8220;Bart! Bart, kom je? grootmoe roept je.&#8221; &#8220;Ja, ik kom hoor! kijk ereis Els, kijk, gaat ie niet fijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou,&#8221; antwoordde Elsje met overtuiging. &#8220;Veel mooier dan die van Jaap laatst, niet?&#8221; Vergetend, waarom ze naar buiten kwam,
+bleef het kleine meisje met aandacht staan kijken naar den tol van haar broertje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou, boodschap loopen?&#8221; vleide ze. Maar Bart had geen ooren voor haar en volgde aandachtig de beweging van den dikken, gelen
+tol, die zoo hard draaide, dat &#8217;t leek of hij stil stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kom, nou Bart,&#8221; vroeg Elsje weer, zich herinnerend &#8220;grootmoe zegt, dat je moet komen, om hout te hakken; anders gaat de kachel
+uit.&#8221; Meteen keerde ze zich om, huppelde terug naar het huisje bij den dijk en verdween in de kleine, groene deur.
+
+</p>
+<p>Grootmoe zat in een houten leunstoel, met de voeten op een krukje, voor de kleine potkachel, waarop een pan stond.
+
+</p>
+<p>Hoe vriendelijk keek ze op naar het kleine ding dat op haar toesprong. &#8220;Hij komt zoo.&#8221; zei Elsje, &#8220;brr, wat is het koud!&#8221;
+<a id="d0e2059"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2059">101</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Hij moet voortmaken,&#8221; antwoordde grootmoeder &#8220;anders is ie uit, als moeder thuis komt. Neen, blijf jij er maar af, kindje.
+Ik ben veel te bang voor brand.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 522px"><img border="0" src="images/p101.jpg" alt="staan kijken naar den tol." width="522" height="560"><p class="figureHead">staan kijken naar den tol.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; zei Elsje. &#8220;U zou niet kunnen wegloopen, h&egrave; grootmoe?&#8221; en ze ging bij de oude vrouw staan en streek haar liefkoozend
+over de lamme beenen.
+<a id="d0e2069"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2069">102</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Maar ik dacht alleen aan jou, kindje,&#8221; antwoordde de goede vrouw en streek haar kleinkind over de zachte bruine haren. &#8220;Sla
+mijn doek even om en roep Bart nog eens; hij moet dadelijk komen.&#8221; Gewillig deed het vijfjarig meisje, wat grootmoe zei. &#8220;Toe
+dan Bart, dadelijk dan. De kachel gaat uit,&#8221; riep ze, zoo hard ze kon. Bart speelde op het straatje voor de deur: &#8220;Ach!<a id="d0e2072"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> grauwde hij, &#8220;dat gezanik, ik kom immers al&#8221; nijdig pakte hij zijn tol op. &#8220;Wat heb ik aan een tol, als ik er niet eens even
+mee mag spelen. Wat is er nou,&#8221; gromde hij door, toen hij binnentrad. &#8220;Foei,&#8221; zei grootmoeder, &#8220;wat ben je norsch. Ik wou
+maar een paar houtjes voor de kachel; die wil je toch wel even halen.&#8221; &#8220;Ach,&#8221; bromde Bart, &#8220;dat gezeur altijd,&#8221; en met een
+boos gezicht ging hij het keukentje door, de achterdeur uit naar de schuur en koelde weldra zijn boosheid aan het hout, waarop
+hij flink los sloeg. Spoedig zong hij het hoogste lied er bij uit, een bewijs dat de tienjarige knaap, flinke longen en krachtige
+armen had. Met zijn armen vol hout kwam hij binnen en vulde de kachel bij, die weer begon te snorren.
+
+</p>
+<p>Elsje zat nu naast grootmoeder op een stoel, nam de aardappels aan, die zij schilde en wierp ze in den emmer met water: &#8220;Grootmoe
+vertelt, Bart,&#8221; zei ze. &#8220;Vertel u nu eens, waarom wij maar &eacute;&eacute;n grootmoeder hebben. Gisterenavond zei u, morgen zal ik &#8217;t je
+zeggen,&#8221; zei Bart.
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed, goed, ik zal &#8217;t je vertellen.&#8212;Nou, je moet dan weten,&#8221; begon ze, &#8220;dat grootvader&#8212;jij hebt hem gekend, dien besten man.&#8221;&#8212;&#8220;Ja,&#8221;
+antwoordde Bart, <a id="d0e2079"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2079">103</a>]</span>&#8220;ik mocht altijd op zijn knie zitten en naar de scheepjes kijken, als ik met moeder en vader bij u kwam.&#8221; &#8220;Ik weet &#8217;t niet
+meer,&#8221; zei Elsje. &#8220;Nee, jij was nog te klein,<a id="d0e2081"></a><span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span> maar ik was al 7 jaar, toen grootvader dood ging.&#8221; Grootmoeder zuchtte: &#8220;Treurig, zoo treurig.&#8221; &#8220;Toen kon u nog loopen, h&egrave;
+grootmoe, langs &#8217;t strand en met die groote ben met visch naar de stad. Ik weet &#8217;t nog goed.&#8221; &#8220;Ja, je weet &#8217;t nog goed,&#8221; bevestigde
+grootmoeder en veegde een traan af, die langs haar magere, bruine wang liep. <a id="d0e2083"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Maar toen ze je grootvader dood thuis brachten, toen ben ik zoo geschrokken en toen kon ik later niet meer loopen.&#8221; &#8220;Vertel
+u nou van die eene grootmoeder,&#8221; zei Bart.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 381px"><img border="0" src="images/p103.jpg" alt="dan zocht hij schelpjes." width="381" height="232"><p class="figureHead">dan zocht hij schelpjes.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja. Toen waren je vader en moeder nog heel klein. Zoo&#8217;n lieve, kleine dikzak, je vader; zoo lief en gezeggelijk. Hij speelde
+altijd in het tuintje voor het huis, daar kon hij de zee zien en de scheepjes; dan zocht hij schelpjes of kruide zand. Allemaal
+visschers woonden op onze rij en naast ons woonde Arie van Dobben en Elsje, die nog met ons hadden schoolgegaan. En die hadden
+zoo&#8217;n klein meiske Marijtje, jonger dan onze jongen en die twee speelden altijd samen. Zoo lief, &#8217;t was een aardigheid.&#8212;Het
+was ook in &#8217;t voorjaar <a id="d0e2093"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2093">104</a>]</span>en bar weer; al een paar dagen en nachten. Een storm! Die zee ging te keer. Je grootvader was thuis, maar Marijtjes vader
+nog niet. Op een morgen kwam het kleine ding binnenloopen, met een benauwd gezicht&#8212;Tante Bartje, moe roept, gauw! gauw!&#8212;Nou,&#8212;ik
+ging mee en de kinderen achter me aan. Daar lag die arme Els, benauwd en naar. Een andere buurvrouw om den dokter. Vader nam
+de kinderen mee en dienzelfden nacht stierf ze in mijn armen. Marijken bleef bij ons op haar vader wachten. Maar twee dagen
+later spoelde het wrakhout van de Elsa aan en haar vader kwam niet weer terug. Wat moest &#8217;t arme kind? Natuurlijk hielden
+we het schaapje bij ons en ze wist later niet beter of ze was een zusje van Bart en Nelis en Anne en Mijntje, die later nog
+kwamen. En toen ze groot waren en vader in dienst was geweest en terug kwam en goed zijn brood had, als scheepstimmerman,
+nou&#8212;toen trouwde hij met Marijtje; en toen hadden ze samen maar &eacute;&eacute;n vader en moeder; begrijp je? en nou heb jelui alleen je
+grootje, dat dubbel van jelui houdt.&#8221;&#8212;
+
+</p>
+<p>&#8220;O,&#8221; zei Bart, &#8220;zie je nou wel. Jaap zei, dat het niet kon en moeder had het toch gezeid.&#8221; &#8220;Het kan; het is zoo en niet anders.&#8221;
+&#8220;En nou moeten we voor drie van u houden; dat doet moeder ook,&#8221; zei Elsje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, jelui moeder is een engel voor ons allemaal geweest. Zonder je moeder zou ik&#8212;&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;O, is u weer bezig, moeder!<a id="d0e2101"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> riep een vroolijke stem en een jonge vrouw met vriendelijk gezicht kwam de deur binnen. Ze trad dadelijk op grootje toe en
+kuste haar op het voorhoofd. Elsje sprong tegen haar op <a id="d0e2104"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2104">105</a>]</span>en liet zich ook door haar zoenen. Bart zei alleen, &#8220;dag moeder,&#8221; en liep meteen weer naar buiten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Bent u weer aan het vertellen en moet u me weer ophemelen!&#8221; vroeg moeder Lubbe aan de oude vrouw.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nee, dat is nou maar gekheid. &#8217;t Is de waarheid, kind. Je bent een zegen voor iedereen en ik dank den lieven Heer iederen
+dag, dat ik jou in huis heb genomen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En ik dan, wat zou ik geweest zijn zonder mijn goeie tweede moeder,&#8221; vroeg de jonge vrouw weer, terwijl ze haar goed afdeed
+en Elsje wat aanhaalde, die zich tegen haar aandrong.
