87 files changed, 17078 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/19086-8.txt b/19086-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..343ff8a
--- /dev/null
+++ b/19086-8.txt
@@ -0,0 +1,9234 @@
+The Project Gutenberg EBook of Vijf weken in een luchtballon, by Jules Verne
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Vijf weken in een luchtballon
+
+Author: Jules Verne
+
+Release Date: August 20, 2006 [EBook #19086]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+
+
+						 WONDERREIZEN.
+
+
+						  JULES VERNE.
+
+
+
+						   VIJF WEKEN
+					  IN EEN LUCHTBALLON.
+
+						ONTDEKKINGSREIS
+				 IN DE BINNENLANDEN VAN AFRIKA.
+
+
+
+
+
+				 ROTTERDAM:--JACs. G. ROBBERS.
+
+
+
+
+
+
+			  Gedrukt bij G. J. THIEME, te Arnhem.
+
+
+
+
+
+
+I.
+
+	Einde van eene zeer toegejuichte redevoering.--Voorstelling
+	van doctor Ferguson.--"Excelsior"--Persoonsbeschrijving van
+	den doctor.--Een overtuigd fatalist.--Maaltijden in den _Club
+	der Reizigers_.--Tallooze toosten.
+
+
+Den 14den Januarij 1862 was er een groote samenloop van toehoorders bij
+de zitting van het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap te Londen,
+Waterloo Place, 3. De president, sir Francis Maris, deed aan zijne
+geëerde medeleden eene belangrijke mededeeling in eene redevoering,
+die dikwijls door toejuichingen werd afgebroken.
+
+Dit zeldzame stuk van welsprekendheid eindigde met eenige overdrevene
+spreekwijzen, waaruit de vaderlandsliefde ten volle bleek.
+
+"Engeland is altijd het voornaamste volk geweest door
+de onverschrokkenheid zijner reizigers in aardrijkskundige
+ontdekkingen. (_talrijke toejuichingen_.) Doctor Samuel Ferguson, een
+zijner roemrijkste inwoners, zal zijn oorsprong geene schande aandoen
+(_van alle kanten_: Neen! neen!) Deze poging zal, als zij gelukt
+(_zij zal gelukken!_) al wat men tot hiertoe van de aardrijkskunde
+van Afrika weet met elkander verbinden (_algemeene goedkeuring._) en,
+als zij mislukt (_nooit! nooit!_), zal zij ten minste van een der
+stoutmoedigste plannen van het menschelijk genie getuigen! (_hevig
+stampen met de voeten._)"
+
+"Hoezee! hoezee!" riep de vergadering, door deze treffende woorden
+opgewekt.
+
+"Hoezee voor den onverschrokken Ferguson!" riep een der uitbundigste
+toehoorders.
+
+Kreten van verrukking weergalmden. De naam van Ferguson kwam op ieders
+lippen, en wij hebben reden om te gelooven, dat hij er veel bij won
+dat hij door Engelschen werd vermeld.
+
+Daar toch waren talrijke, vergrijsde, vermoeide en onverschrokken
+reizigers, die de geheele wereld hadden doorkruist! Allen waren
+ontsnapt aan schipbreuken, branden of de tomahawks der Indianen, de
+knodsen der wilden, de strafpaal en de magen van Australiërs, maar
+niets kon het kloppen van hun hart bedwingen gedurende de redevoering
+van sir Francis Maris, en naar menschen geheugen was dit de schoonste
+uitslag eener aanspraak in het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap
+van Londen.
+
+Maar in Engeland bepaalt zich de geestdrift niet alleen tot
+woorden. Er werd terstond gestemd over eene tegemoetkoming voor den
+doctor Ferguson, welke 2500 pond sterling beliep. De belangrijkheid
+der som was geëvenredigd aan de belangrijkheid der onderneming.
+
+Een der leden van het gezelschap verzocht den president het woord,
+ten einde te vragen of doctor Ferguson niet officieel voorgesteld
+zou worden.
+
+"De doctor stelt zich ter beschikking der vergadering," antwoordde
+sir Francis Maris.
+
+"Laat hem binnenkomen," riep men, "laat hem binnenkomen! Het is goed
+een zoo buitengewoon stoutmoedig man te zien!"
+
+"Misschien heeft dit ongeloofelijke voorstel geen ander doel gehad
+dan om ons te misleiden," zeide een oude kommodore.
+
+"En als doctor Ferguson niet bestond!" riep eene andere stem.
+
+"Dan zou men hem moeten vinden," antwoordde schertsend een lid van
+dit deftige genootschap.
+
+"Laat doctor Ferguson binnenkomen," zeide sir Francis Maris.
+
+De doctor trad binnen te midden van donderende toejuichingen, niet
+in het minste ontroerd.
+
+Het was een man van ongeveer veertig jaar en van gewone
+lichaamsgestalte; zijn bloedrijk gestel verraadde zich door eene
+hoogroode kleur; hij had regelmatige trekken, met een neus in de
+gedaante der voorsteven van een schip, gewoonlijk de neus der menschen,
+die tot ontdekkingen voorbeschikt zijn, genoemd; zijne zachte meer
+verstandige dan stoutmoedige oogen zetten eene groote bekoorlijkheid
+bij aan zijne gelaatstrekken; zijne armen waren lang en zijne voeten
+zette hij neder met al de deftigheid van een grooten looper.
+
+Die kalme deftigheid vertoonde zich in den geheelen persoon des
+doctors, en niemand kwam het in de gedachte eenig vermoeden te
+koesteren, dat hij het werktuig van de onschuldigste misleiding
+kon zijn.
+
+Ook hielden de toejuichingen slechts op, op het oogenblik dat doctor
+Ferguson door een zacht gebaar stilte verzocht; hij ging naar den
+armstoel, die voor zijne voorstelling was gereed gemaakt; vervolgens
+rechtop staande hief hij den rechter wijsvinger omhoog, opende den
+mond en sprak dit enkele woord: "Excelsior!" [1].
+
+Neen, nooit had een voorstel van lord Palmerston om gelden te vragen
+voor het bezetten der rotsen van Engeland een zoo goeden uitslag
+gehad. De redevoering van sir Francis Maris was ver overtroffen. De
+doctor toonde zich te gelijk verheven, groot en edel.
+
+De oude kommodore, volkomen met dien zonderlingen man verzoend,
+verzocht de "volledige" opneming van de redevoering Ferguson in "de
+Bulletins van het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap van Londen."
+
+Wie was dan toch die doctor, en aan welke onderneming ging hij
+zich wijden?
+
+De vader van den jongen Ferguson, een dapper kapitein ter zee, had
+zijn zoon, van diens prille jeugd af, deel doen nemen aan de gevaren
+en avonturen van zijn beroep. Dit waardige kind, dat nooit de vrees
+schijnt gekend te hebben, toonde reeds vroegtijdig een levendigen
+geest, een begrip van onderzoek en eene merkwaardige geneigdheid tot de
+wetenschappen; daarenboven legde hij eene groote behendigheid aan den
+dag om zich uit de verlegenheid te helpen; hij was met niets verlegen,
+zelfs niet met het gebruik zijner eerste vork, waarin de kinderen in
+het algemeen zoo zelden slagen.
+
+Weldra ontvlamde zijne verbeeldingskracht bij het lezen der stoute
+ondernemingen en der onderzoekingen ter zee; hij volgde oplettend
+de ontdekkingen in het eerste gedeelte der negentiende eeuw, hij
+droomde van den roem van Mungo Park, Bruce, Gaillié, Levaillant en
+zelfs, geloof ik, van dien van Selkirk, den Robinson Crusoe, die
+hem niet geringer scheen. Hoeveel uren bracht hij met hem door op
+zijn eiland Juan Fernadez! Hij keurde dikwijls de denkbeelden van
+den verlaten matroos goed, somtijds beredeneerde hij zijne plannen
+en ontwerpen; hij zou anders misschien later op zijn minst genomen
+even goed hebben gehandeld! Maar zeker is het, dat hij nooit dat
+gelukkige eiland zou ontvlucht zijn, waar hij gelukkig was als een
+koning zonder onderdanen...., neen, zelfs niet al had hij eerste lord
+der admiraliteit kunnen worden.
+
+Ik laat u te denken hoe deze aanleg zich gedurende zijne avontuurlijke
+jeugd ontwikkelde, geslingerd als hij was naar alle hoeken der
+wereld. Zijn vader, als een kundig man, versterkte dit levendig
+verstand door ernstige studiën in natuurkunde en werktuigkunde,
+vereenigd met een weinig plantenkunde, geneeskunde en sterrenkunde.
+
+Bij den dood van den waardigen kapitein, had Samuel Ferguson,
+twee-en-twintig jaren oud, reeds eene reis rondom de wereld gedaan;
+hij nam dienst in het korps bengaalsche ingenieurs en onderscheidde
+zich bij verschillende gelegenheden; maar het soldatenleven beviel
+hem niet; daar hij er niet om gaf om te bevelen, wilde hij ook niet
+gaarne gehoorzamen. Hij diende zijn ontslag in, en nu eens jagende,
+dan eens planten zoekende, ging hij naar het noorden van het Indische
+schiereiland, en doorreisde dit van Calcutta tot Surate.
+
+Van Surate zien wij hem naar Australië gaan en in 1845 deelnemen aan de
+onderneming van kapitein Sturt, belast met het verkennen der Kaspische
+zee, die men onderstelt te bestaan in het midden van Nieuw-Holland.
+
+Samuel Ferguson kwam omstreeks 1850 in Engeland terug, en meer dan
+ooit bevangen met de zucht naar ontdekkingen, vergezelde hij tot in
+1853 kapitein Mac Clure op den tocht naar Amerika van de Behringstraat
+tot aan Kaap Farewell.
+
+In spijt der vermoeienissen van allerlei aard en onder alle
+luchtstreken, genoot Ferguson eene bloeiende gezondheid, hij leefde
+op zijn gemak te midden der grootste ontberingen; hij was het beeld
+van een volmaakten reiziger, wiens maag zich naar willekeur inkrimpt
+of uitzet, wiens beenen langer of korter worden, naar gelang van de
+rustplaats waarop hij ligt, die op elk uur van den nacht inslaapt en
+op elk uur van den nacht ontwaakt.
+
+Niets is sedert minder verbazend dan onzen onvermoeiden reiziger terug
+te vinden op zijn tocht door het westen van Thibet, in gezelschap
+der broeders Schlagintweit, van 1855 tot 1857, waarvan merkwaardige
+opmerkingen over volkenkunde het gevolg waren.
+
+Gedurende die verschillende reizen was Samuel Ferguson de werkzaamste
+en belangrijkste correspondent van den "Daily Telegraph," het dagblad
+van een penny, waarvan dagelijks 140,000 exemplaren worden gedrukt,
+die nauwelijks voldoende zijn voor vele millioenen lezers. Men kende
+hem wel, dien doctor, hoewel hij geen lid was van eenige geleerde
+instelling, noch van de Koninklijk Aardrijkskundige genootschappen van
+Londen, Parijs, Berlijn, Weenen of St. Petersburg, noch van de club
+der Reizigers, noch zelfs van het Koninklijk Polytechnisch Instituut,
+waar zijn vriend, de geleerde Kokburn, eene eervolle plaats bekleedde.
+
+Deze geleerde stelde hem eens voor het volgende vraagstuk op te
+lossen: Gegeven zijnde het aantal mijlen door den doctor doorloopen,
+hoe veel weg heeft zijn hoofd meer afgelegd dan zijne voeten, door
+het verschil der stralen? Of: gegeven het aantal mijlen door de voeten
+en het hoofd van den doctor doorloopen, zijne lengte tot op eene lijn
+nauwkeurig te berekenen?
+
+Maar Ferguson hield zich altijd verwijderd van de geleerde
+genootschappen, daar hij geen vriend was van praten; hij vond dat
+de tijd veel beter besteed wordt met zoeken en ontdekken dan met
+redeneeren.
+
+De doctor ontving de toejuichingen van de toehoorders met kalmte;
+hij was daarboven verheven, daar hij geen hoogmoed en nog minder
+ijdelheid bezat; hij vond het voorstel, dat hij aan den president
+Sir Francis Maris had gedaan, zeer natuurlijk en bemerkte zelfs niet,
+welk een indruk het maakte.
+
+Na de zitting werd de doctor naar de _Club der Reizigers_ in Pall Mall
+gebracht, waar te zijner eer een prachtig gastmaal was aangericht. De
+grootte der gerechten was geëvenredigd aan de belangrijkheid van den
+persoon, en de steur, die daar prijkte, was geen drie duim korter
+dan Samuel Ferguson zelf.
+
+Vele toosten werden uitgebracht op de reizigers, die zich hadden
+beroemd gemaakt door tochten in Afrika, gelijk ook op Samuel Ferguson,
+die door zijne ongeloofelijke poging de onderzoekingen der reizigers
+met elkander in verband moest brengen en de reeks van ontdekkingen
+in Afrika voltooien.
+
+
+
+
+II.
+
+	Een artikel van den "Daily Telegraph."--Oorlog der geleerde
+	dagbladen.--De heer Petermann ondersteunt zijn vriend
+	Dr. Ferguson.--Antwoord van den geleerden Koner.--Aangegane
+	weddenschappen.--Verschillende voorstellen aan Ferguson gedaan.
+
+
+Des anderen daags, 15 Januari, las men in den Daily Telegraph het
+volgende artikel:
+
+"Afrika zal eindelijk het geheim harer uitgestrekte vlakten openbaren;
+een hedendaagsche Oedipus zal ons het raadsel oplossen, dat de
+geleerden van zestig eeuwen niet hebben kunnen verklaren. Eertijds werd
+het zoeken van de bronnen van den Nijl beschouwd als eene onzinnige
+poging, eene hersenschim, die nooit zou verwezenlijkt worden.
+
+"Doctor Barth, die tot aan Soedan den weg van Denham en Clapperton
+heeft gevolgd, doctor Livingstone, zijne onverschrokken onderzoekingen
+uitstrekkende van de Kaap de Goede Hoop tot aan de vallei van den
+Zambezi, de kapiteins Burton en Speke hebben door de ontdekking der
+binnenmeeren drie wegen geopend voor de tegenwoordige beschaving;
+het punt, waar hunne wegen elkander kruisten, waar geen reiziger nog
+heeft kunnen komen, is het hart zelf van Afrika. Daar moeten alle
+pogingen tot ontdekking worden aangewend.
+
+"Maar de arbeid van deze moedige steunpilaren der wetenschap zal
+weder opgevat worden door de stoutmoedige poging van Dr. Ferguson,
+wiens schoone onderzoekingen onze lezers zeker gelegenheid hebben
+gehad naar waarde te schatten.
+
+"Deze onverschrokken ontdekker stelt zich voor Afrika van het oosten
+naar het westen in een luchtballon door te trekken. Als wij goed
+onderricht zijn, zal het eiland Zanzibar op de westkust de plaats
+van het vertrek zijn. Wat het punt van aankomst betreft, alleen de
+Voorzienigheid kent dit.
+
+"Het voorstel van dezen wetenschappelijken tocht is gisteren
+officieel aan het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap gedaan;
+eene som van 2500 Pond is toegestaan ter tegemoetkoming in de kosten
+der onderneming.
+
+"Wij zullen onze lezers op de hoogte houden van deze poging, die
+zonder wederga is in de jaarboeken der aardrijkskunde."
+
+Zoo als men denken kan, maakte dit artikel veel gerucht; het verdreef
+eerst de stormen van het ongeloof; Dr. Ferguson werd gehouden voor
+een zuiver hersenschimmig persoon, van de uitvinding van Mr. Barnum,
+die, na in de Vereenigde Staten te hebben gearbeid, zich gereed maakte
+ook in Engeland zaken te doen.
+
+Een aardig antwoord verscheen te Geneve in het Februari-nummer
+van het "Bulletin van het Aardrijkskundig genootschap," het maakte
+het Koninklijk genootschap te Londen, de Club der Reizigers en den
+buitengewoon grooten steur op eene geestige wijze belachelijk.
+
+Maar de Heer Petermann bracht in zijne "Mededeelingen," die te
+Gotha verschenen, het dagblad van Geneve geheel tot zwijgen. De Heer
+Petermann kende Dr. Ferguson persoonlijk, en stelde zich borg voor
+de onverschrokkenheid van zijn vriend.
+
+Voor het overige was de twijfel niet langer mogelijk; de toebereidselen
+voor de reis werden te Londen gemaakt, de fabrieken van Lyon hadden
+eene belangrijke bestelling van taf ontvangen voor de samenstelling
+van den luchtballon, eindelijk stelde het Britsche gouvernement het
+transportschip de Resolute, kapitein Pennet, ter beschikking van
+den doctor.
+
+Terstond werden er duizenden aanmoedigingen gegeven, duizend
+gelukwenschen gedaan. De bijzonderheden der onderneming verschenen
+geheel in de Bulletins van het "Aardrijkskundig genootschap"
+van Parijs, een merkwaardig artikel werd gedrukt in de "Nieuwe
+Jaarboeken van Reizen, Aardrijkskundige Geschiedenis en Oudheidkunde
+van V.A. Malte-Brun;" een opstel in het "Tijdschrift voor algemeene
+Aardkennis" door Dr. W. Koner, bewees zegevierend de mogelijkheid
+dezer reis, de kansen van goeden uitslag, de natuur der hinderpalen,
+de groote voordeelen eener luchtreis; hij keurde alleen het punt van
+vertrek af, waartoe hij liever Masuah, eene kleine haven van Abyssinië,
+wilde gekozen hebben, vanwaar James Bruce in 1768 vertrokken was,
+om de bronnen van den Nijl op te sporen. Overigens bewonderde hij
+onvoorwaardelijk den krachtigen geest van Dr. Ferguson.
+
+De "North American Review", zag met eenig ongenoegen een zoodanigen
+roem voor Engeland bewaard, hij maakte van het voorstel van den doctor
+eene scherts en noodigde hem uit naar Amerika te komen, terwijl hij
+op zoo'n goeden weg was.
+
+Kortom, zonder de dagbladen der geheele wereld mede te rekenen, was
+er geen wetenschappelijk tijdschrift, dat het feit niet in al zijne
+vormen vermeldde.
+
+Aanzienlijke weddenschappen werden in Londen en geheel Engeland
+aangegaan, 1°. over het wezenlijke of vermeende bestaan van
+Dr. Ferguson; 2°. over de reis, die volgens eenigen niet, volgens
+anderen wel zou ondernomen worden; 3°. over het al of niet welslagen;
+4°. over de waarschijnlijkheid of onwaarschijnlijkheid van de
+terugkomst van Dr. Ferguson. Men schreef ontzettende sommen in het boek
+der weddenschappen in, alsof er sprake was van de wedrennen van Epsom.
+
+Aldus hielden geloovigen en ongeloovigen, onwetenden en geleerden de
+oogen op den doctor gevestigd. Hij gaf gaarne nauwkeurige inlichtingen
+omtrent zijne reis. Hij was gemakkelijk te spreken en de natuurlijkste
+mensch ter wereld. Meer dan een moedig avonturier meldde zich bij hem
+aan om in den roem en de gevaren der onderneming te deelen, maar hij
+weigerde, zonder reden te geven van zijne weigering.
+
+Talrijke uitvinders van werktuigen, toepasselijk op de richting van
+den luchtballon, kwamen ieder hun stelsel bloot leggen. Hij wilde er
+geen aannemen. Aan ieder, die hem vroeg, of hij in dit opzicht iets
+had ontdekt, weigerde hij volstrekt zich te verklaren en hij hield
+zich meer dan ooit met de toebereidselen voor zijne reis bezig.
+
+
+
+
+III.
+
+	De vriend van den doctor--Van welken tijd hunne vriendschap
+	dagteekende--Dick Kennedy te Londen--Onverwacht, maar niet
+	geruststellend voorstel--Weinig troostend spreekwoord--Eenige
+	namen uit het martelaarsboek van Afrika--Voordeelen van een
+	luchtballon.--Het geheim van doctor Ferguson.
+
+
+Doctor Ferguson had een vriend. Geen tweede ik; zulk eene vriendschap
+kon niet bestaan tusschen twee geheel verschillende wezens. Deze
+vriend, Dick Kennedy geheeten, was een Schot in de volste beteekenis
+des woords, openhartig, resoluut, koppig. Hij bewoonde de kleine stad
+Leith bij Edinburg. Hij was soms visscher, maar overal en altijd een
+hartstochtelijk jager, wat niemand verwondert van een Schot, die gewoon
+is de bergen der Hooglanden te doorkruisen. Men noemde hem als iemand,
+die goed met de karabijn kon schieten; niet alleen deed hij de kogels
+door een mes in tweeën splijten, maar zelfs in zoo gelijke stukken dat,
+als men die woog, men geen beduidend verschil tusschen hen kon merken.
+
+De gelaatstrekken van Kennedy deden denken aan die van Halbert
+Glendinning, zooals Walter Scott die beschreven heeft in "het
+Klooster;" zijn gestalte was hooger dan zes Engelsche voeten; vol
+bevalligheid scheen hij met een herculische kracht begaafd, zijn
+aangezicht sterk gebruind door de zon, levendige zwarte oogen, eene
+natuurlijke stoutmoedigheid en eindelijk iets goeds en stevigs in
+zijn geheelen persoon, maakte iedereen met den Schot ingenomen. De
+beide vrienden hadden kennis gemaakt in Indië, toen beiden bij
+hetzelfde regiment dienden; terwijl Dick op tijgers en olifanten
+jacht maakte, zocht Samuel planten en insecten; ieder kon zich in
+zijn vak bekwaam noemen en meer dan eene zeldzame plant kwam in het
+bezit van den doctor, die evenveel waarde voor hem had als een paar
+ivoren slagtanden.
+
+Deze twee jongelieden hadden nooit gelegenheid elkander het leven
+te redden, noch een of anderen dienst te bewijzen. Vandaar hunne
+onveranderlijke vriendschap. Het noodlot verwijderde hen soms, maar
+de sympathie hereenigde hen altoos.
+
+Sedert hunne terugkomst in Engeland werden zij dikwijls gescheiden
+door de verre tochten van Ferguson, maar als deze terug was ging hij
+altijd eenige weken bij zijn vriend den Schot doorbrengen.
+
+Dick sprak van het verledene, Samuel bereidde de toekomst, de een zag
+voor, de ander achter zich. Vandaar was de geest van Ferguson onrustig,
+die van Kennedy altijd kalm.
+
+Na zijne reis door Thibet sprak de doctor bijna twee jaar lang niet
+van eenige nieuwe onderzoekingen; Dick geloofde dat zijne zucht naar
+reizen en avonturen verdwenen was en was daarover verrukt. Het moest,
+zeide hij, den een of anderen dag een slecht einde nemen; hoe men ook
+aan allerlei soort menschen gewoon zij, men reist niet straffeloos
+te midden der menscheneters en wilde dieren. Kennedy trachtte dus
+Samuel over te halen zijne rust te nemen, daar hij genoeg voor de
+wetenschap en te veel voor de menschelijke dankbaarheid had gedaan.
+
+Hierop vergenoegde zich de doctor met niets te antwoorden; hij bleef
+peinzend en gaf zich toen aan geheime berekeningen over, zijne nachten
+met cijferen doorbrengende, terwijl hij zelfs bijzondere werktuigen
+beproefde, waarvan niemand zich rekenschap kon geven. Men gevoelde
+dat hij iets grootsch in het hoofd had.
+
+"Waarover kan hij zoo denken?" vroeg Kennedy zich af, toen zijn vriend
+hem in Januari verlaten had om naar Londen terug te keeren. Hij vernam
+dit op een morgen door het artikel in den "Daily Telegraph."
+
+"Genadige Hemel!" riep hij uit, "die dwaas, die onzinnige! Afrika in
+een luchtballon te doorkruisen! Dat ontbrak er nog aan! Ziedaar dan
+waarover hij sedert twee jaren dacht."
+
+Toen zijne vertrouwde huishoudster, de oude Elspeth, hem trachtte te
+overtuigen dat het wel eene misleiding kon zijn, antwoordde hij: "Kom,
+ik zou mijn man niet kennen? Is het niet juist iets voor hem? Door
+de lucht te reizen! Nu is hij jaloersch op de arenden! Neen, dit zal
+niet gebeuren, ik zal het wel weten te verhinderen! Als men hem liet
+begaan, zou hij, op een mooien dag weer, naar de Maan vertrekken."
+
+Denzelfden avond nam Kennedy, half ongerust, half verbitterd plaats
+op den spoortrein en kwam den volgenden morgen te Londen aan.
+
+Drie kwartier daarna zette hem een cab aan het kleine huis des doctors,
+Soho Square, Greek Street, af; hij trad den drempel over en kondigde
+zich aan door vijf harde slagen op de deur.
+
+Ferguson zelf opende hem.--"Dick?" zeide hij zonder eenige
+verwondering.--"Dick zelf," antwoordde Kennedy.--"Hoe, mijn
+waarde Dick, gij te Londen, gedurende de winterjacht?"--"Ja,
+ja."--"En wat komt gij er doen?"--"Eene dwaasheid zonder naam
+verhinderen."--"Eene dwaasheid?" zeide de doctor.--"Is het waar, wat
+dit dagblad verhaalt," antwoordde Kennedy, hem het nummer van den
+Daily Telegraph toonende.--"O! spreekt gij daarvan! Die dagbladen
+zijn zeer onbescheiden! Maar ga zitten, mijn waarde Dick."--"Ik
+ga niet zitten."--"Hebt gij degelijk het voornemen deze reis te
+ondernemen?"--"Vast; mijne toebereidselen gaan goed voort, en
+ik...."--"Waar zijn zij, dat ik ze in stukken kan breken?"
+
+De waardige Schot werd ernstig boos.
+
+"Bedaard, mijn, waarde Dick," hernam de doctor. "Ik begrijp uwe
+verbittering. Gij zijt boos op mij, dat ik u mijne nieuwe ontwerpen
+niet heb medegedeeld."--"Noemt gij dat nieuwe ontwerpen?"--"Ik heb
+veel te doen gehad," antwoordde Samuel, zonder op deze woorden acht
+te slaan. "Maar wees bedaard, ik zou niet vertrokken zijn, zonder u
+te schrijven."--"Daarom geef ik niet."--"Omdat ik voornemens ben u
+mede te nemen."
+
+De Schot deed een sprong, waarover een gems zich niet zou geschaamd
+hebben.
+
+"Ah, ha!" zeide hij, "gij wilt dus dat men ons beiden in het gesticht
+Bethlehem [2] opsluite!"--"Ik heb bepaald op U gerekend, mijn waarde
+Dick en ik heb u gekozen, met uitsluiting van vele anderen."
+
+Kennedy bleef verstomd staan.
+
+"Als gij mij tien minuten lang zult hebben aangehoord," antwoordde
+de doctor bedaard, "zult gij mij bedanken."--"Spreekt gij in
+ernst?"--"Zeker."--"En als ik weiger u te vergezellen?"--"Gij zult
+niet weigeren."--"Maar als ik weiger?"--"Dan zal ik alleen vertrekken."
+
+"Laat ons gaan zitten," zeide de jager, "en zonder drift spreken. Als
+gij niet gekscheert is het wel de moeite waard dat men redeneert."
+
+"Laat ons redeneeren terwijl wij ontbijten, mijn waarde Dick."
+
+De beide vrienden gingen over elkander zitten voor eene kleine tafel,
+tusschen een hoop geroosterde broodjes en een grooten trekpot.
+
+"Mijn waarde Samuel," zeide de jager, "uw ontwerp is onzinnig! het
+is onmogelijk! het gelijkt op niets ernstigs en uitvoerbaars!"--"Dat
+zullen wij zien, na het beproefd te hebben."--"Maar juist dat moet gij
+niet doen."--"Waarom niet, als het u belieft?"--"En dan de gevaren en
+hinderpalen van allerlei aard!"--"De hinderpalen," antwoordde Ferguson
+ernstig, "zijn uitgevonden om overwonnen te worden en wat de gevaren
+betreft, wie kan zich vleien, ze te ontvluchten? Alles is gevaar in
+het leven; het kan zeer gevaarlijk zijn voor zijne tafel te zitten of
+zijn hoed op het hoofd te zetten; overigens moet men hetgeen gebeuren
+zal, beschouwen als reeds gebeurd en slechts het tegenwoordige in de
+toekomst zien, want de toekomst is slechts een weinig meer verwijderd
+tegenwoordig."--"Wat!" zeide Kennedy, de schouders ophalende, "gij
+zijt altijd fatalist."--"Altijd, maar in de goede opvatting van het
+woord. Laten wij ons dus niet bekommeren over hetgeen het lot over ons
+beschikt en nooit ons goed Engelsch spreekwoord vergeten: 'de mensch,
+die geboren is om opgehangen te worden, zal nimmer verdrinken.'"
+
+Daarop viel niets te antwoorden, hetgeen echter Kennedy niet
+verhinderde eene menigte bewijsgronden bij te brengen, welke hier
+op te noemen te lang zou duren. Maar eindelijk zeide hij na een
+uur redeneeren: "als gij volstrekt Afrika wilt doortrekken, als
+dit noodzakelijk is voor uw geluk, waarom slaat gij den gewonen weg
+niet in?"
+
+"Waarom?" antwoordde de doctor, "omdat tot hiertoe alle pogingen
+mislukt zijn! Omdat van Mungo Park af, die op den Niger werd vermoord,
+tot aan Vogel die in Wadaï verdwenen is, sedert Oudney, die te Murmur,
+Clapperton, die te Sackatou gestorven is, tot op den Franschman
+Maizan, die in stukken is gehouwen, van den majoor Laing af, die
+door de Touaregs gedood werd, tot op Roscher van Hamburg, die in het
+begin van 1860 werd vermoord, talrijke slachtoffers in Afrika gevallen
+zijn. Omdat het worstelen tegen de elementen, den honger, den dorst,
+de koorts, de wilde dieren en nog wilder volksstammen onmogelijk
+is! Omdat dat, wat op de eene wijze niet kan worden uitgevoerd,
+op eene andere manier beproefd moet worden! Eindelijk omdat daar,
+waar men niet middendoor kan, men er langs of over moet!"
+
+"Als het slechts de zaak was om er voorbij te gaan, maar er overheen,
+dat is iets anders," hernam Kennedy.
+
+"Welnu," zeide de doctor met de grootste koelbloedigheid, "wat heb ik
+te vreezen? Gij zult wel begrijpen, dat ik mijne voorzorgen genomen heb
+om geen val van mijn ballon te duchten te hebben, als hij mij dus in
+den steek laat, zal ik mij op de gewone wijze der onderzoekers op de
+aarde terug bevinden; maar mijn ballon zal zulke kuren niet krijgen,
+wees daarvan verzekerd."
+
+"Gij moet er integendeel op rekenen."--"Neen, mijn waarde Dick. Ik
+zal er mij niet van scheiden vóór mijne aankomst aan de westkust van
+Afrika. Met dezen ballon is alles mogelijk, zonder hem verval ik weder
+in de gevaren en natuurlijke hinderpalen van een dergelijken tocht;
+met hem heeft men noch hitte, noch stortvloeden, noch onweders,
+noch den samoem, noch de ongezonde klimaten, noch de wilde dieren,
+noch de menschen te vreezen! Als ik te warm ben, klim ik; ben ik te
+koud, ik daal; bergen, afgronden, stroomen kan ik overtrekken, een
+onweder beheersch ik, een bergstroom ga ik strijkelings voorbij! Ik
+ga zonder mij te vermoeien, ik houd stil zonder rust te behoeven! Ik
+zweef boven nieuwe steden! Ik vlieg met de snelheid des orkaans, nu
+eens in de hoogste luchtstreken, dan eens op de honderd voet afstands
+van den grond, en de kaart van Afrika ontrolt zich voor mij in den
+grooten atlas der wereld."
+
+De brave Kennedy begon zich ontroerd te gevoelen en echter duizelde
+hij van het schouwspel, dat hij zich voor oogen stelde. Hij beschouwde
+Samuel met bewondering, maar ook met vrees; hij voelde zich reeds in
+de ruimte slingeren.
+
+"Laat zien," zeide hij, "mijn waarde Samuel, gij hebt dus het
+middel gevonden, om de ballons te sturen?"--"Geenszins, dit
+is een hersenschim."--"Maar dan zult gij gaan...."--"Waarheen
+de Voorzienigheid het wil, maar toch van het Oosten naar het
+Westen."--"Waarom?"--"Omdat ik mij van de passaatwinden denk
+te bedienen, wier richting standvastig is."--"O! waarlijk!" zeide
+Kennedy nadenkend: "de passaatwinden.... zeker.... men kan.... er is
+werkelijk iets...."
+
+"Mijn beste vriend, er is alles. Het engelsche gouvernement heeft
+een transportschip te mijner beschikking gesteld, men is eveneens
+overeengekomen, dat drie of vier schepen op de westkust zouden kruisen
+ten tijde van mijne vermoedelijke aankomst. Binnen hoogstens drie
+maanden zal ik te Zanzibar zijn, waar ik mijn ballon vullen zal,
+en vandaar zullen wij opstijgen...."
+
+"Wij!" zeide Dick.--"Zoudt gij nog eenige tegenwerping te maken
+hebben? Spreek, vriend Kennedy."--"Eene tegenwerping? ik heb er
+duizend; maar zeg mij, onder anderen eens; als gij het land wilt
+zien, als gij naar willekeur wilt rijzen of dalen, kunt gij dit niet
+doen zonder uw gas te verliezen: tot heden zijn daaromtrent geene
+andere handelwijzen bekend, en dit heeft altijd de lange luchtreizen
+verhinderd."
+
+"Mijn waarde Dick, ik zal u slechts één ding zeggen, ik zal geen
+deeltje gas, hoe klein ook, verliezen"--"En gij zult naar willekeur
+neerdalen?"--"Ja."--"En hoe zult gij dat aanleggen?"--"Dat is mijn
+geheim, vriend Dick. Vertrouw, en uwe spreuk zij, even als de mijne:
+'Excelsior.'"--"Het zij zoo," antwoordde de jager, die geen woord
+Latijn verstond.
+
+Maar hij was vast besloten om zich door alle mogelijke middelen tegen
+het vertrek van zijn vriend te verzetten. Hij hield zich dus of hij
+het met hem eens was en vergenoegde zich met waarnemen. Samuel ging
+het oog houden op zijne toebereidselen.
+
+
+
+
+
+IV.
+
+	Afrikaansche onderzoekingen.--Barth, Richardson, Overweg,
+	Werne, Brun-Rollet, Peney, Andrea Debono, Miani, Guillaume
+	Lejean, Bruce, Krapf en Rebmann. Maizan, Roscher, Burton
+	en Speke.
+
+
+De richting, die doctor Ferguson zich had voorgesteld te volgen,
+was niet bij toeval gekozen, zijn punt van vertrek was ernstig
+overwogen, en niet zonder reden besloot hij van het eiland Zanzibar
+op te stijgen. Dit eiland, dicht bij de Oostkust van Afrika gelegen,
+ligt op 6° zuiderbreedte, dat is 430 geographische mijlen bezuiden
+den evenaar.
+
+Van dit eiland was de laatste expeditie vertrokken om de bronnen van
+den Nijl op te sporen.
+
+Maar het zal goed zijn aan te wijzen, welke onderzoekingen Ferguson
+hoopte te verbinden. Er zijn twee hoofdzakelijke: die van doctor
+Barth in 1849, en die van de luitenants Burton en Speke in 1858.
+
+Doctor Barth is een Hamburger, die voor zijn landgenoot Overweg en
+voor zich het verlof vroeg om zich bij den tocht van den Engelschman
+Richardson te voegen; deze was belast met eene zending naar Soudan.
+
+Dit uitgestrekte land is gelegen tusschen 15° en 10° noorderbreedte,
+dat is te zeggen, om er te komen, moet men meer dan 500 mijlen in
+het binnenste van Afrika dringen.
+
+Tot op dien tijd was die landstreek slechts bekend door de reis van
+Denham, Clapperton en Oudney van 1822 tot 1824. Richardson, Barth en
+Overweg, begeerig hunne onderzoekingen verder voort te zetten, kwamen
+te Tunis en Tripoli aan, even als hunne voorgangers, en vervolgens
+te Murzuk, hoofdstad van Fezzan.
+
+Zij verlieten toen de loodrechte richting en maakten een omweg
+westwaarts naar Ghât, niet zonder moeielijkheden geleid door de
+Touaregs. Na duizend tooneelen van plundering, kwelling, aanvallen
+met gewapende hand, kwam hunne karavaan in October in de groote oase
+van Asben. Doctor Barth scheidde zich van zijne gezellen, deed een
+uitstapje naar de stad Aghadès en voegde zich weder bij den tocht,
+die zich den 12den December weder op weg begaf; zij kwamen in de
+provincie Damerghou, waar de reizigers scheidden en Barth den weg van
+Kano insloeg, waar hij met geduld en na het betalen van aanzienlijke
+sommen aankwam.
+
+Ondanks een hevige koorts verliet hij deze stad den 7den Maart door
+een enkelen bediende gevolgd. Het voornaamste doel zijner reis was
+het meer Tchad te verkennen, waarvan hij nog 350 mijlen verwijderd
+was. Hij ging toen oostwaarts en bereikte de stad Zouricolo in Burnou,
+aan den oever van het meer. Eindelijk bereikte hij na drie weken, den
+14den April, twaalf en een halve maand na zijn vertrek van Tripoli,
+de stad Ngornou.
+
+Wij vinden hem den 29sten Maart 1851 weder bij zijn vertrek met Overweg
+om het koninkrijk Adamaoua, ten zuiden van het meer, te bezoeken; hij
+kwam tot aan de stad Yola, een weinig beneden 9° noorderbreedte. Dit
+is de uiterste grens door dien stoutmoedigen reiziger bereikt.
+
+Hij kwam in Augustus te Kouka terug, vandaar doorreisde hij
+achtereenvolgens Mandara, Barghimi, Kanem en bereikte de uiterste
+grens ten Oosten, de stad Masena, op 17° 20' westerlengte gelegen [3].
+
+Den 25sten November 1752, na den dood van Overweg, zijn laatsten
+medgezel, drong hij westelijk door, bezocht Sockoto, stak den Niger
+over, en kwam eindelijk te Tombuctoe, waar hij acht maanden lang moest
+kwijnen te midden der kwellingen en slechte behandelingen van den
+scheik en van de ellende. Maar de tegenwoordigheid van een Christen
+in de stad kon niet langer worden geduld, de Fullanahs dreigden
+haar te belegeren. De doctor verliet haar dus den 17den Maart 1854,
+vluchtte naar de grenzen, waar hij drie-en-dertig dagen bleef, van
+alles ontbloot, kwam in November te Kano terug--en ging weder naar
+Kouka, vanwaar hij, na vier maanden oponthoud, den weg naar Denham
+weder insloeg; hij zag Tripoli weder tegen het einde van Augustus
+1855 en kwam den 6den September te Londen terug, alleen overgebleven
+van zijne makkers. Dit was de stoutmoedige reis van Barth.
+
+Doctor Ferguson teekende zorgvuldig op, dat hij tot op 4°
+noorderbreedte en 17° westerlengte was gekomen.
+
+Zien wij nu, wat de luitenants Burton en Speke in Oost-Afrika deden.
+
+De verschillende expeditiën, die den Nijl opzeilden, konden nooit aan
+de geheimzinnige bronnen van die rivier komen. Volgens het verhaal van
+den duitschen geneesheer Ferdinand Werne, ging de reis, beproefd in
+1840, onder bescherming van Mehemed-Ali, niet verder dan Gondokoro,
+tusschen de 4° en 5° noorder-parallel.
+
+In 1855 vertrok Brun-Rollet, die tot consul van Sardinië in oostelijk
+Soedan benoemd was, in plaats van Vaudey, die ter dood was gebracht,
+van Karthoum en kwam, onder den naam van Yakoub, handelaar in gom en
+ivoor, te Belenia, beneden den 4den graad en keerde ziek naar Karthoum
+terug, waar hij in 1857 stierf.
+
+Noch doctor Peney, chef van den geneeskundigen dienst in Egypte,
+die op een kleine stoomboot een graad zuidelijker kwam dan Gondokoro
+en van uitputting te Karthoum stierf--noch de Venetiaan Miani, die,
+de watervallen ten zuiden van Gondokoro gelegen omtrekkende, de
+tweede parallel bereikte--noch de Maltezer koopman Andrea Debono,
+die zijn uitstap naar den Nijl nog verder voortzette, konden de
+onoverschrijdelijke grens overkomen.
+
+In 1859 begaf Guillaume Lejean, door het fransche gouvernement met eene
+zending belast, zich naar Karthoum, langs de Roode Zee, scheepte zich
+op den Nijl in met een-en-twintig man equipage en twintig soldaten,
+maar hij kon niet verder komen dan Gondokoro en liep de grootste
+gevaren te midden der negers, die in vollen opstand waren. De tocht
+onder het bestuur van d'Escayrac de Lauture beproefde eveneens aan
+de befaamde bronnen te komen.
