initial commit of ebook 19183HEADmain

1 files changed, 6598 insertions, 0 deletions

diff --git a/19183.txt b/19183.txt
new file mode 100644
index 0000000..b7fa24d
--- /dev/null
+++ b/19183.txt
@@ -0,0 +1,6598 @@
+The Project Gutenberg EBook of Hedda Gabler, by Henrik Ibsen
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Hedda Gabler
+       Dramo en kvar aktoj
+
+Author: Henrik Ibsen
+
+Translator: Odd Tangerud
+
+Release Date: September 5, 2006 [EBook #19183]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HEDDA GABLER ***
+
+
+
+
+Produced by William Walter Patterson, Geraldine Wright and Andrew Sly
+
+
+
+
+
+
+HENRIK IBSEN
+
+HEDDA GABLER
+
+Dramo en kvar aktoj
+
+(1890)
+
+Tradukis
+Odd Tangerud
+
+Eldonejo: Jec Scandinavia a/s
+Postboks 54. N - 3401 Lier
+Tlf. 32 85 50 01, Fax. 32 85 50 82
+ISBN 82-91707-61-8
+
+
+ROLOJ:
+
+  JORGEN TESMAN, stipendiulo pri arthistorio
+  SINJORINO HEDDA TESMAN, lia edzino
+  FRAUxLINO JULIANE TESMAN, lia onklino
+  SINJORINO ELVSTED
+  ASESORO BRACK
+  EJLERT LOVBORG
+  BERTE, servistino en la domo de la geedzoj Tesman
+
+  (Brack prononcigxas: _Brak_
+   Jochum prononcigxas: _Jokum_
+   [o/] prononcigxas: franca _eu_ aux germana _oe_)
+
+(La intrigo okazas en la vilao de _Tesman_ en la okcidenta
+parto de la urbo.)
+
+
+
+
+UNUA AKTO
+
+
+(Grandspaca, bele kaj elegante meblita salono kun dekoro en malhelaj
+koloroj. Sur la fona muro estas largxa pordaperturo kun
+flankentiritaj kurtenoj. Tiu aperturo kondukas en pli malgrandan
+cxambron, meblitan en la sama stilo kia la salono. Sur la dekstra
+muro de tiu cxi estas duala pordo, kiu kondukas al la antauxcxambro.
+Sur la kontrauxa, maldekstra muro estas vitra pordo, ankaux tiu kun
+flankentirita kurteno. Tra la fenestroj oni vidas parton de ekstera
+verando kun tegmento kaj foliarboj kun auxtunaj koloroj. Antauxe sur
+la planko staras ovala tablo kovrita de tuko kaj kun segxoj
+cxirkauxe. Antauxe sur la dekstra muro estas largxa, malhela
+porcelana forno, altdorsa apogsegxo, skabelo kun kuseno kaj du
+taburetoj. En la dekstra angulo estas angulsofo kaj malgranda ronda
+tablo. Antauxe, iom tirita de la muro, estas sofo. Interne apud la
+vitra pordo estas piano. Ambauxflanke de la fona pordo staras
+etagxeroj kun ajxoj el terakoto kaj majoliko. Cxe la fona muro de la
+malantauxa cxambro oni vidas sofon, tablon kaj kelkajn segxojn. Super
+tiu sofo pendas portreto de belaspekta, maljuna viro en uniformo de
+generalo. Super la tablo pendas lampo kun neklara, laktokolora, vitra
+kupolo. -- Cxirkauxe en la salono estas multaj florbukedoj metitaj en
+vazojn. Aliaj kusxas sur la tabloj. Sur la plankoj de ambaux cxambroj
+kusxas dikaj tapisxoj. -- Matena lumo. La suno brilas tra la vitra
+pordo.)
+
+(_Frauxlino Juliane Tesman_, kun cxapelo kaj sunombrelo, envenas de
+la antauxcxambro, akompanata de _Berte_, kiu portas bukedon,
+cxirkauxvolvitan de papero. _Frauxlino Tesman_ estas bonaspekta kaj
+bonanima sinjorino de proksimume 65 jaroj. Belete sed simple vestita
+en griza promena vesto. _Berte_ estas iom agxa servistino kun
+ordinara kampara aspekto.)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(haltas interne de la pordo, auxskultas kaj diras mallauxte) Vere mi
+kredas, ke ili ankoraux ne ellitigxis.
+
+BERTE
+(same mallauxte) Estas ja kiel mi diris, frauxlino. Pensu, -- tiom
+malfrue kiom la vaporsxipo alvenis en la nokto. Kaj jen poste! Dio
+mia, -- kiom la juna sinjorino volis elpaki, antaux ol sin retiri por
+ripozi.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, ja, -- lasu ilin nur bone ripozi. Sed fresxan matenan aeron ili
+almenaux havu enen al si, kiam ili venos. (sxi iras al la vitra
+pordo kaj tute malfermas gxin)
+
+BERTE
+(apud la tablo, iom konfuzita kun la bukedo en la mano) Honto al mi
+se plu estas konvena loko. Mi opinias, ke mi metu gxin cxi tien,
+frauxlino. (metas la bukedon antauxe sur la pianon)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Do nun vi havas novajn gemastrojn, mia kara Berte. Dio sciu, ke estis
+por mi pli ol zorgoplene rezigni pri vi.
+
+BERTE
+(plorprete) Tamen pri mi, frauxlino! Kion mi diru? Mi, kiu dum tiom
+da jaroj estis en la servo de la frauxlinoj.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ni devas trankvile akcepti la staton. Vere estas nenio alia farebla.
+Vidu, Jorgen _devas_ havi vin en la domo cxe si. Li devas. Vi ja
+kutimigxis mastrumi por li ek de kiam li estis knabeto.
+
+BERTE
+Jes, sed tamen, frauxlino, mi tiom zorge pensas pri sxi, kiu kusxas
+hejme. Kompatinda sxi, kiu mem estas tute senhelpa. Kaj jen kun la
+nova servistino! Neniam en la mondo lernas sxi kontentigi al la
+bezonoj de tiu malsana homo.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu, mi certe sukcesos instrui sxin al tio. Kaj la plimulton mi
+kompreneble prenos sur min mem. Pro mia malfelicxa fratino vi ne
+bezonas maltrankviligxi, mia kara Berte.
+
+BERTE
+Nu jes, sed estas ankaux alia afero, frauxlino. Mi multe timas, ke mi
+ne povos suficxe kontentigi al la juna sinjorino.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu bona Dio, -- en la unua tempo eble okazos io tia.
+
+BERTE
+Cxar aspekte sxi estas tre pretendema.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Kompreneble. Filino de generalo Gabler. Kaj pripensu al kio sxi estis
+kutimita dum la generalo vivis. Cxu vi memoras, kiam sxi kune kun sia
+patro rajdis laux la vojo? En la longa, nigra draprobo? Kaj kun plumo
+en la cxapelo?
+
+BERTE
+Jes, jes, -- estu certa! -- Sed vere mi ne tiam imagis, ke farigxus
+paro el sxi kaj la kandidato.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ankaux mi ne. -- Sed atentu -- Berte, -- dum mi memoras: De nun vi ne
+titolu Jorgen kandidato. Vi devas diri "la doktoro".
+
+BERTE
+Jes, ankaux la juna sinjorino menciis tion -- cxinokte, -- jxus kiam
+ili envenis la pordon. Cxu vere _estas_ tiel, frauxlino?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, efektive estas tiel. Imagu, Berte, -- ili faris lin doktoro
+eksterlande. Nun dum la vojagxo, komprenu. Pri tio mi auxdis ecx ne
+vorteton, -- antaux ol li mem rakontis tie malsupre sur la sxipkajo.
+
+BERTE
+Jes, ja, li certe kapablas farigxi kio ajn. Tiom lerta kiom _li_
+estas. Sed mi neniam kredis, ke li ankaux volis komenci kuraci
+homojn.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne, ne estas tia doktoro, kia li farigxis. -- (kapskuas
+signifoplene) Tamen baldaux vi eble nomu lin io alia, kio estas
+ankoraux pli grandioza.
+
+BERTE
+Cxu vere! Kio estos tio, frauxlino?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(ridetas) Hm, -- nu, tion vi scius! (emociita) Aj, Dio mia, -- se
+karmemora Jochum povus rigardi el sia tombo, kaj vidi, kio farigxis
+el lia knabeto! (cxirkauxrigardas) Sed auxskultu, Berte, -- kial vi
+_jenon_ faris? -- Forprenis la kovrajxojn de cxiuj mebloj?
+
+BERTE
+Sinjorino diris, ke mi tion faru. Sxi ne sxatas kovrajxojn sur la
+segxoj, sxi diris.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Cxu ili do uzos cxi tiun cxambron -- cxiutage?
+
+BERTE
+Jes, sxajne. Almenaux laux Sinjorino. Cxar li mem, -- la doktoro, --
+li nenion diris.
+
+(_Jorgen Tesman_ venas kantetante de la dekstra flanko de la
+malantauxa cxambro, portante malplenan, malfermitan valizon. Li estas
+mezstatura, juneca viro de 33 jaroj, iom diketa, kaj kun fidema,
+ronda, kontenta vizagxo, blondaj haroj kaj barbo. Li portas
+okulvitrojn, kaj estas vestita en komforta, iom neglektema hejma
+vestajxo.)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Bonan matenon, bonan matenon, Jorgen!
+
+TESMAN
+(cxe la pordo) Onklino Julle! Kara onklino Julle! (proksimigxas kaj
+vigle agitas sxian manon) Vi, cxi tie -- tiom frue en la tago! Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, kompreneble ke mi devis fari etan viziton al vi.
+
+TESMAN
+Kaj tio ecx se vi ne havis suficxan ripozon dum la nokto!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, neniel afektas min.
+
+TESMAN
+Nu, cetere vi venis bone hejmen de la kajo? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, vere mi faris, -- dank' al Dio. La asesoro gxentile akompanis
+min gxis la pordo.
+
+TESMAN
+Domagxe ke ni ne povis kunpreni vin en la veturilo. Sed vi ja mem
+vidis --. Hedda havis tiom da skatoloj, kiujn ni devis kunpreni.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, vere ege multe da skatoloj sxi havis.
+
+BERTE
+(al Tesman) Eble mi eniru por demandi Sinjorinon, cxu estus io pri
+kio mi povus sxin helpi?
+
+TESMAN
+Ne, dankon, Berte, -- vi ne faru. Se sxi ion deziras, sxi sonorigos,
+sxi diris.
+
+BERTE
+(dekstren) Nu tiel.
+
+TESMAN
+Sed jen, -- kunprenu tiun cxi valizon.
+
+BERTE
+(prenas gxin) Mi metos gxin en la subtegmentejon.
+
+(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)
+
+TESMAN
+Imagu, onklino, -- tiun valizon mi havis tute plensxtopita de nuraj
+kopioj. Estas nekredeble kiom mi sukcesis kolekti en la arkivoj.
+Malnovaj, strangaj dokumentoj pri kiuj neniu ion sciis --
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes certe, vi ne malsxparis vian tempon dum la nuptovojagxo, vi,
+Jorgen.
+
+TESMAN
+Ne, tion mi ja povas diri. Sed demetu vian cxapelon. Jen! permesu al
+mi malnodi la banton. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(dum li tion faras) Ho Dio mia, -- tio cxi estas ja kvazaux vi
+ankoraux estus hejme cxe ni.
+
+TESMAN
+(turnas la cxapelon en sia mano) Jen, -- kian belan, grandiozan
+cxapelon vi havigis al vi!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Mi acxetis gxin pro Hedda.
+
+TESMAN
+Pro Hedda? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, por ke Hedda ne hontu pri mi, kiam ni kune promenos surstrate.
+
+TESMAN
+(karese frapetas sxian vangon) Vi ja pensas pri cxio, vi, onklino
+Julle! (metas la cxapelon sur segxon cxe la tablo) Kaj nun, -- jen,
+-- ni eksidu cxi tie en la sofo. Kaj iom babilu gxis Hedda venos.
+
+(Ili sidigas sin; sxi metas sian sunombrelon en la angulon de la
+sofo.)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(prenas ambaux liajn manojn kaj rigardas lin) Kiom benate bone estas
+denove havi vin vigle vivanta antaux miaj okuloj, Jorgen! Ho vi, filo
+de nia karmemora Jochum!
+
+TESMAN
+Kaj kiom por mi! Ree rigardi vin, onklino Julle! Vin, kiu estis por
+mi kaj patro kaj patrino.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, mi certe scias, ke vi dauxre amos viajn maljunajn onklinojn.
+
+TESMAN
+Sed estas do neniu plibonigo por onklino Rina. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho ne, kara, -- estas ja neniu plibonigo atendebla por sxi,
+povrulino. Sxi kusxas tiel, kiel sxi kusxis dum tiuj multaj jaroj.
+Sed Dio permesu al mi havi sxin ankoraux iom da tempo! Cxar alie mi
+ne scias por kio vivi, Jorgen. Ecx pli nun, komprenu, kiam mi ne plu
+havas vin por kiu mastrumi.
+
+TESMAN
+(frapetas sxian dorson) Nu, nu, nu, --!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(abrupte sxangxas temon) Kaj jen ecx imagi ke vi estas edzigxinta
+viro, Jorgen! -- Kaj ke estas vi, kiu kaptis Hedda Gabler! La
+cxarmegan Hedda Gabler. Jen imagu! Sxi, kiu havis tiom da
+amindumantoj cxirkaux si!
+
+TESMAN
+(kantetas kaj ridetas kontente) Jes, mi vere kredas ke mi havas
+suficxe da bonaj amikoj promenantaj en la urbo, kiuj min envias. Cxu
+ne?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Kaj ke vi ankaux povis fari tian longan nuptovojagxon! Pli ol kvin,
+-- preskaux ses monatojn --
+
+TESMAN
+Nu, -- por mi estis ja ia studvojagxo samtempe. Kiom da arkivoj kiom
+mi devis ekzameni! Kaj kiom da libroj kiom mi devis tralegi, kara!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu jes, tiel do estas. (pli intime kaj iom mallauxte) Sed auxskultu
+nun, Jorgen, -- cxu vi ne havas ion -- ion kroman rakontindan?
+
+TESMAN
+De la vojagxo?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+J-e-e-s.
+
+TESMAN
+Ne, mi ne scias pri io alia ol tio, kion mi rakontis al vi en la
+leteroj. Ke mi ricevis la doktoran rangon tie sude -- tion mi ja
+rakontis al vi hieraux.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, tiaj aferoj, jes. Sed mi pensas, -- cxu vi ne havas iujn, --
+iujn tiajn -- esperojn --?
+
+TESMAN
+Esperojn?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Dio mia, Jorgen, -- mi ja estas via maljuna onklino!
+
+TESMAN
+Jes certe mi havas esperojn, ho jes.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu?
+
+TESMAN
+Mi havas ja la plej bonajn esperojn farigxi profesoro post nelonge.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, profesoro, jes --
+
+TESMAN
+Aux, -- mi povas rekte diri, ke mi certe scias, ke mi farigxos. Sed
+kara, bona onklino Julle, -- tion vi ja mem bone scias!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(ridetante) Jes, certe mi scias. Vi pravas. (sxangxas temon) --
+Sed ni parolis pri la vojagxo. -- Gxi certe postulis multe da mono,
+Jorgen?
+
+TESMAN
+Nu, bona Dio, -- la granda stipendio helpis ja longe.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Sed mi vere ne komprenas, ke gxi estis suficxa por du.
+
+TESMAN
+Ne, ne. Tio ne estas facile komprenebla. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Kaj aldone _tio_, ke estas sinjorino, kun kiu oni vojagxas. Cxar tio
+estas ekstreme pli multekosta, lauxdire.
+
+TESMAN
+Jes, kompreneble, -- iom pli multekosta tio ja estas. Sed Hedda
+_devis_ havi tiun vojagxon, onklino! Sxi vere _devis_. Io alia ne
+konvenus.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne, ne, ja ne konvenus. Cxar nuptovojagxo estas ja kutimo nuntempe.
+-- Sed diru nun, -- cxu vi jam suficxe trarigardis la apartamenton?
+
+TESMAN
+Ho jes, kredu. Mi jam estis surpiede de post heligxo.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Kaj kiel cxio al vi placxas?
+
+TESMAN
+Bonege! Tute bonege! Estas nur tio kion mi ne komprenas, por kio ni
+uzu la du malplenajn cxambrojn, kiuj situas inter jena malantauxa
+cxambro kaj la dormocxambro de Hedda?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(ridetas) Ho, mia kara Jorgen, tiujn vi certe bezonos -- post iom da
+tempo.
+
+TESMAN
+Jes, certe vi pravas, onklino Julle! Cxar kiam mia libraro kreskos,
+tiam --. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Gxuste, mia kara knabo. Gxuste pri via libraro mi pensis.
+
+TESMAN
+Plej kontenta mi ja estas pro Hedda. Antaux nia fiancxigxo, sxi ja
+ofte diris, ke sxi nenie sxatus logxi krom en la vilao de ministrino
+Falk.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jen imagu, -- ke okazis, ke gxi estis por vendo. Jxus post via
+foriro.
+
+TESMAN
+Jes, onklino Julle, bonsxanco akompanis nin. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Sed multekoste, mia kara Jorgen! Multekoste estos por vi, -- cxio
+cxi.
+
+TESMAN
+(rigardas sxin iom timeme) Jes, eble farigxos, onklino?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, granda Dio!
+
+TESMAN
+Kiom, vi opinias? Proksimume? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne, tio neeblas por mi scii antaux ol ni estos ricevintaj cxiujn
+fakturojn.
+
+TESMAN
+Nu, felicxe ke asesoro Brack akiris avantagxajn kondicxojn por mi.
+Tion li mem skribis en letero al Hedda.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes ja, pri tio neniam timu, mia knabo. -- Krome por mebloj kaj
+tapisxoj mi garantiis.
+
+TESMAN
+Garantiis? Vi? Kara onklino Julle, -- kian garantion povis _vi_ doni?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Mi asignis miajn rentojn.
+
+TESMAN
+(eksaltas) Kion! Viajn -- kaj la rentojn de onklino Rina!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, mi ne trovis alian eblecon, kara.
+
+TESMAN
+(starigas sin antaux sxin) Sed cxu vi tute frenezigxis, onklino!
+Tiuj rentoj, -- estas ja la sola vivtenado por vi kaj onklino Rina.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu, nu, -- ne ekscitigxu pro tio. Estas ja nur afero de formo,
+komprenu. Tion ankaux diris asesoro Brack. Cxar estas li, kiu tiom
+bonvoleme ordigis cxion por mi. Nur afero de formo, li diris.
+
+TESMAN
+Jes, eble bone. Sed tamen --
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Cxar nun vi ja ricevos vian propran salajron por pagi. Kaj, Dio mia,
+ecx se ni devus iom elspezi --? Iom aldoni komence --? Estus ja nur
+ia felicxo por ni.
+
+TESMAN
+Ho, onklino, -- neniam vi lacigxas oferi vin por mi!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(ekstaras kaj metas siajn manojn sur liajn sxultrojn) Cxu mi do
+havas iun alian gxojon en tiu cxi mondo, krom ebenigi la vojon por
+vi, mia kara knabo? Vi, kiu havis nek patron nek patrinon al kiuj vin
+teni. Kaj nun ni staras cxe la celo, kara! Aspektis malespere
+kelkfoje. Sed, bona Dio, nun vi superas, Jorgen!
+
+TESMAN
+Jes, estas strange kiel cxio arangxis sin avantagxe.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, -- kaj tiuj, kiuj kontrauxstaris vin -- kaj volis bari al vi la
+vojon, -- ili devas nun resti sube. Ili falis, tiuj, Jorgen! Tiu kiu
+estis por vi la plej dangxera, -- li falis plej fatale, li. -- Kaj
+nun li kusxas tiel, kiel li por si sternis, -- povra, miskonduta
+homo.
+
+TESMAN
+Cxu vi ion auxdis pri Ejlert? Nome post kiam mi forvojagxis?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nenion krom tio ke li eldonus novan libron.
+
+TESMAN
+Kion? Ejlert Lovborg? Jxus nun? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, tion oni diras. Dio scias cxu gxi ion valoras, cxu? Ne, sed kiam
+la _via_ nova libro aperos, -- tio estos ja io alia, Jorgen! Pri kio
+gxi temos?
+
+TESMAN
+Gxi temos pri la hejma industrio en Brabant en la Mezepoko.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jen, imagu, -- ke vi povas skribi ankaux pri tia temo!
+
+TESMAN
+Cetere eble dauxros ankoraux longe pri tiu libro. Mi havas ja tiujn
+kompleksajn kolektojn, kiujn mi devas unue ordigi, komprenu.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, ordigi kaj kolekti, -- tion vi vere scipovas. Ne vane vi estas
+la filo de karmemora Jochum.
+
+TESMAN
+Mi tre antauxgxojas komenci pri tio. Precipe nun, kiam mi ekhavis
+mian propran domon kaj hejmon kie labori.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Kaj antaux cxio nun, kiam vi gajnis sxin, kiun via koro sopiris, kara
+Jorgen.
+
+TESMAN
+(cxirkauxbrakas sxin) Ho jes, jes, onklino Julle! Hedda, -- sxi
+estas ja la plej sxatinda el cxio! (rigardas al la pordo) Jen mi
+kredas, ke sxi venas. Cxu?
+
+(_Hedda_ venas de maldekstre tra la malantauxa cxambro. Sxi estas
+sinjorino de proksimume 29 jaroj. Vizagxo kaj staturo aspektas noble.
+La koloro de la hauxto iom pala. La okuloj estas sxtalgrizaj kaj
+esprimas malvarman, serenan trankvilon. La hararo estas bele bruneta,
+sed ne tre densa. Sxi estas vestita en eleganta, libere pendanta
+antauxtagmeza kostumo.)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(iras al Hedda renkonte) Bonan matenon, kara Hedda! Kore al vi bonan
+matenon!
+
+HEDDA
+(donas al sxi la manon) Bonan matenon, kara frauxlino Tesman!
+Vizitante tiom frue? Estas ja tre afable.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(aspektas iom gxenata) Nu, -- cxu la juna sinjorino bone dormis en
+sia nova hejmo?
+
+HEDDA
+Nu ja, dankon! Elteneble.
+
+TESMAN
+(ridas) Elteneble! Jen, jen, vi trovas esprimon, Hedda! Vi vere
+dormis profunde kiel sxtono, kiam mi ellitigxis.
+
+HEDDA
+Felicxe. Krome oni devas ja sin kutimigi al cxio nova, frauxlino
+Tesman. Iom post iom. (rigardas maldekstren) Hu, -- jen la
+cxambristino lasis la pordon de la altano malferma. Enondas
+kvazaux maro da suno.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(iras al la pordo) Nu, do ni gxin fermu.
+
+HEDDA
+Ne, ne, tion ne! Kara Tesman, kuntiru la kurtenojn. Tio donas pli
+malakran lumon.
+
+TESMAN
+(cxe la pordo) Nu jes, -- nu jes. Jen, Hedda, -- nun vi havas ombron
+kaj ankaux fresxan aeron.
+
+HEDDA
+Jes, fresxa aero estas cxi tie vere bezonata. Cxiuj tiuj benitaj
+floroj --. Sed, kara, -- bonvolu preni sidlokon, frauxlino Tesman!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne, dankon. Nun mi ja scias, ke cxio statas bone, -- dank' al Dio!
+Kaj nun mi devas trovi mian vojon hejmen. Al sxi, kiu kusxas kaj
+sopire atendas, la kompatinda.
+
+TESMAN
+Do vi kore salutu sxin multfoje de mi. Kaj diru al sxi, ke mi faros
+viziton al sxi iom poste hodiaux.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, ja, tion mi faros. Sed jen atentu, Jorgen -- (sercxas en la
+posxo de sia robo) Tion mi preskaux forgesis. Jen io kion mi
+kunportis por vi.
+
+TESMAN
+Kio estas do tio, onklino? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(eltiras platan paketon en gazetpapero kaj donas gxin al li) Jen,
+mia kara knabo.
+
+TESMAN
+(elpakas) Ho, bona Dio, -- cxu vi vere gardis ilin por mi, onklino
+Julle! Hedda! Estas vere kortusxe, kara! Cxu?
+
+HEDDA
+(cxe la etagxeroj dekstre) Jes, kara, kio do estas?
+
+TESMAN
+Miaj malnovaj matensxuoj! La pantofloj, vidu!
+
+HEDDA
+Nu do. Mi memoras, ke vi ofte parolis pri ili dum la vojagxo.
+
+TESMAN
+Jes, mi vere sentis la mankon de ili. (proksimigxas al sxi) Jen,
+rigardu ilin, Hedda!
+
+HEDDA
+(iras al la forno) Ne, dankon, ili vere ne interesas min.
+
+TESMAN
+(postsekvas sxin) Imagu -- tiujn onklino Rina brodis por mi kusxante
+en sia lito. Ecx malsana kia sxi estis. Ho, vi ne povas imagi, kiom
+da memoroj ili revokas.
+
+HEDDA
+(cxe la tablo) Efektive ne por mi.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Pri tio Hedda ja pravas, Jorgen.
+
+TESMAN
+Jes, sed mi opinias, ke nun, kiam sxi apartenas al la familio --
+
+HEDDA
+(interrompante) Kun tiu cxambristino ni certe neniam interakordos,
+Tesman.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne interakordos kun Berte?
+
+TESMAN
+Kara, -- kial vi _tiel_ ekpensas? Cxu?
+
+HEDDA
+(montras) Jen rigardu! Tie sxi postlasis sian malnovan cxapelon sur
+la segxo.
+
+TESMAN
+(konsternita, perdas la pantoflojn sur la plankon) Tamen Hedda do
+--!
+
+HEDDA
+Imagu, -- se iu venus kaj tiajxon vidus.
+
+TESMAN
+Tamen, Hedda, estas ja la cxapelo de onklino Julle!
+
+HEDDA
+Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(prenas la cxapelon) Jes vere, gxi estas mia. Kaj cetere gxi ne
+estas malnova, kara sinjorineto Hedda.
+
+HEDDA
+Mi vere ne proksime rigardis gxin, frauxlino Tesman.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(ligas la cxapelon sur sin) Kredu min, vere la unuan fojon mi nun
+portas gxin. Jes, Dio scias ke tiel estas.
+
+TESMAN
+Kaj grandioza gxi estas. Vere grandioza!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu, ne bombastu, mia kara Jorgen. (cxirkauxrigardas) La sunombrelon
+--? Nu, jen. (prenas gxin) Cxar ankaux tiu estas mia. (grumbletas)
+Ne tiu de Berte.
+
+TESMAN
+Novan cxapelon kaj novan sunombrelon! Jen, Imagu, Hedda!
+
+HEDDA
+Belaj, ecx belegaj ili estas.
+
+TESMAN
+Jes, cxu ne? Cxu? Sed onklino, pririgardu nun vere Hedda antaux ol vi
+foriros! Vidu kiom belega sxi estas!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, kara, _tio_ estas ja nenio nova. Hedda estis ja cxarmega cxiujn
+siajn tagojn. (sxi kapsalutas kaj foriras dekstren)
+
+TESMAN
+(sekvas sxin) Jes, sed cxu vi rimarkis ke sxi farigxis iomete
+korpulenta kaj floranta? Kiom sxi ete dikigxis dum la vojagxo?