+
+</p>
+<p>&#8220;Heb u de aardappelen al geschild?&#8221; vervolgde ze. &#8220;En waren de kinderen zoet. Was Bart gehoorzaam!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Best hoor,&#8221; antwoordde grootmoeder, &#8220;en hoe was &#8217;t met Mevrouw!&#8221; &#8220;O,&#8217;t gaat veel beter, maar ze mag nog niet loopen van den
+dokter en nou vroeg ze of ik morgen ochtend haar nog eens kwam helpen. Ze is jarig morgen en dan met de kinderen. Nou ik zeg,
+Mevrouw toen u nog een meisje was, hebt u ons zoo geholpen, &#8217;t zou niet mooi wezen, als ik u nu niet hielp. U wil toch wel
+nog een dagje alleen blijven met de kinderen, Bart is nou toch thuis.&#8221; &#8220;Zeker, natuurlijk, voor zulke goeie menschen als Mevrouw
+van den burgemeester moet je ook wat overhebben. Ik zal me eigen wel redden met Bart. Wat bracht ze me niet altijd soepjes
+en lekkers, toen ik zoo ziek was en wat was ze blij, dat we hier ook kwamen wonen.&#8221; &#8220;Nou dat zeg ik ook,&#8221; antwoordde moeder
+weer. &#8220;Kom Elsje, help me gauw, als een kind. Breng de schillen naar de keuken, dan zal ik grootmoe helpen. Wat is &#8217;t slecht
+weer en dat tegen <a id="d0e2116"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2116">106</a>]</span>Paschen, ik kon op den dijk haast niet blijven staan.&#8221; Elsje ging naar de keuken. Zij mocht de aardappels wasschen; op een
+stoof kon ze net bij de pomp. Bart speelde buiten met Krijn en Jaap, die in de andere twee huisjes woonden. Er stonden drie
+op het pad, dat schuin naar den dijk liep en aan den anderen kant in de weilanden uitkwam.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p106.jpg" alt="Ik kon op den dijk haast niet blijven staan." width="446" height="393"><p class="figureHead">Ik kon op den dijk haast niet blijven staan.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Barts vader woonde er nog niet lang. Hij had werk gekregen op den werf in het dorp. De vaders van Krijn en Jaap waren boerenarbeiders.
+Krijn was 12 jaar en Jaap 13, maar ze gingen met hun drie&euml;n naar en van school in het dorp en mochten om twaalf uur bij Barts
+<a id="d0e2125"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2125">107</a>]</span>vader op den werf hun boterham eten. Zoo speelden ze veel met elkander, al zaten ze niet in dezelfde klasse. Ze moesten wel
+een groot half uur loopen, dat was in den winter een heele tocht langs den dijk, maar ze waren gezond en flink. Bart zag wel
+een beetje tegen die groote jongens op, die nog al brutaal waren en wat vrijer, dan hij. Zijn vader en moeder keken nog al
+precies, die van de andere jongens letten niet zooveel op hen. Nu moest hij zijn nieuwen tol laten zien, dien hij van vader
+had gekregen, omdat zijn eerste gedragboekje op deze school zoo goed was geweest. Er liep voor elk huisje een stukje straat,
+daar kon je fijn op tollen, al was &#8217;t wat smal.
+
+</p>
+<p>Onderaan den dijk had je niet zoo&#8217;n last van den wind, maar ze moesten toch soms schreeuwen om elkaar te verstaan. Ze pikten
+elkaar en lieten de tol in kuiltjes loopen en vermaakten zich, totdat moeder riep, dat Bart moest komen eten, omdat vader
+thuis was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is een mooie tol, vader. Krijn en Jaap zeggen het ook,&#8221; was het eerste, wat Bart zei, toen hij binnen kwam.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo komaan, gelukkig maar,&#8221; antwoordde vader, terwijl hij zijn handen wreef, en hij gaf Bart een klap op den schouder, &#8220;Au!&#8221;
+riep Bart. &#8220;U slaat zoo hard, met die groote handen.&#8221; &#8220;Groote handen,&#8221; zei vader lachend, &#8220;kijk Els! heeft vader groote handen!
+Geef me de vijf, meid, neen de tien. Samen in &eacute;&eacute;n hand van vader.&#8221; Elsje lachte en grootmoe lachte. &#8220;Vader is ook zoo sterk<a id="d0e2133"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> zei ze, &#8220;en dat is maar goed ook.&#8221; &#8220;Kijk,&#8221; zei vader, tilde grootmoeder met stoel en al op en zette <a id="d0e2136"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2136">108</a>]</span>haar bij de tafel. &#8220;Elsje is ook sterk,&#8221; zei het kleine ding, sjouwde de kruk, wipte grootmoes beenen er op en dekte ze weer
+toe.<a id="d0e2138"></a><span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span> &#8220;Elsje is een braaf kind,&#8221; hernam vader, en tilde haar hoog in de lucht, tot ze het uitschaterde van pleizier.
+
+</p>
+<p>Toen gingen ze eten. &#8220;Morgen moeten jelui weer samen voor grootmoe zorgen,&#8221; zei moeder onder het opscheppen en vertelde aan
+vader, dat ze bij den burgemeester wat zou gaan helpen in de huishouding. &#8220;Mevrouw vond het wel wat erg, maar ik zei, toen
+u in ons dorp woonde, hebt u ons ook geholpen, is &#8217;t niet.&#8221; &#8220;Je hebt gelijk hoor,&#8221; antwoordde vader, &#8220;&#8217;t zijn beste menschen,
+daar gaat niets van af. Wat zeit u, moeder.&#8221; &#8220;Ja, hoor,&#8221; antwoordde grootje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou Bart, dan moet jij morgen er maar eens aan gelooven,&#8221; vervolgde vader weer. &#8220;Dat is ook lekker,&#8221; bromde Bart. &#8220;We zouen
+morgen naar Krijn zijn oom gaan in den polder, die heeft een groote boerderij en daar zijn allemaal kalveren en biggen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Tuut, tuut,&#8221; zei vader, &#8220;we zouen? Heb je het dan aan moeder gevraagd?<a id="d0e2146"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Aan mij niet,&#8221; zei moeder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou, ja, als u het goed vond,&#8221; bromde Bart.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar we vinden het niet goed. Het is wel jammer voor je, maar je kan nog wel een anderen dag. Je hebt nog na de Paasch ook
+vacantie. Grootmoe kan toch niet alleen blijven, wel?&#8221; &#8220;Och het is ook altijd,&#8221; begon Bart, maar voordat hij had uitgesproken
+zag hij grootmoeders gezicht en hoorde haar mompelen, &#8220;&#8217;t is jammer, voor je, maar, zie je,&#8221; en hij sloeg de oogen neer voor
+vaders blik, keek op zijn bord en zweeg.&#8212;<a id="d0e2153"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2153">109</a>]</span>&#8220;Het wordt nog slechter weer,&#8221; zei vader.
+
+</p>
+<p>&#8220;De wind staat recht op den dijk,&#8221; antwoordde moeder.
+
+</p>
+<p>&#8220;Geef je bord nog eens Bart, of lust je niet meer?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn den wind wel gewoon, h&eacute; moeder.&#8221; &#8220;Nou,&#8221; antwoordde grootje, &#8220;wij hebben heel wat storm meegemaakt, daar is dit niets
+bij.&#8221; En ze spraken verder over wind en storm en Bart zat stil te eten en dacht over morgen.
+
+</p>
+<p>Na het eten, terwijl moeder in de keuken de borden waschte en grootmoeder zat te breien aan een paar kniekousen met roode
+randen, die Bart zoo graag wou hebben, stoeide vader met zijn jongens, zooals hij Bart en Elsje noemde en klonk hun gelach
+en gejoel boven den wind uit, die toch luid om het huisje gierde en door den schoorsteen bulderde. Toen Elsje met een kleur
+als een boei in de bedstee in de keuken lag, zei ze wel even: <a id="d0e2163"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>He, moesje hoor es, boe, boe gaat &#8217;t. Mag de deur open blijven, tot ik slaap; ik ben bang voor dien wind.<a id="d0e2166"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Ik zal ze op een kiertje zetten, hoor: ga maar gauw slapen. Straks komt Bart ook,&#8221; antwoordde moeder en stopte haar lekker
+toe. Vader las nog wat voor, totdat Bart ook naar bed moest en hij dacht niet aan morgen, voordat hij onder de dekens lag.
+&#8220;Wat moest hij tegen de jongens zeggen?&#8221; zoo viel hij in slaap.
+
+
+<a id="d0e2169"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2169">110</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e2170">
+<h3>2. De verzoeking.</h3>
+<p>Toen hij wakker werd, scheen de zon, &#8220;h&egrave;,<a id="d0e2175"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> dacht Bart weer.&#8212;Prachtig weer, om uit te gaan. Zullie gaan natuurlijk.&#8212;
+
+</p>
+<p>Moeder kwam in de keuken, om water op &#8217;t stel te zetten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo jongen, ben je wakker? Sta dan maar gauw op, dan kan je me helpen. Vader moet zoo weg.&#8221; &#8220;Morgen, Moe,&#8221; zei Bart en sprong
+het bed uit.&#8212;Als vader weg is&#8212;dacht hij&#8212;ga ik naar Krijn toe.