+
+Maar die noodlottige eindpaal hield altijd de reizigers terug; de
+afgezondenen van Nero hadden eertijds den 9den graad noorderbreedte
+bereikt; men vorderde dus in achttien eeuwen slechts 5 of 6 graden,
+dat is 300 à 360 geographische mijlen.
+
+Verscheidene reizigers beproefden de bronnen van den Nijl te bereiken,
+door van een punt op de Oostkust van Afrika te vertrekken.
+
+Van 1768 tot 1772 vertrok de Schot Bruce van Masuah, eene haven
+van Abyssinië, doorreisde Tigré, bezocht de puinhoopen van Axum,
+zag de bronnen van den Nijl, waar zij niet waren en verkreeg geen
+enkel belangrijk resultaat.
+
+In 1844 stichtte doctor Krapf, een anglikaansch zendeling, eene
+nederzetting te Monbaz op de kust van Zanguebar en ontdekte, in
+gezelschap van den eerwaarden Rebmann, twee bergen op driehonderd
+mijlen afstands van de kust; het zijn de bergen Kilimandjaro en Kenia,
+die de heeren de Heuglin en Thornton gedeeltelijk hebben beklommen.
+
+In 1845 ontscheepte de Franschman Maizan alleen te Bagamayo, tegenover
+Zanzibar en kwam te Deje-la-Mhora, waar het opperhoofd hem onder de
+wreedste martelingen deed sterven.
+
+In 1859, in Augustus, bereikte de jonge reiziger Roscher van Hamburg,
+met eene karavaan arabische kooplieden vertrokken, het meer Nyassa,
+waar hij in den slaap werd vermoord.
+
+Eindelijk werden in 1857 de luitenants Burton en Speke, beiden
+officieren in het leger van Bengalen, door het Aardrijkskundig
+genootschap van Londen gezonden, om de groote afrikaansche meren
+te onderzoeken; den 17den Juni verlieten zij Zanzibar en richtten
+zich westwaarts.
+
+Na vier maanden ongehoord lijden, nadat hunne bagage geplunderd en
+hunne dragers gedood waren, kwamen zij te Kazeh, middelpunt van
+vereeniging der handelaars en karavanen; zij waren midden in het
+Maanland; daar verzamelden zij kostbare documenten over de zeden,
+regeering, godsdienst en plantengroei van het land; vervolgens richtten
+zij hun weg naar het eerste der groote meren, het meer Tanganayika,
+gelegen tusschen 3° en 8° zuiderbreedte; zij kwamen er den 14den
+Februari 1858 aan en bezochten de verschillende volksstammen aan de
+oevers, voor het grootste deel menscheneters.
+
+Zij vertrokken den 26sten Mei en kwamen den 20sten Juni te Kazeh
+terug. Daar bleef Burton, uitgeput, verscheidene maanden ziek;
+gedurende dien tijd deed Speke een tocht naar het noorden van meer dan
+300 mijlen ver, tot aan het meer Oukéréoué, dat hij den 3den Augustus
+zag, maar hij kon er slechts het begin van zien op 2° 30' breedte.
+
+Hij was den 25sten Augustus te Kazeh terug en hernam met Burton den weg
+naar Zanzibar, dat zij in Maart van het volgende jaar wederzagen. Deze
+twee onverschrokken reizigers kwamen toen in Engeland terug, en het
+Aardrijkskundige genootschap te Parijs kende hun zijn jaarlijkschen
+prijs toe.
+
+Doctor Ferguson merkte zorgvuldig op, dat zij noch den 2den graad
+zuiderbreedte noch den 29sten graad oosterlengte hadden overschreden.
+
+Hij moest dus de onderzoekingen van Burton en Speke verbinden met
+die van doctor Barth; dat is, hij moest eene uitgestrektheid lands
+van meer dan twaalf graden doorkruisen.
+
+
+
+
+V.
+
+	Droomen van Kennedy.--Lidwoorden en voornaamwoorden in het
+	meervoud.--Vleierijen van Dick.--Wandeling over de kaart
+	van Afrika.--Wat er tusschen de twee punten van den passer
+	blijft.--Hedendaagsche tochten.--Speke en Grant.--Krapf,
+	de Decken, de Heuglin.
+
+
+Doctor Ferguson verhaastte zeer de toebereidselen tot zijn vertrek;
+hij bestuurde zelf het vervaardigen van zijn luchtballon, volgens
+zekere wijzigingen, waarover hij het stilzwijgen bewaarde.
+
+Reeds sedert lang had hij zich op het Arabisch en verschillende
+Mandingsche tongvallen toegelegd; dank zijn aanleg voor de kennis
+van vele talen maakte hij snelle vorderingen.
+
+Onderwijl verliet zijn vriend de jager hem geen oogenblik; hij vreesde
+zonder twijfel dat de doctor zou opstijgen zonder iets te zeggen;
+hij hield daarover tot Samuel Ferguson verschillende redeneeringen,
+die den laatste niet overtuigden, en smeekte hem op hartroerenden
+toon van zijn voornemen af te zien, maar te vergeefs. Dick voelde
+dat hij in dit opzicht niets op hem vermocht.
+
+De arme Schot was wezenlijk te beklagen; hij beschouwde het blauwe
+gewelf des hemels niet meer zonder eene sombere vrees; hij droomde
+alle nachten, dat hij van eene onmetelijke hoogte nederviel.
+
+Wij moeten er bijvoegen dat hij, gedurende deze verschrikkelijke
+droomen eens of tweemaal uit zijn bed viel. Zijne eerste zorg was,
+aan Ferguson eene erge kneuzing aan het hoofd te laten zien. En echter
+zeide hij, het was slechts drie voet hoog, niet meer, en dan zulk
+een buil! Deze redeneering, vol zwaarmoedigheid, bewoog den doctor
+niet.--"Wij zullen niet vallen."--"Maar, als wij vallen?"--"Wij zullen
+niet vallen."--Dit was klaar, en Kennedy had niets te antwoorden.
+
+Wat Dick bijzonder verbitterde, was dat de doctor hem toescheen
+zijn persoon geheel te verloochenen; hij beschouwde hem, Kennedy,
+onherroepelijk als den man, die zijn metgezel op de luchtreis zou
+worden. Dit was aan geen twijfel onderhevig. Samuel maakte een
+onverdraaglijk misbruik van het meervoudige voornaamwoord van den
+eersten persoon.
+
+"Wij vorderen.... wij zullen gereed zijn den.... wij zullen vertrekken
+den ...."
+
+"_Onze_ ballon.... _ons_ schuitje.... _ons_ onderzoek.
+
+"_Onze_ toebereidselen.... _onze_ ontdekkingen.... _onze_ opstijging."
+
+Dick huiverde er van, hoewel besloten om niet te vertrekken; maar
+hij wilde zijn vriend niet te zeer tegenstreven. Laat ons zelfs
+bekennen, dat hij in stilte eenige uitgezochte kleederen en zijne
+beste jachtgeweren van Edinburg had laten komen.
+
+Eens, nadat hij erkend had, dat men met een ongehoord geluk eene
+kans op duizend had om goed te slagen, veinsde hij aan de wenschen
+van den doctor toe te geven; maar, om de reis uit te stellen,
+zocht hij de meest verschillende uitvluchten. Hij sprak over het
+nut en de goede gelegenheid van den tocht.... Was die ontdekking
+van de bronnen van den Nijl wezenlijk noodzakelijk?.... Zou men
+werkelijk voor het heil der menschheid gearbeid hebben?.... Als,
+per slot van rekening, de volksstammen van Afrika beschaafd waren,
+zouden zij daarom gelukkiger zijn?.... Was men, overigens, zeker dat
+de beschaving niet eerder daar was dan in Europa?--"Misschien"--"En
+kon men nog niet wachten?.... Het doortrekken van Afrika zou zeker
+eens plaats hebben, maar op eene minder gewaagde manier.... Binnen
+eene maand, zes maanden, voor het einde van een jaar zou er zonder
+twijfel wel een of andere onderzoeker komen."
+
+Dit alles bracht juist het tegenovergestelde te weeg van wat hij zich
+daarmede had voorgesteld en de doctor sidderde van ongeduld.
+
+"Wilt gij dan, ongelukkige Dick, wilt gij dan, valsche vriend, dat
+een ander van dezen roem voordeel trekt? Moet ik dan mijn verleden
+schande aandoen? moet ik voor hinderpalen terugdeizen, die inderdaad
+niets beteekenen? moet ik door eene lage aarzeling beloonen wat het
+engelsche gouvernement en het Koninklijk genootschap van Londen voor
+mij hebben gedaan?"
+
+"Maar...." antwoordde Kennedy.
+
+"Maar," zeide de doctor, "weet gij niet, dat mijne reis moet medewerken
+tot den goeden uitslag der tegenwoordige ondernemingen? Wilt gij dan
+niet dat nieuwe onderzoekers Afrika binnentrekken?"
+
+"Echter.... Hoor mij wel aan, Dick, en sla de oogen op deze
+kaart."--Dick deed het gelaten.--"Trek den Nijl langs," zeide
+Ferguson.--"Ik doe het," antwoordde Kennedy gedwee.--"Kom te Gondokoro
+aan."--"Ik ben er." En Kennedy dacht er aan hoe gemakkelijk zulk eene
+reis.... op de kaart was.--"Neem een der punten van dezen passer,"
+hernam de doctor, "en plaats die op die stad, welke de stoutmoedigsten
+nauwelijks hebben durven voorbijtrekken."--"Het is gedaan."--"En zoek
+nu op de kust het eiland Zanzibar, op 6° zuiderbreedte."--"ik ben
+er."--"Volg nu deze parallel en kom te Kazeh."--"Ik ben er."--"Klim
+op 33° lengte op tot aan de opening van het meer Oukéréoué, de plaats
+waar de luitenant Speke stilhield."--"Ik ben er! Een weinig verder
+zou ik in het meer gevallen zijn!"--"Welnu! weet gij wat men het
+recht heeft te onderstellen, na de berichten door de volksstammen
+aan den oever van dat meer gegeven?"--"Neen."--"Dat dit meer, welks
+onderste uiteinde op 2° 30' breedte ligt, zich twee en een halven
+graad benoorden den evenaar moet uitstrekken."--"Waarlijk!"--"En van
+dit noordelijke uiteinde ontspringt een stroom water, die noodzakelijk
+zich met den Nijl moet vereenigen, zoo hij de Nijl zelf niet is."--"Dat
+is merkwaardig."--"Zet nu de tweede punt van uw passer op dit uiteinde
+van het meer Oukéréoué."--"Het is gedaan, vriend Ferguson."--"Hoeveel
+graden telt gij tusschen de twee punten?"--"Nauwelijks twee."--"weet
+gij, hoeveel afstand dit is, Dick?"--"Neen."--"Nauwelijks 120 mijlen,
+dat is, niets."--"Bijna niets, Samuel."--"Weet gij, wat op dit
+oogenblik gebeurt?"--"Neen."
+
+"Welnu! zie hier. Het Aardrijkskundig genootschap heeft het
+onderzoek van het meer, dat door Speke gezien is, als zeer belangrijk
+beschouwd. Met haar medeweten heeft de luitenant, nu kapitein Speke,
+zich kapitein Grant van het Indische leger tot metgezel gekozen; zij
+hebben zich aan het hoofd eener groote en goed ondersteunde expeditie
+gesteld; hun is opgedragen langs het meer te gaan en te Gondokoro terug
+te komen; zij hebben eene toelage van meer dan 5000 pond ontvangen,
+en de gouverneur van de Kaap heeft hottentotsche soldaten tot hunne
+beschikking gesteld; zij zijn in het laatst van October 1860 van
+Zanzibar vertrokken. Gedurende dien tijd heeft de Engelschman John
+Petherick, consul van Hare Majesteit te Karthoum, ongeveer 700 pond
+ontvangen; hij moet te Karthoum eene stoomboot uitrusten, haar van
+voldoende levensmiddelen voorzien en zich naar Gondokoro begeven;
+daar zal hij de karavaan van kapitein Speke afwachten en de noodige
+maatregelen nemen om hem van nieuwen leeftocht te voorzien."
+
+"Goed bedacht," zeide Kennedy.
+
+"Gij ziet wel, dat er geen tijd te verliezen is als wij aan dat
+onderzoek willen deelnemen. En dit is niet alles; terwijl men met
+zekeren tred de ontdekking van de bronnen van den Nijl te gemoet gaat,
+begeven andere reizigers zich moedig in de binnenlanden van Afrika."
+
+"Te voet," zeide Kennedy.
+
+"Ja," antwoordde de doctor, "Doctor Krapf stelt zich voor naar het
+Westen te gaan langs de Djob, eene rivier die onder den evenaar
+ligt. De baron Decken heeft Monbaz verlaten, de bergen Kenia en
+Kilimandjaro verkend en gaat naar de binnenlanden."--"Altijd te
+voet?"--"Ja, of op muilezels."--"Dat is voor mij precies hetzelfde,"
+zeide Kennedy.--"Eindelijk," hernam de doctor, "heeft De Heuglin,
+onder-consul van Oostenrijk te Karthoum, eene belangrijke expeditie
+uitgerust, wier eerste doel is den reiziger Vogel te zoeken, die in
+1853 naar Soedan werd gezonden, om deel te nemen aan den tocht van
+doctor Barth. In 1856 verliet hij Bornou en besloot dit onbekende land,
+dat tusschen het meer Tchad en Darfour ligt, te onderzoeken. Maar
+sedert dien tijd heeft men niets van hem gehoord. Brieven in
+Juni 1860 te Alexandrië aangekomen, melden, dat hij op bevel van
+den Koning van Wadaï vermoord is, andere daarentegen, door doctor
+Hartmann aan den vader des reizigers geadresseerd, zeggen, volgens
+het verhaal van een fellatah van Bornou, dat Vogel te Wara gevangen
+wordt gehouden; alle hoop is dus niet verloren. Een comité heeft
+zich gevormd onder het voorzitterschap van den regeerenden hertog
+van Saxen-Koburg-Gotha; mijn vriend Petermann is daarvan secretaris;
+eene nationale inschrijving heeft de kosten der expeditie gedekt,
+waarbij zich vele geleerden hebben gevoegd; De Heuglin is in Juni
+van Masuah vertrokken en terzelfder tijd, dat hij de sporen van Vogel
+zoekt, moet hij het geheele land tusschen den Nijl en het meer Tchad
+onderzoeken, dat is, de werkzaamheden van kapitein Speke verbinden
+met die van doctor Barth. En dan zal men Afrika van het Oosten naar
+het Westen zijn doorgetrokken." [4]
+
+"Welnu!" hernam de Schot, "dewijl dit alles zoo goed sluit, wat zullen
+wij dan daar gaan doen?"
+
+Doctor Ferguson antwoordde niet en vergenoegde zich de schouders op
+te halen.
+
+
+
+
+VI.
+
+	Een ongewoon bediende.--Hij ziet de wachters van
+	Jupiter.--Dick en Joe twisten.--De twijfel en het geloof.--De
+	weging.--Joe-Wellington.--Hij ontvangt eene halve kroon.
+
+
+Doctor Ferguson had een bediende, met name Joe, een uitmuntend
+man, die aan zijn meester een onbepaald vertrouwen en eene stipte
+dienstvaardigheid had toegezegd, daar hij zelfs zijne bevelen voorkwam
+en altijd op eene vernuftige wijze uitlegde; hij was altijd in een goed
+humeur. Ferguson liet al wat zijn onderhoud betrof, op hem aankomen,
+en met reden. Zeldzame en eerlijke Joe! Een knecht, die uw diner
+bestelt en wiens smaak de uwe is, die uw reiskoffer pakt en noch
+kousen noch hemden vergeet, die uwe sleutels en uwe geheimen bezit,
+en daarvan geen misbruik maakt.
+
+Maar wat ook was de doctor voor dien waardigen Joe? met welken eerbied
+en welk vertrouwen ontving hij zijne beslissingen! Als Ferguson
+gesproken had, was het een gek, die zou willen antwoorden. Al wat
+hij dacht was juist, al wat hij zeide verstandig, al wat hij beval
+doenlijk, al wat hij ondernam mogelijk en al wat hij voltooide
+bewonderenswaardig. Al hadt gij Joe in stukken gehouwen, dat u zeker
+niet zou hebben aangestaan, hij zou omtrent zijn meester niet van
+gevoelen veranderd zijn.
+
+Toen de doctor het voornemen koesterde om Afrika in een ballon door
+te reizen, was het voor Joe eene gedane zaak; er bestonden geene
+hinderpalen meer; van het oogenblik af aan, dat doctor Ferguson
+besloten had te vertrekken, was hij ook aangekomen--met zijn getrouwen
+dienaar, want die brave jongen wist wel dat hij mede zou gaan, hoewel
+daarover nog niet was gesproken.
+
+Hij moest overigens belangrijke diensten bewijzen door zijn vernuft en
+zijne groote vlugheid. Als men een professor in de gymnastiek voor de
+apen in den dierentuin, die toch zeer slim zijn, had moeten benoemen,
+zoude Joe zeker die betrekking hebben gekregen. Springen, klouteren,
+vliegen, duizend verwonderlijke toeren uitvoeren, was voor hem slechts
+een spel.
+
+Als Ferguson het hoofd en Kennedy de arm was, moest Joe de hand
+zijn. Hij had zijn meester reeds op verscheidene reizen vergezeld en
+bezat eenige wetenschap op zijne wijze, maar hij onderscheidde zich
+voornamelijk daardoor, dat hij alles van de beste zijde beschouwde;
+hij vond alles gemakkelijk, logisch, natuurlijk, en bij gevolg kende
+hij de behoefte niet om zich te beklagen en te morren.
+
+Onder andere hoedanigheden bezat hij een verbazend sterk gezicht; hij
+deelde met Moestlin, den professor van Kepler, de zeldzame bekwaamheid
+om zonder verrekijker de wachters van Jupiter te zien en in de groep
+der Plejaden 14 sterren te tellen, waarvan de laatsten van de negende
+grootte zijn. Hij was daarom niet trotscher, integendeel, hij groette
+u reeds van verre en, als het noodig was, wist hij zich voortreffelijk
+van zijne oogen te bedienen.
+
+Met dit vertrouwen, dat Joe in den doctor stelde, moet men zich dus
+niet verwonderen over de onophoudelijke woordenwisselingen tusschen
+Kennedy en den waardigen bediende, terwijl ze overigens op een
+behoorlijken afstand van elkander bleven.
+
+De een twijfelde, de ander geloofde; de een had eene groote
+voorzichtigheid, de ander een blind vertrouwen; de doctor bevond
+zich tusschen twijfel en vertrouwen in, dat wil zeggen, dat hij zich
+om geen van beiden bekommerde.--"Welnu, mijnheer Kennedy?" zeide
+Joe.--"Welnu! mijn jongen?"--"Het oogenblik nadert. Het schijnt,
+dat wij ons naar de maan inschepen."--"Gij wilt zeggen naar het
+Maanland, dat niet zoover ligt; maar wees tevreden, het is even
+gevaarlijk."--"Gevaarlijk! met een man als doctor Ferguson!"--"Ik wil
+u uwe begoochelingen niet ontnemen, brave Joe, maar wat hij daar gaat
+ondernemen is kort en goed het werk van een zinnelooze; hij zal niet
+vertrekken."--"Zal hij niet vertrekken? Gij hebt dan zijn ballon niet
+gezien in de werkplaats van de heeren Mitchell in Bourough [5]."--"Ik
+zal er mij wel voor wachten, dien te gaan zien."--"Gij verliest daar
+een fraai schouwspel, mijnheer! Welk een fraai voorwerp! Wat eene
+fraaie snede! Welk een lief schuitje! Wat zullen wij daarin op ons
+gemak zijn!"--"Gij denkt er dus ernstig aan uw meester te vergezellen?"
+
+"Ja," antwoordde Joe met overtuiging, "ik zal hem vergezellen waar
+hij wil! Dat zou er nog aan ontbreken, om hem alleen te laten, als
+wij reeds samen de geheele wereld hebben rondgereisd! Wie zou hem
+ondersteunen als hij vermoeid was? Wie zou hem eene krachtige hand
+bieden om een afgrond over te springen? Wie zou hem oppassen als hij
+ziek werd? Neen, mijnheer Dick, Joe zal altoos op zijn post zijn bij
+doctor Ferguson."
+
+"Brave jongen."--"Overigens, gij gaat met ons," hernam Joe.--"Zonder
+twijfel," zeide Kennedy! "dat is te zeggen, ik vergezel u, om Samuel
+tot op het laatste oogenblik te verhinderen eene dergelijke dwaasheid
+te doen! Ik zal hem zelfs tot aan Zanzibar volgen, opdat daar nog
+een vriendenhand hem van zijn onzinnig plan terug moge houden."
+
+"Gij zult niets tegenhouden, mijnheer Kennedy, met uw verlof. Mijn
+meester is niet gek; hij overdenkt lang wat hij wil ondernemen, en
+als zijn besluit genomen is, kan de duivel zelfs hem niet daarvan
+afbrengen."
+
+"Dat zullen wij zien."
+
+"Vlei u niet met die hoop. Het is van het grootste belang, dat gij
+meegaat. Voor een jager als gij, is Afrika een heerlijk land. Aldus
+zult gij op geenerlei wijs berouw hebben van uwe reis."
+
+"Neen, zeker niet, ik zal er geen berouw van hebben, vooral als die
+stalen kop eindelijk voor de bewijzen zwicht."
+
+"A propos," zeide Joe, "gij weet, dat van daag de weging plaats
+heeft."--"De weging?"--"Zonder twijfel. Mijn meester, gij en ik,
+wij gaan ons laten wegen."--"Even als Jockeys."--"Precies. Maar wees
+gerust, men zal u niet mager maken, als gij te zwaar zijt. Men
+zal u nemen zooals gij zijt."--"Ik zal me niet laten wegen,"
+zeide de Schot met vastheid.--"Maar, mijnheer, het schijnt dat
+het noodig is voor zijn toestel."--"Welnu! zijn toestel zal het
+zonder dit wel klaren."--"Zoo! zoo! En als wij nu eens uit gebrek
+aan nauwkeurige berekeningen, niet konden opstijgen?"--"Ik verlang
+niets anders!"--"Laat ons zien, mijnheer Kennedy, mijn meester zal ons
+terstond komen halen."--"Ik zal niet gaan"--"Gij zult hem dit verdriet
+niet willen doen."--"Ik zal wel."--"Goed," zeide Joe lachende. "Gij
+spreekt zoo, omdat hij niet hier is, maar als hij in uw gezicht zal
+zeggen: 'Dick (met u verlof) Dick, ik moet nauwkeurig uw gewicht
+kennen, dan zult gij gaan, daarvoor sta ik borg.'"--"Ik zal niet gaan."
+
+Op hetzelfde oogenblik kwam de doctor in zijne studeerkamer, waar
+dit gesprek werd gehouden; hij zag Kennedy aan, die zich niet op zijn
+gemak gevoelde.
+
+"Dick," zeide de doctor, "ga met Joe; ik moet weten hoe zwaar gij
+beiden weegt."--"Maar...."--"gij kunt uw hoed ophouden. Kom." En
+Dick ging.
+
+Alle drie begaven zich naar de werkplaats van de heeren Mitchell,
+waar een der zoogenaamde romeinsche weegschalen gereed gemaakt
+was. De doctor moest werkelijk het gewicht van zijne metgezellen
+kennen voor het evenwicht van zijn ballon. Hij liet dus Dick op de
+schaal gaan en deze, zonder weerstand te bieden, zeide zacht: "Ook
+goed, dit verbindt nog tot niets."--"Honderd drie-en-vijftig pond,"
+zeide de doctor, het getal in zijn zakboekje opteekenende.--"Ben ik
+te zwaar?"--"Neen, mijnheer Kennedy," antwoordde Joe; "overigens,
+ik ben licht, dat weegt tegen elkaar op."
+
+Dit zeggende, nam Joe spoedig de plaats van den jager in; in zijne
+drift wierp hij de ballans bijna omver; hij stelde zich in de houding
+van Wellington in Hyde Park.--Honderd-twintig pond, schreef de
+doctor.--"Hè! hè!" zeide Joe met een glimlach van voldoening. Waarom
+glimlachte hij? Hij zou dit nooit kunnen zeggen.--"Op mijne beurt,"
+zeide Ferguson, en hij schreef honderd-vijf-en-dertig pond voor
+zijn gewicht. "Met ons allen," zeide hij, "wegen wij niet meer dan
+vierhonderd pond."
+
+"Maar, meester," antwoordde Joe, "als het voor uw tocht noodig was,
+kon ik mij wel een weinig doen vermageren, door niet te eten."--"Dat
+hoeft niet, mijn jongen," zeide de doctor; "gij kunt naar hartelust
+eten, en ziedaar een halve kroon om u naar willekeur te verzwaren."
+
+
+
+
+VII
+
+	Wiskundige bijzonderheden.--Berekening van den inhoud
+	des ballons.--De dubbele ballon.--Het omkleedsel.--Het
+	schuitje.--De geheimzinnige toestel.--De levensmiddelen.--De
+	optelling.
+
+
+Doctor Ferguson was lang bezig geweest met de bijzonderheden zijner
+expeditie. Men begrijpt dat de ballon, dit wonderbaarlijke voertuig,
+bestemd om hen door de lucht te voeren, het voorwerp van bestendige
+zorg voor hem was.
+
+Eerst, om den ballon niet te groot te maken, besloot hij hem te
+vullen met waterstofgas, dat veertien-en-een half maal lichter is
+dan de lucht. Dit gas wordt gemakkelijk verkregen en heeft de beste
+uitkomsten opgeleverd in de ondervinding met luchtreizen opgedaan.
+
+Na nauwkeurige berekeningen vond de doctor, dat zij voor de voor zijne
+reis onmisbare voorwerpen en zijn toestel een gewicht van 4000 pond
+moest opheffen; hij moest dus de kracht van opstijging berekenen van
+een ballon, die dit gewicht kan dragen en bij gevolg ook zijn inhoud.
+
+Een gewicht van 4000 pond wordt voorgesteld door een verplaatsing
+van lucht van 44847 kub. voet [6], dat wil zeggen, 44847 kub. voet
+lucht wegen 4000 pond.
+
+Als hij aan den ballon deze ruimte geeft door hem, in plaats van met
+lucht, met waterstofgas te vullen, dat veertien en een halfmaal lichter
+zijnde, slechts 276 pond weegt, ontbreekt er iets aan het evenwicht,
+ongeveer 3784 pond, dat is het verschil tusschen het gewicht van het
+gas in den ballon en dat der omringende lucht, die de opstijgende
+kracht van den luchtballon uitmaakt.
+
+Als men echter de 44847 kub. voet gas, waarvan wij spreken, in den
+ballon deden, zou hij geheel vol zijn; maar dat moet zoo niet wezen,
+want naarmate de ballon in de minder dichte luchtlagen stijgt, poogt
+het gas, dat hij bevat, zich uit te zetten en zou het omkleedsel
+weldra doen barsten. Men vult de ballons dus gewoonlijk slechts voor
+twee-derde gedeelten.
+
+Maar de doctor besloot, ten gevolge van zeker plan, dat hem alleen
+bekend was, zijn ballon slechts ten halve te vullen en, dewijl hij
+44847 kub. voet waterstofgas moest medenemen, zijn ballon een bijna
+tweemaal grooteren inhoud te geven.
+
+Hij liet hem maken in die langwerpige gedaante, die men weet dat
+de voorkeur verdient; de horizontale middellijn was 50 voet en de
+verticale 75 voet [7]; hij kreeg dus een spheroïde [8], wier inhoud
+in ronde getallen 90000 kub. voet beliep.
+
+Als doctor Ferguson twee ballons had kunnen gebruiken, zouden zijne
+kansen van goeden uitslag toegenomen zijn; inderdaad, als de eene
+in de lucht breekt, kan men zich, door ballast uit te werpen, door
+den anderen staande houden. Maar de besturing van twee luchtballons
+wordt zeer moeielijk als zij eene gelijke klimming moeten behouden.
+
+Na lang nagedacht te hebben, vereenigde Ferguson door eene vernuftige
+schikking de voordeelen van twee ballons zonder de ongemakken er van
+te hebben. Hij maakte er twee van ongelijke grootte en sloot ze in
+elkander. Zijn uitwendige ballon, die de bovengemelde afmetingen had,
+bevatte een kleineren, wiens horizontale middellijn slechts 45 voet
+en de verticale 68 voet bedroeg. De inhoud van den inwendigen ballon
+was slechts 67,000 kub. voet; hij moest zwemmen in de vloeistof die
+hem omringen zou; eene klep opende zich van den eenen ballon tot den
+anderen en kon hen, des gevorderd, met elkander in gemeenschap brengen.
+
+Deze schikking had dit voordeel dat, als men een ruimen uitweg aan het
+gas moest geven om te dalen en men eerst dat van den grooten ballon
+zou laten ontsnappen, al moest men dien geheel ledigen, de kleine
+onaangeroerd zou blijven; men kon hem dus van zijn uitwendig bekleedsel
+als van een onnoodig gewicht ontdoen, en de tweede luchtballon alleen
+gaf aan den wind niet zooveel vat als de half gevulde ballons.
+
+Wat meer is, in het geval van een ongeluk, eene scheur in den
+buitensten ballon, was de andere in goeden staat.
+
+De twee luchtballons werden vervaardigd van gekeperd Lyonsch taf,
+met gutta-percha overdekt. Deze soort van gomhars is volstrekt
+ondoordringbaar, en wordt door zuren noch gas verteerd. Het taf werd
+aan het boveneinde van den ballon, dat bijna alle kracht torscht;
+dubbel gelegd.
+
+Dit omkleedsel kan de vloeistof voor onbepaalden tijd in zich
+bevatten. Het woog op elke negen vierk. voet een half pond. Daar nu de
+oppervlakte van den buitensten ballon ongeveer 11,600 vierk. voet was,
+woog zijn omkleedsel 650 pond. Het omkleedsel van den tweeden ballon,
+dat 9,200 vierk. voet oppervlakte had, woog slechts 510 pond, alles
+te zamen 1160 pond.
+
+Het touw, bestemd om het schuitje te dragen, was stevig van hennep
+gemaakt; de twee kleppen werden het voorwerp van nauwkeurige zorgen,
+even als het roer van een schip.
+
+Het schuitje, van een ronden vorm en 15 voet middellijn, was gemaakt
+van twijgen, versterkt door een licht bekleedsel van ijzer en van
+binnen bekleed met veeren, die bestemd waren om de schokken minder
+te doen gevoelen. Zijn gewicht en dat van het touw bedroeg niet meer
+dan 280 pond.
+
+Daarenboven liet de doctor vier kisten van ijzeren platen maken,
+twee strepen dik; zij waren met elkander verbonden door pijpen van
+kranen voorzien; hij voegde er eene slang bij van ongeveer twee duim
+middellijn, die in twee ongelijke takken eindigde, waarvan de grootste
+25 en de kortste slechts 15 voet hoog was.
+
+De kisten van plaatijzer werden zoodanig in het schuitje geplaatst,
+dat zij de minst mogelijke ruimte innamen; de slang, die slechts
+later moest worden aangehecht, werd afzonderlijk ingepakt, gelijk
+ook eene zeer sterke electrische batterij van Bunsen. Deze toestel
+was zoo vernuftig gecombineerd, dat hij niet meer dan 700 pond woog,
+daaronder begrepen 25 gallons [9] water in eene afzonderlijke kist.
+
+De instrumenten, bestemd voor de reis, bestonden in twee barometers,
+twee thermometers, twee kompassen, een sectant, twee chronometers,
+een kunstmatigen horizont en een altazimuth, om de ver verwijderde
+en ontoegankelijke voorwerpen op te nemen. Het observatorium van
+Greenwich had zich ter beschikking van den doctor gesteld. Deze stelde
+zich evenwel niet voor natuurkundige proeven te doen, hij wilde alleen
+zijne richting kennen en de ligging der voornaamste rivieren, bergen
+en steden bepalen.
+
+Hij voorzag zich van drie goed beproefde ijzeren ankers, benevens
+van een lichten zijden ladder, ongeveer 50 voet lang.
+
+Hij berekende ook het nauwkeurige gewicht zijner levensmiddelen, welke
+bestonden uit thee, koffie, beschuiten, gezouten vleesch en pemmican,
+eene soort spijs, die, in eene kleine hoeveelheid veel voedingsdeelen
+bevat. Behalve eene voldoende hoeveelheid brandewijn, plaatste hij
+twee waterbakken in het schuitje, die ieder 22 gallons [10] bevatten.
+
+Het verbruiken dezer verschillende spijzen moest langzamerhand het
+gewicht verminderen, dat de luchtballon moest dragen. Want men moet
+weten, dat het evenwicht van een ballon in de lucht uiterst gevoelig
+is. Het verlies van een bijna onmerkbaar gewicht is voldoende om eene
+zeer goed merkbare verplaatsing ten gevolge te hebben.
+
+De doctor vergat noch eene tent, die een gedeelte van het schuitje
+moest bedekken, noch de dekens, die den geheelen bed-toestel voor de
+reis uitmaakten, noch de geweren van den jager, noch zijn voorraad
+kruit en kogels.
+
+Zie hier een kort begrip zijner verschillende berekeningen:
+
+
+	Ferguson								135 pond.
+	Kennedy									153 pond.
+	Joe										120 pond.
+	Eerste ballon							650 pond.
+	Tweede ballon							510 pond.
+	Schuitje en touw						280 pond.
+	Ankers, instrumenten, geweren, dekens,
+	tent, verschillende gereedschappen		190 pond.
+	Vleesch, pemmican, beschuiten, thee,
+	koffie, brandewijn						386 pond.
+	Water									400 pond.
+	Toestel									700 pond.
+	Gewicht van het waterstofgas			276 pond.
+	Ballast									200 pond.
+											---------
+									Totaal 4000 pond.
+
+
+Zoodanig was de verdeeling der 4000 pond, die doctor Ferguson zich
+voorstelde mede te doen opstijgen; hij nam slechts 200 pond ballast
+mede, "voor onvoorziene toevallen," zeide hij, want hij rekende er
+vast op er geen gebruik van te zullen maken, dank zij zijn toestel.
+
+
+
+
+
+VIII.
+
+	Gewicht van Joe.--De bevelhebber der Resolute.--Het tuighuis
+	van Kennedy.--Vervoer.--Het afscheidsmaal.--Het vertrek
+	van den 21sten Februari.--Wetenschappelijke zittingen van
+	den doctor.--Duveyrier, Livingstone.--Bijzonderheden der
+	luchtreis.--Kennedy tot zwijgen gebracht.
+
+
+Den 10den Februari liepen de toebereidselen ten einde; de ballons
+in elkander besloten, waren geheel voltooid; zij hadden een sterken
+luchtdruk ondergaan en, daar zij dien goed hadden weerstaan, was dit
+een bewijs van hunne stevigheid en van de zorg aan hunne samenstelling
+besteed.
+
+Joe was buiten zich zelven van vreugde; hij ging onophoudelijk van
+Greek Street naar de werkplaats van de heeren Mitchell, altijd bezig,
+maar ook altijd geneigd om de bijzonderheden te verhalen aan de
+lieden die hem daarom vroegen, en boven alles trotsch er op, dat hij
+zijn meester zou vergezellen. Ik geloof zelfs dat de waardige jongen
+eenige halve kroonen verdiende met het laten zien van den luchtballon,
+met het ontvouwen der plannen en denkbeelden van den doctor, en door
+het aanwijzen van dezen door een half geopend venster of bij zijn
+vervoer over straat; men moet hem dit niet kwalijk nemen, hij had wel
+het recht een weinig zijn voordeel te doen met de bewondering en de
+nieuwsgierigheid zijner tijdgenooten.
+
+Den 16den Februari wierp de Resolute het anker voor Greenwich. Het
+was eene schroefboot van 800 ton, met goeden gang en die belast was
+geweest Sir James Ross op zijne laatste expeditie naar de poollanden
+van leeftocht te voorzien. De commandant Pennet werd voor een
+beminnelijk mensch gehouden, hij stelde bijzonder belang in de reis
+van den doctor, dien hij reeds lang hoogachtte. Deze Pennet was meer
+geleerde dan krijgsman, hetgeen niet verhinderde dat zijn schip vier
+kanonnen had, die nooit iemand eenig leed hadden gedaan en slechts
+dienden voor saluutschoten.
+
+Het ruim van de Resolute werd ingericht om den luchtballon te
+bergen. Hij werd den 18den Februari met de grootste voorzorgen daarheen
+gebracht, men plaatste hem onder in het schip, zoodanig dat hij tegen
+ieder ongeval beveiligd was. Het schuitje met toebehooren, de ankers,
+de touwen, de levensmiddelen, de waterkisten die men bij de aankomst
+moest vullen, alles werd onder de oogen van Ferguson geladen.
+
+Men scheepte ook tien tonnen zwavelzuur en tien tonnen oud ijzer in
+voor het maken van het waterstofgas. Deze hoeveelheid was meer dan
+voldoende, maar men moest bedacht zijn op mogelijke verliezen. De
+toestel bestemd om het gas te vormen, samengesteld uit een dertigtal
+vaten, werd op den grond van het ruim geplaatst.
+
+Deze verschillende toebereidselen eindigden op den avond van den 18den
+Februari. Twee gemakkelijk ingerichte hutten wachtten doctor Ferguson
+en zijn vriend Kennedy. Deze laatste, hoewel zwerende dat hij niet
+zou vertrekken, begaf zich aan boord met een waar jacht-arsenaal,
+twee uitmuntende geweren met dubbelen loop en eene beproefde karabijn
+uit de fabriek van Purdey Moore en Dickson te Edinburg; met zulk een
+wapen kon de jager op 2000 schreden afstands het oog eener gems met
+een kogel doorboren; hij voegde er twee revolvers bij met zes loopen
+voor onvoorziene gevallen; zijn kruithoorn, zijn zak met kardoezen,
+zijn lood en zijn kogels in voldoende hoeveelheid, wogen niet zwaarder
+dan het gewicht door den doctor bepaald.
+
+De drie reizigers begaven zich des morgens van den 19den Februari aan
+boord; zij werden door den kapitein en zijne officieren met de meeste
+onderscheiding ontvangen, de doctor echter was altijd koel, alleen
+denkende om zijne reis; Dick was ontroerd zonder er den schijn van te
+willen hebben; Joe was uitgelaten en altijd boertig; hij werd spoedig
+de potsenmaker van het vooronder, waar hem eene plaats was aangewezen.
+
+Den 20sten werd door het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap
+een groot afscheidsmaal gegeven aan doctor Ferguson en Kennedy. De
+commandant Pennet en zijne officieren namen deel aan dit maal,
+dat zeer vroolijk was; talrijke gezondheden werden er gedronken en
+Sir Francis Maris zat daaraan voor met onderdrukte ontroering, maar
+vol waardigheid.
+
+Dick Kennedy deelde ruimschoots in de gelukwenschen. Na gedronken
+te hebben "op den onverschrokken Ferguson, den roem van Engeland,"
+moest men drinken "op den niet minder moedigen Kennedy, zijn stouten
+metgezel."
+
+Dick bloosde sterk, hetgeen voor zedigheid doorging: de toejuichingen
+verdubbelden. Dick bloosde nog sterker.
+
+Een bode der koningin kwam bij het nagerecht, hij maakte zijne
+complimenten aan de twee reizigers en uitte wenschen voor het
+welslagen der onderneming. Dit maakte wederom toosten noodzakelijk
+"op hare Allergenadigste Majesteit."
+
+Te middernacht scheidden de gasten na een hartroerend vaarwel en
+hartelijk handdrukken.
+
+De sloepen van de Resolute wachtten bij de brug van Westminster; de
+commandant nam er plaats in met zijne officieren en passagiers en de
+snelle stroom van de Theems voerde hen naar Greenwich.
+
+Ten een uur sliep iedereen aan boord.
+
+Des anderen daags, den 21sten Februari, ten 3 uur des morgens, stak
+men de vuren aan, ten 5 uur lichtte men het anker en door zijne
+schroef voortgedreven, snelde de Resolute naar den mond van de Theems.
+
+Wij behoeven niet te zeggen dat er alleen gesproken werd over de
+expeditie van doctor Ferguson. Wanneer men hem zag en hoorde, boezemde
+hij zulk een vertrouwen in, dat weldra niemand, uitgezonderd de Schot,
+den goeden uitslag zijner onderneming in twijfel trok.
