summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/19293-h/19293-h.htm
blob: 1aaa7ce2c65588655549f2517fa9c00451c27a20 (plain) 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274

<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">

<html>

<!--

Some comments about the postprocessing of this ebook, which might be
useful someday for other postprocessors, or for me when I work on
another such book and can't remember how I did something before...

For consistency, I've used the same styles as I did in the other
GROBE books. The originals are all formatted similarly.

I duplicated the table of contents near the beginning of the book,
because that's where many people would expect it, and because it will
kind of get lost in the end anyway when the Gutenberg info is appended.

I've retained some proofers' comments (and added some more during
postprocessing!) in this HTML version, commented of course, related
to things like errors in the book which I hope nobody ever "fixes"
back to the way it is in the original!

Words which have been corrected in this Gutenberg etext are marked
by the comment "Error in book:" or some such.

I used Vim (http://www.vim.org/) for most editing, but I used UniRed
(http://www.esperanto.mv.ru/UniRed/) for spellchecking and conversion
between iksismo, numerical character entities, and utf8 ascii. Be
aware of some UniRed features I discovered: 1) All hexadecimal Unicode
entities are converted to decimal (*throughout the file*) when it is
saved. That may be good or bad, depending on your personal preference.
I prefer hexadecimal, but decimal doesn't bother me too much, and one
can still enter them as hexadecimal. 2) Windowy ASCII characters with
the high bit set, that is, in the range [128..255] may be corrupted. For
example, "naive" with an i-dieresis is converted to "na&#64933;". Be
sure to convert such characters to Unicode *before* your first UniRed
save!

Note concerning HR width: 38% = 1 - GoldenRatio.

Notes to myself inre dashes:
   Validator doesn't like &#151; Use &mdash; or Unicode &#8212;
   Unicode nonbreaking hyphen: &#8209;
   Also, &ndash; = Unicode &#8211;

                                  - William W. Patterson, AKA Ailanto

-->

<head>
   <title>WASHINGTON IRVING : La Legendo de Dorm-Valeto</title>
   <!-- Apparently the W3C HTML Validator *requires* Content-Type
   tag or one of the other comparable things now. -->
   <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
   <style type="text/css">
      body { margin-left: 5%; margin-right: 5% }
      p.centre, div.centre, td.centre { text-align: center }
      p.tutdekstre, div.tutdekstre, td.tutdekstre { text-align: right }
      p.tutlive, div.tutlive, td.tutlive, blockquote.tutlive { text-align: left }
      p.dekstre, div.dekstre, td.dekstre, blockquote.dekstre { text-align: left; margin-left: 2em }
      p.live, div.live, td.live { text-align: right; margin-right: 2em }
      .titolo { font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 1em }
      .subtitolo { font-size: 110%; font-weight: bold; text-align: center; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em }
      .dike { font-weight: bold }
      .italike { font-style: italic }
      .grandege { font-size: 225% }
      .grande { font-size: 125% }
      .grandete { font-size: 115% }
      .mezgrande { font-size: medium }
      .malgrandete { font-size: 85% }
      .malgrande { font-size: 70% }
      .malgrandege { font-size: 55% }
      .pligrande { font-size: larger }
      .plimalgrande { font-size: smaller }
   </style>
</head>

<body>


<pre>

Project Gutenberg's La Legendo de Dorm-Valeto, by Washington Irving

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: La Legendo de Dorm-Valeto

Author: Washington Irving

Translator: Edwin Grobe

Release Date: September 16, 2006 [EBook #19293]

Language: Esperanto

Character set encoding: UTF-8

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA LEGENDO DE DORM-VALETO ***




Produced by Robert L. Read, William Patterson and the
Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net






</pre>


<!-- File: 01.png -->

<div class="grande centre italike" style="margin-top: 0; margin-bottom: 2em">
   KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ
</div>

<div class="grande italike centre" style="margin-bottom: 2em">
   WASHINGTON IRVING<br>
   (1783-1859)
</div>

<div class="grandege dike centre italike" style="margin-bottom: 1em">
   La Legendo de Dorm-Valeto
</div>

<div class="italike centre" style="margin-bottom: 4em">
   Esperantigis<br>
   EDWIN GROBE
</div>

<div class="italike centre" style="margin-bottom: 4em">
   1998<br>
   Eldonejo-Arizona-Stelo<br>
   1620 North Sunset Drive<br>
   Tempe, Arizona 85281-1550<br>
   Usono
</div>

<!-- File: 02.png -->

<div class="malgrandete centre" style="margin-bottom: 2em">
   "LA LEGENDO DE DORM-VALETO"<br>
   Unua Eldono: Majo 1998
</div>

<div class="malgrandete centre" style="margin-bottom: 4em">
   Origina Anglalingva Titolo:<br>
   "THE LEGEND OF SLEEPY HOLLOW"
</div>

<!-- File: 03.png -->

<div class="titolo">
   LA LEGENDO DE DORM-VALETO
</div>

<div class="subtitolo">
   Malkovrita inter la Dokumentoj<br>
   de Forpasinta Didriko Knikerbokero
</div>

<p>
   En la sino de unu el tiuj ampleksaj krekoj dentantaj la orientan
   bordon de Hudsono-Rivero, &#265;e tiu lar&#285;a pligrandi&#285;o de la
   akvovojo nomita fare de la antikvaj Nederlandaj navigistoj
   Tapan-Lago, kaj kie tiuj lastaj &#265;iam anta&#365;zorge malaltigis
   siajn velojn, petante la protekton de Sankta-Nikolao dum la
   transnavigado, ku&#349;as eta merkatvila&#285;o nomi&#285;anta &#265;e kelkaj
   Verda-Vila&#285;o sed kiu pli kutime kaj pli ta&#365;ge nomi&#285;as
   Lanto-Vila&#285;o.
</p>

<p>
   Tiun nomon, la&#365;onidire, elpensis anta&#365;tempe la estimataj
   dommastrinoj de la apudsituanta regiono pro enradiki&#285;inta
   inklino de siaj edzoj lanti &#265;e la vila&#285;a trinkejo en
   merkatotagoj. Kia ajn estu tio, mi ne garantias la fakton. Mi
   aludas &#285;in nur dezirante esti preciza kaj a&#365;tenta.
</p>

<p>
   Ne malproksime disde tiu vila&#285;o&mdash;povas esti du mejlojn
   for&mdash;situas valeto, a&#365; pli bone dirite, tersino, &#265;irka&#365;ate
   de altaj montetoj, kiu estas unu el la plej trankvilaj lokoj
   de la tuta mondo. Malgranda rojo trafluetas &#285;in, murmurante
   nur sufi&#265;akvante por lulripozigi preterpasanton. Malofta
   koturnfajfo a&#365; pegklako estas preska&#365; la sola sono kiu iam
   interrompas la konstantan trankvilon.
</p>

<p>
   Mi tion memoras, ke kiam mi estis junulo, mia unua provo pri
   sciur&#265;asado okazis en bosko de altaj juglandarboj kiu ombras
   unu flankon de la valo. Mi vageniris &#285;in je tagmezo kiam la
   tuta naturo precipe silentis kaj min ektimigis la bruego de
   mia propra pafilo kiam &#285;i rompis la &#265;irka&#365;antan sabatan
   trankvilon kaj &#285;in da&#365;rigis kaj resonigis ties koleraj
   e&#293;adoj. Se iam mi dezirus ripozejon kie povi retiri&#285;i,
   forlasinte la mondon kaj ties distra&#309;ojn, kaj pasigi revante la
   etan resta&#309;on de maltrankvila vivo, mi konas nenian ejon pli
   ta&#365;gan ol tiu valeto.
</p>

<p>
   Pro la senmova trankvilo de la loko kaj la kurioza karaktero de
   ties lo&#285;antoj, kiuj estas posteuloj de la originaj Nederlandaj
   koloniintoj, tiu protektata valeto de longa tempo nomi&#285;as
   DORM-VALETO kaj ties rustikajn lo&#285;antojn oni kromnomas
   DORM-VALETANOJ tra la tuta najbara regiono. Dormiga a&#365; reviga
   influo &#349;ajnas superpendi la valeton kaj penetri la etoson
   mem. Iuj diras ke sor&#265;is la lokon grava Germana kuracisto
   dum la fruaj tagoj de la kolonio. Aliaj diras ke maljuna
   Indiana tribestro, &#349;amano a&#365; magiisto de sia gento, okazigis
   indi&#285;enajn ritojn tie anta&#365; ol malkovris la landon Mastro
   Hendriko Hudsono.
</p>

<p>
   Certe estas ke la loko da&#365;re agas subrege de iu magia potenco
   kiu trudas sor&#265;on al la

<!-- File: 04.png -->

   mensoj de la tieaj bonhomoj, promenigante ilin en seninterrompa
   son&#285;ado. Ili estas adeptoj pri &#265;iuj specoj de mirigaj
   kredoj, emas sperti trancojn kaj viziojn, ofte vidas strangajn
   eventojn, a&#365;das muzikon kaj vo&#265;ojn en la aero. La tuta regiono
   abundegas je lokaj rakontoj, hantitaj pejza&#285;oj kaj krepuskaj
   supersti&#265;oj. Steloj falas kaj meteoroj brilegas pli ofte super
   tiu valeto ol en aliaj partoj de la lando, kaj Inkubo, kun tuta
   armeo da Inkubidoj, &#285;in utiligas kiel plej &#349;atatan ludejon.
</p>

<p>
   La rega fantomo kiu hantas tiun sor&#265;itan regionon tamen kaj
   &#349;ajnas estri &#265;iujn aerajn potenculojn, estas senkapa
   rajdanto. Kelkaj regionanoj raportas ke &#285;i estas la fantomo
   de Hesa soldato kies kapon forportis kanonkuglo okaze de sennoma
   batalo de Sendependeco-Milito kaj kiun kamparanoj ekvidas
   de tempo al tempo anta&#365;enhastantan en la nokta malhelo
   kvaza&#365; sur ventoflugiloj. La hantejoj de la fantomo situas
   ne nur en la valeto sed foje ampleksas apudirantajn vojojn
   kaj precipe la areon &#265;irka&#365;antan ne malproksiman
   pre&#285;ejon.
</p>

<p>
   Efektive, kelkaj el la plej a&#365;tentaj historiistoj de la
   koncerna regiono, zorgeme kuniginte kaj kontrolkomparinte la
   malkonstantajn informerojn pri tiu aperanta&#309;o, asertas
   la jenon: la korpo de la soldato ku&#349;as enterigite en la
   pre&#285;eja tombejo; la fantomo forrajdas &#265;iunokte al la
   batalkampo ser&#265;ante sian kapon; pri la sagritma rapideco je
   kiu &#285;i foje la&#365;iras la valeton, kvaza&#365; noktomeza
   fulma&#309;o, respondecas la malfrua horo kaj la bezono reveni
   al la pre&#285;eja tombejo anta&#365; nova tagi&#285;o.
</p>

<p>
   Tia estas la &#285;enerala enhavo de tiu legenda supersti&#265;o
   provizinta homojn de tiu ombroregiono per tiom da fantaziaj
   rakontoj. Kaj la fantomo nomi&#285;as anta&#365; &#265;iuj tieaj
   kamparaj kamenoj: la Senkapa Rajdanto de Dorm-Valeto.
</p>

<p>
   Mirinde estas ke la viziemo kiun mi menciis ekzistas ne nur
   &#265;e la denaskaj lo&#285;antoj de la valeto. Senkonscie
   &#285;in ensorbas anka&#365; &#265;iu novalveninta valano
   lo&#285;inta tie dum iom da tempo. Kiom ajn viglamensaj ili
   estis anta&#365; ol eniri tiun dormlandon, ili ne rezistas
   enspiri balda&#365;ete la sor&#265;an influon de la aero kaj
   komencas fantazii: sperti son&#285;ojn, vidi apera&#309;ojn.
</p>

<p>
   Mi mencias tiun trankvilejon kun la plej alta la&#365;do
   &#265;ar estas jenloke, en tiaj malgrandaj izolitaj Nederlandaj
   valoj dise ensinigitaj en la granda Nov-Jork-&#348;tato ke ade
   sen&#349;an&#285;i&#285;as lo&#285;antaro, moroj kaj kutimoj,
   dum preterkuregas ilin senatente la torentego da migrado kaj
   pliboni&#285;o estiganta tiel sen&#265;esajn &#349;an&#285;ojn
   en aliaj regionoj de tiu senripoza lando. Ili samas kiel tiuj
   etaj trankvilaj akvopo&#349;a&#309;oj apudlimigantaj rapidan
   rivereton en kiuj ni povas rimarki pajleron a&#365; aerglobeton
   flosadi trankvile &#265;eankre a&#365; rotacii hezite en
   sia eta havena&#309;o nepre malatentan pri la hastego de la
   pasanta fluo. Kvankam nun forpasis multaj jaroj ekde kiam mi
   subpromenadis la pigrajn ombrojn de Dorm-Valeto, mi preska&#365;
   certas povi renkonti la samajn arbojn kaj la samajn familiojn
   vivantajn ankora&#365; hodia&#365; en vegeta lantado en ties
   protektata

<!-- File: 05.png -->

   sino.
</p>

<p>
   En tiu kromloko de la naturo lo&#285;is en malnova periodo
   de la Usona historio, tio estas, anta&#365; &#265;irka&#365;
   tridek jaroj, estimata estulo nomi&#285;anta Ikabodo Gruo kiu
   gastis, a&#365;, la&#365; sia vorto, "lantis" en Dorm-Valeto
   cele al instrui la infanojn de la komunumo. Li naski&#285;is
   en Konektikuto, &#349;tato provizanta Usonon per pioniroj ne
   nur por la arbaro sed anka&#365; por la mensaro kaj dissendanta
   &#265;iujare armeojn da sova&#285;ejlimaj arbaristoj kaj
   kamparaj lernejestroj.
</p>