+
+</p>
+<p>Om half acht ging vader de deur uit. Eerst had hij grootmoe uit de bedstee getild en weer op haar stoel gezet; dat vond hij
+voor moeder te zwaar. Toen had Elsje in haar paars nachtjaponnetje nog even op zijn knie gezeten en een hapje met hem mee
+gegeten. Nu wuifde ze vader na door het zijraam, waarmee je op den dijk kon zien en waarvoor grootmoe ook zat. Bart was ook
+klaar met zijn boterham en toen vader uit het gezicht was, ging hij door de keuken de achterdeur uit, wip over het hekje van
+den kleinen moestuin en bij Krijn de achterdeur in. Baar stond Krijn bij zijn moeder in de keuken. &#8220;Ben je er al?&#8221; vroeg hij
+met zijn mond vol. &#8220;Moeder pakt me brood in.&#8221; &#8220;Heb je niets bij je,&#8221; vroeg Krijns moeder. &#8220;En moet je geen jas aan? &#8217;t Is
+veel te guur en je krijgt nog wel regen ook.&#8221; Bart schudde van neen; hij had wel kunnen huilen: hij durfde niets zeggen, omdat
+hij zich niet goed kon houden. &#8220;Dag moeder,&#8221; zei Krijn en hij stapte de deur uit naar het huisje van Jaap.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 457px"><img border="0" src="images/p111.jpg" alt="Op zijn knie gezeten." width="457" height="457"><p class="figureHead">Op zijn knie gezeten.</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2189"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2189">111</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Ik ga niet mee,&#8221; zei Bart nu bedrukt. &#8220;H&egrave;, mag je niet, da&#8217;s gemeen,&#8221; was &#8217;t antwoord, &#8220;je hoeft toch niet op je zusje te
+passen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder is niet thuis vandaag,&#8221; antwoordde Bart. &#8220;Nou, je grootje is er toch. Wat zou dat? Kom ga maar mee!&#8221; &#8220;Grootmoeder
+kan niet alleen blijven,&#8221; antwoordde Bart terwijl hij zijn tranen inslikte<a id="d0e2194"></a><span class="corr" title="Bron: ">.</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Och, dat lamme mensch laat er ophoepelen,&#8221; antwoordde Krijn. Bart schrok er van; gelukkig dat vader en moeder &#8217;t niet hoorden,
+anders zou hij niet meer met Krijn mogen loopen misschien. &#8220;Ze kan het toch niet helpen,&#8221; antwoordde hij aarzelend. &#8220;Is je
+vader al weg?&#8221; vroeg Krijn. &#8220;Ja,&#8221; knikte Bart. &#8220;Je moeder ook al?&#8221; &#8220;Neen, die nog niet.&#8221; &#8220;Nou, weet je wat, dan wachten we
+tot je moeder weg is en dan kom je stil door de achterdeur. Ze kan je toch niet naloopen.
+<a id="d0e2199"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2199">112</a>]</span></p>
+<p><a id="d0e2201"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Je bent ook zoo&#8217;n flauwerd. Ga nou gauw terug, dat je moeder niks merkt; ik wacht met Jaap bij de schuur.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bart ging schoorvoetend naar huis terug. Zou hij dat doen? Als hij maar terug was v&oacute;&oacute;r vader en moeder. Grootmoe zou &#8217;t misschien
+niet eens vertellen. Ze kon nooit velen, dat vader erg knorde op hem. Zou hij het groot je vragen? Nee, dat toch maar niet;
+hij mocht niet van vader en moeder, dan zou grootmoe het ook niet willen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waar zat je toch?&#8221; vroeg moeder, toen hij de kamer weer binnen kwam. &#8220;Toe veeg jij even gauw de keuken aan en je zet om half
+vijf de aardappels op het stel. De boontjes staan in de pan, die moeten maar binnen op de kachel. Jelui brood staat klaar
+in de kast. Hoor es, wat steekt de wind weer op. Je mag blij wezen, dat je niet uit bent. De lucht is zoo donker geworden.
+Je moet maar niet buiten spelen ook, ga maar wat bouwen of lezen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bart deed wat moeder zei, zonder te antwoorden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nog iets moe?&#8221; vroeg hij, toen hij klaar was. &#8220;Neen, jongen. Ik ben ook klaar. Jongens, kijk eens!&#8221; Een hevige windvlaag
+deed het huisje schudden en de regen viel bij stroomen neer. &#8220;Kind, wat een weer,&#8221; zei grootmoeder. &#8220;Je mag je wel goed instoppen.
+Het was zoo mooi bedaard van morgen en nou begint het weer.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik zal maar gauw heengaan. Daar komt net de zon weer. Misschien hou ik het nog droog,&#8221; antwoordde moeder. &#8220;De lucht is
+anders pikzwart daar in de verte. &#8217;t Is mooi lenteweer, hoor,&#8221; hernam grootmoe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou, dag moeder, dag jongens. Lief zijn hoor. Misschien <a id="d0e2216"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2216">113</a>]</span>breng ik wel wat lekkers voor jelui mee.&#8221; &#8220;Een paaschei moes,&#8221; vleide Elsje. &#8220;Misschien wel, als jelui zoet bent.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik zal heel, heel zoet zijn, dag moesje,&#8221; zei Elsje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou Bart en jij doet alles wat grootmoe zegt hoor.&#8221;
+
+</p>
+<p>Met hun drie&euml;n keken ze moeder na, die op den dijk zich nog eens omkeerde, naar de lucht wees en een leelijk gezicht trok.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kijk, Moes rokken,&#8221; zei Elsje. &#8220;Straks waait haar doek nog weg. Zou ons huis niet om kunnen waaien?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wel nee,&#8221; zei Bart, &#8220;dat gebeurt nooit. Wel een pan van het dak.&#8221; &#8220;Dan wordt de zolder nat,&#8221; zei Elsje.
+
+</p>
+<p>Bart talmde en draaide wat. Hij durfde toch niet heengaan en ook niet tegen Krijn zeggen, dat hij niet kwam. Zou hij heengaan
+en grootmoe toch alleen laten met Elsje. En als ze hem zochten en grootmoe wist niet, waar hij was.&#8212;Elsje zou hem roepen.&#8212;Ze
+zou misschien naar het huisje van Krijn gaan.&#8212;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 322px"><img border="0" src="images/p114.jpg" alt="&#8220;Moet je geen jas aan?&#8221;" width="322" height="373"><p class="figureHead">&#8220;Moet je geen jas aan?&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoor es, grootmoe, h&egrave;, alles schudt van den wind. En het is zoo donker,&#8221; merkte Elsje op.&#8212;Hij kon toch wel gauw terug komen.
+Hij hoefde alleen de aardappels op te zetten; de kachel brandde. Een schepje kolen kon Elsje er wel op gooien. Hij keek eens
+naar grootmoe. &#8217;t Was toch naar, als je niet loopen kon. Hij wist nog, hoe grootmoe met de zware ben met visch liep en altijd
+in huis werkte. Toen hadden ze grootvader voor &#8217;n paar jaar terug, dood thuis gebracht. Hij had andere menschen van een schip
+gered en toen een stuk wrakhout tegen zijn hoofd gekregen. Toen was grootmoeder erg ziek geworden en toen kon ze <a id="d0e2237"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2237">114</a>]</span>niet meer loopen. Moeder en vader zeien altijd, we moeten maar heel lief voor grootmoeder zijn.&#8212;Daar stonden Krijn en Jaap.
+Ze wenkten hem. &#8220;Moet u niet lezen, grootmoe,&#8221; vroeg Bart. &#8220;Ja,&#8221; zei grootmoeder, &#8220;dat is goed&#8221; en Bart bracht haar haar bril
+en haar boek. Elsje speelde met haar pop en wagentje. Het duurde niet lang of grootmoeder zat met het boek op schoot, geheel
+verdiept in het lezen, bij wijzend met den vinger en halfluid spellend. Bart kon nu best ongemerkt door de keuken weg gaan.
+Heel zachtjes deed hij de achterdeur open. Bulderend sloeg de wind naar binnen, gauw de deur dicht! Brr, wat was het koud.
+Krijn liep al op hem af. &#8220;Nou vooruit! wat laat je ons lang wachten. Moet je geen jas aan, heb je je brood?&#8221; Hij dacht niet
+anders of Bart ging mee. &#8220;Hij heb em stikum gesmeerd, natuurlijk,&#8221; lachte Jaap. &#8220;Heb &#8217;t lamme, ouwe wijf &#8217;t niet in de gaten
+gehad?&#8221; dat was Bart toch te kras. Hij schaamde zich, dat ze het tegen hem durfden zeggen, draaide zich om en snauwde: &#8220;ga
+jelui maar alleen hoor.&#8221; &#8220;Toe nou, flauwerd,&#8221; riep Krijn hem nog na, maar hij <a id="d0e2239"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2239">115</a>]</span>liep nog wat harder en verdween weer in de keuken. &#8220;Mispunt! lafferd!&#8221; hij hoorde het haast niet door den wind en trok de
+deur met een smak dicht. &#8220;Wat een slag,&#8221; zei grootmoe, &#8220;was je aan de buitendeur.&#8221; &#8220;Eventjes,&#8221; antwoordde Bart verlegen. &#8220;Nou,
+blijf maar binnen, hoor, het is veel te slecht weer.&#8221;
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e2241">
+<h3>3. De dijkbreuk.</h3>
+<p>Het was net of de wind weer erger te keer ging. Weer begon het te regenen. &#8220;Foei, foei!&#8221; zei grootmoe en schudde het hoofd.
+&#8220;Wat spookt het.&#8221; Bart antwoordde niet meer; hij kreeg de kindercourant uit de kast, ging aan de tafel zitten met zijn handen
+onder zijn hoofd en zijn vingers in zijn ooren. Hij hoorde niets meer of deed net, of hij niets hoorde. Grootmoeder vervolgde
+haar lezing. Elsje zat naast haar voor het raam met haar pop op schoot en keek naar buiten, naar de koeien en paarden, die
+met dekken om al in het land liepen. Er kwam geen mensch meer over den dijk. Het werd maar steeds donkerder. Bart kon haast
+niet meer lezen bij de tafel. Zwarte wolken pakten zich samen en joegen in groote vaart door de lucht. Weldra kletterde de
+regen in stroomen neer, zoodat je haast niet in de verte kon zien. De wind nam in hevigheid toe en bulderde en gierde dat
+Elsje er bang van werd.