+
+HEDDA
+(transpasxas la plankon) Ho, lasu nun tion --!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(haltas kaj sin turnas) Dikigxis?
+
+TESMAN
+Jes, onklino Julle, vi ne povas tion bone vidi nun, kiam sxi portas
+tiun robon. Sed _mi_, kiu havas okazon --
+
+HEDDA
+(cxe la vitra pordo, senpacience) Ho, vi ne havas okazon al io ajn!
+
+TESMAN
+Certe estas la montara aero tie sude en Tirolo --
+
+HEDDA
+(abrupte, interrompante) Mi estas nun gxuste tia, kia mi estis je la
+forvojagxo.
+
+TESMAN
+Jes, tion vi pretendas, vi. Sed honto al mi se vi estas. Cxu ne
+ankaux al vi tiel aspektas, onklino?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(kunplektas la manojn kaj rigardas sxin) Rava, -- rava, -- rava
+estas Hedda. (iras al sxi, per ambaux manoj klinigas sxian kapon,
+kaj kisas sxian hararon) Dio benu kaj gardu Hedda Tesman. Pro
+Jorgen.
+
+HEDDA
+(sin zorgeme desxirante) Ho --! Lasu min nun.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(en kvieta kortusxo) Cxiun opan tagon mi enrigardos cxe vi du.
+
+TESMAN
+Jes, tion faru, onklino. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Adiaux, adiaux!
+
+(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro. _Tesman_ akompanas sxin
+elen. La pordo restas malferma. Oni auxdas _Tesman_ ripeti siajn
+salutojn al onklino _Rina_, kaj danki pro la matensxuoj)
+
+(Samtempe _Hedda_ iras tien kaj reen sur la planko, suprenlevas la
+brakojn, pugnigas la manojn kvazaux en kolero. Sxi tiras la kurtenojn
+for de la vitra pordo, restas tie staranta, kaj elrigardas.)
+
+(Iom poste _Tesman_ ree envenas kaj fermas la pordon post si.)
+
+TESMAN
+(prenas la pantoflojn de la planko) Al kio estas vi rigardanta,
+Hedda?
+
+HEDDA
+(denove trankvila kaj sinrega) Mi simple staras rigardante la
+foliaron. Gxi estas tre flava. Kaj kiom velka!
+
+TESMAN
+(enpakas la sxuojn kaj metas ilin sur la tablon) Jam estas ja
+Septembro.
+
+HEDDA
+(denove maltrankvila) Jes, pensu, -- jam estas -- estas Septembro.
+
+TESMAN
+Cxu vi ne trovas, ke onklino Julle aspektis tre strange? Preskaux
+solene? Cxu vi povas kompreni sxian konduton? Cxu?
+
+HEDDA
+Mi apenaux konas sxin. Cxu sxi ne ofte estas tia?
+
+TESMAN
+Ne, ne kia hodiaux.
+
+HEDDA
+(iras for de la vitra pordo) Cxu vi kredas, ke sxi sentas sin
+afliktita pro tio pri la cxapelo?
+
+TESMAN
+Eh, ne multe. Eble iom en la momento --
+
+HEDDA
+Sed kia maniero estas do tio, dejxeti la cxapelon cxi tie en la
+salono. Tio ne estas kutimo.
+
+TESMAN
+Nu, vi povas esti certa, ke onklino Julle tion neniam plu faros.
+
+HEDDA
+Cetere mi certe trankviligos sxin.
+
+TESMAN
+Jes, kara, kara Hedda, se vi tion volus!
+
+HEDDA
+Kiam vi iros al ili poste hodiaux, vi povos ja inviti sxin cxe ni por
+la vespero.
+
+TESMAN
+Jes, tion mi efektive faros. Kaj estas ankaux alia afero, per kiu vi
+povus ege gxojigi sxin.
+
+HEDDA
+Nu?
+
+TESMAN
+Se vi nur povus decidigi vin familiane alparoli sxin. Pro mi, Hedda?
+Cxu?
+
+HEDDA
+Ne, ne, Tesman -- je Dio, ne petu min pri tio. Mi tion al vi diris
+iam antauxe. Mi provos nomi sxin onklino. Kaj tio suficxu.
+
+TESMAN
+Nu do tiel. Sed mi opinias, ke nun, kiam vi apartenas al la familio,
+nun --
+
+HEDDA
+Hm, -- mi ne gxuste scias cxu --
+
+(Sxi iras trans la plankon al la porda aperturo.)
+
+TESMAN
+(iom poste) Cxu io estas al vi, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+Mi ja rigardas mian malnovan pianon. Gxi ne bone harmonias kun la
+aliaj mebloj.
+
+TESMAN
+La unuan fojon kiam mi ricevos salajron, mi arangxu por gxin sxangxi.
+
+HEDDA
+Ne, ne, -- ne sxangxi. Mi ne volas malhavi gxin. Prefere ni metu gxin
+tien en la malantauxan cxambron. Kaj anstatauxe ni povos havi alian
+cxi tie. Lauxokaze, mi opinias.
+
+TESMAN
+(iom embarasita) Jes, -- tion ni ja povos fari.
+
+HEDDA
+(prenas la bukedon de sur la piano) Tiuj floroj ne estis cxi tie
+cxinokte, kiam ni venis.
+
+TESMAN
+Eble onklino Julle kunportis ilin por vi.
+
+HEDDA
+(rigardas en la bukedon) Vizitkarton. (elprenas gxin kaj legas)
+"Revenos iom poste". Cxu vi povas diveni de kiu?
+
+TESMAN
+Ne. De kiu do? Cxu?
+
+HEDDA
+Estas subskribite "Sinjorino notario Elvsted".
+
+TESMAN
+Cxu vere? Sinjorino Elvsted! Frauxlino Rysing, kiel sxi nomigxis
+antauxe.
+
+HEDDA
+Jes, gxuste. Tiu kun la iritanta hararo, per kiu sxi parade
+sensaciis. Via antauxa flamo, lauxdire.
+
+TESMAN
+(ridas) Nu, ne dauxris longe. Kaj estis ja antaux ol mi konatigxis
+kun vi, Hedda. Sed imagu, -- ke sxi estas en la urbo.
+
+HEDDA
+Strange ke sxi vizitas nin. Mi konas sxin ja nur de la instituto.
+
+TESMAN
+Jes, mi vere ne vidis sxin de post -- Dio scias, kiom da tempo.
+Strange ke sxi eltenas tie norde en tia izolejo. Cxu?
+
+HEDDA
+(iom pripensas kaj subite diras) Auxdu, Tesman, -- cxu ne estas tie
+norde, ke li logxas, -- tiu, -- Ejlert Lovborg?
+
+TESMAN
+Jes, estas gxuste norde en tiu regiono.
+
+(_Berte_ venas cxe la pordo de la antauxcxambro)
+
+BERTE
+Sinjorino, nun sxi revenis, tiu sinjorino, kiu antaux iom da tempo
+enrigardis kaj donis florojn. (montras) Tiujn, kiujn Sinjorino
+tenas.
+
+HEDDA
+Aha, sxi venis? Jes, envenigu sxin.
+
+(_Berte_ malfermas la pordon por _sinjorino Elvsted_, kaj mem eliras.
+-- _Sinjorino Elvsted_ estas stature svelta kun belaj, molaj
+vizagxtrajtoj. Helbluaj okuloj, grandaj, rondaj kaj iom elstarantaj,
+kun timema, demanda esprimo. La hararo estas frapante hela, preskaux
+blankeflava, kaj neordinare ricxa kaj ondanta. Sxi estas nur paron da
+jaroj pli juna ol _Hedda_. La vestajxo estas malhela vizitkostumo,
+eleganta, sed ne tute laux la plej nova modo.)
+
+HEDDA
+(proksimigxas amike) Bonan tagon, kara sinjorino Elvsted. Sxatinde
+foje revidi vin.
+
+ELVSTED
+(nervoza, provas regi sin) Jes, estas longa tempo post kiam ni laste
+renkontigxis.
+
+TESMAN
+(donas al sxi la manon) Kaj same ni du. Cxu?
+
+HEDDA
+Dankon pro viaj ravaj floroj --
+
+ELVSTED
+Ho, mi petas --. Mi volis viziti vin jam hieraux posttagmeze. Sed mi
+sciigxis, ke vi estas for, vojagxante --
+
+TESMAN
+Vi jxus venis urben? Cxu?
+
+ELVSTED
+Mi venis cxi tien hieraux tagmeze. Ho, mi vere malesperis, kiam mi
+auxdis, ke vi ne estas hejme.
+
+HEDDA
+Malesperis! Kial do?
+
+TESMAN
+Sed bona, kara sinjorino Rysing -- sinjorino Elvsted mi volus diri --
+
+HEDDA
+Espereble ne estas malbono okazonta?
+
+ELVSTED
+Vere estas. Kaj mi konas ecx ne unu homon cxi tie, al kiu mi povus
+min turni.
+
+HEDDA
+(metas la florbukedon sur la tablon) Venu, -- kaj ni eksidu cxi tien
+sur la sofon --
+
+ELVSTED
+Ho, mi havas ecx ne momentan kvieton sidi!
+
+HEDDA
+Certe vi havas. Nu, venu.
+
+(Sxi tiras _sinjorinon Elvsted_ malsupren sur la sofon, kaj eksidas
+apud sxi.)
+
+TESMAN
+Nu? Kaj kio, Sinjorino --?
+
+HEDDA
+Cxu io eksterordinara okazis tie norde cxe vi?
+
+ELVSTED
+Jes, -- okazis kaj ne okazis. Ho, -- mi ege dezirus, ke vi ne min
+miskomprenu --
+
+HEDDA
+Sekve vi vere plej sagxe faros malkasxe rakonti, sinjorino Elvsted.
+
+TESMAN
+Cxar estas ja pro tio, ke vi venas. Cxu?
+
+ELVSTED
+Jes, ja, estas ja pro tio. Kaj jenon mi devas diri al vi, sinjorino,
+-- se vi tion ne jam scias, -- ke ankaux Ejlert Lovborg estas en la
+urbo.
+
+HEDDA
+Lovborg estas --!
+
+TESMAN
+Cxu vere! Ejlert Lovborg revenis! Jen imagu, Hedda!
+
+HEDDA
+Ho Dio, mi ja auxdas.
+
+ELVSTED
+Li jam estas cxi tie dum semajno. Imagu tion -- tutan semajnon! En
+cxi dangxera urbo. Sola! Kun aro de malbona societo trovigxanta cxi
+tie.
+
+HEDDA
+Sed kara sinjorino Elvsted, -- kiel _li_ vere koncernas vin?
+
+ELVSTED
+(rigardas sxin timeme kaj diras rapide) Li estis instruisto por la
+infanoj.
+
+HEDDA
+Por viaj infanoj?
+
+ELVSTED
+Por tiuj de mia edzo. Mi neniujn havas.
+
+HEDDA
+Do, por la edzinfanoj.
+
+ELVSTED
+Jes.
+
+TESMAN
+(iom hezitante) Cxu li estis tiom, -- mi ne scias kiel min esprimi,
+-- tiom -- regula en vivado kaj konduto, ke oni povis dungi lin al
+tio? Cxu?
+
+ELVSTED
+Dum la lastaj kelkaj jaroj li nenion mallauxdindan faris.
+
+TESMAN
+Vere ne? Jen imagu, Hedda!
+
+HEDDA
+Mi auxdas.
+
+ELVSTED
+Ecx ne ereton, mi asertas al vi, sinjoro! En neniu rilato. Sed tamen
+--. Nun, kiam mi scias, ke li estas cxi tie -- en la granda urbo --.
+Kaj kun tiom da mono en la manoj. Nun mi morte timas pro li.
+
+TESMAN
+Sed kial li ne prefere restis tie norde, kie li estis? Cxe vi kaj via
+edzo? Cxu?
+
+ELVSTED
+Kiam la libro estis eldonita, li ne plu kontentigxis en kvieto tie
+fore cxe ni.
+
+TESMAN
+Jes vere, -- onklino Julle diris, ke li eldonis novan libron.
+
+ELVSTED
+Jes, grandan, novan libron, kiu temas pri la kultura progreso -- tiel
+iom gxenerale. Okazis antaux dek kvar tagoj. Kaj cxar la publiko gxin
+acxetis kaj legis tiom avide -- kaj gxi vekis tian grandan atenton --
+
+TESMAN
+Nu, jenon gxi do faris? Do certe estas io, kion li havis kuxsanta cxe
+si de la bonaj tagoj.
+
+ELVSTED
+De pli frue, vi opinias?
+
+TESMAN
+Nu jes.
+
+ELVSTED
+Ne, li cxion skribis norde cxe ni. Nun -- la lastan jaron.
+
+TESMAN
+Vere gxojige auxdi. Hedda! Jen imagu!
+
+ELVSTED
+Ah jes, se nur dauxrus.
+
+HEDDA
+Cxu vi renkontis lin cxi tie?
+
+ELVSTED
+Ankoraux ne. Mi tiom klopodis trovi lian adreson. Sed cxi-matene mi
+fine sukcesis.
+
+HEDDA
+(rigardas sxin esplore) Vere mi opinias, ke estas strange de via
+edzo -- hm --
+
+ELVSTED
+(skuigxas nervoze) De mia edzo! Kio?
+
+HEDDA
+Ke li sendas _vin_ al la urbo en tia komisio. Ke li ne mem iras por
+atenti sian amikon.
+
+ELVSTED
+Ho ne, ne, -- mia edzo ne havas tempon por tio. Kaj estas ankaux --
+kelkaj acxetoj, kiujn mi devus fari.
+
+HEDDA
+(ridetas suprajxe) Do, tio estas ja alia afero.
+
+ELVSTED
+(ekstaras maltrankvila) Kaj nun mi humile petas vin, sinjoro Tesman,
+amike akceptu Ejlert Lovborg, se li vizitos vin! Kaj tion li certe
+faros. Bona Dio, -- vi du estis ja tiom bonaj amikoj pasinte. Estas
+ja gxuste la samaj studoj, kiujn vi ambaux faras. La samaj sciencoj,
+-- laux mia kompreno.
+
+TESMAN
+Nu, tiel estis ja almenaux pasinte.
+
+ELVSTED
+Jes, kaj tial mi insiste petas vin, ke vi absolute -- ankaux vi -- ke
+vi zorge atentu lin. Cxu ne, sinjoro Tesman, -- vi promesas tion al
+mi?
+
+TESMAN
+Jes, tre volonte, sinjorino Rysing --
+
+HEDDA
+Elvsted.
+
+TESMAN
+Mi certe faros por Ejlert cxion, kio al mi eblas. Pri tio vi fidu.
+
+ELVSTED
+Ho kiom benite afabla vi estas! (premas liajn manojn) Dankon,
+dankon, dankon! (timigita) Cxar mia edzo ja tiom multe sxatas lin!
+
+HEDDA
+(ekstaras) Vi devus sendi al li leteron, Tesman. Cxar eble li ne
+venos al vi tiel el propra instigo.
+
+TESMAN
+Jes, estus eble pli gxuste, tiel, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+Kaj faru ju pli frue des pli bone. Tuj, mi opinias.
+
+ELVSTED
+(pete) Ho jes, se vi tion volus!
+
+TESMAN
+Mi skribos tuj cxi-momente. Cxu vi havas lian adreson, sinjorino --
+sinjorino Elvsted?
+
+ELVSTED
+Jes. (prenas el la posxo slipeton, kaj donas al li) Jen gxi estas.
+
+TESMAN
+Bone, bone. Mi eniros -- (cxirkauxrigardas) Momenton, -- la
+pantoflojn? Nu, jen. (prenas la paketon kaj volas foriri)
+
+HEDDA
+Skribu nun vere kore kaj amike. Kaj ankaux suficxe longe.
+
+TESMAN
+Jes certe, tion mi faru.
+
+ELVSTED
+Sed nepre neniun vorton, ke mi petis por li!
+
+TESMAN
+Ne, tio ja estas memkomprenebla. Cxu?
+
+(Li trairas la malantauxan cxambron dekstren.)
+
+HEDDA
+(proksimigxas al _sinjorino Elvsted_, ridetas kaj diras) Jen! Nun ni
+batis du musxojn en unu frapo.
+
+ELVSTED
+Kiel tio?
+
+HEDDA
+Cxu vi ne komprenis, ke mi volis forigi lin?
+
+ELVSTED
+Jes, por skribi tiun leteron --
+
+HEDDA
+Kaj por mi sola paroli kun vi.
+
+ELVSTED
+(konfuzita) Pri tio sama!
+
+HEDDA
+Jes, gxuste pri tio.
+
+ELVSTED
+(timigita) Tamen ne _estas_ pli, sinjorino Tesman! Vere ne pli!
+
+HEDDA
+Efektive estas. Estas konsiderinde pli. Tiom mi ja komprenas. Jen
+venu, -- kaj ni eksidu konfideme kune.
+
+(Sxi devigas _sinjorinon Elvsted_ eksidi sur la apogsegxon apud la
+forno, kaj mem sidigas sin sur unu el la taburetoj.)
+
+ELVSTED
+(timema, rigardas sian horlogxon) Sed kara, bona Sinjorino --. Mi
+vere intencis nun foriri.
+
+HEDDA
+Ho, ne tiom urgxas. -- Nu? Rakontu al mi iom kiel vi fartas en via
+hejmo.
+
+ELVSTED
+Ho, estas gxuste _tio_, kion mi plej malvolonte tusxu.
+
+HEDDA
+Sed al mi, kara --? Bona Dio, ni estis ja kune en la instituto.
+
+ELVSTED
+Jes, sed vi estis en klaso super mi. Ho, kiom mi tiam vin timis!
+
+HEDDA
+Vi min timis?
+
+ELVSTED
+Jes, mi estis ege timema. Cxar kiam ni renkontigxis en la sxtuparo,
+vi kutimis tauxzi miajn harojn.
+
+HEDDA
+Ne, cxu mi _tion_ faris?
+
+ELVSTED
+Jes, kaj iam vi diris, ke vi volis per fajro senharigi min.
+
+HEDDA
+Ho, tio estis ja nur babilacxo, vi komprenu.
+
+ELVSTED
+Jes, sed tiam mi estis ja tiom stulta. -- Kaj poste almenaux -- ni
+disigxis -- foren disigxis unu de la alia. Niaj rondoj estis ja ege
+malsimilaj.
+
+HEDDA
+Nu, do ni denove alproksimigxu. Auxskultu nun! En la instituto ni
+intimigxis kaj antauxnomis unu la alian --
+
+ELVSTED
+Ne, en tio vi certe eraras.
+
+HEDDA
+Ho ne, certe ne! Mi memoras tute klare. Kaj tial ni estu koramikinoj,
+nun kiel antauxe. (proksimigxas sur la tabureto) Jen! (kisas sxin
+sur la vangon) Nun ni estu amikinoj kaj vi nomas min Hedda.
+
+ELVSTED
+(premas kaj frapetas sxiajn manojn) Ho, tiom da boneco kaj afableco
+--! Al tio mi tute ne estas kutimigxinta.
+
+HEDDA
+Nu, nu, nu! Kaj mi estas via amikino, kiel antauxe, kaj nomas vin
+mia kara Tora.
+
+ELVSTED
+Tea mi nomigxas.
+
+HEDDA
+Jes gxuste. Kompreneble. Tea mi dirus. (rigardas sxin kompateme) Do
+vi ne kutimigxis al boneco kaj afableco, vi, Tea? En via propra
+hejmo?
+
+ELVSTED
+Ho, se mi vere havus hejmon! Sed mi neniun havas. Mi neniam havis.
+
+HEDDA
+(iom rigardas sxin) Mi komprenetis, ke estus io tia.
+
+ELVSTED
+(rigardas antauxen senhelpe) Jes, -- jes, -- jes.
+
+HEDDA
+Mi ne certe memoras nun. Sed cxu ne estis unue kiel mastrumistino, ke
+vi venis tien norde al la notario?
+
+ELVSTED
+Vere mi estus guvernistino. Sed lia edzino -- la tiama, -- sxi estis
+malsaneca, -- kaj plej ofte kusxis en lito. Jen, mi devis ankaux
+sxargxi min pri la mastrumado.
+
+HEDDA
+Sed poste, -- fine, vi farigxis dommastrino.
+
+ELVSTED
+(peze) Jes, fine mi tio farigxis.
+
+HEDDA
+Mi pripensu --. Kiom longe estas de tiam, -- proksimume?
+
+ELVSTED
+Post kiam mi edzinigxis?
+
+HEDDA
+Jes.
+
+ELVSTED
+Estas nun kvin jaroj de tiam.
+
+HEDDA
+Jes, gxuste; tiom devas esti.
+
+ELVSTED
+Ho, tiuj kvin jaroj --! Aux pli gxuste la du -- tri lastaj. Ho, se
+vi, Sinjorino, povus imagi al vi --
+
+HEDDA
+(frapetas sxian manon) _Sinjorino_? Hontu, Tea!
+
+ELVSTED
+Ne, ne, mi provos. -- Ja, -- se vi nur povus imagi kaj kompreni --
+
+HEDDA
+(preterpase rimarkante) Ejlert Lovborg logxas ja tie norde dum tri
+jaroj, mi opinias.
+
+ELVSTED
+(rigardas sxin iom necerte) Ejlert Lovborg? Jes -- li faras.
+
+HEDDA
+Cxu vi konis lin jam cxi tie en la urbo?
+
+ELVSTED
+Apenaux. Nu ja, -- de nomo, kompreneble.
+
+HEDDA
+Sed tie norde, -- li do venis en vian domon?
+
+ELVSTED
+Jes li vizitis nin cxiun tagon. Li devis ja legi kun la infanoj. Cxar
+lauxtempe mi sola ne kapablis cxion fari.
+
+HEDDA
+Ne, kompreneble. -- Kaj via edzo --? Li versxajne ofte vojagxas?
+
+ELVSTED
+Jes. Sinjorino, -- ne Hedda, -- vi komprenas, ke kiel notario li
+devas ofte vojagxi cxirkauxe en la distrikto.
+
+HEDDA
+(apogante sin al la segxbrako) Tea, -- kompatinda, dolcxa Tea, --
+nun vi cxion rakontu al mi, -- tiel kiel estas.
+
+ELVSTED
+Jes, kaj jen vi demandu.
+
+HEDDA
+Kia vere estas via edzo, Tea? Mi pensas, -- kia en -- cxiutagaj
+rilatoj. Cxu li traktas vin bone?
+
+ELVSTED
+(eviteme) Li certe mem kredas, ke li cxion plej eble bone faras.
+
+HEDDA
+Sxajnas al mi, ke li estas tro maljuna por vi. Certe pli ol dudek
+jarojn pli maljuna?
+
+ELVSTED
+(incitita) Ankaux tio. Unu rilato aldone al alia. Cxio pri li estas
+por mi malsimpatia! Ni havas ecx ne unu penson kune. Nenion en la
+mondo, -- li kaj mi.
+
+HEDDA
+Sed cxu li tamen ne iel amas vin? Tiel siamaniere?
+
+ELVSTED
+Ho, mi ne scias kion li sentas. Mi vere nur estas utila por li. Kaj
+ne kostas multe dungi min. Mi estas malmultekosta.
+
+HEDDA
+Estas malsagxe de vi.
+
+ELVSTED
+(agitas la kapon) Ne povas esti alimaniere. Ne kun li. Sxajne li
+vere sxatas neniun alian krom si mem. Eble iomete la infanojn.
+
+HEDDA
+Kaj ankaux Ejlert Lovborg, Tea.
+
+ELVSTED
+(rigardas sxin) Sxatas Ejlert Lovborg! Kiel vi havas tiun ideon?
+
+HEDDA
+Sed, kara, -- sxajnas al mi, ke cxar li sendas vin ecx cxi tien al la
+urbo post lin -- (ridetas preskaux nerimarkeble) Kaj krome vi ja
+mem tion diris al Tesman.
+
+ELVSTED
+(kun nervoza spasmeto) Nu do? Jes, eble mi tion faris. (eldiras
+kviete) Nu. -- Pli bone ke mi diru al vi cxion. Cxar tamen
+malkasxigxos.
+
+HEDDA
+Sed, mia kara Tea --?
+
+ELVSTED
+Do, mallonge kaj rekte! Mia edzo tute ne sciis, ke mi forvojagxis.
+
+HEDDA
+Cxu vere! Via edzo nenion sciis?
+
+ELVSTED
+Kompreneble ne. Krome li ne estis hejme. Faris vojagxon, ankaux li.
+Ho, mi ne plu eltenis, Hedda! Tute neeble! Tiel sola kia mi de nun
+estus tie norde.
+
+HEDDA
+Nu? Kaj poste?
+
+ELVSTED
+Jen, mi pakis kelkajn el miaj ajxoj. La plej necesajn. Tiel kasxe.
+Kaj jen mi forlasis la domon.
+
+HEDDA
+Senpere?
+
+ELVSTED
+Jes. Kaj vojagxis per fervojo rekte cxi tien al la urbo.
+
+HEDDA
+Sed, mia kara, bona Tea, -- ke vi tion kuragxis!
+
+ELVSTED
+(ekstaras kaj pasxas sur la planko) Nu ja, kion en la tuta mondo mi
+alie farus!
+
+HEDDA
+Sed kion via edzo diros, kiam vi revenos hejmen?
+
+ELVSTED
+(cxe la tablo, rigardas sxin) Tien norden al _li_?
+
+HEDDA
+Nu jes, nu jes?
+
+ELVSTED
+Tien norden al li mi neniam plu revenos.
+
+HEDDA
+(ekstaras kaj proksimigxas) Vi do -- tute serioze, -- forvojagxis de
+cxio?
+
+ELVSTED
+Jes. Mi ne opiniis, ke por mi estas io alia farebla.
+
+HEDDA
+Kaj -- ke vi foriris tiel tute malsekrete.
+
+ELVSTED
+Ho, tiajxon oni tamen ne povas teni sekreta.
+
+HEDDA
+Sed kion vi pensas, ke homoj diros pri vi, Tea?
+
+ELVSTED
+Kara Dio, ili diru, kion ili volas. (sidigas sin inerte kaj peze sur
+la sofon) Cxar mi faris nenion alian ol kion mi _devis_ fari.
+
+HEDDA
+(post mallonga pauxzo) Kion vi nun intencas fari? Kiun okupon vi
+volas komenci?
+
+ELVSTED
+Tion mi ankoraux ne scias. Mi nur scias ke mi devas vivi tie, kie
+Ejlert Lovborg vivas. -- Se mi do _pluvivu_.
+
+HEDDA
+(prenas segxon de cxe la tablo, eksidas cxe sxi kaj frotetas sxiajn
+manojn) Vi Tea, -- kiel estigxis tiu -- tiu amikeco -- inter vi kaj
+Ejlert Lovborg?
+
+ELVSTED
+Nu, evoluis tiel iom post iom. Mi ekhavis kvazaux ian influon sur
+lin.
+
+HEDDA
+Nu?
+
+ELVSTED
+Li formetis siajn antauxajn kutimojn. Ne cxar mi petis lin pri tio.
+Cxar tion mi neniam kuragxis fari. Sed li certe notis, ke tiajxojn mi
+ne emis. Kaj tial li ilin forlasis.
+
+HEDDA
+(kasxas spontanan mokridon) Vi do restarigis lin -- kiel oni diras,
+-- vi, eta Tea.