<p>
   La familinomo Gruo ne malta&#365;gis al lia persono. Li ege
   altis sed ege magris, havante mallar&#285;ajn &#349;ultrojn,
   longajn brakojn kaj krurojn, manojn preterpendantajn
   la&#365;&#349;ajne je tuta mejlo liajn manikojn, piedojn
   kapablajn funkcii kiel &#349;oveliloj, kaj tutan framon ege
   malstre&#265;e muntitan. La kapon li havis malgrandan kaj platan
   supra&#309;e kun gigantaj oreloj; grandaj, verdaj, vitraj
   okuloj; kaj longa galinagnazo aspektanta kiel ventoflago sidanta
   sur lia spindelkolo por indiki la blovdirekton de la vento.
   Vidante lin la&#365;pa&#349;egi montetfirston en venta tago, dum
   liaj vesta&#309;oj pufi&#285;is kaj flirtis &#265;irka&#365;
   li, oni povintus erare lin identigi kiel malsategdion surteren
   malsuprenvenintan a&#365; &#265;ifonan birdotimigilon
   elfu&#285;intan maizkampon.
</p>

<p>
   Lia lernejo estis malalta unu&#265;ambrega konstrua&#309;o krude
   muntita el &#349;tipoj. La fenestroj estis duone vitritaj,
   duone riparitaj per apartaj folioj el malnovaj lernlibroj.
   Dum liberaj horoj genie sekurigis la lernejon fleksebla
   bran&#265;eto tordita &#265;irka&#365; la pordomanilon kaj
   palisoj starigitaj kontra&#365; la fenestro&#349;utrojn. Tial,
   kvankam &#349;telisto povus ege facile eniri la ejon, iom
   &#285;ene estus &#285;in eliri: ideo kiun la arkitekto, Josto
   Van-Ha&#365;teno, prunteprenis sendube de la modelo de la
   mistera angilkaptilo.
</p>

<p>
   La lernejo staris en iom soleca tamen pla&#265;a loko
   &#265;ebaze mem de arbara monteto proksime al fluanta rojo kaj
   sub la bran&#265;oj de giganta betulo kreskanta &#265;e unu
   ekstrema&#309;o. De tie oni povis a&#365;di en dormiga somertago
   la malla&#365;tan murmuradon de lernantaj vo&#265;oj, recitantaj
   lecionojn, iom zumantaj kiel abeloj en abelujo, interrompataj
   de tempo al tempo far la a&#365;toritata vo&#265;o de la
   majstro, parolanta en minaca a&#365; postula tono: a&#365;,
   la&#365;hazarde, far la timiga sono de betulbran&#265;a vipo
   dum li ur&#285;e anta&#365;enirigis malfruan lantinton la&#365;
   la flora vojo de lernado. Verdire, li estis konscienca viro
   kaj &#265;iam priatentis la oran maksimon: "Maluzu la vergon,
   miskonduku la infanon!" La lernantoj de Ikabodo Gruo ne
   miskonduki&#285;is.
</p>

<p>
   Mi ne deziras pensigi tamen ke li nombri&#285;is inter tiuj
   kruelaj lernejaj potenculoj kiuj &#285;uas dolorigi siajn
   subulojn. Tute kontra&#365;e, li disdonis justecon prudente, ne
   rigore, forigante la &#349;ar&#285;on de sur la dorsoj de la
   malfortaj, &#285;in remetante sur tiujn de la fortaj. La etan
   duonkreskintan adoleskanton ekspasmantan je la unua movo de la
   vergo li preterpasis indulge. La postulojn de la justeco li
   plenumis trudante duoblan punon al iu malgranda, malbonkonduta,
   malbonsenca, lar&#285;baska, Nederlanda bubo kiu subverge

<!-- File: 06.png -->

   pa&#365;tis kaj pufi&#285;is kaj obstini&#285;is kaj
   malafabli&#285;is. &#264;ion tion li nomis "plenumi sian devon
   al la gepatroj" kaj neniam li estigis punon sen postaldoni la
   promeson tiel konsolan al la dolori&#285;anta bubo, ke "li
   memoros &#285;in kaj dankos lin pro &#285;i &#285;is en la plej
   longa tago de sia vivo".
</p>

<p>
   Kiam fini&#285;is la lerntago li e&#265; kunuli&#285;is
   kaj kunludanti&#285;is kun la plej grandaj knaboj kaj en
   festotagaj posttagmezoj hejmenrevenigis konvoje kelkajn el
   la pli malgrandaj havantaj hazarde belajn fratinojn a&#365;
   dommastrinajn patrinojn admiratajn pro ilia altkvalita kuirarto.
   Efektive, endis al li ade bonrilati&#285;i kun la lernantoj.
   Tiom malmultkvantis la salajro kiun la lernejo pagis al
   li ke &#285;i apena&#365; sufi&#265;intus lin provizi per
   &#265;iutaga pano &#265;ar li estis avidega man&#285;anto
   kaj, kvankam maldika, disponis la sveli&#285;kapablon de
   anakondo. Feli&#265;e, la&#365; la kampara kutimo de tiu
   regiono, la gepatroj de liaj lernantoj lin parte vivtenis,
   gastigante lin &#265;e siaj farmbienoj. &#264;e tiuj li
   lo&#285;is sinsekve la&#365; posemajna vicoritmo. Tial li
   &#265;irka&#365;vizitis la tutan komunumon, kunportante
   &#265;iujn surterajn poseda&#309;ojn en katuna naztukego.
</p>

<p>
   Por ke &#265;io tio ne super&#349;ar&#285;u la subtenkapablon
   de liaj kungastigantoj kamparaj kiuj emis konsideri lernejajn
   kostojn kiel dolorigan &#285;enon kaj lernejestrojn kiel
   simplajn parazitojn, li disponis pri diversaj rimedoj sin
   fari utila kaj afabla. Foje li helpis la kultivistojn pri
   iliaj pli facilaj bientaskoj: rikoltante fojnon, riparante
   barilojn, trinkigante &#265;evalojn, hejmenrevenigante bovojn
   elpa&#349;teje, tran&#265;ante lignon por vintraj fajroj. Aldone
   li flankenlasis entute la regantan dignon kaj nepran potencon
   pere de kiuj li sinjori&#285;is en sia lerneja imperieto kaj
   mirige mildi&#285;is kaj humili&#285;is. Li sin favorigis
   &#265;e la patrinoj dorlotante la infanojn, precipe la plej
   junajn, kaj, kvaza&#365; Biblia leono ku&#349;anta pace apud
   &#349;afido, dum longa horsinsekvo kutimis sidi kun infano sur
   genuo, samtempe &#349;ancelante lulilon per la alia piedo.
</p>

<p>
   Krom siaj ceteraj okupoj, li rolis kiel kantomajstro de la
   komunumo kaj gajnis multajn brilajn &#349;ilingojn instruante
   la junulojn pri psalmokantado. Ege fierigis lin stari&#285;i
   diman&#265;matene anta&#365; la pre&#285;eja adorantaro kun
   &#293;oro da elektitaj kantantoj kaj tie, siaopinie, venki la
   influkonkurson kontra&#365; la pastoro. Certe estas ke lia
   vo&#265;o supersonis tiujn de la ceteraj kultanoj. Efektive,
   ankora&#365; hodia&#365; eka&#365;di&#285;as foje en trankvilaj
   diman&#265;aj matenoj en tiu pre&#285;ejo strangaj trema&#309;oj
   kaj e&#265; duonmejlon for, &#265;e la kontra&#365;flanka bordo
   de la muellageto, a&#365;tentaj postrestintaj sona&#309;oj
   anta&#365;e elirintaj, la&#365;onidire, la nazon de Ikabodo
   Gruo.
</p>

<p>
   Tial pere de diversaj etaj improvizadoj efektivigitaj en tiu
   genia maniero kutime nomi&#285;anta "per kurbo a&#365; per
   zigzago", la digna pedagogo sufi&#265;e tolereble sukcesis,
   spertante, la&#365; la opinio de &#265;iuj nenion sciantaj pri
   mensa laboro, pla&#265;ege facilan vivon.
</p>

<p>
   Kutime, la lernejestro estas viro al kiu atribuas ioman gravon
   la lo&#285;antinoj de kampara

<!-- File: 07.png -->

   najbarejo. Tiuj lin taksas kiel specon de senokupa
   &#285;entilhoma persono kies gusto kaj atingoj ege superas
   tiujn de la krudaj kamparaj amkandidatoj kaj kies scion
   superas nur tiu de la pastoro. Lia alveno tial emas estigi
   nemalmultan eksciton &#265;e kampara biendoma tetablo
   kaj la alporton de preterkutima plado da kuketoj a&#365;
   dol&#265;a&#309;oj povas okazigi la prezentadon de ar&#285;enta
   tekru&#265;o. Nia literaturulo tial precipe feli&#265;i&#285;is
   &#265;irka&#365;ate de la ridetaj viza&#285;oj de la
   tiukamparaj fra&#365;linoj. Kiom li kavalirumis por ili en la
   pre&#285;eja anta&#365;korto inter diman&#265;matenaj Diservoj,
   kolektante por ili vinberojn kreskantajn sur sova&#285;aj vitoj
   superfluantaj en la apudaj arboj; deklamante por ilin distri
   &#265;iujn epitafojn en&#265;izitajn sur la tombo&#349;tonoj;
   a&#365; promenante kun tuta aro da ili la&#365;borde de la apude
   situanta muellageto. Intertempe la pli timidaj kamparbuboj
   postrestis &#349;afhezitege, enviante liajn superajn elegantecon
   kaj lertecon.
</p>

<p>
   Pro sia duonvagabonda vivstilo li estis krome speco de
   voja&#285;anta &#309;urnalo, transportante de domo al domo la
   tutan repertuaron da lokaj kla&#265;a&#309;oj. Rezulte, oni
   &#265;iam salutis kontente lian alvenon. Aldone, la virinoj
   lin estimis kiel homon de granda scio &#265;ar li jam tralegis
   la kompletan enhava&#309;on de pluraj libroj. Ekzemple, li
   majstre konis la historion de Nov-Anglia sor&#265;arto verkitan
   de Kotono Matero. Tiurilate, li rigore kaj forte kredis je la
   koncerna scienco.
</p>

<p>
   Li estis, efektive, malkutima miksa&#309;o da etkvanta
   sa&#285;eco kaj simpla kredemo. Lia apetito pri mirinda&#309;oj
   kaj lia kapablo ilin digesti egale eksterordinaris,
   pligrandi&#285;inte amba&#365;e pro lia lo&#285;ado en tiu
   sor&#265;ita regiono. Nenia rakonto tro krudis nek tro egis
   por lia ampleksa naiveco. Ofte pla&#265;is al li, je la fino
   de la instrutago, etendi&#285;i sur la abunda trifolitavolo
   la&#365;iranta la rivereton preterfluantan plorete la lernejon
   kaj tralegi tie la terurajn rakontojn de Multa&#285;ulo Matero
   &#285;is kiam la kreskanta malhelo nebuligis la presitan
   pa&#285;on anta&#365; lia rigardo.
</p>

<p>
   Tiam, dum li anta&#365;envagis apud mar&#265;o, rivereto kaj
   timiga arbaro, celante atingi la biendomon kie li provizore
   gastis, &#349;ancelis lian ekcititan imagon &#265;iu sono de
   la naturo okazanta je tiu sor&#265;horo: la &#285;emo de la
   kaprimulgo fontanta el la montetdeklivo; la minaca kriego de la
   arbobufo anoncanta eventualan &#349;tormon; la malfeli&#265;iga
   ululo de la kri&#265;strigo; a&#365; la subita susurado de
   birdoj ektimintaj en sia arbusta ripozejo. E&#265; la lampiroj,
   kiuj lumi&#285;is la plej brile en la plej malhelaj lokoj,
   surprizegis lin de tempo al tempo kiam unu transflugis kun
   malkutima helego lian irvojon. Kaj se, hazarde, giganta stulta
   koleoptero fu&#349;flugis kontra&#365; lin, la kompatinda
   estulo pretis adia&#365;i sian animon, opiniante ke lin trafis
   sor&#265;istina magia&#309;o.
</p>

<p>
   Lia sola rimedo en tiaj momentoj, &#265;u por nuligi &#265;iun
   pensagadon, &#265;u por forpeli malbonajn spiritojn, estis
   ekkanti pre&#285;ejajn himnojn. Kaj la bonvolaj lo&#285;antoj
   de Dorm-Valeto, sidante vespere anta&#365; siaj &#265;efpordoj,
   ofte miregis eka&#365;dante lian nazalan melodion "en kunligita
   dol&#265;eco longe da&#365;rigata" &#349;vebantan super fora
   monteto a&#365; la&#365; krepuska vojo.
</p>

<!-- File: 08.png -->

<p>
   Cetera fonto de timiga plezuro estis pasigi longajn vintrajn
   vesperojn kun la maljunaj Nederlandaj edzinoj dum tiuj sidis
   &#349;pinante apudfajre kaj vico da pomoj rosti&#285;is
   &#349;prucsiblante la&#365;kamene. Tie li a&#365;skultis iliajn
   mirindajn rakontojn pri fantomoj kaj koboldoj kaj hantitaj
   kampoj kaj hantitaj riveretoj kaj hantitaj pontoj kaj hantitaj
   &#265;evaloj kaj precipe pri la senkapa rajdanto a&#365;
   Galopanta Heso de la Valeto kiel oni foje lin nomadis. Li
   &#285;ojigis ilin reciproke per siaj anekdotoj pri sor&#265;arto
   kaj pri la teruraj a&#365;guroj kaj minacaj sonoj kaj
   vida&#309;oj okazintaj en la aero de pasintepoka Konektikuto.
   Li timigis ilin veege kun anta&#365;anoncoj pri kometoj kaj
   falsteloj kaj la maltrankviliga informo ke la terglobo nepre
   rotacias, rezulte de kio ili staras duonon de &#265;iu tago
   kaposubpiede.
</p>