+
+</p>
+<p>Ze trok grootje aan haar mouw. &#8220;Grootmoe,&#8221; zei ze zacht. &#8220;Het is hier zoo stil en de wind schreeuwt zoo hard.&#8221;
+
+</p>
+<p>Grootmoeder legde haar boek op het tafeltje, dat <a id="d0e2250"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2250">116</a>]</span>naast haar stoel stond en trok Elsje naar zich toe. &#8220;Zal ik je eens wat vertellen?&#8221; zei ze vriendelijk. &#8220;Je moet niet bang
+zijn voor den wind. Jongens, jongens, &#8217;t is wel heel erg,&#8221; vervolgde ze, toen een nieuwe windvlaag alles rammelen deed en
+de kachel ineens rood verfde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Bart, doe het schuifje wat dicht. Bartje!&#8221; riep ze.
+
+</p>
+<p>Bart stond op en temperde de kachel wat. &#8220;Het waait ineens weer harder,&#8221; zei hij en ging ook bij het zijraam staan, om uit
+te kijken.
+
+</p>
+<p>Anders zag je nog wel menschen op het land bezig; nu was er niemand. De paarden en koeien waren bij elkaar gekropen, zoo dicht
+mogelijk tegen den dijk aan onder een groepje boomen, wat hen nog wel niet tegen den regen beschutten kon, maar zeker wel
+tegen den wind. Niemand op den dijk te zien. Wat joegen die wolken door de lucht, net of ze mekaar achterna zaten. Brr, het
+was griezelig weer. &#8220;We konden de lamp wel opsteken, grootmoe,&#8221; zei Elsje, &#8220;&#8217;t is zoo donker. H&egrave;, ik word er bang van.&#8221; Ze
+drukte haar hoofdje tegen grootmoe aan en gluurde onder de haren door angstig naar buiten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootmoe, kijk u eens,&#8221; riep Bart opeens. &#8220;Wat is dat daar tusschen het gras. Kijk, allemaal kletsnat van den regen, &#8217;t lijkt
+wel een sloot.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; antwoordde grootmoe, &#8220;het regent ook zoo, &#8217;t lijkt wel groote schoonmaak daarboven. De grond kan het niet ineens verzwelgen.&#8221;
+&#8220;Kijk grootmoe, er komen golfjes in, h&egrave;, hoor es!&#8221; &#8220;Kom hier maar,&#8221; zei Grootmoe verschrikt door de vreeselijke windvlaag.&#8212;&#8220;De
+ruit kon wel eens inwaaien. Ga er niet zoo dicht <a id="d0e2262"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2262">117</a>]</span>bij staan. Hier kan je ook kijken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het water komt al verder. Straks kan moeder er niet eens door als ze thuis komt,&#8221; merkte Bart op.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnee,&#8221; zei grootmoe, &#8220;dat duurt nog zoo lang. Als de regen temet ophoudt, trekt het wel weer weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Anders moet ze maar een schuitje nemen, er zijn wel bij vader op de werf,&#8221; zei Bart weer, schertsend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het zakt z&oacute;&oacute; wel,&#8221; stelde grootmoeder gerust.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar nou nog niet. Het komt verder. Kijk die koeien, &#8217;t is net of ze wegzinken in den grond. Ze probeeren weg te loopen,
+maar ze kunnen niet. Kijk, het paard wil tegen den dijk op. Wat spat dat water. Het gaat er onder, Grootje, ze verdrinken
+geloof ik.&#8221; Bart drong weer naar het raam, om beter te zien. &#8220;Het water staat tot aan het straatje en het golft tegen den
+dijk op, het komt al dichter bij.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatRight" style="width: 401px"><img border="0" src="images/p117.jpg" alt="&#8220;Grootmoe, kijk u eens!&#8221;" width="401" height="360"><p class="figureHead">&#8220;Grootmoe, kijk u eens!&#8221;</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Och, jongen, &#8217;t is toch niet zoo?&#8221; vroeg grootje wat angstig en zachtjes zei ze: &#8220;Er zal toch geen gat in den dijk geslagen
+zijn.&#8221; &#8220;Ga es kijken door het keukenraam,&#8221; <a id="d0e2281"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2281">118</a>]</span>vervoegde ze tegen Bart, &#8220;of het aan den anderen kant ook zoo is, bij Krijn zijn huis.&#8221; Donderend geweld in den schoorsteen,
+gieren en blazen, rammelen van de ruiten, allerlei onheilspellende geluiden. Elsje begon te snikken. &#8220;Lieve Heer!&#8221; stamelde
+grootmoeder, &#8220;het zal toch niet zoo zijn!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik hoor schreeuwen,&#8221; zei Bart, &#8220;hoort u het ook?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat is de wind,&#8221; antwoordde grootmoe. &#8220;Neen,&#8221; zei Bart, &#8220;toch niet&#8221; en hij ging naar de keuken, om daar door het raam te
+kijken, waar hij Krijns huis zien kon. Daar zag hij Krijns moeder met de rokken hoog opgeschort, op iederen arm een kind,
+ze trachtte tegen den wind op te komen en waadde tot de knie&euml;n door &#8217;t water. &#8220;Vrouw Lubbe! vrouw Lubbe!&#8221; gilde ze, zoo hard
+ze kon. &#8220;Kom dan! het water!&#8221; meer kon Bart niet hooren. Daar kwam Jaaps moeder ook met kleine Koosje op den eenen en den
+hond onder den anderen arm. Ze gleden haast uit, maar ze liepen toch door en gingen naar den dijk toe. Bart trilde van angst.
+Wat moest hij doen. Grootmoe! zijn bloed stond stil van schrik. Het was vast niet van den regen. Het leek wel een rivier en
+het bruiste en golfde en kwam hooger en hooger. Bart keerde zich om. Was het verbeelding? Nee, toch niet, daar door de keukendeur,
+daar kwam het water met kleine golfjes naar binnen. Gauw, gauw, hij moest naar grootmoe. Nog was het droog tot bij de deur
+van de kamer; hij gooide de deur open. Rillend stond hij daar en kon haast niet spreken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootje, grootje,&#8221; snikte hij, &#8220;het water staat in de keuken. Krijn en Jaap hun moeders zijn weggeloopen <a id="d0e2289"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2289">119</a>]</span>en wij zijn hier alleen,&#8221; snikkend viel hij grootmoeder om den hals. &#8220;Och Heere, Heere!&#8221; bad de oude vrouw, &#8220;loop gauw, neem
+Elsje mee, misschien kan je er nog door, gauw! gauw dan! Het is toch een gat in den dijk.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8221;&#8217;t Kan niet grootmoe, en u dan,&#8221; vroeg Bart, en klemde zich aan haar vast. &#8220;Ga, Bart, voor het te laat is,&#8221; antwoordde grootje
+met trillende lippen. Maar het was al te laat. Daar kwam het water ook door de andere deur het kamertje in. &#8220;O Hemelsche Vader,
+help ons,&#8221; kreet de arme oude vrouw, &#8220;de kinders, de kinders! mijn arme Marijke, mijn goeie jongen, wat een verdriet!&#8221; en
+wanhopig vouwde ze haar handen. Elsje was op haar schoot geklommen, Bart zat op een stoel. Half versuft keken ze naar het
+water, dat maar aldoor naar binnen liep en al hooger en hooger steeg.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootje, kan het zoo hoog komen, dat we&#8212;dat we verdrinken?<a id="d0e2295"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> vroeg Bart opeens en wachtte vol angst op het antwoord. &#8220;Ik weet &#8217;t niet, jongen, &#8217;t is in korten tijd zoo gestegen. Ik weet
+het niet. Mijn arme kinders!&#8221;
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e2298">
+<h3>4. Een flinke jongen.</h3>
+<p>&#8220;Grootje, we moeten naar den zolder,&#8221; riep Bart, &#8220;zoo hoog komt het vast niet.&#8221; Meteen trok hij zijn kousen uit en stroopte
+zijn broeken op. &#8220;Gauw Elsje op mijn rug.&#8221; &#8220;Neen, neen, grootmoe nee!&#8221; kreet Elsje, maar nu zei grootmoeder streng. &#8220;Elsje
+moet met Bart mee gaan en zoet zijn.&#8221; &#8220;Komt grootmoe dan ook?&#8221; vroeg ze nog en liet zich wegdragen, door de kamer <a id="d0e2303"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2303">120</a>]</span>en de keuken naar het laddertje, dat naar den zolder voerde. &#8220;Ik ben zoo bang,&#8221; schreide Elsje, &#8220;ik durf niet op den zolder.&#8221;
+&#8220;Stil nou,&#8221; zei Bart, &#8220;grootmoe komt ook. Wees nou zoet, ga even zitten, ik kom zoo terug.&#8221; Maar Elsje was bang, ze trapte
+op den vloer en gilde van angst en wilde de ladder weer af met Bart mee. &#8220;Ga je weg,&#8221; zei Bart, &#8220;je blijft daar, hoor!&#8221; en
+hij duwde haar weg en holde de ladder af, weer naar de kamer terug. &#8220;Grootmoe, ga op mijn rug zitten, gauw, ik ben sterk.
+Kijk het water is al zoo hoog. U zal verdrinken, toe dan,&#8221; smeekte hij. &#8220;Nee jongen, het is te zwaar, je zou omvallen en zelf
+omkomen, ga naar Elsje. God behoede je, mijn jongen.&#8221; Ze zoende Bart op beide wangen. De tranen sprongen in zijn oogen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 260px"><img border="0" src="images/p120.jpg" alt="Elsje moet met Bart meegaan." width="260" height="440"><p class="figureHead">Elsje moet met Bart meegaan.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het moet grootmoe, wat zouden vader en moeder zeggen? Gauw dan, voor het te laat is.&#8221; Hij pakte grootmoeders beenen en zij
+gaf zich eindelijk gewonnen. &#8220;Mijn beste jongen,&#8221; stamelde ze, &#8220;&#8217;t zal niet gaan, het zal niet gaan.&#8221; &#8220;Goed vasthouden, zoo,
+ja, vasthouden hoor, daar gaat het.&#8221; Grootmoeder zat op zijn rug, hij; wankelde even, maar bleef toch staan, boog <a id="d0e2312"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2312">121</a>]</span>zich voorover en voorzichtig, voetje voor voetje, ging hij naar de keuken met zijn lieven last. Grootmoeders rokken bengelden
+in het water, werden drijfnat, daar kon hij niets aan doen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Goeie jongen, mijn lieve jongen,&#8221; mompelde grootje. &#8220;Gaat &#8217;t wel? het is te zwaar.&#8221; Bart kon niet antwoorden. Hij zag vuurrood,
+maar kwam toch bij de ladder. Grootje pakte nu zelf de sporten beet en Bart hield zich ook stevig vast.