+
+ELVSTED
+Jes, tion li almenaux mem diras. Kaj li -- siavice, -- li faris ian
+veran homon el mi. Lernigis min pensi -- kaj kompreni ion kaj tion.
+
+HEDDA
+Cxu li legis ankaux kun _vi_?
+
+ELVSTED
+Ne precize legis. Sed li parolis kun mi. Parolis pri senfine
+profundaj pensoj. Kaj poste venis tiu rava, felicxa tempo, kiam mi
+partoprenis lian laboron! Kiam mi permesigxis helpi lin!
+
+HEDDA
+Do, tion vi povis?
+
+ELVSTED
+Jes. Kiam li ion skribis, ni devis cxiam labori kune.
+
+HEDDA
+Do, kiel du bonaj kamaradoj.
+
+ELVSTED
+(viglece) Kamaradoj! Jes, imagu, Hedda -- tiel ankaux li nomis nin!
+-- Ho, mi devus ja senti min korege gxoja. Sed ecx tion mi ne povas.
+Cxar mi ja ne scias, cxu tio dauxros kun la tempo.
+
+HEDDA
+Cxu via fido al li ne estas pli forta ol tio?
+
+ELVSTED
+(peze) Virina ombro staras inter Ejlert Lovborg kaj mi.
+
+HEDDA
+(rigardas sxin intense) Kiu _tiu_ estus?
+
+ELVSTED
+Mi ne scias. Iu aux alia de -- de lia pasinteco. Iu kiun li versxajne
+neniam forgesas.
+
+HEDDA
+Kion li diris -- pri tio?
+
+ELVSTED
+Nur unu fojon -- preterpase -- li aludis.
+
+HEDDA
+Do! Kaj kion li jen diris?
+
+ELVSTED
+Li diris, ke kiam ili disigxis, tiam sxi volus pafi lin per pistolo.
+
+HEDDA
+(malvarme, sinrege) Ho cxu! Tiajxon oni ne kutimas fari cxi tie.
+
+ELVSTED
+Ne. Kaj tial mi kredas, ke estas la rugxhara kantistino, kun kiu li
+dum tempo --
+
+HEDDA
+Jes, povas esti.
+
+ELVSTED
+Cxar mi memoras, ke oni diris pri sxi, ke sxi kunportis sxargitajn
+armilojn.
+
+HEDDA
+Nu, -- do kompreneble estas sxi.
+
+ELVSTED
+(tordas la manojn) Jes, sed pensu, Hedda, -- nun mi auxdas, ke tiu
+kantistino, -- sxi estas denove en la urbo! Ho, -- mi estas tute
+malespera --
+
+HEDDA
+(ekrigardas al la malantauxa cxambro) Ts! Tesman venas. (ekstaras
+kaj flustras) Tea, -- cxio devas resti inter vi kaj mi.
+
+ELVSTED
+(eksaltas) Ho jes, -- jes! Pro Dio --!
+
+(_Jorgen Tesman_, kun letero en la mano, venas de dekstre tra la
+malantauxa cxambro.)
+
+TESMAN
+Jen, -- nun la epistolo estas prete verkita.
+
+HEDDA
+Estas ja bone. Sed sinjorino Elvsted jam volas foriri, mi kredas.
+Atendu iomete. Mi akompanos al la gxardenpordego.
+
+TESMAN
+Jen, Hedda, -- eble Berte povas ekspedi tiun cxi?
+
+HEDDA
+(prenas la leteron) Mi diros al sxi.
+
+(_Berte_ venas de la antauxcxambro.)
+
+BERTE
+Asesoro Brack venis, kaj diras, ke li deziras viziti la gesinjorojn.
+
+HEDDA
+Jes, petu la asesoron bonvole enveni. Kaj, jen -- metu tiun cxi
+leteron en la posxtkeston.
+
+BERTE
+(prenas la leteron) Jes, Sinjorino.
+
+(Sxi malfermas la pordon por _asesoro Brack_ kaj mem eliras. La
+asesoro estas 45 jara sinjoro. Diktrunka, sed de bona staturo kaj kun
+elastaj movoj. La vizagxo estas ronda, sed kun nobla profilo. La
+haroj estas tonditaj mallongaj kaj estas preskaux ankoraux nigraj kaj
+zorge frizitaj. Okuloj vivece ludantaj. Brovoj dikaj. Same la
+lipharoj, kun tonditaj pintoj. Li portas elegantan promenan kostumon,
+tamen iom tro juneca por lia agxo. Li uzas nazpincxilon, kiun li foje
+kaj refoje lasas pendi.)
+
+ASESORO BRACK
+(kun la cxapelo en la mano; salutas) Cxu oni kuragxas fari viziton
+tiom frue en la tago?
+
+HEDDA
+Kompreneble oni kuragxas.
+
+TESMAN
+(premas lian manon) Cxiam bonvena vi estu.
+(prezentas) Asesoro Brack -- sinjorino Rysing --
+
+HEDDA
+Oho --!
+
+BRACK
+(reverence) Ah, -- treege gxojigas min --
+
+HEDDA
+(rigardas lin kaj ridas) Estas vere amuze rigardadi vin dum hela
+tago, asesoro!
+
+BRACK
+Sxangxigita -- vi eble trovas?
+
+HEDDA
+Jes, iomete pli juna, sxajnas al mi.
+
+BRACK
+Dankas kompleze.
+
+TESMAN
+Sed kion vi diras pri Hedda! Cxu? Cxu sxi ne aspektas florante? Sxi
+rekte --
+
+HEDDA
+Ho, lasu nun min netusxita. Prefere danku la asesoron pro la peno,
+kiun li havis --
+
+BRACK
+Nu, nu, -- estis por mi nura plezuro --
+
+HEDDA
+Jes vi estas fidela estajxo. Sed por mia amikino urgxas foriri. Gxis
+revido, asesoro. Mi baldaux revenos.
+
+(Reciprokaj salutoj. _Sinjorino Elvsted_ kaj _Hedda_ eliras tra la
+antauxcxambra pordo.)
+
+BRACK
+Nu, -- cxu via edzino estas suficxe kontenta --?
+
+TESMAN
+Jes, ni ne povas suficxe danki vin. Konsentite ke -- ioma sxangxo
+estos necesa, mi auxdas. Kaj io kaj io mankas. Farigxos necese havigi
+aldone kelkajn ajxojn.
+
+BRACK
+Nu do? Vere?
+
+TESMAN
+Sed pri tio vi ne estu gxenata. Hedda diris, ke sxi mem volas arangxi
+pri tio kio mankas. -- Sed cxu ni ne sidigxu? Cxu?
+
+BRACK
+Dankon, momenton. (eksidas cxe la tablo) Estas io, pri kio mi volus
+paroli kun vi, kara Tesman.
+
+TESMAN
+Nu? Aha, mi komprenas! (eksidas) Estas versxajne la serioza parto
+de la festeno, kiu nun komencas. Cxu ?
+
+BRACK
+Nu, tiuj monaferoj ankoraux ne tiom urgxas. Krome mi dezirus, ke ni
+estus nin arangxintaj iom pli simple.
+
+TESMAN
+Sed tio ja tute ne decus! Pensu do pri Hedda, kara! Vi kiu konas sxin
+tiel bone --. Ne eblis ja proponi al sxi tute etburgxajn
+cxirkauxajxojn!
+
+BRACK
+Ne, ne, -- estas ja tio la dilemo.
+
+TESMAN
+Kaj -- felicxe -- ne povas longe dauxri, gxis mi estos nomita
+profesoro.
+
+BRACK
+Nu, jen vidu, -- tiaj aferoj ofte estas longedauxraj.
+
+TESMAN
+Cxu vi eble auxdis ion pli detale? Cxu?
+
+BRACK
+Nenion deciditan --. (interrompante) Sed, jen mi memoras, --
+novajxon, kiun mi povas rakonti.
+
+TESMAN
+Nu?
+
+BRACK
+Via iama amiko, Ejlert Lovborg, revenis urben.
+
+TESMAN
+Tion mi jam scias.
+
+BRACK
+Nu? Kie vi kaptis tiun sciigon?
+
+TESMAN
+Sxi tion rakontis, la sinjorino, kiu eliris kun Hedda.
+
+BRACK
+Nu tiel. Kiel sxi nomigxas? Mi ne bone auxdis --
+
+TESMAN
+Sinjorino Elvsted.
+
+BRACK
+Aha, -- do la edzino de la notario. Jes, -- estas ja cxe ili, ke li
+restadis.
+
+TESMAN
+Kaj pensu, -- kun gxojo mi auxdas, ke li refarigxis tute bonkonduta
+homo!
+
+BRACK
+Jes, oni ja tion pretendas.
+
+TESMAN
+Kaj lauxdire li ankaux estas eldoninta novan libron. Cxu?
+
+BRACK
+Jes ja, vere!
+
+TESMAN
+Kaj gxi ankaux vekis atenton!
+
+BRACK
+Ecx ege neordinaran atenton gxi vekis!
+
+TESMAN
+Imagu, -- cxu tio ne estas gxojige auxdi? Li, kun siaj mirindaj
+talentoj --. Mi estis senespere konvinkita, ke li komplete perdigxis
+por cxiam.
+
+BRACK
+Tio estis ja la gxenerala opinio pri li.
+
+TESMAN
+Sed mi ne povas imagi, kion li nun volas komenci! De kio li do nun
+poste vivu? Cxu?
+
+(_Hedda_ dum la lastaj vortoj envenis tra la pordo de la
+antauxcxambro.)
+
+HEDDA
+(al _Brack_, ridas moke) Tesman cxiam kunportas zorgojn pri la
+enspezoj por vivi.
+
+TESMAN
+Nu Dio, -- ni sidas cxi tie parolante pri tiu kompatinda Ejlert
+Lovborg.
+
+HEDDA
+(rapide rigardas lin) Nu tiel? (eksidas sur la apogsegxon apud la
+forno, kaj demandas indiferente) Kio estas al _li_?
+
+TESMAN
+Ja, -- la heredon li certe jam foruzis antaux longe. Kaj novan libron
+li apenaux povas skribi cxiun jaron. Cxu? Nu, -- kaj jen mi vere
+demandas, kio farigxos el li?
+
+BRACK
+Pri tio mi povus eble iom informi vin.
+
+TESMAN
+Do?
+
+BRACK
+Vi devas memori, ke li havas parencojn kun ne malgranda influo.
+
+TESMAN
+Ho, bedauxrinde, -- la parencoj, ili al li ja turnis la dorson.
+
+BRACK
+Iam ili nomis lin la espero de la familio.
+
+TESMAN
+Jes ja, iam! Sed tiun esperon li ja mem perdigis.
+
+HEDDA
+Kiu scias? (ridetas) Norde cxe la notario Elvsted ili ja restarigis
+lin --
+
+BRACK
+Kaj aldone tiu libro, kiu eldonigxis --
+
+TESMAN
+Bone, bone, Dio permesu, ke ili vere lin helpu al io aux alia. Mi
+jxus skribis al li leteron. Hedda, mi invitis lin cxe ni hodiaux
+vespere.
+
+BRACK
+Tamen kara, vi partoprenos ja mian frauxlofestenon cxivespere. Tion
+vi ja promesis sur la kajo cxinokte.
+
+HEDDA
+Cxu vi tion forgesis, Tesman?
+
+TESMAN
+Jes vere, tion mi forgesis.
+
+BRACK
+Cetere vi povas esti trankvila, kaj fidi ke li ne venos.
+
+TESMAN
+Kial vi tion supozas? Cxu?
+
+BRACK
+(iom hezitante, ekstaras kaj apogas la manojn sur la segxdorso) Kara
+Tesman --. Kaj ankaux vi, Sinjorino --. Mi ne povas lasi vin en
+nescio pri io, kio -- kio --
+
+TESMAN
+Kio koncernas Ejlert --?
+
+BRACK
+Ambaux vin; vin kaj lin.
+
+TESMAN
+Sed, kara asesoro, diru do!
+
+BRACK
+Vi devas antauxvidi, ke via enoficigxo eble ne okazos tiom frue, kiom
+vi deziras kaj atendas.
+
+TESMAN
+(eksaltas maltrankvile) Cxu io intervenis? Cxu?
+
+BRACK
+La enoficigxo por la posteno estos eble submetata al konkuro --
+
+TESMAN
+Konkuro! Jen imagu, Hedda!
+
+HEDDA
+(duonkusxigas sin pli malantauxen en la segxo) Aha, jen, jen!
+
+TESMAN
+Sed kun kiu do! Vere ne kun --?
+
+BRACK
+Jes, gxuste. Kun Ejlert Lovborg.
+
+TESMAN
+(kunfrapas la manojn) Ne, ne, -- tio cxi estas ja tute nepensebla!
+Tute neebla! Cxu?
+
+BRACK
+Hm, -- tamen ni tion do eble spertos.
+
+TESMAN
+Sed, sed asesoro Brack, -- estus nekredebla senkonsidero kontraux mi!
+(agitas per la brakoj) Jes, cxar -- konsideru, -- mi estas
+edzigxinta homo! Ni ja geedzigxis sub tiuj perspektivoj, Hedda kaj
+mi. Akiris pezan sxuldon. Prunteprenis monon ecx de onklino Julle.
+Cxar, Dio mia, -- mi ja preskaux ricevis promeson pri la posteno.
+Cxu?
+
+BRACK
+Nu, nu, nu, -- la postenon vi probable ricevos. Sed nur post konkuro.
+
+HEDDA
+(senmova en la apogsegxo) Imagu, Tesman, -- estos kvazaux ia sporto.
+
+TESMAN
+Sed, plej kara Hedda, kiel vi povas trakti tion cxi tiel senzorge!
+
+HEDDA
+(kiel antauxe) Tion mi tute ne faras. Mi vere estas strecxe
+interesita pri la rezulto.
+
+BRACK
+Cxiuokaze, sinjorino Tesman, estas bone, ke vi nun sciu, kiel statas
+la aferoj, -- jam antaux ol vi komencos acxetadi, pri kio vi minacas,
+kiel mi auxdis.
+
+HEDDA
+Tio cxi povas neniun sxangxon fari.
+
+BRACK
+Nu tiel? Tio estas alia afero. Adiaux! (al _Tesman_) Kiam mi faros
+mian posttagmezan promenadon, mi enrigardos por vin sercxi.
+
+TESMAN
+Ho, jes ja, -- el tio cxi mi ne vidas vojon, nek elen nek enen.
+
+HEDDA
+(kusxanta, antauxenstrecxas la manon) Adiaux, Asesoro. Kaj bonvenon
+reen.
+
+BRACK
+Koran dankon. Adiaux, adiaux.
+
+TESMAN
+(akompanas lin al la pordo) Adiaux, kara Asesoro! Mi vere petas vin
+pardoni -- (_Asesoro Brack_ eliras tra la pordo de la antauxcxambro)
+
+TESMAN
+(pasxas tien reen sur la planko) Ho, Hedda, -- oni neniam devus
+riski enpenetri la fabelolandon. Cxu?
+
+HEDDA
+(rigardas lin ridetante) Cxu _vi_ tion faras?
+
+TESMAN
+Ho jes, -- ne eblas nei, -- _estis_ fabelriske edzigxi kaj acxeti
+domon kun nuraj necertaj perspektivoj.
+
+HEDDA
+Vi eble pravas.
+
+TESMAN
+Nu, -- nian sxatindan hejmon ni tamen havas, Hedda! Imagu, -- la
+hejmon, pri kiu ni kune revadis. Reve fantaziadis mi dirus. Cxu?
+
+HEDDA
+(ekstaras malrapide kaj lace) La interkonsento estis, ke ni vivu
+festene. Grandsinjore.
+
+TESMAN
+Jes, bona Dio, -- kiom mi antauxgxojis al tio! Imagu, -- vidi vin
+kiel mastrinon, -- en elektita rondo! Cxu? -- Jes ja, -- intertempe
+ni du devas elteni kune en soleco, Hedda. Nur foje vidi onklinon
+Julle cxe ni. -- Ho vi, kiu devus sperti ion alian -- ion tute alian
+--!
+
+HEDDA
+Livre-vestitan serviston mi kompreneble unue ne ricevos.
+
+TESMAN
+Ho ne, -- bedauxrinde. Dungi serviston, -- vidu, pri tio ne eblas
+pensi.
+
+HEDDA
+Kaj la rajdcxevalon, kiun mi havus --
+
+TESMAN
+(timigita) La rajdcxevalon!
+
+HEDDA
+-- pri gxi mi certe nun ecx ne plu kuragxas pensi.
+
+TESMAN
+Ne, Dio gardu min, -- estas ja memkompreneble!
+
+HEDDA
+(pasxas sur la planko) Nu -- per unu afero mi almenaux povas min
+gxojigi dume.
+
+TESMAN
+(gxoje) Ho, Dio benata, dankon! Kaj kio estas do tio, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+(cxe la pordo, rigardas lin kun kasxata moko) Miaj pistoloj, --
+Jorgen.
+
+TESMAN
+(timigate) La pistoloj!
+
+HEDDA
+(kun glaciaj okuloj) La pistoloj de generalo Gabler.
+
+(Sxi eliras tra la malantauxa cxambro maldekstren.)
+
+TESMAN
+(kuras al la pordaperturo kaj vokas post sxi) Ne, Dio benu vin, plej
+kara Hedda, -- ne tusxu tiujn dangxerajn objektojn! Pro mi, Hedda!
+Cxu?
+
+
+
+
+DUA AKTO
+
+
+(La sama cxambro de _gesinjoroj Tesman_, sed la piano estas elmetita;
+kaj eleganta, eta skribotablo estas tie lokigita anstatauxe. Cxe la
+sofo maldekstre estas metita malgranda tablo. La plejmultaj
+florbukedoj estas forportitaj. La bukedo de _sinjorino Elvsted_
+staras sur pli granda tablo iom antauxe sur la planko. -- Estas
+posttagmezo.)
+
+(_Hedda_, vestita por akceptado, estas sola en la cxambro. Sxi staras
+cxe la malferma vitra pordo sxargante revolverpistolon. Alia egala
+kusxas en malfermita pistolskatolo sur la skribotablo.)
+
+HEDDA
+(rigardas malsupren en la gxardenon kaj krias) Bonan tagon, sinjoro
+Asesoro!
+
+BRACK
+(auxdata de malsupre iom fore) Dankon, same, sinjorino Tesman!
+
+HEDDA
+(suprenlevas la pistolon kaj celumas) Nun mi pafas vin, sinjoro
+Brack!
+
+BRACK
+(krias de tie) Ne -- ne -- ne! Ne staru tiel celumante gxuste al mi!
+
+HEDDA
+Tio rezultas el sxteliro laux sekreta vojo! (sxi pafas)
+
+BRACK
+(pli proksime) Cxu vi estas tute freneza --!
+
+HEDDA
+Ho, Dio, -- cxu eble mi trafis vin?
+
+BRACK
+(ankoraux ekstere) Cxesu pri tiuj stultajxoj!
+
+HEDDA
+Do, envenu, Asesoro.
+
+(_Asesoro Brack_, vestita por sinjora festeno, envenas tra la vitra
+pordo. Li portas malpezan mantelon sur la brako.)
+
+BRACK
+Pro diablo, -- cxu vi ankoraux faras tiun sporton? Al kio vi pafas?
+
+HEDDA
+Ho, mi nur staras tiel pafante en la bluan aeron.
+
+BRACK
+(zorge prenas la pistolon el sxia mano) Pardonu, Sinjorino. (rigardas
+gxin) Aha, tiun cxi, -- tiun mi bone konas. (cxirkauxrigardas) Kie
+ni havas la skatolon? Nu, jen. (metas la pistolon enen kaj fermas)
+Cxar nun ni suficxe sxercis hodiaux.
+
+HEDDA
+Sed kara Dio, pri kio vi volas ke mi okupigxu?
+
+BRACK
+Cxu vi ne akceptis vizitantojn?
+
+HEDDA
+(fermas la vitran pordon) Ecx ne unu. Cxiuj la intimaj versxajne
+ankoraux estas en la kamparo.
+
+BRACK
+Kaj eble ankaux Tesman ne estas hejme?
+
+HEDDA
+(cxe la skribotablo, metas la pistolskatolon en la tirkeston) Ne.
+Tuj post kiam li mangxis, li kuris al la onklinoj. Cxar li ne atendis
+vin tiel frue.
+
+BRACK
+Hm, -- domagxe ke mi ne tion suspektis. Estis stulte de mi.
+
+HEDDA
+(turnas la kapon kaj rigardas lin) Kial stulte?
+
+BRACK
+Nu, cxar tial mi estus veninta cxi tien ankoraux iom -- pli frue.
+
+HEDDA
+(pasxas trans la plankon) Nu ja, sed tiam vi tute ne estus iun
+renkontanta. Cxar mi estis en mia cxambro sxangxante vestojn post la
+tagmangxo.
+
+BRACK
+Kaj ne trovigxas eta pordofendo, tra kiu oni povus intertrakti?
+
+HEDDA
+Vi ja forgesis tian arangxi.
+
+BRACK
+Jen, ankaux _tio_ estis stulta de mi.
+
+HEDDA
+Nu, do ni sidigxu cxi tie. Kaj atendu. Cxar Tesman versxajne ne
+revenos hejmen tiom frue.
+
+BRACK
+Nu do, kara Dio, mi estu pacienca.
+
+(_Hedda_ sidigas sin en la sofoangulon. _Brack_ metas sian mantelon
+super la dorson de la plej proksima segxo kaj eksidas, sed dauxre
+tenas la cxapelon en la mano. Mallonga pauxzo. Ili rigardas unu la
+alian.)
+
+HEDDA
+Nu?
+
+BRACK
+(per la sama vocxo) Nu?
+
+HEDDA
+Estas mi, kiu demandis unue.
+
+BRACK
+(klinas sin iom antauxen) Do, ni permesu al ni etan, agrablan
+babiladon, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+(kusxigas sin iom pli malantauxen en la sofo) Cxu ne sxajnas al vi,
+ke estas kvazaux eterneco post kiam ni laste kunparolis? -- Nu, la
+rimarkoj preterpasante hieraux vespere kaj hodiaux matene -- mi ne
+grave konsideras.
+
+BRACK
+Sed tiel inter ni du? -- Du solaj vi aludas?
+
+HEDDA
+Nu jes. Proksimume.
+
+BRACK
+Cxiun opan tagon mi iris sopirante, ke vi baldaux bone revenus
+hejmen.
+
+HEDDA
+Kaj ecx mi la tutan tempon sopiris pri la sama.
+
+BRACK
+Vi? Vere, sinjorino Hedda? Kaj mi, kiu kredis, ke vi tiom bone
+amuzigxis dum la vojagxo!
+
+HEDDA
+Ho, jen kredu!
+
+BRACK
+Sed tion Tesman cxiam skribis.
+
+HEDDA
+Jes _li_! Cxar li ja trovas, ke estas por li plej sxatinde
+cxirkauxflari en la librejoj. Kaj havi sxancon sidi kopiante
+malnovajn pergamenfoliojn, -- aux ion tian.
+
+BRACK
+(iom malice) Nu, tio estas ja lia tasko en la vivo. Almenaux parte.
+
+HEDDA
+Jes, tio ja estas. Kaj tiam oni kompreneble --. Sed por mi! Ho ne,
+kara Asesoro, -- por mi estis terure tede.
+
+BRACK
+(simpatiante) Cxu vere vi tion diras? Tute serioze?
+
+HEDDA
+Jes, vi povas ja mem imagi --! Tiel tute duonan jaron neniam renkonti
+homon, kiu iom konas nian rondon. Kaj kun kiu oni povas paroli pri
+niaj propraj aferoj.
+
+BRACK
+Ne, ne, -- ankaux mi sentus tion manko.
+
+HEDDA
+Kaj aldone tio, kio estas la plej netolerebla --
+
+BRACK
+Nu?
+
+HEDDA
+-- cxiam kaj eterne esti devigata pasi la tagojn kune kun -- kun unu
+sola kaj la sama --
+
+BRACK
+(kapklinas samopiniante) Kaj frue kaj malfrue, -- jes. Imagu, -- je
+cxiuj okazoj.
+
+HEDDA
+Mi diris: cxiam kaj eterne.
+
+BRACK
+Jen komprenite. Sed kun nia deca Tesman mi opinias, ke oni devus
+kapabli --
+
+HEDDA
+Tesman estas -- fakulo, kara.
+
+BRACK
+Sendiskute.
+
+HEDDA
+Kaj kun fakuloj ne estas amuze vojagxi. Almenaux ne dumlonge.
+
+BRACK
+Ecx ne -- kun la fakulo, kiun oni _amas_?
+
+HEDDA
+Hu, -- ne uzu tiun sukergluan vorton!
+
+BRACK
+(ekmiras) Jen kio, sinjorino Hedda?
+
+HEDDA
+(duone ridante, duone cxagrenita) Jes, vi provu tion, vi! Auxdi pri
+kulturhistorio frue kaj malfrue --
+
+BRACK
+Cxiam kaj eterne --
+
+HEDDA
+Jes -- jes -- jes! Kaj pri tiu hejma industrio en la mezepoko --! Tio
+estas ja la plej monstra!
+
+BRACK
+(rigardas sxin esplorante) Sed diru al mi, -- kiel devas mi kompreni
+ke --? Hm --
+
+HEDDA
+Ke farigxis paro de mi kaj Jorgen Tesman, vi aludas?
+
+BRACK
+Nu ja, esprimu nin tiel.
+
+HEDDA
+Bona Dio, cxu vi do trovas tion stranga?
+
+BRACK
+Kaj jes, kaj ne, -- sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+Mi vere estis dancinta gxis lacigxo, kara Asesoro. Mia tempo estis
+pasinta -- (skuigxas) Hu ne, -- tion mi tamen ne dirus. Ecx ne tion
+pensi!
+
+BRACK
+Al tio vi verdire havas neniun kialon.
+
+HEDDA
+Ho, -- kialon --, (rigardas lin kvazaux kasxobservante) Kaj Jorgen
+Tesman, -- oni devas ja rigardi lin kiel bonkondutan homon en cxiuj
+rilatoj.
+
+BRACK
+Bonkondutan kaj fidindan. Bona Dio.
+
+HEDDA
+Kaj ion rekte ridindan cxe li mi ne povas trovi. Cxu vi ion tian
+trovas?
+
+BRACK
+Ridindan? Ne-e, -- gxuste tion mi ne volas diri --
+
+HEDDA
+Do, kaj cetere li ja estas tre diligenta kolektanto? -- Certe eblas,
+ke fine li tamen atingos alten.
+
+BRACK
+(rigardas sxin iom necerte) Mi kredis, ke vi opinias, same kiel
+cxiuj aliaj, ke li farigxus aparte elstara viro.
+
+HEDDA
+(kun esprimo de laceco) Jes, mi opiniis. -- Kaj kiam li nepre kaj
+absolute volis havi la permeson prizorgi min --. Mi ne scias, kial mi
+ne tion akceptus.
+
+BRACK
+Ne -- ne. De tiu flanko rigardate --
+
+HEDDA
+Estis efektive pli ol kion miaj aliaj amikoj volis fari, kara
+Asesoro, tiuj kiuj provis altiri mian favoron.