<p>
   Tamen se tio &#265;io alportis plezuron al li dum li
   komforti&#285;is kompaktakorpe en la kamenangulo de iu
   &#265;ambro ru&#285;brilanta pro sia krepitanta lignofajro
   kaj kie, kompreneble, nenia fantomo kura&#285;is sin vidigi,
   tiun plezuron li devis postkompensi per la teruroj de sia
   hejmendirekta revenvojo. Kiel timigaj formoj kaj ombroj
   obstrukcis lian anta&#365;enirejon en la pala kaj a&#265;a
   brilego de iu ne&#285;a nokto! Kun kiel dezira rigardo li
   okulkontrolis &#265;iun tremantan lumradieton traglitantan la
   nudajn kampojn ekde fora fenestro! Kiel ofte ektimigis lin
   ne&#285;kovrita arbusto apudstaranta lian vojon kiel fantomo
   surportanta blankan littukon! Kiel ofte li ekka&#365;ris pro
   sangokazeiga timego okazigita de la sono kiun liaj irpa&#349;oj
   estigis subpiede sur la frosta krusto kaj malkura&#285;is
   rigardi malanta&#365;en por ne devi ekvidi tie a&#265;egan
   esta&#309;on lin posttretantan! Kaj kiel ofte nepre konsternigis
   lin iu preterhastanta ventoblovego hurlanta interarbe kaj
   povanta esti la Galopanta Heso efektiviganta unu el siaj
   &#265;iunoktaj rajdatakoj.
</p>

<p>
   &#264;iuj tiuj estis tamen nuraj noktoteruroj, mensaj fantomoj
   kiuj promenadas nur en la malhelo. Tial, kvankam li jam vidis
   multajn fantomojn dum sia vivotempo kaj Satano jam ofte lin
   atakis diversforme okaze de liaj solecaj vagiradoj, &#265;iujn
   tiujn malbona&#309;ojn nova tagi&#285;o &#265;esigis. Rezulte,
   li povintus &#285;uadi pla&#265;an vivon, malgra&#365; la diablo
   kaj liaj agadoj, se jam ne transpasis lian irvojon esta&#309;o
   kiu perpleksas la viran genron pli ol fantomoj, koboldoj kaj la
   tuta sor&#265;istinaro kunagantaj, kaj tio estis: virino.
</p>

<p>
   Inter la muzikdis&#265;iploj kunvenantaj unu vesperon
   &#265;iusemajne por a&#365;skulti lian instruadon
   pri psalmokantado nombri&#285;is Katrino Van-Taselo,
   solinfano de multhava Nederlanda farmbienestro. &#348;i
   estis flori&#285;anta, fre&#349;ha&#365;ta, dekokjara
   fra&#365;lino; diketa kiel perdriko; kvaza&#365;
   man&#285;inda, fandi&#285;ema; ru&#285;etvanga kiel unu el
   la patraj persikoj; kaj universale konata ne nur pro sia
   beleco sed anka&#365; por sia estonta hereda&#309;o. &#348;i
   estis aldone iom koketa, la&#365; la indico, ekzemple,
   de sia vesta&#309;aro, kiu estis miksa&#309;o de pasint-
   kaj nuntempaj modoj elektitaj la&#365;vole por reliefigi
   &#349;iajn fizikajn &#265;armojn. &#348;i surportis purorajn
   juvela&#309;ojn transoceanigitajn el Zandamo de &#349;ia
   pra-pra-avino, allogan stomaka&#309;on de antikvaj epokoj,
   kaj provoke mallongan subjupon elektitan sendube cele al
   elmontri la plej belajn piedojn kaj maleolojn de la tuta
   &#265;irka&#365;anta kamparo.
</p>

<!-- File: 09.png -->

<p>
   La koro de Ikabodo Gruo spertis dol&#265;ajn kaj stultajn
   sentojn pri la ina sekso. Ne mirinde estas tial ke tiel tenta
   mordinda&#309;o balda&#365; ekpla&#265;is al lia rigardo kaj
   plej precipe post kiam li gasti&#285;is en la domego de &#349;ia
   patro. Alta&#285;ulo Baltuso Van-Taselo estis perfekta portreto
   pri sukcesa, kontenta, grandanima kultivisto. Vere estas ke
   nur malofte li direktis la rigardon a&#365; la pensadon preter
   la limojn de sia bieno, sed ene de tiuj limoj &#265;io estis
   komforta, feli&#265;a kaj bonfarta. Li kontentis sed ne fieris
   pri sia ri&#265;eco. Lin &#285;ojigis ne la stilo sed male la
   abundo de lia vivkapablo.
</p>

<p>
   Lia bieno situis surborde de Hudsono-Rivero en unu el tiuj
   verdaj, &#349;irmataj, fekundaj ka&#349;ejoj en kiuj tiel
   &#285;ojas enhejmi&#285;i Nederlandaj kultivistoj. Grandega
   ulmo etendis siajn lar&#285;ajn bran&#265;ojn super &#285;i.
   &#264;ebaze de la ulmo suprenbobelis fonto de la plej milda kaj
   dol&#265;a akvo, plenigante etan puton konsistantan el barelo,
   tiam forfluetante scintilante tra la herbo &#285;is najbara rojo
   anta&#365;ensaltetanta inter alnoj kaj nansalikoj.
</p>

<p>
   Proksimege al la lo&#285;domo staris vasta labordomo kapabla
   funkcii kiel pre&#285;ejo kaj de kiu &#265;iu fenestro kaj
   &#265;iu ni&#265;o preska&#365; eksplodis pro ties pleniganta
   enhava&#309;o da farmbientrezoroj. La dra&#349;ilo sonoradis
   &#265;i-ene de mateno al nokto. Diversspeciaj hirundoj
   vagflugetis pepante inter la tegmentaj aleroj, preska&#365;
   ilin tu&#349;ante. &#284;uis la surtegmentan sunbrilon vicoj
   da kolomboj, el kiuj kelkaj rigardis la &#265;ielon unuokule,
   kvaza&#365; kontrolante la veteron, dum aliaj ka&#349;is la
   kapon subflugile a&#365; enbruste kaj ceteraj, pufi&#285;ante
   kaj rukulante, riverencadis anta&#365; siaj inoj.
</p>

<p>
   Glatha&#365;taj malgraciaj porkegoj gruntis en la trankvilo kaj
   abundo de sia enfermejo el kiu provekskursis hazardamomente
   trupoj da su&#265;porkidoj, kvaza&#365; flaretante la aeron.
   Eleganta eskadro da ne&#285;koloraj anseroj vagnavigadis sur
   apuda lageto, konvojante tutajn flotojn da anasoj. Regimentoj da
   meleagroj &#265;irka&#365;promenis glugluante en la korto kaj
   gvinbirdoj vagadis inter ili plendante, same kiel malbonhumoraj
   dommastrinoj, kun malafabla, malkontenta grakado. Anta&#365; la
   bestodoma pordo paradis estimata virkoko, modela edzo, batalisto
   kaj altranga sinjoro, sonigante siajn brilpoluritajn flugilojn
   kaj kokerikante pro profundakoraj fiero kaj &#285;ojo, foje
   dis&#349;irante la teron perpiede, tiam malavare alvokante sian
   &#265;iam malsatan familion de edzinoj kaj idoj, ilin invitante
   &#285;ui &#309;us malkovritan bongustan morda&#309;on.
</p>

<p>
   La bu&#349;o de la pedagogo salivis dum li spektadis tiun luksan
   promeson de ri&#265;ega vintra nutra&#309;o. En sia anticipe
   malsata imago li bildigis &#265;iun rostoporkon vagkurantan kun
   enstomaka pudingo kaj enbu&#349;a pomo. La kolombojn lia imago
   enlitigis en komfortan torton kaj &#349;irmigis sub flankovrilo.
   La anseroj na&#285;is en sia propra viandosa&#365;co. La anasoj
   podui&#285;is komforte entelere, kiel komfortaj geedzaj paroj,
   kun adekvata provizo da cepsa&#365;co. &#264;e la porkoj li
   anta&#365;imagis glate eltran&#265;itajn lardoflankojn kaj
   sukplenan dol&#265;agustan &#349;inkon. &#264;iun meleagron
   li okultaksis kvaza&#365; jam delikate fadenligitan, kun ties
   ma&#265;ostomako deponita subflugile, kaj eble surportantan
   kol&#265;enon da saporaj kolbasoj. Kaj e&#265; brilkolora
   kantokoko mem dissterni&#285;is surdorse en apudtelero

<!-- File: 10.png -->

   kun ungegoj suprenlevitaj, kvaza&#365; petante tiun kompaton
   kiun dumvive &#285;ia kavalireca spirito disdegnis.
</p>

<p>
   Dum, ravite, Ikabodo imagis &#265;ion tion, kaj dum li
   voja&#285;igis sian verdokulegan rigardon trans la dikajn
   pa&#349;tejojn, la ri&#265;ajn kultivkampojn de tritiko, sekalo,
   fagopiro kaj Indiana maizo kaj la hortojn &#349;ar&#285;itajn
   de ru&#285;a frukto &#265;irka&#365;antajn la varman terenaron
   de Van-Taselo, lia koro sopiris al la fra&#365;lino iun tagon
   heredonta tiujn poseda&#309;ojn. Lia imago plibonigis la ideon,
   anta&#365;planante kiel ilin monigi kaj kiel investi tiun
   monon por grandaj vasta&#309;oj da tero kaj &#349;indopalacoj
   en la sova&#285;ejo. Male, lia aktivi&#285;anta fantaziemo
   jam konkretigis liajn esperojn kaj elmontris al li la
   flori&#285;antan Katrinon kun plena familio da infanoj, sidantan
   sursupra&#309;e de &#265;arego &#349;ar&#285;ita de hejmaj
   vara&#309;oj dum potoj kaj kaldronoj pendas malsupre. Sin mem
   li imagis rajdantan bonpa&#349;an &#265;evalinon sekvatan
   postkalkane de &#265;evalido survoji&#285;antan cele al
   Kentukio, Tenesio a&#365; Nia &#264;iela Sinjoro scias kien.
</p>

<p>
   Kiam li eniris la domon finvenki&#285;is lia koro. &#284;i
   estis unu el tiuj grandspacaj biendomoj havantaj altfirstajn
   sed malaltdeklivajn tegmentojn, konstruitaj la&#365;
   stilo transdonita de la unuaj Nederlandaj koloniintoj. La
   malaltaj elstarantaj aleroj estigis la&#365;fasadan galerion
   enfermeblan en malbona vetero. Sub tiu pendis dra&#349;iloj,
   jungilaro, diversaj kultiviloj kaj retoj por fi&#349;kaptado
   en la najbara rivero. Benkoj estis konstruitaj la&#365; la
   galeriaj flankoj por somera uzado, dum granda &#349;pinrado
   situanta unuekstrema&#309;e kaj buterigilo trovi&#285;anta
   aliekstrema&#309;e indikis kiel diversmaniere la lo&#285;antaro
   povis utiligi tiun gravan por&#265;on.
</p>

<p>
   Ekde tiu laborejo Ikabodo eniris, mirante, la halon
   konsistigantan la centron de la domego kaj ties &#265;efan
   estejon. &#264;i-tie vicoj da brilegaj stanaloja&#309;oj,
   aran&#285;ite sur longa teler&#349;ranko, blindumis liajn
   okulojn. En unu angulo staris granda sako da &#349;pinota
   lano; en <!-- Error in book: an --> alia, provizo da
   lina&#309;o-lana&#309;o &#309;us teksita. Maizspikoj kaj
   surfadene sekigitaj pomoj kaj persikoj pendis en gajaj
   festonoj la&#365; la muroj, intermiksite kun la puco de
   ru&#285;aj kapsikoj.
</p>

<p>
   Duonaperta pordo povigis lin ekvideti la gastosalonon kie la
   unglegpiedaj se&#285;oj kaj malhelaj mahagonaj tabloj brilis
   kiel speguloj. Moreloj kaj &#285;iaj kunfunkciaj &#349;ovelilo
   kaj prenilo scintilis de sub sia asparagfilika kovrilo.
   Falsoran&#285;oj kaj konkoj ornamis la kamenbreton. Super
   &#285;i pendis diverskoloraj surfadenaj birdovoj. Grandega
   strutovo pendis deplafone en la mezo de la &#265;ambro. Tra
   intence malfermita pordo angula &#349;ranko elmontris abundan
   trezoron da malnovaj ar&#285;enta&#309;oj kaj bonriparitaj
   fajencoj.
</p>

<p>
   De la momento kiam Ikabodo ekvidis tiun pla&#265;egan areon
   finhaltis lia mensa paco kaj ekfari&#285;is lia ununura celo la
   eltrovo de rimedo sin amigi de la senegala Van-Taselo-filino.
   Por sukcesigi tiun entreprenon tamen li spertis pli da
   malfacila&#309;oj ol la hazardo kutime spertigis al Mezepokaj
   prodoj kiuj plejofte devis batali gigantojn, sor&#265;istojn,

<!-- File: 11.png -->

   fajrspirajn drakojn kaj ceterajn tiajn facile venkotajn
   malamikojn, malfermante sian vojon tra nuraj
   fer-kaj-latunpordegoj kaj diamanto&#349;tonaj muroj &#285;is
   la kastela fortika&#309;o kie enfermi&#285;is la celulino de
   lia koro: &#265;ion kion li sukcesigis tiel facile kiel viro
   tran&#265;anta &#285;iscentre Kristnaskan torton post kio la
   savita damo senescepte konsentis edzini&#285;i kun li.
</p>