+
+</p>
+<p>&#8220;Grootmoe, grootmoe,&#8221; stond Elsje te roepen en stak haar handjes al uit, om ook te helpen. Daar was zij bij het luik. Nog
+een flinken zet. Grootmoe was op den zolder, waar Elsje dadelijk haar armpjes om grootmoeders hals sloeg.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wat ga je doen Bart, blijf hier!&#8221; riep grootmoe buiten adem van de inspanning. Bart ging de ladder weer af. &#8220;Ik kan er nog
+door, ik haal nog een paar dekens en kleeren, anders heeft u het te koud.&#8221; &#8220;Och jongen, je verdrinkt, kom terug.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, ik kom terug, dadelijk, ik ben nou toch nat,&#8221; zei Bart en waadde door de keuken naar de bedstee. Twee dekens en een
+kussen haalde hij er uit en laadde het op zijn hoofd. Toen greep hij zijn jas en grootmoe&#8217;s Zondagsche japon. Allemaal op
+zijn hoofd, zoo ging hij terug. Het water kwam nu over zijn middel. De blokken van zijn bouwdoos dreven er op en grootmoeders
+stoel hobbelde heen en weer. &#8220;Bart! Bart dan toch!&#8221; riepen grootmoeder en Elsje. &#8220;Ja, ik kom.&#8221; Daar was hij weer bij de ladder.
+Elsje pakte al wat aan en sleepte het naar boven.
+
+</p>
+<p>&#8220;Niet weer&#8212;naar&#8212;beneden,&#8221; hakkelde grootje, <a id="d0e2324"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2324">122</a>]</span>al bibberend van koude en angst. &#8220;Doe<a id="d0e2326"></a><span class="corr" title="Bron: ,"></span> dat natte goed uit.&#8221; &#8220;Ja, ik heb mijn jas en hier is uw japon.&#8221; Bart deed zijn natte goed uit en trok de jas aan, toen hielp
+hij grootmoeder en legde de natte kleeren in een hoek. Hij spreidde &eacute;&eacute;n deken op den grond, legde het kussen er op en samen
+trokken de kinderen grootmoe op de deken. Toen dekten ze haar met de andere deken toe.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kruip u er maar goed onder, dat u warm wordt.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Jelui ook,&#8221; klappertandde grootje en de kinderen kropen dicht tegen haar aan onder de deken.
+
+</p>
+<p>De wind bulderde maar door en beneden hoorde je het klotsen van het water.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nou komt het water toch niet meer,&#8221; zei Elsje, <a id="d0e2336"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>neen h&egrave;?&#8221; &#8220;Wel nee,&#8221; zei Bart, &#8220;zoo hoog niet. Wat zullen moeder en vader wel denken. Ik zal wat uit het raam hangen, dan
+zien ze, dat we hier zijn. Zoo&#8217;n handdoek, h&egrave; grootmoe,&#8221; vroeg Bart.
+
+</p>
+<p>De oude vrouw kon niet praten, ze knikte maar.
+
+</p>
+<p>Bart trok een handdoek van de drooglijn. Er lag een stukje touw, dat deed hij in de lus. Heel voorzichtig, maakte hij het
+openslaande raam een eindje los en liet den handdoek naar buiten waaien, het touwtje deed hij in den ring van het haakje.
+Toen gauw het raam weer dicht.
+
+</p>
+<p>&#8220;Trek&#8212;zoo&#8217;n&#8212;paar&#8212;kousen aan,&#8221; hakkelde grootmoe weer<a id="d0e2345"></a><span class="corr" title="Bron: ">, &#8220;</span>en zoo&#8217;n broek, die zijn wel droog.&#8221; Ja, ze waren droog. Gelukkig maar. Bart trok den broek en kousen van de lijn aan en kroop
+weer bij grootmoe onder de deken. Nu waren ze een poos stil.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb honger,&#8221; zei Bart. &#8220;Jongen,&#8221; grootmoe aaide hem liefkoozend over het hoofd. Als hij nu toch eens <a id="d0e2350"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2350">123</a>]</span>weggegaan was met Krijn en Jaap. Dan zouden grootmoeder en Elsje zeker verdronken zijn. Hij rilde er van.&#8212;&#8220;Komt vader nog
+niet,&#8221; vroeg Elsje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, vader komt straks. Hij komt ons vast halen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ja,&#8221; knikte grootje, &#8220;vader komt ons halen.&#8221;&#8212;
+
+
+</p>
+</div>
+<div class="div2" id="d0e2356">
+<h3>5. Voldoening.</h3>
+<p>Bart had geen rust. Hij ging weer eens naar het venster. Het regende niet meer, maar je zag alleen water en hier en daar stak
+een punt of een boom een eindje uit. Het was een troosteloos gezicht. Een schuitje zag hij niet. Toen ging hij naar het luik.
+&#8220;Hier blijven,&#8221; riep grootje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja, ik ga niet naar beneden, eventjes kijken.&#8221; Nog &eacute;&eacute;n sport van de ladder kwam er uit. Als het nu toch nog eens tot den
+zolder kwam. &#8220;Och nee, dat mocht niet. Toe vader kom dan toch.&#8221; Weer naar het venster. De wind leek wel wat te bedaren. Wat
+was dat in de verte. Hoorde hij klokken luiden. Ja, en dat daar, was &#8217;t een schuitje. &#8220;Ja, ja! grootje daar komt vader! Ik
+zie een schuitje,&#8221; juichte Bart. Hij gooide het venster open en riep zoo hard hij kon: &#8220;Vader, vader!&#8221;
+
+</p>
+<p>Ze konden hem nog niet hooren in het schuitje en hij kon niet zien, of het vader was. Nu zag hij drie menschen. E&eacute;n stond
+overeind, twee roeiden heel hard. Ja, het was vader! en moeder stond.
+
+</p>
+<p>&#8220;Moeder! Vader!&#8221; gilde hij. Elsje stond nu naast hem en riep ook mee en moeder stak de armen omhoog on riep: &#8220;Bartje, Elsje!&#8221;
+&#8220;Alle drie,&#8221; riep Bart terug. <a id="d0e2367"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2367">124</a>]</span>&#8220;Grootje!&#8221; riep vader. &#8220;Ja, ook, grootje ook!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;God zij dank,&#8221; zei vader en liet de riemen los. Ze waren nu met het bootje vlak voor het zoldervenster.
+
+</p>
+<p>&#8220;Voorzichtig nou, wacht even,&#8221; riep vader tegen moeder, die schreiend naar boven greep en niet bemerkte, dat het bootje opzij
+ging. Toen heesch vader zich tegen het raam omhoog en sprong naar binnen. Hij drukte de kinderen in zijn armen, terwijl hij
+den zolder rond keek. &#8220;Moeder,&#8221; riep hij, &#8220;ik kom.&#8221; Hier pak aan! vervolgde hij tot den anderen man en reikte Elsje uit het
+raam aan, die dadelijk in moeders armen vloog.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn schat, mijn engel,&#8221; zei moeder. Bart klom zelf naar beneden en werd ook opgevangen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Jongen, beste jongen,&#8221; zei moeder en zoende hem.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kalm aan,&#8221; zei de man &#8220;ga zitten, achteraan. De oude vrouw moet hier in het midden.&#8221; &#8220;Hier, doe om,&#8221; zei moeder en pakte
+beide kinderen in doeken, die ze bij zich had. Daar stond vader al met grootje in de deken gewikkeld.
+
+</p>
+<p>&#8220;Voorzichtig aan nu. Hou het schuitje wat tegen, vrouw Lubbe. Wacht, eerst het touw daarom! Zoo! Ja, geef haar nu maar aan.
+Zitten blijven, jongens! Wees maar niet bang, het gaat goed zoo.&#8221; E&eacute;n schok, daar zat grootje, tegen moeder aan op het middelste
+bankje. Vader gooide de andere deken ook in het schuitje, sprong er toen zelf in en nam de riemen weer. &#8220;De Heer zij gedankt,&#8221;
+stamelde grootmoeder, terwijl moeder de haren uit haar oogen streek en snikte, &#8220;Arme moeder, hoe bent u boven gekomen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Bart,&#8221; zei grootmoeder. &#8220;Bart heeft me gedragen.&#8221;
+<a id="d0e2383"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2383">125</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Goed zoo,&#8221; zei vader. &#8220;Brave jongen,&#8221; zei de andere man, en moeder knikte hem toe, maar Bart zei niets. Hij hield Elsje stijf
+vast en keek naar het huisje, en dacht: &#8220;Als ik toch eens was weg geloopen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure"><img border="0" src="images/p125.jpg" alt="Een kop heerlijke bouillon." width="601" height="371"><p class="figureHead">Een kop heerlijke bouillon.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Heel voorzichtig stuurden de beide mannen de kleine boot die soms stootte tegen een boompje of een paal.