+
+Gedurende de lange ledige uren van de reis, hield de doctor een
+waren cursus van aardrijkskunde met de officieren. Deze jongelieden
+stelden een hartstochtelijk belang in de ontdekkingen, die sedert 40
+jaren in Afrika waren gedaan; hij verhaalde hun de onderzoekingen van
+Barth, Burton, Speke en Grant, hij schilderde hun deze geheimzinnige
+landstreek af, die van alle kanten wetenschappelijk werd onderzocht. In
+het Noorden onderzocht de jonge Duveyrier de Sahara en bracht de
+opperhoofden der Touaregs naar Parijs. Twee expeditiën werden gereed
+gemaakt die, van het Noorden en van het Westen komende, elkander
+te Tombuctoe zouden ontmoeten. Ten Zuiden naderde de onvermoeide
+Livingstone altijd den evenaar, en sedert Maart 1862 trok hij,
+in gezelschap van Mackenzie de rivier Rovoonia op. De 19de eeuw zou
+zeker niet verloopen, zonder dat Afrika de sedert 6000 jaren in haar
+schoot verborgen geheimen zou onthuld hebben.
+
+De belangstelling der toehoorders van Ferguson werd vooral
+gaande gemaakt, toen hij hun tot in de kleinste bijzonderheden
+de toebereidselen tot zijne reis deed kennen; zij wilden zijne
+berekeningen onderzoeken, zij wilden redeneeren, hetgeen doctor
+Ferguson vrijmoedig deed.
+
+In het algemeen verwonderde men zich over de betrekkelijk kleine
+hoeveelheid levensmiddelen, die hij medenam. Eens ondervroeg een der
+officieren Ferguson omtrent dit punt.--"Dit verwondert u?" antwoordde
+Ferguson.--"Zonder twijfel."--"Hoe lang denkt gij dan dat mijne reis
+wel duren zal?"--"Maanden lang."--"Gij vergist u; als hij te lang
+duurde zouden wij verloren zijn, wij zouden niet aankomen. Weet dan,
+dat de afstand van Zanzibar tot aan de kust van den Senegal niet
+meer dan 3500 à 4000 mijlen is. Als men nu 240 mijlen in de twaalf
+uren doet, hetgeen nog niet eens de snelheid onzer spoortreinen nabij
+komt, en dag en nacht doorreist, zou men in zeven dagen Afrika kunnen
+doorreizen."
+
+"Maar dan zult gij niets kunnen zien, noch aardrijkskundige opmetingen
+doen, noch het land verkennen."
+
+"Daarom, als ik meester ben van mijn ballon, als ik naar willekeur
+rijs of daal, zal ik stil houden als ik het goed vind; vooral als te
+sterke luchtstroomen dreigden mij mede te slepen."
+
+"En gij zult die ontmoeten," zeide de commandant Pennet; "er zijn
+orkanen, die meer dan 240 mijlen in het uur afleggen."
+
+"Gij ziet het," hernam de doctor, "met eene zoodanige snelheid zou
+men Afrika in twaalf uren doortrekken: men zou te Zanzibar opstaan,
+om te Saint-Louis naar bed te gaan."
+
+"Maar," zeide een officier, "zou een ballon door eene zoo groote
+snelheid kunnen medegesleept worden?"--"Daarvan bestaan voorbeelden,"
+antwoordde Ferguson.--"En de ballon heeft wederstaan?"--"Volkomen. Het
+was ten tijde der kroning van Napoleon in 1804. De luchtreiziger
+Garnerin steeg op te Parijs ten 11 uur des avonds in een ballon met het
+volgende opschrift: 'Parijs, 25 Frimaire van het jaar XIII, kroning van
+Keizer Napoleon door zijne Heiligheid Pius VII.' Des anderen daags,
+des morgens ten 5 uur zagen de inwoners van Rome denzelfden ballon
+boven het Vatikaan zweven, de Romagna overtrekken en nederdalen in het
+meer Pracciano. Dus, mijne heeren, kan een ballon aan zulke snelheden
+wederstand bieden."
+
+"Een ballon is mogelijk, maar een mensch," waagde Kennedy te zeggen.
+
+"Een mensch ook, want een ballon is altijd onbeweeglijk met betrekking
+tot de hem omringende lucht, hij is het niet die voortgaat, het is de
+lucht zelve; als gij dus eene waskaars in uw schuitje aansteekt zal
+de vlam zelfs niet flikkeren. Een luchtreiziger, die in den ballon
+van Garnerin ware geweest, zou in het minst niet door deze snelheid
+hebben geleden. Overigens zou ik liever zulk eene snelheid niet willen
+ondervinden, en als ik des nachts aan den eenen of anderen boom of
+iets anders mij kan vasthechten zal ik het zeker doen. Wij nemen voor
+twee maanden levensmiddelen mede en niets zal onzen behendigen jager
+verhinderen ons overvloedig van wildbraad te voorzien, als wij op de
+aarde nederdalen."
+
+"Ah! mijnheer Kennedy! gij zult daar meesterstukken uitvoeren,"
+zeide een adelborst, den Schot met jaloersche blikken aanziende.
+
+"Zonder te rekenen," zeide een ander, "dat uw vermaak vergezeld zal
+gaan met grooten roem."
+
+"Mijne heeren," antwoordde de jager... "Ik ben zeer
+gevoelig.... voor uwe complimenten... maar het komt mij
+niet toe die te ontvangen..."--"Wat!" zeiden allen, "zult
+gij niet vertrekken."--"Neen."--"Zult gij doctor Ferguson niet
+vergezellen?"--"Niet alleen zal ik hem niet vergezellen, maar ik ben
+hier slechts om hem in het laatste oogenblik terug te houden."
+
+Alle blikken rigtten zich op den doctor. "Luistert niet naar hem,"
+antwoordde hij bedaard. "Daarover moet gij niet met hem twisten,
+hij weet bij zich zelven zeer goed dat hij zal vertrekken."--"Bij
+St. Patrick!" riep Kennedy uit, "zweer ik..."--"Zweer niets, vriend
+Dick; gij zijt gewogen met uw kruit, uwe geweren en kogels, laat ons
+er dus niet meer over spreken."
+
+En inderdaad, sedert dien dag tot aan de aankomst te Zanzibar, opende
+Dick den mond niet weder, hij sprak niet meer over deze zaak dan over
+iets anders. Hij zweeg.
+
+
+
+
+IX.
+
+	Men zeilt de Kaap om.--De potsenmaker voorin.--Cursus van
+	wereldbeschrijving door Professor Joe.--Over de richting der
+	ballons.--Over het zoeken der luchtstroomen.--Eureka. [11]
+
+
+De Resolute naderde snel de Kaap de Goede Hoop, het weder bleef
+voortdurend schoon, hoewel de zee onstuimiger werd.
+
+Den 30sten Maart, zeven-en-twintig dagen na het vertrek van Londen
+kwam de Tafelberg aan den horizon in het gezicht; de Kaapstad, aan
+den voet van een amphitheater van heuvels gelegen, werd zichtbaar
+door een verrekijker, en weldra wierp de Resolute het anker in de
+haven. Maar de commandant hield er zich slechts op om kolen in te
+nemen; dit duurde slechts één dag, den volgenden dag richtte zich
+het schip zuidwaarts om de zuidpunt van Afrika om te stevenen en in
+het kanaal van Mozambique te komen.
+
+Het was de eerste zeereis niet van Joe; weldra was hij te huis aan
+boord. Iedereen hield veel van hem om zijne openhartigheid en zijn
+goed humeur. Een groot gedeelte van den roem van zijn meester viel
+op hem terug. Men hoorde hem als een godspraak en hij bedroog zich
+niet meer dan een ander.
+
+Maar terwijl de doctor zijne beschrijvingen voor de officieren
+voortzette, zetelde Joe in den bak en behandelde de geschiedenis
+op zijne manier, eene handelwijze die overigens door de grootste
+geschiedschrijvers van alle tijden gevolgd is.
+
+Er was natuurlijk sprake van de luchtreis. Joe had moeite de
+tegensprekers van de echtheid der onderneming te overtuigen, maar
+toen het hem eenmaal gelukt was, kende de verbeelding der matrozen,
+door het verhaal van Joe opgewekt, niets onmogelijks meer.
+
+De schitterende verteller overtuigde zijne toehoorders dat men na
+die reis vele andere zoude maken en dat het slechts het begin was
+van eene reeks bovenmenschelijke ondernemingen.
+
+"Ziet gij, mijne vrienden, als men eens van deze soort van
+plaatsverandering ondervinding heeft gehad, kan men er niet
+meer buiten, daarom zullen wij ook bij onze volgende expeditie,
+in plaats van ter zijde af te wijken, altijd rechtuit gaan,
+steeds klimmende."--"Mooi! dus naar de maan," zeide een hoorder
+in verbazing.--"Naar de maan!" antwoordde Joe, "neen, dat is te
+algemeen! iedereen gaat naar de maan. En daar is geen water, en men
+is verplicht eene ontzettend groote menigte mondbehoeften mede te
+nemen en zelfs lucht in fleschjes, als men ten minste wil ademhalen."
+
+"Goed! vindt men er jenever?" zeide een matroos, die een groote minnaar
+van dezen drank was.--"Ook niet, mijn beste vriend. Neen! geen maan,
+maar wij zullen op die mooie sterren wandelen, op die bekoorlijke
+planeten, waarvan mijn meester mij zoo dikwijls heeft gesproken. Wij
+zullen dus beginnen met Saturnus te bezoeken."--"Die een ring
+heeft?" vroeg de kwartiermeester.--"Ja! een huwelijksring. Maar men
+weet niet wat er van zijn vrouw is geworden."--"Hoe! gij zoudt zoo
+hoog stijgen?" zeide een scheepsjongen verbaasd. "Uw meester is dus
+de duivel?"--"Daar is hij te goed voor."--"Maar na Saturnus?" vroeg
+een der ongeduldigste toehoorders.--"Na Saturnus? Welnu, dan zullen
+wij Jupiter bezoeken; dat is een raar land, waar de dagen slechts
+9 1/2 uur duren, hetgeen gemakkelijk is voor de luiaards, en waar
+de jaren, bij voorbeeld, zoo lang duren als twaalf van onze jaren,
+hetgeen voordeelig is voor de lieden, die niet meer dan zes maanden
+te leven hebben. Dit verlengt een weinig hun leven."--"Twaalf
+jaren?" vroeg de scheepsjongen.--"Ja, mannetje lief, dus zoudt gij
+in die landstreek nog zuigen, en die oude daar ginds, die naar de
+vijftig loopt, zou een jongen zijn van vier en een half jaar."--"Dat
+is niet te gelooven!" riep de geheele bak eenstemmig uit.--"Het is
+toch de zuivere waarheid," zeide Joe op vasten toon. "Maar als men
+voortdurend in deze wereld een plantenleven leidt, leert men niets
+en blijft dom als een bruinvisch. Kom eens op Jupiter en gij zult
+zien. Men moet daarboven zijn fatsoen houden, want hij heeft wachters
+die lang niet gemakkelijk zijn."
+
+Men lachte, maar geloofde slechts ten halve; hij sprak hun ook
+over Neptunus, waar de zeelieden goed worden ontvangen en van Mars
+waar de krijgslieden de voornaamste plaats bekleeden. Wat Mercurius
+betreft, dat is een leelijke wereld, men vindt er niets dan dieven
+en kooplieden, die zoozeer op elkander gelijken dat het moeielijk is
+hen te onderscheiden. Eindelijk hing hij hun een bekoorlijk tafereel
+op van Venus.
+
+"En als wij van dien tocht terugkomen," zeide de beminnelijke verhaler,
+"zal men ons decoreeren met het Zuider-kruis, dat daar ginds boven ons
+schittert."--"En gij zult het wel verdiend hebben!" zeiden de matrozen.
+
+Aldus gingen de lange avonden in den bak in vroolijke gesprekken
+voorbij, en gedurende dien tijd gingen de leerzame gesprekken van
+den doctor hun gang.
+
+Eens sprak men over de richting der ballons, en Ferguson werd verzocht
+zijn gevoelen daaromtrent te zeggen.
+
+"Ik geloof niet," zeide hij, "dat men er toe kan geraken om de
+ballons te sturen. Ik ken alle beproefde of voorgestelde stelsels,
+niet een is er geslaagd, niet een uitvoerbaar. Gij begrijpt wel, dat
+ik om deze vraag heb moeten denken, daar zij voor mij van zoo groot
+belang was, maar ik heb haar niet kunnen oplossen met de middelen der
+tegenwoordige werktuigkunde. Men zou eene beweging van buitengewone
+kracht, van eene bijna onmogelijke lichtheid moeten uitvinden. En
+dan nog zou men geen weerstand kunnen bieden aan eenige belangrijke
+luchtstroomen! Tot heden heeft men zich liever bezig gehouden met
+het schuitje te richten dan den ballon, en dit is de fout."
+
+"Er is echter," antwoordde men, "eene groote overeenkomst tusschen
+een luchtballon en een schip, dat men naar willekeur stuurt."--"Neen,"
+antwoordde doctor Ferguson, "dat is maar weinig of niets. De lucht is
+veel minder dicht dan het water, waarin het schip slechts ten halve
+gedompeld is, terwijl de luchtballon geheel door den dampkring omringd
+is en onbeweeglijk blijft met betrekking tot de omringende vloeistof."
+
+"Gij denkt dan dat de wetenschap uitgeput is ten aanzien der
+luchtballons?"
+
+"Geenszins! Men moet iets anders zoeken, en als men een ballon niet
+kan sturen, moet men hem ten minste in de gunstige luchtstroomen
+houden. Naarmate men stijgt worden dezen meer gelijkvormig en zijn
+zij standvastig in hunne richting; zij worden niet meer gestoord door
+de bergen en dalen, die de oppervlakte van den aardbol doorploegen,
+en dat, gij weet het, is de voornaamste oorzaak der veranderingen
+van den wind. Maar als deze luchtstreken eenmaal bepaald zijn,
+zal de ballon zich slechts in de stroomen, die hij noodig heeft,
+behoeven te plaatsen."
+
+"Maar dan," zeide de commandant Pennet, "zal men om hen te bereiken
+steeds moeten rijzen en dalen. Daar zit de wezenlijke moeielijkheid,
+mijn waarde doctor."--"En waarom, commandant?"--"Laat ons elkander
+goed verstaan: het zal slechts eene moeielijkheid en een hinderpaal
+zijn voor de langdurige reizen, en niet voor enkele uitstapjes in
+de lucht."--"En wat is de reden daarvan?"--"Omdat gij slechts stijgt
+door ballast uit te werpen en daalt door gas te verliezen, dus zullen
+uw gas en ballast spoedig op zijn."
+
+"Mijn waarde Pennet, daar zit de kwestie. Daar is de eenige
+moeielijkheid, die de wetenschap moet trachten te overwinnen. Er
+is geen spraak van het sturen der ballons, maar van het bewegen
+van boven naar beneden zonder het gas, dat hunne kracht uitmaakt,
+te verspillen."--"Gij hebt gelijk, mijn waarde doctor, maar deze
+moeielijkheid is nog niet uit den weg geruimd, dit middel is nog
+niet gevonden."--"Ik vraag u verschooning, het is gevonden."--"Door
+wien?"--"Door mij."--"Door u?"--"Gij begrijpt wel dat ik zonder dat het
+doortrekken van Afrika in een luchtballon niet zou hebben gewaagd. Na
+vier-en-twintig uren zou ik geen gas meer hebben."--"Maar daarvan
+hebt gij in Engeland niet gesproken?"--"Neen, ik wilde niet gaarne
+over de tong van het publiek gaan, dat scheen mij noodeloos. Ik heb
+in het geheim eenige voorbereidende proeven genomen en ben voldaan
+geweest, ik had dus niet noodig er meer te doen."--"Welnu! mijn
+waarde Ferguson, mag men uw geheim weten?"--"Zie hier, mijne heeren,
+mijn middel is zeer eenvoudig."
+
+De aandacht van de toehoorders bereikte haar hoogste toppunt, en de
+doctor nam bedaard het woord in dier voege:
+
+
+
+
+X.
+
+	Voorafgaande proeven.--De vijf kisten van den doctor.--De
+	gaspijp.--De warmteleider.--Wijze van uitvoering: Zeker
+	goede uitslag.
+
+
+"Men heeft dikwijls beproefd, mijne heeren, naar willekeur te
+rijzen of te dalen, zonder het gas of den ballast van een ballon te
+verliezen. Een Fransch luchtreiziger, Meunier, wilde dit doel bereiken
+door lucht samen te persen in eene inwendige ruimte. Een Belg,
+doctor von Hecke, ontwikkelde door middel van wieken en paletten,
+eene verticale kracht, die in de meeste gevallen onvoldoende zou
+geweest zijn. De practische resultaten door die middelen verkregen,
+zijn onbeduidend geweest.
+
+"Ik heb dus besloten de zaak op eene andere wijs aan te
+vatten. Vooreerst gebruik ik in het geheel geen ballast, dan in het
+geval van hooge noodzakelijkheid, zooals bij het breken van mijn
+toestel of de verplichting terstond te rijzen om een onvoorziene
+hinderpaal te mijden.
+
+"Mijne middelen om te klimmen en te dalen bestaan nergens anders
+in dan in het doen uitzetten of inkrimpen van het gas, dat in den
+luchtballon besloten is, door verschillende temperaturen. Zie hier
+hoe ik die uitkomst verkrijg.
+
+"Gij hebt in het schuitje verscheidene kisten zien laden, wier gebruik
+u onbekend is. Deze kisten zijn vijf in getal.
+
+"De eerste bevat ongeveer 25 Gallons [12] water, waarbij ik eenige
+druppels zwavelzuur voeg om zijne geleidende kracht te vergrooten, en
+ik ontleed het door middel van eene sterke Bunsensche batterij. Het
+water is, zoo als gij weet, samengesteld uit waterstofgas en
+zuurstofgas.
+
+"Dit laatste wordt door de werking der batterij met zijne positieve
+pool in eene tweede kist verplaatst. Een derde, boven de tweede
+geplaatst en van een dubbelen inhoud, ontvangt het waterstofgas,
+dat daar met zijne negatieve pool komt.
+
+"Kranen, van welke de eene een tweemaal grootere opening heeft dan
+de andere, doen deze twee kisten gemeenschap hebben met een vierde,
+die kist van menging genoemd wordt. Daar vermengen zich werkelijk
+de twee gassoorten, die ontstaan uit de ontleding van het water. De
+inhoud van deze kist is ongeveer 41 kubiek voet. [13]
+
+"Aan het bovenste deel dezer kist is eene buis van platina, voorzien
+van eene kraan.
+
+"Gij hebt het reeds begrepen, mijne heeren: de toestel dien ik
+u beschrijf is niets anders dan een gaspijp voor zuurstof en
+waterstofgas, waarvan de hitte die der smidskolen overtreft.
+
+"Ik ga nu over tot het tweede gedeelte van den toestel. Uit het
+onderste gedeelte van mijn ballon, die hermetisch gesloten is, komen
+twee buizen te voorschijn, die dicht bij elkander liggen. De eene
+begint in het midden der bovenste lagen van het waterstofgas, de andere
+in de onderste lagen. Deze twee buizen zijn van afstand tot afstand
+voorzien van sterke geledingen van Caoutchouc, die haar veroorloven
+zich naar de slingeringen van den luchtballon te buigen. Zij dalen
+beiden tot het schuitje af en steken met het andere uiteinde in eene
+ijzeren, cylindervormige kist, die warmtekist genoemd wordt. Zij is
+aan de twee uiteinden gesloten door twee sterke schijven van hetzelfde
+metaal. De buis, die uit het onderste gedeelte van den ballon komt,
+gaat in deze cylindervormige kist, door de onderste schijf; zij dringt
+er in door en neemt dan de gedaante aan van eene schroefvormige slang,
+wier op elkander geplaatste ringen bijna de geheele hoogte der kist
+beslaan. Voordat de slang er uitkomt, komt zij eerst in een kleinen
+kegel, wiens holle basis, in de gedaante van een bolvormig kapje,
+naar beneden gericht is. Door den top van dien kegel komt de tweede
+buis te voorschijn en begeeft zich, zoo als ik u gezegd heb, naar
+de bovenste lagen van den ballon. Het bolvormige kapje des kegels is
+van platina, opdat het niet smelte door den invloed van de gaspijp,
+want deze is geplaatst op den bodem van de ijzeren kist, in het midden
+van de schroefvormige slang, en het uiteinde van zijne vlam zal dit
+kapje lekken. Gij weet, mijne heeren, wat een verwarmingstoestel is
+om de vertrekken te verwarmen, gij weet hoe die werkt. De lucht van
+het vertrek wordt gedwongen door de buizen te gaan, en komt er weder
+uit met een hoogere temperatuur. Maar wat ik u daar beschreven heb,
+is inderdaad niets anders dan een verwarmingstoestel. Wat gebeurt
+er nu? Als de gaspijp aangestoken is, wordt het waterstofgas van
+de slang en den hollen kegel heet en stijgt snel op door de buis,
+die het naar het bovenste gedeelte van den ballon voert. Onderaan
+komt een luchtledig en dit trekt het gas in de benedenste deelen
+aan, dat op zijne beurt warm wordt en voortdurend vervangen wordt;
+dus ontstaat er in de buizen en in de slang een zeer snelle stroom
+van gas, dat uit den ballon komt en er weder in terugkeert, terwijl
+het onophoudelijk heeter wordt.
+
+"De gassoorten zetten 1/481 van hunne massa uit bij elken graad
+warmte, als ik dus de temperatuur 18 graden Fahrenheit hooger maak,
+zal het waterstofgas van den ballon 18/481 van zijne massa uitzetten,
+dat is 1674 kubiek voet [14], hij zal dus 1674 kubiek voet lucht
+meer verplaatsen, hetgeen zijne stijgingskracht met 160 pond zal
+vermeerderen. Dit komt op hetzelfde neer alsof men evenveel ballast
+uitwerpt. Als ik de temperatuur 180° verhoog zal het gas 180/481
+uitzetten, het zal dan 16740 kubiek voet [15] meer verplaatsen,
+en zijne stijgkracht zal met 1600 pond vermeerderen.
+
+"Gij begrijpt, mijne heeren, dat ik dus gemakkelijk eene aanzienlijke
+stoornis' in het evenwicht kan verkrijgen. De inhoud van den ballon
+is zoodanig berekend dat, als hij ten halve gevuld is, hij een
+gewicht lucht verplaatst, precies gelijk aan het omkleedsel van het
+waterstofgas en het schuitje beladen met de reizigers en al zijn
+toebehooren. Dan is hij volmaakt in evenwicht in de lucht, en hij
+steigt noch daalt.
+
+"Om te stijgen, breng ik het gas op eene hoogere temperatuur dan die
+van de omringende lucht, door middel van mijne gaspijp. Door deze
+overmaat van warmte verkrijgt het eene sterkere spanning en doet den
+ballon meer zwellen, die des te hooger stijgt, naar mate ik het gas doe
+uitzetten. De daling geschiedt natuurlijk door de hitte van de gaspijp
+te matigen en de temperatuur te verkoelen. In het algemeen zal men
+dus sneller klimmen dan dalen. Dit is een gelukkige omstandigheid, ik
+heb nooit eenig belang bij eene snelle daling, maar door eene spoedige
+rijzing vermijd ik de hinderpalen. De gevaren zijn beneden, niet boven.
+
+"Overigens heb ik, zoo als ik heb gezegd, eene zekere hoeveelheid
+ballast, die mij zal veroorloven nog sneller te rijzen, als het noodig
+wordt. Mijne klep, op de bovenste pool des ballons, behoudt altijd
+dezelfde hoeveelheid waterstofgas; de veranderingen van temperatuur,
+die ik in dit besloten gas voortbreng, verschaffen alleen de bewegingen
+van rijzen en dalen.
+
+"Nu, mijne heeren, zal ik als practische bijzonderheid het volgende
+hier bijvoegen. Het verbranden van waterstof en zuurstofgas aan
+de punt van de gaspijp brengt slechts waterdamp voort. Daarom heb
+ik het benedenste deel der cylindervormige ijzeren kist met eene
+aflatingsbuis met klep voorzien, die bij minder dan twee atmospheren
+druk werkt; zoodra zij die spanning bereikt heeft, ontsnapt de
+damp van zelve. Zie hier nauwkeurige berekeningen. Vijf-en-twintig
+gallons [16] ontleed water geven twee honderd pond zuurstofgas en 25
+pond waterstofgas. Dit stelt, bij gewonen luchtdruk, 1890 kub. voet
+[17] van het eerste en 3780 [18] kub. voet van het tweede voor, te
+zamen 5670 kub. voet [19] mengsel. Maar de kraan van mijne gaspijp
+geheel geopend zijnde, verteert 27 kub. voet [20] in het uur met
+eene vlam, die ten minste zes malen heeter is dan die van de groote
+gaslantaarns. Ik zal dus gemiddeld, en om mij op eene geringe hoogte
+te houden, niet meer dan 9 kub. voet [21] per uur verbranden; mijne
+25 gallons water verschaffen mij dus eene luchtreis van 630 uren,
+of een weinig meer dan 26 dagen. Daar ik nu naar willekeur kan dalen
+en mijn voorraad van water op de aarde kan vernieuwen, kan mijne reis
+zoo lang duren als ik wil.
+
+"Ziedaar mijn geheim, mijne heeren, het is eenvoudig en moet slagen. De
+uitzetting en inkrimping van het gas in den luchtballon is mijn middel,
+dat geen omslachtigen toestel noodig heeft. Een verwarmingstoestel om
+mijne temperatuur te doen veranderen, een gaspijp om die te verwarmen,
+is noch ongemakkelijk noch zwaar. Ik geloof dus alle voorwaarden voor
+een goeden uitslag te hebben vervuld."
+
+Dus eindigde doctor Ferguson zijne rede, en hij werd van harte
+toegejuicht. Men kon hem geene tegenwerping meer maken, alles was
+voorzien en opgelost.
+
+"Echter," zeide de commandant, "het kan gevaarlijk zijn."--"Wat komt
+dat er op aan," zeide de doctor, "als het uitvoerbaar is."
+
+
+
+
+XI.
+
+	Aankomst te Zanzibar.--De engelsche consul.--Slechte stemming
+	der inwoners.--Het eiland Koumbeni.--De regenmakers.--Vulling
+	van den ballon.--Vertrek op den 18den April.--Laatst
+	vaarwel.--De Victoria.
+
+
+Een goede wind had den gang van de Resolute naar de plaats der
+bestemming begunstigd. De vaart door het kanaal van Mozambique was
+bijzonder kalm. De zeereis deed een goed vermoeden opvatten van de
+luchtreis. Ieder haakte naar het oogenblik der aankomst en wilde de
+laatste hand leggen aan de toebereidselen van doctor Ferguson.
+
+Eindelijk kwam het schip in het gezicht van de stad Zanzibar op het
+eiland van denzelfden naam gelegen, en den 15den April, ten 11 uur
+'s morgens, liet men het anker in de haven vallen.
+
+Het eiland Zanzibar behoort aan den Iman van Maskate, bondgenoot van
+Frankrijk en Engeland en het is zeker zijne schoonste volkplanting. In
+de haven komen een groot aantal schepen van de naburige streken.
+
+Het eiland is van de Afrikaansche kust slechts door een kanaal
+gescheiden, welks grootste breedte dertig mijlen niet te boven
+gaat. Het drijft een aanzienlijken handel in gom, ivoor en vooral in
+"ebbenhout," want Zanzibar is de grootste slavenmarkt. Daar is het
+middelpunt van samenkomst van den buit, veroverd in de gevechten
+die de inlandsche opperhoofden elkander onophoudelijk leveren. Deze
+handel strekt zich over de geheele oostkust uit tot aan de breedte
+waaronder de Nijl ligt, en G. Le Jean heeft hem openlijk zien drijven
+onder Fransche vlag. [22]
+
+Bij de aankomst van de Resolute kwam de Engelsche consul te Zanzibar
+aan boord en stelde zich ter beschikking van den doctor, van wiens
+ontwerpen hij sedert eene maand door de Europeesche dagbladen op
+de hoogte was gehouden. Maar tot heden behoorde hij tot de talrijke
+ongeloovigen.--"Ik twijfelde," zeide hij, de hand aan Samuel Ferguson
+toereikende, "maar nu twijfel ik niet meer."
+
+Hij bood zijn eigen huis den doctor, Dick Kennedy en natuurlijk ook
+den braven Joe aan.
+
+Door zijne zorg kreeg de doctor kennis van verschillende brieven, die
+hij van kapitein Speke had ontvangen. De kapitein en zijne metgezellen
+hadden verschrikkelijk te lijden gehad van den honger en het slechte
+weder, voordat zij het land Ugogo bereikten; zij vorderden slechts
+met de uiterste moeielijkheid en dachten niet spoedig weder iets
+van zich te kunnen doen hooren.--"Ziedaar nu gevaren en ontberingen,
+die wij zullen weten te vermijden," zeide de doctor.
+
+De bagage der drie reizigers werd naar het huis des consuls
+gebracht. Men maakte zich gereed den ballon op het strand van Zanzibar
+te ontschepen; bij den seinpaal was eene gunstige plek, in de nabijheid
+van een groot gebouw, dat hem tegen den Oostenwind zou beschutten. Deze
+groote toren, gelijk aan een vat dat overeind staat, en in vergelijking
+waarvan het Heidelberger vat slechts een klein vaatje was, diende tot
+fort, en op het platte dak hielden Beloutchis, met lansen gewapend,
+de wacht.
+
+Maar toen de luchtbal ontscheept zou worden werd de consul
+gewaarschuwd, dat de bevolking zich met geweld daartegen zou
+verzetten. Niets is zoo blind als dweepzuchtige hartstochten. De
+tijding der aankomst van een christen, die in de lucht zou opstijgen,
+werd met verbittering ontvangen; de negers, veel meer ontroerd dan de
+Arabieren, zagen in dit ontwerp vijandelijke bedoelingen jegens hen;
+zij geloofden dat men het op de zon en de maan voorzien had. Deze twee
+hemellichamen zijn een voorwerp van vereering voor de Afrikaansche
+volksstammen. Men besloot dus zich tegen deze heiligschennende
+expeditie te verzetten.
+
+De consul, van deze stemming onderricht, hield raad met doctor Ferguson
+en den commandant Pennet. Deze laatste wilde niet voor bedreigingen
+terugdeinzen, maar zijn vriend deed hem te dien opzichte rede verstaan.
+
+"Wij zouden zekerlijk de bovenhand krijgen," zeide hij, "de
+garnizoen-soldaten van den Iman zelf zouden ons, desgevorderd,
+gewapenderhand bijstaan, maar, mijn waarde commandant, een ongeluk
+ligt in een klein hoekje; er zou slechts één ongelukkig schot noodig
+zijn om aan den ballon een onherstelbaar nadeel toe te brengen en de
+reis zou voor goed verhinderd zijn; wij moeten dus met de grootste
+voorzorgen handelen."
+
+"Maar wat te doen? Als wij op de kust van Afrika ontschepen, zullen
+wij dezelfde moeielijkheden ondervinden!"--"Niets is eenvoudiger,"
+antwoordde de consul. "Zie deze eilanden, die aan de andere zijde
+der haven liggen, ontscheep uw luchtbal op een daarvan, versterk u
+met eene troep matrozen en gij zult geen gevaar loopen."
+
+"Kapitaal!" zeide de doctor, "en wij zullen op ons gemak onze
+toebereidselen kunnen maken."
+
+De commandant gaf gehoor aan dien raad. De Resolute naderde het
+eiland Koumbeni. In den morgen van den 16den April werd de ballon in
+veiligheid gebracht te midden eener opene plek in de groote bosschen
+die daar groeien.
+
+Men plaatste twee palen, 80 voet hoog en op even grooten afstand van
+elkander; een stel katrollen aan hun uiteinde vastgemaakt, veroorloofde
+den luchtballon in de hoogte te heffen door een dwars gelegen kabel;
+toen was hij nog geheel ongevuld. De binnenste ballon was aan den
+top van den buitensten zoodanig vastgemaakt, dat hij eveneens kon
+worden opgelicht. Aan het binnenste verlengstuk van iederen ballon
+waren de geleibuizen voor het waterstofgas bevestigd. De dag van den
+17den werd doorgebracht met het schikken van den toestel, bestemd tot
+vorming van het gas; hij was samengesteld uit 30 tonnen, in welke het
+water ontleed werd door middel van oud ijzer en zwavelzuur, dat in
+eene groote menigte water met elkander in verband werd gebracht. Het
+waterstof kwam in eene groote, in het midden geplaatste ton, na bij
+zijn doorgang te zijn gewasschen, en vandaar in elken luchtballon
+door de geleibuizen. Op deze wijze werden beiden met eene bepaalde
+hoeveelheid gas gevuld.
+
+Voor deze bewerking moest men 1866 gallons [23] zwavelzuur, 16050
+pond ijzer [24] en 9166 gallons [25] water gebruiken. Zij begon den
+volgenden morgen tegen drie uur en duurde bijna acht uren. Des anderen
+daags hing de ballon, bedekt met zijn net, bevallig in evenwicht boven
+het schuitje, vastgehouden door een groot aantal zakken aarde. De
+toestel voor de uitzetting werd met groote zorg in elkander gezet en
+de buizen, die uit den ballon kwamen, werden aan de cylindervormige
+kist vastgemaakt.
+
+De ankers, touwen, werktuigen, dekens, de tent, de levensmiddelen
+en de wapens namen elk hunne bepaalde plaats in het schuitje in;
+de voorraad water werd te Zanzibar ingenomen. De tweehonderd pond
+ballast werd verdeeld in vijftig zakken op den bodem van het schuitje,
+maar onder het bereik van de hand.
+
+Deze toebereidselen eindigden tegen 5 uur des avonds; schildwachten
+waakten onophoudelijk rondom het eiland, en de sloepen van de Resolute
+doorkruisten het kanaal. De negers betoonden voortdurend hun toorn
+door kreten, grimassen en allerlei lichaamsverdraaiingen. De toovenaars
+doorliepen de vertoornde groepen, deze verbittering aanwakkerende, en
+eenige dweepzuchtigen beproefden het eiland met zwemmen te bereiken,
+maar men verwijderde hen gemakkelijk.
+
+Toen begonnen de duivelskunsten en de bezweringen, de regenmakers,
+die beweren de wolken te kunnen bevelen, riepen de orkanen en de
+"steenregens," [26] te hulp; daarvoor plukten zij bladeren van alle
+soorten van boomen des lands, deden die koken op een klein vuur,
+terwijl men een schaap doodde, door het eene lange naald in het hart te
+stooten. Maar in spijt van hunne plechtigheden bleef de hemel helder.
+
+De negers gaven zich toen over aan woedende drinkgelagen, zich dronken
+makende met den "tembo", een bedwelmenden drank, dien men van den
+kokosboom verkrijgt, of met een soort van zeer koppig bier "togwa"
+genoemd. Hunne zangen, zonder eenige geregelde melodie, maar met eene
+zeer juiste maat, duurden tot laat in den nacht.
+
+Tegen zes uur des avonds vereenigde een laatste maaltijd de reizigers
+aan de tafel van den commandant en zijne officieren. Kennedy, wien
+niemand meer ondervroeg, mompelde onhoorbare woorden; hij verloor
+doctor Ferguson niet uit het gezicht.
+
+Deze maaltijd was niet vroolijk. Het naderende laatste oogenblik
+veroorzaakte pijnlijke overdenkingen. Wat zou het lot van die
+stoutmoedige reizigers zijn? Zouden zij elkaar ooit terugvinden te
+midden hunner vrienden aan den huiselijken haard? Als de middelen
+van vervoer begonnen te ontbreken, wat zou er dan van hen worden
+te midden dier woeste volksstammen, in deze ondoorzochte streken en
+onmetelijke woestenijen?
+
+Deze gedachten, tot nu toe verward, en waaraan men weinig hechtte,
+bekropen toen de verhitte verbeelding. Doctor Ferguson, altijd koel
+en bedaard, sprak over verschillende zaken. Maar te vergeefs poogde
+hij die algemeene treurigheid te verbannen.
+
+Daar men eenige onaangenaamheden voor den persoon van Ferguson en
+zijne reisgezellen vreesde, sliepen zij alle drie aan boord van de
+Resolute. Te zes uur des morgens verlieten zij hunne hut en begaven
+zich naar het eiland Koumbeni.
+
+De ballon slingerde een weinig door den oostenwind. De zakken aarde,
+die hem tegenhielden, waren vervangen door twintig matrozen. De
+commandant Pennet en zijne officieren waren bij dit plechtig vertrek
+tegenwoordig.
+
+Op dit oogenblik ging Kennedy recht op den doctor toe, vatte
+zijne hand en zeide: "Gij zijt vast besloten om te vertrekken."--
+"Zeker, waarde Dick."--"Ik heb alles gedaan wat ik kon om die reis
+te verhinderen?"--"Alles."--"Dan is mijn geweten hieromtrent gerust
+en ik vergezel u."--"Ik was er zeker van," antwoordde de doctor,
+een weinig ontroerd.
+
+Het oogenblik van het laatste afscheid kwam. De commandant en zijne
+officieren omhelsden met vervoering hunne onverschrokken vrienden,
+zonder den waardigen Joe te vergeten. Ieder der aanwezigen wilde
+doctor Ferguson de hand schudden.
+
+Te negen uur namen de drie reisgezellen plaats in het schuitje; de
+doctor stak zijn gaspijp aan en zette de vlam aan om eene spoedige
+warmte voort te brengen. De ballon, die in volmaakt evenwicht hing,
+begon na eenige minuten te rijzen. De matrozen moesten de touwen,
+die hem terughielden, een weinig laten schieten. Het schuitje verhief
+zich ongeveer twintig voet.
+
+"Mijne vrienden," zeide de doctor, rechtop staande tusschen zijne twee
+metgezellen, en zijn hoed afnemende, "laat ons aan ons luchtschip een
+naam geven, die het geluk aanbrengt! Laat ons het de Victoria noemen."
+
+Een luid hoezee weergalmde: "Leve de koningin! leve Engeland!"
+
+Op dit oogenblik nam de stijgkracht van den ballon sterk toe. Ferguson,
+Kennedy en Joe zeiden een laatst vaarwel aan hunne vrienden.--"Laat
+alles los." riep de doctor.--En de Victoria verhief zich snel in
+de lucht, terwijl de vier kanonnen van de Resolute te zijner eer
+losbrandden.
+
+
+
+
+XII.
+
+	Overtocht der zee-engte.--De Mrima.--Gesprekken van Dick
+	en voorstel van Joe.--Recept voor koffie.--De Uzaramo.--De
+	ongelukkige Maizan.--De berg Duthumi.--De kaarten van den
+	doctor.--Nacht op een Konzenilje-Kaktus.
+
+
+De lucht was helder, de wind matig; de Victoria steeg bijna tot eene
+hoogte van 1500 voet, die aangewezen werd door eene drukking van 5
+duim min 2 strepen [27] van de barometer-kolom.
+
+Op deze hoogte richtte een snellere luchtstroom den ballon naar het
+zuidwesten. Welk prachtig schouwspel vertoonde zich aan de oogen
+der reizigers! Het eiland Zanzibar was geheel zichtbaar en teekende
+zich met donkerder kleuren, even als op eene groote vlakke kaart;
+de velden namen een schijn aan van stalen van verschillende kleuren;
+eene groote menigte boomen wees de bosschen en het kreupelhout aan.
+
+De inwoners van het eiland geleken veel op insecten. De hoezee's en de
+kreten verloren zich langzamerhand in den dampkring en de kanonschoten
+van het schip trilden alleen in de binnenholte van den luchtballon.
+
+"Hoe schoon is dit alles!" riep Joe uit, het stilzwijgen voor het
+eerst afbrekende.
+
+Hij kreeg geen antwoord. De doctor hield zich bezig met de
+veranderingen van den barometer waar te nemen, en de verschillende
+bijzonderheden zijner opstijging op te teekenen. Kennedy zag rond en
+had geen oogen genoeg om alles te zien. De zonnestralen kwamen de
+gaspijp te hulp, de spanning van het gas vermeerderde. De Victoria
+bereikte eene hoogte van 2500 voet. De Resolute geleek eene kleine
+boot en de Afrikaansche kust teekende zich in het oosten af door een
+grooten rand schuim.--"Gij spreekt niet," zeide Joe.--"Wij beschouwen,"
+antwoordde de doctor, zijn verrekijker op het vasteland richtende.--"Ik
+moet spreken."--"Zoo als gij wilt! Joe, spreek zooveel het u behaagt."
+
+Joe liet alleen eene groote menigte klanknabootsingen hooren. Gedurende
+den overtocht der zee oordeelde de doctor het goed zich op die
+hoogte te houden; hij kon de kust over eene grootere uitgestrektheid
+waarnemen; de thermometer en de barometer, binnen de tent opgehangen,
+waren steeds onder het bereik van zijn gezicht; een tweede barometer,
+die buiten hing, moest gedurende den nacht dienen.
+
+Na twee uren kwam de Victoria, met eene snelheid van meer dan acht
+mijlen voortgestuwd, aanmerkelijk dichter bij de kust. De doctor
+besloot de aarde te naderen; hij matigde de vlam van de gaspijp,
+en weldra daalde de ballon tot op 300 voet hoogte van den grond.