+
+BRACK
+(ridas) Nu vere, mi ne povas respondi por cxiuj aliaj. Sed koncerne
+min, vi ja scias, ke mi cxiam subtenis iun -- iun respekton por la
+geedza ligo. Ja tiel gxenerale, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+(sxercante) Ho, mi vere neniam nutris min per esperoj koncerne
+_vin_.
+
+BRACK
+Cxio, kion mi deziras, estas bona, intima rondo, en kiu mi povas
+servi per konsilo kaj helpo, kaj havas la permeson enveni aux eliri
+kiel -- kiel elprovita amiko --
+
+HEDDA
+Amiko de la edzo en la domo vi sugestas?
+
+BRACK
+(klinas sin) Por diri la veron, -- prefere de la sinjorino. Sed
+krome ankaux de la edzo, kompreneble. Sciu, -- tia -- diru triangula
+rilato, -- gxi estas funde granda komforto por cxiuj partoj.
+
+HEDDA
+Jes, mi ofte sopiris havi trian ulon dum la vojagxo. Hu, -- sidi nur
+du solaj en la kupeo --!
+
+BRACK
+Felicxe la nuptovojagxo estas nun finita --
+
+HEDDA
+(skuas la kapon) Evidente la vojagxo estos longa, -- longa ankoraux.
+Mi nur atingis haltejon dumvojagxe.
+
+BRACK
+Nu, do oni elsaltas. Kaj iom sin distras, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+Mi neniam elsaltos.
+
+BRACK
+Vere ne?
+
+HEDDA
+Ne. Cxar cxiam cxeestas iu, kiu --
+
+BRACK
+(ridante) -- kiu rigardas ies krurojn, vi aludas?
+
+HEDDA
+Jes gxuste.
+
+BRACK
+Nu, sed, bona Dio --
+
+HEDDA
+(kun deturnanta mansvingo) Mi ne sxatas tion. -- En tia okazo mi
+prefere restas sidanta, -- kie mi fine trovigxas. En sola duopo.
+
+BRACK
+Nu, sed jen envenas tria persono al la paro.
+
+HEDDA
+Nu jes, -- _tio_ estas io tute alia!
+
+BRACK
+Elprovita, komprenema amiko --
+
+HEDDA
+-- plezuriga en cxiuj vivecaj sferoj --
+
+BRACK
+-- kaj tute ne estante fakulo!
+
+HEDDA
+(kun auxdebla gxemspiro) Jes, tio estus ja efektive malsxargxo.
+
+BRACK
+(auxdas ke iu malfermas la enirejpordon, kaj rigardas tien) La
+triangulo formata.
+
+HEDDA
+(mallauxte) Kaj jen la trajno pluen veturas.
+
+(_Jorgen Tesman_, en griza promenadkostumo kaj kun mola felta
+cxapelo, envenas tra la antauxcxambro. Li havas plurajn nebinditajn
+librojn sub la brako kaj en la posxoj.)
+
+TESMAN
+(iras al la tablo apud la sofo en la angulo) Puf, -- vere estis
+varme kuntiri, -- cxion cxi. (demetas la librojn) Mi ecx sxvitas,
+Hedda. Jen, jen, -- vi jam alvenis, kara Asesoro? Cxu? Tion Berte ne
+menciis.
+
+BRACK
+(ekstaras) Mi iris tra la gxardeno.
+
+HEDDA
+Kiajn librojn vi kunportas?
+
+TESMAN
+(staras foliumante) Estas novaj sciencfakaj verkoj, kiujn mi nepre
+devas havi.
+
+HEDDA
+Fakaj verkoj?
+
+BRACK
+Aha, estas fakaj verkoj, sinjorino Tesman.
+
+(_Brack_ kaj _Hedda_ intersxangxas kompreneman rideton.)
+
+HEDDA
+Cxu vi bezonas ankoraux pli da fakaj verkoj?
+
+TESMAN
+Jes, kara Hedda, el tiuj oni neniam ekhavas tro. Oni devas ja
+orientigxi pri kio estas verkita kaj presita.
+
+HEDDA
+Nu ja, versxajne oni tion devas.
+
+TESMAN
+(sercxas inter la libroj) Kaj, rigardu, -- jen mi kaptis ankaux la
+novan libron de Ejlert Lovborg. (gxin etendante) Cxu vi eble emus
+gxin rigardi, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+Ne, multan dankon. Aux -- jes, eble poste.
+
+TESMAN
+Mi gxin iom foliumis dumvoje.
+
+BRACK
+Nu, kion do vi opinias -- kiel fakulo?
+
+TESMAN
+Mi trovas, ke estas strange kiom atenteme li sin esprimas. Tiel li
+neniam skribis antauxe. (kolektas la librojn) Sed nun mi volas
+enporti cxion cxi. Estos plezuro foliume trancxi --! Kaj jen mi
+ankaux devas sxangxi vestajxojn. (al _Brack_) Cxar ni ja ne bezonas
+tuj foriri? Cxu?
+
+BRACK
+Kompreneble ne, -- ne urgxas ankoraux dum longe.
+
+TESMAN
+Do mi permesas al mi iom da tempo. (eliras kun la libroj, sed haltas
+en la pordaperturo kaj turnas sin) Jen, mi memoras, Hedda, --
+onklino Julle ne vizitos vin cxivespere.
+
+HEDDA
+Cxu ne? Cxu estas la epizodo kun la cxapelo, kiu malhelpas?
+
+TESMAN
+Ho, tute ne. Kial vi pensas tiel pri onklino Julle? Imagu --! Sed
+onklino Rina estas tiom malsana, sciu.
+
+HEDDA
+Tia sxi ja cxiam estas.
+
+TESMAN
+Jes, sed hodiaux sxia malsano multe malbonigxis, la kompatindulino.
+
+HEDDA
+Do ja, estas konvene, ke la alia restas cxe sxi. Mi devas rezigni.
+
+TESMAN
+Kaj vi ne povas imagi, vi, kiom gxoja onklino Julle tamen estis, --
+cxar vi tiom prosperis dum la vojagxo!
+
+HEDDA
+(duonlauxte, ekstaras) Ho, -- tiuj eternaj onklinoj!
+
+TESMAN
+Kion?
+
+HEDDA
+(iras al la vitra pordo) Nenion.
+
+TESMAN
+Nu do. (li eliras tra la malantauxa cxambro kaj dekstren)
+
+BRACK
+Pri kiu cxapelo vi parolis?
+
+HEDDA
+Ho, estis epizodo kun frauxlino Tesman cximatene. Sxi estis metinta
+sian cxapelon tien sur la segxon. (rigardas lin kaj ridetas)
+Kaj mi pretende kredis, ke estas la cxapelo de la servistino.
+
+BRACK
+(skuas la kapon) Sed kara, bona sinjorino Hedda, kiel vi igis vin
+mem tion fari! Kontraux tiu honesta, maljuna sinjorino!
+
+HEDDA
+(nervoza, pasxas trans la plankon) Nu, komprenu, -- tento al tia
+konduto foje jxetigxas sur min. Kaj tiam mi _ne povas_ rezisti.
+(jxetas sin sur la apogsegxon cxe la forno) Ho, mi ne mem scias,
+kiel tion ekspliki.
+
+BRACK
+(malantaux la apogsegxo) Vi ne estas vere felicxa, -- tio estas la
+kialo.
+
+HEDDA
+(rigardas antauxen) Krome mi ne scias, kial mi estu -- felicxa. Aux
+eble vi povas al mi tion diri?
+
+BRACK
+Jes -- interalie cxar vi ricevis gxuste tiun hejmon, kiun vi deziris.
+
+HEDDA
+(rigardas lin kaj ridas) Cxu ankaux vi kredas pri tiu dezirhistorio?
+
+BRACK
+Cxu do estas nenio en gxi?
+
+HEDDA
+Kompreneble, -- io estas en gxi.
+
+BRACK
+Kaj?
+
+HEDDA
+Estas _tio_ en gxi, ke mi uzis Tesman por akompani min hejmen de la
+vesperaj festenoj pasintan someron --
+
+BRACK
+Bedauxrinde, -- ke mi ja havis alian vojon.
+
+HEDDA
+Vero. Vi ja sekvis aliajn vojojn pasintan someron.
+
+BRACK
+(ridas) Honto al vi, sinjorino Hedda! Nu, -- sed vi kaj Tesman do?
+
+HEDDA
+Jen, hazarde iun vesperon ni preterpasis cxi tie. Kaj Tesman,
+kompatindulo, li ade turnis -- turnadis. Cxar li ne sciis pri kio
+paroli. Kaj mi kompatis tiun multesciantan homon --
+
+BRACK
+(ridetas dubante) _Vi_ kompatis? Hm --
+
+HEDDA
+Jes vere, mi faris. Kaj jen -- por lin helpi el la embaraso -- mi
+hazarde, senpripense diris ke en tiu vilao mi sxatus logxi.
+
+BRACK
+Ne pli ol tio?
+
+HEDDA
+Ne _tiun_ vesperon.
+
+BRACK
+Sed poste do?
+
+HEDDA
+Jes. Mia facilanimeco kuntiris sekvojn, kara Asesoro.
+
+BRACK
+Bedauxrinde, -- tion faras niaj facilanimecoj tro ofte, sinjorino
+Hedda.
+
+HEDDA
+Dankon! Sed estis en tiu fantaziado pri la vilao de ministrino Falk,
+ke Jorgen Tesman kaj mi renkontigxis en kompreno! _Tio_ tiris post si
+fiancxinigxon kaj edzinigxon kaj nuptovojagxon kaj cxion. Nu ja,
+Asesoro, -- kiel oni sternas, tiel oni kusxas, -- mi dirus.
+
+BRACK
+Komike! Kaj funde vi neniel interesigxis pri la tuta afero.
+
+HEDDA
+Ne, Dio scias ke ne.
+
+BRACK
+Sed nun do? Nun, kiam ni fine arangxis por vi hejmecan lokon?
+
+HEDDA
+Hu, -- sxajnas al mi, ke odoras lavendo kaj peklitaj rozoj en cxiuj
+cxambroj. -- Sed tiun odoron eble onklino Julle kunportis.
+
+BRACK
+(ridas) Ho ne, mi prefere pensas, ke estas postresto de la karmemora
+ministrino.
+
+HEDDA
+Do, io formortinta algluigxas. Memorigas al mi balflorojn --
+posttagajn. (interplektante la manojn malantaux la nukon,
+duonkusxante malantauxen sur la segxo, kaj lin rigardante) Ho, kara
+Asesoro, -- vi ne povas imagi, kiel terure mi enuos cxi tie.
+
+BRACK
+Cxu la vivo ne havus iun taskon por oferti ankaux al vi, sinjorino
+Hedda?
+
+HEDDA
+Taskon, -- iun, kiu estus iom alloga?
+
+BRACK
+Prefere tian, kompreneble.
+
+HEDDA
+Dio scias, kia tasko tiu estus. Multfoje mi pripensas -- (interrompante)
+Sed ankaux tio certe ne eblas.
+
+BRACK
+Kiu scias? Nur diru.
+
+HEDDA
+Se mi povus igi Tesman farigxi politikisto, jen sugesto.
+
+BRACK
+(ridas) Tesman! Ne, sed pensu do, -- por tiajxoj kiel politiko li ja
+tute ne tauxgas -- tute ne.
+
+HEDDA
+Ne, tion mi vere kredas. -- Sed se mi nun tamen kapablus pusxi lin al
+tio?
+
+BRACK
+Pa, -- kia kontentigo estus por vi en tio? Cxar li ja ne tauxgas.
+Kial vi tamen volas lin al tio pusxi?
+
+HEDDA
+Cxar mi enuas, auxdu! (iom poste) Cxu vi do opinias, ke estus tute
+neeble, ke Tesman farigxu cxefministro?
+
+BRACK
+Hm, -- jen, kara sinjorino Hedda, -- por _tio_ farigxi, li devus unue
+esti suficxe ricxa viro.
+
+HEDDA
+(ekstaras senpacienca) Jen, tio estas! Estas tiuj mizeraj kondicxoj,
+en kiujn mi falis -- (pasxas sur la planko) Estas tiuj, kiuj igas
+la vivon tiel bedauxrinda! Rekte ridinda! -- Cxar _tiel_ ja estas.
+
+BRACK
+Mi fakte opinias, ke la kulpo trovigxas aliloke.
+
+HEDDA
+Kie do?
+
+BRACK
+Vi neniam travivis iun skuan vekigxon.
+
+HEDDA
+Ion seriozan, vi aludas?
+
+BRACK
+Jes, tiel oni povas ja ankaux sin esprimi. Sed nun gxi eble okazos.
+
+HEDDA
+(rektigas la nukon) Ho, vi pensas pri la kontrauxajxoj rilate tiun
+bagatelan postenon de profesoro! Sed tiu estu la propra afero de
+Tesman. Pri gxi mi vere ne malsxparas penson.
+
+BRACK
+Nu -- pri tiu ne. Sed kiam nun prezentigxos al vi, -- kion oni --
+kiel en pompa stilo -- nomas seriozajn kaj -- gravajn postulojn pri
+respondeco? (ridetas) Novajn postulojn, eta sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+(kolere) Silentu! Neniam vi spertos iun tiajxon!
+
+BRACK
+(atenteme) Ni interparolos proksimume post jaro -- maksimume.
+
+HEDDA
+(interrompante) Mi ne havas talenton por tiajxo, sinjoro Asesoro.
+Por nenio kun postuloj al mi!
+
+BRACK
+Cxu vi ne, kiel la plimulto de virinoj, havus talenton por rolo, kiel
+--?
+
+HEDDA
+(cxe la vitra pordo) Ho, silentu, mi diras! -- Multfoje sxajnas al
+mi, ke mi havas talenton por nur unu rolo en la mondo.
+
+BRACK
+(proksimigxas) Kaj kiu estas do tiu, se mi kuragxas demandi?
+
+HEDDA
+(staras rigardante eksteren) Por el mi enuigi la vivon. Nun vi
+scias. (turnas sin, rigardas al la malantauxa cxambro, kaj ridas)
+Jes, tute gxuste! Jen ni havas la profesoron.
+
+BRACK
+(mallauxte, avertante) Nu, nu, nu, sinjorino Hedda!
+
+(_Jorgen Tesman_, festene vestita, kun gantoj kaj cxapelo enmane,
+venas de dekstre tra la malantauxa cxambro.)
+
+TESMAN
+Hedda, -- cxu ne venis malinvito de Ejlert Lovborg? Cxu?
+
+HEDDA
+Ne.
+
+TESMAN
+Nu, do jen vidu, ni certe havos lin post iom da tempo.
+
+BRACK
+Cxu vi vere kredas, ke li venos?
+
+TESMAN
+Jes, pri tio mi preskaux certas. Cxar versxajne estas nur senfunda
+onidiro, tio kion vi rakontis antauxtagmeze.
+
+BRACK
+Vere?
+
+TESMAN
+Jes, almenaux onklino Julle diris, ke sxi kredas, ke neniel estonte
+li volus bari al mi la vojon. Jen imagu!
+
+BRACK
+Nu, do cxio estas ja en bona ordo.
+
+TESMAN
+(metas la cxapelon kun la gantoj en gxi sur segxon dekstre) Jes, sed
+vi devas permesi al mi atendi lin kiom eble plej longe.
+
+BRACK
+Por tio ni havas abundan tempon. Neniu venos al mi antaux la sepa --
+la sepa kaj duono.
+
+TESMAN
+Nu, do ni povas ja dume plezurigi Hedda. Kaj tiel pasigi la tempon.
+Cxu?
+
+HEDDA
+(portas la surtuton kaj cxapelon de Brack al la sofo en la angulo)
+Kaj se tro malfaciligxas, sinjoro Lovborg povas ja restadi cxi tie
+cxe mi.
+
+BRACK
+(volas mem preni la vestajxojn) Ho, pardonu, Sinjorino! -- Al kio vi
+aludas per "tro malfaciligxas"?
+
+HEDDA
+Se li ne volas iri kun vi kaj Tesman.
+
+TESMAN
+(rigardas sxin sendecide) Sed, kara Hedda, -- cxu vi kredas ke tio
+decas, ke li restos cxi tie cxe vi? Cxu? Memoru ke onklino Julle ne
+povas veni.
+
+HEDDA
+Ne, sed sinjorino Elvsted venos. Kaj tiam ni tri kune trinkos tason
+da teo.
+
+TESMAN
+Jes, _jen_ kio konvenas.
+
+BRACK
+(ridetas) Kaj estus eble la plej saniga por li.
+
+HEDDA
+Kial do?
+
+BRACK
+Bona Dio, Sinjorino, vi ja suficxe ofte mokaludis miajn etajn
+frauxlofestenojn. Ili konvenus sole por vere principfidelaj viroj, vi
+opiniis.
+
+HEDDA
+Sed certe sinjoro Lovborg nun estas suficxe principfidela. Konvertita
+pekulo --
+
+(_Berte_ envenas tra la pordo de la antauxcxambro.)
+
+BERTE
+Sinjorino, venas sinjoro, kiu deziras viziti --
+
+HEDDA
+Jes, envenigu lin.
+
+TESMAN
+(mallauxte) Mi certas, ke estas li! Jen, imagu!
+
+(_Ejlert Lovborg_ envenas de la antauxcxambro. Li estas svelta kaj
+malgrasa; samagxa kun Tesman, sed aspektas iom pli agxa kaj kaduka.
+Haroj kaj barbo estas nigrebrunaj, la vizagxo iom longa, pala, kun
+nur paro de du rugxetaj makuloj sur la vangoostoj. Li estas vestita
+en eleganta, nigra, tute nova vizitkostumo. Malhelaj gantoj kaj
+cilindra cxapelo en la mano. Li restas starante cxe la pordo kaj
+rapide kline salutas. Aspektas iom gxenata.)
+
+TESMAN
+(al li kaj mansalutas) Jen, kara Ejlert, -- ni do fine ankorauxfoje
+renkontigxas!
+
+LOVBORG
+(parolas per kvieta vocxo) Dankon al vi pro la letero. (proksimigxas
+al _Hedda_) Cxu mi kuragxu ankaux al vi doni mian manon, sinjorino
+Tesman?
+
+HEDDA
+(prenas lian manon) Bonvenon, sinjoro Lovborg. (kun mangesto) Mi
+ne scias cxu tiuj du sinjoroj --?
+
+LOVBORG
+(ete klinas sin) Asesoro Brack, mi opinias.
+
+BRACK
+(same) Evidente. Antaux kelkaj jaroj --
+
+TESMAN
+(al _Lovborg_, kun la manoj sur liaj sxultroj) Kaj nun vi kondutu
+kvazaux hejme, Ejlert! Cxu ne, Hedda? -- Cxar vi volas ja denove
+logxi cxi tie en la urbo, mi auxdas? Cxu ne?
+
+LOVBORG
+Jes, mi faros.
+
+TESMAN
+Nu, estas ja kompreneble. Auxdu, -- mi akiris vian novan libron. Sed
+mi vere ankoraux ne havis tempon legi gxin.
+
+LOVBORG
+Tion vi vere povas sxpari al vi.
+
+TESMAN
+Kial do, vi opinias?
+
+LOVBORG
+Cxar ne estas io atentinda en gxi.
+
+TESMAN
+Ho, imagu, ke vi tion diras!
+
+BRACK
+Tamen gxi estas ja ege lauxdata, mi auxdas.
+
+LOVBORG
+Estas gxuste tio, kion mi celis. Kaj tial mi verkis la libron tia, ke
+cxiuj povus gxin pense sekvi.
+
+BRACK
+Tre sagxe.
+
+TESMAN
+Sed kara Ejlert, --!
+
+LOVBORG
+Cxar nun mi volas provi restarigi min. Komenci denove.
+
+TESMAN
+(iom gxenata) Jes, tion vi do volas? Cxu?
+
+LOVBORG
+(ridetas, formetas la cxapelon kaj tiras paketon en paperkovrajxo el
+la posxo de la mantelo) Sed kiam tio cxi eldonigxos, Jorgen Tesman
+-- tiam vi nepre legu. Cxar _jen_ definitive la gxusta. Tio en kio mi
+mem estas.
+
+TESMAN
+Nu? Kaj kio do tio estas?
+
+LOVBORG
+Estas la dauxrigo.
+
+TESMAN
+La dauxrigo? De kio?
+
+LOVBORG
+De la libro.
+
+TESMAN
+De la nova?
+
+LOVBORG
+Kompreneble.
+
+TESMAN
+Jes, sed kara Ejlert, -- gxi enhavas ja la temon gxis niaj tagoj!
+
+LOVBORG
+Gxi enhavas. Kaj tiu cxi temas pri la estonteco.
+
+TESMAN
+Pri la estonteco! Sed bona Dio, pri gxi ni ja nenion scias!
+
+LOVBORG
+Ne. Sed tamen estas io kaj tio pri gxi direnda. (malfermas la
+paketon) Jen, rigardu --
+
+TESMAN
+Sed ne estas via manskribo.
+
+LOVBORG
+Mi diktis. (foliumas la paperojn) Gxi estas dividita en du
+sekciojn. La unua temas pri la kultur-potencoj de la estonteco. Kaj
+tiu dua -- (foliumas iom pli antauxen) -- tiu temas pri la estonta
+kultur-evoluo.
+
+TESMAN
+Mirinde! Pri tiaj temoj mi neniam ekpensus skribi.
+
+HEDDA
+(cxe la vitra pordo, frapetadas la vitron) Hm -- Ho -- ne.
+
+LOVBORG
+(metas la paperojn en la kovrajxon kaj metas la paketon sur la
+tablon) Mi gxin kunprenis, cxar mi intencis iom legi por vi
+cxivespere.
+
+TESMAN
+Jes, estas tre afable de vi. Sed cxivespere --? (rigardas al
+_Brack_) Mi vere ne scias, kiel tio ordigxus --
+
+LOVBORG
+Nu, do alian fojon. Ne urgxas.
+
+BRACK
+Mi devas klarigi al vi, sinjoro Lovborg, -- okazos eta arangxo cxe mi
+cxivespere. Precipe por Tesman, komprenu --
+
+LOVBORG
+(sercxas la cxapelon) Nu, -- do mi ne pli longe --
+
+BRACK
+Ne, auxskultu nun. Cxu vi ne povus fari al mi la plezuron kunveni?
+
+LOVBORG
+(abrupte kaj decide) Ne, tion mi ne povas. Mi sincere dankas vin.
+
+BRACK
+Jen kio? Kunvenu. Ni estos eta elektita rondo. Kaj kredu, ke estos
+vivece, kiel sinjorino Hed --, kiel sinjorino Tesman diras.
+
+LOVBORG
+Pri tio mi ne dubas. Sed tamen --
+
+BRACK
+Kaj vi povus kunpreni vian manuskripton, kaj legi por Tesman _tie_
+cxe mi. Cxar mi havas suficxe da cxambroj.
+
+TESMAN
+Jes pensu, Ejlert, -- tion vi povus fari! Cxu?
+
+HEDDA
+(intervenas) Sed kara, cxar sinjoro Lovborg tute ne _volas_! Mi
+estas certa, ke sinjoro Lovborg multe pli sxatas resti cxi tie kaj
+havi vespermangxon kun mi.
+
+LOVBORG
+(ekrigardas sxin) Kun vi, sinjorino!
+
+HEDDA
+Kaj kun sinjorino Elvsted.
+
+LOVBORG
+Cxu? -- (pasante) Sxin mi preterpase renkontis tagmeze.
+
+HEDDA
+Cxu vere? Jes, sxi venos cxi tien. Kaj tial estas preskaux necese, ke
+vi restos, sinjoro Lovborg. Cxar alie sxi ne havos iun por akompani
+sin hejmen.
+
+LOVBORG
+Jen vero. Jes, multan dankon, Sinjorino, -- do mi restos cxi tie.
+
+HEDDA
+Kaj mi nur donu al la servistino etan informon --
+
+(Sxi iras al la pordo de la antauxcxambro kaj sonorigas. _Berte_
+envenas. _Hedda_ parolas mallauxte kun sxi kaj montras al la
+malantauxa cxambro. _Berte_ kapjesas kaj ree eliras.)
+
+TESMAN
+(samtempe al _Ejlert Lovborg_) Auxdu, Ejlert, -- cxu estas tiu cxi
+nova temo, -- tiu pri la estonteco, -- pri kiu vi intencas fari
+prelegojn?
+
+LOVBORG
+Jes.
+
+TESMAN
+Cxar mi auxdis cxe la librovendisto, ke vi eble donos serion da
+prelegoj cxi tie dum la auxtuno.
+
+LOVBORG
+Jes, mi faros. Vi ne devas riprocxi min pro tio, Tesman.
+
+TESMAN
+Ne, pro Dio, kompreneble ne! Sed --?
+
+LOVBORG
+Mi bone komprenas, ke por vi iom kontrauxas.
+
+TESMAN
+(malgaja) Ho, mi ne povas ja postuli, ke pro mi vi --
+
+LOVBORG
+Sed mi atendas gxis kiam vi ekhavos vian oficon.
+
+TESMAN
+Vi atendas! Jes sed, -- jes sed, -- cxu vi ne volas konkuri? Cxu?
+
+LOVBORG
+Ne. Mi nur volas venki vin. En la opinio de la publiko.
+
+TESMAN
+Sed, bona Dio, -- do onklino Julle tamen pravigxis! Ho jes, -- mi
+_tion_ ja sciis! Hedda! Jen imagu, -- Ejlert Lovborg tute ne volas
+kontrauxi nin!
+
+HEDDA
+(abrupte) Nin? Tenu min ekster tio.
+
+(Sxi iras al la malantauxa cxambro, kie _Berte_ staras metante sur la
+tablon pleton kun karafoj kaj glasoj. _Hedda_ kapsignas aprobe, kaj
+ree venas antauxen. _Berte_ eliras.)
+
+TESMAN
+(samtempe) Sed vi, asesoro Brack, -- Kion vi diras al tio cxi? Cxu?
+
+BRACK
+Nu, mi diras, ke gloro kaj venko -- hm, -- povas ja esti treege belaj
+aferoj --
+
+TESMAN
+Jes certe povas esti. Sed tamen --
+
+HEDDA
+(rigardas Tesman kun malvarma rideto) Sxajnas al mi, ke vi staras
+kvazaux fulmofrapita.
+
+TESMAN
+Jes, -- proksimume tia, -- mi opinias --
+
+BRACK
+Estis ja vere fulmotondro, kiu pasis super ni, Sinjorino.
+
+HEDDA
+(montras al la malantauxa cxambro) Cxu la sinjoroj bonvolas eniri
+por preni glason da frida puncxo?
+
+BRACK
+(rigardas sian horlogxon) Forirsalute? Jes, eble ne estus rifuzinde.
+
+TESMAN
+Bonege, Hedda! Vere bonege! En tia sangvina animstato, en kia mi nun
+trovigxas --
+
+HEDDA
+Bonvolu, ankaux vi, sinjoro Lovborg.
+
+LOVBORG
+(rifuzante) Ne, multan dankon. Ne por mi.
+
+BRACK
+Sed, bona Dio, -- frida puncxo vere ne estas veneno, mi scias.
+
+LOVBORG
+Eble ne por cxiuj.
+
+HEDDA
+Jen, mi distru sinjoron Lovborg dume.
+
+TESMAN
+Nu ja, kara Hedda, tion faru do.