+
+</p>
+<p>Uitstekende boomen wezen den weg naar de sloot. Toen ze die eenmaal bereikt hadden, ging het sneller voort. Moeder schreide
+en aaide grootje af en toe en knikte haar en de kinderen toe. Daar zag het zwart van menschen in de verte. &#8220;Hoo ie hoo!&#8221; schreeuwde
+vader en zwaaide met zijn pet. Een luid gejuich steeg op, uit de menigte. &#8220;Ze zijn gered,&#8221; riep men elkaar toe. &#8220;De oude vrouw
+ook,&#8221; zei Krijns moeder die vooraan <a id="d0e2395"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2395">126</a>]</span>stond en dadelijk Elsje aanpakte. Meteen staken allen de handen uit. Iedereen wilde helpen en grootje aanpakken. &#8220;Nee,&#8221; zei
+vader, &#8220;dank jelui wel hoor. Ik zal moeder dragen.&#8221; Bart werd ook opgetild; een man droeg hem het dorp in. Als een loopend
+vuurtje ging het van mond tot mond. &#8220;Hij heeft zijn grootmoeder gered!<a id="d0e2397"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> en in menig oog blonk een traan. Vergezeld van een groote menigte ging het in optocht naar het huis van den burgemeester.
+De goede burgervader liep vooruit en opende de deur. &#8220;Hierheen met je moeder, Lubbe. Breng haar naar boven, ze moet naar bed,
+anders wordt ze nog ziek.&#8212;Droge kleeren,&#8221; antwoordde de burgemeester, toen het dienstmeisje, dat met een warme kruik kwam
+aandragen, hem vroeg of er nog iets anders moest zijn. &#8220;Ga jelui gauw aan moeder zeggen, dat ze allemaal gered zijn,&#8221; vervolgde
+hij tegen zijn jongens, die ook kwamen kijken, en op dit gezegde dadelijk vroolijk naar binnen vlogen. Grootmoeder en Bart
+werden naar boven gedragen, van droge kleeren voorzien en in bed gestopt. Toen bracht het dienstmeisje hun een kop heerlijke
+bouillon en een paar boterhammen met koffie, wat ze zich allemaal best lieten smaken. Daarna moesten ze wat slapen, &#8220;dat was
+goed voor de schrik en alles,&#8221; zei moeder, die eerst met Elsje bij de Burgemeestersche was binnen geweest en nu kwam kijken
+bij grootje en Bart. Ze stopte haar jongen er eens goed onder en zoende hem hartelijk. &#8220;Mijn beste jongen,&#8221; zei ze. Plotseling
+sprong Bart overeind, sloeg zijn armen om moeders hals en hevig snikkend bracht hij er hortend en stootend uit. &#8220;Ik-had-stil-met
+Krijn <a id="d0e2400"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2400">127</a>]</span>en Jaap-willen-meegaan. Ik zal-het-nooit weer doen.&#8221; Eerst begreep moeder het niet en dacht, dat hij wat in de war was van
+alle angst. Ze was al vergeten, dat hij naar dien oom van Krijn zou gaan, maar toen werd het haar opeens duidelijk en ook
+zij stelde zich plotseling voor, wat er dan van moeder en Elsje had moeten worden. Ze werd er bleek van, maar zei alleen:
+&#8220;Gelukkig jongen, dat je het niet deed. Alles is nu goed. Ga gauw wat slapen, grootmoeder is al onder zeil.&#8221; Nogmaals kuste
+ze hem en met de tranen nog op de wangen viel hij in slaap.
+
+</p>
+<p>Hij droomde van water en nog eens water. Zag grootje er in zakken, zooals de koeien en paarden Elsje riep om hulp, maar hij
+kon niet bij haar komen want Krijn en Jaap hielden hem vast en riepen; <a id="d0e2404"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Wat geef je er om, ga mee!<a id="d0e2407"></a><span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> Hij wilde zich losrukken en vloog overeind. Met verwilderde oogen keek hij rond niet dadelijk beseffend, waar hij was.
+
+</p>
+<p>Moeder stond met een heer voor zijn bed.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zoo, heb je lekker geslapen, ventje? Ik zou er hem maar een dagje in houden.&#8221; Het was de dokter, zag hij nu. Hij werd beklopt
+en beluisterd en moest toen weer gaan liggen.
+
+</p>
+<p>Toen moeder den dokter had uitgelaten en weer bij het bed kwam, vroeg hij, hoe lang hij had geslapen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure floatLeft" style="width: 253px"><img border="0" src="images/p128.jpg" alt="Bart voelde zich gelukkig." width="253" height="253"><p class="figureHead">Bart voelde zich gelukkig.</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is goede Vrijdag,&#8221; zei moeder, &#8220;gisteren middag ben je in slaap gevallen en morgen mag je er weer uit.&#8221; &#8220;En grootmoeder?&#8221;
+&#8220;Is ook in bed gebleven vandaag, maar ze is best hoor. Kijk ereis wat ik hier voor je heb. Een paar heerlijke boterhammen,
+een <a id="d0e2423"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2423">128</a>]</span>groot stuk taart en een glas lekkere melk.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dat smaakt overheerlijk. &#8220;Gaan we nu niet weer naar huis, moeder. Hoe is het met ons huis?&#8221; vroeg Bart.
+
+</p>
+<p>&#8220;O, het water daalt al, maar we zullen er vooreerst niet in kunnen. Wij zijn zoolang bij Jansen in en morgen komen Grootje
+en jij er ook en met Paschen gaan we met ons allen naar tante Mijntje, waar grootje zal blijven, totdat ons huis weer in orde
+is.&#8221;&#8212;&#8220;Het is jammer van alles. Zou het allemaal bedorven zijn?&#8221; vroeg Bart.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat hindert minder,&#8221; antwoordde vader, die ook eens naar hem kwam kijken. &#8220;Jelui bent allemaal gered en er is niemand omgekomen.
+Alleen eenige koeien en paarden. Arme dieren! en een paar varkens nog. We hebben den geheelen nacht doorgewerkt, maar nu is
+de dijk ook gestopt. Het zal nog wel een tijdje duren, eer we weer in huis kunnen en er zal misschien wel een en ander bedorven
+zijn, maar wij zijn nog allemaal bij elkaar. En wat ik ook zoo heerlijk vind, onze Bart heeft bewezen, dat hij een flinker
+jongen is, dan hij zelf heeft gedacht.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ook vader zoende zijn jongen en Bart voelde zich gelukkig. &#8220;Die lieve, beste grootmoeder&#8221; mompelde hij.
+
+
+
+</p>
+</div>
+</div>
+</div><a id="d0e2433"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2433">129</a>]</span><div class="back">
+<div class="div1" id="d0e2435"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>Inhoud.</h2>
+<p></p>
+<ul>
+<li>I. <span class="smallcaps"><a href="#d0e107">De trouwe kameraden</a></span>   5
+
+<ul>
+<li>1. <a href="#d0e110">Broer en zus</a>   5
+
+</li>
+<li>2. <a href="#d0e165">Emy&#8217;s ridder</a>   8
+
+</li>
+<li>3. <a href="#d0e272">Haar geheim</a>   14
+
+</li>
+<li>4. <a href="#d0e314">Een prettige verjaardag</a>   16
+
+</li>
+<li>5. <a href="#d0e487">D&eacute;sir&eacute; en Emy</a>   25
+
+</li>
+<li>6. <a href="#d0e642">De landlooper</a>   31
+
+</li>
+<li>7. <a href="#d0e755">Uit logeeren</a>   38
+
+</li>
+<li>8. <a href="#d0e875">In gevaar</a>   45
+
+</li>
+<li>9. <a href="#d0e997">De redding</a>   50
+
+</li>
+<li>10. <a href="#d0e1078">D&eacute;sir&eacute; overwint</a>   55
+
+</li>
+</ul>
+
+
+</li>
+<li>II. <span class="smallcaps"><a href="#d0e1211">Treintje spelen</a></span>   62
+
+
+</li>
+<li>III. <span class="smallcaps"><a href="#d0e1382">De goudklomp</a></span>   65
+
+<ul>
+<li>1. <a href="#d0e1385">Orleman en Soliman vinden den goudklomp</a>   65
+
+</li>
+<li>2. <a href="#d0e1473">Wie zal hem hebben?</a>   71
+
+</li>
+<li>3. <a href="#d0e1545">Wat de dwergen verder zagen</a>   76
+
+</li>
+<li>4. <a href="#d0e1620">Gevonden</a>   81
+
+</li>
+<li>5. <a href="#d0e1689">De opdracht wordt volbracht</a>   85
+
+</li>
+<li>6. <a href="#d0e1776">Weer gelukkig</a>   90
+
+</li>
+</ul>
+
+
+</li>
+<li>IV. <span class="smallcaps"><a href="#d0e1852">De theevisite</a></span>   96
+
+<a id="d0e2548"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2548">130</a>]</span></li>
+<li>V. <span class="smallcaps"><a href="#d0e2041">Bart&#8217;s Grootmoeder</a></span>   100
+
+<ul>
+<li>1. <a href="#d0e2044">Een vriendelijk thuis</a>   100
+
+</li>
+<li>2. <a href="#d0e2170">De verzoeking</a>   110
+
+</li>
+<li>3. <a href="#d0e2241">De dijkbreuk</a>   115
+
+</li>
+<li>4. <a href="#d0e2298">Een flinke jongen</a>   119
+
+</li>
+<li>5. <a href="#d0e2356">Voldoening</a>   123
+
+</li>
+</ul>
+</li>
+</ul><p>
+
+
+
+
+<a id="d0e2582"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2582">131</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e2435">Inhoud</a>]
+</span><h2>Ons Schemeruurtje.</h2>
+<h2>Bibliotheek voor het kind.</h2>
+<p>Met platen van <span class="smallcaps">Jan Franse, Freddy Langeler, C. Spoor, Bas v. d. Veer, Jan Wiegman</span> en <span class="smallcaps">G. Wildschut</span>.