+
+Het bevond zich boven Mrima, welken naam de oostkust van Afrika daar
+draagt; dikke zoomen van wortelboomen beschermden de oevers; het lage
+getij liet hunne wortels zien, die door den Indischen oceaan werden
+bespoeld. De duinen, die vroeger de kustlijn vormden, vertoonden
+zich aan den horizon, en de berg Nguru hief in het noorden zijn top
+in de hoogte.
+
+De Victoria ging voorbij een dorp, dat de doctor op zijne kaart
+herkende Kaole te zijn. De geheele bevolking liet een gehuil van
+woede en vrees hooren, pijlen werden te vergeefs afgeschoten tegen dit
+monster der lucht, dat majestueus boven al deze machtelooze teekens
+van woede zweefde.
+
+De wind ging naar het zuiden, maar de doctor verontrustte zich niet
+over die richting, zij veroorloofde hem, integendeel, den weg te
+volgen, afgebakend door de kapiteins Burton en Speke. Kennedy was
+eindelijk even spraakzaam geworden als Joe, zij uitten woorden
+van verwondering tot elkander.--"Weg met de diligences!" zeide
+de een.--"Weg met de stoombooten," zeide de ander.--"Weg met de
+spoorwegen!" antwoordde Kennedy, "met welke men de landen doortrekt
+zonder ze te zien."--"Spreek mij van een ballon!" hernam Joe;
+"men voelt niet dat men gaat en de natuur ontrolt zich voor uwe
+oogen. Welk een schouwspel! Welke bewondering! welke verrukking! een
+droom in eene hangmat."--"Als wij eens gingen ontbijten?" zeide Joe,
+die honger kreeg van de lucht.--"Dat is een goed denkbeeld, mijn
+jongen."--"O! de toebereidselen zullen niet lang duren! Beschuit en
+verduurzaamd vleesch."--"En koffie zooveel gij lust," voegde de doctor
+er bij. "Ik veroorloof u de warmte van mijne gaspijp te gebruiken,
+er is genoeg. En op die wijze zullen wij geen brand behoeven te
+vreezen."--"Dat zou verschrikkelijk zijn," hernam Kennedy. "Het
+zou zijn als of wij een kruithoorn onder ons hadden."--"Niet geheel
+en al," antwoordde Ferguson, "maar als het gas vlam zette, zou het
+langzamerhand verteren en wij zouden dalen, hetgeen voor ons zeer
+onaangenaam zou zijn; wees echter onbevreesd, onze luchtballon
+is hermetisch gesloten."--"Laat ons dan eten," zeide Kennedy;
+"zie daar, mijne heeren," zeide Joe, "terwijl ik u navolg, zal ik
+eene koffie gereed maken, welke gij eens moet proeven."--"De zaak is
+deze," zeide de doctor, "dat Joe, bij duizend goede hoedanigheden,
+een bijzonder talent heeft, om dien lekkeren drank gereed te maken;
+hij stelt dien samen uit verschillende voortbrengselen, die hij mij
+nooit heeft willen noemen."--"Welnu, meester, dewijl wij nu in de
+volle lucht zijn, wil ik u mijn recept mededeelen. Het is enkel een
+mengsel van gelijke hoeveelheden mokka, bourbon en rio-nuez."
+
+Eenige oogenblikken daarna waren drie koppen rondgediend en gebruikten
+zij een stevig ontbijt, gekruid door de goede luim der gasten;
+vervolgens ging ieder op zijn post van waarneming.
+
+Het land onderscheidde zich door eene buitengewone
+vruchtbaarheid. Kronkelende en nauwe voetpaden drongen door onder
+gewelven van groen. Men ging over velden, bebouwd met tabak, maïs,
+gierst, die reeds rijp waren; hier en daar zag men uitgestrekte
+rijstvelden met hunne rechtopgaande halmen en purperkleurige
+bloemen. Men bemerkte schapen en geiten in groote kooien, die
+op paalwerk stonden om hen tegen de luipaarden te beschermen. Een
+weelderige plantengroei versierde kwistig deze streken. In sierlijke
+dorpen hoorde men telkens kreten van verbaasdheid op het gezicht van
+de Victoria, en doctor Ferguson hield zich voorzichtig buiten het
+bereik der palen; de inwoners om hunne hutten verzameld, vervolgden
+de reizigers langen tijd met ijdele verwenschingen.
+
+Op den middag geloofde de doctor, zijne kaart raadplegende, dat hij
+zich boven het land Uzaramo [28] bevond. Het veld vertoonde zich
+vol met kokosboomen en katoenboomen. Joe vond dezen plantengroei
+zeer natuurlijk in Afrika. Kennedy bemerkte hazen en krekels, die
+er slechts op schenen te wachten om een kogel te ontvangen, maar dat
+zou kruit verspild zijn omdat men het wild niet kon opnemen.
+
+De luchtreizigers gingen met eene snelheid van twaalf mijlen in het
+uur en bevonden zich weldra op eene lengte van 38° 20' boven het
+dorp Tounda.
+
+"Daar werden Burton en Speke door hevige koortsen aangetast," zeide
+de doctor, "en geloofden zij voor een oogenblik dat hunne onderneming
+mislukt was. En echter waren zij nog niet ver van de kust, maar reeds
+deden zich de vermoeienis en de ontberingen ernstig voelen."
+
+Inderdaad heerscht in deze landstreek voortdurend eene ongezonde lucht,
+en de doctor kon den invloed daarvan niet ontgaan dan door den ballon
+boven de besmettingen dezer vochtige aarde te verheffen.
+
+Van tijd tot tijd bemerkte men eene karavaan, die in eene
+"kraal" rustte en de koelte van den avond afwachtte om zijn weg te
+vervolgen. Deze kralen zijn uitgestrekte gronden, omringd met hagen,
+waarin de kooplieden niet alleen bescherming zoeken tegen de wilde
+dieren, maar ook tegen de plunderende stammen der landstreek. Men
+zag de inlanders loopen en zich verspreiden op het gezicht van
+de Victoria. Kennedy wilde hen meer van nabij bezien, maar Samuel
+verzette zich standvastig daartegen.
+
+"De opperhoofden zijn met musketten gewapend," zeide hij, "en onze
+ballon zou een te gemakkelijk mikpunt zijn voor een kogel."--"Zou een
+gat, door een kogel gemaakt, een val veroorzaken?" vroeg Joe.--"Niet
+onmiddellijk, maar weldra zou dat gat eene wijde scheur worden,
+waardoor al ons gas zou ontsnappen."--"Laat ons dan op een eerbiedigen
+afstand van die goddeloozen blijven. Wat moeten zij wel denken als
+zij ons in de lucht zien zweven? Ik ben zeker dat zij lust hebben om
+ons te aanbidden."
+
+"Laat hen ons aanbidden," antwoordde de doctor, "maar van verre. Men
+wint altijd daarbij. Ziet, het land verandert reeds van aanzien; de
+dorpen worden zeldzamer, de wortelboomen zijn verdwenen, hun groei
+houdt op deze breedte op. De grond wordt bergachtig en doet naburige
+bergen vermoeden."
+
+"Inderdaad," zeide Kennedy, "ik meen eenige hoogten aan dezen kant
+te bemerken."--"In het westen ..., het zijn de eerste bergketens van
+Ourizara, de berg Duthumi, zonder twijfel, achter welken ik hoop
+den nacht door te brengen. Ik zal de vlam van de gaspijp wat meer
+opstoken; wij zijn verplicht op eene hoogte van vijf à zes honderd
+voet te blijven."
+
+"Het is toch een goed denkbeeld dat gij daar hebt, mijnheer," zeide
+Joe, "het is noch moeielijk noch vermoeiend, men draait eene kraan
+om en alles is afgeloopen."--"Hier zijn wij meer op ons gemak,"
+zeide de jager, toen de ballon gestegen was, "de weerkaatsing
+der zonnestralen in dit roode zand wordt onverdraaglijk."--"Welke
+prachtige boomen!" riep Joe uit, "hoewel zeer natuurlijk, is het
+toch schoon! Men zou geen twaalf stuks daarvan noodig hebben om een
+bosch te maken."--"Het zijn baobabs," antwoordde doctor Ferguson,
+"ziet, hier is er een, wiens stam 100 voet omtrek zal hebben. Het
+is misschien aan den voet van dezen zelfden boom, dat de Franschman
+Maizan in 1845 stierf, want wij zijn boven Deje-la-Mhora, waar hij
+zich alleen waagde; hij werd door het opperhoofd dier streek gevat,
+aan den voet van een baobab vastgebonden, en die woeste neger sneed
+hem langzaam zijne ledematen af, terwijl de oorlogszang weergalmde;
+vervolgens sneed hij hem in de keel, hield op om zijn stomp geworden
+mes te slijpen, en rukte het hoofd van den ongelukkige af, voordat
+het was afgesneden! Die arme Franschman was 26 jaar oud."
+
+"En Frankrijk heeft geen wraak genomen over zulk eene misdaad?" vroeg
+Kennedy.--"Frankrijk heeft gereclameerd; de Sultan van Zanzibar heeft
+alles gedaan om den moordenaar machtig te worden, maar is er niet in
+geslaagd."--"Ik verzoek, dat wij ons niet onderweg ophouden," zeide
+Joe, "laat ons stijgen, mijn meester."--"Des te liever, Joe, daar de
+berg Duthumi voor ons ligt. Als mijne berekeningen nauwkeurig zijn,
+zullen wij hem overgetrokken zijn vóór heden avond zeven uur."--"Zullen
+wij des nachts niet reizen?" vroeg de jager.--"Als het niet behoeft,
+neen; met voorzorgen en waakzaamheid zou men het zonder gevaar doen,
+maar het is niet voldoende Afrika door te reizen, wij moeten het
+zien."--"Tot hiertoe hebben wij geen klagen, meester. Het is het
+best bebouwde en vruchtbaarste land der wereld, in plaats van een
+woestijn. Sla maar geloof aan aardrijkskundigen."--"Wacht maar Joe,
+later zullen wij zien."
+
+Ongeveer half zeven uur des avonds bevond de Victoria zich tegenover
+den berg Duthumi; om hem over te trekken, moest men meer dan 3000
+voet hoog stijgen en daarvoor behoefde de doctor de temperatuur
+slechts met 18° Fahrenheit te verhoogen. Men kan zeggen dat hij zijn
+ballon naar zijne hand zette. Kennedy wees hem de hinderpalen aan,
+en de Victoria vloog door de lucht over de bergen.
+
+Te acht uur daalde hij aan den anderen kant waar de helling glooiender
+was; de ankers werden uit het schuitje geworpen en een van hen
+viel in de takken van een Cochenilje-Cactus en bleef er stevig
+in vastzitten. Terstond liet Joe zich langs het touw afglijden en
+maakte het stevig vast. Men wierp hem de zijden ladder toe, en hij
+klom vlug weder naar boven. De luchtballon bleef bijna onbeweeglijk,
+beschut tegen den oostenwind.
+
+De avondmaaltijd werd gereed gemaakt; de reizigers maakten een groot
+gat in hun voorraad, hongerig geworden door hunne luchtreis.--"Welken
+weg hebben wij van daag afgelegd?" vroeg Kennedy, terwijl hij groote
+brokken naar binnen sloeg.--De doctor berekende zijne plaats door
+middel van waarnemingen van de maan en raadpleegde de uitmuntende
+kaart, die hem tot gids diende; zij behoorde tot den atlas der nieuwste
+ontdekkingen in Afrika, door zijn geleerden vriend Petermann te Gotha
+uitgegeven en aan hem opgedragen. Deze atlas moest voor de geheele reis
+van den doctor dienen, want hij bevatte den reisweg van Burton en Speke
+naar de groote meren, Soedan volgens doctor Barth, den Beneden-Senegal
+volgens Guillaume Lejean en de Delta van den Niger door doctor Baikie.
+
+Ferguson had zich ook nog voorzien van een werk, dat in één deel
+alles bevatte, wat men over den Nijl wist, getiteld: "De bronnen
+van den Nijl, een algemeen overzicht van de kom dier rivier en haren
+hoofdstroom, met de geschiedenis van de ontdekkingen te dien opzichte
+door Charles Beke th. d."
+
+Hij bezat ook de uitmuntende kaarten, uitgegeven in de "bulletins
+van het Aardrijkskundig genootschap te Londen," en geen enkel punt
+der ontdekte landen kon hem ontgaan.
+
+Toen hij op zijne kaart zag, vond hij, dat zijn weg in breedte 2
+graden of 120 mijlen naar het westen was.
+
+Kennedy merkte op dat de weg zich naar het zuiden richtte; deze
+richting voldeed echter den doctor, die zooveel mogelijk de sporen
+zijner voorgangers wilde verkennen.
+
+Men besloot den nacht in drie wachten te verdeelen, opdat ieder op
+zijne beurt voor de veiligheid der twee anderen zou kunnen waken. De
+doctor nam de wacht van 9 uur, Kennedy die van middernacht en Joe
+die van 3 uur 's morgens.
+
+Kennedy en Joe, in hunne dekens gewikkeld, strekten zich dus uit
+onder de tent en sliepen rustig, terwijl doctor Ferguson waakte.
+
+
+
+
+XIII.
+
+	Verandering van weder.--Koorts van Kennedy.--Het geneesmiddel
+	van den doctor.--Reizen te land.--De kom van Imengé.--De berg
+	Rubeho.--Op zesduizend voet.--Een halt van een dag.
+
+
+De nacht was kalm; echter klaagde Kennedy Zaterdag morgen bij zijn
+ontwaken over loomheid en koortshuivering. Het weder veranderde; de
+hemel, bedekt met dikke wolken, scheen voor een nieuwen zondvloed
+voorraad op te doen. Dit land Zungomoro is een akelig land, waar
+het bijna altijd regent, behalve misschien ongeveer veertien dagen
+in Januari.
+
+Deze hevige regen overviel weldra de reizigers; beneden hen werden de
+wegen door "nullahs," eene soort van oogenblikkelijke stortvloeden,
+doorsneden, onbegaanbaar, terwijl zij daarenboven nog bezet waren met
+doornstruiken en reusachtige klimopplanten. Men bemerkte terstond
+de uitdampingen van zwavel-waterstof-gas, waarvan kapitein Burton
+spreekt.--"Volgens hem," zeide de doctor, "zou men haast gelooven, dat
+een lijk achter elk kreupelbosch verborgen was."--"Een leelijk land,"
+antwoordde Joe, "het schijnt, dat mijnheer Kennedy niet te wel is,
+tengevolge dat hij er een nacht heeft doorgebracht."--"Inderdaad, ik
+heb eene hevige koorts," zeide de jager.--"Dat is niet te verwonderen,
+mijn waarde Dick, wij zijn in een der ongezondste streken van Afrika,
+maar wij zullen niet lang daar blijven. Op weg."
+
+Dank zij eene behendige beweging van Joe, werd het anker losgemaakt,
+en Joe kwam langs de touwladder weder in het schuitje. De doctor deed
+het gas uitzetten en de Victoria hernam zijne vlucht, door een vrij
+hevigen wind voortgestuurd.
+
+Eenige hutten kwamen nauwelijks te voorschijn uit dien verpestenden
+mist. Het land veranderde van gedaante. Het gebeurt dikwijls in
+Afrika dat eene ongezonde landstreek aan volmaakt gezonde landen
+grenst. Kennedy leed zichtbaar, en de koorts tastte zijne krachtige
+natuur sterk aan.--"Wij hebben toch nu geen tijd om ziek te zijn,"
+zeide hij, zich in zijn deken wikkelende en zich onder de tent
+nederleggende.--"Een weinig geduld, mijn waarde Dick," antwoordde
+doctor Ferguson, "en gij zult spoedig genezen zijn."--"Genezen,
+waarachtig Samuel, als gij in uwe medicijnkist een drankje hebt, dat
+mij weder op de been brengt, geef het mij dan terstond. Ik zal met
+gesloten oogen alles inslikken."--"Ik heb iets beters dan dat, vriend
+Dick, en ik zal u een koortsverdrijvend middel geven, dat u niets
+zal kosten."--"En hoe zult gij dit aanleggen?"--"Zeer eenvoudig. Ik
+zal boven deze wolken stijgen, die ons overstroomen en ons van dezen
+verpestenden dampkring verwijderen. Ik vraag u slechts tien minuten,
+om het waterstofgas uit te zetten."
+
+De tien minuten waren nog niet verloopen, toen de reizigers reeds
+den vochtigen dampkring te boven waren.--"Wacht een weinig, Dick,
+dan zult gij den invloed der zuivere lucht en zon voelen."--"Dat is
+eerst een wondermiddel!" zei Joe.--"Neen, het is zeer natuurlijk."--"O,
+daaraan twijfel ik niet."--"Ik zend Dick naar een gezonde lucht, zooals
+men dat dagelijks in Europa doet, en te Martinique zou ik hem naar de
+Pitons [29] zenden, om de gele koorts te ontkomen."--"Deze ballon is
+waarlijk een paradijs," zeide Kennedy, die reeds meer op zijn gemak
+was.--"In alle gevallen leidt hij er heen," antwoordde Joe ernstig.
+
+Het schouwspel der wolken, die zich op dit oogenblik beneden het
+schuitje samenpakten, was merkwaardig; zij schoven over elkander
+en boden een schitterenden glans aan door het terugkaatsen der
+zonnestralen. De Victoria bereikte eene hoogte van 4000 voet. De
+thermometer wees een vermindering van temperatuur aan. Men zag de
+aarde niet meer. Op een afstand van 50 mijlen westwaarts verhief
+de berg Rubeho zijn fonkelende kruin, hij vormde de grens van het
+land Ugogo op 36° 20' lengte. De wind woei met eene snelheid van 20
+mijlen in het uur; maar de reizigers voelden niets van die snelheid,
+zij ondervonden geen enkelen schok, terwijl zij niet eens bemerkten
+dat zij voortgingen.
+
+Drie uren later verwezenlijkte zich de voorzegging van den
+doctor. Kennedy gevoelde geene koortshuivering meer en ontbeet met
+eetlust.--"Dat is beter dan de kinine," zeide hij vergenoegd.--"Hier
+zal ik mij op mijn ouden dag nederzetten," zeide Joe.
+
+Ongeveer tien uur 's morgens werd de dampkring helder. Er kwam eene
+opening in de wolken, de aarde werd weder zichtbaar; de Victoria
+naderde haar langzamerhand. Doctor Ferguson zocht een luchtstroom, die
+hen meer naar het noordoosten dreef en hij ontmoette dien op 600 voet
+boven den grond. Het land werd oneffen, zelfs bergachtig. Het district
+van den Zungomoro verdween in het oosten met de laatste kokosboomen
+op deze breedte. Weldra begonnen de kruinen der bergen meer vooruit
+te steken. Eenige toppen verhieven zich hier en daar. Men moest zich
+elk oogenblik in acht nemen voor de scherpe kegels, die onverwachts
+uit den grond schenen te komen.
+
+"Wij zijn te midden der blinde klippen," zeide Kennedy.--"Wees gerust,
+Dick! wij zullen ze niet raken."--"Het is toch eene mooie manier van
+reizen," zeide Joe.--Inderdaad stuurde de doctor zijn ballon met eene
+bewonderenswaardige behendigheid.
+
+"Als wij op dezen doorweekten grond moesten loopen," zeide hij,
+"dan zouden wij in een ongezond slijk rondplassen. Sedert ons vertrek
+naar Zanzibar zou de helft onzer lastdieren reeds van vermoeienis
+gestorven zijn. Wij zouden er uitzien als schimmen en wanhopig
+worden. Wij zouden onophoudelijk moeten worstelen met onze gidsen
+en dragers, blootgesteld aan hunne teugellooze onbeschoftheid. Des
+daags heerscht daar eene vochtige, onverdraaglijke, drukkende hitte,
+des nachts eene dikwijls onverdraaglijke koude en men voelt de steken
+van zekere vliegen, wier beten het dikste linnen doorboren en die
+krankzinnigheid veroorzaken! En dat alles zonder nog eens te spreken
+van de wilde dieren en woeste volksstammen."--"Ik wil er geene proef
+van nemen," zeide Joe.--"Ik overdrijf niets," zeide doctor Ferguson,
+"want bij het verhaal der reizigers, die de stoutheid hebben gehad
+zich in die streken te wagen, zouden u de tranen in de oogen komen."
+
+Tegen 11 uur trok men de kom van Imengé over; de op deze heuvels
+verstrooide stammen dreigden te vergeefs den Victoria met hunne
+wapens. Eindelijk kwam men aan de laatste golvingen van den grond,
+die den Rubeho voorafgaan; zij vormen den derden en hoogsten bergketen
+van Usagara.
+
+De reizigers gaven zich rekenschap van de bergbeschrijving van dit
+land. Deze drie vertakkingen, waarvan de Duthumi den eersten trap
+vormt, zijn door uitgestrekte vlakten gescheiden; deze verheven
+kruinen bestaan uit afgeronde kegels, waartusschen de grond bezaaid
+is met ongeregelde rotsblokken en keien. De steilste helling dezer
+bergen is aan den kant van de kust van Zanzibar; de westelijke
+hellingen zijn slechts hellende vlakten. De lage gronden zijn bedekt
+met eene zwarte en vruchtbare aarde, waar de plantengroei weelderig
+is. Verschillende riviertjes loopen naar het oosten en vereenigen
+zich met den Kingani te midden van reusachtige bosschen, egyptische
+vijgeboomen, tamarindeboomen, kalebasboomen en palmyras.
+
+"Let op!" zeide doctor Ferguson, "wij naderen den Ruhebo, wiens naam
+in de landtaal 'doortocht der winden' beteekent; wij zullen wel doen
+zijne scherpe kanten op eene zekere hoogte om te trekken. Als mijne
+kaart goed is, moeten wij hooger dan 5000 voet stijgen."--"Zullen
+wij dikwijls gelegenheid hebben eene hoogere luchtstreek te
+bereiken?"--"Zelden; de hoogte der bergen in Afrika schijnt gering
+in vergelijking van die in Europa en Azië. Maar in alle gevallen zal
+onze Victoria er over trekken."
+
+In korten tijd steeg de ballon aanmerkelijk. De uitzetting van het
+waterstofgas had overigens niets gevaarlijks, en de groote ruimte
+van den luchtballon was slechts voor drie-vierde deelen gevuld; de
+barometer wees, door eene daling van bijna 8 Eng. duim, eene hoogte
+aan van 6000 voet.--"Zouden wij lang zoo kunnen voortgaan?" vroeg
+Joe.--"De dampkring der aarde heeft eene hoogte van 6000 toises
+[30]. Met een grooteren ballon zou men ver komen. Dit hebben Brioschi
+en Gay-Lussac gedaan, maar toen kwam het bloed hun uit mond en
+ooren. De lucht om in te ademen ontbrak. Eenige jaren geleden waagden
+twee stoutmoedige Franschen, Barral en Bixio, zich ook in de hoogere
+luchtstreken, maar hun ballon scheurde."--"En zij vielen?" vroeg
+Kennedy levendig.--"Zonder twijfel, maar, zoo als geleerden moeten
+vallen, zonder eenig letsel te bekomen."--"Welnu, heeren!" zeide Joe,
+"het staat u vrij hun val na te volgen, maar ik voor mij, die slechts
+een domoor ben, houd liever den middelweg, noch te laag noch te
+hoog. Men moet niet eerzuchtig zijn."
+
+Op 6000 voet hoogte is de dichtheid der lucht reeds aanmerkelijk
+verminderd; het geluid verspreidt er zich moeielijk en de stem
+doet zich niet zoo goed hooren. Het gezicht der voorwerpen wordt
+verward. De blik ontdekt slechts onbepaalde massa's; de menschen en
+dieren worden geheel onzichtbaar; de wegen gelijken op koordjes en
+de meren op vijvers.
+
+De doctor en zijne reisgezellen gevoelden zich niet in hun gewonen
+toestand; een luchtstroom van eene ontzettende snelheid sleepte hen
+mede boven de kale bergen, op wier top uitgestrekte sneeuwmassa's den
+blik verbaasden. Zij droegen de sporen van de eene of andere werking
+der zee in de eerste dagen der wereld.
+
+De zon schitterde in het toppunt en hare stralen vielen loodrecht op
+deze naakte toppen. De doctor nam eene nauwkeurige afteekening op van
+die bergen, die uit vier verschillende kruinen, bijna in eene rechte
+lijn gelegen, bestaan en waarvan de noordelijkste de langwerpigste is.
+
+Weldra daalde de Victoria aan den anderen kant van den Rubeho, langs
+een met bosschen en donkergroene boomen begroeiden rand; daarop
+volgden kruinen en kloven in eene soort van woestenij, die het land
+Ugogo voorafging; lager spreidden zich gele, verbrande en geberste
+vlakten uit, hier en daar met doornstruiken bedekt.
+
+Eenig kreupelhout, dat verderop bosch werd, versierde den horizon. De
+doctor naderde den grond, de ankers werden uitgeworpen en een daarvan
+hechtte zich weldra vast in de takken van een grooten egyptischen
+vijgeboom. Joe, zich snel langs den boom latende afglijden, maakte
+het anker zorgvuldig vast; de doctor liet zijne gaspijp in werking
+om eene zekere stijgkracht in den luchtballon te bewaren, die dezen
+recht op deed blijven. De wind was bijna plotseling gaan liggen.
+
+"Neem nu twee geweren, vriend Dick!" zeide Ferguson, "een voor u, het
+andere voor Joe, en tracht met u beiden eenige heerlijke antilopen
+te schieten. Dit zal voor ons middagmaal dienen."--"Op de jacht
+dan!" riep Kennedy uit.
+
+Hij klom uit het schuitje. Joe was van den eenen tak op den anderen
+gegaan en wachtte hem. De doctor kon zijne gaspijp geheel laten
+uitgaan, daar de ballon door het vertrek zijner twee reisgezellen
+zeer verlicht was.
+
+"Vlieg niet weg, meester!" zeide Joe.--"Wees gerust, mijn jongen! ik
+wordt stevig vastgehouden. Ik ga mijne aanteekeningen in orde
+brengen. Een goede vangst, en wees voorzichtig. Van mijn post zal ik
+het land in oogenschouw nemen en, bij het minste dat verdacht is,
+zal ik schieten, dat zal het verzamelingsteeken zijn."--"Goed,"
+antwoordde de jager.
+
+
+
+
+XIV.
+
+	Het bosch van gomboomen.--De blauwe antiloop.--Het
+	verzamelingsteeken.--Een onverwachte aanval.--De Kanyenye.--Een
+	nacht in de lucht.--De Manunguru.--Jihoue la Mkoa.--Voorraad
+	water.--Aankomst te Kazeh.
+
+
+Het dorre, uitgedroogde land, bestaande uit eene kleiachtige aarde,
+die door de hitte spleet, scheen verlaten; hier en daar zag men eenige
+sporen van karavanen, uitgebleekte beenderen van menschen en dieren,
+half afgeknaagd en in hetzelfde stof bij elkander liggende.
+
+Na een half uur geloopen te hebben drongen Dick en Joe in een bosch van
+gomboomen, het oog op de loer en den vinger aan den trekker van het
+geweer. Men wist niet met wien men te doen zou kunnen hebben. Zonder
+een scherpschutter te zijn, hanteerde Joe vrij goed een vuurwapen.
+
+"Het loopen doet goed, mijnheer Dick, maar op dezen grond niet zeer
+gemakkelijk," zeide hij, terwijl hij tegen stukken kwarts stootte,
+die er in menigte lagen.
+
+Kennedy gaf een teeken aan zijn metgezel om te zwijgen en stil te
+staan. Men moest het zonder honden zien te doen, en hoe vlug Joe ook
+was, hij kon toch den reuk van een brak of hazewind niet hebben.
+
+Aan de bedding van een bergstroom, waar nog eenige paden waren,
+leschten een tiental antilopen haren dorst. Deze bevallige dieren,
+gevaar bemerkende, schenen onrustig; bij elken dronk hieven zij hun
+fraaien kop omhoog, terwijl zij met hunne neusgaten de lucht in den
+wind der reizigers opsnoven.
+
+Kennedy liep eenige boschjes om, terwijl Joe onbeweeglijk bleef, hij
+kwam dicht bij genoeg en gaf vuur. De troep verdween in een oogwenk,
+maar een mannetjes-antiloop, aan den schouder getroffen, viel dood
+neder. Kennedy wierp zich op zijn buit.
+
+Het was een prachtig dier van eene grijsachtig blauwe kleur, en onder
+den buik en tusschen de pooten sneeuwwit. "Welk een fraai schot!" riep
+de jager uit. "Het is eene zeer zeldzame antilopensoort, en ik hoop
+haar vel te bereiden om het te kunnen bewaren."--"Meent gij dit,
+mijnheer Dick?"--"Zeker! zie eens dit heerlijke haar."--"Maar doctor
+Ferguson zal zulk eene vermeerdering van gewicht niet toestaan."--"Gij
+hebt gelijk, Joe! Het is toch jammer dat schoone dier zoo geheel
+achter te laten."--"Geheel! neen, mijnheer Dick, wij zullen er
+de voedingsvoordeelen, die het bezit, van trekken en, als gij het
+veroorlooft, zal ik mij daarvan even goed kwijten als de syndicus van
+het geëerde slachtersgild te Londen."--"Zoo als gij wilt, mijn vriend,
+maar gij weet dat ik, in mijne hoedanigheid als jager, even goed een
+stuk wildbraad kan villen als vellen."--"Daarvan ben ik zeker, mijnheer
+Dick, geneer u niet om een fornuis op drie steenen te maken; gij zult
+dood hout in menigte hebben, en ik vraag u slechts eenige minuten om
+uwe kolen aan te leggen."--"Dat zal niet lang duren," hernam Kennedy.
+
+Terstond ging hij over tot het samenstellen van zijn brandstapel,
+die eenige oogenblikken later ontvlamde.--Joe had van het lichaam der
+antiloop een dozijn koteletten en de malschte stukken van de lendenen
+genomen, die weldra in sappig gebraden vleesch veranderden.--"Dit
+zal onzen vriend Samuel genoegen doen," zeide de jager.--"Weet gij
+waaraan ik denk, mijnheer Dick ?"--"Aan wat gij doet; zonder twijfel,
+aan uw biefstuk."--"Geenszins. Ik denk er aan hoe gek wij zouden
+staan te kijken als wij den luchtballon niet terugvonden."--"Welk
+een denkbeeld! Gij wilt dat de doctor ons verlaat."--"Neen; maar als
+zijn anker eens was losgegaan?"--"Geen nood. Overigens zou Samuel
+niet in verlegenheid zijn met zijn ballon te dalen, hij heeft hem
+goed in zijne macht."--"Maar als de wind hem medevoerde, als hij
+niet bij ons kon terugkomen?"--"Houd op met uwe onderstellingen, zij
+zijn niet aangenaam."--"Alles wat in deze wereld gebeurt, mijnheer,
+is natuurlijk; alles kàn gebeuren, men moet dus alles voorzien..."
+
+Op dit oogenblik hoorde men een geweerschot.--"Wat is dat?" zeide
+Joe.--"Mijne karabijn; ik herken haar schot."--"Een teeken!"--"Een
+gevaar dat ons dreigt."--"Hem misschien," hernam Joe.--"Op weg dan!"
+
+De jagers hadden spoedig opgenomen, wat hunne jacht had opgeleverd en
+zij hernamen hun weg, geleid wordende door takken, die Kennedy had
+afgebroken. De dichtheid van het bosch verhinderde hun den Victoria
+te zien, waarvan zij niet veraf konden zijn.
+
+Een tweede schot knalde.--"Er is haast bij," zeide Joe.--"Goed! nog
+eene andere losbranding."--"Dit schijnt wel eene persoonlijke
+verdediging."--"Laat ons haast maken."
+
+En zij liepen wat zij loopen konden. Aan den rand van het bosch
+gekomen, zagen zij eerst den Victoria op zijne plaats en den doctor
+in het schuitje.--"Wat is er?" vroeg Kennedy.--"Groote God!" riep
+Joe uit.--"Wat ziet gij?"--"Daar ginds een troep negers, die den
+ballon belegeren."
+
+Inderdaad zag men op twee mijlen vandaar een dertigtal wezens,
+gebaren makende, huilende, huppelende aan den voet van een egyptischen
+vijgeboom. Eenigen in den boom geklommen, naderden tot op de hoogste
+takken. Het gevaar scheen dreigend.--"Mijn meester is verloren." riep
+Joe uit.--"Komaan, Joe, koelbloedig en een goed oog. Wij hebben het
+leven van vier dezer zwarten in onze handen. Voorwaarts!"
+
+Zij hadden buitengewoon spoedig een mijl afstands afgelegd, toen een
+nieuw schot uit het schuitje werd gelost; het trof een grooten duivel,
+die zich langs het touw van het anker opheesch.
+
+Een levenloos lichaam viel van tak tot tak en bleef op twintig voet van
+den grond hangen, terwijl zijne armen en beenen in de lucht slingerden.
+
+"He!" zeide Joe stilstaande, "waar duivel houdt dit dier zich aan
+vast?"--"Het komt er weinig op aan," antwoordde Kennedy, "laat ons
+loopen!"--"Ach mijnheer Kennedy," riep Joe uit, in lachen uitbarstende,
+"bij zijn staart! Het is een aap! Het zijn maar apen!"--"Dat is
+nog beter dan menschen," hernam Kennedy, terwijl hij zich onder den
+huilenden troep wierp.
+
+Het was een troep apen met hondekoppen, die vrij geducht,
+woest en onbeschoft waren, afschuwelijk om te zien met hunne
+hondesnuiten. Eenige geweerschoten echter joegen deze grijnzende
+bende weldra op de vlucht, velen der hunnen achterlatende.
+
+In een oogenblik greep Kennedy de ladder; Joe klom in de vijgeboomen
+en maakte het anker los; het schuitje daalde tot hem af en hij klom er
+zonder moeite in. Eenige minuten later steeg de Victoria op en richtte
+zich naar het oosten door een matigen wind voortgestuwd.--"Dat was
+eene bestorming!" zeide Joe.--"Wij geloofden dat gij door de inlanders
+werdt belegerd."--"Het waren gelukkig slechts apen," antwoordde de
+doctor.--"Van verre is het verschil niet zeer groot, mijn waarde
+Samuel!"--"Zelfs van dichtbij niet," zeide Joe.--"Hoe het ook zij,"
+hernam Ferguson, "deze aanval van apen kon de ernstigste gevolgen
+hebben. Als het anker onder hunne herhaalde schokken had losgelaten,
+wie weet, waarheen mij de wind zou hebben medegesleept!"--"Wat zeide
+ik u, mijnheer Kennedy?"--"Gij hadt gelijk, Joe, maar desniettemin
+bereiddet gij toen biefstuk van antilopen, waarvan het gezicht alleen
+mij eetlust deed krijgen."--"Dat geloof ik wel," antwoordde de doctor,
+"het antilopenvleesch is uitmuntend."--"Gij kunt er over oordeelen,
+mijnheer, de tafel is gedekt."--"Op mijn woord," zeide de jager, "dit
+wild heeft een smaak, die niet te verachten is."--"Ik voor mij zou mijn
+leven lang van antilopen kunnen leven," zeide Joe met een vollen mond,
+"vooral met een glas grog om de vertering te bevorderen."--Joe maakte
+den drank gereed, die met genoegen werd gebruikt.--"Tot hiertoe gaat
+alles vrij goed," zeide hij.--"Zeer goed," zeide Kennedy.--"Laat ons
+zien, mijnheer Dick, hebt gij berouw ons vergezeld te hebben."--"Ik zou
+wel eens hebben willen zien, wie mij dat zou belet hebben!" antwoordde
+de jager met vaste stem.
+
+Het was vier uur na den middag; de Victoria kwam in een snelleren
+luchtstroom, de grond rees langzamerhand en weldra wees de barometer
+eene hoogte aan van 1500 voet boven de oppervlakte der zee. De doctor
+was toen verplicht zijn ballon door eene vrij sterke uitzetting van
+het gas op die hoogte te houden en de gaspijp werkte onophoudelijk.
+
+Tegen zeven uur zweefde de Victoria boven de kom van Kanyenye, de
+doctor herkende terstond die uitgebreide ontginning van tien mijlen
+uitgestrektheid, met hare dorpen, die zich verliezen te midden der
+baobabs en kalebasboomen. Daar is de residentie van een der sultans
+van het land Ugogo, waar de beschaving misschien minder achterlijk is;
+men verkoopt er zeldzamer de leden zijner familie, maar beesten en
+menschen leven bijeen in ronde, zonder eenig plan gebouwde hutten,
+die op hooischelven gelijken.
+
+Na Kanyenye werd de grond droog en rotsachtig, maar na een uur
+hernam de plantengroei, in eene vruchtbare, laag gelegen streek al
+hare weelderigheid, op eenigen afstand van Mdaburu. De wind ging met
+het einde van den dag liggen en de dampkring scheen in diepe rust. De
+doctor zocht op verschillende hoogten te vergeefs een luchtstroom, en
+deze kalmte ziende, besloot hij den nacht in de lucht door te brengen,
+en voor grootere zekerheid verhief hij zich tot op ongeveer 1000
+voet. De Victoria bleef onbeweeglijk, de nacht, door een prachtigen
+sterrenhemel opgeluisterd, begon rustig.
+
+Dick en Joe strekten zich op hunne vreedzame legerstede uit en sliepen
+vast gedurende de wacht van den doctor. Deze werd te middernacht
+door den Schot vervangen. "Als het minste toeval mocht gebeuren,
+moet gij mij roepen," zeide hij, "en verlies vooral den barometer
+niet uit het oog, het is ons kompas."
+
+De nacht was koud; er was tot zelfs 27 graden Fahrenheit verschil
+in temperatuur met den dag. Bij het opkomen der duisternis hoorde
+men het nachtelijk concert der dieren, die door honger en dorst uit
+hunne holen worden gejaagd; de kikvorschen lieten hunne sopraanstem
+weergalmen, geaccompagneerd door het gekef der jakhalzen, terwijl de
+zware bas der leeuwen de akkoorden van dit levend orkest ondersteunde.
+
+Toen doctor Ferguson des morgens weder op zijn post stond, raadpleegde
+hij zijn kompas en bemerkte, dat de richting van den wind gedurende
+den nacht was veranderd. De Victoria was sedert ongeveer twee uren 30
+mijlen naar het noordwesten afgedreven; hij zweefde boven Mabunguru,
+een steenachtig land, doorzaaid met fraai gepolijste blokken syeniet,
+dat geheel en al met rotsen was bezet in den vorm van een ezelsrug;
+kegelvormige massa's, gelijk aan de rotsen van Karnak, bezetten den
+grond, even als zoovele grafrotsen der druïden [31]; eene groote
+menigte beenderen van buffels en olifanten lagen hier en daar; er
+waren weinig boomen, maar in het oosten dikke bosschen, die eenige
+dorpen verbergden.
+
+Tegen zeven uur verscheen eene ronde rots, van bijna twee mijlen lang,
+even als een ontzaglijk schild. "Wij zijn op den goeden weg," zeide
+doctor Ferguson. "Daar is Jihoue-la-Mkoa, waar wij eenige oogenblikken
+halt zullen houden. Ik zal den voorraad water, die benoodigd is voor
+mijne gaspijp, vernieuwen; laat ons trachten ons ergens aan vast te
+hechten."--"Er zijn weinig boomen," zeide de jager.--"Laat ons toch
+beproeven; Joe werp de ankers uit."
+
+De ballon, die langzamerhand zijne stijgkracht verloor, naderde
+de aarde, de ankers slingerden voort, een daarvan bleef vastzitten
+in eene rotsspleet en de Victoria bleef onbeweeglijk. Men moet niet
+denken dat de doctor op elke plaats waar hij stil hield zijne gaspijp
+volmaakt kon uitdooven. Het evenwicht van den ballon was berekend op
+het oppervlak der zee, maar het land rees altijd, en als men zich op
+eene hoogte van 600 à 700 voeten bevond, zou de ballon eene geneigdheid
+hebben om lager te dalen dan de grond zelf; daarom moest men hem door
+eene zekere uitzetting van gas omhoog houden. Slechts in het geval
+dat de doctor, als er in het geheel geen wind was, het schuitje op
+de aarde had doen rusten, zou de luchtballon, aanzienlijk verlicht,
+zonder de hulp van de gaspijp omhoog gehouden worden.
+
+De kaarten wezen uitgestrekte waterkolken aan op de westelijke helling
+van Jihoue-la-Mkoa. Joe begaf zich alleen daarheen met een vat, dat
+tien gallons [32] kon bevatten; hij vond zonder moeite de aangewezen
+plaats, niet ver van een verlaten dorp, nam zijn voorraad water in
+en kwam binnen drie kwartier terug; hij had niets bijzonders gezien
+dan groote olifantsvallen; hij viel bijna in een daarvan, waarin een
+half afgeknaagd geraamte lag.