+
+(Li kaj _Brack_ iras en la malantauxan cxambron, eksidas, trinkas
+puncxon, fumas cigaredojn kaj parolas gajhumore dum la sekvanta
+sceno. _Ejlert Lovborg_ restas staranta cxe la forno. _Hedda_ iras al
+la skribotablo.)
+
+HEDDA
+(per iom lauxtigita vocxo) Nun mi montros al vi kelkajn fotojn, se
+vi emas. Cxar Tesman kaj mi -- ni faris ekskurson tra Tirolo dum la
+hejmenvojagxo.
+
+(Sxi venas kun albumo, kiun sxi metas sur la tablon apud la sofo, kaj
+eksidas en ties superan angulon. _Ejlert Lovborg_ proksimigxas,
+haltas kaj rigardas sxin. Poste li prenas segxon kaj eksidas cxe sxia
+maldekstra flanko kun la dorso al la malantauxa cxambro.)
+
+HEDDA
+(malfermas la albumon) Jen rigardu tiun montodorson, sinjoro
+Lovborg! Estas la Ortlermontaro. Tesman skribis sube. Jen estas:
+Ortlermontaro cxe Meran.
+
+LOVBORG
+(kiu konstante sxin rigardas, diras mallauxte kaj malrapide) Hedda
+-- Gabler --
+
+HEDDA
+(ekrigardas lin rapide) Nu! Ts!
+
+LOVBORG
+(ripetas malrapide) Hedda Gabler!
+
+HEDDA
+(rigardas en la albumon) Jes, tiel mi nomigxis en pli frua tempo.
+Tiam, -- kiam ni du konis unu la alian.
+
+LOVBORG
+Kaj de nun, -- kaj dum la tuta vivo, -- mi do devas kutimigi min ne
+plu diri Hedda Gabler.
+
+HEDDA
+(dauxre foliumante) Jes, vi devas. Kaj mi opinias, ke vi devas
+praktiki suficxe frutempe. Sxajnas al mi, ke ju pli frue, des pli
+bone.
+
+LOVBORG
+(kun indignoplena vocxo) Hedda Gabler edzinigxita? Kaj tia kun --
+Jorgen Tesman!
+
+HEDDA
+Jes, -- tiel okazas.
+
+LOVBORG
+Ho, Hedda, Hedda, -- kiel povis vi do forjxeti vin mem!
+
+HEDDA
+(rigardas lin akre) Nu? Ne tiele nun.
+
+LOVBORG
+Kiel do? (_Tesman_ envenas kaj iras al la sofo)
+
+HEDDA
+(auxdas lin veni kaj diras indiferente) Kaj tio cxi, sinjoro
+Lovborg, tio estas vido de malsupre en la Ampezzovalo. Jen rigardu
+tiujn montopintojn. (afable rigardas _Tesman_) Kio do nomigxas tiuj
+strangaj montopintoj?
+
+TESMAN
+Lasu min rigardi. Ho, estas la Dolomitoj, tiuj.
+
+HEDDA
+Gxuste ja! -- estas la Dolomitoj, sinjoro Lovborg.
+
+TESMAN
+Hedda, -- mi nur volis demandi, cxu ni ne tamen enmetu iom da puncxo?
+Almenaux al vi, Hedda. Cxu?
+
+HEDDA
+Jes, dankon. Kaj eble kelkajn kukojn.
+
+TESMAN
+Ne cigaredojn?
+
+HEDDA
+Ne.
+
+TESMAN
+Bone.
+
+(Li iras en la malantauxan cxambron kaj dekstren. _Brack_ sidas tie
+kaj observadas _Hedda_ kaj _Lovborg_.)
+
+LOVBORG
+(mallauxte kiel antauxe) Nu, respondu al mi, Hedda, -- kiel vi povis
+tion cxi fari?
+
+HEDDA
+(aspekte profunde studante la albumon) Se vi dauxre kondutos intime,
+mi ne volas kun vi paroli.
+
+LOVBORG
+Cxu mi ne rajtas ecx kiam ni estas solaj?
+
+HEDDA
+Ne. Vi povas tiel pensi. Sed vi ne rajtas tiel paroli.
+
+LOVBORG
+Aha, mi komprenas. Tio ofendas vian amon -- al Jorgen Tesman.
+
+HEDDA
+(ekrigardas lin kaj ridetas) Amon? Ne, nun vi estas sprita!
+
+LOVBORG
+Do ne amon!
+
+HEDDA
+Tamen nenian malfidelecon! Tiajxon mi ne volas akcepti.
+
+LOVBORG
+Hedda, -- respondu al mi nur tion solan --
+
+HEDDA
+Ts!
+
+(_Tesman_ kun pleto venas de la malantauxa cxambro.)
+
+TESMAN
+Jen! Jen la bonajxoj. (li metas la pleton sur la tablon)
+
+HEDDA
+Kial vi mem servas?
+
+TESMAN
+(versxas en la glasojn) Jes, cxar mi trovas, ke estas tiom amuze
+servi vin, Hedda.
+
+HEDDA
+Sed vi ja versxis en ambaux glasojn. Kaj sinjoro Lovborg ja ne
+deziras --
+
+TESMAN
+Ne, sed sinjorino Elvsted ja baldaux venos.
+
+HEDDA
+Jes, vere, -- sinjorino Elvsted --
+
+TESMAN
+Cxu vi sxin forgesis? Cxu?
+
+HEDDA
+Ni tiom profundigxis en tion cxi. (montras al li bildon) Cxu vi
+memoras tiun etan vilagxon?
+
+TESMAN
+Ho, estas _tiu_ malsupre de Brennerpasejo! Estas tie, kie ni devis
+restadi la tutan nokton --
+
+HEDDA
+-- kaj renkontis tiun aron da vivecaj somergastoj.
+
+TESMAN
+Jes, vere estis _tie_. Imagu -- se ni tiam povus havi _vin_ kun ni,
+Ejlert! Nu! (li iras kaj sidigas sin cxe _Brack_)
+
+LOVBORG
+Respondu al mi sole tion, Hedda --
+
+HEDDA
+Nu?
+
+LOVBORG
+Cxu ne estis amo, ecx ne en la rilato kun _mi_? Ne guto, -- ne
+simileco de amo, ecx ne en tio?
+
+HEDDA
+Nu, cxu vere estis? Por mi aspektis, kvazaux ni estas du bonaj
+kamaradoj. Du vere intimaj amikoj. (ridetas) Precipe vi estis tre
+nekasxema.
+
+LOVBORG
+Estis vi, kiu tion deziris.
+
+HEDDA
+Kiam mi retropensas, sxajnas al mi, ke estis io bela, io alloga, --
+io kuragxa en -- en tiu kasxema intimeco -- tiu kamaradeco, pri kiu
+neniu vivanta homo ion flaris.
+
+LOVBORG
+Jes, cxu ne, Hedda! Cxu ne tiel estis? -- Kiam mi vizitis vian patron
+tiel dum la posttagmezoj --. Kaj la generalo sidis cxe la fenestro
+legante la gazetojn, -- kun la dorso al ni turnita --
+
+HEDDA
+Kaj ni du en la sofo en la angulo --
+
+LOVBORG
+Cxiam kun la sama ilustrita revuo antaux ni --
+
+HEDDA
+Pro manko de albumo, jes.
+
+LOVBORG
+Jes, Hedda, -- kaj kiam mi konfesis por vi --! Rakontis al vi pri mi
+mem tion, kion neniu alia tiam sciis. Sidis tie kaj konfesis, ke mi
+eliris dibocxante tagojn kaj noktojn. Dibocxis tagnokton post
+tagnokto. Ho, Hedda, kia estis tiu potenco en vi, kiu devigis min
+konfesi tiajxojn?
+
+HEDDA
+Cxu vi imagas, ke estis iu potenco en mi?
+
+LOVBORG
+Jes, kiel mi alie tion klarigu al mi? Kaj cxiuj tiuj -- en pudoro
+volvitaj demandoj, kiujn vi al mi faris --
+
+HEDDA
+Kaj kiujn vi ege bone komprenis --
+
+LOVBORG
+Jen, ke vi povis sidi kaj tiel fari demandojn! Tute senhonte!
+
+HEDDA
+En pudoro volvitaj do estis.
+
+LOVBORG
+Jes, tamen senhonte. Elcxerpige demandi min pri -- pri cxiuj tiajxoj!
+
+HEDDA
+Kaj ke vi igis vin respondi, sinjoro Lovborg.
+
+LOVBORG
+Jes, estas ja gxuste tio, kion mi ne komprenas -- nun poste. Sed diru
+do al mi, Hedda, -- cxu ne estis amo funde en nia rilato? Cxu ne
+estis de via flanko, kvazaux vi dezirus lavi min pura, -- kiam mi
+rifugxis al vi por konfesi? Cxu ne estis tiel?
+
+HEDDA
+Ne, ne ekzakte.
+
+LOVBORG
+Kio vin do instigis?
+
+HEDDA
+Cxu aspektas por vi tiom nekompreneble, se junulino -- kiam povas
+okazi tiel -- sekrete --
+
+LOVBORG
+Nu?
+
+HEDDA
+Ke sxi dezire volas rigardi en mondon, pri kiu --
+
+LOVBORG
+Pri kiu --?
+
+HEDDA
+-- pri kiu oni ne rajtas ion scii?
+
+LOVBORG
+Jen, tio do estis?
+
+HEDDA
+Ankaux tio. Ankaux tio, -- mi imagas.
+
+LOVBORG
+Kamaradeco en avido de la vivogxuo. Sed kial _tio_ do ne povus
+dauxri?
+
+HEDDA
+Pro tio vi mem kulpas.
+
+LOVBORG
+Estas vi, kiu rompis.
+
+HEDDA
+Jes, kiam dangxero minacis, ke realigxo venus en la rilato. Honto al
+vi, Ejlert Lovborg, kiel povis vi atenci vian -- vian fideman
+kamaradon!
+
+LOVBORG
+(premegas la manojn) Ho, kial vi ne realigis la minacon? Kial vi ne
+mortpafis min, kiel vi minacis!
+
+HEDDA
+_Tiom_ mi timas la skandalon.
+
+LOVBORG
+Jes, Hedda. Funde vi estas malkuragxa.
+
+HEDDA
+Terure malkuragxa. (sxangxas sintenon) Sed estis ja felicxe por vi.
+Kaj poste vi ja konsolis vin tiom rave cxe la familio Elvsted.
+
+LOVBORG
+Mi scias, kion Tea konfidis al vi.
+
+HEDDA
+Kaj eble vi konfidis ion pri ni du?
+
+LOVBORG
+Ecx ne vorton. Tiajxojn sxi estas tro stulta por kompreni.
+
+HEDDA
+Stulta?
+
+LOVBORG
+En tiaj aferoj sxi estas stulta.
+
+HEDDA
+Kaj mi estas malkuragxa. (klinas sin pli proksimen al li, sen lin
+rigardi en la okulojn, kaj diras pli mallauxte) Sed nun _mi_ volas
+ion konfidi al _vi_.
+
+LOVBORG
+(atente) Nu?
+
+HEDDA
+_Tio_ ke mi ne kuragxis mortpafi vin --
+
+LOVBORG
+Jes?!
+
+HEDDA
+-- _tio_ ne estis mia plej fia malkuragxo -- tiun vesperon.
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin momenton, komprenas, kaj flustras pasie) Ho, Hedda!
+Hedda Gabler! Nun mi ekvidas kasxitan fundon sub nia kamaradeco! Vi
+kaj mi --! _Tamen_ estis la deziro pri vivo en vi --
+
+HEDDA
+(mallauxte, sed kun akra ekrigardo) Gardu vin! Ne imagu ion tian!
+
+(Mallumigxadas. La pordo de la antauxcxambro estas de ekstere
+malfermata de _Berte_.)
+
+HEDDA
+(klake fermas la albumon kaj vokas ridetante) Nu, fine! Kara Tea, --
+jen do, envenu!
+
+(_Sinjorino Elvsted_ venas de la antauxcxambro. Sxi estas vizite
+vestita. La pordo fermigxas malantaux sxi.)
+
+HEDDA
+(en la sofo, etendas la brakojn al sxi) Dolcxa Tea, -- vi ne povas
+imagi, kiom mi atendis vin!
+
+(_Sinjorino Elvsted_ preterpase intersxangxas etan saluton kun la
+sinjoroj en la malantauxa cxambro, iras al la tablo kaj donas al
+Hedda la manon. _Ejlert Lovborg_ ekstaris. Li kaj _sinjorino Elvsted_
+sin salutas per muta kapklino.)
+
+ELVSTED
+Eble mi devus eniri por iom paroli kun via edzo?
+
+HEDDA
+Ho, tute ne. Lasu tiujn du sidi. Ili baldaux foriros.
+
+ELVSTED
+Ili foriros?
+
+HEDDA
+Jes, ili eliros drinkfesteni.
+
+ELVSTED
+(rapide al Lovborg) Sed certe vi ne?
+
+LOVBORG
+Ne.
+
+HEDDA
+Sinjoro Lovborg -- li restos cxe ni.
+
+ELVSTED
+(prenas segxon kaj volas eksidi apud li) Ho, kiom agrable cxi tie
+estas!
+
+HEDDA
+Ne dankon, mia eta Tea. Ne _tie_! Bele venu cxi tien al mi. Mi volas
+esti meze inter vi.
+
+ELVSTED
+Jes, tute kiel vi volas.
+
+(Sxi cxirkauxiras la tablon kaj eksidas en la sofon dekstre de
+_Hedda_. _Lovborg_ ree eksidas sur la segxon.)
+
+LOVBORG
+(post mallonga pauxzo, al _Hedda_) Cxu sxi ne estas gxue rigardinda?
+
+HEDDA
+(glite tusxetas sxiajn harojn) Nur rigardinda?
+
+LOVBORG
+Jes. Cxar _ni_ du -- sxi kaj mi, -- _ni_ estas du veraj kamaradoj. Ni
+absolute fidas unu la alian. Kaj ni povas sidi kune kaj libere
+interparoli --
+
+HEDDA
+Sen pudoraj diskretajxoj, sinjoro Lovborg? --
+
+LOVBORG
+Nu --
+
+ELVSTED
+(mallauxte, sin krocxante al _Hedda_) Ho, kiom felicxa mi estas,
+Hedda! Cxar, -- imagu, -- li diras, ke mi ankaux inspiris lin.
+
+HEDDA
+(rigardas sxin ridetante) Aj, cxu li tion diras?
+
+LOVBORG
+Kaj tian kuragxon en agoj, kian sxi havas, sinjorino Tesman?
+
+ELVSTED
+Ho, Dio, -- _mi_ kuragxon!
+
+LOVBORG
+Treege -- kiam temas pri la kamarado.
+
+HEDDA
+Jes, _kuragxon_ -- ja! Se oni nur _tian_ havus.
+
+LOVBORG
+Kaj kion do vi pensas?
+
+HEDDA
+Tiam oni povus eble ankoraux vivi la vivon. (subite sxangxigxas)
+Sed nun, mia plej kara Tea, -- nun vi trinku glason da frida puncxo.
+
+ELVSTED
+Ne dankon, -- mi neniam trinkas tiajxojn.
+
+HEDDA
+Nu, do vi, sinjoro Lovborg.
+
+LOVBORG
+Dankon, ankaux mi ne.
+
+ELVSTED
+Ne, ankaux li ne!
+
+HEDDA
+(rigardas lin firme) Tamen cxar mi nun tion volas?
+
+LOVBORG
+Neniel utilas.
+
+HEDDA
+(ridas) Mi do tute ne havas iun povon super vi, mi povrulino?
+
+LOVBORG
+Ne en _tiu_ rilato.
+
+HEDDA
+Serioze dirite, mi tamen opinias ke vi devus tion fari. Pro vi mem.
+
+ELVSTED
+Ho ne, Hedda --!
+
+LOVBORG
+Kaj kial?
+
+HEDDA
+Aux pro la homoj, gxuste dirite.
+
+LOVBORG
+Vere?
+
+HEDDA
+Alie oni povus ja ekhavi la opinion, ke vi -- tiel funde -- ne sentas
+vin suficxe hardita -- ne suficxe certa pri vi mem.
+
+ELVSTED
+(mallauxte) Ho, ne, ne, Hedda --!
+
+LOVBORG
+La homoj povas kredi, kion ili volas, -- gxis plue.
+
+ELVSTED
+(gxoje) Jes, cxu ne vere!
+
+HEDDA
+Tion ja montris klare la vizagxo de asesoro Brack.
+
+LOVBORG
+Kiel do?
+
+HEDDA
+Li ridetis iom moke, kiam vi ne kuragxis eniri tien al la tablo.
+
+LOVBORG
+Mi ne kuragxis! Mi prefere volis ja resti cxi tie kaj paroli kun
+_vi_.
+
+ELVSTED
+Estis ja tute kompreneble, Hedda.
+
+HEDDA
+Sed tion la asesoro ne povis suspekti. Kaj mi ankaux vidis, ke li
+ekridetis kaj jxetis okulumon al Tesman, kiam vi ecx ne kuragxis
+kunveni al tiu povra, eta festeno.
+
+LOVBORG
+Kuragxis! Vi diras ke mi ne kuragxis?
+
+HEDDA
+Ne mi. Sed tiel asesoro Brack komprenis la staton.
+
+LOVBORG
+Lasu nur tion al li.
+
+HEDDA
+Vi do ne kuniros?
+
+LOVBORG
+Mi restos cxe vi kaj Tea.
+
+ELVSTED
+Jes, Hedda, -- tion vi ja povas pensi.
+
+HEDDA
+(ridetas kaj kapklinas aprobe al _Lovborg_) Do fundamente solide
+masonita. Principofirma por cxiam. Jen kia devas esti viro! (turnas
+sin al _sinjorino Elvsted_ kaj frapetas sxin) Nu, cxu mi ne tion
+diris, kiam vi, tute freneza, venis cxi tien cximatene --
+
+LOVBORG
+(mirigita) Freneza!
+
+ELVSTED
+(terurigita) Hedda, -- Hedda do --!
+
+HEDDA
+Jen, rigardu nur mem! Ne estas ja necese iri en tiu morta timo --
+(interrompante) Do, jen ni tri povas esti gajaj!
+
+LOVBORG
+(estas skuita) Aha, -- kio do estas tio cxi, sinjorino Tesman!
+
+ELVSTED
+Ho Dio, ho Dio, Hedda! Kion vi diras! Kion vi faras!
+
+HEDDA
+Restu nur trankvila! La abomena asesoro sidas vin observante.
+
+LOVBORG
+En morta timo, do. Pro mi.
+
+ELVSTED
+(mallauxte, plende) Ho, Hedda, -- nun vi igis min tute malfelicxa!
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin dum momento fikse; grimacas) Do _tio_ estis de la
+kamarado la senrezerva fido al mi.
+
+ELVSTED
+(petoplene) Ho, kara amiko, -- vi devas unue auxskulti --!
+
+LOVBORG
+(prenas unu el la plenaj puncxoglasoj, suprenlevas gxin, kaj diras
+malrapide per rauxka vocxo) Via tosto, Tea! (li malplenigas
+la glason, demetas gxin kaj prenas la alian)
+
+ELVSTED
+(mallauxte) Ho, Hedda, Hedda, -- kial vi tion volus!
+
+HEDDA
+Volus! Mi? Cxu vi estas freneza?
+
+LOVBORG
+Kaj ankaux toston por vi, sinjorino Tesman. Dankon pro la vero. Gxi
+vivu! (li trinkas kaj volas denove plenigi la glason)
+
+HEDDA
+(metas la manon sur lian brakon) Nu, nu, -- ne pli nune. Memoru, ke
+vi iros en festenon.
+
+ELVSTED
+Ne, ne, ne!
+
+HEDDA
+Sx-sx! Ili sidas vin rigardante.
+
+LOVBORG
+(demetas la glason) Vi, Tea, -- diru nun la veron.
+
+ELVSTED
+Jes!
+
+LOVBORG
+Cxu la notario sciis, ke vi postvojagxus min?
+
+ELVSTED
+(tordas siajn manojn) Ho, Hedda, -- vi auxdas pri kio li demandas!
+
+LOVBORG
+Cxu estis interkonsento inter vi kaj li, ke vi vojagxu al la urbo por
+observi min? Eble estis la notario mem, kiu igis vin tion fari? Aha,
+vi, -- eble li denove bezonis min en la oficejo! Aux cxu estas cxe la
+kartotablo ke mi mankis al li?
+
+ELVSTED
+(mallauxte, gxemplende) Ho, Lovborg, Lovborg --!
+
+LOVBORG
+(prenas glason kaj volas gxin plenigi) Ankaux tosto por la maljuna
+notario!
+
+HEDDA
+(lin deturnante) Ne pli nun. Memoru, ke vi eliru por legi por
+Tesman!
+
+LOVBORG
+(trankvile, demetas la glason) Estis stulte de mi, Tea, tio cxi. Jen
+konduti tiel, mi pensas. Ne koleru pro mi, vi kara, kara kamarado. Vi
+vidos, -- kaj vi kaj la aliaj, -- ke kvankam mi iun fojon falis, do
+--. Nun mi restarigxis! Pere de _via_ helpo, Tea.
+
+ELVSTED
+(gxojbrile) Ho Dio, dankon --!
+
+(_Brack_ intertempe rigardis sian horlogxon. Li kaj _Tesman_ ekstaras
+kaj venas en la salonon.)
+
+BRACK
+(prenas sian cxapelon kaj mantelon) Jen, sinjorino Tesman, nun estas
+horo por foriri.
+
+HEDDA
+Nun do estas.
+
+LOVBORG
+(ekstaras) Ankaux por mi, sinjoro Asesoro.
+
+ELVSTED
+(mallauxte kaj petante) Ho, Lovborg, -- ne faru!
+
+HEDDA
+(pincxas sxian brakon) Ili auxdas vin!
+
+ELVSTED
+(krias malforte) Aj!
+
+LOVBORG
+(al _Brack_) Vi bonvole invitis min kunveni.
+
+BRACK
+Jen, vi tamen venos?
+
+LOVBORG
+Jes, multan dankon.
+
+BRACK
+Por mi gxojege --
+
+LOVBORG
+(ekprenas la paketon de paperoj kaj diras al _Tesman_) Cxar mi
+dezirus montri al vi ion kaj aliajxon antaux ol gxin transdoni.
+
+TESMAN
+Jen, imagu, -- estos amuze! -- Sed kara Hedda, kiel vi hejmenirigos
+sinjorinon Elvsted? Cxu?
+
+HEDDA
+Nu, por tio ni cxiuokaze trovos rimedon.
+
+LOVBORG
+(rigardas la sinjorinojn) Sinjorino Elvsted? Kompreneble mi revenos
+por sxin sercxi. (pli proksime) Proksimume je la deka, sinjorino
+Tesman? Cxu tio konvenas?
+
+HEDDA
+Jes, certe. Ege konvene.
+
+TESMAN
+Nu, do cxio estas en bona ordo. Sed min vi ne devas atendi tiom frue,
+Hedda.
+
+HEDDA
+Ho, kara, vi restu tiom longe -- tiom longe, kiom vi volas.
+
+ELVSTED
+(en obtuza timo) Sinjoro Lovborg, -- mi do restos cxi tie, gxis vi
+revenos.
+
+LOVBORG
+(kun la cxapelo en la mano) Memkompreneble, Sinjorino.
+
+BRACK
+Kaj jen ekveturas la amuzad-trajno, miaj sinjoroj! Mi esperas, ke ni
+festenos vivece, kiel certa bela sinjorino diradas.
+
+HEDDA
+Aj, se la bela sinjorino povus cxeesti nevidata --!
+
+BRACK
+Kial nevidata?
+
+HEDDA
+Por auxskulti iujn el viaj spritajxoj sen pudoraj diskretajxoj,
+sinjoro Asesoro.
+
+BRACK
+(ridas) Tion mi ne volas konsili al la bela sinjorino.
+
+TESMAN
+(ankaux li ridas) Ne, nun vi estas amuza, Hedda. Jen, imagu!
+
+BRACK
+Nu, adiaux, adiaux, sinjorinoj!
+
+LOVBORG
+(kapklinas adiauxe) Do je la deka.
+
+(_Brack_, _Lovborg_ kaj _Tesman_ eliras tra la pordo de la
+antauxcxambro. Samtempe _Berte_ venas de la malantauxa cxambro kun
+eklumigita lampo, kiun sxi metas sur la salontablon, kaj eliras la
+saman vojon.)
+
+ELVSTED
+(ekstaris kaj maltrankvile pasxas sur la planko) Hedda, -- Hedda, --
+al kio tio cxi kondukos!
+
+HEDDA
+Je la deka, -- tiam li do revenos. Mi vizie vidas lin. Kun vitfolioj
+en la hararo. Verva kaj vigla --
+
+ELVSTED
+Dio donu ke tiel estos.
+
+HEDDA
+Kaj tiam, vidu, -- tiam li estos regajninta la regadon de si mem.
+Tiam li estos libera homo dum cxiuj siaj tagoj.
+
+ELVSTED
+Ho Dio, jes, -- se nur tiel li venos, kiel vi lin vizias.
+
+HEDDA
+Tiel kaj ne alimaniere li venos! (ekstaras kaj sin proksimigas)
+Dubu pri li, vi, tiom longe kiom vi volas. Mi fidas lin. Kaj nun ni
+testu --
+
+ELVSTED
+Vi havas iun kasx-intencon, Hedda!
+
+HEDDA
+Jes, estas. Unu fojon en la vivo mi volas havi potencon sur la sorto
+de homo.
+
+ELVSTED
+Cxu vi ne tion havas?
+
+HEDDA
+Ne havas -- kaj neniam havis.
+
+ELVSTED
+Sed sur via edzo do?
+
+HEDDA
+Hoj, _tio_ efektive valorus la penon. Ho, se vi povus kompreni, kiom
+malricxa mi estas. Kaj _vi_ havu la favoron esti tiom ricxa!
+(cxirkauxbrakas sxin pasie) Mi pensas, ke mi tamen forbruligos
+viajn harojn.
+
+ELVSTED
+Lasu min! Lasu min! Mi timas vin, Hedda!
+
+BERTE
+(en la pordaperturo) La tetablo estas pretigita en la mangxocxambro,
+Sinjorino.
+
+HEDDA
+Bone. Ni venos.
+
+ELVSTED
+Ne, ne, ne! Mi prefere iru hejmen sola! Tuj!
+
+HEDDA
+Sensencajxo! Unue vi havu tiun teakvon, vi eta stultulino. Kaj poste,
+-- Je la deka, -- revenos Ejlert Lovborg -- kun vitfolioj en la
+hararo.
+
+(Kvazaux perforte sxi tiras _sinjorinon Elvsted_ al la pordo.)
+
+
+
+
+TRIA AKTO
+
+
+(La cxambro de _gesinjoroj Tesman_. La pordokurtenoj estas tiritaj
+antaux la aperturo. Tiel same antaux la vitra pordo. Sur la tablo la
+kerosenlampo kun sxirmilo, mecxo malsuprensxrauxbita, lumas malklare.
+En la forno, kies pordo estas malferma, estis fajro, kiu nun preskaux
+estingigxis.)
+
+(_Sinjorino Elvsted_, envolvita en granda sxalo kaj kun la piedoj sur
+skabelo, sidas tute apud la forno, malantauxenklinita en la
+apogsegxo. _Hedda_ kusxas vestita, dormante sur la sofo kun kovrilo
+sur si.)