+
+</p>
+<p><b>De boeken, in deze serie verschenen, zijn goed en goedkoop.</b>
+
+</p>
+<p>Het blijkt, dat het publiek deze uitgave op prijs stelt&#8212;er worden voor weinig geld boeken gebracht, waarvan de uitvoering
+smakelijk en aantrekkelijk is&#8212;de inhoud op een hoog peil staat&#8212;en daarbij versierd is met tal van plaatjes van Nederlandsche
+kunstenaars.&#8212;
+
+</p>
+<div class="poem">
+<div class="stanza">
+<p class="line" style=""><span class="poetryline"><b>Heeft Uw kind deze boeken?</b>
+</span></p>
+<p class="line" style=""><span class="poetryline"><b>Duizenden genieten er van!</b></span></p>
+</div>
+</div>
+<p><span class="smallcaps">Verschenen</span>:
+
+
+</p>
+<p>I.
+<b>Ida Heijermans&#8212;Vertellingen,</b>
+
+</p>
+<p>6&#8211;10.000&#8212;2e druk. 132 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>Een stel aardige, kleurige uitgaven voor kinderen, met heel genoegelijke illustraties bij den tekst en goed verzorgd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Telegraaf.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>II.
+<b>Gebr. Grimm&#8212;Sprookjes.</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door Tante <span class="smallcaps">Lize</span>. 6&#8211;10.000. 2e druk. 124 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>En ook zijn het aardige boekjes om den vorm wat breeder dan het gewone octaaf met op den omslag een gekleurd tafereeltje.
+
+</p>
+<p>&#8220;Handelsblad.&#8221;
+<a id="d0e2643"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2643">132</a>]</span>
+
+</p>
+<p>III.
+<b>H. C. Andersen&#8212;Sprookjes.</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door Tante <span class="smallcaps">Lize</span>. 6&#8211;10.000. 2e druk. 120 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>De nieuwe vertaling is echter keurig en de uitgave heel mooi.
+
+</p>
+<p>&#8220;Boekenschouw.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>IV.
+<b>Onze oude Versjes en het beroemde prentenboek.</b>
+
+</p>
+<p>6&#8211;10.000. 2e druk. 104 bladzijden met 103 platen.
+
+</p>
+<p>Geen kinderboekenplankje is volledig zonder dit alleraardigste boekje.               &#8220;N. Vrouwenleven.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>V.
+<b>Ida Heijermans&#8212;Uit Tante&#8217;s jeugd.</b>
+
+</p>
+<p>6&#8211;12.000. 2e druk. 172 bladzijden met 40 platen.
+
+</p>
+<p>Wij kunnen dit nummer uit de serie &#8220;Ons Schemeruurtje&#8221; als een echt kinderboek aanbevelen.       &#8220;Kath. School.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>VI.
+<b>Tijl Uilenspiegel.</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door <span class="smallcaps">Hermanna</span>. 6&#8211;12.000. 2e druk. 124 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>&#8217;t Boekje ziet er smakelijk uit en &#8217;t is goed verteld.
+
+</p>
+<p>&#8220;Prov. Over. en Zwolsche Courant.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>VII.
+<b>Ida Heijermans, Zoo mooi als zonneschijn. Het Kaarsemannetje.</b>
+
+</p>
+<p>92 bladzijden met 53 platen.
+
+</p>
+<p>Twee mooie origineele sprookjes van Ida Heijermans, boeiend en fantastisch.                &#8220;Centrum.&#8221;
+<a id="d0e2709"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2709">133</a>]</span>
+
+</p>
+<p>VIII.
+<b>Jean Ma&ccedil;&eacute;&#8212;Sprookjes.</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door <span class="smallcaps">Hermanna</span>. 128 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>Deze nieuwe verhaaltjes zullen niet nalaten een goeden indruk op &#8217;t jeugdige kindergemoed te maken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Prov. Over. en Zwolsche Courant.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>IX.
+<b>Wilhelm Hauff&#8212;Vertellingen.</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door <span class="smallcaps">Hermanna</span>. 110 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>Weer is er met dit boekje voor de Meulenhoff-Serie een goede greep gedaan.               &#8220;De Vrouw.&#8217;
+
+
+</p>
+<p>X.
+<b>Ida Heijermans&#8212;Nancy&#8217;s Avonturen.</b>
+
+</p>
+<p>104 bladzijden met 56 platen.
+
+</p>
+<p>Dit boekje zal door kinderen met liefde voor planten en bloemen, worden verslonden.          &#8220;De Amsterdammer.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>XI.
+<b>M&uuml;nchhausen,</b>
+
+</p>
+<p>Bewerkt door <span class="smallcaps">A. Haes</span>. 160 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>.... een eeuwig jong boek blijven. Jan Wiegman heeft het boekje van kostelijke zwartjes voorzien. E&eacute;n aardige gekleurde plaat
+in den tekst en een andere heel vermakelijke op het omslag.
+
+</p>
+<p>&#8220;De Vrouw.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>XII.
+<b>Hermanna&#8212;Vertellingen.</b>
+
+</p>
+<p>112 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>De korte verhaaltjes zijn ook zeer geschikt om aan de kleintjes voor te lezen.                &#8220;Centrum.&#8221;
+<a id="d0e2778"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2778">134</a>]</span>
+
+
+</p>
+<p>XIII.
+<b>Mijn Sprookjesboek.</b>
+
+</p>
+<p>Sprookjes van <span class="smallcaps">Bechstein</span> en <span class="smallcaps">Perrault</span>. 112 bladzijden met 80 platen.
+
+</p>
+<p>Een smakelijk boekje met tal van aardige plaatjes en verhalen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zutphensche Courant.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>XIV.
+<b>Bas v. d. Veer&#8212;A. dat is Aafje.</b>
+
+</p>
+<p>Een prentenboek van 32 bladzijden met 14 gekleurde en 13 plaatjes in roodzwart.
+
+</p>
+<p>Het is een pleizier om te kijken naar haar frissche en toch ook gevoelige plaatjes.             &#8220;De Vrouw.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>XV.
+<b>W. Dannenberg&#8212;Vreugdekind.</b>
+
+</p>
+<p>114 bladzijden met 77 platen.
+
+</p>
+<p>Dat is aantrekkelijke en goede lectuur voor het kind.
+
+</p>
+<p>&#8220;<span class="abbr" title="Groningsche"><abbr title="Groningsche">Gron.</abbr></span> Courant.&#8221;
+
+
+</p>
+<p>XVI.
+<b>Reintje de Vos.</b>
+
+</p>
+<p>Naverteld door <span class="smallcaps">Hermanna</span>. 120 bladzijden met 50 platen.
+
+</p>
+<p>De reeks aardige boekjes voor de jeugd.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zwolsche Courant&#8221;.
+
+
+</p>
+<p>XVII.
+<b>Ida Heijermans, Het goud achter de bron. Het betooverde orgel.</b>
+
+</p>
+<p>144 bladzijden met 80 platen. Het is een mooi kinderboek.      &#8220;Dord. Courant&#8221;
+
+<a id="d0e2851"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2851">135</a>]</span></p>
+<p>XVIII.
+<b>W. P. Ebbinge Wubben-van Hasselt, Hoor! Moeder leest voor.</b>
+
+</p>
+<p>Een aardig boekje voor de kleinen met tal van verhalen en versjes.
+
+</p>
+<p>XIX. <b>H. D. Jacobi&#8212;Wat Tante Dora vertelde.</b>
+
+</p>
+<p>Een boekje voor wat oudere kinderen met boeiende verhalen.
+
+
+</p>
+<div class="transcribernote">
+<h2>Colofon</h2>
+<h3>Beschikbaarheid</h3>
+<p>Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het
+kopieeren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de Project Gutenberg Licentie bij dit eBoek of on-line op www.gutenberg.org
+
+</p>
+<p>This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give
+it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+</p>
+<h3>Codering</h3>
+<p>Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde van
+de regel zijn hersteld.
+
+</p>
+<p>Hoewel in dit werk laag liggende aanhalingstekens openen worden gebruikt, zijn deze gecodeerd met &#8220;.