+
+Hij bracht van zijn uitstapje eene soort van klaver mede, die door
+apen gretig werd verslonden. De doctor herkende de vrucht van den
+"mbenhu", een boom, die zeer veel voorkomt in het westelijk gedeelte
+van Jihoue-la-Mkoa. Ferguson wachtte Joe met een zeker ongeduld,
+want een, al ware het nog zoo kort verblijf in dit ongastvrije land,
+boezemde hem altijd vrees in.
+
+Het water werd zonder moeite ingeladen, want het schuitje daalde tot
+bijna op den grond; Joe kon het anker los maken en klom vlug bij zijn
+meester. Dadelijk stookte deze zijn vuur aan en de Victoria verhief
+zich weder in de lucht.
+
+Men bevond zich op ongeveer 100 mijlen van Kazeh, een belangrijk
+etablissement in het binnenland van Afrika, waar de reizigers, dank
+zij een luchtstroom uit het zuid-zuidwesten, hopen konden dezen
+dag aan te komen; zij gingen met eene snelheid van 14 mijlen in
+het uur; het bestuur van den luchtballon werd toen zeer moeielijk;
+men kon niet te hoog stijgen zonder het gas te veel uit te zetten,
+want het land had reeds eene gemiddelde hoogte van 3000 voet. Zoo
+lang mogelijk wilde de doctor de uitzetting niet te sterk maken, hij
+volgde dus zeer behendig de kronkelingen van eene vrij steile helling
+en ging vlak langs de dorpen Thembo en Tura Wels. Dit laatste maakt
+een deel uit van Unyamwezy, eene prachtige landstreek, waar de boomen
+hunne grootste hoogte en dikte bereiken, onder anderen de cactussen,
+die reusachtig worden.
+
+Tegen twee uur, bij prachtig weder, onder eene heete zon, die den
+minsten luchtstroom verdreef, zweefde de Victoria boven de stad Kazeh
+op 350 mijlen van de kust gelegen.
+
+"Wij zijn ten 9 ure des morgens van Zanzibar vertrokken," zeide de
+doctor, zijne aanteekeningen raadplegende, "en na twee dagen reis
+hebben wij door onze afwijkingen bijna 500 geographische mijlen
+afgelegd. De kapiteins Burton en Speke besteedden vier en een halve
+maand over denzelfden weg."
+
+
+
+
+XV.
+
+	Kazeh.--De woelige markt.--Verschijning van den
+	Victoria.--De Wanganga.--De zonen der Maan.--Wandeling des
+	doctors.--Bevolking.--De koninklijke tembé.--De vrouwen
+	des Sultans.--Eene koninklijke dronkenschap.--Joe wordt
+	aangebeden.--Hoe men in de Maan danst.--Omkeering.--Twee manen
+	aan het uitspansel.--Vergankelijkheid der goddelijke grootheid.
+
+
+Kazeh, een belangrijk punt van Midden-Afrika, is geene stad; eigenlijk
+gezegd is er geene stad in het binnenland. Kazeh is slechts eene
+verzameling van zes groote uitgravingen. Daarin vindt men hutten,
+hokken voor slaven, met kleine zorgvuldig bebouwde tuinen; uien,
+aardappelen, witte morellen, pompoenen en paddestoelen van een
+heerlijken smaak groeien er welig.
+
+Unyamwezy is het land der Maan bij uitnemendheid, het vruchtbare en
+prachtige park van Afrika; in het midden ligt het district Unyanembé,
+eene heerlijke landstreek, waar eenige familiën van Omanen, die van
+eene zuivere Arabische afkomst zijn, een werkeloos leven leiden. Ze
+hebben langen tijd handel gedreven in het binnenland van Afrika en in
+Arabië, in gom, ivoor, sits en slaven; hunne karavanen doorkruisten
+deze streken onder den evenaar gelegen; zij gaan nog op de kust de
+voorwerpen van weelde en vermaak voor deze rijke kooplieden halen,
+die te midden van vrouwen en dienaars, in deze bekoorlijke luchtstreek
+een rustig arkadisch leven leiden zonder de minste ongerustheid. Zij
+liggen, lachen, rooken en slapen altijd.
+
+Rondom deze uitgravingen zag men talrijke hutten van inlanders,
+uitgestrekte ruimten voor de markten, schoone boomen, frissche
+schaduwen, ziedaar Kazeh. Daar is de algemeene samenkomst der
+karavanen, uit het zuiden met hare slaven en haar ivoor, en van het
+westen, die katoen en snuisterijen van glas naar de stammen der Groote
+Meeren overbrengen. Ook heerscht er op de markten eene voortdurende
+beweging, een verward geschreeuw zonder naam, samengesteld uit de
+kreten der mestiesche dragers, het geluid der trommels en hoorns,
+het gehinnik der muilezels, het gebalk der ezels, het gezang der
+vrouwen, het gehuil der kinderen en de rottingslagen van den Jemadar
+[33], die de maat slaat bij deze herderssymphonie. Daar spreiden zich
+zonder orde en zelfs in bekoorlijke wanorde de opzichtigste stoffen
+uit, benevens glazen kralen, ivoor, de tanden van den rhinoceros, de
+haaietanden, de honig, de tabak, de katoen, daar worden de vreemdste
+koopen gesloten, waarbij elk voorwerp slechts gewaardeerd wordt naar
+dat er vraag naar is.
+
+Eensklaps hield deze beweging en dit geraas op. De ballon was in de
+lucht verschenen; hij zweefde sierlijk en daalde langzamerhand, zonder
+van den loodrechten stand af te wijken. Mannen, vrouwen, kinderen,
+slaven, kooplieden, Arabieren en Negers, alles verdween en verborg
+zich in de "tembés" en de hutten.
+
+"Mijn waarde Samuel," zeide Kennedy, "als wij meer zulken invloed
+uitoefenen, zullen wij moeite hebben handelsbetrekkingen met die
+lieden aan te knoopen."--"Men moest echter," zeide Joe, "eene zeer
+eenvoudige handelwijze volgen. Dit zou zijn, stil neder te dalen en de
+kostbaarste koopwaren mede te voeren, zonder ons om de kooplieden te
+bekommeren. Men zou rijk worden."--hernam de doctor, "deze inlanders
+zijn reeds op het eerste oogenblik bang geweest, maar zij zullen uit
+bijgeloof of nieuwsgierigheid weldra terugkomen."--"Gelooft gij dat,
+meester?"--"Wij zullen het weldra zien, maar het zal voorzichtig
+zijn, hen niet te dicht te naderen; de Victoria is geen geharnaste
+ballon, hij is dus niet bestand tegen een kogel of een pijl."--"Zult
+gij dan met deze Afrikanen in onderhandeling treden?"--"Als dat kan,
+waarom niet?" antwoordde de doctor; "er moeten te Kazeh minder woeste
+Arabische kooplieden zijn. Ik herinner mij dat de heeren Burton en
+Speke zich over de gastvrijheid der inwoners van de stad niet te
+beklagen hadden. Wij kunnen dus de zaak beproeven."
+
+De Victoria langzaam de aarde genaderd zijnde, hechtte zich met een
+der ankers aan een boomtop, dicht bij de markt. De geheele bevolking
+kwam op dit oogenblik weder uit zijne gaten te voorschijn, de hoofden
+staken er met omzichtigheid uit. Verscheidene "Waganga," herkenbaar
+aan hunne teekens van kegelvormige schelpen, naderden stoutmoedig;
+zij waren de toovenaars der plaats. Zij droegen om hun midden kleine
+zwarte pakjes met vet overtrokken en verschillende voorwerpen van
+tooverkunst, die overigens van eene doctorale onzindelijkheid waren.
+
+Langzamerhand hoopte de menigte zich aan hunne zijden op, de vrouwen
+en kinderen omringden hen, de trommels wedijverden met geraas, de
+handen werden ten hemel opgeheven.--"Dit is hunne manier van bidden,"
+zeide de doctor, "als ik mij niet bedrieg zullen wij geroepen worden
+om eene groote rol te spelen."--"Welnu, mijnheer! speel die."--"Gij
+zelf, mijn brave Joe! zult een god worden."--"Dat verontrust mij niet,
+mijnheer! en de wierook mishaagt mij niet."
+
+Op dit oogenblik maakte een der toovenaars, een "Myanga," een gebaar,
+en al het geschreeuw bedaarde op eens. Hij sprak eenige woorden tot
+de reizigers, maar in een onbekende taal.--Daar doctor Ferguson hem
+niet had verstaan, sprak hij los weg eenige Arabische woorden en men
+antwoordde hem terstond in die taal. De redenaar hield eene lange en
+bloemrijke aanspraak; de doctor bemerkte weldra dat de Victoria kort
+en goed voor de Maan in persoon werd gehouden en dat die beminnelijke
+godin zich verwaardigd had met hare drie zonen de stad te naderen, eene
+eer, die nooit zou worden vergeten in dit door de Zon beminde land. De
+doctor antwoordde met eene groote waardigheid dat de Maan alle jaren
+hare departementen bezoekt, omdat zij de behoefte gevoelt zich nader
+bij hare aanbidders te toonen; hij bad hen dus zich niet te geneeren
+en van hare goddelijke tegenwoordigheid misbruik te maken om hunne
+behoeften en wenschen te kennen te geven. De toovenaar antwoordde
+op zijne beurt, dat de sultan de "Mwani," die sedert verscheidene
+jaren ziek was, de hulp des hemels inriep en de zonen der Maan
+uitnoodigde om bij hem te komen. De doctor deelde de uitnoodiging
+aan zijne metgezellen mede.--"En gij zult u naar dien negervorst
+begeven?" zeide de jager.--"Zonder twijfel. Deze lieden schijnen mij
+goed geluimd, de lucht is kalm, er is geen de minste wind! wij hebben
+voor den Victoria niets te vreezen."--"Maar wat zult gij doen?"--"Wees
+gerust, mijn waarde Dick, met een klein geneesmiddel zal ik mij er
+uitredden."--Toen zich tot de menigte wendende zeide hij: "De Maan,
+medelijden hebbende met den vorst zoo geliefd bij de inwoners van
+Unyamwezy, heeft ons de zorg voor zijne genezing opgedragen; dat hij
+zich gereed make ons te ontvangen!"
+
+Het geschreeuw, het gezang verdubbelde, en de groote menigte zwarte
+hoofden zette zich in beweging.--"Nu, mijne vrienden!" zeide doctor
+Ferguson, "men moet alles voorzien; wij kunnen in een zeker oogenblik
+genoodzaakt zijn spoedig weder te vertrekken. Dick zal dus in het
+schuitje blijven en door middel van de gaspijp zal hij eene voldoende
+stijgkracht behouden. Het anker is stevig vastgemaakt, dienaangaande
+is er niets te vreezen. Ik zal op de aarde nederdalen. Joe zal mij
+vergezellen, maar hij zal aan den voet der ladder blijven."--"Hoe! zult
+gij alleen naar dien Moor toegaan?"--"Hoe, mijnheer Samuel! gij wilt
+niet, dat ik u tot aan het einde volg?"--"Neen, ik zal alleen gaan,
+deze brave lieden verbeelden zich dat hunne groote godin de Maan hen
+is komen bezoeken, ik word door het bijgeloof beschermd; hebt dus
+geene vrees en blijft ieder op den post, dien ik u aanwijs."--"Als
+gij het verkiest," antwoordde de jager.--"Pas op de uitzetting van
+het gas."--"Ja."
+
+De kreten der inlanders verdubbelden, zij verzochten ernstig de
+hemelsche tusschenkomst.--"Ziedaar! ziedaar!" zeide Joe. "Ik vind
+dat zij een eenigszins bevelenden toon tegen hunne goede Maan
+en hare goddelijke zonen voeren."--De doctor, voorzien van zijne
+reis-medicijnkist, daalde op de aarde neder, voorafgegaan van Joe,
+die er deftig uitzag zoo als hem betaamde. Hij ging aan den voet
+der ladder zitten, de beenen gekruist op Arabische wijze, en een
+gedeelte der menigte omringde hem eerbiedig. Gedurende dien tijd
+naderde doctor Ferguson, door het geluid der instrumenten geleid en
+vergezeld door godsdienstige wapendansen, langzaam den koninklijken
+"tembé," die vrij ver buiten de stad lag; het was ongeveer drie
+uur en de zon schitterde, zij kon wel niets minder doen voor deze
+gelegenheid. De doctor liep vol waardigheid; de "waganga" omringden
+hem en hielden de menigte terug. Hij werd weldra ingehaald door den
+natuurlijken zoon des sultans, een vrij welgemaakt jongeling, die
+volgens de gewoonte des lands, de eenige erfgenaam der vaderlijke
+goederen was, met uitsluiting van de wettige kinderen; hij boog de
+knieën voor den Zoon der Maan, die hem met een genadig gebaar ophief.
+
+Drie kwartier daarna kwam deze in geestdrift gebrachte optocht
+langs schaduwrijke wegen, te midden van al de weelderigheid van een
+tropischen plantengroei, aan het paleis van den sultan, een soort
+van vierkant gebouw, Ititénya genaamd en aan de helling eens heuvels
+gelegen. Eene soort van waranda, gevormd door een rieten dak, stak naar
+buiten uit, ondersteund door houten, ruw gebeeldhouwde palen. Lange
+lijsten van roode klei versierden de muren, waarop gedaanten van
+menschen en slangen waren afgebeeld, waarvan de laatsten natuurlijk
+beter dan de eersten geslaagd. Het dak van deze woning rustte niet
+onmiddellijk op de muren en de lucht kon er vrij doorstroomen, voor
+het overige waren er geene vensters en nauwelijks eene deur.
+
+Doctor Ferguson werd met groote eerbewijzingen ontvangen door
+de wachten en gunstelingen, menschen van een schoon ras der
+Wanyamwezis, een zuivere type der volkeren van Midden-Afrika, sterk en
+welgemaakt. Hunne haren vielen in een groot aantal kleine vlechten op
+hunne schouders neder; door middel van zwarte of blauwe insnijdingen
+streepten zij hunne wangen van de slapen tot aan den mond. Hunne ooren,
+afschuwelijk uitgerekt, droegen schijven van hout en kopaalgom, zij
+waren gekleed in linnen van schitterende kleuren; de soldaten waren
+gewapend met de sagaai, den boog en de met weerhaken voorziene pijl,
+vergiftigd met het sap van de wolfsmelk, het mes, den "sime," een
+lange getande sabel en met kleine strijdbijlen.
+
+De doctor ging het paleis binnen. Daar verdubbelde bij zijne aankomst
+het geraas, in spijt van des Sultan's ziekte. Hij bemerkte aan den
+bovendrempel der deur staarten van hazen, en manen van zebra's, die
+bij wijze van talisman waren opgehangen. Hij werd door de vrouwen van
+Zijne Majesteit ontvangen, bij de welluidende tonen van den "upatu,"
+eene soort van cimbaal van den bodem eener koperen pot gemaakt en
+bij het geraas van den "kilindo," een trommel van vijf voet hoog,
+uit een boomstam uitgehold en waarop men met vuistslagen speelde.
+
+De meesten dezer vrouwen schenen zeer schoon en rookten lachende tabak
+en thang uit groote zwarte pijpen; zij schenen welgemaakt onder haar
+bevallig omgeslagen lang kleed en droegen de "kilt" van vezelen van
+den kalebasboom gemaakt om haar midden vastgemaakt.
+
+Zes van haar waren niet de minst vroolijke van dezen troep, hoewel
+zij afzonderlijk geplaatst en tot eene wreede marteling bestemd
+waren. Zij moesten bij den dood des Sultans levend met hem worden
+begraven, om hem gedurende de eeuwige eenzaamheid gezelschap te houden.
+
+Doctor Ferguson, na alles met een oogwenk te hebben overzien, naderde
+het bed van den vorst. Daar zag hij een man van ongeveer 40 jaar oud,
+geheel verdierlijkt door allerlei uitspattingen en waaraan niets te
+doen was. De ziekte, die reeds jaren duurde, was slechts eene altijd
+durende dronkenschap. Deze koninklijke dronkaard had langzamerhand
+het bewustzijn verloren en al het ammonium der wereld zou hem niet
+weder op de been hebben gebracht.
+
+De gunstelingen en vreemden bogen de knieën gedurende dit plechtig
+bezoek. Door middel van eenige druppels van een sterk opwekkend middel,
+bracht de doctor voor een oogenblik eenig leven in dit verdierlijkte
+lichaam; de Sultan maakte eene beweging en dit verschijnsel werd
+waargenomen met eene verdubbeling van kreten ter eere van den
+geneesheer, omdat er in dat lichaam sedert uren geen teeken van leven
+te bespeuren was geweest. Deze, die er genoeg van had, verwijderde door
+eene snelle beweging zijne te ijverige aanbidders en ging het paleis
+uit; hij richtte zich naar den ballon. Het was zes uur des avonds.
+
+Joe wachtte in zijne afwezigheid bedaard aan den voet der ladder;
+de menigte bewees hem de grootste eer. Als ware zoon der Maan, liet
+hij hen begaan. Hij zag er voor eene godheid vrij goed uit; hij was
+niet trotsch, zelfs gemeenzaam met de jonge Afrikaansche vrouwen,
+die niet moede werden hem te beschouwen. Hij sprak vriendelijk met
+haar.--"Aanbidt, dames, aanbidt me," zeide hij, "ik ben een goede
+kerel, hoewel zoon eener godin!"
+
+Men bood hem de zoengeschenken aan, die gewoonlijk worden nedergelegd
+in de "mzimu" of fetishutten; zij bestonden uit gerstenaren en "pombé,"
+Joe geloofde verplicht te zijn dit soort van krachtig bier te proeven,
+maar zijn verhemelte, hoewel gewoon aan jenever en wiskey, kon dien
+straffen drank niet verdragen. Hij grijnslachte zóó afschuwelijk, dat
+de aanwezigen het voor een beminnelijk glimlachen hielden. Vervolgens
+voerden de jonge meisjes, hare stemmen in eene slepende melodie
+vereenigende, een statigen dans rondom hem uit.--"O! gij danst,"
+zeide hij, "welnu! ik zal bij u niet achter blijven en u een dans
+van mijn land toonen."
+
+Hij begon een betooverende horlepijp, zich wringende, uitrekkende, op
+de knieën en handen dansende, buitensporige verdraaiingen uitvoerende
+in ongeloofelijke standen en onmogelijke gebaren, en hij gaf aldus
+aan dat volk een vreemd denkbeeld van de wijze waarop de goden op de
+maan dansen.
+
+Al die Afrikanen, nabootsers als de apen, hadden weldra zijne sprongen
+en schuddende bewegingen nagevolgd; hun ontging geen enkel gebaar,
+zij vergaten geene enkele houding; het was toen eene verwarring,
+een gewoel, eene ontroering, waarvan men moeielijk een denkbeeld kan
+geven. Op het fraaiste van het feest zag Joe den doctor. Deze kwam in
+alle haast terug, te midden eener huilende en opgewonden menigte. De
+toovenaars en opperhoofden schenen zeer verbitterd. Men omringde den
+doctor en dreigde hem.
+
+Vreemde omkeer! Wat was er voorgevallen? Was de Sultan ongelukkig
+bezweken onder de handen van zijn hemelschen geneesheer? Kennedy zag
+van zijn post het gevaar, zonder de oorzaak er van te begrijpen. De
+ballon, sterk gezwollen door de uitzetting van het gas, spande het
+touw, dat hem terughield, ongeduldig om op te stijgen. De doctor kwam
+aan den voet van de ladder. Eene bijgeloovige vrees weerhield nog de
+menigte om zijn persoon geweld aan te doen; hij klom de sporten spoedig
+op en Joe volgde hem vlug.--"Er is geen oogenblik te verliezen," zeide
+zijn meester. "Tracht het anker niet te lichten! Wij zullen het touw
+doorsnijden, volg mij."--"Maar wat is er dan?" vroeg Joe, terwijl hij
+het schuitje beklom.--"Wat is er gebeurd?" vroeg Kennedy, met zijne
+karabijn in de hand.--"Zie," antwoordde de doctor, naar den horizon
+wijzende.--"Welnu?" vroeg de jager.--"Welnu, daar is de maan."--
+
+De maan kwam inderdaad op, rood en prachtig, een vurige bal op
+een azuren grond. Zij was het wel! Zij en de Victoria! Of er
+waren twee manen, of de vreemdelingen waren slechts bedriegers,
+indringers en valsche goden! Dus waren de natuurlijke overleggingen
+der menigte. Vandaar die omkeer. Joe kon niet nalaten in lachen
+uit te barsten. De bevolking van Kazeh, begrijpende dat hare prooi
+haar ontsnapte, hief een lang gehuil aan; bogen en musketten werden
+op den ballon gericht. Maar een der toovenaars gaf een teeken. De
+wapens werden nedergelegd; hij klom in den boom met het doel om het
+ankertouw te grijpen en den toestel op den grond te halen. Joe snelde
+toe met eene bijl in de hand.--"Moet ik afkappen?" zeide hij.--"Wacht"
+antwoordde de doctor.--"Maar die neger?".... "Wij zullen misschien
+ons anker kunnen behouden en ik hecht daaraan. Het zal altijd tijds
+genoeg zijn om het te kappen."
+
+De toovenaar in den boom geklommen zijnde, deed zoo goed zijn best,
+dat hij door de takken te breken, het anker losmaakte, dat nu,
+sterk aangehaald door den luchtballon, den toovenaar tusschen
+zijne beenen ving en hem in de hoogte hief. De verbazing der
+menigte was groot toen zij een harer Wagangas in de hoogte zag
+stijgen.--"Hoezee!" riep Joe, terwijl de Victoria, dank zij zijne
+stijgkracht, met eene groote snelheid rees.--"Hij houdt zich goed,"
+zeide Kennedy, "eene kleine reis zal hem geen kwaad doen."--"Zullen
+wij dien neger eensklaps loslaten?" vroeg Joe.--"Foei!" hernam de
+doctor, "wij zullen hem zacht op de aarde nederzetten, en ik denk,
+dat een dergelijk voorval het geloof aan zijne macht van toovenaar
+bij zijn landgenooten aanmerkelijk zal doen toenemen."--"Zij zijn in
+staat een god van hem te maken," riep Joe uit.
+
+De Victoria was op eene hoogte van ongeveer 1000 voet gekomen. De
+neger hield zich met eene buitengemeene kracht aan het touw vast;
+hij zweeg, zijne oogen bleven vast op één punt staren. Zijne vrees
+werd met verwondering gemengd. Een lichte westewind stuurde den ballon
+naar de andere zijde der stad. Een half uur later matigde de doctor,
+het land verlaten ziende, de vlam van zijne gaspijp en naderde de
+aarde. Op twintig voet afstands van den grond koos de neger spoedig
+zijne partij; hij nam een sprong, kwam op zijne beenen te land en
+vluchtte naar Kazeh terwijl de Victoria weder opsteeg.
+
+
+
+
+XVI.
+
+	Voorteeken van onweer.--Het land der Maan.--De toekomst
+	van Afrika.--Het werktuig van het laatste uur.--Gezicht
+	van het land bij ondergaande zon.--Bloemen en planten.--Het
+	onweder.--De vuurgordel.--De sterrenhemel.
+
+
+"Dat heet ik nu voor zonen der Maan door te gaan zonder hare
+toestemming" zeide Joe; "zij heeft ons daar bijna een leelijken trek
+gespeeld! Zoudt gij misschien, meester, haar goeden naam bezwalkt
+hebben door uw geneesmiddel?"--"Wie was die Sultan van Kazeh?" vroeg
+de jager.--"Een oude, halfdoode dronkaard," antwoordde de doctor,
+"wiens verlies zich niet zeer levendig zal doen gevoelen. Maar
+de zedeles hieruit is, dat eerbewijzen vergankelijk zijn en dat
+men er niet te veel aan moet hechten."--"Des te erger," zeide Joe,
+"het beviel mij wel! Aangebeden te worden! Naar willekeur voor god te
+spelen! Maar wat wilt gij? de maan heeft zich vertoond en wel geheel
+rood, hetgeen bewijst dat zij boos was!"--Gedurende deze gesprekken en
+andere, waarin Joe de koningin der nacht uit een geheel nieuw oogpunt
+beschouwde, bedekte de hemel zich in het noorden met dikke wolken;
+een vrij hevige wind, beginnende op 300 voet afstand van den grond,
+richtte den ballon naar het noord-noord-oosten; boven hem was het
+azuren gewelf helder, maar men voelde dat het drukkend was.
+
+De reizigers bevonden zich tegen 8 uur 's avonds op 32° 40' lengte
+en 4° 17' breedte; de stroomen van den dampkring, onder den invloed
+van een naderend onweder, stuwden hen voort met eene snelheid van
+30 à 35 mijlen in het uur. Onder hunne voeten gingen de golvende en
+vruchtbare vlakten van Mfuto snel voorbij. Het schouwspel daarvan
+was allerprachtigst en werd bewonderd.--"Wij zijn in het midden
+van het land der Maan," zeide doctor Ferguson, "want het heeft den
+naam behouden, dien de oudheid het heeft gegeven, zonder twijfel,
+omdat de maan er ten allen tijde aangebeden was. Het is waarlijk
+een prachtig land."--"Men kon moeielijk een schooneren plantengroei
+ontmoeten."--"Als men dezen rondom Londen vond, zou het niet natuurlijk
+zijn," zeide Joe, "maar het zou zeer aangenaam wezen! Waarom vindt
+men deze fraaie zaken alleen in onbeschaafde landen."--"Weet men
+dan," hernam de doctor, "of deze landstreek niet te eeniger tijd het
+middelpunt der beschaving zal wezen? De volken der toekomst zullen
+misschien daartoe geraken, als de landen van Europa te uitgeput zijn om
+hunne inwoners te voeden."--"Gelooft gij dat?" zeide Kennedy.--"Zonder
+twijfel, mijn waarde Dick. Zie den loop der gebeurtenissen, beschouw
+de achtereenvolgende volksverhuizingen en gij zult tot hetzelfde
+besluit komen als ik. Azië is de eerste voedster van het menschdom,
+is het niet zoo? Gedurende 4000 jaren misschien werkt het, wordt
+bevrucht, brengt voort en vervolgens, toen de steenen blootkwamen,
+daar, waar de goudgele oogsten van Homerus ontkiemden, verlieten
+zijn bewoners haren uitgeputten en verwelkten schoot. Gij ziet hen
+dan naar Europa komen, Europa, jong en matig, dat hen sedert 2000
+jaren voedt. Maar reeds wordt Europa's vruchtbaarheid minder; hare
+voortbrengende vermogens nemen dagelijks af, die nieuwe ziekten,
+waarmede ieder jaar de voortbrengselen der aarde worden aangetast,
+die mislukte oogsten, die onvoldoende hulpmiddelen, dat alles is het
+zekere teeken van eene levenskracht die bederft, van eene aanstaande
+uitputting. Wij zien ook reeds de volken zich naar Amerika begeven,
+even als naar eene bron, die niet onuitputtelijk is, maar waaruit
+men nooit heeft geput. Dat nieuwe vasteland zal op zijne beurt oud
+worden, zijne door geene menschenhanden aangeraakte wouden zullen
+vallen onder de bijl der nijverheid; zijn grond zal verzwakken
+omdat hij te veel heeft voortgebracht, omdat men te veel van hem
+heeft geëischt. Daar, waar jaarlijks twee oogsten rijpen, zal er
+nauwelijks één goed gelukken, omdat die gronden uitgeput raken. Dan
+zal Afrika aan de nieuwe geslachten de sedert eeuwen in zijn schoot
+opgehoopte schatten aanbieden. Deze klimaten, noodlottig voor de
+vreemdelingen, zullen gezuiverd worden door de verdeeling in akkers en
+de besproeiing; deze verstrooide wateren zullen zich in eene algemeene
+kom vereenigen om een bevaarbaar water te vormen. En dit land,
+waarboven wij zweven, vruchtbaarder, rijker, met meer levenskrachten
+begiftigd dan de anderen, zal een of ander groot koninkrijk worden,
+waar men van nog wonderbaarlijker ontdekkingen zal hooren dan de
+stoom en de electriciteit."--"Ah! mijnheer," zeide Joe, "dat zou ik
+wel willen zien."--"Overigens," zeide Kennedy, "het tijdstip, waarop
+de nijverheid alles tot haar voordeel zal aanwenden, moet vervelend
+zijn! Door werktuigen uit te vinden, zullen de menschen zich door
+hen laten vernielen! Ik heb mij altijd voorgesteld dat de laatste dag
+der wereld die zou zijn, waarop een zekere ontzettend groote ketel,
+heet gemaakt op eene drukking van 3000 millioen atmospheren [34],
+onze aardbol zal doen springen."--"En ik voeg er bij," zeide Joe,
+"dat de Amerikanen niet de laatsten zullen geweest zijn om aan de
+machine te werken."--"Inderdaad," antwoordde de doctor, "zij zijn
+groote ketelmakers! Maar zonder ons door dergelijke redeneeringen
+te laten medeslepen, laten wij ons tevreden stellen met dit land der
+Maan te bewonderen, dewijl het ons gegeven is het te zien."
+
+De zon, hare laatste stralen door de massa's opeengehoopte wolken
+nederschietende, versierde de minste verhevenheden van den grond
+met eene gouden kruin, reusachtige boomen, heesterachtige planten,
+mosplanten langs den grond, alles had zijn deel van dezen stroom
+van licht, en het eenigszins golvende terrein verhief zich hier en
+daar tot kleine kegelvormige heuvels; er waren geen bergen aan den
+horizon, onmetelijke palissaden van struikgewas, ondoordringbare
+heggen, doornstruiken scheidden de opene plekken van elkander, waar
+talrijke dorpen verspreid lagen; de reusachtige wolfsmelk omsloot
+hen met natuurlijke verschansingen, terwijl zij zich vermengden met
+de koraalvormige takken der heesters.
+
+Weldra begon de Malagazari, de voornaamste tak van het meer
+Tanganayika, te kronkelen onder de groene boschjes; hij verleende
+eene schuilplaats aan die groote menigte wateren, ontvloeid
+aan bergstroomen, die gezwollen zijn ten tijde van den aanwas
+van het water, of aan poelen in de kleiachtige laag van den grond
+gegraven. Voor hen, die het van uit de hoogte beschouwden, was het een
+net van watervallen over het geheele westelijke gedeelte des lands
+gespreid. Beesten met groote bulten graasden in de vette weiden
+en waren bijna geheel door het lange gras verborgen; de wouden,
+die heerlijke geuren uitwasemden, vertoonden zich aan het oog als
+groote ruikers; maar in die ruikers vluchtten leeuwen, luipaarden,
+hyena's en tijgers om aan de hitte van den dag te ontkomen. Somtijds
+deed een olifant de kruin van het kreupelhout golven en men hoorde het
+gekraak der takken die voor de kracht van zijne slagtanden bezweken.
+
+"Welk een land voor de jacht!" riep Kennedy verrukt uit; "een kogel in
+het wild geschoten in dit woud zou een stuk wildbraad zijner waardig
+ontmoeten! Zou men het niet eens kunnen beproeven?"--"Neen, mijn waarde
+Dick! de nacht is op handen, een nacht dreigende met een onweder. De
+onweders zijn verschrikkelijk in deze streken, waar de heete grond
+gelijk is aan eene ontzettende electrische batterij."--"Gij hebt
+gelijk, mijnheer!" zeide Joe, "de hitte is verstikkend geworden, de
+wind is geheel gaan liggen, men gevoelt dat er iets op til is."--"De
+dampkring is overladen met electriciteit," antwoordde de doctor,
+"elk levend wezen is gevoelig voor deze gesteldheid der lucht, die de
+worsteling der elementen voorafgaat, en ik beken dat ik nooit zoozeer
+daarvan doordrongen was als nu."--"Welaan!" vroeg de jager, "zou dit
+geen reden zijn om te dalen?"--"Juist integendeel, Dick! ik zou liever
+willen stijgen. Ik vrees slechts verder van mijn weg medegesleept te
+worden, terwijl deze luchtstroomen elkander kruisen."--"Wilt gij dan
+de richting verlaten, die wij van de kust af volgen?"--"Als het mij
+mogelijk is," antwoordde Ferguson, "zou ik liever zeven of acht graden
+noordelijker opgaan; ik zal trachten aan de vermoedelijke breedte
+der bronnen van den Nijl te komen, misschien zullen wij eenige sporen
+ontdekken van de expeditie van kapitein Speke of van de karavaan van
+M. de Heuglin. Als mijne aanteekeningen juist zijn, bevinden wij ons
+op 32° 40' lengte, en ik wil rechtstreeks naar de andere zijde van den
+evenaar gaan."--"Zie eens," zeide Kennedy, zijn metgezel in de reden
+vallende, "zie eens deze nijlpaarden, die uit de poelen slurpen,
+en die krokodillen, die de lucht zwaar inademen!"--"Zij stikken,"
+zeide Joe. "O welk eene aangename manier van reizen, hoe tart en
+veracht men al dit kwaadaardige ongedierte! Mijnheer Samuel! Mijnheer
+Kennedy! Ziet toch eens die troepen dieren, die in gesloten gelederen
+loopen! Zij zijn wel twee honderd in getal, het zijn wolven."--"Neen,
+Joe! het zijn wilde honden; het is een verschrikkelijk ras, dat niet
+bang is om leeuwen aan te vallen. Het is de ontzettendste ontmoeting
+die een reiziger hebben kan. Hij wordt terstond verscheurd."--"Goed,
+Joe zal er wel voor passen hun een muilband om te doen," antwoordde
+de beminnelijke jongen; "maar als het in hun aard ligt kan men het
+hun niet kwalijk nemen."
+
+Langzamerhand werd het stiller onder den invloed van het onweder;
+het scheen dat de verdikte lucht ongeschikt werd om het geluid voort
+te planten; de dampkring scheen als gewatteerd en verloor, even
+als eene zaal met tapijtwerk behangen allen weerklank. De roeier
+(een hoogvliegende vogel), de gekroonde kraanvogel, de roode en
+blauwe meerkollen, de spotvogel, de vliegeneter verdwenen in de
+groote boomen. De geheele natuur bood de voorteekenen aan van een
+aanstaand onweder.
+
+Ten negen uur des avonds bleef de Victoria onbeweeglijk boven Mséné,
+eene groote menigte vereenigde dorpen, die nauwelijks in de schaduw
+zichtbaar waren; soms wees de terugkaatsing van een zonnestraal in
+het stille water regelmatig verdeelde grachten aan, en door eene
+laatste verlichting kon men de gedaante der palmen, tamarinden, wilde
+vijgeboomen en reusachtige wolfsmelkboomen waarnemen.--"Ik stik,"
+zeide de Schot, de ijl geworden lucht met volle teugen inademende,
+"wij bewegen niet meer! Zullen wij dalen?"--"En het onweder?" zeide
+de doctor vrij ongerust.--"Als gij vreest door den wind medegesleept
+te worden, schijnt het mij toe, dat gij geene andere partij te kiezen
+hebt."--"Het onweder zal misschien niet vóór den nacht losbarsten,"
+zeide Joe, "de wolken zijn zeer hoog."--"Dat is zelfs eene reden, die
+mij doet aarzelen er boven te stijgen; men zou tot eene groote hoogte
+moeten rijzen, de aarde uit het gezicht verliezen en den geheelen nacht
+niet weten of wij voortgaan en naar welken kant wij voortgaan."--"Neem
+een besluit, waarde Samuel! er is haast bij."--"Het is verdrietig dat
+de wind is gaan liggen," hernam Joe, "hij zou ons ver van het onweder
+gevoerd hebben."--"Dat is te bejammeren, mijne vrienden! De wolken
+zijn voor ons gevaarlijk; zij bevatten tegenovergestelde stroomen,
+die ons in hun draaikolk kunnen slepen en bliksemvuren, die in staat
+zijn ons in den brand te steken. Aan den anderen kant kan de kracht
+van den rukwind ons ter aarde werpen als wij het anker in den top
+van een boom werpen."--"Wat dan te doen?"--"Wij moeten den ballon
+in eene streek houden, in het midden tusschen de gevaren der aarde
+en die des hemels. Wij hebben water genoeg voor de gaspijp en onze
+twee honderd pond ballast zijn nog onaangeroerd. Des noods zou ik mij
+daarvan bedienen."--"Wij zullen met u waken," zeide de jager.--"Neen,
+mijne vrienden! brengt den mondvoorraad in veiligheid en gaat slapen,
+ik zal u wekken als het noodig is."--"Maar meester, zoudt gij niet
+wel doen zelf rust te nemen, dewijl ons nog niets bedreigt?"--"Neen,
+ik dank u, mijn jongen! ik wil liever waken. Wij zitten onbeweeglijk,
+en als de omstandigheden niet veranderen, zullen wij ons morgen precies
+op dezelfde plaats bevinden."--"Goeden avond, mijnheer!"--"Goeden
+nacht, als het mogelijk is."--Kennedy en Joe, strekten zich onder
+hunne dekens uit en de doctor alleen bleef waken.
+
+Echter daalde de massa wolken langzamerhand en het werd
+pikdonker. Het zwarte gewelf omringde den aardbol als om hem te
+verpletteren. Eensklaps kliefde een sterke bliksemstraal de duisternis;
+nauwelijks was de scheur door haar ontstaan, gesloten, of een hevige
+donderslag deed hemel en aarde schudden.--"Op!" riep Ferguson. De
+twee slapers op dit vreeslijk geraas wakker geworden, stelden zich te
+zijner beschikking.--"Dalen wij?" zeide Kennedy.--"Neen, de ballon
+zou dit niet kunnen weerstaan. Laat ons stijgen--voordat de wolken
+zich in water oplossen en de wind opsteekt." En hij richtte de vlam
+van de gaspijp in de spiralen der slang.
+
+De onweders onder de keerkringen ontwikkelen zich met eene snelheid,
+die aan hunne hevigheid evenredig is. Een tweede bliksemstraal
+kliefde de wolk en werd door twintig anderen gevolgd. De hemel was als
+bezaaid met electrieke vonken, die tusschen de groote regendroppels
+heendwarlden.--"Wij hebben ons verlaat," zeide de doctor, "wij moeten
+met onzen ballon, die met ontvlambare lucht gevuld is, eene streek van
+vuur doortrekken!"--"Maar op de aarde?" hernam Kennedy.--"Het gevaar
+om door den bliksem getroffen te worden, zou bijna hetzelfde zijn,
+en wij zouden spoedig aan de takken der boomen blijven hangen."--"
+Wij stijgen, mijnheer Samuel!"--"Spoediger! Nog spoediger!"
+
+In dit gedeelte van Afrika is het, gedurende de onweders onder den
+evenaar, niet zeldzaam dertig à vijf-en-dertig bliksemstralen in de
+minuut te tellen. De hemel staat letterlijk in vuur en de donderslagen
+houden niet op. De wind stak met eene verschrikkelijke hevigheid
+op in dezen ontvlamden dampkring; hij zweepte de heete wolken; het
+geleek op het blazen van een blaasbalg, die den brand deed aanwakkeren.
+
+Doctor Ferguson hield zijne gasvlam op de volle hitte; de ballon
+zette zich uit en steeg; Kennedy in het midden van het schuitje op de
+knieën liggende, hield de zeilen der tent tegen. De ballon draaide
+om duizelig te worden, en de reizigers ondervonden onrustbarende
+schommelingen. Er kwamen groote deuken in het bekleedsel van den
+luchtballon; de wind vloog er met hevigheid in, en het taf kraakte
+onder zijn druk. Eene soort van hagel, voorafgegaan door een vreeslijk
+geraas, doorkliefde den dampkring en kletterde op den ballon. Deze
+steeg evenwel; de bliksemstralen verlichtten zijn omtrek, hij dreef
+midden in het vuur.--"Wij zijn in Gods hand," zeide Ferguson; "Hij
+alleen kan ons redden. Laat ons op ieder geval voorbereid zijn,
+zelfs op brand, onze val kan niet snel zijn."
+
+De stem des doctors kwam nauwelijks tot het oor zijner metgezellen,
+maar zij konden zijn kalm gelaat zien te midden der bliksemflitsen;
+hij beschouwde de verschijnselen van phosphorieke verlichting,
+voortgebracht door het Sint Elmus vuur, dat boven den luchtballon
+zweefde. Deze draaide en dwarrelde, maar steeg steeds; na een
+kwartier was hij boven de onweerswolken; de electrieke stroomen
+ontwikkelden zich onder hem, even alsof een groote cirkel vuurwerk
+aan het schuitje hing. Dit was een der schoonste schouwspelen,
+die de natuur den mensch kan geven. Beneden het onweder, boven den
+sterrenhemel, kalm en bedaard, met de maan, die hare vreedzame stralen
+op de jagende wolken wierp. Doctor Ferguson raadpleegde den barometer,
+hij wees 12000 voet hoogte aan. Het was elf uur 's avonds.--"Den hemel
+zij dank, alle gevaar is voorbij," zeide hij, "het is nu voldoende,
+dat wij ons op deze hoogte houden."--"Het was verschrikkelijk,"
+antwoordde Kennedy.--"Goed," hernam Joe, "dit gaf een weinig variatie
+aan de reis, en het spijt mij volstrekt niet een onweder van uit de
+hoogte te hebben gezien, het is een fraai schouwspel."