<p>
   Ikabodo, tute kontra&#365;e, devis venki la koron de
   kampara koketulino vaganta en labirinto da kapricoj kaj
   apetencoj &#265;iam starigantaj novajn &#285;enojn kaj
   malhelpojn. Kaj li devis alfronti armeon da timigaj
   karno-kaj-sangaj kontra&#365;starantoj kaj abundon da kamparaj
   amkandidatoj atakantaj &#265;iun enirejon al &#349;ia koro,
   sin okulkontrolantaj zorge kaj kolere unu la alian, sed pretaj
   kunligi siajn potencojn kontra&#365; &#265;iu nova konkursanto.
</p>

<p>
   Inter tiuj la plej imponega estis solidkorpa, brubu&#349;a,
   ludvola homo nomi&#285;anta Abrahamo, a&#365;, la&#365;
   la Nederlanda mallongigo, Bromo Van-Brunto, heroo de la
   &#265;irka&#365;anta regiono kiu resonis per raportoj
   pri liaj atingoj de fortiko kaj kura&#285;o. Li estis
   lar&#285;&#349;ultra kaj duoble artikita, havis mallongan
   nigran bukloabundan hararon kaj krudan sed ne malpla&#265;an
   viza&#285;on elmontrantan miksa&#309;on da &#285;ojo kaj
   aroganteco. Pro sia Herkula korpoframo kaj korpomembra potencego
   li kromnomi&#285;is Bromo Ostaro kaj tiel lin identigis
   &#265;iuj.
</p>

<p>
   Li renomis pro siaj grandaj scio kaj lerto pri rajdado, havante
   tiom da sur&#265;evala rajdkapablo kiel Tataro. Li superis
   okaze de &#265;iuj konkursoj kaj kokbataloj. Kun la supereco
   kiun akiras korpa fortiko en kamparaj komunumoj li arbitraciis
   en &#265;iuj disputoj, metante sian &#265;apelon oblikvangule
   kaj anoncante siajn decidojn en maniero kaj kun vo&#265;tono
   permesantaj nenian kontra&#365;staron, nenian apelacion. Li
   pretis &#265;iam batali a&#365; kaprioli, sed lia karaktero
   estis pli petola ol malbonvola. Malgra&#365; sia &#285;enerala
   krudeco, li posedis &#265;ebaze forton emon al &#349;erca
   bonhumuro.
</p>

<p>
   Li havis tri-kvar bonajn kunulojn kiuj kondutis la&#365;
   lia modelo kaj estrante kiujn li &#265;irka&#365;vizitis
   la regionon, partoprenante en &#265;iuj kvereloj a&#365;
   distri&#285;oj okazantaj en radiuso de multaj mejloj. Kiam la
   vetero estis malvarma lin eminentigis pelt&#265;apo surmuntita
   de pavanta vulpovosto. Kiam &#265;eestantoj de kamparaj kunvenoj
   vidis tiun bone konatan kreton vagflirtadi malproksimdistance
   inter aro da agresemaj rajdantoj, senmanke ili atendis
   disput&#349;tormon. Foje lia brigado a&#365;di&#285;is
   preterhastegante la regionajn biendomojn je noktomezo, vokante
   kaj kriegante, kvaza&#365; Don-Rivervalo-Kozakaro. Tiaokaze la
   maljunaj sinjorinoj, vekite el profunda dormado, a&#365;skultis
   momenton &#285;is la forpaso de la hasta&#309;o-rapida&#309;o
   kaj tiam deklaris: "Ho! Jen forpasis Bromo Ostaro kaj lia
   kunularo!" La najbaroj lin konsideris kun miksa&#309;o da
   miro, admiro kaj bonvolo kaj kiam okazis en la komunumo iu
   ajn fantazia &#349;erca&#309;o a&#365; rustika kverelo ili
   &#349;ancelis la kapon, hipotezante ke &#285;in ka&#365;zis
   Bromo Ostaro.
</p>

<!-- File: 12.png -->

<p>
   Ekde jam kelke da tempo tiu sendisciplina heroo elektis la
   flori&#285;antan Katrinon kiel celobjekton de siaj krudaj
   galanta&#309;oj kaj, kvankam lia amindumado iom pripensigis
   karesojn kaj ammanovrojn de urso, la&#365;oniflustre la
   knabino ne nepre emfaze malkura&#285;igis liajn esperojn.
   Verfakte estas ke lia amkampanjo efektivigis a&#365;tomate
   la retiri&#285;on de rivalaj kandidatoj sentantaj nenian
   deziron kontra&#365;batali amoreman leonon. Rezulte, kiam la
   &#265;evalo de Bromo vidi&#285;is starante diman&#265;vespere
   anta&#365; la domo de Van-Taselo, &#349;nurligite al la tiea
   barilo, preterpasantoj certis ke la mastro de la besto sidas
   en la doma ena&#309;o, amindumante a&#365; "amscintilante",
   kiel kromnomi&#285;is tia entrepreno, kaj &#265;iuj ceteraj
   kandidatoj preterpasis senespere la lokon, preferante militi sur
   ceteraj batalkampoj.
</p>

<p>
   Tia estis la imponega rivalo kun kiu Ikabodo Gruo devis
   lukti kaj, &#265;ion konsiderante, pli forta viro ol li
   retiri&#285;intus el la konkurso dum malesperintus pli sa&#285;a
   viro. Li disponis en sia karaktero tamen pri miksa&#309;o da
   fleksebleco kaj persistado. Forme kaj spirite li iom similis
   "saltojo&#265;jon", tiun flekseblan grimpoplanton kiun oni
   ofte utiligas kiel irbastonon; cedema, tamen malmola, kvankam
   li klini&#285;is, neniam li rompi&#285;is; kaj kvankam li
   kurbi&#285;is sub la plej malforta premo, ekde kiam &#285;i
   forlevi&#285;is, sammomente li ekvertikali&#285;is kaj ree
   portis la kapon tiel alte kiel iam ajn anta&#365;e.
</p>

<p>
   Eniri la batalarenon malka&#349;e kontra&#365; la rivalo
   estintus ega malsa&#285;eco, &#265;ar Bromo, same kiel tiu
   fajra amanto A&#293;ilo, ne estis viro malhelpota pri siaj
   amentreprenoj. Tial Ikabodo efektivigis siajn manovrojn en
   trankvila kaj milde kamuflita maniero. Sub la &#349;irmo de
   sia funkcio kiel kantomajstro, li vizitis la biendomon ofte.
   Certe, li devis timi nenian sintrudan intervenon flanke de la
   gepatroj, kiuj tiel ofte esti&#285;as obstakloj sur la vojo de
   amantoj. Balto Van-Taselo estis facila dorlotema persono. Li
   amis sian filinon pli kare ol sian pipon kaj, kiel bonsenca viro
   kaj bonkora patro, permesis ke &#349;i kondutu la&#365;vole en
   &#265;iu agadkampo.
</p>

<p>
   Aldone lia rimarkinda edzineto &#265;iam sufi&#265;e
   okupi&#285;is prizorgante sian domon kaj siajn kortobirdojn.
   La&#365; &#349;ia sa&#285;a deklaro, anasoj kaj anseroj estas
   stultaj esta&#309;oj kiujn oni devas zorge priatenti; knabinoj
   tamen kapablas sin prizorgi proprapersone. Tial dum la aktiva
   dommastrino okupi&#285;is tra la tuta domo, a&#365; utiligis la
   &#349;pinradon &#265;e unu ekstrema&#309;o de la verando, la
   honesta Balto sidis &#265;e la kontra&#365;a ekstrema&#309;o,
   fumante sian pipon, spektadante la sukcesojn de la ligna
   soldato kiu, armite &#265;iumane de glavo, batalis kura&#285;e
   la venton sur la bestodoma tegmento. Samtempe, Ikabodo
   amindumis la filinon apud la rojo sub la granda ulmo, a&#365;
   &#265;irka&#365;promenigis &#349;in en la krepuska lumo, tiu
   horo tiel helpa al la elokventeco de amantoj.
</p>

<p>
   Mi ne pretendas scii kiel oni amindumas kaj venkas virinajn
   korojn. Miaopinie ili estas ekde &#265;iam studobjektoj de
   enigmo kaj admiro. Kelkaj havas &#349;ajne ununuran atakeblan
   flankon a&#365; atingopordon. Aliaj havas mil alvenvojojn kaj
   kapteblas en mil malsamaj manieroj. Gajni la unuajn estas granda
   triumfo de lerteco. Estas ankora&#365;

<!-- File: 13.png -->

   pli granda pruvo de generaleco gajni kaj da&#365;re reteni la
   lastajn, &#265;ar viro devas protekti la fortreson batalkoste
   &#265;e &#265;iu pordo kaj &#265;iu fenestro. Tiu kiu gajnas
   mil ordinarajn korojn rajtas tial iom fami&#285;i. Tiu tamen
   kiu gajnas kaj ade regas senrivale la koron de koketulino
   estas a&#365;tenta heroo. Tia ne estis, certe, la kazo de
   la imponega Bromo Ostaro kaj ekde tiam kiam Ikabodo Gruo
   komencis efektivigi iomajn progresojn la avanta&#285;oj de tiu
   anta&#365;a ver&#349;ajne malpligrandi&#285;is. La &#265;evalo
   de Bromo ne plu vidi&#285;is starante anta&#365; la Van-Tasela
   domo en diman&#265;aj vesperoj kaj letala kverelado esti&#285;is
   inter li kaj la lernejestro de Dorm-Valeto.
</p>

<p>
   Bromo, kies karaktero ampleksis iomon da kruda kavalireco,
   bonvolintus solvi la problemon per aperta militado,
   kontra&#365;starante aliajn pretendojn pri la damo la&#365;
   la modo de tiuj ege koncizaj kaj ege simplaj logikistoj de
   antikvaj epokoj, la vagkavaliroj: per vir-kontra&#365;-vira
   kombato. Sed Ikabodo tro konsciis pri la supera potenco de sia
   kontra&#365;staranto por konsenti eniri la batalarenon kun tiu.
   Li jam suba&#365;dis fanfaronadon de Bromo la&#365; kiu tiu
   "refaldos la lernejestron kaj deponos lin sur breton de lia
   propra lernejo" kaj li estis tro singarda por estigi al tiu la
   okazon.
</p>

<p>
   Estis en tiu obstine paca sistemo iu ege provoka. Restis
   al Bromo nenia alternativo krom ekutiligi la provizojn da
   rustika &#349;ercado pri kiuj li disponis kaj okazigi krudajn
   trompludojn kontra&#365; sia rivalo. Tial Ikabodo fari&#285;is
   viktimo de kaprica persekutadkampanjo entreprenita de Bromo
   kaj lia aro da krudaj kunrajdantoj. Ili &#265;agrenadis lian
   &#285;is nun pacan estrejon. Ili &#349;topis la fumtubon
   kaj tiamaniere fumpelis la klientojn de la kantolernejo.
   Ili enrompi&#285;is la lernejon dumnokte, malgra&#365;
   &#285;iaj imponegaj fiksferma&#309;oj (pordo-vimentigoj kaj
   fenestropalisoj) kaj tohuva-bohuigis &#265;ion, rezulte de
   kio la kompatinda lernejestro komencis opinii ke &#265;iuj
   sor&#265;istinoj de la lando tie kunvenis. Sed e&#265; pli
   &#285;enis lin tio ke Bromo elprofitis &#265;iun oportunon lin
   ridindigi anta&#365; lia damo. Ekzemple, tiu havis kanajlan
   hundon kiun li instruis plora&#265;i en la plej absurda
   maniero kaj prezentis kiel rivalon de Ikabodo pri la arto de
   psalmokantado.
</p>

<p>
   La afero anta&#365;enevoluis tiumaniere dum kelke da tempo
   sen rezultigi materialan efikon en la relativa situacio de
   la kontra&#365;starantaj potenculoj. En bela a&#365;tuna
   posttagmezo, Ikabodo, spertante penseman humoron, sidis
   re&#285;poze sur la alta skabelo ekde kiu li kutimis
   superrigardi &#265;iujn eventojn de sia eta literatura
   imperio. En la mano li balancis punbastoneton, tiun sceptron
   de despota potenco. Betula vipilo, simbolo de justeco,
   ripozis sur tri najloj malanta&#365; la trono, konstanta
   terura&#309;o por malbonkondutaj lernantoj. Sur la instrutablo
   anta&#365; li vidi&#285;is diversaj kontrabanda&#309;oj kaj
   malpermesataj armiloj malkovritaj sur la personoj de senokupaj
   buboj: kiaj duonman&#285;itaj pomoj, aerpafiloj, giriloj,
   mu&#349;ka&#285;oj, kaj kompletaj legioj da etaj paperaj
   ludkokoj furiozantaj. Ver&#349;ajne tre lastatempe trudi&#285;is
   iu terura prijusteca akto &#265;ar &#265;iuj liaj lernantoj
   okupi&#285;is atente pri siaj libroj a&#365; flustris ruze
   malanta&#365; ili, samtempe kontrolante ka&#349;rigarde
   la majstron. Tial speco de zuma silento regis tra la tuta
   lern&#265;ambro.
</p>

<!-- File: 14.png -->

<p>
   Interrompis la silenton la subita apero de Negro
   surportanta stupotolajn jakon kaj pantalonon kaj rondkronan
   &#265;apelfragmenton similantan la &#265;apon de Merkuro.
   Sidante surdorse de nekombita, sova&#285;aspekta, nur
   duondresita &#265;evalido kiun, ne havante kaprimenon, li
   gvidis pere de &#349;nuro, li alvenis klakadante la lernejan
   pordon kaj transdonis leteron invitantan Ikabodon partopreni en
   &#285;ojfesteno a&#365; "peplomdistra&#309;o" okazontan tiun
   vesperon &#265;e S-ro Van-Taselo. Liverinte sian mesa&#285;on
   kun mieno de graveco kaj vortelekto de altkvalito kiujn Negroj
   emas elmontri okaze de tiaj etaj misioj, li transiris haste la
   rivereton kaj forkuretis la&#365;vale, sin admirante pro la
   rango kaj la ur&#285;o de sia tasko.
</p>