+
+</p>
+<h3>Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>19-AUG-2006 begonnen.</li>
+</ul>
+<h3>Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table width="75%">
+<tr>
+<th>Plaats</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e143">Bladzijde 7</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e159">Bladzijde 8</a></td>
+<td width="40%">tewetal</td>
+<td width="40%">tweetal</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e162">Bladzijde 8</a></td>
+<td width="40%">op op</td>
+<td width="40%">op</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e209">Bladzijde 10</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e258">Bladzijde 13</a></td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+<td width="40%">&#8216;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e261">Bladzijde 13</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8217;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e330">Bladzijde 17</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e333">Bladzijde 17</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e338">Bladzijde 18</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e343">Bladzijde 18</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e346">Bladzijde 18</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e389">Bladzijde 19</a></td>
+<td width="40%">Emmij</td>
+<td width="40%">Emy</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e421">Bladzijde 21</a></td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e429">Bladzijde 21</a></td>
+<td width="40%">uinoodigen</td>
+<td width="40%">uitnoodigen</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e466">Bladzijde 23</a></td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e490">Bladzijde 25</a></td>
+<td width="40%">Desire</td>
+<td width="40%">D&eacute;sir&eacute;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e495">Bladzijde 25</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e504">Bladzijde 25</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e580">Bladzijde 28</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e587">Bladzijde 29</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e592">Bladzijde 29</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e597">Bladzijde 29</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e606">Bladzijde 29</a></td>
+<td width="40%">,</td>
+<td width="40%">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e618">Bladzijde 30</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e635">Bladzijde 31</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e665">Bladzijde 33</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e672">Bladzijde 33</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e713">Bladzijde 36</a></td>
+<td width="40%">Dis&eacute;r&eacute;</td>
+<td width="40%">D&eacute;sir&eacute;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e730">Bladzijde 37</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e740">Bladzijde 37</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e812">Bladzijde 40</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e860">Bladzijde 44</a></td>
+<td width="40%">,</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e866">Bladzijde 44</a></td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e882">Bladzijde 45</a></td>
+<td width="40%">,</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e884">Bladzijde 45</a></td>
+<td width="40%">boederij</td>
+<td width="40%">boerderij</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e889">Bladzijde 45</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e944">Bladzijde 48</a></td>
+<td width="40%">,</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e967">Bladzijde 48</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e975">Bladzijde 49</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1002">Bladzijde 50</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1005">Bladzijde 50</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1028">Bladzijde 52</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1032">Bladzijde 52</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1067">Bladzijde 54</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1072">Bladzijde 54</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1081">Bladzijde 55</a></td>
+<td width="40%">Desire</td>
+<td width="40%">D&eacute;sir&eacute;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1113">Bladzijde 56</a></td>
+<td width="40%">Tonny</td>
+<td width="40%">Tony</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1137">Bladzijde 57</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1181">Bladzijde 59</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1196">Bladzijde 60</a></td>
+<td width="40%">Annetje</td>
+<td width="40%">Anneke</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1406">Bladzijde 66</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1409">Bladzijde 66</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1429">Bladzijde 67</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1461">Bladzijde 70</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1511">Bladzijde 74</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1537">Bladzijde 75</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1588">Bladzijde 78</a></td>
+<td width="40%">onschudig</td>
+<td width="40%">onschuldig</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1595">Bladzijde 79</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1625">Bladzijde 81</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1628">Bladzijde 81</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1631">Bladzijde 81</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1637">Bladzijde 82</a></td>
+<td width="40%">t</td>
+<td width="40%">&#8217;t</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1646">Bladzijde 82</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1657">Bladzijde 83</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1660">Bladzijde 83</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1771">Bladzijde 89</a></td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e1848">Bladzijde 95</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2072">Bladzijde 102</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2081">Bladzijde 103</a></td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2083">Bladzijde 103</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2101">Bladzijde 104</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2133">Bladzijde 107</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2138">Bladzijde 108</a></td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2146">Bladzijde 108</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2163">Bladzijde 109</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2166">Bladzijde 109</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2175">Bladzijde 110</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2194">Bladzijde 111</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2201">Bladzijde 112</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2295">Bladzijde 119</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2326">Bladzijde 122</a></td>
+<td width="40%">,</td>
+<td width="40%">
+[<i>Verwijderd</i>]
+
+</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2336">Bladzijde 122</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2345">Bladzijde 122</a></td>
+<td width="40%"> </td>
+<td width="40%">, &#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2397">Bladzijde 126</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2404">Bladzijde 127</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8220;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td width="20%"><a href="#d0e2407">Bladzijde 127</a></td>
+<td width="40%">
+[<i>Niet in bron</i>]
+
+</td>
+<td width="40%">&#8221;</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Wat tante Dora vertelde, by H. D. Jacobi
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK WAT TANTE DORA VERTELDE ***
+
+***** This file should be named 19544-h.htm or 19544-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/9/5/4/19544/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/19544-h/images/frontcover.jpg b/19544-h/images/frontcover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8cf3ad5
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/frontcover.jpg
diff --git a/19544-h/images/p000.jpg b/19544-h/images/p000.jpg
new file mode 100644
index 0000000..be1f023
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p000.jpg
diff --git a/19544-h/images/p005.jpg b/19544-h/images/p005.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1036f84
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p005.jpg
diff --git a/19544-h/images/p009.jpg b/19544-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..73a2b0f
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p009.jpg
diff --git a/19544-h/images/p011.jpg b/19544-h/images/p011.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e8c3987
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p011.jpg
diff --git a/19544-h/images/p012.jpg b/19544-h/images/p012.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ddec88d
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p012.jpg
diff --git a/19544-h/images/p015.jpg b/19544-h/images/p015.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0dd1f77
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p015.jpg
diff --git a/19544-h/images/p020.jpg b/19544-h/images/p020.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7757084
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p020.jpg
diff --git a/19544-h/images/p023.jpg b/19544-h/images/p023.jpg
new file mode 100644
index 0000000..92d89a0
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p023.jpg
diff --git a/19544-h/images/p025.jpg b/19544-h/images/p025.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4913338
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p025.jpg
diff --git a/19544-h/images/p028.jpg b/19544-h/images/p028.jpg
new file mode 100644
index 0000000..730a6a7
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p028.jpg
diff --git a/19544-h/images/p030.jpg b/19544-h/images/p030.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7ef5485
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p030.jpg
diff --git a/19544-h/images/p033.jpg b/19544-h/images/p033.jpg
new file mode 100644
index 0000000..625bc91
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p033.jpg
diff --git a/19544-h/images/p035.jpg b/19544-h/images/p035.jpg
new file mode 100644
index 0000000..364f320
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p035.jpg
diff --git a/19544-h/images/p037.jpg b/19544-h/images/p037.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f08f91e
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p037.jpg
diff --git a/19544-h/images/p039.jpg b/19544-h/images/p039.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1a9bb56
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p039.jpg
diff --git a/19544-h/images/p040.jpg b/19544-h/images/p040.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7fd83e1
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p040.jpg
diff --git a/19544-h/images/p042.jpg b/19544-h/images/p042.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5ddfbd0
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p042.jpg
diff --git a/19544-h/images/p043.jpg b/19544-h/images/p043.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ff13273
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p043.jpg
diff --git a/19544-h/images/p045.jpg b/19544-h/images/p045.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0394c14
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p045.jpg
diff --git a/19544-h/images/p046.jpg b/19544-h/images/p046.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f528eb1
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p046.jpg
diff --git a/19544-h/images/p049.jpg b/19544-h/images/p049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..03e5588
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p049.jpg
diff --git a/19544-h/images/p053.jpg b/19544-h/images/p053.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e6ce965
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p053.jpg
diff --git a/19544-h/images/p056.jpg b/19544-h/images/p056.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0e5d64a
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p056.jpg
diff --git a/19544-h/images/p059.jpg b/19544-h/images/p059.jpg
new file mode 100644
index 0000000..102b9ea
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p059.jpg
diff --git a/19544-h/images/p060.jpg b/19544-h/images/p060.jpg
new file mode 100644
index 0000000..403f78b
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p060.jpg
diff --git a/19544-h/images/p062.jpg b/19544-h/images/p062.jpg
new file mode 100644
index 0000000..996329c
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p062.jpg
diff --git a/19544-h/images/p064.jpg b/19544-h/images/p064.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7e35c16
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p064.jpg
diff --git a/19544-h/images/p066.jpg b/19544-h/images/p066.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eed654b
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p066.jpg
diff --git a/19544-h/images/p067.jpg b/19544-h/images/p067.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8c39516
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p067.jpg
diff --git a/19544-h/images/p069.jpg b/19544-h/images/p069.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6a01bca
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p069.jpg
diff --git a/19544-h/images/p072.jpg b/19544-h/images/p072.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2a9b60b
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p072.jpg
diff --git a/19544-h/images/p073.jpg b/19544-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0d8246a
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p073.jpg
diff --git a/19544-h/images/p077.jpg b/19544-h/images/p077.jpg
new file mode 100644
index 0000000..48528a3
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p077.jpg
diff --git a/19544-h/images/p080.jpg b/19544-h/images/p080.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3687da7
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p080.jpg
diff --git a/19544-h/images/p084.jpg b/19544-h/images/p084.jpg
new file mode 100644
index 0000000..103328f
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p084.jpg
diff --git a/19544-h/images/p086.jpg b/19544-h/images/p086.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b8261b6
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p086.jpg
diff --git a/19544-h/images/p089.jpg b/19544-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b0712f2
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p089.jpg
diff --git a/19544-h/images/p094.jpg b/19544-h/images/p094.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3e58663
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p094.jpg
diff --git a/19544-h/images/p096.jpg b/19544-h/images/p096.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4398dda
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p096.jpg
diff --git a/19544-h/images/p097.jpg b/19544-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1de753e
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p097.jpg
diff --git a/19544-h/images/p098.jpg b/19544-h/images/p098.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1da1232
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p098.jpg
diff --git a/19544-h/images/p099.jpg b/19544-h/images/p099.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d34228b
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p099.jpg
diff --git a/19544-h/images/p101.jpg b/19544-h/images/p101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..76bd173
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p101.jpg
diff --git a/19544-h/images/p103.jpg b/19544-h/images/p103.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9fb06e4
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p103.jpg
diff --git a/19544-h/images/p106.jpg b/19544-h/images/p106.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c29d583
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p106.jpg
diff --git a/19544-h/images/p111.jpg b/19544-h/images/p111.jpg
new file mode 100644
index 0000000..94910f3
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p111.jpg
diff --git a/19544-h/images/p114.jpg b/19544-h/images/p114.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1be1ce6
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p114.jpg
diff --git a/19544-h/images/p117.jpg b/19544-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f69db5d
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p117.jpg
diff --git a/19544-h/images/p120.jpg b/19544-h/images/p120.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3899377
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p120.jpg
diff --git a/19544-h/images/p125.jpg b/19544-h/images/p125.jpg
new file mode 100644
index 0000000..348433a
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p125.jpg
diff --git a/19544-h/images/p128.jpg b/19544-h/images/p128.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ee1b9f6
--- /dev/null
+++ b/19544-h/images/p128.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..55daf3a
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #19544 (https://www.gutenberg.org/ebooks/19544)