+
+
+
+
+XVII.
+
+	Het Maangebergte.--Een oceaan van groen.--Men werpt het
+	anker.--De olifant als stoomsleper.--Onderhouden vuur.--Dood
+	van het dier.--De veldoven.--Maaltijd op het gras.--Een nacht
+	op de aarde.
+
+
+Des Maandags tegen vier uur des morgens kwam de zon boven den horizon;
+de wolken verspreidden zich en een aangename wind verfrischte
+den eersten morgenglans. De aarde verscheen weder voor de oogen
+der reizigers. De ballon op de plaats omdraaiende, te midden der
+tegenovergestelde luchtstroomen, was bijna niets afgeweken; de
+doctor het gas temperende, deed hem eindelijk dalen om eene meer
+noordelijke richting te krijgen. Lang zocht hij te vergeefs, de wind
+sleepte den ballon naar het westen tot in het gezicht van het beroemde
+Maangebergte, dat in een halven cirkel rondom het uiteinde van het meer
+Tanganayika lag; deze bergketen weinig oneffen, teekende zich met eene
+blauwachtige tint aan den horizon af; men zou gezegd hebben dat het
+eene natuurlijke vesting was, onoverschrijdbaar voor de onderzoekers
+van het midden van Afrika, en eenige alleen staande kegels droegen de
+sporen van altijddurende sneeuw.--"Hier zijn wij nu," zeide de doctor,
+"in een nooit doorzocht land; kapitein Burton is ver in het westen
+gekomen, maar hij heeft deze befaamde bergen niet kunnen bereiken;
+hij heeft zelfs hun bestaan ontkend, dat door Speke, zijn metgezel,
+werd bevestigd; hij beweert dat zij ontstaan zijn in de verbeelding
+van dezen laatsten; voor ons, mijne vrienden, is geen twijfel meer
+mogelijk."--"Zullen wij er over trekken?" vroeg Kennedy.--"Neen,
+als het God behaagt; ik hoop een gunstigen wind te vinden, die mij
+naar den evenaar terugbrengt, ik zal zelfs wachten als dat noodig
+is en ik zal met onzen ballon doen, even als met een schip dat het
+anker uitwerpt bij tegenwind."
+
+Maar wat de doctor voorzien had gebeurde weldra; na verschillende
+hoogten te hebben beproefd, ging de Victoria noordwaarts op met eene
+middelmatige snelheid.--"Wij zijn in de goede richting," zeide hij,
+zijn kompas raadplegende, "en nauwelijks 200 voet van den grond af,
+hetgeen alles gelukkig samenwerkt tot het onderzoeken dezer nieuwe
+streken; toen kapitein Speke uitging op de ontdekking van het
+meer Ukéréoué, ging hij meer oostwaarts, in eene rechte lijn boven
+Kazeh."--"Zullen wij lang zoo gaan?" vroeg Kennedy.--"Misschien, ons
+doel is een weinig naar den kant van de bronnen van den Nijl te gaan en
+wij moeten meer dan 600 mijlen doorreizen tot aan de uiterste grenzen,
+die de onderzoekers, uit het noorden gekomen, hebben bereikt."--"En
+zullen wij geen voet op de aarde zetten?" vroeg Joe, "om de beenen een
+weinig los te maken?"--"Zeker; wij moeten ook met onze levensmiddelen
+spaarzaam zijn, en gij mijn beste Dick, zult ons verder nog van versch
+vleesch voorzien."--"Zoodra gij wilt, Samuel!"--"Wij moeten ook onzen
+voorraad water vernieuwen, wie weet of wij ook niet naar waterlooze
+streken zullen gevoerd worden? Men kan niet te veel voorzorgen nemen."
+
+Des middags bevond de ballon zich op 29° 15' lengte en 3° 15'
+breedte. Hij ging over het dorp Uyofu, laatste noordelijke grens
+van Unyamwezy, op de hoogte van het meer Ukéréoué, dat men nog
+niet kon ontdekken. De volksstammen dicht bij den evenaar schijnen
+een weinig beschaafder te zijn en worden door monarchen bestuurd,
+wier despotismus onbeperkt is; het dichtsbewoond is het landschap
+Karagwah. De drie reizigers besloten op de eerste gunstige plaats
+op de aarde te dalen. Men moest langer stil houden en de luchtballon
+zou zorgvuldig nagezien worden; de vlam van de gaspijp was gematigd;
+de ankers buiten het schuitje hangende, sleepten weldra over het
+gras eener uitgestrekte weide, die van zekere hoogte bekeken met eene
+dunne graslaag bedekt scheen, maar die in werkelijkheid begroeid was,
+met gras ter hoogte van zeven à acht voet dik. De Victoria raakte dit
+gras aan zonder het te buigen, even als een reusachtige vlinder; geen
+enkele plek waar het anker kon ingrijpen, het was als een onafgebroken
+oceaan van groen. "Wij zullen aldus lang kunnen voortgaan," zeide
+Kennedy, "ik zie geen boom, dien wij kunnen naderen, ik geloof dat
+van de jacht niet veel zal komen."--"Wacht wat, mijn waarde Dick,
+gij zoudt in dit gras, dat taaier is dan gij zelf, niet kunnen jagen;
+wij zullen wel eene gunstige plaats vinden."
+
+Het was in waarheid eene bekoorlijke wandeling, een ware vaart over
+die zoo groene, bijna doorschijnende zee, met zachte golvingen,
+door den wind veroorzaakt. Het schuitje rechtvaardigde zijn naam en
+scheen de golven te doorklieven, met dit onderscheid dat soms eene
+vlucht prachtig gekleurde vogels met vreugdekreten uit het gras te
+voorschijn kwam; de ankers sleepten door dit meer van bloemen en
+maakten eene vore, die achter hen sloot even als het kielzog van een
+schip. Plotseling kreeg de ballon een hevigen schok, het anker was
+zonder twijfel vastgeraakt in eene rotsspleet, die onder dit hooge
+gras was verborgen.--"Wij zitten vast," zeide Joe.--"Welnu! werp de
+ladder uit," antwoordde de jager.
+
+Deze woorden waren nauwelijks geuit of een schorre kreet weergalmde
+in de lucht, terwijl de reizigers het volgende, onsamenhangende
+gesprek voerden.--"Wat is dat?"--"en vreemde kreet."--"Zie,
+wij gaan voort!"--"Het anker is losgeraakt."--"Wel neen! het zit
+altijd vast," zeide Joe, die het touw naar zich toehaalde.--"De
+rots loopt."--Eene groote beweging had plaats in het gras, en
+weldra verhief zich eene langwerpige gedaante daarboven.--"Eene
+slang!" zeide Joe.--"Eene slang!" riep Kennedy uit, den haan
+zijner karabijn overhalende.--"Neen!" zeide de doctor, "het is een
+olifantsnuit."--"Een olifant, Samuel?" En Kennedy, dit zeggende,
+schouderde zijn geweer.--"Wacht, Dick!"--"Zonder twijfel! Het dier
+heeft ons op sleeptouw genomen."--"En wel naar den goeden kant."
+
+De olifant ging met eene zekere snelheid voort en kwam weldra aan
+eene opene plek, waar men hem geheel kon zien; aan zijne reusachtige
+gestalte herkende de doctor een mannetje van een prachtig ras: hij
+droeg twee witachtige slagtanden, die op eene bewonderenswaardige
+wijze waren gebogen en acht voet lang waren, het anker zat daar
+stevig tusschen.
+
+Het dier beproefde te vergeefs zich met zijn snuit van het touw te
+ontdoen, waarmede het aan het schuitje was vast gemaakt.--"Vooruit"
+riep Joe uit, ten toppunt van vreugde, en zoo goed hij kon dit vreemde
+span aanzettende. "Dit is weer eene nieuwe manier van reizen! Wij
+doen het niet minder!--Een olifant als 't u blieft!" "Maar waarheen
+voert hij ons?" vroeg Kennedy. Zijne karabijn brandde hem in de
+hand.--"Hij voert ons waar wij heen willen mijn waarde Dick, een
+weinig geduld!"--"Voorwaarts! Voorwaarts!" schreeuwde de verheugde Joe.
+
+Het dier liep nu in snellen galop; het wierp zijn snuit rechts
+en links, en door zijne sprongen gaf het hevige schokken aan het
+schuitje. De doctor was met de bijl in de hand gereed het touw door
+te snijden als het noodig was.--"Maar" zeide hij, "wij zullen ons
+slechts op het laatste oogenblik van ons anker scheiden."
+
+Deze tocht op sleeptouw van een olifant duurde bijna anderhalf uur;
+het beest scheen in het minst niet vermoeid. Deze ontzaglijke
+dikhuidige dieren kunnen verre wegen afleggen en van den eenen
+dag op den anderen vindt men hen op groote afstanden, even als de
+walvisschen, aan welke zij gelijk zijn in grootte en snelheid.--"Het
+is een walvisch, dien wij geharpoend hebben," zeide Joe "en wij
+bootsen slechts de bewegingen der walvischvaarders gedurende hunne
+vangst na." Maar eene verandering in de gesteldheid van het terrein
+verplichtte den doctor zijn middel van beweging te wijzigen. Een dik
+bosch van camaldoren verscheen ten Noorden van het weiland op ongeveer
+drie mijlen afstands, waardoor het noodig werd den ballon van zijn
+sleeper te scheiden. Kennedy werd dus belast om den olifant in zijn
+loop te stuiten; hij legde zijne karabijn aan, maar zijne stelling was
+niet gunstig om het dier met goed gevolg te treffen; een eerste kogel
+op den schedel gericht, sloeg plat als op een pantserplaat, het dier
+scheen er niet door verontrust te zijn; op het geluid der losbranding
+versnelde het zijn galop en zijne vaart was gelijk aan die van een
+hollend paard.--"Duivels!" zeide Kennedy, "welk een harde kop!" zeide
+Joe.--"Wij zullen eenige puntkogels boven op den schouder beproeven,"
+hernam Dick, zijne karabijn zorgvuldig ladende, en hij gaf vuur. Het
+dier stootte een verschrikkelijker! kreet uit, maar ging steeds
+voort. "Laat ons zien," zeide Joe, zich met een der geweren wapenende,
+"ik moet u helpen, mijnheer Dick, of er komt geen einde aan." En twee
+kogels troffen de zijde van het dier. De olifant bleef stilstaan,
+stak zijn snuit in de hoogte, maar hernam met alle snelheid zijn loop
+naar het bosch, hij schudde zijn ontzaglijken kop en het bloed begon
+bij stroomen uit zijne wonden te vloeien.--"Wij moeten voortgaan met
+vuren mijnheer Dick."--"En met een goed onderhouden vuur," voegde de
+jager er bij, "wij zijn geen 2000 meter meer van het bosch."
+
+Nog tien geweerschoten knalden, de olifant deed een verschrikkelijken
+sprong; het schuitje en de ballon kraakten, zoodat men dacht dat alles
+gebroken was; de schok deed de bijl uit de handen des doctors op den
+grond vallen. De toestand werd nu zorgwekkend; het ankertouw, dat
+stevig vast zat, kon noch losgemaakt noch door de messen der reizigers
+afgesneden worden, de ballon naderde snel het bosch, toen het dier
+een kogel in het oog kreeg, op het oogenblik dat hij zijn kop ophief;
+het bleef sidderend stil staan, zijne knieën zakten ineen en het gaf
+zijne zijde aan den jager bloot.--"Een kogel in het hart," zeide deze,
+voor de laatste maal zijne karabijn lossende. De olifant brulde in
+zijn doodstrijd, hij richtte zich een oogenblik op terwijl hij zijn
+snuit deed ronddraaien, vervolgens viel hij met zijne geheele zwaarte
+op een zijner slagtanden, die afbrak. Hij was dood.--"Zijn slagtand is
+gebroken!" riep Kennedy uit, "dit is een stuk ivoor dat in Engeland 35
+guinjes [35] de 100 pond zou gelden."--"Zooveel!" zeide Joe, terwijl
+hij zich langs het ankertouw op den grond liet zakken.--"Waarover
+gevoelt gij spijt, mijn waarde Dick?" antwoordde doctor Ferguson. "Zijn
+wij handelaars in ivoor of hier gekomen om fortuin te maken?"
+
+Joe onderzocht het anker; het was stevig vastgehecht aan den slagtand,
+die ongeschonden was gebleven. Samuel en Dick sprongen op den grond,
+terwijl de luchtballon boven het lichaam van het dier zweefde.--"Welk
+een prachtig beest!" riep Kennedy uit. "Ik heb in Indië geen olifant
+van deze grootte gezien."--"Dat is geen wonder, Dick, de olifanten
+van de binnenlanden van Afrika zijn de schoonste. De Andersons, de
+Cummings hebben zoo dikwijls in de omstreken van de Kaap jacht op
+hen gemaakt, dat zij naar den evenaar wijken, waar wij hen dikwijls
+in talrijke troepen zullen ontmoeten."--"Onder de hand hoop ik
+dezen eens te proeven! Ik verbind mij u een lekker maal te bezorgen
+ten koste van dit dier. Mijnheer Kennedy gaat een paar uur jagen,
+Mijnheer Samuel zal den ballon nazien en in dien tijd zal ik het eten
+gereed maken."--"Dat is goed," antwoordde de doctor, "doe zoo als gij
+goedvindt."--"Wat mij betreft," zeide de jager, "ik ga de twee uren
+vrijheid besteden, die Joe mij heeft toegestaan."--"Ga mijn vriend,
+maar bega geen onvoorzichtigheid. Verwijder u niet te ver."--"Wees
+gerust." En Dick ging met zijn geweer het bosch in.
+
+Toen begon Joe zich van zijne taak te kwijten. Hij maakte eerst in de
+aarde een gat van twee voet diep en vulde het met droog hout, dat in
+overvloed op den grond lag en afkomstig was van de openingen in het
+bosch, gemaakt door de olifanten, waarvan men de sporen zag. Het gat
+gevuld zijnde, legde hij daarboven op een twee voet hoogen brandstapel
+en stak dien in brand. Vervolgens keerde hij naar het lichaam van den
+olifant terug, dat nauwelijks op zestig voet afstand van die plaats
+was gevallen, hij sneed er den snuit af, die aan het begin bijna twee
+voet dik was, koos er het lekkerste gedeelte van en voegde er een der
+pooten van het dier bij; dit zijn inderdaad de lekkerste stukken,
+even als de bult van den bison, de poot van den beer en de kop van
+het wilde zwijn. Toen de brandstapel van binnen en buiten geheel
+verteerd was, was het gat, bevrijd van de asch en de kolen, zeer heet;
+de stukken van den olifant, omringd door geurige bladeren, werden
+op den bodem van dien geïmproviseerden oven gelegd en met heete asch
+bedekt, vervolgens maakte Joe een tweeden brandstapel daarover heen,
+en toen die verteerd was, was het vleesch gaar. Vervolgens haalde
+Joe het uit het fornuis en legde het op groene bladeren en richtte
+nu den maaltijd aan op een prachtig grasperk; hij bracht beschuiten,
+brandewijn, koffie en putte versch water uit eene naburige beek. Dit
+aldus aangerichte maal was inderdaad aanlokkelijk, en Joe dacht,
+dat het met nog meer genoegen zou gegeten worden.--"Eene reis
+zonder vermoeienis en zonder gevaar!" herhaalde hij, "een maal op
+zijn tijd! altijd eene goede hangmat, wat kan men meer vergen? En die
+mijnheer Kennedy wilde niet meegaan!" Van zijn kant onderzocht Ferguson
+nauwkeurig den luchtballon. Hij scheen niets geleden te hebben, het
+taf en de gutta percha hadden verwonderlijk goed weerstand geboden;
+toen hij de tegenwoordige hoogte van den grond opnam en de stijgkracht
+van den ballon berekende, zag hij met voldoening dat het waterstofgas
+niet was verminderd; het omkleedsel bleef tot nu toe ondoordringbaar.
+
+Het was slechts vijf dagen geleden dat de reizigers Zanzibar hadden
+verlaten, van de pemmican was nog niets gebruikt, de voorraad beschuit
+en verduurzaamd vleesch waren voldoende voor eene lange reis, men
+moest dus slechts versch water innemen. De pijpen en de slang schenen
+in goeden staat; door hunne geledingen van caoutchouc hadden zij
+alle slingeringen van den luchtballon kunnen volgen. Het onderzoek
+geëindigd zijnde, bracht de doctor zijne aanteekeningen in orde. Hij
+maakte eene vrij goed uitgevallen schets van het omringende veld, met
+het lange onafzienbare weiland, het bosch en den ballon onbeweeglijk
+hangende boven het lichaam van den ontzettenden olifant. Na twee
+uren kwam Kennedy terug met vette patrijzen en een dijstuk van een
+oryx, eene soort van gemsbok, die tot de vlugste soort van antilopen
+behoort. Joe belastte zich met eene grootere hoeveelheid voorraad
+gereed te maken.--"Maar het eten is gereed," zeide hij met zijn
+liefelijkst stemgeluid.--
+
+De drie reizigers behoefden slechts op het grasperk te gaan zitten;
+men vond de pooten en den snuit van den olifant zeer smakelijk;
+men dronk op Engeland, zoo als altoos, en de geur van havanahsigaren
+verspreidde zich voor het eerst in deze bekoorlijke streek. Kennedy
+at, dronk en praatte voor vier, hij was verrukt en stelde in ernst
+aan zijn vriend den doctor voor, zich in dit bosch neer te zetten,
+er eene hut van bladeren te maken en de heerschappij der Afrikaansche
+Robinsons te beginnen. Het voorstel had geen gevolg, hoewel Joe de
+rol van Vrijdag voor zich had willen nemen. Het veld scheen zoo stil,
+zoo verlaten, dat de doctor besloot den nacht op de aarde door te
+brengen; Joe legde een kring van vuren aan, iets dat noodzakelijk was
+tegen de wilde dieren; want de hyena's, jaguars en jakhalzen, gelokt
+door het olifantenvleesch, slopen in den omtrek rond. Kennedy moest
+herhaaldelijk zijne karabijn lossen op al te stoutmoedige bezoekers;
+maar de nacht ging om zonder eenig onaangenaam voorval.
+
+
+
+
+XVIII.
+
+	Karagwah.--Het meer Ukéréoué.--Een nacht op een eiland.--De
+	Evenaar.--Overtocht van het meer.--De watervallen.--Gezicht van
+	het land.--De bronnen van den Nijl.--Het eiland Benga.--De
+	handteekening van Andreas Debono.--Het Paviljoen met de
+	wapenen van Engeland.
+
+
+Des anderen daags ten vijf uur begonnen de toebereidselen tot
+het vertrek. Joe brak met dezelfde bijl, die hij gelukkig had
+teruggevonden, de slagtanden van den olifant. De Victoria sleepte de
+reizigers naar het noord-oosten met eene snelheid van 18 mijlen.
+
+De doctor had den vorigen avond zijn bestek gemaakt door middel van
+de hoogste ster. Hij wist dat hij op 2° 40' Zuiderbreedte was, hij
+trok talrijke dorpen over zonder zich te bekommeren over de kreten,
+door zijne verschijning veroorzaakt, hij teekende den vorm der planten
+op, hij stak de hellingen van den Rubemhé over, die bijna even stijl
+waren als de toppen van den Ousagara en ontmoette later, te Tenga,
+de eerste heuvels van den Karawah, die volgens hem noodzakelijk een
+tak van het Maangebergte moet zijn. Maar de oude legende die van
+deze bergen de bron van den Nijl maakt, kwam zeer na aan de waarheid,
+dewijl zij grenzen aan het meer Ukéréoué, vermoedelijke vergaderplaats
+der wateren van de groote rivier.
+
+Van Kafuro, een groot district van inlandsche kooplieden, bemerkte hij
+eindelijk aan den horizon dit zoo zeer gezochte meer, dat de kapitein
+Speke den 3den Augustus 1858 zag. Samuel Ferguson voelde zich ontroerd;
+hij bereikte bijna een der voornaamste punten van zijn onderzoek,
+en met den verrekijker voor het oog, verloor hij geen enkelen hoek
+van die geheimzinnige streek, die zijn blik aldus beschreef:
+
+Onder hem een over het algemeen uitgemergeld land met nauwelijks eenige
+bebouwde gleuven; de grond bedekt met kegels van eene middelmatige
+grootte, werd vlak in de nabijheid van het meer; de gerstvelden
+vervingen de rijstvelden; daar groeide de weegbree, waaruit de wijn
+des lands wordt bereid en de "mwani," eene wilde plant, die tot koffie
+dient. De vereeniging van een vijftal ronde hutten, bedekt met stroo,
+vormde de hoofdstad van Karagwah.
+
+Men bemerkte gemakkelijk de verbaasde gedaanten van een zeer schoon
+ras, van een bruingele kleur. Vrouwen van een buitengewone dikte
+sleepten zich voort door de plantages, en de doctor verwonderde
+zijne metgezellen ten hoogste, toen hij hun verhaalde dat deze
+zwaarlijvigheid, die op hoogen prijs wordt gesteld, verkregen wordt
+door eene verplichte levensmanier, bestaande in het gebruik van
+zure melk.
+
+Des middags bevond zich de ballon op 1° 45' Zuider breedte, ten een uur
+dreef de wind hem naar het meer. Dit meer is door kapitein Speke Nyanza
+[36] Victoria genoemd. Op deze plaats mat hij 90 mijlen breedte; aan
+het zuidelijk uiteinde vond de kapitein een groep eilanden, die hij
+Archipel van Bengalen noemde. Hij zette zijn onderzoek tot Muanza, op
+de Oostkust voort, waar hij door den Sultan goed werd ontvangen. Hij
+maakte de triangulatie van dit gedeelte van het meer, maar kon geene
+schuit krijgen om over te steken noch om het groote eiland Ukéréoué te
+bezoeken. Dit eiland is reeds zeer volkrijk, wordt door drie Sultans
+bestuurd en schijnt bij laag water slechts een schier-eiland.
+
+De Victoria kwam meer noordelijk aan het meer, tot groote spijt van
+den doctor, die liever de benedenste omtrekken had willen bepalen. De
+oevers schenen bezet met doornachtige en verwarde struiken, die
+letterlijk verdwenen onder millioenen lichtbruine muskieten; dit land
+moest onbewoonbaar en onbewoond zijn; men zag troepen rivierpaarden
+zich in het riet wentelen of de vlucht nemen onder de witachtige
+wateren van het meer.
+
+Dit meer, van boven gezien, bood naar het westen een zeer uitgestrekten
+horizon, zoodat het wel eene zee scheen; de afstand tusschen de twee
+oevers is groot genoeg dat er geene gemeenschap kan plaats hebben;
+en er heerschen talrijke hevige stormen, want de winden woeden hevig
+in die verheven en open kom.
+
+De doctor had moeite om zich te richten, hij vreesde naar het oosten
+te worden gevoerd, maar gelukkig dreef een luchtstroom hem recht naar
+het noorden en des avonds ten zes uur bleef de Victoria stil op een
+klein onbewoond eiland, op 0° 30' breedte en 32° 52' lengte op 20
+mijlen van de kust.
+
+De reizigers konden het anker aan een boom vasthechten, en daar de
+wind tegen den avond bedaard was, bleven zij stil op hunne ankers. Men
+kon er niet aan denken om op den grond te gaan; legioenen muskieten
+bedekten hier, even als op de oevers van den Nyanza, den bodem met
+eene dikke wolk. Joe zelfs kwam van den boom terug met steken bedekt,
+maar hij werd niet boos, zoo natuurlijk vond hij dit van de muskieten.
+
+De doctor echter, die er niet zoo over dacht, vierde zooveel
+touw als hij kon, om aan die insecten te ontkomen, die met een
+verontrustend gegons stegen. Hij bevond de hoogte van het meer
+boven het oppervlak der zee, zooals kapitein Speke die bepaald had,
+namelijk 3750 voet. "Hier zijn wij dan op een eiland," zeide Joe,
+die zich vreeselijk krabde.--"Wij zouden het spoedig omgetrokken,
+zijn," antwoordde de jager "en behalve die beminnelijke insecten
+bemerkt men er geen levend wezen."--"De eilanden, die in het meer
+liggen," antwoordde doctor Ferguson, "zijn om de waarheid te zeggen,
+slechts toppen van verdronken heuvels, maar wij zijn gelukkig er
+eene schuilplaats te hebben gevonden, want de oevers van het meer
+worden door woeste stammen bewoond. Slaapt nu, dewijl de hemel
+ons een rustigen nacht belooft."--"Zult gij niet hetzelfde doen,
+Samuel?"--"Neen, ik zou geen oog kunnen sluiten, mijne gedachten zouden
+mijn slaap verdrijven! Morgen, mijne vrienden, als de wind gunstig
+is, zullen wij recht noordwaarts gaan en misschien de bronnen van den
+Nijl, dat ondoordringbare geheim, ontdekken. Zoo dicht bij de bronnen
+van de groote rivier zou ik niet kunnen slapen." Kennedy en Joe, die
+niet zoozeer door wetenschappelijke gedachten werden beziggehouden,
+vielen weldra onder de bewaking van den doctor in diepen slaap.
+
+Des Woensdags den 23sten April des morgens ten 4 uur maakte de
+Victoria zich gereed om te vertrekken bij donkere lucht; de nacht kon
+moeielijk scheiden van de wateren van het meer, dat door een dikken
+mist werd omringd, maar weldra dreef een hevige wind deze nevelen uit
+elkander. De Victoria slingerde eenige minuten naar verschillende
+kanten en ging toen recht noordwaarts. Doctor Ferguson klapte van
+vreugd in de handen. "Wij zijn op den goeden weg," zeide hij. "Nu
+of nooit zullen wij den Nijl zien, mijne vrienden! hier zullen wij
+den evenaar passeeren, wij komen in ons halfrond."--"O!" zeide Joe,
+"denkt gij, meester, dat de evenaar hier over heen gaat?"--"Ja,
+mijn jongen!"--"Welnu, met uw verlof, het schijnt mij passend hem te
+besproeien zonder tijd te verliezen."--"Neem een glas grog," antwoordde
+de doctor lachende, "gij hebt eene manier om de wereldbeschrijving
+op te vatten, die gansch niet gek is." Dus vierde men in den Victoria
+het passeeren van de Linie.
+
+Deze ging snel voort. Men bemerkte in het westen de lage en weinig
+oneffen kust, verder op de hoogere vlakten van den Uganda en den
+Usoga. De snelheid van den wind werd bijna 30 mijlen in het uur.
+
+De wateren van den Nyanza, hevig beroerd, schuimden als de baren
+eener zee. Aan zekere grondgolven, die langen tijd na de windstilte
+schommelden, herkende de doctor, dat het meer eene groote diepten
+moest hebben, men zag nauwelijks een of twee ruwe schuitjes gedurende
+dien snellen overtocht. "Dit meer," zeide de doctor, "is door zijne
+verhevene ligging blijkbaar de natuurlijke vergaarbak der rivieren
+van Oostelijk Afrika; de hemel geeft het in regen weder wat hij in
+dampen aan zijne uitvloeiende wateren ontneemt. Het komt mij zeker
+voor, dat de Nijl zijn oorsprong hier moest hebben."--"Wij zullen
+het wel zien," hernam Kennedy.
+
+Omtrent negen uur naderde men de Westkust, welke verlaten en met
+hout begroeid scheen; de wind sloeg een weinig om naar het oosten,
+en men kon den anderen oever van het meer even zien. Deze kromde
+zich en eindigde in een zeer stompen hoek, op ongeveer 2° 10'
+Noorderbreedte. Aan dit uiteinde van den Nyanza staken hooge bergen
+hunne naakte kruinen in de hoogte, maar tusschen hen verschafte eene
+diepe en bochtige engte een doorgang aan eene schuimende rivier.
+
+Terwijl hij zijn luchtballon bestuurde, onderzocht doctor Ferguson het
+land met gretigen blik. "Ziet," zeide hij, "ziet, mijne vrienden! de
+verhalen der oude Arabieren waren juist. Zij spraken van eene rivier
+door welke het meer Ukéréoué zich in het noorden ontlastte, en deze
+rivier bestaat, wij volgen haren loop en zij stroomt met eene snelheid,
+die met de onze kan worden vergeleken! Het water, dat onder onze
+voeten wegvloeit, gaat zich zekerlijk vereenigen met de golven der
+Middellandsche zee! Het is de Nijl!"--"Het is de Nijl!" herhaalde
+Kennedy, die in de verrukking van Samuel Ferguson deelde.--"Leve de
+Nijl!" riep Joe uit.
+
+Ontzaglijke rotsen verhinderden hier en daar den loop dezer
+geheimzinnige rivier. Het water schuimde en vormde watervallen, die het
+vermoeden des doctors bevestigden. Talrijke bergstroomen, schuimende
+in hunnen val, ontsproten aan deze omringende bergen, het oog telde hen
+bij honderden. Men zag uit den grond dunne stralen water te voorschijn
+komen, die elkander kruisten, zich met elkander vereenigden, in
+snelheid wedijverden en allen naar die rivier vloeiden.--"Ziedaar den
+Nijl," herhaalde de doctor met overtuiging. "De oorsprong van zijn naam
+even als de bron zijner wateren, heeft de geleerden hartstochtelijk
+bezig gehouden; men heeft hem willen afleiden uit het Grieksch,
+het Koptisch, het Sanskriet [37]; maar hieraan is weinig gelegen,
+dewijl eindelijk het geheim van zijne bronnen ontdekt is."--"Maar,"
+zeide de jager, "hoe kunnen wij ons verzekeren dat deze rivier en die,
+welke de reizigers van het noorden hebben herkend, dezelfde is?"--"Wij
+zullen zekere, onwederlegbare bewijzen hebben," antwoordde Ferguson,
+"als de wind ons nog één uur gunstig blijft."
+
+De bergen verwijderden zich van elkander en maakten plaats voor
+talrijke dorpen en velden bezaaid met sesam, dourrah en suikerriet. De
+stammen dezer streken toonden zich vijandig, zij schenen eerder tot
+toorn dan tot aanbidding geneigd; zij hadden een voorgevoel van gevaren
+en niet van goden. Het scheen dat men, naar de bronnen van den Nijl
+gaande, hun iets kwam ontnemen. De Victoria moest buiten bereik der
+musketten blijven.--"Hier te lande zal het moeielijk gaan," zeide de
+Schot.--"Welnu," antwoordde Joe, "des te erger voor deze inlanders,
+wij berooven hen van het genoegen met ons te spreken."--"Ik moet
+echter dalen," antwoordde doctor Ferguson, "al was het maar voor
+een kwartier. Zonder dat kan ik de resultaten van ons onderzoek niet
+staven."--"Het is dus noodzakelijk, Samuel?"--"Ja, wij zullen dalen,
+al moesten wij geweerschoten lossen."--"De zaak bevalt mij," antwoordde
+Kennedy.--"Als gij wilt, meester," zeide Joe, die zich tot het gevecht
+gereed maakte.--"Het zal de eerste maal niet wezen, dat men met de
+wapens in de hand de wetenschap heeft beoefend; iets dergelijks is
+een Fransch geleerde overkomen in de bergen van Spanje, toen hij den
+aardschen meridiaan opnam."--"Wees gerust, Samuel; vertrouw op uwe
+twee lijfwachten."--"Zijn wij er, mijnheer?"--"Nog niet. Wij gaan
+zelfs stijgen om den juisten vorm van het land te herkennen."
+
+Het waterstofgas zette zich uit, en in minder dan tien minuten zweefde
+de Victoria op eene hoogte van 2500 voet. Vandaar onderscheidde men
+een groot net van rivieren, die de stroom in zijne bedding opnam; er
+kwamen meer van het westen, tusschen de talrijke heuvelen, te midden
+van vruchtbare velden. "Wij zijn op geen 90 mijlen van Gondokoro,"
+zeide de doctor, op zijne kaart wijzende "en op minder dan vijf
+mijlen afstands van het punt, bereikt door de onderzoekers van het
+noorden. Laat ons voorzichtig de aarde naderen." De Victoria daalde
+meer dan 2000 voet. "Mijne vrienden! laat ons nu op, elk toeval
+voorbereid zijn."--"Wij zijn gereed," antwoordden Dick en Joe.--"Goed!"
+
+De Victoria volgde weldra de bedding der rivier op nauwelijks
+honderd voet hoogte. De Nijl was op die plaats 50 vaam [38] breed
+en de inlanders werden oproerig in de dorpen, die hare oevers
+omzoomden. Op den tweeden graad vormt hij een waterval van tien voet
+hoog, die bijgevolg onoverschrijdbaar is. "Daar is de waterval door
+Debono aangewezen," riep de doctor uit. De kom van den stroom werd
+breeder en was met talrijke eilanden bezet, die Samuel Ferguson met
+den blik als verslond; hij scheen een merk te zoeken, dat hij nog niet
+bespeurde. Eenige negers waren in eene schuit onder den ballon naderbij
+gekomen. Kennedy begroette hen met een geweerschot, dat, zonder hen te
+bereiken, hen noodzaakte spoedig den oever te bereiken.--"Goede reis,"
+zeide Joe, "in hunne plaats zou ik het niet wagen terug te komen,
+ik zou bevreesd zijn voor een monster, dat naar willekeur den bliksem
+slingerde." Plotseling nam de doctor zijn verrekijker en richtte dien
+op een eiland in het midden der rivier.--"Vier boomen!" riep hij uit,
+"ziet, daar ginds."--Inderdaad er verhieven zich vier boomen aan het
+uiteinde.--"Het is het eiland Benga! Ja, het is het wel!" voegde hij er
+bij.--"Welnu, wat dan?" vroeg Dick.--"Daar zullen wij nederdalen, als
+het God behaagt!"--"Maar het schijnt bewoond, mijnheer Samuel!"--"Joe
+heeft gelijk, als ik mij niet bedrieg zie ik daar een twintigtal
+inlanders verzameld."--"Wij zullen hen op de vlucht drijven, dat
+zal niet moeielijk zijn," antwoordde Ferguson.--"Zoo als gezegd is,"
+hernam de jager.
+
+De zon was in het toppunt, de Victoria naderde het eiland. De negers,
+die tot den stam van Makado behoorden, slaakten woeste kreten. Een
+van hen slingerde zijn hoed van boomschors door de lucht. Kennedy nam
+hem tot mikpunt, gaf vuur en de hoed vloog in stukken. Het was eene
+algemeene vlucht. De negers wierpen zich in den stroom en zwommen
+hem over, van de twee oevers kwam eene hagelbui van kogels en een
+regen van pijlen, maar zonder eenig gevaar voor den luchtballon
+wiens anker in eene rotsspleet vast zat. Joe liet zich naar beneden
+zakken.--"De ladder," riep de doctor, "volg mij, Kennedy."--"Wat wilt
+gij doen?"--"Laat ons afdalen, ik moet een getuige hebben."--"Hier ben
+ik."--"Joe! pas goed op."--"Wees gerust, mijnheer! ik sta voor alles
+in."--"Kom, Dick!" zeide de doctor, voet op den grond zettende. Hij
+nam zijn gezel mede naar eene groep rotsen, die zich aan het uiteinde
+van het eiland verhieven, daar zocht hij eenigen tijd, doorsnuffelde
+de struiken en reet zich de handen open. Eensklaps greep hij den arm
+van den jager.--"Zie," zeide hij.--"Letters!"--Inderdaad kwamen twee
+letters in de rots gegriffeld geheel te voorschijn. Men las eindelijk:
+A. D.
+
+"A. D." hernam doctor Ferguson, "Andrea Debono. De handteekening
+van denzelfden reiziger, die het verst den loop van den Nijl
+gevolgd is."--"Dit is onbetwistbaar, vriend Samuel!"--"Zijt gij nu
+overtuigd?"--"Het is de Nijl! wij kunnen er niet aan twijfelen."
+
+De doctor keek voor de laatste maal naar die kostbare letters, wier
+vorm en grootte hij nauwkeurig opteekende. "En nu," zeide hij, "naar
+den ballon."--"Spoedig dan, want ik zie eenige inlanders, die zich
+gereed maken den stroom weder over te trekken."--"Het kan ons nu weinig
+schelen. Als de wind ons eenige uren noordwaarts op drijft, zullen wij
+Gondokoro bereiken en de hand onzer landgenooten drukken." Tien minuten
+daarna verhief zich de Victoria statig, terwijl doctor Ferguson,
+ten teeken van een goeden uitslag, de Engelsche vlag ontrolde.
+
+
+
+
+XIX.
+
+	De Nijl.--De bevende berg.--Herinnering aan het land.--De
+	verhalen der Arabieren.--De Nyam-Nyam.--Verstandige
+	overleggingen van Joe.--De opstijging van
+	luchtballons.--Mevrouw Blanchard.
+
+
+"Welke richting nemen wij?" vroeg Kennedy, toen hij zijn vriend
+het kompas zag raadplegen.--"Noord-noordwest."--"Duivels! dat is
+het noorden niet!"--"Neen, Dick, en ik geloof dat wij moeite zullen
+hebben om Gondokoro te bereiken; het spijt mij, maar wij hebben de
+onderzoekingen van het oosten verbonden met die van het noorden,
+wij hebben geen klagen."
+
+De Victoria verwijderde zich langzamerhand van den Nijl.--"Laat ons
+den laatsten blik slaan," zeide de doctor, "op die onoverschrijdbare
+breedte, welke de onverschrokkenste reizigers niet hebben kunnen
+overkomen. Ziedaar die onhandelbare stammen, beschreven door Petherick,
+d'Arnaud, Miani en dien jongen reiziger, Lejean, aan wien wij de
+beste werken over den Opper-Nijl verschuldigd zijn."--"Dus zijn
+onze ontdekkingen in overeenstemming met de voorspellingen der
+wetenschap?" vroeg Kennedy.--"Geheel en al. De bronnen der Witte
+rivier, van den Bahr-el-Abiad, zijn verborgen in een meer, dat even
+groot is als eene zee, daar is zijn oorsprong, de dichtkunst zal er
+zonder twijfel bij verliezen; men vooronderstelde zoo gaarne dat die
+koning der stroomen een hemelschen oorsprong had; de ouden noemden
+hem Oceaan, en men geloofde bijna, dat hij onmiddellijk uit de zon
+stroomde; van tijd tot tijd moet men aannemen wat de wetenschap
+ons leert, er zullen misschien niet altijd geleerden, maar altijd
+dichters zijn."--"Men ziet nog watervallen," zeide Joe.--"Het
+zijn de watervallen van Makedo, op drie graden breedte. Niets is
+nauwkeuriger! O, hadden wij eenige uren den loop van den Nijl kunnen
+volgen!"--"En daar ginds, voor ons uit," zeide de jager, "zie ik een
+berg."--"Dat is de berg Logwek, de Bevende Berg der Arabieren; deze
+geheele streek is bezocht door Debono, die haar doortrok onder den
+naam van Latif Effendi. De stammen in de nabuurschap van den Nijl
+zijn elkander vijandig en voeren een verdelgingsoorlog. Gij kunt
+gemakkelijk begrijpen welke groote gevaren hij heeft moeten doorstaan."
+
+De wind dreef den ballon naar het noordwesten. Om den berg Logwek
+te mijden moest men een meer afwijkenden luchtstroom zoeken.--"Mijne
+vrienden!" zeide de doctor, "hier begint onze Afrikaansche doortocht;
+tot hiertoe hebben wij slechts de sporen onzer voorgangers gevolgd. Nu
+gaan wij ons in geheel onbekende streken begeven, de moed zal ons
+niet ontbreken."--"Nooit!" riepen Dick en Joe eenstemmig uit.--"Op
+weg dan en dat de Hemel ons bijsta."
+
+Ten tien ure des avonds kwamen de reizigers over holle wegen; wouden en
+verspreide dorpen aan de zijde van den Bevenden Berg, wiens hellingen
+zij langs trokken. Op dezen gedenkwaardigen dag van den 23sten April
+hadden zij, in vijftien uren, door een snellen wind voortgejaagd,
+meer dan 315 mijlen doorloopen. Maar dit laatste gedeelte der reis
+had bij hen een treurigen indruk achtergelaten, een diep stilzwijgen
+heerschte in het schuitje. Was doctor Ferguson verdiept in zijne
+ontdekkingen? Dachten zijne twee reisgezellen aan den doortocht van
+onbekende streken? Dit was het zeker, vergezeld van de levendigste
+herinneringen aan Engeland en verwijderde vrienden. Joe alleen was
+onbekommerd, daar hij het zeer natuurlijk, vond dat het vaderland niet
+daar was, als het afwezig was, maar hij eerbiedigde het stilzwijgen
+van Samuel Ferguson en Dick Kennedy. Ten tien uur des avonds "ankerde"
+de Victoria op de hoogte van den Berg [39]; men gebruikte een stevig
+maal en allen sliepen beurtelings, onder de hoede van een hunner.