<p>
   Nun &#265;io estis hastado kaj bruado en la &#309;us anta&#365;e
   trankvila lern&#265;ambro. La lernantojn la instruisto rapidigis
   tra la lecionoj sen pa&#365;zi por pritrakti sengrava&#309;ojn.
   La lertaj preteratentis senpune duonon el siaj taskoj. La
   mallertaj ricevis de tempo al tempo fortan surposta&#309;an
   instiga&#309;on devigantan ilin plirapidi&#285;i a&#365;
   kura&#285;igantan ilin ekkompreni malfacilan vorton. Libroj
   &#309;eti&#285;is surplanken sen surbreta remeti&#285;o. Inkujoj
   renversi&#285;is, benkoj flanken&#349;ovi&#285;is kaj la tuta
   lernantaro liberi&#285;is unu horon frue, hastante eksplode
   eksteren kiel legio da junaj diabletoj, kriegante kaj bruegante
   sur la gazono, gajigite pro sia anta&#365;hora forsendi&#285;o.
</p>

<p>
   La galanta Ikabodo pasigis almena&#365; suplementan duonhoron
   pri sia tualeto, brosante kaj renovigante sian plej bonan
   kaj verfakte ununuran kompleton de rustonigra koloro kaj
   aran&#285;ante sian aspekton helpe de peco de rompita spegulo
   pendanta surmure en la lern&#265;ambro. Por ekaperi &#265;e
   sia damo la&#365; a&#365;tenta kavalira stilo li prunteprenis
   &#265;evalon de la kultivisto tiam lin gastiganta, kolerema
   maljuna Nederlandano nomi&#285;anta Johano Van-Ripero kaj,
   tiel galante surseli&#285;inte, survoji&#285;is kvaza&#365;
   vagkavaliro ser&#265;anta aventurojn.
</p>

<p>
   Sed decas, la&#365; la a&#365;tenta spirito de romantika
   rakontado, ke mi transdonu priskribon pri la aspekto kaj la
   ekipa&#309;o de mia heroo kaj lia &#265;evalo.
</p>

<p>
   La besto kiun li surrajdis estis disfalinta plug&#265;evalo
   pretervivinta preska&#365; &#265;ion krom sia malicemo. &#284;i
   estis marasma kaj dikvilega kun &#349;afinkolo kaj martelkapo.
   &#284;iaj rostaj kolhararo kaj vosto estis implikitaj kaj
   noditaj je lapoj. Unu okulo perdis sian pupilon kaj havis
   koleran, fantoman rigardmanieron. La alia tamen elmontris
   la briladon de vera diablo. Tiomalgra&#365;e &#285;i estis
   sendube fajra kaj spirita en sia bona epoko se ni ju&#285;u
   la&#365; &#285;ia nomo: Pafilpulvo. Efektive &#285;i estis
   anta&#365;e &#349;atata rajd&#265;evalo de sia mastro,
   la kolerema Van-Ripero, kiu estis agresema rajdanto kaj
   impregnumis la beston, povas esti, je iom de sia propra spirito,
   &#265;ar, kvankam &#285;i havis maljunan paneintan aspekton,
   ka&#349;i&#285;is en &#285;i pli da diableco ol en iu ajn juna
   &#265;evalo.
</p>

<p>
   Ikabodo estis ta&#365;ga figuro por tia besto. Li rajdis kun
   mallongaj piedingoj kiuj levis liajn genuojn preska&#365; al la
   nivelo de la selpomelo. Liaj kubutoj el&#349;ovi&#285;is kiel
   akridkruroj.

<!-- File: 15.png -->

   Li portis sian vipon perpendikulare en la mano kiel sceptron.
   Dum lia &#265;evalo anta&#365;entrotis, lia brakmovaro multe
   pensigis pri la batado de flugiloj. Malgranda lan&#265;apelo
   sidis sursupra&#309;e de lia nazo &#265;ar tiel oni rajtus
   nomi lian mallar&#285;an, striaspektan frunton. La basko de
   lia nigra jako preska&#365; atingis flirtante la voston de la
   &#265;evalo. Tiel aspektis Ikabodo kaj lia rajdbesto kiam ili
   eliris trenmar&#349;ante la barilpordon de Johano Van-Ripero:
   apera&#309;o nepre malkutime renkontata dum plena taglumo.
</p>

<p>
   Estis bela a&#365;tuna tago, kiel mi jam diris. La &#265;ielo
   estis klara kaj trankvila kaj la naturo surportis tiun
   ri&#265;an oran livreon kiun ni kunligas &#265;iam al la
   koncepto de abundo. La arbaroj vesti&#285;is en sobraj brunoj
   kaj flavoj dum kelkajn pli malfortajn arbojn la frostoj jam
   vundetis, ilin farbinte per brilegaj oran&#285;aj, purpuraj
   kaj skarlataj koloroj. Glisantaj vicoj da sova&#285;aj anasoj
   komencis aperi altnivele en la &#265;ielo. La bojo de la sciuro
   a&#365;di&#285;is elirante la fag- kaj hikoriboskojn kaj de
   tempo al tempo la pensema fajfo de la koturno sonis en la
   najbara stoplejo.
</p>

<p>
   La birdoj &#285;uis siajn adia&#365;bankedojn. En la abundo de
   sia festado ili flugetis, pepante kaj kapriolante, interarbuste,
   interarbe, kapricaj pro la kvanto kaj la diverseco ilin
   &#265;irka&#365;antaj. Vidi&#285;is la honesta virturdo, la
   plej &#349;atata preda&#309;o de komencantaj &#265;asistoj,
   kun sia la&#365;ta, plendema noto; kaj la kvivitantaj merloj,
   flugante en zibelkoloraj nuba&#309;oj; kaj la orflugilspego,
   kun siaj karmezina hupo, plenforma nigra gor&#285;o kaj belega
   plumaro; kaj la cedrobirdo kun siaj ru&#285;pintaj flugiloj kaj
   flavpinta vosteto kaj sia Hispanaspekta hup&#265;apo; kaj la
   blua garolo, tiu brua dando vestita en palblua jako kaj blankaj
   subvesta&#309;oj, kri&#265;ante kaj babilante, kapjesante kaj
   saltante kaj riverencante, &#349;ajnigante disponi bonajn
   rilatojn kun &#265;iu boskokantanto.
</p>

<p>
   Dum Ikabodo trotetis malhaste la&#365;voje, lia rigardo,
   &#265;iam ser&#265;ante &#265;iun simptomon pri gastronomia
   abundo, kontrolis kun plezuro la trezorojn de la bela
   a&#365;tuno. &#264;iuflanke li rimarkis vastajn provizojn da
   pomoj: iuj pendantaj kun prema ri&#265;eco surarbe; aliaj
   kunigitaj en korboj kaj bareloj por la merkato; ceteraj
   amasigitaj konusforme por la cidropremilo. Pli fore li ekvidis
   grandajn kampojn da Indianmaizo, kun &#285;iaj orkoloraj spikoj
   gvatantaj eksteren el siaj foliaraj kovriloj kaj promesantaj
   alii&#285;i en kuketojn kaj rapidpudingojn. Aldone vidi&#285;is,
   ku&#349;ante submaize, flavaj kukurboj, suprenturnante siajn
   belajn rondajn ventrojn sunodirekten kaj anta&#365;anoncante
   siajn kvalitojn kiel luksegaj tortoj. Kaj balda&#365; poste li
   preterpasis la bonodorajn fagopirkampojn el&#349;vebigantajn
   abelujan aromon kaj dum li rigardis tiujn, kaptis lian menson
   dol&#265;aj anta&#365;bildoj pri delikataj patkukoj, bone
   buteritaj, garnitaj de mielo a&#365; melaso far la rafinita
   kavethava maneto de Katrino Van-Taselo.
</p>

<p>
   Tiel nutrante sian menson per multaj dol&#265;aj pensoj
   kaj "sukeraj supozoj", li voja&#285;is la&#365;flanke de
   montetaro disponanta pri panorama vida&#309;o la&#365; kelkaj
   el la plej bonaj pejza&#285;oj de potenca Hudsono-Rivero. La
   suno iompostiome radirigis sian vastan diskon okcidenten.
   La lar&#285;a sino de Tapan-Lago ku&#349;is senmove kaj
   vitroaspekte, krom

<!-- File: 16.png -->

   tio ke tie kaj tie milda ondado movi&#285;is kaj da&#365;rigis
   la bluan ombron de la fora monto. Kelkaj sukcenaj nuboj
   &#349;vebis en la &#265;ielo sen ununura aerspiro por
   ilin anta&#365;enirigi. La horizonto elmontris belan oran
   kolora&#309;on kiu iom post iom transformi&#285;is en puran
   pomverdon kiu siavice alii&#285;is en la malhelan bluon de la
   mez&#265;ielo. Oblikva lumradio pa&#365;zis sur la arbaraj
   firstoj de la klifegoj superpendantaj kelkajn areojn de la
   rivero, plimalheligante la preska&#365; nigrajn grizon kaj
   purpuron de iliaj rokaj muroj. Fordistance lantanta slupo,
   malsuprenfalante la&#365; la tajdoritmo dum &#285;ia velo pendis
   senutile kontra&#365;masten kaj la reflektoj de la &#265;ielo
   speguli&#285;is en la trankvila akvo, aspektis kiel &#349;ipo
   pendanta en la aero.
</p>

<p>
   La tago jam vesperi&#285;is kiam Ikabodo atingis la kastelon de
   S-ro Van-Taselo, plenegan je la plej estimataj kaj sukcesintaj
   homoj de la apuda regiono. Maljunaj kultivistoj&mdash;magra,
   ledviza&#285;a gento&mdash;surportantaj hejmfaritajn jakojn kaj
   pantalonojn, bluajn &#349;trumpojn, grandegajn &#349;uojn kaj
   belegajn stanalojajn bukojn. Iliaj energiaj &#349;rumpintaj
   edzinetoj vestitaj en kapformaj krispigitaj &#265;apoj,
   longtaliaj etroboj, hejmkudritaj subjupoj, kun tondiloj kaj
   pinglokusenetoj kaj gajaj kalikotaj po&#349;oj pendantaj
   ekstere. Plenfiguraj fra&#365;linoj, preska&#365; tiel
   antikvamodaj kiel siaj patrinoj, krom tie kie pajlo&#265;apelo,
   altkvalita rubando a&#365; eble blanka frako, malka&#349;is
   simptomojn de urba novi&#285;o. La filoj, surportantaj
   mallongajn kvadratrandajn jakojn havantajn longajn vicojn
   da mirindaj latunaj butonoj kaj elmontrantaj kapdorsajn
   harplekta&#309;ojn la&#365; la modo de la epoko, precipe se ili
   sukcesis akiri tiucelan angilha&#365;ton, multe estimatan tra la
   regiono kiel potencan harnutrilon-kaj-fortikigilon.
</p>

<p>
   Bromo Ostaro tamen estis la heroo de la sceno, alveninte
   la kunvenon surdorse de sia plej &#349;atata rajdbesto,
   &#264;ioriskulo, esta&#309;o, same kiel li, plena je spirito kaj
   malico, kaj kiun kapablis mastri neniu krom li. Li fami&#285;is
   efektive kiel viro preferanta atakemajn bestojn emantajn
   efektivigi &#265;iuspecajn ruzmanovrojn konstante minacantajn
   la bonfarton de la rajdanto, &#265;ar li opiniis ke obeema,
   bonkonduta &#265;evalo malta&#365;gas al verva knabo.
</p>

<p>
   Tre pla&#265;us al mi pa&#365;zi &#265;i-tie por primediti
   la mondon da &#265;armoj kiu ektrafis la ravitan rigardon de
   mia heroo kiam li eniris la gastosalonon de la Van-Tasela
   domego. Ne tiuj de la aro da plenformaj junulinoj kun ilia luksa
   ekspocizio de ru&#285;o kaj blanko sed la malavaraj &#265;armoj
   de a&#365;tenta Nederlanda kamparsocia tetablo en la ri&#265;ega
   a&#365;tuna sezono. Tiom da pladoj &#349;ar&#285;itaj de amasoj
   da diversaj, preska&#365; nepriskribeblaj kukoj kiujn scipovas
   baki nur spertaj Nederlandaj dommastrinoj! Inkluzivi&#285;is
   la timiga pastokuko, la pli afabla oleokuko kaj la krusta
   kaj dispeci&#285;ema tordbulo; sukerkukoj kaj buterkukoj,
   zingibrokukoj kaj mielkukoj kaj la tuta kukofamilio. Apud tiuj
   elmontri&#285;is pomtortoj, persiktortoj kaj kukurbtortoj;
   kaj aldone tran&#265;a&#309;oj da &#349;inko kaj bukanita
   bova&#309;o; kaj poste teleroj da bonsaporaj konfititaj prunoj,
   persikoj, piroj kaj cidonioj; krome, rostitaj alozo kaj kokinoj;
   kune kun bovloj da lakto kaj kremo, &#265;iuj interaran&#285;ite
   ege &#293;aose, iom la&#365; la ordo de mia rakontado, dum meze
   de tiuj&mdash;nia

<!-- File: 17.png -->

   alta &#264;ielo benu la lokon&mdash;staris la tekru&#265;o,
   suprenlevante nubojn de vaporo. Mankas al mi spiro kaj tempo por
   pridiskuti tiun bankedon la&#365; &#285;iaj meritoj kaj mi ege
   avidas repreni la evolufadenon de mia rakontado. Feli&#265;e,
   Ikabodo Gruo ne tiom hastis kiel sia historiisto kaj li dece
   traktis &#265;iun bongusta&#309;on.
</p>