+
+ELVSTED
+(post pauxzo, ekrektigas sin en la segxo kaj auxskultas atente.
+Poste, laca, sxi denove mallevigxas kaj mallauxte plendas) Ankoraux
+ne! -- Ho Dio, -- ho Dio, -- ankoraux ne.
+
+(_Berte_ singardeme sxteliras enen tra la pordo de la antauxcxambro.
+Sxi havas leteron en la mano.)
+
+ELVSTED
+(turnas sin kaj flustras maltrankvile) Nu, -- cxu iu venis?
+
+BERTE
+(mallauxte) Jes, jxus venis knabino kun tiu cxi letero.
+
+ELVSTED
+(rapide, etendas la manon) Letero! Donu al mi!
+
+BERTE
+Ne, gxi estas por la doktoro, Sinjorino.
+
+ELVSTED
+Nu tiel.
+
+BERTE
+Estis la servistino de frauxlino Tesman, kiu alportis gxin. Mi metos
+gxin cxi tien sur la tablon.
+
+ELVSTED
+Jes, tion faru.
+
+BERTE
+(demetas la leteron) Estas plej bone, ke mi estingu la lampon. Gxi
+fumas.
+
+ELVSTED
+Jes, estingu. Baldaux farigxos taglumo.
+
+BERTE
+(estingas) Jam estas taglumo, Sinjorino.
+
+ELVSTED
+Jes, hela tago! Kaj ankoraux ne hejmenveninta --!
+
+BERTE
+Ho, Dio, -- mi pensis ke tiel okazus.
+
+ELVSTED
+Vi tion pensis?
+
+BERTE
+Jes, kiam mi vidis ke certa viro estas reveninta al la urbo, tiam --.
+Kaj ilin kuntiris. Cxar pri tiu sinjoro oni ja auxdis suficxe antaux
+iom da tempo.
+
+ELVSTED
+Ne tiom lauxte parolu. Vi vekas Sinjorinon.
+
+BERTE
+(rigardas al la sofo kaj suspiras) Ne, Dio, -- lasu sxin nur dormi,
+kompatindulinon. -- Cxu mi metu ion pli en la fornon?
+
+ELVSTED
+Dankon, ne por mi.
+
+BERTE
+Jen do. (sxi malrapide eliras tra la pordo de la antauxcxambro)
+
+HEDDA
+(vekigxas pro la fermo de la pordo kaj suprenrigardas) Kio estas --!
+
+ELVSTED
+Estis nur la servistino --
+
+HEDDA
+(cxirkauxrigardas) Ha, jen en la salono --! Jes nun mi ja memoras --
+(rektigas sin, sidanta sur la sofo, strecxas sin kaj frotas siajn
+okulojn) Kioma horo estas, Tea?
+
+ELVSTED
+(rigardas sian horlogxon) Gxi jam pasis la sepan.
+
+HEDDA
+Kiam revenis Tesman?
+
+ELVSTED
+Li ankoraux ne revenis.
+
+HEDDA
+Ankoraux ne hejmenvenis?
+
+ELVSTED
+(ekstaras) Ecx ne unu revenis.
+
+HEDDA
+Kaj ni, kiuj sidis cxi tie maldormante kaj atendante gxis la kvara --
+
+ELVSTED
+(tordas la manojn) Kaj _tiel_ kiel mi lin atendis!
+
+HEDDA
+(oscedas kaj diras kun la mano kovrante la busxon) Ho jes, -- pro
+tio ni estus nin sxparintaj.
+
+ELVSTED
+Cxu vi iom dormis poste?
+
+HEDDA
+Ho jes, Mi opinias, ke mi dormis suficxe bone. Cxu vi ne?
+
+ELVSTED
+Ecx ne momenton. Mi ne povis, Hedda. Estis tute neeble por mi.
+
+HEDDA
+(ekstaras kaj proksimigxas al sxi) Nu, nu, nu! Ne estas kauxzo por
+maltrankvilo. Mi bone komprenas kiel statas.
+
+ELVSTED
+Jes, kaj kion vi do kredas? Cxu vi povas al mi diri?
+
+HEDDA
+Nu, kompreneble tre longe dauxris cxe la asesoro --
+
+ELVSTED
+Ho Dio, jes, -- certe dauxris. Sed tamen --
+
+HEDDA
+Kaj jen, vidu, tiam Tesman ne volis hejmenveni kaj fari bruon kaj
+sonorigi meze dum la nokto. (ridas) Eble li ankaux ne volis montri
+sin -- tia jxus post viveca festeno.
+
+ELVSTED
+Sed kara, -- kien li do estus irinta?
+
+HEDDA
+Kompreneble li iris al la onklinoj kaj sin kusxigis _tie_. Ili havas
+ja lian antauxan cxambron atendanta.
+
+ELVSTED
+Ne, cxe _ili_ li ne povas esti. Cxar jxus venis letero al li de
+frauxlino Tesman. Jen gxi kusxas.
+
+HEDDA
+Cxu? (rigardas la surskribon) Jes, vere estas de onklino Julle
+propramane. Nu, do li kompreneble restas cxe la asesoro. Kaj Ejlert
+Lovborg, li sidas legante kun vitfolioj en la hararo.
+
+ELVSTED
+Ho Hedda, vi nur paroladas kaj diras ion pri kio vi mem ne kredas.
+
+HEDDA
+Vi vere estas stulta, Tea.
+
+ELVSTED
+Ho ja, bedauxrinde, mi do eble tia estas.
+
+HEDDA
+Kaj kiel morte laca vi aspektas.
+
+ELVSTED
+Jes, mi vere _estas_ morte laca.
+
+HEDDA
+Nu, tial vi faru, kiel mi diras. Iru en mian cxambron kaj kusxigu vin
+tempeton sur mia lito.
+
+ELVSTED
+Ho ne, ne, -- mi tamen ne kapablas dormi.
+
+HEDDA
+Certe vi kapablas.
+
+ELVSTED
+Sed via edzo certe estos baldaux revenanta. Kaj jen mi devas tuj
+scii --
+
+HEDDA
+Mi atentigos vin, kiam li revenos.
+
+ELVSTED
+Do, vi tion promesas, Hedda?
+
+HEDDA
+Jes, tion vi povas fidi. Nur eniru kaj dormu dume.
+
+ELVSTED
+Dankon. Do mi tion provu. (sxi iras tra la malantauxa cxambro)
+
+(_Hedda_ iras al la vitra pordo kaj flankentiras la kurtenojn. Hela
+taglumo sxutigxas en la salonon. Poste sxi prenas de la skribotablo
+malgrandan manspegulon, rigardas sin en gxi kaj ordigas la harojn.
+Sxi iras al la pordo de la antauxcxambro kaj premas la butonon de la
+sonorilo.)
+
+(_Berte_ iom poste envenas tra la pordo.)
+
+BERTE
+Cxu Sinjorino ion deziras?
+
+HEDDA
+Jes, bonvole metu ion pli en la fornon. Mi ja vere frostadas.
+
+BERTE
+Jes brr, -- tuj kaj senprokraste estu varme.
+
+(Sxi kunrastas la ardajxojn kaj enmetas lignopecon.)
+
+BERTE
+(haltas kaj auxskultas) Nun oni sonorigas cxe la cxefpordo,
+Sinjorino.
+
+HEDDA
+Do eliru, kaj malfermu. Mi mem okupigxu pri la forno.
+
+BERTE
+Baldaux ekflamos. (sxi eliras tra la antauxcxambra pordo)
+
+(_Hedda_ genuas sur la skabelon kaj metas plurajn lignopecojn en la
+fornon.)
+
+(Post mallonga dauxro _Jorgen Tesman_ envenas de la antauxcxambro. Li
+aspektas laca kaj iom serioza. Sxteliras piedpinte direkte al la
+pordaperturo, kaj volas engliti inter la kurtenojn.)
+
+HEDDA
+(apud la forno, ne suprenrigardante) Bonan matenon.
+
+TESMAN
+(turnas sin) Hedda! (proksimigxas) Sed kara vi, -- tiom frue
+ellitigxinta! Cxu?
+
+HEDDA
+Jes, mi tre frue ellitigxis hodiaux.
+
+TESMAN
+Kaj mi, kiu estis certa, ke vi ankoraux kusxus dormante! Jen imagu,
+Hedda!
+
+HEDDA
+Ne parolu tiom lauxte. Sinjorino Elvsted kusxas ene cxe mi.
+
+TESMAN
+Sinjorino Elvsted, cxu sxi restis dum la nokto?
+
+HEDDA
+Jes, neniu ja venis por sxin sercxi.
+
+TESMAN
+Ne, do neniu faris.
+
+HEDDA
+(fermas la pordon de la forno kaj ekstaras) Nu, cxu estis tiom amuze
+cxe la asesoro?
+
+TESMAN
+Cxu vi estis timoplena pro mi? Cxu?
+
+HEDDA
+Ne, pri tio mi ecx ne momenton pensis. Sed mi demandis, cxu vi bone
+amuzigxis.
+
+TESMAN
+Jes vere. Tiun cxi fojon, do --. Sed pleje en la komenco, sxajnas al
+mi. Cxar tiam Ejlert legis por mi. Ni alvenis ja pli ol horon tro
+frue, -- jen imagu! Kaj Brack tiom okupigxis pri la arangxo. Sed dume
+Ejlert legis.
+
+HEDDA
+(eksidas dekstre de la tablo) Nu? Rakontu --
+
+TESMAN
+(eksidas sur skabelon cxe la forno) Sciu, Hedda, neeblas por vi
+imagi, kia verko tiu farigxos! Certe estas io el la plej rimarkinda
+skribita. Jen imagu!
+
+HEDDA
+Ja, ja, tio ne interesas min --
+
+TESMAN
+Mi devas ion konfesi al vi, Hedda. Kiam li estis leginta, -- io
+malica kreskis en mi.
+
+HEDDA
+Io malica?
+
+TESMAN
+Mi sidis kaj enviis Ejlert, ke li kapablis skribi tiajxon. Jen imagu,
+Hedda!
+
+HEDDA
+Jes, ja, mi ja imagas!
+
+TESMAN
+Kaj scii ke li, -- tiel naturdotita -- bedauxrinde tamen estas
+neplibonigebla.
+
+HEDDA
+Cxu vi ne sugestas, ke li havas pli da vitaleco ol la aliaj?
+
+TESMAN
+Ne, bona Dio --. Jen vidu, li tute ne povas moderigi sin meze en la
+gxuo.
+
+HEDDA
+Kaj en kio rezultigxis cxio -- fine?
+
+TESMAN
+Nu, mi trovas, ke vere estis bakanalo, Hedda.
+
+HEDDA
+Cxu li havis vitfoliojn en la hararo?
+
+TESMAN
+Vitfoliojn? Ne, tion mi ecx ne videtis. Sed li donis longan, konfuzan
+paroladon por la virino, kiu inspiris lin dum la laboro. Ja, tiel li
+sin esprimis.
+
+HEDDA
+Cxu li nomis sxin?
+
+TESMAN
+Ne, tion li ne faris. Sed mi ne povas imagi, ke estus iu alia ol
+sinjorino Elvsted.
+
+HEDDA
+Nu, -- kie vi disigxis de li?
+
+TESMAN
+Sur la vojo hejmen. Ni ekiris, -- la lastaj de ni, -- samtempe. Kaj
+Brack ankaux kuniris por spiri fresxan aeron. Kaj jen, vidu, ni
+decidis akompani Ejlert hejmen. Jes, cxar li estis ja vere
+supersxargxita!
+
+HEDDA
+Do li estis.
+
+TESMAN
+Sed nun vi auxdu la plej rimarkindan, Hedda! Aux la bedauxrindan mi
+estus prefere dirinta. Ho, -- mi preskaux hontas -- pro Ejlert --
+tion rakonti --
+
+HEDDA
+Jen do --?
+
+TESMAN
+Nu, dum ni tiel iris lauxvoje, vidu, jen mi hazarde iom
+malantauxigxis. Nur kelkajn minutojn, -- jen imagu!
+
+HEDDA
+Jes, ja, Dio, sed --?
+
+TESMAN
+Kaj kiam mi rapidas post la aliajn, jen, cxu vi scias, kion mi trovas
+cxe la vojrando? Cxu?
+
+HEDDA
+Ne, kiel mi povus tion scii!
+
+TESMAN
+Nepre ne tion al iu ajn diru, Hedda. Atentu bone! Promesu al mi pro
+Ejlert. (tiras paketon en papervolvajxo el la posxo de la mantelo)
+Jen, imagu, -- tion cxi mi trovis.
+
+HEDDA
+Cxu ne estas la paketo, kiun li kunportis cxi tien hieraux?
+
+TESMAN
+Jes, gxuste, estas lia valora, unika manuskripto! Kaj tiun li tie
+promenante perdis -- sen tion rimarki. Jen nur imagu, Hedda! Kiom
+bedauxrinde --
+
+HEDDA
+Sed kial do vi ne tuj redonis al li la paketon?
+
+TESMAN
+Ne, tion mi ne kuragxis -- pro lia tiama stato --
+
+HEDDA
+Cxu vi ecx ne diris al iuj el la aliaj, ke vi gxin trovis?
+
+TESMAN
+Ho, tute ne. Kompreneble ke tion mi ne volis fari respekte al Ejlert.
+
+HEDDA
+Do estas neniu, kiu scias, ke vi havas la manuskripton de Ejlert
+Lovborg?
+
+TESMAN
+Ne, kaj tion ankaux neniu sciu.
+
+HEDDA
+Kaj poste, pri kio vi kun li interparolis?
+
+TESMAN
+Mi ne plu havis sxancon kun li paroli. Cxar kiam ni venis en la
+stratojn, tiam li kaj du aux tri aliaj tute malaperis por ni. Jen
+imagu!
+
+HEDDA
+Nu? Ili do akompanis lin hejmen.
+
+TESMAN
+Jes, aspekte ili tion faris. Kaj ankaux Brack foriris.
+
+HEDDA
+Kaj kien vi poste stumblis?
+
+TESMAN
+Jen, mi kaj kelkaj el la aliaj, ni akompanis unu el la vivecaj uloj,
+kaj trinkis matenkafon tie cxe li. Aux pli gxuste nomi gxin
+noktokafo. Cxu? Sed kiam mi nun estos iom ripozinta -- kaj kiam mi
+opinios ke Ejlert, la kompatindulo, satdormis, tiam mi devos iri al
+li kun tio cxi.
+
+HEDDA
+(etendas la manon por la paketo) Ne, -- ne transdonu gxin! Ne tuj,
+mi diras. Lasu min legi gxin unue.
+
+TESMAN
+Ne, kara, bona Hedda, je Dio, tion mi ne kuragxas.
+
+HEDDA
+Vi ne kuragxas?
+
+TESMAN
+Ne, -- cxar vi bone povas imagi, kiom malespera li farigxos, kiam li
+vekigxas, kaj mankas al li la manuskripto. Cxar sciu ke li ne havas
+kopion! Tion li mem diris.
+
+HEDDA
+(rigardas lin kvazaux esplorante) Kaj tiajxon oni ne povas denove
+skribi? Ankoraux fojon, cxu?
+
+TESMAN
+Tio neniam eblus, mi kredas. Cxar la inspiro, -- jen vidu --
+
+HEDDA
+Jes, ja, -- gxuste tiel do estas -- (pasante) Sed mi memoras, --
+jen letero por vi.
+
+TESMAN
+Cxu, imagu --!
+
+HEDDA
+(gxin donante) Venis frue cxi-matene.
+
+TESMAN
+De onklino Julle. Kio do estas? (metas la paketon sur la alian
+skabelon, malfermas la leteron, trakuras gxin kaj eksaltas)
+
+TESMAN
+Ho Hedda, -- sxi skribas, ke la bedauxrinda onklino Rina kusxas cxe
+la morto!
+
+HEDDA
+Tion oni devus ja atendi.
+
+TESMAN
+Kaj se mi dezirus ankoraux fojon vidi sxin, mi devas rapidi. Mi tuj
+kuros tien.
+
+HEDDA
+(subpremas rideton) Vi ecx volas kuri?
+
+TESMAN
+Ho, plej kara Hedda, -- se vi povus decidigi vin kuniri! Jen imagu!
+
+HEDDA
+(ekstaras kaj diras lace kaj repusxante) Ne, ne; ne petu min pri
+tiajxo. Mi ne volas vidi malsanon kaj morton. Ne trudu al mi ion
+malbelan.
+
+TESMAN
+Nu, Dio do --! (cxirkauxkuras) Mian cxapelon --? Mian mantelon --?
+Nu, en la antauxcxambro --. Mi kore esperas, ke mi ne venos tro
+malfrue, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+Ho, nur kuru, kaj --
+
+(_Berte_ venas cxe la pordo de la antauxcxambro.)
+
+BERTE
+Asesoro Brack staras ekstere, kaj demandas cxu li povus enveni.
+
+TESMAN
+Je tiu cxi tempo! Ne, nun ne eblas por mi akcepti lin.
+
+HEDDA
+Sed mi povas. (al _Berte_) Petu la asesoron enveni. (_Berte_
+eliras)
+
+HEDDA
+(rapide flustrante) La paketon, Tesman! (sxi prenas gxin de la
+skabelo)
+
+TESMAN
+Jes, donu gxin al mi!
+
+HEDDA
+Ne, ne, mi kasxos gxin por vi dume.
+
+(Sxi iras al la skribotablo, kaj metas gxin en la librobreton.
+_Tesman_ penas pro urgxeco kaj ne kapablas surtiri la gantojn.)
+
+(_Asesoro Brack_ envenas de la antauxcxambro.)
+
+HEDDA
+(kapklinas al li) Nu, vi ja estas frumatena birdo.
+
+BRACK
+Jes, vi trovas, cxu ne? (al _Tesman_) Cxu ankaux vi eliros?
+
+TESMAN
+Jes, mi nepre devas viziti la onklinojn. Imagu, -- la malsana, sxi
+kusxas cxe la morto, la bedauxrinda.
+
+BRACK
+Nu Dio, cxu tiel? Sed jen ne lasu min reteni vin. En tia serioza
+momento --
+
+TESMAN
+Jes, mi vere devas kuri --. Adiaux! Adiaux!
+
+(Li rapidas eksteren tra la antauxcxambra pordo.)
+
+HEDDA
+(proksimigxas) Aspekte estis pli ol vivece hejme cxe vi cxi tiun
+nokton, sinjoro Asesoro.
+
+BRACK
+Mi ecx ankoraux ne sxangxis vestojn, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+Ankaux vi ne?
+
+BRACK
+Ne, kiel vi vidas. Sed kion Tesman rakontis pri la noktaj
+travivajxoj?
+
+HEDDA
+Oho, ion tedegan. Nur ke ili ie eniris kaj trinkis kafon.
+
+BRACK
+Pri tiu kafokunveno mi jam estas informita. Tie Ejlert Lovborg ne
+partoprenis, mi opinias?
+
+HEDDA
+Ne, antauxe ili jam akompanis lin hejmen.
+
+BRACK
+Ankaux Tesman?
+
+HEDDA
+Ne, sed kelkaj aliaj, li diris.
+
+BRACK
+(ridetas) Jorgen Tesman vere estas naiva animo, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+Jes, Dio scias ke li estas. Sed cxu io kasxigxas en la afero?
+
+BRACK
+Jes, via suspekto ne estas senfunda.
+
+HEDDA
+Nu jen! Eksidu, kara Asesoro. Tiel vi rakontos pli bone.
+
+(Sxi eksidas maldekstre de la tablo. _Brack_ cxe la longa flanko de
+la tablo proksime al sxi.)
+
+HEDDA
+Nu jen, do?
+
+BRACK
+Mi havis apartajn kialojn por postsekvi la vojojn de miaj gastoj --
+aux pli gxuste dirite, de kelkaj el miaj gastoj cxi-nokte.
+
+HEDDA
+Kaj inter ili eble estis ankaux Ejlert Lovborg?
+
+BRACK
+Mi devas konfesi -- li estis.
+
+HEDDA
+Nun vi vere igas min scivolema --
+
+BRACK
+Cxu vi scias, kie li kaj kelkaj el la aliaj pasigis la reston de la
+nokto, sinjorino Hedda?
+
+HEDDA
+Se decas tion rakonti, jen faru.
+
+BRACK
+Kompreneble, decas rakonti. Nu, ili vizitis neordinare animitan
+vesperkunvenon.
+
+HEDDA
+De la pasia speco?
+
+BRACK
+De la plej pasia speco.
+
+HEDDA
+Iom pli pri tio cxi, Asesoro --
+
+BRACK
+Lovborg estis antauxe invitita, ankaux ili. Mi pri tio estis bone
+informita. Sed tiam li rifuzis veni. Cxar nun li ja surmetis novan
+homecon, kiel vi scias.
+
+HEDDA
+Tie norde cxe la notario Elvsted. Sed li tamen iris?
+
+BRACK
+Jes, vidu, sinjorino Hedda, -- jen, bedauxrinde, cxe mi vizitas lin
+la genio cxivespere --
+
+HEDDA
+Jes, tie li ja inspirigxis, mi auxdas.
+
+BRACK
+Treege inspirigxis. Nu, jen li ekhavis alian ideon, mi opinias. Cxar
+ni virhomoj, bedauxrinde ne cxiam estas tiom principfirmaj kiom ni
+devus esti.
+
+HEDDA
+Nu, vi mem ja estas escepto, asesoro Brack. Sed jen pri Lovborg --?
+
+BRACK
+Jes, mallonge, -- la fino estis, ke li alvenis en la salonojn de
+frauxlino Diana.
+
+HEDDA
+De frauxlino Diana?
+
+BRACK
+Estis frauxlino Diana, kiu prezentis la vesperkunvenan programon. Por
+elektita rondo de amikinoj kaj admirantoj.
+
+HEDDA
+Cxu tiu estas iu rugxhara?
+
+BRACK
+Gxuste.
+
+HEDDA
+Iu tia -- kantistino?
+
+BRACK
+Nu ja, -- ankaux tio. Kaj krome ega cxasistino -- de sinjoroj, --
+sinjorino Hedda. Vi certe auxdis pri sxi. Ejlert Lovborg estis unu el
+sxiaj plej varmaj protektantoj -- en siaj pli prosperaj jaroj.
+
+HEDDA
+Kaj kiel tio cxi finigxis?
+
+BRACK
+Ne tre amikece, aspektas. Frauxlino Diana versxajne de la plej
+kortusxa akcepto transiris al luktado --
+
+HEDDA
+Kontraux Lovborg?
+
+BRACK
+Jes. Li kulpigis sxin aux la amikinojn, ke ili prisxtelis lin. Li
+pretendis, ke lia posxbiletujo malaperis. Kaj ankaux aliaj ajxoj.
+Mallonge, li estus farinta teruregan tumulton.
+
+HEDDA
+Kaj en kion rezultis tio?
+
+BRACK
+Tio rezultis en komunan bataladon inter kaj sinjorinoj kaj sinjoroj.
+Felicxe fine alvenis la polico.
+
+HEDDA
+Cxu ankaux la polico?
+
+BRACK
+Jes. Sed tio certe farigxos multekosta sxerco por Ejlert Lovborg, tiu
+freneza homo.
+
+HEDDA
+Nu!
+
+BRACK
+Lauxdire li senbride kontrauxstaris. Li estus frapinta unu el la
+policistoj sur la orelon kaj dissxirinta lian mantelon. Jen li sekve
+estis kondukata al la stacio.
+
+HEDDA
+De kie vi nun sciigxis pri tio?
+
+BRACK
+De la polico mem.
+
+HEDDA
+(rigardas penseme antauxen) Tiel do cxio okazis. Kaj sekve li ne
+havis vitfoliojn en la hararo.
+
+BRACK
+Vitfoliojn, sinjorino Hedda?
+
+HEDDA
+(sxangxas vocxtonon) Sed diru al mi nun, Asesoro, -- kial vi do tiel
+postsekvas kaj kasxobservas Ejlert Lovborg?
+
+BRACK
+Unue ne estas tute indiferente por mi se informigxos dum la
+ekzamenadoj, ke li venis rekte de mi.
+
+HEDDA
+Cxu ankaux farigxos ekzamenoj?
+
+BRACK
+Kompreneble. Cetere tio estu kiel tio estas. Sed mi opinias, ke mi,
+kia amiko de la familio, devis havigi al vi kaj al Tesman kompletan
+informon pri liaj noktaj heroajxoj.
+
+HEDDA
+Kial vere tion, asesoro Brack?
+
+BRACK
+Nu, cxar mi havas vivan suspekton, ke li volas uzi vin kiel ian
+sxirmilon.
+
+HEDDA
+Cxu, sed kial povas vi imagi tiajxon!
+
+BRACK
+Ho Dio, -- ni ja ne estas blindaj, sinjorino Hedda. Atentu nur! Tiu
+sinjorino Elvsted, verdire sxi certe ne forlasos la urbon tiom frue.
+
+HEDDA
+Nu, cxu estus io inter tiuj du, jen estas multaj aliaj lokoj, kie ili
+povos renkontigxi.
+
+BRACK
+Neniu hejmo. Cxiuj decaj domoj estos de nun denove fermitaj por
+Ejlert Lovborg.
+
+HEDDA
+Kaj tia ankaux la mia devas esti, vi opinias?
+
+BRACK
+Jes. Mi konfesas, ke estus por mi pli ol gxene, se tiu sinjoro estus
+enlasita cxi tien. Se li, kia superflua -- kaj entrudulo -- sin
+ensxovus en --
+
+HEDDA
+En la triangulon?
+
+BRACK
+Gxuste. Estus por mi same kiel farigxi senhejma.
+
+HEDDA
+(rigardas lin ridetante) Do, -- sola koko en la korto, -- tio estas
+via celo.
+
+BRACK
+(kapklinas malrapide kaj malaltigas la vocxon) Jes, estas mia celo.
+Kaj por tiu celo mi batalos -- kun cxiuj rimedoj, pri kiuj mi
+disponas.
+
+HEDDA
+(perdante sian rideton) Aspekte vi estas dangxera homo, -- kiam
+temas pri realigo.
+
+BRACK
+Vi tion opinias?
+
+HEDDA
+Jes, mi nun komencas tion kredi. Kaj mi estas kore gxoja -- tiom
+longe, ke vi ne potencas super mi.
+
+BRACK
+(ridas dusence) Ja-ja, sinjorino Hedda, -- vi eble pravas pri tio.
+Kiu scias, cxu mi okaze ne estus viro por elpensi ecx ion kaj alian.
+
+HEDDA
+Do, sed auxskultu nun, asesoro Brack! Aspektas ja kvazaux vi sidas
+tie minacante.
+
+BRACK
+(ekstaras) Ho, tute ne! La triangulo, vidu, -- gxi prefere
+fortikigxu kaj defendigxu libervole.
+
+HEDDA
+Tion ankaux mi opinias.
+
+BRACK
+Jen mi do diris kion mi deziras. Kaj mi nun ree devas trovi la vojon
+urben. Adiaux, sinjorino Hedda!
+
+(Li iras al la vitra pordo.)
+
+HEDDA
+(ekstaras) Vi iras tra la gxardeno?
+
+BRACK
+Jes, por mi estas pli mallonge.
+
+HEDDA
+Jes, kaj krome estas ja vojo kasxa.