+
+Des anderen daags kwamen vroolijker denkbeelden in hen op; het was
+fraai weder en de wind woei uit den goeden hoek; een ontbijt, dat door
+Joe zeer werd opgevroolijkt, bracht hen geheel in een goed humeur. De
+streek, die zij op dit oogenblik doortrokken, is uitgestrekt; zij
+grenst aan het Maangebergte en aan de bergen van Darfour; zij is
+ongeveer zoo groot als Europa. "Wij reizen zonder twijfel," zeide de
+doctor, "door hetgeen men onderstelt het koningrijk Usoga te zijn;
+eenige aardrijkskundigen hebben beweerd, dat er in het midden van
+Afrika een uitgestrekt dal bestond, een onmetelijk middelmeer. Wij
+zullen zien of dit eenigen schijn van waarheid heeft."--"Maar hoe
+heeft men deze onderstelling kunnen maken?" vroeg Kennedy.--"Door de
+verhalen der Arabieren. Die menschen zijn goede verhalers, te veel
+vertellers misschien. Eenige reizigers, te Kazeh of aan de grootere
+Meren, hebben slaven gezien, die van de middelstreken kwamen; zij
+hebben hen ondervraagd over hun land, zij hebben die verschillende
+berichten vereenigd en daaruit stelsels afgeleid. Onder dit alles
+is er altoos iets waars, en, gij ziet het, men bedroog zich niet
+ten opzichte van den oorsprong van den Nijl."--"Niets was juister,"
+antwoordde Kennedy.--"Door middel van die berichten heeft men gepoogd
+kaarten te maken, ik zal ook onzen weg nemen volgens eene daarvan en
+haar des noods verbeteren."--"Wordt deze geheele streek bewoond?" vroeg
+Joe.--"Zeker, en slecht."--"Ik vermoedde het."--"Deze verstrooide
+stammen zijn onder den algemeenen naam Nyam-Nyam bekend, en deze naam
+is niets anders dan eene klanknabootsing: hij bootst het geluid van
+het kauwen na."--"Volkomen," zeide Joe; "nyam! nyam!"--"Mijn beste
+Joe, als gij de onmiddellijke oorzaak van deze klanknabootsing waart,
+zoudt gij die niet zoo goed vinden."--"Wat wilt gij zeggen?"--"Dat men
+deze volksstammen als menscheneters beschouwt."--"Is dit zeker?"--"Zeer
+zeker; men had ook beweerd dat deze inlanders een staart droegen even
+als viervoetige dieren, maar men heeft weldra gezien, dat deze staart
+behoorde tot de beestevellen, waarmede zij bedekt zijn."--"Des te
+erger! een staart is zeer goed om de muskieten te verjagen."--"Dat is
+mogelijk, Joe, maar men moet dit tot de fabelen terug wijzen, even als
+de hondekoppen, die de reiziger Brun-Rollet aan zekere volksstammen
+toekende."--"Hondekoppen? Dat is zeer gemakkelijk om te blaffen en
+menscheneter te wezen."--"Wat ongelukkig bewaarheid is, is de woestheid
+dier volken, die zeer gretig zijn op menschenvleesch."--"Ik wensch
+dat zij niet veel smaak in mijn persoon mogen hebben."--"Meent gij
+dat?" zeide de jager.--"Het is zoo, mijnheer Dick. Als ik ooit in
+een oogenblik van hongersnood moet worden opgegeten, dan wil ik dat
+het zij ten behoeve van u en mijn meester! Maar deze zwarten met mijn
+eigen vleesch te voeden, foei! ik zou van schaamte sterven."--"Welnu,
+mijn brave Joe," zeide Kennedy, "dat is afgesproken, wij rekenen op
+u bij gelegenheid."--"Tot uw dienst, mijne heeren."--"Joe spreekt
+zoo," zeide de doctor, "omdat wij voor hem zullen zorg dragen en hem
+goed vetmesten."--"Misschien," antwoordde Joe, "de mensch is zoo'n
+zelfzuchtig dier."
+
+In den namiddag werd de hemel bedekt met een heeten mist, die uit den
+grond opkwam en nauwelijks veroorloofde de voorwerpen op de aarde te
+onderscheiden; daarom gaf de doctor, vreezende tegen een of anderen
+top te stooten, tegen vijf uur het teeken om stil te houden. De
+nacht verliep zonder dat er iets voorviel, maar men moest in deze
+diepe duisternis van waakzaamheid verdubbelen. De passaatwind woei
+hevig in den morgenstond van den volgenden dag; de wind drong in de
+binnenste holten van den ballon, hij slingerde hevig de uiteinden waar
+de uitzettingspijpen uitkwamen; men moest deze met touwen vastmaken,
+hetgeen Joe zeer behendig deed. Tevens bewerkte het dat de opening
+van den luchtballon vast gesloten bleef.--"Dit is voor ons dubbel
+belangrijk," zeide doctor Ferguson, "wij vermijden vooreerst het
+verlies van een kostbaar gas, vervolgens laten wij om ons heen geene
+ontvlambare stof, die ten laatste in brand zou vliegen."--"Dat zou
+een leelijk geval zijn," zeide Joe.--"Neen! Het gas zou langzaam
+branden en wij zouden met geringe snelheid dalen; een gelijk ongeluk
+is overkomen aan eene Fransche luchtreizigster, mevrouw Blanchard;
+zij stak haar ballon in brand door vuurwerk af te steken, maar zij
+zou niet gevallen en gedood zijn, als haar schuitje niet gestooten had
+tegen een schoorsteen, vanwaar zij op de aarde werd geworpen."--"Laat
+ons hopen dat niets dergelijks ons gebeuren zal," zeide de jager;
+"tot hiertoe schijnt onze tocht niet gevaarlijk en ik zie geen
+reden die ons verhindert ons doel te bereiken."--"Ik ook niet, mijn
+waarde Dick; overigens zijn de ongelukken meestal veroorzaakt door de
+onvoorzichtigheid der luchtreizigers, of door de slechte constructie
+van hun toestel. Evenwel rekent men op eenige duizenden opstijgingen
+geen twintig ongelukken, die den dood ten gevolge hebben gehad. Wij
+moeten dus in dergelijk geval geen voorzorg verwaarloozen."--"Het is
+tijd om te ontbijten," zeide Joe: "wij zullen ons tevreden stellen
+met verduurzaamd vleesch en koffie, totdat mijnheer Kennedy middel
+zal gevonden hebben om ons op een goed stuk wildbraad te onthalen."
+
+
+
+
+XX.
+
+	De hemelsche flesch.--De vijgepalmboomen.--De
+	"mammouthboomen."--De oorlogsboom.--Het gevleugelde
+	span.--Gevecht van twee volksstammen.--Slachting.--Goddelijke
+	tusschenkomst.
+
+
+De wind werd hevig en onregelmatig, de Victoria, nu eens weder
+naar het noorden, dan weder naar het zuiden geslingerd, kon geen
+standvastigen luchtstroom ontmoeten. "Wij gaan zeer snel, zonder veel
+te vorderen," zeide Kennedy, terwijl hij de herhaalde schommelingen
+van den kompasnaald waarnam.--"De Victoria gaat met eene snelheid van
+ten minste dertig mijlen per uur," zeide Samuel Ferguson; "zie omlaag,
+en gij zult het veld snel onder onze voeten zien verdwijnen. Zie,
+dit bosch schijnt ons te gemoet te snellen."--"Het bosch is reeds eene
+open plek geworden," antwoordde de jager.--"En de open plek een dorp,"
+zeide Joe, eenige oogenblikken later. "Daar zie ik zeer verbaasde
+negergezichten."--"Dit is zeer natuurlijk; de Fransche boeren, toen
+zij voor de eerste maal een luchtballon zagen, hebben daarop geschoten,
+daar zij hem voor een luchtmonster hielden; de negers van Soedan mogen
+dan althans wel groote oogen zetten."--Terwijl de Victoria op honderd
+voet van den grond een dorp voorbijtrok, zeide Joe: "met uw verlof,
+meester, ik zal hun een ledige flesch toewerpen, als zij behouden
+aankomt, zullen zij haar aanbidden, als zij breekt, zullen zij van de
+stukken talismans maken."--Dit zeggende, wierp hij eene flesch naar
+beneden, die in duizend stukken brak, terwijl de inlanders luide
+kreten slakende, zich naar hunne ronde hutten begaven.--Een weinig
+verder riep Kennedy uit: "Zie eens dien zonderlingen boom! hij is
+boven en beneden van eene verschillende soort."--"Mooi!" zeide Joe,
+"hier is een land waar de eene boom op den anderen groeit."--"Het
+is eenvoudig een stam van een vijgeboom," antwoordde de doctor,
+"waarop een weinig groeizame aarde gekomen is; de wind heeft op een
+goeden dag een zaadje van een palmboom daarop gewaaid en de palmboom
+is opgekomen, als in het veld."--"Eene fraaie manier," zeide Joe;
+"die ik in Engeland zal invoeren; dat zal goed staan in de parken van
+Londen, zonder te rekenen dat het een middel zou wezen om het aantal
+vruchtboomen te vermeerderen; men zou tuinen in de hoogte hebben,
+hetgeen alle kleine grondeigenaars zeer zou aanstaan."
+
+Op dit oogenblik moest de Victoria stijgen om een bosch van boomen
+over te trekken, die meer dan 300 voet hoog waren, eene soort
+van eeuwenheugende banaanboomen.--"Dat zijn prachtige boomen,"
+riep Kennedy uit, "ik ken niets zoo schoon als het gezicht van
+deze eerwaardige bosschen. Zie eens, Samuel."--"De hoogte van deze
+bananen is waarlijk verwonderlijk, mijn waarde Dick, en echter zou zij
+geene verwondering wekken in de bosschen van Amerika."--"Hoe! zijn
+er nog hooger boomen?"--"Zonder twijfel, onder hen, die wij de
+'mammouthsboomen' noemen. In Californië heeft men een cederboom
+gevonden van 450 voet hoogte, hetgeen hooger is dan de toren van
+het Parlementshuis en zelfs dan de groote piramide van Egypte. Van
+onder had hij 120 voet in omtrek en uit de concentrische lagen van
+zijn hout maakte men op dat hij meer dan 4000 jaar oud was."--"Maar,
+mijnheer! dat is dus niet te verwonderen. Als men 4000 jaar leeft, wat
+is dan natuurlijker dan eene zoo schoone lichaamsgestalte te hebben?"
+
+Terwijl de doctor dit verhaalde en Joe had geantwoord, had het bosch
+weder plaats gemaakt voor eene groote verzameling hutten, in een
+kring rondom een plein geplaatst. In het midden groeide een enkele
+boom, en toen Joe hem zag, riep hij uit: "Welnu, als deze 4000 jaar
+lang dergelijke bloemen voortbrengt, vind ik het niet zeer mooi van
+hem." En hij toonde een reusachtigen wilden vijgeboom, welks, stam
+geheel verdween onder eene massa menschenbeenderen; de bloemen, waarvan
+Joe sprak, waren pas afgesneden hoofden, opgehangen aan dolken, die in
+de schors staken.--"De oorlogsboom der Kannibalen," zeide de doctor;
+"de Indianen nemen den schedel de Afrikanen het geheele hoofd."--"Dat
+is eene zaak van mode," zeide Joe.
+
+Maar reeds verdween het dorp met de bloedige hoofden aan den horizon,
+toen een ander, verder gelegen, een niet minder terugstootend
+schouwspel aanbood: half verslonden lijken, geraamten, die in
+stof vielen, menschelijke ledematen, hier en daar verstrooid,
+waren overgelaten aan de hyena's en jakhalzen.--"Dit zijn zeker
+de lichamen der misdadigers, zoo als in Abyssinië het gebruik is;
+men geeft ze ten prooi aan de wilde dieren, die hen op hun gemak
+verslinden, na hen met één beet gedood te hebben."--"Het is niet
+veel wreeder dan de galg," zeide de Schot, "het is smeriger, dat is
+alles."--"In de zuidelijke streken van Afrika," hernam de doctor,
+"vergenoegt men zich den misdadiger in zijne eigene hut op te sluiten
+met zijne beesten en misschien ook zijn huisgezin, men steekt die
+in brand en alles verbrandt te zamen. Dat noem ik wreedheid, maar ik
+beken met Kennedy, dat, als de galg minder wreed is, zij ten minste
+even barbaarsch is."--Joe wees, dankzij het uitmuntende gezicht,
+waarvan hij zich zoo goed bediende, eenige troepen vluchtende vogels,
+die aan den horizon zweefden.--"Dat zijn arenden," riep Kennedy uit,
+na hen met zijn verrekijker herkend te hebben, "prachtige vogels wier
+vlucht even snel is als de onze."--"De hemel beware ons voor hunne
+aanvallen!" zeide de doctor, "zij zijn voor ons meer te vreezen dan
+de wilde dieren of de woeste stammen."--"Bah!" antwoordde de jager,
+"Wij zouden hen door geweerschoten verwijderen."--"Ik wil liever,
+mijn waarde Dick, tot dit middel mijne toevlucht niet nemen; de
+taf van onzent ballon zou geen weerstand bieden; gelukkig geloof ik
+dat deze geduchte vogels door onzen luchtballon meer verschrikt dan
+aangelokt worden."--"Daar valt mij iets in," zeide Joe, "want heden
+krijg ik denkbeelden bij dozijnen: als wij eens een span levende
+arenden konden krijgen, dan zouden wij hen voor ons schuitje spannen
+en zij zouden ons door de lucht voorttrekken."--"Het middel is wel
+eens in allen ernst voorgesteld," antwoordde de doctor, "maar ik
+geloof dat het slecht uitvoerbaar is, omdat deze dieren koppig van
+aard zijn."--"Men zou hen dresseeren," hernam Joe; "in plaats van
+met gebitten zou men hen leiden met ooglappen, die hun het gezicht
+beletten; als zij eenoogig waren, zouden zij rechts of links gaan,
+blind daarentegen zouden zij stilstaan."--"Veroorloof mij, beste Joe,
+de voorkeur te geven aan een gunstigen wind boven uw span van arenden,
+dat kost minder voedsel en is veiliger."--"ik veroorloof het u,
+mijnheer, maar ik blijf bij mijn denkbeeld."
+
+Het was middag; de Victoria ging sedert eenigen tijd
+langzamer. Plotseling treffen kreten en gefluit de ooren der reizigers;
+zij bogen zich voorover en zagen in eene opene vlakte een schouwspel
+dat hen deed ontroeren. Twee volkstammen vochten verwoed en deden
+wolken van pijlen door de lucht vliegen. De strijders, begeerig
+om elkander te dooden, bemerkten de aankomst der Victoria niet;
+zij waren omtrent 300 in getal; de meesten rood van het bloed
+der gekwetsten, waarin zij plasten, vormden een afzichtelijk
+schouwspel. Toen de luchtballon verscheen hielden zij een oogenblik
+op; het gehuil verdubbelde, eenige pijlen werden naar het schuitje
+afgezonden en een daarvan kwam zoo dicht, dat Joe haar met de hand
+kon grijpen.--"Laat ons buiten hun bereik stijgen!" riep de doctor
+uit! "Geen onvoorzichtigheid mogen wij begaan."
+
+De slachting ging van beide kanten voort met bijl- en sagaaislagen;
+zoodra een vijand op den grond lag haastte zich zijne tegenpartij
+hem het hoofd af te snijden; de vrouwen, die deelnamen aan het
+gevecht, raapten de bloedige hoofden op en stapelden die op aan elk
+einde van het slagveld; dikwijls vochten zij om die afzichtelijke
+zegeteekenen te veroveren.--"Welk een afgrijslijk tooneel!" zeide
+Kennedy met verontwaardiging.--"Het zijn leelijke kerels!" zeide
+Joe, "maar als zij eene uniform hadden, zouden zij gelijk zijn
+aan alle strijders der wereld."--"Ik heb veel lust om in het
+gevecht tusschen beiden te komen," zeide de jager, zijne karabijn
+aanleggende.--"Neen! neen!" antwoordde de doctor, "laten wij ons
+bemoeien met wat ons aangaat. Weet gij wie gelijk of ongelijk heeft,
+dat gij de rol van Voorzienigheid wilt spelen? Laat ons zoo spoedig
+mogelijk dit afschuwelijk schouwspel ontvlieden! Als de groote
+veldheeren aldus het tooneel hunner daden konden overzien, zouden
+zij misschien den lust naar bloed en veroveringen verliezen."
+
+Het opperhoofd van eene dezer woeste partijen onderscheidde zich door
+een athletischen lichaamsbouw en eene herkulische kracht; met de eene
+hand wierp hij zijne lans in de dichte gelederen zijner vijanden en
+met de andere maakte hij eene groote slachting met zijne bijl. Op
+een oogenblik wierp hij zijne door bloed rood geverfde sagaai weg,
+stortte zich op een gewonde, sneed diens arm met een enkelen slag af,
+nam hem met eene hand en, hem aan den mond brengende, begon hij er
+gretig in te bijten.--"Welk een afschuwelijk beest!" zeide Kennedy,
+"ik kan mij niet langer weerhouden." En de bevelhebber door een
+kogel in het voorhoofd getroffen, viel achterover. Bij zijn val
+maakte een panische schrik zich van zijne krijgers meester; deze
+bovennatuurlijke dood verschrikte hen, terwijl hij den ijver hunner
+vijanden aanzette, en in eene seconde was het slagveld door de helft
+der strijders verlaten.--"Laat ons hooger op een luchtstroom zoeken,
+die ons medevoert," zeide de doctor, "dit schouwspel walgt mij."
+
+Maar hij verwijderde zich niet zoo spoedig of hij kon de overwinnende
+stam zien, die zich op de dooden en gekwetsten wierp, zich onderling
+dat warme vleesch betwistte en het gretig verslond.--"Dat is
+akelig!" zeide Joe.
+
+De Victoria steeg, het gehuil van die razende bende vervolgde
+hem eenige oogenblikken, maar eindelijk naar het zuiden gevoerd,
+verwijderde hij zich van dit tooneel van bloeddorst en kannibaalsche
+wreedheid. Het terrein vertoonde toen afwisselende oneffenheden met
+talrijke wateren die naar het oosten liepen; zij stortten zich zonder
+twijfel in die uitwateringen van het meer Nû of de Gazellenrivier,
+waarvan Guillaume Lejean zulke merkwaardige bijzonderheden heeft
+opgeteekend. Toen de nacht kwam, wierp de Victoria het anker uit op
+27° lengte en 4° 20' noorderbreedte, na een tocht van 150 mijlen.
+
+
+
+
+XXI.
+
+	Vreemde geruchten.--Een nachtelijke aanval.--Kennedy en Joe
+	in den boom.--Twee schoten.--Help! help!--Antwoord in het
+	Fransch.--De morgen.--De zendeling.--Het plan van redding.
+
+
+De nacht was zeer duister. De doctor had het land niet kunnen
+herkennen, hij lag vast aan een hoogen boom, dien hij in den donker
+nauwelijks kon zien. Volgens zijne gewoonte nam hij de wacht van
+negen uur en te middernacht verving Dick hem. "Waak goed, Dick,
+waak zorgvuldig."--"Is er iets nieuws?"--"Neen, maar ik heb beneden
+ons vreemde geluiden gehoord, ik weet niet waarheen de wind ons heeft
+gevoerd; overmaat van onvoorzichtigheid kan niet schaden."--"Gij zult
+het gehuil van eenige dieren wel hebben gehoord."--"Neen! het kwam
+mij voor iets geheel anders te wezen, kortom, wek ons bij het minste
+alarm."--"Wees gerust."
+
+Na voor het laatst oplettend te hebben geluisterd, legde de doctor
+zich, toen hij niets hoorde, onder zijn deken en sliep weldra in. De
+hemel was met dikke wolken bedekt, maar geen windje bewoog de lucht;
+de Victoria, aan een enkel anker vastgehouden, ondervond geene
+schommeling. Kennedy op het schuitje geleund, om op de gaspijp te
+passen, beschouwde deze sombere stilte; hij zag naar den horizon,
+en, zoo als het met onrustige of voorzichtige menschen het geval is,
+zijn blik meende soms onzekere flikkeringen te zien. Op een oogenblik
+geloofde hij zelfs op tweehonderd schreden iets waar te nemen, maar
+het was slechts eene flikkering, en hij zag niets meer. Kennedy stelde
+zich gerust en verviel weder in zijne besluitelooze beschouwing,
+toen een scherp gefluit de lucht doorkliefde. Was dit het geluid
+van een dier, van een nachtvogel? kwam het van menschenlippen? Daar
+Kennedy al het hachelijke van hun toestand kende, was hij op het
+punt zijne reisgezellen te wekken, maar hij zeide tot zich zelven,
+dat in allen gevalle menschen of beesten buiten zijn bereik waren;
+hij zag dus zijne wapens na en, met zijn nachtkijker keek hij verder
+in de ruimte. Hij meende weldra beneden zich onzekere gedaanten
+te zien, die naar den boom slopen; bij een straal der maan, die
+als een bliksemschicht van tusschen twee wolken te voorschijn kwam,
+herkende hij duidelijk een troep gedaanten, die zich in de duisternis
+bewogen. Het avontuur der hondekoppen kwam hem weder voor den geest,
+hij legde de hand op den schouder des doctors. Deze werd terstond
+wakker.--"Stil," zeide Kennedy, "laat ons zacht spreken."--"Is er
+iets?"--"Ja, laat ons Joe wakker maken."--Zoodra deze was opgestaan,
+verhaalde de jager wat hij had gezien.--"Nog al deze vervloekte
+apen?" zeide Joe.--"Het is mogelijk, maar wij moeten onze voorzorgen
+nemen."--"Joe en ik," zeide Kennedy, "zullen langs de ladder naar
+den boom af klimmen."--"En in dien tijd," zeide de doctor, "zal ik
+mijne maatregelen nemen om spoedig te kunnen opstijgen."--"Dat is
+afgesproken."--"Laat ons afdalen," zeide Joe.--"Bedient u slechts
+in de uiterste noodzakelijkheid van uwe wapenen," zeide de doctor,
+"het is niet noodig onze tegenwoordigheid in deze streken te verraden."
+
+Dick en Joe antwoordden door een teeken. Zij lieten zich zonder gerucht
+te maken naar den boom afglijden en plaatsten zich op eenige sterke
+takken, waaraan het anker vast zat. Sedert eenige minuten luisterden
+zij stil en onbeweeglijk in de bladeren; bij eene zekere kraking van de
+schors, die zich deed hooren, greep Joe de hand van den Schot.--"Hoort
+gij niet?"--"Ja, het nadert."--"Als het een slang was? Dat gefluit,
+dat gij hebt gehoord...."--"Neen, het was iets menschelijks."--"Ik houd
+het liever met de wilden, die kruipende dieren staan mij tegen."--"Het
+geluid wordt sterker," hernam Kennedy eenige oogenblikken daarna. "Ja,
+men klautert naar boven."--"Houd de wacht aan dien kant, ik belast
+mij met den anderen."--"Goed."
+
+Beiden bevonden zich afgezonderd op den top van een hoofdtak eens
+boababs; de duisternis, nog vermeerderd door de dichte bladeren, was
+volkomen; echter zeide Joe, zich naar het oor van Kennedy neigende
+en hem het onderste deel van den boom aanwijzende: "Negers."
+
+Eenige woorden op zachten toon gewisseld, werden zelfs door de twee
+reizigers gehoord. Joe legde bedaard zijn geweer aan.--"Wacht,"
+zeide Kennedy.
+
+Wilden hadden inderdaad den baobab beklommen, zij kwamen van alle
+kanten te voorschijn, op de takken kruipende als slangen, langzaam
+maar zeker klimmende; zij verrieden zich door een onaangenamen geur
+van een stinkend vet. [40] Weldra vertoonden zich twee hoofden aan
+de blikken van Kennedy en Joe, op de hoogte van den tak, waarop zij
+zaten.--"Geef acht," zeide Kennedy, "vuur!" De twee schoten weerklonken
+als en donderslag en stierf weg te midden van kreten van smart. In een
+oogenblik was de geheele troep verdwenen. Maar te midden van het gehuil
+hoorde men een vreemden, onverwachten kreet! Eene menschelijke stem
+had duidelijk deze woorden in het Fransch uitgesproken: "Help! help!"
+
+Kennedy en Joe gingen verbaasd zoo spoedig mogelijk naar het schuitje
+terug.--"Hebt gij het gehoord?" zeide de doctor.--"Zonder twijfel! dien
+doordringenden kreet: Help! help! Een Franschman in handen dezer
+barbaren!"--"Een reiziger."--"Een zendeling misschien!"--"De
+ongelukkige," riep de reiziger uit, "men vermoordt, men martelt hem."
+
+De doctor nam het woord, terwijl hij te vergeefs zijne ontroering
+trachtte te verbergen, en zeide: "Er valt niet aan te twijfelen,
+een ongelukkige Franschman is in handen dezer wilden gevallen. Wij
+zullen niet vertrekken, zonder alles te hebben gedaan om hem te
+redden; aan onze geweerschoten heeft hij eene ongehoopte hulp,
+eene tusschenkomst der Voorzienigheid herkend. Wij zullen die hoop
+niet teleurstellen. Zijt gij van mijn gevoelen?"--"Zeker, Samuel,
+wij zijn gereed u te gehoorzamen."--"Laat ons dan handelen en als
+de morgen aanbreekt, zullen wij trachten hem te ontvoeren."--"Maar
+hoe zullen wij die ellendige negers verjagen?" vroeg Kennedy.--"Het
+is duidelijk voor mij," zeide de doctor, "aan de wijze waarop zij
+gevloden zijn, dat zij de vuurwapens niet kennen; wij moeten dus
+ons voordeel doen met hun schrik, maar den dag afwachten om te
+handelen, en wij zullen overeenkomstig de gelegenheid der plaats
+een reddingsplan beramen."--"Die ongelukkige kan niet ver af zijn,"
+zeide Joe, "want...."--"Help! help!" herhaalde de stem, op zwakke
+toon.--"Die barbaren!" riep Joe uit. "Als zij hem nu eens nog dezen
+nacht dooden."--"Hoort gij, Samuel," hernam Kennedy, de hand van
+den doctor vattende, "als zij hem, dezen nacht dooden?"--"Dat is
+niet waarschijnlijk; deze volksstammen, mijne vrienden, doen hunne
+gevangenen op klaarlichten dag sterven, zij hebben het zonlicht
+noodig!"--"Als ik dan van den nacht gebruik maakte," zeide de
+Schot, "om naar dien ongelukkige te gaan?"--"Ik vergezel u, mijnheer
+Dick."--"Stil, mijne vrienden. Dit voornemen doet uw hart en uwen moed
+eer aan, maar gij zoudt ons allen blootstellen en hem dien wij willen
+redden nog meer benadeelen."--"Waarom?" vroeg Kennedy. "Deze wilden
+zijn verschrikt, verstrooid! Zij zullen niet terugkeeren."--"Dick,
+ik bid u, gehoorzaam mij, ik handel voor het algemeen welzijn; als
+gij u bij toeval liet verrassen zou alles verloren zijn."--"Maar die
+ongelukkige, die wacht! Niemand antwoordt hem, niemand komt hem ter
+hulp. Hij zal gelooven dat hij zich vergist heeft, dat hij niets heeft
+gehoord."--"Men kan hem geruststellen," zeide doctor Ferguson. En in
+'t midden der duisternis opstaande maakte hij van zijne hand een
+roeper en riep met krachtige stem in de taal van den vreemdeling:
+"Wie gij ook zijt, heb vertrouwen! Drie vrienden waken over u!" Een
+vreeslijk gehuil antwoordde hem, dat ongetwijfeld het antwoord van
+den gevangene verdoofde.--"Men doodt hem! men gaat hem dooden!" riep
+Kennedy uit; "onze tusschenkomst heeft slechts gediend om het uur
+zijner doodstraf te verhaasten! Wij moeten handelen."--"Maar hoe,
+Dick? wat zult gij in deze duisternis doen?"--"O! als het dag
+was!" riep Joe uit.--"Welnu, als het dag was?" vroeg de doctor op
+zonderlingen toon.--"Niets eenvoudiger, Samuel," antwoordde de jager,
+"ik zou op de aarde afdalen en deze ellendelingen met geweerschoten
+verstrooien."--"En gij, Joe?" vroeg Ferguson.--"Ik, meester, ik
+zou voorzichtiger handelen en den gevangene doen weten, in eene
+overeengekomen richting te vluchten."--"Hoe zoudt gij hem dit bericht
+doen toekomen?"--"Door middel van dezen pijl, dien ik in de vlucht
+heb opgevangen en waaraan ik een briefje zou vasthechten, dewijl die
+negers onze taal niet verstaan."--"Uwe plannen zijn onuitvoerlijk,
+mijne vrienden, de grootste moeielijkheid voor dien ongelukkige zou
+zijn, zich te redden, toegestemd dat hij de waakzaamheid zijner beulen
+kon misleiden. Wat u betreft, mijn waarde Dick, met uwe stoutmoedigheid
+en gebruik makende van den schrik door onze vuurwapenen veroorzaakt,
+zou uw plan misschien gelukken, maar als het mislukte, zoudt gij
+verloren zijn en wij zouden twee personen in plaats van een moeten
+redden. Neen, wij moeten alle gunstige kansen aan onze zijde brengen
+en anders handelen."--"Maar dadelijk," zeide de jager.--"Misschien,"
+antwoordde Samuel, op dit woord drukkende.--"Mijn meester, zijt gij dan
+in staat deze duisternis te verdrijven?"--"Wie weet het, Joe."--"O! als
+gij dat doet, dan roep ik u uit tot den eersten geleerde der wereld!"
+
+De doctor zweeg eenige oogenblikken, hij dacht na. Zijne twee
+reisgezellen beschouwden hem met ontroering, zij waren door dezen
+buitengewonen toestand opgewonden. Weldra hernam Ferguson het woord:
+"Zie hier mijn plan," zeide hij. "Er blijft ons 200 pond ballast,
+dewijl de zakken, die wij hebben medegenomen, nog onaangeroerd zijn. Ik
+neem aan dat die gevangene, een man die klaarblijkelijk door lijden is
+uitgeput, evenveel weegt als een van ons, er zal ons dus nog ongeveer
+zestig pond overblijven om weg te werpen, ten einde spoediger te
+stijgen."--"Hoe denkt gij dan te handelen?" vroeg Kennedy.--"Zie hier,
+Dick, gij zult mij toestemmen dat als het mij gelukt den vreemdeling te
+bereiken en ik eene hoeveelheid ballast wegwerp, die gelijk is aan zijn
+gewicht, dat ik niets heb veranderd aan het evenwicht van den ballon,
+maar dan moet ik, als ik eene snelle opstijging wil bewerkstelligen om
+aan deze negers te ontsnappen, krachtiger middelen aanwenden. Als ik
+nu deze overmaat van ballast op het gegeven oogenblik wegwerp, ben ik
+er zeker van dat wij zeer snel stijgen."--"Dat is duidelijk."--"ja,
+maar er is eene zwarigheid, namelijk dat ik, door later te dalen,
+eene hoeveelheid gas zal moeten verliezen evenredig met de overmaat
+van ballast, die ik heb weggeworpen. Dit gas is eene kostbare zaak,
+maar men kan het verlies niet betreuren als het behoud van een
+mensch op het spel staat."--"Gij hebt gelijk, Samuel, wij moeten
+alles opofferen om hem te redden."--"Laat ons dan handelen en legt
+deze zakken zóó op den rand van het schuitje dat zij terstond kunnen
+worden weggeworpen."--"Maar die duisternis?"--"Zij verbergt onze
+voorbereidselen en zal eerst verdwijnen als die zijn geëindigd. Draagt
+zorg alle wapenen onder ons bereik te houden, misschien zullen
+wij moeten schieten; wij hebben voor de karabijn één schot, voor
+de twee geweren vier schoten, twaalf voor de twee revolvers dat is
+in alles zeventien, die in het vierde gedeelte eener minuut kunnen
+gelost worden. Maar misschien zullen wij daartoe onze toevlucht niet
+behoeven te nemen. Zijt gij gereed?"--"Ja," antwoordde Joe.
+
+De zakken waren gerangschikt, de wapenen gereed.--"Goed," zeide de
+doctor. "Houdt een oog over alles. Joe zal den ballast naar beneden
+werpen en Dick den gevangene ontvoeren, maar niets gebeure zonder
+mijn bevel. Joe, ga eerst het anker losmaken en klim spoedig weder
+in het schuitje."--Joe liet zich langs het touw afglijden en kwam na
+eenige oogenblikken terug. De Victoria nu vrij geworden zweefde bijna
+onbeweeglijk in de lucht. Gedurende dien tijd verzekerde de doctor
+zich van eene genoegzame hoeveelheid gas in de mengkist om des noods
+de gaspijp te vullen zonder dat het noodig was zijne toevlucht te
+nemen tot de werking der Bunsensche batterij; hij nam de twee geheel
+geïsoleerde electroden (geleidraden), die dienden tot de ontleding
+van het water, weg; vervolgens in zijn reiszak zoekende, haalde hij
+er twee koolspitsen uit, die hij aan het uiteinde van iederen draad
+bevestigde. Zijne twee vrienden keken hem aan zonder het te begrijpen,
+maar zwegen; toen de doctor zijn arbeid verricht had, ging hij midden
+in het schuitje overeind staan, nam eene koolspits in iedere hand
+en bracht de punten bij elkander. Plotseling zag men een verblindend
+licht tusschen de twee koolspitsen; een electriek licht verdreef de
+duisternis van den nacht.--"O, meester!" zeide Joe.--"Geen woord,"
+zeide de doctor.
+
+
+
+
+XXII.
+
+	Het electrieke licht.--De zendeling.--Ontvoering te midden van
+	een lichtstraal.--De lazaristenpriester.--Weinige hoop.--Zorgen
+	des doctors.--Een leven van verloochening.--Overtocht van
+	een vulkaan.
+
+
+Ferguson richtte zijn schitterenden lichtstraal naar verschillende
+kanten en deed hem stilstaan op eene plaats, waar kreten van schrik
+zich deden hooren. Zijne twee reisgezellen wierpen een onderzoekenden
+blik daarheen. De baobab, waarboven de Victoria bijna onbeweeglijk
+zweefde, verhief zich in het midden eener opene plek; tusschen velden
+sesam en suikerriet zag men een vijftigtal lage en kegelvormige
+hutten, rondom welke een talrijke stam wemelde. Honderd voet onder den
+luchtballon was een paal opgericht. Aan den voet van dien paal lag eene
+menschelijke gedaante, een jongeling van hoogstens dertig jaar oud,
+met lange zwarte haren, half naakt, mager, bebloed, met wonden bedekt,
+en het hoofd op de borst gezonken. Eenige kortere haren op de kruin van
+het hoofd toonden nog de plaats van eene half verdwenen tonsuur.--"Een
+zendeling! een priester!" riep Joe uit.--"Arme ongelukkige!" antwoordde
+de jager.--"Wij zullen hem redden, Dick," zeide de doctor.
+
+De negers, den ballon bemerkende, gelijk aan eene ontzettend
+groote komeet met een staart van schitterend licht, werden door
+een gemakkelijk te begrijpen schrik aangetast. Op hunne kreten
+hief de gevangene het hoofd op. Zijne oogen schitterden van
+eene plotselinge hoop en, zonder te begrijpen wat er gebeurde,
+strekte hij zijne handen naar deze onverwachte redders uit.--"Hij
+leeft! hij leeft!" riep Ferguson uit; "God zij gedankt! Deze wilden
+zijn door schrik getroffen! Wij zullen hem redden! Zijt gij gereed,
+mijne vrienden?"--"Ja, Samuel."--"Joe, blaas de gasvlam uit."--Het
+bevel des doctors werd uitgevoerd. Een bijna onmerkbare wind dreef
+den ballon zachtkens boven den gevangene op hetzelfde oogenblik,
+dat hij onmerkbaar daalde; tien minuten ongeveer bleef hij zwevende
+te midden der lichtgolvingen. Ferguson liet zijn lichtbundel op de
+menigte schijnen. De stam, onder den indruk eener onbeschrijfelijke
+vrees, verdween langzamerhand in zijne hutten en de paal werd eenzaam
+gelaten. De doctor had dus reden gehad te rekenen op de fantastische
+verschijning van den ballon, die in deze dikke duisternis licht
+verspreidde. Het schuitje naderde den grond. Eenige negers evenwel,
+stoutmoediger dan de anderen, begrijpende dat hun slachtoffer hun ging
+ontsnappen; kwamen met luide kreten terug; Kennedy nam zijn geweer,
+maar de doctor verbood hem te schieten. De priester die geknield
+lag, geen kracht hebbende om overeind te staan, was zelfs niet aan
+den paal gebonden, want zijne zwakheid maakte dit onnoodig. Op het
+oogenblik dat het schuitje bij den grond kwam, beurde de jager,
+zijn wapen wegwerpende en den priester om het midden vattende,
+hem in het schuitje en op hetzelfde oogenblik wierp Joe plotseling
+de tweehonderd pond ballast weg. De doctor dacht nu zeer snel te
+stijgen, maar de ballon bleef onbeweeglijk, na drie à vier voet
+van den grond te zijn gestegen.--"Wie houdt ons terug?" vroeg hij
+op een toon van schrik. Eenige wilden liepen toe, woeste kreten
+slakende. "O!" riep Joe uit, naar buiten ziende, "een dezer vervloekte
+zwarten hangt onder aan het schuitje!"--"Dick! Dick!" riep de doctor
+uit, "de waterbak!" Dick begreep de gedachte van zijn vriend en
+een der waterbakken, die meer dan honderd pond woog, opnemende,
+wierp hij hem over boord. De Victoria eensklaps verlicht, verhief
+zich 300 voet, te midden van het gehuil van den stam, aan welken de
+gevangene ontsnapte in een oogverblindend licht.--"Hoezee!" riepen de
+twee reisgezellen van den doctor uit. Plotseling rees de ballon op
+nieuw tot op 1000 voet hoogte.--"Wat gebeurt er nu?" vroeg Kennedy,
+die bijna het evenwicht verloor.--"Het is niets! die schelm laat ons
+los," antwoordde Samuel Ferguson bedaard.--En Joe, snel naar buiten
+ziende, kon nog den wilde zien, die, met de handen uitgestrekt, in de
+ruimte ronddraaiende, weldra op den grond werd verpletterd. De doctor
+verwijderde de twee electrieke draden van elkander en de duisternis
+hernam haar gebied. Het was een uur 's morgens. De Franschman opende
+eindelijk de oogen.--"Gij zijt gered," zeide de doctor.--"Gered;"
+antwoordde hij in het Engelsch, met een droevigen glimlach, "gered
+van een wreeden dood! Mijne broeders ik dank u, maar mijne dagen,
+mijne uren zelfs zijn geteld en ik heb niet lang meer te leven." En de
+zendeling verviel weder uitgeput in zijne bezwijming.--"Hij sterft,"
+riep Dick uit.--"Neen," antwoordde Ferguson, zich over hem buigende,
+"maar hij is zeer zwak; laat ons hem onder de tent leggen."