<p>
   Li estis bonvola kaj dankema persono kies koro &#349;velis
   samritme kiel lia korpo kontenti&#285;is kaj kies spirito
   vigli&#285;is post bona man&#285;ado samritme kiel la spiritoj
   de aliaj viroj post multa drinkado. Krome, man&#285;ante, li
   ne povis malkonsenti &#265;irka&#365;pasigi sian rigardon kaj
   subridi pri la eblo povi ekestri iun tagon tiun tutan scenon
   de preska&#365; neimageblaj lukso kaj ri&#265;eco. Tiam li
   pensis kiel rapide li sin forturnos disde la malnova lerndomo,
   klakigos la fingrojn anta&#365; la viza&#285;o de Johano
   Van-Ripero kaj &#265;iu cetera avara patrono, kaj eksterdomigos
   piedbate &#265;iun vagabondan pedagogon kura&#285;intan lin nomi
   kamarado.
</p>

<p>
   Multa&#285;ulo Baltuso Van-Taselo &#265;irka&#365;vagadis inter
   siaj gastoj kun la viza&#285;o dilatita pro kontenti&#285;o
   kaj bonhumoro, same ronda kaj gaja kiel rikoltsezona luno.
   Liaj gastamaj atenta&#309;oj estis mallongda&#365;raj sed
   signifoplenaj, konsistante el manpremoj, &#349;ultrobatetoj,
   la&#365;taj ekridoj kaj ur&#285;aj invitoj: "Ekman&#285;u! Vin
   provizu!"
</p>

<p>
   Kaj nun la sono de la muziko eliranta la komun&#265;ambron
   a&#365; halon alvokis &#265;iujn al la balo. La muzikanto estis
   maljuna grizhara Negro kiu jam de pli ol duonjarcento rolis kiel
   migra orkestro de la regiono. Lia muzikilo estis preska&#365;
   tiel malnova kaj eluzita kiel li mem. La plej grandan parton de
   la tempo li surskrapis du-tri kordojn, akompanante &#265;iun
   ar&#265;movon kun samtempa kapmovo, anta&#365;enklini&#285;ante
   preska&#365; &#285;istere kaj piedbatante &#265;iun fojon kiam
   alvenis danci nova paro.
</p>

<p>
   Ikabodo fieris tiom pri sia danckapablo kiel pri siaj
   kantotalentoj. Nenia korpomembro, nenia karnofibro
   senokupis &#265;e li. Vidinte lian malkompakte muntitan
   korpoframon en plena movi&#285;ado, klakade rondirantan
   en la &#265;ambro, vi supozintus ke Sankta Vito mem, tiu
   benita patrono pri dancado, sursceneji&#285;as proprapersone
   anta&#365; vi. Li estis admirata de &#265;iuj Negroj
   de la bieno kaj la &#265;irka&#365;anta komunumo kiuj,
   kuni&#285;inte, &#265;iua&#285;aj, &#265;iudimensiaj,
   konsistigis piramida&#309;ojn da brilaj Nigraj viza&#285;oj,
   starante amase &#265;e &#265;iu pordo kaj fenestro, spektadante
   kun ravo la scenon, rulante siajn blankajn okulglobojn,
   elmontrante de orelo al orelo lar&#285;e ridetantajn vicojn da
   eburkoloraj dentoj.
</p>

<p>
   Kiel la buboskur&#285;anto povus konduti alie ol vigle kaj
   &#285;oje? La mastrino de lia koro estis lia kundancantino kaj
   ridetis afable responde al liaj amaj okulumadoj. Dume, Bromo
   Ostaro, ege frapite de amo kaj envio, sidis sole kaj pa&#365;te
   en fora &#265;ambroangulo.
</p>

<p>
   Kiam la dancado fini&#285;is, Ikabodo aliris interparoli kun
   ensemblo da sa&#285;uloj sidantaj kaj

<!-- File: 18.png -->

   fumantaj kun maljuna Van-Taselo &#265;e unu ekstrema&#309;o de
   la galerio kie ili kla&#265;adis pri anta&#365;aj tempoj kaj
   rakontis longajn anekdotojn pri la milito.
</p>

<p>
   La regiono, en la tempo pri kiu mi parolas, estis unu el
   tiuj bonfavoritaj lokoj en kiuj kronikoj kaj heroaj viroj
   abundas. La Brita-Usona batallinio etendi&#285;is proksime
   al &#285;i dum la milito. &#284;i rolis tial kiel prirabejo
   kiun infestis rifu&#285;intoj, gerilistoj kaj &#265;iuj specoj
   de limlinia kavalireco. Nun forpasis, kvankam apena&#365;,
   sufi&#265;e da tempo por povigi &#265;iun rakontanton ornami
   sian rakonton per kelkaj belaj fikcioj kaj, pro la malprecizo
   de siaj memora&#309;oj, sin heroigi en &#265;iu rakontata
   brava&#309;o.
</p>

<p>
   Estis la rakonto pri Dofuo Martlingo, grandkorpa, blubarba
   Nederlandano preska&#365; kaptinta Britan fregaton kun malnova
   na&#365;funta ferkanono pafanta ekde kotbarikado, krom tio ke
   je la sesa salvo la armilo eksplodis. Kaj estis la maljuna
   sinjoro&mdash;li restu anonima estinte &#285;entilhomo tro
   ri&#265;a por ke mi nomu lin nur rapidvorte&mdash;kiu, dum la
   batalo de Blanka-Ebena&#309;aro, estante bonega defendomajstro,
   deturnis musketkuglon per eta glavo. La&#365; lia raporto
   la kuglo &#265;irka&#365;zumis la klingon kaj forkarambolis
   de sur la man&#349;irmilo kaj li pretis certigi la raporton
   &#265;iumomente, elmontronte la glavon kun ties iom fleksita
   &#349;irmilo. Estis pluraj ceteraj, egalvalore estimi&#285;intaj
   sur la batalkampo, neniu el kiuj maldubis pri la gravo de sia
   propra agado kaj la influo kiun tiu estigis sur la finan venkon.
</p>

<p>
   Sed &#265;iuj tiuj neniel gravis kompare al la pli sukcesaj
   legendoj pri fantomoj kaj apera&#309;oj. La komunumo ri&#265;as
   je tiaj legendaj trezoroj. Lokaj fabloj kaj supersti&#265;oj
   pli bone prosperas en tiuj izolitaj, de longe enlo&#285;ataj
   retiri&#285;ejoj sed nun tretas ilin subpiede la nomadega
   homamaso aktuale konsistiganta la lo&#285;antaron de la plej
   multnombraj el niaj kamparejoj. Krome, fantomoj spertas nenian
   kura&#285;igon en la plejparto el niaj vila&#285;oj &#265;ar
   ili apena&#365; &#285;uas la tempon finsperti sian unuan
   dormeton kaj sin renversi en siaj tomboj anta&#365; ol iliaj
   travivintaj amikoj jam forlasas la najbarejon. Tial kiam ili
   eltombi&#285;as nokte por &#265;irka&#365;promeni, restas al ili
   neniaj viziteblaj konatoj. Jen sendube la kialo pro kiu ni nur
   malofte a&#365;das pri fantomoj escepte kiam temas pri niaj de
   longe enlo&#285;ataj Nederlandaj komunumoj.
</p>

<p>
   La tuja ka&#365;zo tamen&mdash;la ofteco de supernaturaj
   rakontoj en tiuj lokoj&mdash;atribueblas sendube al la
   proksimeco de Dorm-Valeto. Konta&#285;on alportis la aero
   mem elblovanta tiun hantejon. &#284;i elspiris etoson de
   revoj kaj fantazioj infektantan la tutan landon. Pluraj
   Dorm-Valetanoj partoprenis en la &#265;e-Van-Tasela festo kaj,
   kiel kutime, disrakontis siajn sova&#285;ajn kaj mirindajn
   legendojn. Multaj mornaj historietoj raporti&#285;is pri
   funebraj procesioj, okazintaj kun malgajaj ploregoj kaj
   plendoj proksime al la arbego, ankora&#365; staranta en la
   najbarejo, kie la beda&#365;rinda Majoro Andreo punmortis.
   Anka&#365; iom mencii&#285;is la virino vestita en blanko
   kiu hantis la senluman ravineton &#265;e Korak-Rokego kaj
   ofte a&#365;di&#285;is kriegante en anta&#365;&#349;tormaj
   vintronoktoj, pereinte tie en la ne&#285;o. Plejparte tamen
   temis kutime en la rakontoj pri la plej &#349;atata fantomo de

<!-- File: 19.png -->

   Dorm-Valeto, la senkapa rajdanto, kiu a&#365;di&#285;is
   plurajn fojojn tre lastatempe, patrolante la kamparon kaj,
   la&#365;raporte, &#349;nurante sian &#265;evalon &#265;iunokte
   inter la tomboj de la pre&#285;eja anta&#365;korto.
</p>

<p>
   La izolita situloko de la pre&#285;ejo, ekde &#265;iam
   ver&#349;ajne, igas &#285;in &#349;atata hantejo de
   &#265;agrenitaj spiritoj. &#284;i staras sur alta&#309;eto,
   &#265;irka&#365;ate de robinioj kaj altegaj ulmoj, de inter
   kiuj &#285;iaj decaj, kalkolaktitaj muroj elbrilas modeste,
   kiel Kristana pureco transbrilanta la rulkurtenojn de la
   dorm&#265;ambro. Malkruta deklivo descendas de &#285;i
   &#285;is ar&#285;enta akvotavolo &#265;irka&#365;limigata de
   altaj arboj inter kiuj povas ekvidi&#285;i la bluaj montetoj
   de Hudsono-Rivero. Rigardante &#285;ian gazonkorton kie la
   sunradioj &#349;ajnas dormadi tiom trankvile, oni povus supozi
   ke tie almena&#365; la mortintoj rajtas ripozi en paco.
</p>

<p>
   Unuflanke de la pre&#285;ejo etendi&#285;as lar&#285;a
   boskovaleto la&#365; kiu granda rojo bruegas inter rompitaj
   rokoj kaj trunkoj de falintaj arboj. Super profunda, nigra parto
   de la rojo, ne malproksime disde la pre&#285;ejo, lignoponto
   anta&#365;atempe trans&#309;eti&#285;is. La alvenvojon kaj
   la ponton mem superpendantaj arboj dense ombradis, volvante
   tiulastan en malhelo e&#265; dumtage sed estigante timigan
   nigregon dumnokte.
</p>

<p>
   &#264;i-tiu estis unu el la plej &#349;atataj hantejoj
   de la senkapa rajdanto kaj la loko kie li la plej ofte
   renkonti&#285;is. Oni rakontis la sperton de Multa&#285;ulo
   Bra&#365;vero, la plej hereza el la prifantomaj malkredantoj. Li
   renkontis la rajdanton revenante de vizito al Dorm-Valeto kaj
   devis ekrajdi sam&#265;evale malanta&#365;dorse de la fantomo.
   Ili galopis traarbuste-trapteride, transmontete-transmar&#265;e,
   &#285;is atingi la ponton. Tie subite la rajdanto alii&#285;is
   en skeleton, &#309;etis la maljunulon en la rojon kaj foriris en
   fulmo kaj tondro, sin lan&#265;ante super la arbosupra&#309;ojn.
</p>

<p>
   Tuj egalis tiun rakonton tri mirindaj aventuroj de Bromo
   Ostaro, kiu primokis la galopantan Heson, dirante ke tiu estas
   nomada &#265;arlatano. Li deklaris ke kiam li revenis unu
   nokton de najbara vila&#285;o Singo-Singo kaj kiam devancis
   lin tiu noktomeza trupano, li proponis vetrajdi kun tiu
   kontra&#365; bovlo da pun&#265;o. Li aldone raportis ke li
   gajnintus la veton, &#265;ar &#264;ioriskulo nepre venkis la
   kobold&#265;evalon. Tamen kiam ili atingis la pre&#285;ejan
   ponton, la Heso kabeis kaj malaperis en eka fajrbrilo.
</p>

<p>
   &#264;iuj tiuj raporta&#309;oj, rakontite en tiu dormema subtono
   kun kiu homoj parolas en la malhelo, dum la viza&#285;oj de
   la a&#365;skultantoj nur foje kaj refoje ricevis hazardan
   reflekton de la ekbrilo de iu pipo, penetris profunde en la
   menson de Ikabodo. Li respondis reciproke per longaj eltiroj
   prunteprenitaj de lia netaksebla a&#365;toro Kotono Matero, kaj
   aldonis multajn mirindajn eventojn okazintajn en lia denaska
   &#349;tato Konektikuto kaj timigajn vidajojn kiujn li spertis
   dum siaj &#265;iunoktaj piedpromenadoj en Dorm-Valeto.
</p>

<!-- File: 20.png -->

<p>
   Nun la festeno fini&#285;is. La maljunaj kultivistoj kunigis
   siajn familiojn en siaj &#265;aroj kaj a&#365;di&#285;is
   dum kelke da tempo veturante klakante la&#365; la valetaj
   vojoj kaj trans la forajn montetojn. Kelkaj fra&#365;linoj
   rajdis sur kromseloj malanta&#365; siaj plej &#349;atataj
   amkandidatoj, kaj ilia le&#285;erkora ridado, miksite kun la
   hufbruo de la &#265;evaloj, e&#293;adis la&#365; la silentaj
   boskoterenoj, malla&#365;ti&#285;ante pli kaj pli &#285;is
   nepra fina&#365;di&#285;o&mdash;kaj la lastatempa sceno de
   bruo kaj kapriolado ekestis silenta kaj dezerta. Ikabodo tamen
   iom lantis, la&#365; la kutimo de kamparaj amindumantoj, por
   interparoli kun la heredontino, nepre konvinkite nun progresi
   sur &#285;issukcesa vojo.
</p>