+
+BRACK
+Tute gxuste. Mi ne estas kontraux kasxaj vojoj. Foje ili povas esti
+suficxe pikantaj.
+
+HEDDA
+Kiam oni pafas per kugloj, vi opinias?
+
+BRACK
+(cxe la pordo, ridas al sxi) Ho, oni vere ne pafas siajn dresitajn
+kortkokojn!
+
+HEDDA
+(ankaux sxi ridas) Ho ne, kiam oni ne havas pli ol unu solan, --
+
+(Ili kapsalutas adiauxe, sub ridado. Li foriras. Sxi fermas la pordon
+post li.)
+
+(_Hedda_ staras momenton serioze rigardante eksteren. Poste sxi iras
+kaj rigardas tra la kurteno de la fona muro. Sxi iras al la
+skribotablo, prenas la paketon de _Lovborg_ el la librobretaro kaj
+volas foliumi la paperojn. La lauxta vocxo de _Berte_ auxdigxas de la
+antauxcxambro. _Hedda_ turnas sin kaj auxskultas. Rapide sxi metas la
+paketon en la tirkeston, sxlosas kaj metas la sxlosilon sur la
+skribilaron.)
+
+(_Ejlert Lovborg_ en mantelo kaj kun cxapelo en la mano, tirmalfermas
+la pordon de la antauxcxambro. Li aspektas freneze kaj ekscitite.)
+
+LOVBORG
+(turnita al la pordo de la antauxcxambro) Kaj mi diras al vi, ke mi
+devas kaj volas eniri! Jen do!
+
+(Li fermas la pordon, turnas sin, vidas _Hedda_, regas sin tuj kaj
+salutas.)
+
+HEDDA
+(cxe la skribotablo) Nu, sinjoro Lovborg, estas ege malfrue ke vi
+venas sercxi Tea.
+
+LOVBORG
+Aux ege frue ke mi envenas cxe vi. Mi petas vin pardoni.
+
+HEDDA
+Kiel vi scias, ke sxi dauxre estas cxe mi?
+
+LOVBORG
+Oni diris en sxia logxejo, ke sxi estis ekstere la tutan nokton.
+
+HEDDA
+(iras al la salona tablo) Cxu vi povis ion rimarki en la mienoj,
+kiam ili tion diris?
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin demande) Rimarki en la mienoj?
+
+HEDDA
+Mi aludas, cxu aspektis, kvazaux ili pensus ion aux iel pri tio?
+
+LOVBORG
+(subite komprenas) Ho jes, tiel ja estas! Mi tiras sxin malsupren
+kun mi! Cetere mi nenion povis rimarki. -- Tesman eble ankoraux ne
+ellitigxis?
+
+HEDDA
+Ne, -- mi ne kredas --
+
+LOVBORG
+Kiam li hejmenvenis?
+
+HEDDA
+Tre malfrue.
+
+LOVBORG
+Cxu li ion al vi rakontis?
+
+HEDDA
+Jes, mi auxdis ke estis suficxe viglece cxe asesoro Brack.
+
+LOVBORG
+Nenion pli?
+
+HEDDA
+Ne, mi kredas ke ne. Krome mi estis tiel ege dormema --
+
+(_Sinjorino Elvsted_ envenas tra inter la kurtenoj sur la fona muro.)
+
+ELVSTED
+(proksimigxas al li) Ho, Lovborg! Fine --!
+
+LOVBORG
+Jes, fine. Kaj tro malfrue.
+
+ELVSTED
+(rigardas lin en timo) Kio estas tro malfrue!
+
+LOVBORG
+Nun cxio estas tro malfrue. Pri mi estas finite.
+
+ELVSTED
+Ho ne, ne, -- tion ne diru!
+
+LOVBORG
+Vi mem diros la samon, kiam vi auxdos --
+
+ELVSTED
+Mi volas nenion auxdi!
+
+HEDDA
+Vi eble deziras paroli kun sxi sola? Cxar do mi foriros.
+
+LOVBORG
+Ne, restu, -- ankaux vi. Mi petas vin pri tio.
+
+ELVSTED
+Jes, sed mi nenion volas auxdi, mi diras!
+
+LOVBORG
+Ne estas pri la noktaj travivajxoj, ke mi volas paroli.
+
+ELVSTED
+Pri kio do --?
+
+LOVBORG
+Estas pri tio, ke niaj vojoj devas nun disigxi.
+
+ELVSTED
+Disigxi!
+
+HEDDA
+(senvole) Mi tion sciis!
+
+LOVBORG
+Cxar mi ne plu bezonas vin, Tea.
+
+ELVSTED
+Kaj jenon vi povas diri! Ne plu bezonas min! Mi ja helpos vin nun
+kiel antauxe? Kompreneble ni dauxre kunlaboru?
+
+LOVBORG
+De nun mi ne plu intencas labori.
+
+ELVSTED
+(rezigne) Por kio mi do uzu mian vivon?
+
+LOVBORG
+Vi devas provi vivi, kvazaux vi neniam konis min.
+
+ELVSTED
+Sed tion mi ja ne kapablas!
+
+LOVBORG
+Provu cxu vi kapablus, Tea. Vi devas revojagxi hejmen --
+
+ELVSTED
+(ribele) Neniam en tiu cxi mondo! Kie vi estas, tie ankaux mi
+deziras esti! Mi ne lasas min tiel forpeligxi! Mi volas esti cxi tie!
+Esti kune kun vi, kiam la libro eldonigxos.
+
+HEDDA
+(duonlauxte, en strecxa atento) Ho, la libro, -- jes!
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin) La libro mia kaj de Tea. Cxar _tia_ gxi estas.
+
+ELVSTED
+Jes, tia mi sentas, ke gxi estas. Kaj tial mi ankaux rajtas esti cxe
+vi, kiam gxi venos! Mi volas vidi, ke denove sxutigxas estimo kaj
+honoro super vin. Kaj la gxojo, -- la gxojo, tiun mi volas dividi kun
+vi.
+
+LOVBORG
+Tea, -- nia libro neniam eldonigxos.
+
+HEDDA
+Aj!
+
+ELVSTED
+Ne eldonigxos!
+
+LOVBORG
+Neniam eldonigxos.
+
+ELVSTED
+(en timema suspekto) Lovborg, -- kien vi formetis la kajerojn!
+
+HEDDA
+(rigardas lin atente) Jes, la kajerojn --?
+
+ELVSTED
+Kie vi havas ilin!
+
+LOVBORG
+Ho, Tea, -- prefere ne demandu min pri tio.
+
+ELVSTED
+Jes, jes, mi volas tuj ekscii. Mi rajtas tion tuj ekscii.
+
+LOVBORG
+La kajerojn -- Nu do, -- la kajerojn, tiujn mi dissxiris en mil
+pecojn.
+
+ELVSTED
+(krias) Ho ne, ne --!
+
+HEDDA
+(senvole) Sed tio ja tute ne --!
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin) Ne vero, vi opinias?
+
+HEDDA
+(regas sin) Nu jes. Kompreneble. Cxar vi mem tion diras. Sed sxajnis
+al mi nekredeble --
+
+LOVBORG
+Tamen vero.
+
+ELVSTED
+(tordas la manojn) Ho Dio, -- ho Dio, Hedda, -- dissxiris sian
+propran verkon.
+
+LOVBORG
+Mi dissxiris mian propran vivon. Sekve mi ankaux povis dissxiri mian
+vivoverkon --
+
+ELVSTED
+Kaj tion vi do faris cxinokte!
+
+LOVBORG
+Jes, auxdu. En mil pecojn. Kaj sxutis ilin en la fjordon. Tre fore.
+Tie almenaux estas fresxa salakvo. Lasu ilin flosi en gxi. Flosi laux
+fluo kaj vento. Kaj post ioma tempo ili subakvigxos. Pli kaj pli
+profunden. Kiel mi, Tea.
+
+ELVSTED
+Sciu do, Lovborg, ke tio pri la libro --. Cxiujn miajn tagojn tio
+staros antaux mi, kvazaux vi mortigus etan infanon.
+
+LOVBORG
+Vi pravas. Estas kvazaux infanmortigo.
+
+ELVSTED
+Sed kiel vi do povis --! Ankaux mi havis ja mian parton de la infano.
+
+HEDDA
+(preskaux senvocxe) Ho, la infano --
+
+ELVSTED
+(spiras peze) Do, finite. Ja, ja, nun mi foriros, Hedda.
+
+HEDDA
+Sed vi tamen ne forvojagxos?
+
+ELVSTED
+Ho, mi ne mem scias, kion mi faros. Nun cxio antaux mi estas mallumo.
+
+(Sxi eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)
+
+HEDDA
+(_Hedda_ staras, iom atendante) Vi do ne volas akompani sxin hejmen,
+sinjoro Lovborg?
+
+LOVBORG
+Mi? Tra la stratoj? Do la homoj vidus, ke sxi irus kune kun mi?
+
+HEDDA
+Mi ja ne scias, kio cetere okazis cxi-nokte. Sed cxu do estas tiom
+tute neripareble?
+
+LOVBORG
+Tiu cxi nokto ne restos la sola. Tion mi certe scias. Sed ankaux
+estas _tio_, ke mi ecx ne emas pluvivi tian vivon. Ne nun denove.
+Estas la vivoforto kaj necedemo, kiujn sxi rompis en mi.
+
+HEDDA
+(rigardas penseme antauxen) La dolcxa, eta stultulino fingrumis
+homan sorton. (rigardas lin) Sed tamen kial vi povis esti tiom
+senkora kontraux sxi?
+
+LOVBORG
+Ho, ne diru, ke mi estis senkora!
+
+HEDDA
+Tiel detrui tion, kio plenigis sxian animon dum longaj, longaj
+tempoj! Tion vi ne nomas senkora!
+
+LOVBORG
+Al vi mi povas diri la veron, Hedda.
+
+HEDDA
+La veron?
+
+LOVBORG
+Unue promesu al mi, -- donu al mi vian promeson, ke tio, kion mi nun
+konfidas al vi, pri tio Tea neniam sciigxu.
+
+HEDDA
+Jen mia promeso.
+
+LOVBORG
+Bone. Do mi volas diri al vi, ke ne estas vero, kion mi al sxi
+rakontadis.
+
+HEDDA
+Tio pri la kajeroj?
+
+LOVBORG
+Jes. Mi ne dissxiris ilin. Ankaux ne jxetis ilin en la fjordon.
+
+HEDDA
+Ne, ne -- sed kie do ili estas?
+
+LOVBORG
+Mi tamen detruis ilin. Funde kaj efike, Hedda!
+
+HEDDA
+Tion cxi mi ne komprenas.
+
+LOVBORG
+Tea diris, ke tio, kion mi faris, al sxi estas kvazaux infanmortigo.
+
+HEDDA
+Jes, -- tion sxi diris.
+
+LOVBORG
+Sed mortigi sian infanon, -- ne estas la plej fia, kion patro povas
+fari kontraux gxi.
+
+HEDDA
+Tio ne la plej fia?
+
+LOVBORG
+Ne, sed auxdi la plej fian, de tio mi volis sxpari Tea.
+
+HEDDA
+Kaj kio do estas tio, la plej fia?
+
+LOVBORG
+Imagu nun, Hedda, ke viro, -- tiel je frua matena horo, -- post
+freneza, dibocxega nokto revenis hejmen al la patrino de sia infano
+kaj diris: Jen auxdu -- tie mi estis kaj tie. En tiuj kaj tiuj lokoj.
+Kaj mi kunprenis nian infanon. En tiajn kaj tiajn lokojn. La infano
+por mi perdigxis. Tute perdigxis. Diablo scias en kies manojn gxi
+falis. Kies manoj kaptis gxin.
+
+HEDDA
+Ho, -- sed finfine tio -- cxi tio estis ja nur libro --
+
+LOVBORG
+La pura animo de Tea estis en tiu libro.
+
+HEDDA
+Jes, mi komprenas.
+
+LOVBORG
+Kaj tial vi ja ankaux komprenas, ke inter sxi kaj mi neniu estonteco
+estas.
+
+HEDDA
+Kaj kiun vojon vi nun iros?
+
+LOVBORG
+Neniun. Nur arangxi pri fino de cxio. Ju pli frue, des pli bone.
+
+HEDDA
+(pasxon pli proksimen) Ejlert Lovborg, -- jen auxskultu -- Cxu vi ne
+povus arangxi, ke -- ke okazos en beleco?
+
+LOVBORG
+En beleco? (ridetas) Kun vitfolioj en la hararo, kiel vi en pli
+fruaj tagoj imagis --
+
+HEDDA
+Ho ne. La vitfolioj, -- je tiuj mi ne plu kredas. Sed tamen en
+beleco! Unu solan fojon! -- Adiaux! Foriru nun. Kaj ne pli ofte
+revenu.
+
+LOVBORG
+Adiaux, sinjorino. Kaj salutu Jorgen Tesman de mi. (li volas
+foriri)
+
+HEDDA
+Ne, atendu! Kunprenu memorajxon de mi.
+
+(Sxi iras al la skribotablo kaj malfermas la tirkeston kaj la
+skatolon kun pistoloj. Sxi returnas al _Lovborg_ kun unu el la
+pistoloj.)
+
+LOVBORG
+(rigardas sxin) Tiun? Do _tiu_ estas la memorajxo?
+
+HEDDA
+(kapklinas malrapide) Vi rekonas gxin? Iam gxi levigxis kontraux
+vin.
+
+LOVBORG
+Tiam vi estus devinta gxin uzi.
+
+HEDDA
+Jen! Uzu gxin _vi_ nun.
+
+LOVBORG
+(metas la pistolon en la brustposxon) Dankon!
+
+HEDDA
+Kaj en beleco, Ejlert Lovborg. Promesu al mi nur tion!
+
+LOVBORG
+Adiaux, Hedda Gabler. (li eliras tra la pordo de la antauxcxambro)
+
+(_Hedda_ auxskultas momenton cxe la pordo. Poste sxi iras al la
+skribotablo, kaj elprenas la paketon kun la manuskripto, iom rigardas
+inter la kovrajxon, duone elprenas kelkajn foliojn kaj rigardas ilin.
+Poste sxi kunprenas cxion kaj eksidas en la apogsegxon apud la forno.
+La paketon sxi havas cxe la sino. Iom poste sxi malfermas la pordon
+de la forno kaj poste ankaux la paketon.)
+
+HEDDA
+(jxetas unu el la kajeroj en la fajron kaj flustras antauxen) Nun mi
+forbruligas vian infanon, Tea! -- Vi kun la krispa hararo!
+(jxetas pliajn kajerojn en la fornon) Vian infanon kaj tiun de
+Ejlert Lovborg. (enjxetas la restantajn) Nun bruligas, -- nun
+bruligas mi la infanon.
+
+
+
+
+KVARA AKTO
+
+
+(La samaj cxambroj cxe la _gesinjoroj Tesman_. Estas vespero. La
+salono estas malluma. La malantauxa cxambro estas lumigita de la
+penda lampo super la tablo tie. La kurtenoj antaux la vitra pordo
+estas kuntiritaj.)
+
+(_Hedda_, nigre vestita, pasxadas sur la planko en la nelumigita
+cxambro. Sxi iras en la malantauxan cxambron kaj tie iras
+maldekstren. Auxdigxas kelkaj akordoj de la piano. Poste sxi ree
+aperas kaj iras en la salonon.)
+
+(_Berte_ envenas de dekstre tra la malantauxa cxambro kun lumigita
+lampo, kiun sxi metas sur la tablon antaux la sofo en la angulo de la
+salono. Sxiaj okuloj estas plorsxvelaj, kaj sxi havas nigrajn bendojn
+sur la manteleto. Sxi eliras singardeme dekstren. _Hedda_ iras al la
+vitra pordo, iom tiras la kurtenon flanken kaj rigardas eksteren en
+la mallumon.)
+
+(Mallonge poste enen de la antauxcxambro venas _frauxlino Tesman_,
+funebre vestita, kun cxapelo kaj vualo. _Hedda_ iras al sxi renkonte
+kaj etendas al sxi la manon.)
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu, Hedda, jen mi venas en koloroj de funebro. Cxar nun mia
+kompatinda fratino finis sian agonion.
+
+HEDDA
+Mi jam scias, kiel vi certe vidas. Tesman sendis al mi karton.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Jes, li ja promesis. Sed mi tamen opiniis, ke al Hedda, -- cxi tie en
+la domo de vivo, -- cxi tie devas mi mem raporti pri la morto.
+
+HEDDA
+Estas tre gxentile de vi.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, Rina ne devus forpasi gxuste nun. La domo de Hedda ne devus
+funebri en tiu cxi tempo.
+
+HEDDA
+(deturnante la temon) Sxi ja mortis tre trankvile, frauxlino Tesman?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, tiom bele, -- tiom pace sxi fine felicxigxis. Kaj aldone tiu
+nepriskribebla felicxo, ke sxi ankoraux fojon revidis Jorgen. Kaj
+povis al li diri la finan adiauxon. -- Cxu eble li ankoraux ne
+hejmenvenis?
+
+HEDDA
+Ne. Li skribis, ke mi ne atendu lin tiom frue. Sed bonvolu eksidi.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ne dankon, kara -- benita Hedda. Mi vere emus. Sed mi ne havas
+suficxe da tempo. Nun mi devas prizorgi sxin kaj beligi tiel kiel mi
+povas. Vere bela sxi venu en sian tombon.
+
+HEDDA
+Cxu ne mi povas pri io helpi?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, ne pensu pri tio! Tiajn aferojn Hedda ne devas tusxi per siaj
+manoj. Kaj ankaux ne al ili ligi siajn pensojn. Almenaux ne dum tiu
+cxi tempo, certe ne.
+
+HEDDA
+Ho, la pensoj, -- ili ne lasas sin tiel regi --
+
+FRAUxLINO TESMAN
+(dauxrigante) Ja, bona Dio, tiel farigxas en tiu cxi mondo. Hejme
+cxe mi ni nun kudros lintolon por Rina. Kaj mi opinias ke ankaux cxe
+vi oni baldaux kudros. Sed tio estos de alia speco, tio, -- dankon al
+Dio!
+
+(_Jorgen Tesman_ envenas de la antauxcxambro.)
+
+HEDDA
+Nu, estas bone ke vi fine revenas.
+
+TESMAN
+Cxu vi estas cxi tie, onklino Julle? Cxe Hedda? Jen imagu!
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Mi jxus intencis foriri, mia kara knabo. Nu, cxu vi sukcesis fari
+cxion, kion vi promesis al mi?
+
+TESMAN
+Ne, mi vere timas, ke mi forgesis la duonon. Mi devas denove enkuri
+cxe vi morgaux. Cxar hodiaux mia kapo estas kvazaux konfuzita. Mi ne
+povas kunteni la pensojn.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Sed kara Jorgen, vi ne devas reagi tiel.
+
+TESMAN
+Do? Kiel do, vi opinias?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Vi devas ami la funebron. Esti gxoja pro tio kio okazis. Kia mi
+estas.
+
+TESMAN
+Ho jes, jes. Vi pensas pri Rina, cxu?
+
+HEDDA
+Farigxos solece por vi nun, frauxlino Tesman.
+
+FRAUxLINO TESMAN
+La unuajn tagojn, jes. Sed ne dauxros longe, espereble. Mi intencas,
+ke la cxambreto de karmemora Rina ne restu malplena.
+
+TESMAN
+Nu? Kiun vi volas, ke enlogxigxu? Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Nu, trovigxas cxiam iu aux alia malsana kompatindulino, kiu bezonas
+zorgadon kaj flegon, bedauxrinde.
+
+HEDDA
+Cxu vi vere ankorauxfoje volas preni sur vin tian krucon?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Krucon! Dio pardonu vin, infano, -- ne estis ja kruco por mi.
+
+HEDDA
+Sed se nun venus fremda homo kaj --
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ho, kun malsanaj homoj oni baldaux amikigxas. Kaj mi ja vere bezonas
+iun por kiu vivi, ankaux mi. Nu, dankon al Dio, -- en via domo eblus
+ankaux okazi io aux alia por laborigi la manojn de maljuna onklino.
+
+HEDDA
+Ho, ne parolu pri niaj aferoj.
+
+TESMAN
+Jes, imagu kiom bonege ni tri povus kune vivi, se --
+
+HEDDA
+Se --?
+
+TESMAN
+(maltrankvila) Ho, nenio. Certe ordigxos. Esperu tion. Cxu?
+
+FRAUxLINO TESMAN
+Ja, ja. Vi du certe havas ion priparolendan, mi komprenas. (ridetas)
+Kaj Hedda eble havas ion rakontindan por vi, Jorgen. Adiaux!
+Nun mi devas hejmeniri al Rina. (turnas sin cxe la pordo)
+Bona Dio, kiel strange imagi! Nun Rina estas cxe mi kaj cxe karmemora
+Jochum samtempe.
+
+TESMAN
+Jes, jen imagu, onklino Julle! Cxu?
+
+(_Frauxlino Tesman_ eliras tra la pordo de la antauxcxambro.)
+
+HEDDA
+(sekvas _Tesman_ per la okuloj malvarme kaj esplore) Mi vere kredas,
+ke la morto atakas _vian_ koron pli ol sxian.
+
+TESMAN
+Ho, ne estas sole jena morto. Estas Ejlert pro kiu mi estas tiom
+maltrankvila.
+
+HEDDA
+(rapide) Cxu estas io nova pri li?
+
+TESMAN
+Mi intencis kuri supren al li nun posttagmeze, kaj diri al li, ke la
+manuskripto estas sendifekta.
+
+HEDDA
+Nu? Vi ne renkontis lin?
+
+TESMAN
+Ne. Li ne estis hejme. Sed poste mi renkontis sinjorinon Elvsted, kaj
+sxi diris, ke li estis cxe ni frue cxi-matene.
+
+HEDDA
+Jes, tuj post via foriro.
+
+TESMAN
+Kaj, lauxdire, li estis dissxirinta la manuskripton. Cxu?
+
+HEDDA
+Jes, li tion asertis.
+
+TESMAN
+Sed, bona Dio, do li estis ja tute freneza! Kaj sekve vi ne kuragxis
+redoni gxin al li, Hedda?
+
+HEDDA
+Ne, li gxin ne ricevis.
+
+TESMAN
+Sed vi certe diris al li, ke ni gxin havas?
+
+HEDDA
+Ne. (rapide) Eble vi tion diris al sinjorino Elvsted?
+
+TESMAN
+Ne, tion mi ne volis. Sed al li mem vi estus tion dirinta. Imagu, se
+li en malespero ekpensus sin meti en dangxeron de morto! Donu al mi
+la manuskripton, Hedda! Mi tuj kuros kun gxi al li. Kie vi havas la
+paketon?
+
+HEDDA
+(malvarma kaj nemovigxanta, sin apogante al la apogsegxo) Mi gxin ne
+plu havas.
+
+TESMAN
+Vi gxin ne plu havas! Pro la cxielo kion vi aludas per tio!
+
+HEDDA
+Mi forbruligis gxin -- cxion.
+
+TESMAN
+(eksaltas en timo) Forbruligis! Forbruligis la manuskripton de
+Ejlert!
+
+HEDDA
+Ne kriu tiel. La servistino povus eble vin auxdi.
+
+TESMAN
+Forbruligis! Sed bona Dio --! Ne, ne, ne, -- tio estas tute neebla!
+
+HEDDA
+Jes, sed tiel tamen estas.
+
+TESMAN
+Sed cxu vi mem komprenas, kion vi faris, Hedda! Estas ja
+kontrauxlegxa traktado de trovitajxo. Jen imagu! Jes, demandu nur al
+asesoro Brack, kaj vi auxdos.
+
+HEDDA
+Estas pli konsilinde, ke vi ne parolu pri tio, -- nek al la asesoro,
+nek al iu alia.
+
+TESMAN
+Sed kiel povis vi ekpensi iun tiagrade neauxditan agon! Kiel povis vi
+ekhavi tiun ideon? Kiel tia koncepto obsedis vin? Respondu al mi pri
+tio. Cxu?
+
+HEDDA
+(subpremas preskaux nerimarkeblan rideton) Mi tion faris por vi,
+Jorgen.
+
+TESMAN
+Por mi!
+
+HEDDA
+Kiam vi revenis hejmen cxi-matene kaj rakontis, ke li legis por vi --
+
+TESMAN
+Jes, jes, kaj kio jen?
+
+HEDDA
+Tiam vi konfesis, ke vi enviis al li lian verkon.
+
+TESMAN
+Ho Dio, ne prenu tion lauxlitere --.
+
+HEDDA
+Tamen. Mi ne povis toleri la penson, ke iu alia superombru vin.
+
+TESMAN
+(kun ekkrio inter dubo kaj gxojo) Hedda, -- ho, cxu estas vero, kion
+vi diras! -- Tamen, -- tamen -- tiel mi neniam antauxe spertis vian
+amon. Jen imagu!
+
+HEDDA
+Nu, do estas plej bone ke vi eksciu -- ke gxuste en tiu cxi tempo --
+(impete, interrompante) Ne, ne, -- vi povas pridemandi cxe onklino
+Julle. Kaj certe sxi donos al vi informon.
+
+TESMAN
+Ho, mi preskaux kredas ke mi komprenas vin, Hedda! (kunfrapas la
+manojn) Eja, bona Dio, vi --, cxu tio estus ebla! Cxu?
+
+HEDDA
+Ne kriu tiel. La servistino povus auxdi vin.
+
+TESMAN
+(ridante en senrega gxojo) La servistino! Ne, nun vi estas vere
+amuzega, Hedda! La servistino, -- tiu estas ja Berte, tiu! Mi mem
+iros tion rakonti al Berte.
+
+HEDDA
+(premegas la manojn kiel en malespero) Ho, mi krevos, -- mi krevos
+en cxio cxi!
+
+TESMAN
+En kio do, Hedda? Cxu?
+
+HEDDA
+(malvarme, sinrege) En cxio tio -- ridinda, -- Jorgen.
+
+TESMAN
+Ridinda? Ke mi estas tiom gxojega. Sed tamen --. Eble ne estas sagxe,
+ke mi ion diru al Berte.
+
+HEDDA
+Ho ja, -- kial ne ankaux tio?
+
+TESMAN
+Ne, ne, ankoraux ne. Sed onklino Julle nepre devas tion scii. Kaj
+ankaux _tio_ ke vi komencis nomi min Jorgen! Jen imagu. Ho, onklino
+Julle, sxi farigxos ege gxoja, -- ege gxoja!
+
+HEDDA
+Kiam sxi auxdos ke mi forbruligis la paperojn de Ejlert Lovborg --
+por vi?
+
+TESMAN
+Ne, jen vere! Tion pri la paperoj, tion kompreneble neniu devas
+ekscii. Sed ke vi forbruligas por mi, Hedda, -- en tiu scio vere
+ankaux onklino Julle partoprenu! Cetere mi sxatus scii, mi, cxu tia
+sinteno estas kutima cxe junaj edzinoj? Cxu?
+
+HEDDA
+Vi devas demandi al onklino Julle ankaux pri _tio_, mi opinias.
+
+TESMAN
+Jes, tion mi certe okaze faros. (denove aspektas maltrankvile kaj
+hezitante) Tamen, -- tamen, la manuskripto? Bona Dio, estas ja tamen
+terure pensi pri la kompatinda Ejlert.
+
+(_Sinjorino Elvsted_, vestita kiel je la unua vizito, kun cxapelo kaj
+supervestoj, envenas tra la pordo de la antauxcxambro.)
+
+ELVSTED
+(salutas rapide kaj diras ekscitite) Ho, kara Hedda, ne ofendigxu
+pro tio, ke mi revenas.
+
+HEDDA
+Kio okazis al vi, Tea?
+
+TESMAN
+Cxu denove estas io pri Ejlert Lovborg? Cxu?
+
+ELVSTED
+Ho jes, -- mi terure timas, ke akcidento okazis al li.
+
+HEDDA
+(prenas sxian brakon) Ho, -- vi tion kredas!
+
+TESMAN
+Ne do. bona Dio, -- kial vi povas ekpensi pri tiajxo, sinjorino
+Elvsted!
+
+ELVSTED
+Ja, cxar mi auxdis, ke oni parolis pri li en la pensiono, -- gxuste
+kiam mi envenis. Ho, disvastigxas ja la plej nekredeblaj onidiroj pri
+li en la urbo hodiaux.
+
+TESMAN
+Jes, imagu, tion ankaux mi auxdis! Kaj tamen mi povas atesti, ke li
+iris rekte hejmen kaj kusxigis sin. Jen imagu!
+
+HEDDA
+Nu, -- kion oni diris en la pensiono?
+
+ELVSTED
+Ho, mi eksciis nenion. Aux cxar ili nenion certe sciis aux --. Ili
+silentigxis, kiam ili min vidis. Kaj demandi mi ne kuragxis.
+
+TESMAN
+(maltrankvile pasxadante) Ni esperu -- ni esperu, ke vi misauxdis,
+sinjorino Elvsted!
+
+ELVSTED
+Ne, ne, mi estas certa, ke pri li oni parolis. Kaj jen mi auxdis, ke
+oni ion menciis pri malsanulejo aux --
+
+TESMAN
+Malsanulejo!
+
+HEDDA
+Ne, -- tio do vere neeblas!
+
+ELVSTED
+Ho, mi morte timas pro li. Kaj sekve mi supreniris al lia logxejo,
+kaj sercxis lin _tie_.
+
+HEDDA
+Cxu vere vi _povis_ decidigi vin al tio, Tea!
+
+ELVSTED
+Jes, kion do mi alie farus? Cxar sxajnis al mi, ke mi ne plu povis
+elteni tiun necertecon.
+
+TESMAN
+Sed vi ne renkontis lin? Ankaux vi ne? Cxu?
+
+ELVSTED
+Ne. Kaj la aliaj logxantoj nenion sciis pri li. Li ne estis hejme de
+post hieraux posttagmeze, ili diris.
+
+TESMAN
+Hieraux! Imagu, ke ili povis tion diri!
+
+ELVSTED
+Ho, sxajnas al mi, ke devas esti okazinta iu akcidento al li!
+
+TESMAN
+Vi, Hedda, -- cxu mi iru urben, kaj tie informigxu pri li en diversaj
+lokoj --?
+
+HEDDA
+Ne, ne, vi ne impliku vin en tio cxi.
+
+(_Asesoro Brack_, kun cxapelo en la mano, envenas tra la pordo de la
+antauxcxambro, kiun _Berte_ malfermas kaj poste malantaux li fermas.
+Li aspektas serioze kaj salutas silente.)
+
+TESMAN
+Ho, jen vi, kara Asesoro? Cxu?
+
+BRACK
+Jes, mi nepre devis viziti vin cxivespere.
+
+TESMAN
+Mi povas vidi laux via aspekto, ke vi ricevis mesagxon de onklino
+Julle.
+
+BRACK
+Ankaux tiun mi ricevis, jes.
+
+TESMAN
+Cxu ne estas malgxojige? Cxu?
+
+BRACK
+Nu, kara Tesman, tio estas kiel oni tion konceptas.
+
+TESMAN
+(rigardas lin necerte) Cxu estas okazinta io alia?
+
+BRACK
+Jes, vere estas.
+
+HEDDA
+(ekscitita) Io malgxojiga, asesoro Brack?
+
+BRACK
+Ankaux tio lauxkoncepte, Sinjorino.
+
+ELVSTED
+(senvole ekgxemas) Ho, estas io pri Ejlert Lovborg!
+
+BRACK
+(iom rigardas sxin) Kial Sinjorino ekpensas pri _tio_? Cxu eble
+Sinjorino jam ion scias --?
+
+ELVSTED
+(konfuzita) Ne, ne, mi tute nenion scias; sed --
+
+TESMAN
+Sed bona Dio, diru do!
+
+BRACK
+(sxultrotiras) Nu, -- bedauxrinde, -- Ejlert Lovborg estas portita
+al la malsanulejo. Li certe jam estas mortonta.
+
+ELVSTED
+(ekkrias) Ho Dio, ho Dio --!
+
+TESMAN
+En la malsanulejo! Kaj ecx mortonta!
+
+HEDDA
+(senvole) Tiom rapide do --!
+
+ELVSTED
+(lamentante) Kaj ni, kiuj disigxis sen repacigxo, Hedda!
+
+HEDDA
+(flustras) Sed, Tea, -- Tea do!
+
+ELVSTED
+(sen atenti sxin) Mi devas iri al li! Mi devas vidi lin en vivo.
+
+BRACK
+Vi neniel povas, Sinjorino. Neniu estas permesata enveni al li.
+
+ELVSTED
+Ho, sed diru do al mi nur tion, kio okazis al li! Kio do estas?
+
+TESMAN
+Jes, cxar li kredeble ne mem --! Cxu?
+
+HEDDA
+Jes, mi certas ke li mem faris.
+
+TESMAN
+Hedda, -- kial vi povas --!
+
+BRACK
+(kiu konstante sxin rigardas) Bedauxrinde vi gxuste divenis,
+sinjorino Tesman.
+
+ELVSTED
+Ho, kiom terure!
+
+TESMAN
+Li mem do! Jen imagu!
+
+HEDDA
+Sin pafis!
+
+BRACK
+Ankaux nun vi gxuste divenis, Sinjorino.
+
+ELVSTED
+(provas sin regi) Kiam tio okazis, sinjoro Asesoro?
+
+BRACK
+Nun, posttagmeze. Inter la tria kaj la kvara.
+
+TESMAN
+Sed bona Dio, -- kie li do tion faris? Cxu?
+
+BRACK
+(iom necerta) Kie? Jes, kara, -- eble li tion faris en sia logxejo.
+
+ELVSTED
+Ne, tiel ne povas esti. Cxar tie mi enrigardis inter la sesa kaj la
+sepa.
+
+BRACK
+Nu, do en iu alia loko. Tion mi ne precize scias. Mi nur scias, ke
+oni trovis lin --. Li estis sin pafinta -- tra la brusto.
+
+ELVSTED
+Ho, kiom terure imagi! Jen ke pri li tiel finigxis!
+
+HEDDA
+(al _Brack_) Cxu estas tra la brusto?
+
+BRACK
+Jes, -- kiel mi diras.
+
+HEDDA
+Do ne tra la tempio?
+
+BRACK
+Tra la brusto, sinjorino Tesman.
+
+HEDDA
+Ja, ja, -- la brusto estas ankaux bona.
+
+BRACK
+Kiel, Sinjorino?
+
+HEDDA
+(repusxante) Ho ne, -- nenio.
+
+TESMAN
+Kaj la vundo estas vivdangxera, vi diras? Cxu?
+
+BRACK
+La vundo estas absolute mortiga. Versxajne jam estas finite pri li.
+
+ELVSTED
+Ja, Ja, tion mi antauxsentas! Estas finite! Finite! Ho, Hedda --!
+
+TESMAN
+Sed diru al mi, -- kie vi eksciigxis pri cxio tio?
+
+BRACK
+(abrupte) Tra iu el la policistoj. Iu kun kiu mi interparolus.
+
+HEDDA
+(lauxte) Fine heroajxo!
+
+TESMAN
+(timigita) Dio gardu min, -- kion vi diras, Hedda!
+
+HEDDA
+Mi diras, ke en tio cxi estas beleco.
+
+BRACK
+Hm, sinjorino Tesman --
+
+TESMAN
+Beleco! Ne, jen imagu!
+
+ELVSTED
+Ho, Hedda, kiel vi do povas paroli pri beleco en tiajxo!
+
+HEDDA
+Ejlert Lovborg faris la saldon pri sia vivo. Li kuragxis tion fari,
+kio -- kio estis farenda.
+
+ELVSTED
+Ne, neniel kredu, ke tiel okazis! Kion li faris, tion li faris en
+deliro.
+
+TESMAN
+En malespero li tion faris!
+
+HEDDA
+Tiel ne estas. Pri tio mi estas certa.
+
+ELVSTED
+Jes, li faris! En deliro! Gxuste kiel kiam li dissxiris niajn
+kajerojn.
+
+BRACK
+(ekmiras) La kajerojn? La manuskripton, vi aludas? Cxu li dissxiris
+gxin?
+
+ELVSTED
+Jes, tion li faris cxi-nokte.
+
+TESMAN
+(flustras mallauxte) Ho, Hedda, el tio ni neniam liberigxos.
+
+BRACK
+Hm, estas strange.
+
+TESMAN
+(pasxadante sur la planko) Jen imagu, ke Ejlert tiel forlasas la
+mondon! Kaj ne postlasas tion, kio dauxre famigus lian nomon --
+
+ELVSTED
+Ho, se eblus tion rekonstrui!
+
+TESMAN
+Jes, imagu, se tio eblus! Mi ne scias kiom mi donus --
+
+ELVSTED
+Eblus, sinjoro Tesman.
+
+TESMAN
+Kion vi sugestas?
+
+ELVSTED
+(sercxas en la posxo de la robo) Jen, vidu. Mi gardis la foliajxojn,
+kiujn li kunportis, kiam li diktis.
+
+HEDDA
+(pasxon pli proksimen) Ahx --!
+
+TESMAN
+Ilin vi gardis, sinjorino Elvsted! Cxu?
+
+ELVSTED
+Jen ili estas. Mi kunprenis ilin, kiam mi forvojagxis. Kaj ili restis
+en la posxo --
+
+TESMAN
+Ho, permesu al mi rigardi!
+
+ELVSTED
+(donas al li amaseton da folietoj) Sed estas tiom konfuzite. Tiom
+intermiksite.
+
+TESMAN
+Imagu, cxu ni tamen povus trovi vojon en gxi! Eble kiam ni du helpus
+unu la alian --
+
+ELVSTED
+Ho jes, ni almenaux provu --
+
+TESMAN
+Ni _plenumu_! Ni _devas_ sukcesi! Mi metas mian vivon en tion!
+
+HEDDA
+Vi, Jorgen? Vian vivon?
+
+TESMAN
+Jes, aux pli gxuste dirite la tutan tempon je mia dispono. Miaj
+propraj kolektoj, ili kusxu dume. Hedda, -- vi komprenas min? Cxu?
+Estas io kion mi sxuldas al la renomo de Ejlert.
+
+HEDDA
+Eble tio.
+
+TESMAN
+Kaj jen, kara sinjorino Elvsted, ni do al la laboro. Bona Dio, ne
+utilas kovi sur tio, kio estas okazinta. Cxu? Ni provu tiom retrovi
+animan trankvilon, ke --
+
+ELVSTED
+Jes, jes, sinjoro Tesman, mi provos kiom eble plej bone.
+
+TESMAN
+Nu, venu do cxi tien. Ni devas tuj ekzameni la noticojn. Kie ni sidu?
+Cxi tie? Ne, tie en la malantauxa cxambro. Pardonu, kara Asesoro!
+Venu do kun mi, sinjorino Elvsted.
+
+ELVSTED
+Ho Dio, -- se nur estus fareble!
+
+(_Tesman_ kaj _sinjorino Elvsted_ iras en la malantauxan cxambron.
+Sxi deprenas cxapelon kaj supervestojn. Ambaux sidigas sin cxe la
+tablo sub la penda lampo kaj sin profundigas en fervora ekzameno de
+la paperoj. _Hedda_ iras al la forno kaj eksidas sur la apogsegxon.
+Iom poste _Brack_ iras al sxi.)
+
+HEDDA
+(duonlauxte) Ho Asesoro, -- kia liberigxo estas en tio cxi pri
+Ejlert Lovborg.
+
+BRACK
+Liberigxo, sinjorino Hedda? Jes, por li ja efektive estas
+liberigxo --
+
+HEDDA
+Mi pensas, por mi. Liberigxo scii, ke almenaux io kuragxa povas
+libervole okazi en tiu cxi mondo. Io, sur kio falas lumo de spontanea
+beleco.
+
+BRACK
+(ridetas) Hm, -- kara sinjorino Hedda --
+
+HEDDA
+Ho, mi certe scias, kion vi volas diri. Cxar vi estas ia fakulo,
+ankaux vi, kiel -- nu!
+
+BRACK
+(rigardas sxin firme) Ejlert Lovborg signifis por vi pli ol vi eble
+volas agnoski por vi mem. Aux cxu mi eraras en tio?
+
+HEDDA
+Pri tiajxo mi ne al vi respondas. Mi nur scias, ke Ejlert Lovborg
+havis kuragxon vivi la vivon laux sia propra animo. Kaj nun -- la
+heroajxo! El kiu brilas beleco. Tio, ke li havis forton kaj volon
+elsxiri sin el la vivofesteno -- tiom frue.
+
+BRACK
+Mi bedauxras, sinjorino Hedda, -- sed mi estas devigata tiri vin el
+bela iluzio.
+
+HEDDA
+Iluzio?
+
+BRACK
+El kiu vi tamen baldaux elsxirigxus.
+
+HEDDA
+Kaj kiu estas do tiu?
+
+BRACK
+Li ne mortpafis sin mem -- libervole.
+
+HEDDA
+Ne libervole!
+
+BRACK
+Ne. La afero pri Ejlert Lovborg ne estas tia, kia mi gxin prezentis.
+
+HEDDA
+(emociita) Cxu vi ion prisilentis? Kaj kion?
+
+BRACK
+Pro la kompatinda sinjorino Elvsted mi iomete sxangxis la esprimojn.
+
+HEDDA
+Kiujn do?
+
+BRACK
+Unue tiun, ke li jam vere estas morta.
+
+HEDDA
+En la malsanulejo.
+
+BRACK
+Jes. Kaj sen regajni konscion.
+
+HEDDA
+Kion pli vi prisilentis?
+
+BRACK
+Tion, ke la evento ne okazis en lia cxambro.
+
+HEDDA
+Nu, tio povas ja esti suficxe indiferenta.
+
+BRACK
+Ne tute. Cxar mi al vi diru, -- Ejlert Lovborg trovigxis mortpafita
+en -- la buduaro de frauxlino Diana.
+
+HEDDA
+(volas eksalti, sed refalas) Neeblas, asesoro Brack! Tie li ne
+denove trovigxus hodiaux!
+
+BRACK
+Li estis tie hodiaux posttagmeze. Li venis por postuli ion, kion
+oni estus forpreninta de li. Parolis konfuzite pri infano, kiu
+malaperis --
+
+HEDDA
+Ahx, -- tial do --
+
+BRACK
+Mi pensis, ke eble povus esti lia manuskripto. Sed tiun li ja mem
+neniigis, mi auxdas. Do eble estis lia posxbiletujo.
+
+HEDDA
+Eble estis gxi. -- Kaj tie, -- tie oni trovis lin.
+
+BRACK
+Jes, tie. Kun elpafita pistolo en la brustposxo. La kuglo trafis lin
+mortige.
+
+HEDDA
+En la brusto, -- jes.
+
+BRACK
+Ne, -- gxi trafis lin en la abdomenon.
+
+HEDDA
+(ekrigardas lin kun esprimo de abomeno) Aldone tio! Ho ridindajxo
+kaj abomenajxo, kiuj suprenmetas sin kiel malbenon sur _cxion_, kion
+mi nur tusxas.
+
+BRACK
+Aldonigxas ankaux io alia, sinjorino Hedda. Io, kion oni ankaux
+klasifiku sub la fia.
+
+HEDDA
+Kaj kio estas tio?
+
+BRACK
+La pistolo, kiun li cxe si havis --
+
+HEDDA
+(senspire) Nu! Kio pri gxi!
+
+BRACK
+Gxin li devas esti sxtelinta.
+
+HEDDA
+(eksaltas) Sxtelinta! Ne estas vero! Tion li ne faris.
+
+BRACK
+Nenio alia eblas. Li certe estas gxin sxtelinta --. Sx-sxt!
+
+(_Tesman_ kaj _sinjorino Elvsted_ ekstaris cxe la tablo en la
+malantauxa cxambro kaj venas en la salonon.)
+
+TESMAN
+(kun la paperoj en ambaux manoj) Auxdu, Hedda, -- preskaux neeblas
+por mi vidi tie sub la penda lampo. Jen imagu.
+
+HEDDA
+Jes, mi imagas.
+
+TESMAN
+Cxu povus ni sidi cxe via skribotablo. Cxu?
+
+HEDDA
+Volonte. (rapide) Ne, atendu! Lasu min unue iom ordigi.
+
+TESMAN
+Ho, tion vi tute ne bezonas, Hedda. Estas suficxe da loko.
+
+HEDDA
+Ne, ne, lasu min nur ion forigi, mi diras. Porti tion cxi tien sur la
+pianon dume. Jen do!
+
+(Sxi tiras objekton, kovritan de notfolioj, el sub la bretaro,
+almetas pliajn notfoliojn, kaj portas cxion maldekstren en la
+malantauxan cxambron. _Tesman_ metas la paperfoliojn sur la
+skribotablon kaj translokigas tien la lampon de la tablo en la
+angulo. Li kaj _sinjorino Elvsted_ eksidas kaj rekomencas la laboron.
+_Hedda_ revenas.)
+
+HEDDA
+(malantaux la segxo de _sinjorino Elvsted_, mole palpante sxiajn
+harojn) Nu, dolcxa Tea, -- cxu eblas pri la monumento de Ejlert
+Lovborg?
+
+ELVSTED
+(rigardas sxin senespere) Ho Dio, -- certe farigxos ege malfacile
+trovi sistemon.
+
+TESMAN
+Ni devas kapabli. Estas la sola vojo. Kaj ordigi la paperojn de
+aliuloj, -- tio estas gxuste io por kio mi tauxgas.
+
+(_Hedda_ iras al la forno kaj eksidas sur unu el la taburetoj.
+_Brack_ staras super sxi, apoganta al la apogsegxo.)
+
+HEDDA
+(flustras) Kion vi diris pri la pistolo?
+
+BRACK
+(mallauxte) Ke li nepre estas gxin sxtelinta.
+
+HEDDA
+Kial gxuste sxtelinta?
+
+BRACK
+Cxar cxiu alia klarigo devas esti neebla, sinjorino Hedda.
+
+HEDDA
+Cxu?
+
+BRACK
+(rigardas sxin iom ekzamene) Ejlert Lovborg kompreneble estis cxi
+tie hodiaux matene. Cxu ne?
+
+HEDDA
+Jes.
+
+BRACK
+Vi estis sola kun li, cxu?
+
+HEDDA
+Jes, momenton.
+
+BRACK
+Cxu vi ne forlasis la cxambron, dum lia cxeesto?
+
+HEDDA
+Ne.
+
+BRACK
+Pripensu. Cxu vi ne eliris momenton?
+
+HEDDA
+Jes, eble mallongan momenton -- eksteren en la antauxcxambron.
+
+BRACK
+Kaj kie vi dume havis vian pistolskatolon?
+
+HEDDA
+Gxi estis ene en --
+
+BRACK
+Nu, sinjorino Hedda?
+
+HEDDA
+La skatolo staris tie sur la skribotablo.
+
+BRACK
+Cxu vi poste rigardis cxu ambaux pistoloj estas tie?
+
+HEDDA
+Ne.
+
+BRACK
+Ankaux ne estas necese. Mi vidis tiun pistolon, kiun Lovborg havis
+cxe si. Kaj mi tuj rekonis gxin de hieraux. Kaj ankaux de pli frue.
+
+HEDDA
+Cxu vi eble havas gxin?
+
+BRACK
+Ne, la polico gxin havas.
+
+HEDDA
+Kion la polico faros pri la pistolo?
+
+BRACK
+Sercxos sciigxon pri la posedanto.
+
+HEDDA
+Cxu vi kredas, ke oni tion povas malkasxi?
+
+BRACK
+(klinas sin super sxi malsupren kaj flustras) Ne, Hedda Gabler, --
+ne tiom longe kiom mi silentas.
+
+HEDDA
+(rigardas lin timeme) Kaj se vi ne silentas, -- kio do?
+
+BRACK
+(sxultrotiras) Estas ja cxiam la klarigo, ke la pistolo estas
+sxtelita.
+
+HEDDA
+(firme) Prefere morti!
+
+BRACK
+(ridetas) Tiajxon oni diras, sed oni tion ne faras.
+
+HEDDA
+(ne respondante) Kaj se la pistolo do ne estas sxtelita. Kaj la
+posedanto trovigxas. Kio tiam sekvos?
+
+BRACK
+Ja, Hedda, -- tiam sekvos la skandalo.
+
+HEDDA
+La skandalo!
+
+BRACK
+La skandalo, jes, -- kiun vi tiom morte timas. Kompreneble vi estos
+vokata antaux la tribunalon. Kaj vi kaj frauxlino Diana. Sxi devas ja
+klarigi kiel cxio okazis. Se estis akcidenta pafo aux intenca
+mortigo. Cxu li tirus la pistolon el la posxo por sxin minaci? Kaj
+jen la kuglo pafigxus? Aux cxu sxi tirus la pistolon el lia mano, kaj
+jen mortpafus lin, kaj remetus la pistolon en lian posxon? Sxi certe
+kapablus tion fari. Cxar sxi estas fortika knabineto, tiu sama
+frauxlino Diana.
+
+HEDDA
+Sed cxio cxi abomena ne koncernas _min_.
+
+BRACK
+Ne. Sed vi devas respondi tiun demandon: Kial vi donis la pistolon al
+Ejlert Lovborg? Kaj kiujn konkludojn oni tiros el la fakto, ke vi al
+li gxin donis?
+
+HEDDA
+(mallevas la kapon) Vere. Pri tio mi ne pensis.
+
+BRACK
+Nu, felicxe neniu dangxero estas, tiom longe kiom mi silentas.
+
+HEDDA
+(rigardas supren al li) Mi do estas sub via potenco, Asesoro. De nun
+vi regas mian korpon kaj animon.
+
+BRACK
+(flustras pli mallauxte) Plej kara Hedda, -- kredu min -- mi ne
+misuzos la staton.
+
+HEDDA
+Tamen same sub via potenco. Dependanta de viaj postuloj kaj volo.
+Mallibera. Do mallibera! (ekstaras impete) Ne, -- tiun penson
+mi ne eltenos! Neniam.
+
+BRACK
+(rigardas sxin duone mokante) Kutime oni rezignas antaux la
+neevitebleco.
+
+HEDDA
+(reciprokas lian rigardon) Ja, eble.
+
+(Sxi iras al la skribotablo.)
+
+HEDDA
+(subpremas senperan rideton kaj imitas la akcenton de Tesman) Cxu vi
+do sukcesas, Jorgen? Cxu?
+
+TESMAN
+Dio scias, kara. Estos laboro almenaux de pluraj monatoj, tio cxi.
+
+HEDDA
+(kiel antauxe) Jen imagu! (rapidas legxere per la manoj tra la
+hararo de _sinjorino Elvsted_) Cxu ne estas strange por vi, Tea? Nun
+vi sidas cxi tie kune kun Tesman -- gxuste kiel vi antauxe sidis kune
+kun Ejlert Lovborg.
+
+ELVSTED
+Ho Dio, se mi nur povus inspiri ankaux vian edzon.
+
+HEDDA
+Ho, tio certe venos -- kun la paso de tempo.
+
+TESMAN
+Ja, sciu, Hedda, -- jam vere sxajnas al mi, ke mi komencas ion tian
+percepti. Sed retrovu segxon cxe la asesoro.
+
+HEDDA
+Cxu estas nenio, por kio vi du povas uzi min en tio?
+
+TESMAN
+Ne, absolute nenio. (turnas la kapon) De nun vi vere devas esti
+tiom afabla teni al Hedda kompanion, kara Asesoro!
+
+BRACK
+(kun ekrigardo al Hedda) Estos por mi ega plezuro.
+
+HEDDA
+Dankon. Sed cxivespere mi estas laca. Mi volas iom kusxi tie ene sur
+la sofo.
+
+TESMAN
+Jes, tion faru, kara. Cxu?
+
+(_Hedda_ iras en la malantauxan cxambron kaj kuntiras la kurtenojn
+post si. Mallonga pauxzo. Subite oni auxdas, ke sxi ludas sovagxan
+dancmelodion tie ene sur la piano.)
+
+ELVSTED
+(eksaltas de sur la segxo) Hu, kio do estas!
+
+TESMAN
+(kuras al la pordaperturo) Sed, plej kara Hedda, -- ne ludu do por
+danco cxivespere! Memoru do onklinon Rina! Kaj ankaux Ejlert!
+
+HEDDA
+(metas la kapon antauxen inter la kurtenoj) Kaj ankaux onklinon
+Julle. Kaj la tutan aron. -- De nun mi estos silenta.
+
+(Sxi denove fermas post si.)
+
+TESMAN
+(cxe la skribotablo) Sxi eble suferas vidi nin cxe tiu cxi doloriga
+laboro. Sciu, sinjorino Elvsted, -- vi translogxigxu al onklino
+Julle. Kaj jen mi venos en la vesperoj. Kaj ni povos sidi laborante
+_tie_. Cxu?
+
+ELVSTED
+Jes, estus eble pli bone --
+
+HEDDA
+(en la malantauxa cxambro) Mi bone auxdas kion vi diras, Tesman. Sed
+kiel mi pasigu la vesperojn cxi tie?
+
+TESMAN
+(foliumas la paperojn) Ho, asesoro Brack certe estas tiom gxentila,
+ke li tamen vizitos vin.
+
+BRACK
+(sur la apogsegxo, krietas gxoje) Kun plezuro cxiun lauxvican
+vesperon, sinjorino Tesman! Ni kune certe bone amuzigxu cxi tie, ni
+du!
+
+HEDDA
+(klare kaj auxdeble) Jes, cxu vi ne nutras tiun esperon, Asesoro?
+Vi, kia sola koko en la korto -- --
+
+(Pafo auxdigxas tie ene. _Tesman_, _sinjorino Elvsted_ kaj _Brack_
+eksaltas.)
+
+TESMAN
+Aj, nun sxi denove fingrumas la pistolojn.
+
+(Li distiras la kurtenojn kaj kuras enen. _Sinjorino Elvsted_ same.
+_Hedda_ kusxas senviva, sternita sur la sofo. Konfuzo kaj kriado.
+Konfuzita _Berte_ envenas de dekstre.)
+
+TESMAN
+(krias al _Brack_) Pafis sin! Pafis sin tra la tempio! Jen imagu!
+
+BRACK
+(duone paralizita sur la apogsegxo) Sed Dio kompatu, -- tiajxon oni
+ja _ne faras!_
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Hedda Gabler, by Henrik Ibsen
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HEDDA GABLER ***
+
+***** This file should be named 19183.txt or 19183.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/1/8/19183/
+
+Produced by William Walter Patterson, Geraldine Wright and Andrew Sly
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.