<p>
   Kio okazis dum la intervjuo mi ne entreprenu diri. Efektive tion
   mi ne scias. Mi devas timi tamen ke io misi&#285;is &#265;ar,
   post mallonga tempo, li ja ekeliris kun malfeli&#265;a kaj
   morna mieno. Ho, tiuj virinoj! Tiuj virinoj! &#264;u eblas ke
   tiu knabino efektivigis kelkajn koketajn ruzojn siajn? &#264;u
   tio ke &#349;i kura&#285;igis la kompatindan pedagogon estis
   nura artifiko havanta la celon certigi venkon kontra&#365; lia
   rivalo? La respondon nur &#264;ielo scias, ne mi! Sufi&#265;u
   diri ke Ikabodo eliris &#349;telpa&#349;e kun la aspekto de
   kokineja rabisto, ne tiu de virinkora konkerinto. Rigardante
   nek dekstren nek maldekstren por &#265;irka&#365;kontroli la
   panoramon de kampara ri&#265;eco pri kiu anta&#365;e li tiel
   ofte avar&#285;oja&#265;is, li iris rekte al la stablo kaj, per
   pluraj energiaj man- kaj piedbatoj, vekis sian rajdbeston ege
   mal&#285;entile el la komfortejo kie tiu &#285;uis profundan
   dormadon, son&#285;ante pri amasegoj da maizo kaj aveno kaj
   vastaj valoj plenaj je fleo kaj trifolio.
</p>

<p>
   Estis la nokta sor&#265;horo kiam Ikabodo, mal&#285;ojkore
   kaj senkura&#285;e, la&#365;iris sian &#285;ishejman vojon,
   la&#365; la deklivoj de la altaj montetoj elstarantaj super
   Lanto-Vila&#285;o kaj kiujn anta&#365;e en la posttagmezo
   li trairis tiom &#285;oje. La horo estis same morna kiel li
   mem. Malproksime sub li Tapan-Lago etendis sian malhelan kaj
   malklaran akvodezerton, elmontrante diversloke altan maston
   de slupo sidanta trankvile ankrite kontra&#365;tere. En la
   nepra noktomeza silento li a&#365;dis la bojadon de gardhundo
   patrolanta sur la kontra&#365;a bordo de Hudsono-Rivero. Sed
   tio estis tiel svaga kaj malla&#365;ta ke &#285;i prikonsciigis
   &#265;e li nur la malproksimecon de tiu lojala kuniranto de la
   homaro. Cetere, foje kaj refoje, la longda&#365;ra kokerikado
   de iu virkoko, hazarde vekita, e&#293;adis fore, forege, el
   kultivista domo situanta intermontete, sed la bruo atingis liajn
   orelojn kiel son&#285;sono. Neniaj vivosignoj senti&#285;is
   proksime al li, krom malofta gril&#265;irpo a&#365; eble
   guturala ekvibro de virrano kiu, lo&#285;ante en najbara
   mar&#265;o, dormis malkomforte kaj ekturni&#285;is surlite.
</p>

<p>
   &#264;iuj fantomo- kaj koboldorakontoj a&#365;ditaj de li dum
   la posttagmezo nun kunamasi&#285;is en lia memoro. La nokto
   pli kaj pli malheli&#285;is. La steloj &#349;ajnis sinki pli
   profunde en la &#265;ielo kaj pelantaj nuboj ilin malaperigis de
   tempo al tempo el lia vidkampo. Neniam li sin sentis tiel soleca
   kaj sen&#285;oja. Li alproksimi&#285;is krome la lokon mem kie
   la eventoj de multaj el la fantomrakontoj sursceneji&#285;is.
   Meze de la vojo elstaris grandega tuliparbo kiu superaltis kiel
   giganto la ceterajn arbojn de la najbarejo, konsistigante specon
   de orientilo. &#284;iaj bran&#265;oj, torditaj kaj fantaziaj,
   estis tiel dikaj

<!-- File: 21.png -->

   kiel la trunkoj de ordinaraj arboj, klini&#285;ante
   preska&#365; &#285;istere anta&#365; ol relevi&#285;i en
   la aeron. &#284;i jam rolis en la tragika raporto pri la
   malbon&#349;anca Andreo militkaptita tre proksime, pro kio
   &#285;i universale kromnomi&#285;is "la arbo de Majoro
   Andreo". La popolamaso konsideris &#285;in kun miksa&#309;o
   da respekto kaj supersti&#265;o, duone pro kompato pri la
   sorto de ties malbonfortuna samnomulo, duone pro la rakontoj
   pri strangaj vida&#309;oj kaj malgajaj lamentadoj kiujn oni
   &#265;irka&#365;a&#365;digis pri &#285;i.
</p>

<p>
   Dum Ikabodo alproksimi&#285;is tiun timindan arbon, li komencis
   lipfajfi. Li kredis a&#365;di respondan fajfadon: tio estis
   nur ventoblova&#309;o sin pelinta akratone tra la sekaj
   bran&#265;oj. Kiam li alvenis iom pli proksime li opiniis
   ekvidi blanka&#309;on pendantan mezarbe: li pa&#365;zis kaj
   &#265;esis fajfi. Kiam li rigardis pli atente tamen li konsciis
   ke temas pri loko kie fulmo trafis la arbon kaj malkovris la
   suban blankan lignon. Subite li a&#365;dis &#285;emadon. Liaj
   dentoj klaketadis kaj liaj genuoj batis kontra&#365;selen: tio
   estis nur unua bran&#265;ego frotinta duan dum la vento ilin
   amba&#365; vagbalancadis. Li preterpasis la arbon sekure, sed
   lin atendis novaj dan&#285;eroj.
</p>

<p>
   Proksimume ducent jardojn for de la arbo eta rojo transiris
   la vojon kaj eniris kotan, densboskan terkava&#309;on konatan
   la&#365; la nomo Vilejo-Mar&#265;o. Pluraj krudaj &#349;tipegoj,
   apudmetite, rolis kiel transroja ponto. Jenflanke de la
   vojo kie la akvoflueto eniris la boskon, aro da kverkoj kaj
   ka&#349;tanoj, pezege implikite per sova&#285;aj vitoj,
   &#309;etis kavernspecan malhelon sur &#285;in. Transiri tiun
   ponton fari&#285;is malfacilega provo. &#264;e tiu sama loko
   mem la malbonsorta Andreo kapti&#285;is kaj sub la kovra&#309;o
   estigita de tiuj ka&#349;tanoj kaj vitoj ka&#349;i&#285;is la
   fortikaj rajdmilicanoj lin surprizintaj. Ekde tiam, e&#265;
   hodia&#365;, &#265;iuj taksas la lokalon kiel hantitan rojon
   kaj terurfrapitaj estas la sentoj de la lerneja knabo devanta
   &#285;in preterpasi solapersone post la sunsubi&#285;o.
</p>

<p>
   Dum li alproksimi&#285;is la rivereton lia koro komencis bategi.
   Li amasigis tamen sian tutan rezolutecon, piedbatis sian
   &#265;evalon surripare dekduon da fojoj kaj entreprenis transiri
   haste la ponton. Sed anstata&#365; ekkuri anta&#365;en la
   perversa maljuna besta&#265;o flankenmovi&#285;is, trafante la
   barilon. Ikabodo, kies timo pligrandi&#285;is pro la prokrasto,
   ektiris la bridrimenon en la kontra&#365;a direkto kaj batis
   malavare per la kontra&#365;flanka piedo. &#264;io vanis. Lia
   besto ekmovi&#285;is, verdire, sed nur sukcesis enplon&#285;i
   densejon da dornarbustoj kaj alnoj situantan aliflanke de la
   vojo.
</p>

<p>
   Nun la lernejestro utiligis kaj vipon kaj kalkanon
   sur la senkarnajn ripojn de la maljuna Pafilpulvo kiu
   anta&#365;enhastegis, snufadante kaj ekronkante, tamen
   eksenmovi&#285;is apud la ponto kun subito kiu preska&#365;
   anta&#365;en&#309;etis superkape sian rajdanton. En tiu sama
   momento la delikata a&#365;dkapablo de la lernejestraj oreloj
   perceptis likva&#309;an apudpontan piedpa&#349;egon. En la
   malhela ombro de la bosko, sur la rojrando, li ekvidis gigantan,
   misforman, nigran, tureganta&#309;on. Tiu restis senmove sed
   havis kuntiri&#285;intan aspekton, kvaza&#365; kolosega monstro
   preta sin lan&#265;i kontra&#365; la voja&#285;anton.
</p>

<!-- File: 22.png -->

<p>
   La haroj de la timigita pedagogo elstari&#285;is surkape pro
   teruro. Kion fari? Jam forpasis la oportuno turni&#285;i kaj
   forfu&#285;i. Krome, kiun &#349;ancon li havus eskapi fantomon
   a&#365; koboldon&mdash;se temis pri tia&#309;o&mdash;povantan
   surrajdi la flugilojn de la vento? Tial, estigante ioman
   pse&#365;dokura&#285;on, li demandis balbutante: "Kiu vi
   estas?" Nenian respondon li ricevis. Li ripetis la demandon en
   ankora&#365; pli maltrankviltona vo&#265;o. Da&#365;re okazis
   nenia respondo. Novan fojon li piedbatis la flankojn de la
   senmova Pafilpulvo kaj, fermante la okulojn, kun senintenca
   fervoro ekpsalmis pre&#285;ejan himnon.
</p>

<p>
   En tiu momento la timiga ombra&#309;o ekmovi&#285;is kaj,
   pergrimpe, persalte, subite ekstari&#285;is meze de la vojo.
   Kvankam la nokto estis malhela kaj morna, la formo de la
   nekonata&#309;o nun iom konstateblis. &#284;i &#349;ajnis
   esti vastdimensia rajdanto sidanta sur fortikframa nigra
   &#265;evalo. &#284;i faris nek minacan geston, nek afablan
   inviton, preferante sin apartigi aliarande de la vojo,
   anta&#365;entrotante blindaflanke de multa&#285;a Pafilpulvo,
   kiu nun renormali&#285;is post siaj timo kaj obstino.
</p>

<p>
   Ikabodo, al kiu tiu stranga noktomeza kunrajdanto nepre
   malpla&#265;is, kaj memorante la aventuron kiun Bromo Ostaro
   spertis kun la Galopanta Heso, plirapidigis sian &#265;evalon,
   esperante forlasi la fremda&#309;on. Anka&#365; tiu tamen
   plirapidigis sian &#265;evalon, egalante la progreson de
   Ikabodo. Tiulasta malrapidi&#285;is, ekpromenadpa&#349;igis
   sian beston, intencante lanti malanta&#365;e&mdash;la aliulo
   same agis. Lia koro komencis malforti&#285;i. Li ekstrebis
   reaktivigi sian psalmokantadon sed lia malsekigita lango
   alglui&#285;is al lia palato kaj la notoj mortis en lia
   gor&#285;o. En la malbonhumora kaj obstina silento de tiu
   insista kunulo ka&#349;i&#285;is io mistera kaj ege timiga. La
   afero balda&#365; klari&#285;is.
</p>

<p>
   La&#365;grimpante ioman deklivon reliefigantan
   kontra&#365;&#265;ielen <!-- Error in book: kontra&#365;cielen -->
   la figuron de lia kunvoja&#285;anto, gigante altan kaj
   envolvitan en mantelo, Ikabodo hororegis, ekkonsciante ke tiu
   senkapas. Lia hororo pligrandi&#285;is kiam li rimarkis ke la
   mankantan kapon, anstata&#365; porti &#285;in sur&#349;ultre,
   la fremda&#309;o-fremdulo transportis anta&#365; si sur la
   selpomelo. La teruro de Ikabodo atingis senesperan nivelon.
   Li strebis instigi Pafilpulvon per kaskada&#309;o da man- kaj
   piedbategoj, dezirante per subita movi&#285;o preterkuregi
   sian kunulon, sed la fantomo subitmovi&#285;is samritme kiel
   li. Tial kune ili ekkuregis, vole malvole, dum &#349;tonoj
   forflugetis kaj fajreroj ekbruletis je &#265;iu salto. La
   malpezaj vesta&#309;oj de Ikabodo flirtadis en la aero dum
   li etendis sian longan, magran korpon super la kapo de sia
   &#265;evalo pro sia avida deziro forfu&#285;i.
</p>

<p>
   Ili nun atingis la vojon kiu flankenturni&#285;as en la
   direkto al Dorm-Valeto. Tamen Pafilpulvo, la&#365;&#349;ajne
   sor&#265;ite per demono, anstata&#365; resti survoje,
   turni&#285;is kontra&#365;direkten kaj plon&#285;is impete
   la&#365;deklive, descendante malrektaflanke. Tiu vojo trairas
   sablan kava&#309;on ombratan de arboj dum preska&#365;
   kvaronmejlo, kie &#285;i transiras la ponton tiam faman en lokaj
   fantomrakontoj kaj aliflanke de kiu supren&#349;velas la verda
   monteto sur kiu staras la kalkolaktita pre&#285;ejo.
</p>

<!-- File: 23.png -->

<p>
   &#284;is nun la paniko de la &#265;evalo havigis al &#285;ia
   malcerta rajdanto &#349;ajnan avanta&#285;on en la konkurso.
   Beda&#365;rinde &#309;us kiam li atingis la mezan punkton
   de la kava&#309;o, la selzono cedis kaj li sentis &#285;in
   forgliti de sub li. Li mankaptis &#285;in perpomele kaj strebis
   &#285;in reteni sur&#265;evale, tamen sensukcese. Restis al li
   nur sufi&#265;e da tempo por &#265;irka&#365;braki la kolon de
   multa&#285;a Pafilpulvo anta&#365; ol la selo terenfalis kaj li
   a&#365;dis sian postkuranton &#285;in treti subpiede.
</p>

<p>
   Dummomente trapasis lian menson timo pri la kolero de Johano
   Van-Ripero &#265;ar estis la diman&#265;a selo de tiu. Al
   la momento tamen malta&#365;gis etaj timoj. La koboldo
   postkuris lin proksimegdistance kvaza&#365; preta ekrajdi lian
   posta&#309;on mem kaj, estante malbonlerta &#265;evalisto, li
   spertis grandan &#285;enon penadante reteni sian sidpozon. Foje
   li glitis unuflanken; alifoje, aliflanken. Multfoje li sidsaltis
   sur la alta kresto de la &#265;evala spino kun tiom da fortego
   ke li timis sperti tujan tiean korpofendi&#285;on.
</p>

<p>
   Malferma&#309;o en la arboj nun kura&#285;igis lin esperi ke la
   pre&#285;eja ponto proksimas. La &#349;anceli&#285;anta reflekto
   de ar&#285;enta stelo en la rojo sciigis al li ke li ne eraras.
   Li vidis la murojn de la pre&#285;ejo lumetantajn malhele sub
   la foraj arboj. Li memoris la lokon kie malaperis la fantoma
   kontra&#365;staranto de Bromo Ostaro. "Se mi nur sukcesos atingi
   tiun ponton," pensis Ikabodo, "mi estos sekura."
</p>

<p>
   En tiu momento li a&#365;dis la nigran &#265;evalon anhelantan
   kaj blovantan malanta&#365; li. Li e&#265; kredis senti
   &#285;ian varman spiradon. Novfoja konvulsia piedbato en la
   riparon kaj multa&#285;a Pafilpulvo sursaltis la ponton.
   &#284;i kuregis tondrobrue trans la e&#293;antajn tabulojn,
   atingis la kontra&#365;an bordon. Nun Ikabodo rigardis
   malanta&#365;en kontrolante &#265;u lia postsekvanto malaperos,
   la&#365;tradicie, en ekbrilo de fajro kaj sulfuro. En tiu
   momento mem li vidis la koboldon elstari&#285;i en siaj
   piedingoj entreprenante anta&#365;enlan&#265;i sian kapon
   kontra&#365; la lernejestron. Ikabodo strebegis eviti la hororan
   misilon sed li tro malfruis. &#284;i trafis lian kranion kun
   grandega kolizio kaj faligis lin kapon anta&#365;en en la
   polvon. Pafilpulvo, la nigra &#265;evalo kaj la koboldrajdanto
   lin preterpasis, &#265;iuj tri, tornadrapide.
</p>

<p>
   La sekvintan matenon la maljuna &#265;evala&#265;o trovi&#285;is
   sensele anta&#365; la barilpordo de sia mastro. Dum &#285;ia
   brido ku&#349;is subpiede &#285;i solene ma&#265;adis tiean
   herbon. Ikabodo ne aperis matenman&#285;hore. Tagmezhore li ne
   aperis. La knaboj kunvenis &#265;e la lernejo kaj vagpromenadis
   la&#365;borde de la rojo. Nenia lernejestro. Johano Van-Ripero
   komencis iom maltrankvili&#285;i pri la sorto de la kompatinda
   Ikabodo kaj sia selo. Enketo ekesti&#285;is kaj post zorga
   esplorado oni trovis spurojn de li. En unu parto de la vojo
   iranta al la pre&#285;ejo oni trovis la selon tretitan en la
   teron. La spuroj de &#265;evalhufoj, profunde enfiksite en la
   vojo kaj ver&#349;ajne kun furora rapideco, kondukis al la ponto
   preter kiu, sur la bordo de lar&#285;a parto de la rivereto kie
   la akvo fluis pli profunde kaj pli nigrakolore, trovi&#285;is
   la &#265;apelo de la malbon&#349;anca Ikabodo kaj proksime al
   &#285;i frakasita kukurbo.
</p>

<!-- File: 24.png -->

<p>
   Oni priser&#265;is la rojon, sen malkovri tamen la kadavron de
   la lernejestro. Johano Van-Ripero, kiel ekzekucianto pri lia
   hereda&#309;o, kontrolis la pakon enhavantan liajn &#265;iujn
   surterajn poseda&#309;ojn. Tiuj konsistis el du &#265;emizoj kaj
   duono; du kolskarpoj; unu-du paroj da glatlanaj &#349;trumpoj;
   malnova &#285;isgenua korduroja pantalono; rusta razilo; libro
   da psalmhimnoj kun multaj kornitaj pa&#285;oj; kaj rompita
   diapazono.
</p>

<p>
   Pri la libroj kaj mebloj de la lernejo, ili apartenis &#265;iuj
   al la komunumo krom <i>Historio de Sor&#265;arto</i>, verkita
   de Kotono Matero; <i>Nov-Anglia Almanako</i>; cetera libro pri
   son&#285;oj kaj sortdivenado kaj, en tiulasta, malmultkosta
   paperfolio surportanta skriba&#265;a&#309;ojn kaj inkmakulojn
   faritajn okaze de sensukcesaj klopodoj kopii poemojn honorantajn
   la heredontinon de Van-Taselo. Tiujn magi- kaj poezilibrojn
   tuj bruligis Johano Van-Ripero kiu decidi&#285;is de tiam
   anta&#365;en ne plu edukigi siajn gefilojn &#265;elerneje,
   opiniante ke la&#365; lia scio, la leg- kaj skribartoj neniam
   efektivigas bonajn rezultojn. Kiom ajn da mono la lernejestro
   posedis&mdash;li ricevis sian kvaronjaran salajron nur unu-du
   tagojn anta&#365;e&mdash;li kunportis tion sendube surpersone en
   la momento de sia malapero.
</p>

<p>
   La mistera evento instigis grandan spekulativadon
   &#265;epre&#285;eje la sekvintan diman&#265;on. Aroj da
   spektantoj kaj kla&#265;emuloj kuni&#285;is en la pre&#285;eja
   anta&#365;korto, &#265;e la ponto kaj tie kie trovi&#285;is
   la &#265;apelo kaj la kukurbo. Rememori&#285;is la rakontoj
   de Bra&#365;vero kaj Bromo Ostaro kaj tuta repertuaro da
   ceteraj samspecaj raporta&#309;oj. Kiam la diskutpartoprenantoj
   konsideris &#265;iujn tiujn kaj komparis ilin kun la simptomoj
   de la koncerna kazo, ili &#349;ancelis la kapon kaj finkonkludis
   ke Ikabodon la Galopanta Heso fortransportis. Pro tio ke
   li estis fra&#365;lo kaj &#349;uldis monon al neniu, neniu
   pasigis pluan tempon maltrankvili&#285;ante pri li. Oni
   translokigis la lernejon al alia najbarejo kie alia pedagogo lin
   anstata&#365;is.
</p>

<p>
   Vere estas ke maljuna kultivisto vizitinta Nov-Jorkon plurajn
   jarojn poste kaj dissciigintan la nunan raporton pri la
   fantoma aventuro, aldone informis ke Ikabodo Gruo da&#365;re
   vivas; ke li forlasis la najbarejon duone pro timo pri
   la koboldo kaj Johano Van-Ripero, duone pro embaraso pri
   sia forsendi&#285;o &#265;emane de la heredontino; ke li
   transloki&#285;is al fora regiono de la lando; ke li tie
   instruis kaj samtempe faki&#285;is pri juro, advokati&#285;is,
   politikisti&#285;is, kandidati&#285;is, &#309;urnalisti&#285;is
   kaj ju&#285;isti&#285;is en malalttribunalo.
</p>

<p>
   Bromo Ostaro, kiu balda&#365; post la malapero de sia rivalo
   edzi&#285;is triumfe kun la flori&#285;anta Katrino, &#265;iam
   elmontris &#265;ioscian mienon kiam ajn oni rakontis la
   aventuron de Ikabodo kaj &#265;iam ekridegis plenpulme kiam
   mencii&#285;is la kukurbo, pro kio kelkaj homoj suspektis ke li
   scias pli longe pri la afero ol li bonvolas raporti.
</p>

<p>
   La multa&#285;aj kamparaj edzinoj, tamen, la plej bonaj
   ju&#285;antoj pri tiuj aferoj, asertas e&#265; &#285;is
   hodia&#365; mem ke Ikabodo for&#349;teli&#285;is pere de
   supernaturaj rimedoj, &#265;io kio estas unu el la plej
   &#349;atataj historietoj ofte rakontataj en la najbarejo
   &#265;irka&#365; vintraj vesperfajroj.
</p>

<!-- File: 25.png -->

<p>
   La ponto fari&#285;is pli ol iam fokuspunkto de supersti&#265;a
   miro kaj povas esti ke jen la kialo pro kiu dum lastatempaj
   jaroj oni &#349;an&#285;is la itineron de la vojo, rezulte de
   kio &#285;i nun aliras la pre&#285;ejon la&#365;pasante la
   bordon de la muellageto.
</p>

<p>
   Forlasite, la lernejo balda&#365; malkomponi&#285;is kaj
   &#285;in ekhantis, la&#365;raporte, la fantomo de la
   malbon&#349;anca pedagogo. Plugknaboj, lantante sur la
   &#285;ishejma vojo en trankvila somervespero, ofte kredas
   a&#365;di la vo&#265;on de Ikabodo, &#265;antantan en fora
   distanco malgajan psalmomelodion inter la pacaj solecejoj de
   Dorm-Valeto.
</p>

<div class="italike centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em">
   POSTINFORMO ALDONITA EN LA MANSKRIBADO DE S-RO KNIKERBOKERO
</div>

<p>
   La anta&#365;a rakonto raporti&#285;as en preska&#365; la
   sammemaj vortoj en kiuj mi a&#365;dis &#285;in raportitan
   &#265;e korporacia kunveno de la multa&#285;a urbo Manhatuso,
   kunveno kiun &#265;eestis multaj el la plej sa&#285;aj kaj
   plej estimataj bur&#285;oj de la urbo. La rakontinto estis
   afabla, kaduka, sinjorema maljunulo vestita sal-kaj-piprokolore
   kaj elmontranta mal&#285;oje komikan viza&#285;on. Mi forte
   suspektis lin esti malri&#265;a &#265;ar li tiel kura&#285;e
   klopodis distri. Kiam li finrakontis sian historieton, okazis
   multe da ridado kaj aprobado, precipe &#265;e du-tri deputitaj
   magistratanoj tradormintaj la plej grandan parton el la
   rakontotempo.
</p>

<p>
   Estis tamen unu alta, sekaspekta, maljuna sinjoro kun
   skarabsimilaj brovoj kiu elmontris seriozan kaj iom severan
   mienon dum la tuta rakontado. Fojfoje li faldis la brakojn,
   anta&#365;enklinis la kapon, malsuprenrigardis, kvaza&#365;
   kontrolante la plankon, dum li primeditadis ioman dubon. Li
   estis unu el tiuj singardaj homoj kiuj neniam ridas krom
   responde al bonega ka&#365;zo kiam ilin subtenas bonsenco
   kaj justeco. Kiam la gajeco de la aliaj &#265;eestantoj
   finesti&#285;is kaj reesti&#285;is silento, li apogis unu
   brakon sur la brakon de sia se&#285;o kaj, arkiginte la alian,
   demandis, kun ege sa&#285;aj kapmovo kaj brovkunpremo, kio estas
   la morala&#309;o de la rakonto kaj kion &#285;i pruvas?
</p>

<p>
   La rakontinto, kiu lipenlevadis glason da vino, kiel postlaboran
   refre&#349;a&#309;on, pa&#365;zis momenton, rigardis sian
   demandinton kun mieno de senfina respekto, tiam malsuprenigis la
   glason tre malrapide &#285;istable kaj deklaris ke la rakonto
   celas pruvi, la&#365; la plej forta logiko, la jenon:
</p>

<p>
   "Ne estas vivosituacio kiu ne havigas avanta&#285;ojn kaj
   plezurojn kondi&#265;e ke ni konsideru &#349;ercon nur kiel
   &#349;ercon."
</p>

<p>
   "Rezulte, kiu rajdas konkurse kontra&#365; koboldoj, tiu povas
   sendube sperti malfacilan rajdadon."
</p>

<p>
   "Tial, se kampara lernejestro malsukcesas sin edzigi al
   Nederlanda heredontino, certe

<!-- File: 26.png -->

   tio estas sekura pa&#349;o en la direkto al altnivela estimo en
   la lando."
</p>

<p>
   La singarda maljuna sinjoro kunpremis la brovojn dekoble
   pli stre&#265;e post la klarigo, ege perpleksigite par
   la rezonado de la silogismo; dume, &#349;ajnis al mi, la
   sal-kaj-pipre vestita viro fiksrigardis lin kun iom triumfa
   viza&#285;a&#265;o. Tempofine la seriozulo komentis ke &#265;io
   tio tre bonas. Tamen, liaopinie, la rakonto iom troigas. &#284;i
   havas unu-du punktojn pri kiuj li dubas.
</p>

<p>
   "Kredu min, sinjoro," respondis la rakontinto. "Rilate al tiu
   afero, mi mem ne kredas duonon el &#285;i."
</p>

<!-- File: 27.png -->

<!-- [Blank Page] -->

<!-- File: 28.png -->

<!-- [Blank Page] -->








<pre>





End of Project Gutenberg's La Legendo de Dorm-Valeto, by Washington Irving

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA LEGENDO DE DORM-VALETO ***

***** This file should be named 19293-h.htm or 19293-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/1/9/2/9/19293/

Produced by Robert L. Read, William Patterson and the
Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.


</pre>

</body>

</html>
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-01-05 22:31:45 +0000