+
+Zij legden dat vermagerde lichaam, bedekt met litteekens en nog
+bloedende wonden, waar het ijzer en het vuur op twintig plaatsen
+hunne smartelijke sporen hadden achtergelaten, zachtkens op hunne
+dekens. De doctor maakte van zijne zakdoek een weinig pluksel,
+dat hij op de wonden legde, na die alvorens gezuiverd te hebben;
+dit deed hij met de bekwaamheid van een geneesheer; vervolgens een
+opwekkend middel uit zijne verzameling geneesmiddelen nemende, goot
+hij daarvan eenige druppels op de lippen van den priester. Deze drukte
+zacht zijne handen en had nauwelijks de kracht om te zeggen: "Dank,
+dank!" De doctor begreep dat men hem eene volstrekte rust moest laten
+genieten; hij deed de zeilen der tent dicht en nam verder het bestuur
+van den luchtballon op zich.--Deze, het gewicht van zijn nieuwen gast
+medegerekend, was bijna 180 pond lichter geworden, hij bleef dus in
+goeden stand zonder hulp van het gas. Bij het eerste morgenlicht dreef
+een luchtstroom hem zachtjes naar het west-noord-westen. Ferguson
+ging gedurende eenige oogenblikken den in zwijm liggenden priester
+beschouwen.--"Mochten wij dien metgezel toch behouden, dien de hemel
+ons heeft gezonden!" zeide de jager. "Hebt gij eenige hoop?"--"Ja,
+Dick, met eene goede oppassing in eene zoo zuivere lucht."--"Wat
+heeft die man al geleden!" zeide Joe ontroerd. "Weet gij dat hij
+daar stoutmoediger dingen deed dan wij, door alleen te midden dezer
+volksstammen te komen."--"Dat lijdt geen twijfel," antwoordde de
+jager.--"Dezen geheelen dag wilde de doctor niet, dat de slaap van
+den ongelukkige zou gestoord worden, het was eene lange bezwijming,
+afgebroken door eenige pijnlijke zuchten, die Ferguson verontrustten
+voor de veiligheid van allen. Des anderen daags 's morgens was de
+Victoria nauwelijks naar het westen afgeweken; de dag beloofde fraai
+te zijn. De zieke kon met eene luidere stem zijne vrienden roepen. Men
+opende de zeilen der tent en hij ademde met volle teugen de zuivere
+morgenlucht in."--"Hoe bevindt gij u?" vroeg Ferguson.--"Misschien
+beter," antwoordde hij. "Maar u, mijne vrienden, heb ik nog slechts in
+een droom gezien! Nauwelijks kan ik mij van het gebeurde rekenschap
+geven! Wie zijt gij, opdat ik uwe namen in mijn laatste gebed
+niet vergete?"--"Wij zijn Engelsche reizigers," antwoordde Samuel,
+"wij hebben beproefd Afrika in een luchtballon door te trekken en op
+onze reis hebben wij het geluk gehad u te redden."--"De wetenschap
+heeft hare helden," zeide de zendeling.--"Maar de godsdienst
+hare martelaars," zeide de Schot.--"Gij zijt zendeling?" vroeg de
+doctor.--"Ik ben een priester van de zending der Lazaristen. De hemel
+heeft u tot mij gezonden, hij zij daarvoor geprezen! De opoffering
+van mijn leven was volbracht! Maar gij komt uit Europa, spreek mij
+van Europa, van Frankrijk! Sedert vijf jaren heb ik geene tijdingen
+ontvangen."--"Vijf jaren alleen onder deze wilden!" zeide Kennedy
+verbaasd.--"Het zijn zielen, die moeten verlost worden, onwetende en
+barbaarsche broeders, die alleen door den godsdienst kunnen onderwezen
+en beschaafd worden."
+
+Samuel Ferguson, aan den wensch van den zendeling gehoor gevende,
+sprak hem veel over Frankrijk. Deze hoorde gretig naar hem en tranen
+stroomden uit zijne oogen. De arme jongeling nam beurtelings de handen
+van Kennedy en Joe in de zijnen, die van koortshitte brandden; de
+doctor bereidde eenige koppen thee voor hem, die hij met graagte dronk;
+toen had hij de kracht zich een weinig op te heffen en te glimlachen,
+toen hij zich naar een zoo zuiveren hemel zag gevoerd.--"Gij zijt
+stoutmoedige reizigers," zeide hij, "en gij zult in uwe onderneming
+slagen, gij zult uwe bloedverwanten, uwe vrienden, uw vaderland
+wederzien, gij...."
+
+De zwakte van den jongen priester werd toen zoo groot, dat men
+hem op nieuw moest doen nederliggen; eene verzwakking van eenige
+uren deed hem als dood in de handen van Ferguson liggen. Deze
+kon zijne ontroering niet bedwingen, hij gevoelde dat dit leven
+langzamerhand verdween. Zouden zij hem dan zoo spoedig verliezen,
+dien zij aan den marteldood hadden ontrukt? Hij verbond op nieuw
+de verschrikkelijke wonden van den martelaar en moest het grootste
+deel van zijn watervoorraad opofferen om zijne brandende ledematen
+te verkoelen. Hij paste hem zorgvuldig op. De zieke kwam onder
+zijne behandeling langzamerhand tot zich zelven en herkreeg zijn
+bewustzijn. De doctor vernam zijne geschiedenis uit afgebroken
+woorden.--"Spreek uwe moedertaal," zeide hij, "ik versta die en dat
+zal u minder vermoeien."
+
+De zendeling was een arm jongeling van het dorp Aradon in Bretagne;
+zijne eerste neigingen deden hem den geestelijken stand aannemen; bij
+dit leven van verloochening wilde hij nog het leven van gevaar voegen,
+door zich in de orde der zendingpriesters, waarvan St. Vincentius de
+Paula de roemrijke stichter was, te doen opnemen; twintig jaar oud
+verliet hij zijn land om zich naar de ongastvrije streken van Afrika te
+begeven. Vandaar naderde hij, de hinderpalen te boven komende, tegen
+ontberingen worstelende, reizende en biddende, tot in het midden der
+stammen, die aan de bovenste takken van den Nijl wonen; twee jaren lang
+werd zijn godsdienst afgewezen, zijn ijver miskend, zijne liefdadigheid
+slecht opgevat; hij bleef gevangen bij een der wreedste stammen
+van Nyambarra, ten prooi aan duizend mishandelingen. Maar altijd
+onderwees en bad hij. Deze stam verstrooid zijnde, werd hij na een der
+talrijke gevechten tusschen stam en stam, voor dood achtergelaten en,
+in plaats van op zijne schreden terug te keeren, vervolgde hij zijn
+godsdienstigen pelgrimstocht. Zijn rustigste tijd was als men hem voor
+gek hield; hij had zich de taal dezer streken eigen gemaakt en hield
+godsdienstige vergaderingen. Eindelijk doorreisde hij nog twee lange
+jaren die barbaarsche streken, voortgedreven door die bovenmenschelijke
+kracht, die van God komt; sedert een jaar woonde hij onder dien stam
+der Nyam-Nyam, Barafri genaamd en een der wildste. Toen het opperhoofd
+eenige dagen geleden gestorven was, schreef men hem dien onverwachten
+dood toe; men besloot hem te slachten; veertig uren duurde reeds zijne
+marteling en, zoo als de doctor te recht had voorondersteld, hij moest
+op den middag sterven. Toen hij de losbranding der vuurwapenen hoorde,
+kreeg de natuur de overhand en hij riep: "Help! help!" Hij geloofde
+gedroomd te hebben, toen eene stem van den hemel hem woorden van
+troost toesprak.--"Ik betreur dit leven niet," zeide hij, "het behoort
+aan God."--"Hoop nog," antwoordde de doctor, "wij zijn bij u, wij
+zullen u van den dood redden, even als wij u aan de marteling hebben
+ontrukt."--"Ik vraag zooveel niet van den hemel," zeide de priester
+gelaten! "Geloofd zij God, dat ik vóór mijn sterven, de vreugde geniet
+vriendenhanden te drukken en de taal van mijn land te hooren."
+
+De zendeling werd op nieuw zwakker. De dag ging dus voorbij tusschen
+hoop en vrees. Kennedy en Joe wischten zich heimelijk de oogen af. De
+Victoria legde weinig wegs af en de wind scheen zijn kostbaren last
+te willen sparen. Joe merkte tegen den avond een groot licht op in
+het westen. Onder hoogere breedten zou men geloofd hebben, dat het
+een noorderlicht was; de hemel scheen in vuur te staan. De doctor
+onderzocht oplettend dit verschijnsel.--"Het kan slechts een werkende
+vulkaan zijn," zeide hij.--"Maar de wind voert er ons boven," hernam
+Kennedy. "Welnu! wij zullen hem op eene genoegzame hoogte overtrekken."
+
+Drie uren daarna bevond zich de ballon in de bergen; zijne juiste
+plaats was 24° 15' lengte en 4° 42' breedte; vóór hem stortte een
+brandende krater stroomen gesmolten lava uit en wierp rotsblokken
+uit tot eene groote hoogte; er waren stroomen vloeibaar vuur, die in
+schitterende stralen nedervielen. Het was een prachtig en gevaarlijk
+schouwspel, want de wind dreef in eene standvastige richting den
+ballon naar dien brandenden dampkring. Dezen hinderpaal, dien men niet
+had kunnen afwenden, moest men te boven komen; het gas werd met alle
+kracht aangevoerd en de Victoria kwam op 6000 voet hoogte, tusschen
+zich en den vulkaan een afstand van meer dan 300 vaam latende. De
+priester kon van zijn ziekbed dezen brandenden krater zien, waaruit
+met donderend geraas duizend verblindende vuurstralen opstegen.--"Hoe
+schoon is dit," zeide hij, "en hoe eindeloos is Gods macht, zelfs in
+zijne verschrikkelijkste openbaringen."
+
+Deze uitstorting van brandende lava bedekte de zijden van den berg
+met een waar tapijt van vlammen; het onderste gedeelte van den
+ballon werd in den nacht verlicht; eene brandende hitte bereikte het
+schuitje, en doctor Ferguson haastte zich die gevaarlijke stelling te
+verlaten. Tegen 10 uur des avonds was de berg slechts een rood punt
+aan den horizon, en de ballon vervolgde rustig zijne reis naar eene
+minder hooge luchtstreek.
+
+
+
+
+XXIII.
+
+	Toorn van Joe.--De dood eens rechtvaardigen.--De wacht bij het
+	lijk.--Dorheid.--De begrafenis.--De stukken kwarts.--Zinsbedrog
+	van Joe.--Een kostbare ballast.--Hoogte-opneming der
+	goudbergen.--Begin der wanhoop van Joe.
+
+
+Een prachtige nacht verspreidde zich over de aarde, de priester
+sliep kalm in.--"Hij zal er niet van opkomen," zeide Joe. "Arme
+jongeling! nauwelijks dertig jaar!"--"Hij zal in onze armen
+ontslapen! Zijne reeds zoo zwakke ademhaling verzwakt nog meer, en
+ik kan niets doen om hem te redden," zeide de doctor wanhopig.--"Die
+ellendelingen!" riep Joe uit, die van tijd tot tijd plotseling toornig
+werd. "En als men bedenkt, dat deze waardige priester nog woorden
+heeft gevonden om hen te beklagen, om hen te verontschuldigen en te
+vergeven!"--"De hemel geeft hem een goeden nacht, Joe, zijn laatsten
+nacht misschien! Hij zal voortaan weinig lijden, en zijn dood zal
+slechts een vreedzame slaap zijn."
+
+De stervende sprak eenige afgebroken woorden uit; de doctor naderde,
+de ademhaling van den zieke werd belemmerd, hij hijgde naar lucht. De
+gordijnen werden geheel geopend en hij ademde met wellust de koeltjes
+van den helderen nacht in; de sterren wierpen haar flikkerend licht op
+hem, en de maan omgaf hem met hare blanke stralen.--"Mijne vrienden,"
+zeide hij met zwakke stem, "ik sterf! Dat God u naar eene goede
+haven geleide! dat Hij u voor mij deze schuld van dankbaarheid
+betale!"--"Hoop nog," antwoordde Kennedy, "het is slechts eene
+voorbijgaande verzwakking. Gij zult niet sterven! Kan men in zoo'n
+schoonen zomernacht sterven?"--"De dood is daar," hernam de zendeling,
+"ik weet het! Laat mij hem in het gelaat zien! De dood, het begin der
+eeuwigheid, is slechts het einde der aardsche zorgen. Leg mij op de
+knieën, mijne broeders, ik bid het u!"
+
+Kennedy hief hem op; het was droevig te zien hoe zijne krachtelooze
+ledematen ineenkrompen.--"Mijn God! mijn God!" riep de stervende
+apostel uit, "heb medelijden met mij!"
+
+Zijn gelaat schitterde. Ver van deze aarde, welker vreugde hij nooit
+had gekend, te midden van dezen nacht, die zijn zachtste licht op hem
+wierp, op den weg ten hemel, naar welken hij zich verhief als in eene
+wonderbaarlijke hemelvaart, scheen hij reeds in een nieuw bestaan te
+herleven. Zijn laatste gebaar was eene laatste zegening voor zijne
+vrienden van één dag. Hij viel achterover in de armen van Kennedy,
+wiens gelaat baadde in tranen. "Dood!" zeide de doctor, zich over hem
+buigende, "hij is dood!" En de drie vrienden knielden, om in stilte
+te bidden.--"Morgen ochtend," zeide Ferguson na eenige oogenblikken,
+"zullen wij hem begraven in de aarde van Afrika, die met zijn bloed
+besproeid is."
+
+Gedurende het overige gedeelte van den nacht werd het lijk beurtelings
+door de drie reizigers bewaakt en geen woord stoorde deze plechtige
+stilte.
+
+Des anderen daags woei de wind uit het zuiden en de Victoria ging vrij
+langzaam over eene uitgestrekte bergvlakte; met onvruchtbare kloven en
+uitgebluschte kraters; geen enkele druppel water was op deze verdroogde
+toppen te vinden; opeengehoopte rotsen, gespleten steenmassaas,
+witachtige mergelgroeven, alles toonde eene groote onvruchtbaarheid
+aan. Tegen den middag besloot de doctor, om het lijk te begraven,
+in een bergkloof neder te dalen, te midden van door een plutonische
+uitbarsting ontstane rotsen der eerste vorming; de omringende bergen
+moesten hem beschutten en veroorlooven zijn schuitje tot aan den grond
+te doen komen, want er was geen boom om het aan vast te leggen. Maar,
+zoo als hij aan Kennedy had uitgelegd, hij kon ten gevolge van zijn
+verlies van ballast bij de ontvoering van den priester, slechts dalen
+door eene geëvenredigde hoeveelheid gas te laten ontsnappen; daarom
+opende hij de buitenste klep van den ballon. Het gas stroomde weg en
+de Victoria daalde bedaard in de kloof. Zoodra het schuitje de aarde
+aanraakte sloot de doctor de klep, Joe sprong op den grond, zich met
+de eene hand aan den uitersten rand vasthoudende en met de andere
+raapte hij een zeker aantal steenen op, die weldra zijn eigen gewicht
+vervingen; toen kon hij zijne twee handen gebruiken en had weldra in
+het schuitje meer dan 500 pond steenen opgestapeld, die aan den doctor
+en Kennedy veroorloofden op hunne beurt uit te stappen. De Victoria
+was in evenwicht en hare stijgkracht was onmachtig om haar te doen
+rijzen. Overigens was er geene groote hoeveelheid van deze steenen
+noodig, want de rotsblokken door Joe opgeraapt waren buitengewoon
+zwaar, hetgeen een oogenblik de oplettendheid van Ferguson gaande
+maakte. De grond was bezaaid met kwarts en tot poeder verweerde
+rotsen.--"Dit is eene zonderlinge ontdekking," zeide de doctor in zich
+zelven.--Gedurende dien tijd gingen Kennedy en Joe op eenige schreden
+afstands eene plaats voor den grafkuil zoeken. Het was ondraaglijk heet
+in deze bergkloof, waarin zij als in eene soort van fornuis besloten
+waren. De middagzon schoot hare brandende stralen op hen neder. Men
+moest eerst van den grond de brokken rots, die hem bedekten, wegruimen;
+vervolgens werd er eene kuil gegraven, diep genoeg dat de wilde dieren
+het lijk niet konden opgraven. Het lichaam van den martelaar werd
+eerbiedig daarin nedergelegd en met aarde overdekt. Groote stukken
+rots werden daarboven geplaatst als een grafteeken. De doctor bleef
+echter onbeweeglijk en verdiept in zijne overdenkingen. Hij hoorde
+het roepen zijner reisgezellen niet, hij kwam niet bij hen terug om
+eene beschutting tegen de hitte te zoeken.--"Waaraan denkt gij toch,
+Samuel?" vroeg Kennedy.--"Aan een vreemd contrast der natuur en een
+merkwaardig gevolg van het toeval. Weet gij in welke aarde deze man
+van zelfverloochening, deze vrijwillig arme naar de wereld begraven
+is?"--"Wat wilt gij zeggen?"--"Deze priester, die gelofte van armoede
+had gedaan, rust nu in eene goudmijn."--"Eene goudmijn?" riepen Kennedy
+en Joe uit.--"Ja," antwoordde de doctor bedaard. "Deze steenen, die
+gij vertrapt alsof zij zonder eenige waarde zijn, zijn zeer zuiver
+erts."--"Onmogelijk!" zeide Joe.--"Gij zoudt niet lang behoeven
+te zoeken in deze spleten van leisteen, zonder belangrijke klompen
+ruw goud te vinden."--Joe wierp zich als een gek op de verspreide
+stukken. Kennedy had grooten lust hem na te volgen.--"Wees bedaard,
+beste Joe," zeide zijn meester.--"Mijnheer, gij kunt er goed over
+praten."--"Hoe, een wijsgeer van uwen stempel."--"Hé! mijnheer, hier
+komt geene wijsbegeerte te pas."--"Zie, denk eens na. Waartoe zou
+ons al die rijkdom dienen? Wij kunnen hem niet medenemen."--"Niet? nu
+nog mooier!"--"Het is wat zwaar voor ons schuitje! Ik aarzelde zelfs
+u deze ontdekking mede te deelen, uit vrees van uwe spijt gaande
+te maken."--"Hoe!" zeide Joe, "deze schatten achterlaten! Onze
+fortuin!"--"Wees voorzichtig, mijn vriend! Gij zoudt de goudkoorts
+krijgen! Heeft die doode, dien gij begraven hebt, U niet de ijdelheid
+der aardsche dingen geleerd?"--"Dat is alles waar," antwoordde Joe,
+"maar goud! mijnheer Kennedy, zult gij mij niet helpen om wat van
+deze millioenen op te rapen?"--"Wat zouden wij daarmee doen, mijn
+arme Joe?" zeide de jager, die niet kon nalaten te glimlachen.--"Wij
+zijn hier niet gekomen om ons fortuin te zoeken en wij moeten haar
+niet medebrengen."--"De millioenen zijn wat zwaar," hernam de doctor,
+"en men steekt ze niet gemakkelijk in den zak."--"Maar toch," zeide
+Joe, "zou men in plaats van zand geen erts voor ballast kunnen
+medenemen?"--"Welnu! ik stem er in toe," zeide Ferguson, "maar gij
+moet niet boos zijn als wij eenige duizenden ponden ballast over
+boord werpen."--"Duizenden ponden!" zeide Joe, "is dat mogelijk,
+dat dit alles goud is!"--"Ja, mijn vriend, het is een vergaarbak,
+waarin de natuur sedert eeuwen hare schatten heeft opgezameld,
+daar is genoeg om geheele landen te verrijken! Een Australië en een
+Californië vereenigd in het hart der woestijn!"--"En dat alles zal
+nutteloos blijven?"--"Misschien! In alle gevallen zie hier wat ik
+doen zal om u te troosten."--"Dat zal moeielijk zijn," antwoordde Joe
+bedroefd.--"Hoor. Ik zal de juiste plaats van deze mijn opnemen, en bij
+uwe terugkomst in Engeland zult gij het aan uwe medeburgers mededeelen
+als gij gelooft, dat zooveel goud hun geluk zal uitmaken."--"Komaan,
+meester, ik zie dat gij gelijk hebt, ik onderwerp mij, dewijl er
+geen middel is om anders te handelen. Laat ons het schuitje met dit
+kostbare erts vullen; wat er na het einde der reis overblijft zal
+altoos zooveel gewonnen zijn." Joe ging aan het werk, hij deed het
+met ijver en had weldra omtrent 1000 pond stukken kwarts opgestapeld,
+waarin het goud besloten is, als in een harden gangsteen. De doctor
+zag het glimlachend aan; gedurende dien arbeid nam hij zijne hoogte
+en vond voor de plaats van het graf des zendelings 22° 23' lengte en
+4° 55' noorderbreedte. Vervolgens een laatsten blik werpende op die
+ophooging van den grond, waaronder het lichaam van den ongelukkigen
+Franschman rustte, keerde hij naar het schuitje terug. Hij zou
+gaarne een eenvoudig en ruw kruis op dit verlaten graf te midden der
+woestijnen van Afrika hebben willen plaatsen, maar geen enkele boom
+groeide in den omtrek.--"God zal het herkennen," zeide hij tot Kennedy.
+
+Eene ernstige bekommering sloop ook in den geest van Ferguson;
+hij zou veel van dit goud hebben gegeven om een weinig water te
+vinden, ten einde te vervangen, wat hij had moeten wegwerpen bij
+het medevoeren van den neger. Maar dit was onmogelijk in deze dorre
+streken; het verontrustte hem, hij moest onophoudelijk zijne gasvlam
+onderhouden en hij bevond te kort te komen om den dorst te lesschen,
+hij besloot dus geen gelegenheid te laten voorbijgaan om zijn voorraad
+te vernieuwen. In het schuitje teruggekomen vond hij het bijna gevuld
+met de steenen van den hebzuchtigen Joe en klom er in zonder iets
+te zeggen. Kennedy nam zijne gewone plaats en Joe volgde hen, niet
+zonder een gretigen blik te slaan op de schatten van de bergkloof. De
+doctor ontstak zijne gasvlam, de slang werd warm, een stroom van
+gas ontstond binnen weinige minuten, het gas zette zich uit, maar
+de ballon ging niet van zijne plaats. Joe zag hem ongerust aan en
+zeide niets.--"Joe," zeide de doctor.--Joe antwoordde niet.--"Joe,
+hoort gij mij?"--Joe gaf een teeken, dat hij hoorde, maar wilde
+niet begrijpen.--"Gij zult mij het genoegen doen," hernam Ferguson,
+"eene zekere hoeveelheid van dit erts over boord te werpen."--"Maar,
+mijnheer, gij hebt mij toegestaan...."--"Ik heb u toegestaan den
+ballast te vervangen, ziedaar alles."--"Echter...."--"Wilt gij dan
+eeuwig in deze woestenij blijven?"--Joe sloeg een wanhopigen blik op
+Kennedy, maar de jager nam de houding aan van iemand, die er niets
+aan kon doen.--"Welnu Joe?"--"Uw gas werkt dan niet?" hernam de
+halstarrige.--"Mijne gasvlam is aangestoken, gij ziet het wel! maar
+de ballon zal niet opstijgen als gij hem niet een weinig verlicht
+hebt."--Joe krabde zich achter de ooren, nam een stuk kwarts,
+het kleinste van allen, woog en herwoog het, wierp het omhoog en
+smeet het toen weg. De Victoria bewoog zich niet. "Hoe!" zeide
+hij, "wij stijgen nog niet?"--"Nog niet," antwoordde de doctor,
+"ga voort."--Kennedy lachte. Joe wierp nog een tiental ponden weg,
+de ballon bleef steeds onbeweeglijk. Joe verbleekte.--"Mijn arme
+jongen," zeide Ferguson, "Dick, gij en ik wegen, als ik mij niet
+bedrieg, 400 pond, gij moet u dus van een gewicht ontslaan ten minste
+gelijk aan het onze, dewijl het onze plaats verving."--"Vierhonderd
+pond wegwerpen!" riep Joe op klaaglijken toon uit.--"En nog iets
+meer om ons te doen stijgen. Komaan, moed!"--De waardige jongen,
+diepe zuchten lozende, begon den ballon te ontlasten. Van tijd
+tot tijd hield hij op. "Stijgen wij?" zeide hij.--"Wij stijgen nog
+niet," was het onveranderlijke antwoord.--"Hij beweegt zich," zeide
+hij eindelijk.--"Ga voort," zeide Ferguson.--"Hij stijgt, ik ben er
+zeker van."--"Ga maar voort," antwoordde Kennedy.--En Joe wanhopig een
+laatste stuk nemende wierp het buiten het schuitje. De Victoria steeg
+omtrent honderd voet en met behulp van het gas steeg hij weldra boven
+de omringende toppen.--"Nu blijft u nog een aardig fortuintje over,
+Joe," zeide de doctor, "als wij dezen voorraad tot het einde der reis
+kunnen behouden, zijt gij voor uw leven bezorgd."
+
+Joe antwoordde niet en ging op zijn bed van erts liggen.
+
+"Zie, mijn waarde Dick, wat toch de macht van dit metaal vermag op
+den besten jongen ter wereld. Welke hartstochten, welke hebzucht,
+hoeveel misdaden zou de kennis van zulk eene mijn na zich slepen. Het
+is bedroevend." Des avonds was de Victoria negentig mijlen westwaarts
+voortgegaan, hij bevond zich toen 1400 mijlen in eene rechte lijn
+van Zanzibar.
+
+
+
+
+XXIV.
+
+	De wind gaat liggen.--Men nadert de woestijn.--De
+	vermindering van den voorraad water.--De nachten onder den
+	evenaar.--Ongerustheid van Samuel Ferguson.--Hoe de toestand
+	is.--Krachtige antwoorden van Kennedy en Joe.--Nog een nacht.
+
+
+De Victoria, vastgemeerd aan een eenzaam staanden en bijna dorren
+boom, bracht den nacht in volkomen rust door; de reizigers konden een
+weinig slaap genieten, dien zij zoozeer behoefden; de ontroeringen der
+verloopene dagen hadden treurige herinneringen achtergelaten. Tegen
+den morgen hernam de hemel zijne helderheid en zijnen gloed. De ballon
+steeg in de lucht, na eenige vruchtelooze pogingen ontmoette hij
+een snelleren luchtstroom, die hem naar het noordwesten voerde. "Wij
+vorderen meer," zeide de doctor, "als ik mij niet bedrieg hebben wij
+de helft onzer reis in bijna tien dagen volbracht, maar zooals wij
+nu gaan zullen wij geheele maanden noodig hebben, om haar ten einde
+te brengen. Dit is des te onaangenamer, daar wij bedreigd worden met
+gebrek aan water."--"Maar wij zullen het vinden," antwoordde Dick,
+"wij zullen toch wel de eene of andere rivier, eene beek, een vijver in
+deze groote uitgestrektheid lands ontmoeten."--"Ik wensch het."--"Zou
+de schat van Joe onzen gang niet vertragen?"
+
+Kennedy sprak dus om den braven jongen te plagen; hij deed het des
+te liever, omdat hij een oogenblik de zinsverbijstering van Joe had
+gedeeld, maar daar hij niets had doen blijken, hield hij zich goed,
+altoos lachende. Joe wierp een erbarmelijken blik op hem. De doctor
+antwoordde niet, hij dacht, niet zonder geheimen schrik, aan de
+uitgestrekte woestijnen der Sahara; daar gaan weken voorbij zonder
+dat de karavanen een put vinden om den dorst te lesschen. Dus nam hij
+met de meeste oplettendheid de minste daling van den grond waar. Deze
+bezorgdheden en de laatste gebeurtenissen hadden den gemoedstoestand
+der drie reizigers zeer gewijzigd, zij spraken minder en verdiepten
+zich meer in hunne eigene gedachten. De waardige Joe was dezelfde
+niet meer sedert zijne blikken die massa goud hadden aanschouwd; hij
+zweeg; hij beschouwde gretig die opgehoopte steenen in het schuitje,
+nu zonder waarde, later onschatbaar. Het gezicht op dit gedeelte van
+Afrika was verontrustend, de woestijn vertoonde zich langzamerhand;
+er was geen dorp meer, zelfs geene vereeniging van enkele hutten,
+de plantengroei hield op. Men zag nauwelijks eenige lage planten,
+zooals in de heidegronden van Schotland, een begin van witachtig zand
+en vuursteenen, eenige mastikboomen en doornstruiken; te midden dezer
+onvruchtbaarheid scheen de oorspronkelijke romp der aarde uit diepe
+kloven en scherpe rotsen te bestaan. De verschijnselen van dorheid
+gaven doctor Ferguson veel te denken.
+
+Er was geen enkel spoor te vinden van eene karavaan, die zich in
+deze woeste streek had gewaagd, zij zou dan zichtbare sporen hebben
+achtergelaten, de gebleekte beenderen harer menschen of dieren. Maar
+niets. En men gevoelde dat deze akelige streek weldra plaats zou maken
+voor onmetelijke zandvlakten. Men kon echter niet terug moest maar
+voorwaarts; de doctor wilde niets liever; hij zou een storm gewenscht
+hebben om hem over dit land heen te voeren. En er was geen wolkje aan
+den hemel! Bij het einde van dezen dag had de Victoria nog geene dertig
+mijlen afgelegd. Als er maar geen gebrek aan water ware geweest! Maar
+er bleven in alles slechts drie gallons [41] over. Ferguson bestemde
+een gallon om den brandenden dorst te lesschen, welke eene hitte van
+90° Fahrenheit onverdraaglijk maakte; twee gallons bleven er dus over
+voor de gaspijp; zij konden slechts 490 kubieke voet gas voortbrengen;
+de gaspijp verteerde ongeveer negen kubieke voet per uur, zij konden
+dus slechts nog 54 uren reizen. "Vier-en-vijftig uren," zeide hij tot
+zijne reisgezellen. "Maar daar ik vast besloten heb des nachts niet
+te reizen, uit vrees van eene beek, eene bron of een poel te missen,
+blijven ons nog drie en een halve dag reizen over, en in dien tijd
+moeten wij tot elken prijs water vinden. Ik heb gemeend u van dezen
+ernstigen toestand te moeten kennis geven, mijne vrienden, want ik
+behoud slechts een gallon [42] voor onzen dorst en wij moeten ons op
+streng rantsoen stellen."--"Welnu, doe dat," antwoordde de jager,
+"maar wij moeten nog niet wanhopen, wij hebben nog drie dagen voor
+ons, zegt gij?"--"Ja mijn waarde Dick."--"Welnu! daar ons klagen er
+niets aan kan gebeteren zal het binnen drie dagen tijd genoeg zijn een
+besluit te nemen, laat ons tot zoolang onze waakzaamheid verdubbelen."
+
+Bij het avondmaal werd het water nauwkeurig afgemeten, de hoeveelheid
+brandewijn in den grog werd vermeerderd, maar men moest dit vocht
+wantrouwen, daar het eerder geschikt was dorstig te maken dan te
+verfrisschen.
+
+Het schuitje rustte gedurende den nacht op eene onmetelijke vlakte, die
+eene vrij groote daling had: hare hoogte was nauwelijks 800 voet boven
+het oppervlak der zee. Deze omstandigheid gaf den doctor weer eenige
+hoop, zij herinnerde hem de vermoedens der aardrijkskundigen omtrent
+het bestaan eener groote uitgestrektheid water in het binnenland
+van Afrika. Maar als dit meer bestond, moest men er komen en geene
+verandering had er aan den strakken hemel plaats. Op een vreedzamen
+nacht volgde een heete dag; van de eerste schemering af werd de
+temperatuur brandend. Ten vijf ure des morgens gaf de doctor het
+teeken tot het vertrek en langen tijd bleef de ballon onbeweeglijk
+in den gloeienden dampkring. De doctor zou die vreeslijke hitte
+hebben kunnen ontkomen door naar hoogere luchtstreken op te stijgen,
+maar daarvoor moest hij eene grootere hoeveelheid water gebruiken,
+wat toen onmogelijk was. Hij vergenoegde zich dus zijn luchtballon
+op honderd voet hoogte te houden, waar een zwakke luchtstroom hem
+naar het westen voerde. Het ontbijt bestond uit een weinig gedroogd
+vleesch en pemmican. Tegen den middag had de Victoria nauwelijks
+eenige mijlen afgelegd. "Wij kunnen niet sneller gaan," zeide de
+doctor, "wij bevelen niet, wij gehoorzamen."--"Mijn waarde Samuel,
+hier zou eene locomotief geen ondienst doen."--"Zonder twijfel, Dick,
+als wij aannamen dat zij geen water behoefde om zich in beweging
+te stellen, want dan zou de toestand precies dezelfde zijn; tot
+hiertoe heeft men niets uitvoerbaars uitgevonden; de ballons zijn
+nog op dezelfde hoogte als de schepen vóór de uitvinding van den
+stoom. Men heeft 6000 jaar besteed tot het uitdenken der schroeven,
+wij hebben dus den tijd om te wachten."--"Vervloekte hitte," zeide
+Joe, zijn druipend voorhoofd afwisschende.--"Als wij water hadden
+zou deze hitte ons een dienst bewijzen, want zij zet het waterstofgas
+van den luchtballon uit en maakt een minder sterke vlam in den slang
+noodig. Het is waar, dat als wij geen gebrek aan vocht hadden, wij het
+niet behoefden te sparen. Vervloekte zwarte, die ons dezen kostbaren
+schat heeft gekost."--"Gij hebt toch geen berouw over hetgeen gij
+hebt gedaan, Samuel?"--"Neen, Dick, omdat wij een ongelukkige aan een
+afgrijsselijken dood hebben kunnen onttrekken. Maar de 100 pond water,
+die wij hebben weggeworpen, zouden ons zeer nuttig zijn geweest, wij
+zouden daardoor nog twaalf of veertien dagen hebben kunnen reizen
+en genoeg hebben om die woestijnen door te trekken."--"Wij hebben
+ten minste de helft der reis gemaakt?" vroeg Joe.--"Als afstand,
+ja, als tijd neen, als de wind ons in den steek laat! het ziet er
+zelfs naar uit als wil hij geheel gaan liggen."--"Komaan, mijnheer,"
+hernam Joe, "wij moeten ons niet beklagen; wij zijn er tot heden vrij
+wel doorgekomen en wat ik ook doe, ik word nooit wanhopig, wij zullen
+water vinden, ik zeg het u."--
+
+De grond werd van mijl tot mijl lager, de golvingen der goudbergen
+maakten plaats voor vlakten, verstrooide kruiden vervingen de schoone
+boomen van het Oosten, eenige kleine boschjes dor groen worstelden nog
+tegen het zand dat de overhand nam, groote rotsen van verre toppen
+gevallen, verpletterd in hun val, verspreidden zich als scherpe
+keisteenen, die weldra in grof zand en eindelijk in ontzaglijk fijn
+stof zouden overgaan.--"Zie hier Afrika, zoo als gij het u voorsteldet,
+Joe; ik heb reden om u te zeggen: Heb geduld."--"Welnu, mijnheer,"
+antwoordde Joe, "het is ten minste natuurlijk, hitte en zand! het zou
+ongerijmd zijn iets anders in een dergelijk land te zoeken." "Ziet
+gij?" voegde hij er lachende bij, "ik had geen vertrouwen in uwe
+wouden en weilanden, het was iets tegenstrijdigs, het is der moeite
+niet waard zoover te gaan om de velden van Engeland te zien. Zie hier
+de eerste maal dat ik geloof in Afrika te wezen en ik heb geen spijt
+er een proefje van te nemen."
+
+Tegen den avond berekende de doctor dat de ballon op dien heeten dag
+geene twintig mijlen had gewonnen; een heete duisternis omgaf hem
+toen de zon was ondergegaan. Des anderen daags was het de 1ste Mei,
+een Donderdag; maar de dagen volgden elkander met eene vervelende
+eentonigheid op; de eene morgen was gelijk aan den andere; de middagzon
+wierp hare altijd onuitputtelijke stralen loodrecht neder en de nacht
+verdikte in zijne schaduw deze warmte, welke de volgende dag weder
+aan den volgenden nacht zou mededeelen. De wind, bijna niet voelbaar,
+werd nauwelijks een koeltje en men kon het oogenblik voorspellen dat
+hij geheel zou ophouden.
+
+De doctor trachtte tegen deze treurigheid een tegenwicht te stellen;
+hij behield zijne kalmte en koelbloedigheid. Met zijn verrekijker
+in de hand onderzocht hij alle punten van den horizon; hij zag de
+laatste heuvels ongevoelig verdwijnen en den laatsten plantengroei
+wegsterven; voor hem strekte zich de onmetelijke woestijn uit. De
+verantwoordelijkheid, die op hem rustte, drukte hem zwaar,
+hoewel hij niets liet blijken. Deze twee menschen, Dick en Joe,
+beide vrienden, had hij met zich genomen, bijna door de kracht van
+vriendschap of plicht. Had hij wel gehandeld? Was het niet verboden
+wegen beproeven? Beproefde hij op deze reis niet de grenzen van
+het onmogelijke te overschrijden? Had God niet voor latere eeuwen
+de kennis van dit ondankbare binnenland bewaard? Al deze gedachten
+vermenigvuldigden zich in zijn hoofd, zoo als altijd plaats heeft in de
+uren van ontmoediging, en door eene onwederstaanbare aaneenschakeling
+van gedachten, liet Samuel zich verder voeren dan de rede. Na bepaald
+te hebben wat hij niet had moeten doen, vroeg hij zich af wat hij dan
+had moeten doen. Zou het onmogelijk zijn op zijne schreden terug te
+keeren? Bestonden er geene hoogere luchtstroomen die hem naar minder
+dorre streken zouden voeren? Zeker van het doorreisde land, kende
+hij het volgende land niet, daarom besloot hij, toen zijn geweten
+luide begon te spreken, rondborstig met zijne twee reisgezellen
+te spreken, hij legde hun naar waarheid hun toestand bloot, hij
+toonde hun aan wat hij gedaan had en wat er overbleef te doen; men
+kon slagen, het ten minste beproeven, wat was hun gevoelen?--"Ik
+heb geen ander gevoelen dan dat van mijn meester," antwoordde Joe,
+"wat hij lijdt zal ik lijden. Waar hij gaat zal ik gaan."--"En gij,
+Kennedy?"--"Ik, mijn waarde Samuel, ik ben geen man om wanhopend te
+worden; niemand kende beter dan ik de gevaren der onderneming, maar
+ik heb ze niet willen zien toen gij hun het hoofd gingt bieden. Ik
+behoor u dus geheel toe. In onzen tegenwoordigen toestand is mijn
+gevoelen, dat wij tot het einde moeten volhouden. De gevaren om terug
+te keeren schijnen mij even groot toe. Dus voorwaarts, gij kunt op
+ons rekenen."--"Ik dank u, mijne waardige vrienden," antwoordde de
+doctor, wezenlijk bewogen. "Ik verwachtte zulk eene toewijding, maar
+ik behoefde deze aanmoedigende woorden. Nog eens, ik dank u." En de
+drie mannen drukten elkander hartelijk de hand.
+
+"Hoort mij," hernam Ferguson, "volgens mijne opmetingen zijn wij niet
+meer dan drie honderd mijlen van de golf van Guinea, de woestijn kan
+dus niet zonder einde zijn, dewijl de kust bewoond, en tot zekere
+diepte in het land bekend is. Als het noodig is zullen wij ons
+naar dien kant richten en wij moeten eenige oase, een put vinden,
+waar wij nieuwen voorraad van water kunnen opdoen. Maar wij hebben
+geen wind en zonder dezen worden wij teruggehouden in de kalmte der
+lucht."--"Laat ons geduldig wachten," zeide de jager.
+
+Maar ieder onderzocht op zijne beurt te vergeefs de ruimte gedurende
+dien eindeloozen dag, zij zagen niets dat eenige hoop kon doen
+voeden. De laatste rijzingen en dalingen van den grond verdwenen
+bij het ondergaan der zon, wier horizontale stralen lange lijnen van
+vuur beschreven op deze onmetelijke vlakte. Het was de woestijn. De
+reizigers hadden geene vijftien mijlen afgelegd, terwijl zij, even als
+den vorigen dag, 35 kubieke voet gas hadden verbruikt en twee pinten
+water van de acht moesten gebezigd worden voor het lesschen van een
+brandenden dorst. De nacht ging kalm voorbij, de doctor sliep niet.
+
+
+
+
+XXV.
+
+	Een weinig wijsbegeerte.--Een wolk aan den horizon.--Te midden
+	van een mist.--De onverwachte ballon.--De teekens.--Nauwkeurig
+	gezicht van den Victoria.--De palmboomen.--Spoor van eene
+	karavaan.--De put in de woestijn.
+
+
+Des anderen daags was de lucht even helder, de dampkring was
+heet. De Victoria steeg tot eene hoogte van 500 voet, maar ging
+slechts weinig naar het westen. "Wij zijn in de woestijn," zeide
+de doctor. "Zie hier de onmetelijke zandvlakte! Welk een vreemd
+schouwspel! Welke zonderlinge schikking der natuur! Waarom is daar
+ginds die weelderige plantengroei, hier deze groote dorheid en dat
+op dezelfde breedte en onder dezelfde zonnestralen?"--"Het waarom
+verontrust mij weinig, mijn waarde Samuel, het feit bekommert mij
+meer."--"Men moet wel een weinig wijsgeer zijn, mijn waarde Dick,
+dat kan geen kwaad."--"Laat ons redeneeren, ik heb daar niets tegen,
+wij hebben den tijd, wij gaan nauwelijks vooruit. De wind vreest te
+waaien, hij slaapt."--"Dat zal niet aanhouden," zeide Joe, "ik meen
+eenige wolken in het westen te zien."--"Joe heeft gelijk," zeide de
+doctor.--"Goed," zeide Kennedy, "zou die wolk ons bereiken met een
+goeden regen en een goeden wind?"--"Wij zullen zien, Dick."--"Het
+is toch Vrijdag, meester, en ik wantrouw de vrijdagen."--"Welnu! ik
+hoop dat gij heden van uwe vooroordeelen zult terugkomen."--"Ik
+wensch het mijnheer, Dick!" zeide hij, zich het gelaat afdrogende,
+"de hitte is eene goede zaak, voornamelijk in den winter, maar in den
+zomer moet men er geen misbruik van maken."--"Vreest gij de zonnehitte
+niet voor onzen ballon?" vroeg Kennedy aan den doctor.--"Neen, de
+gutta percha, waarmede het taf is overtrokken, kan veel grootere hitte
+verdragen. Die, waaraan ik het van binnen heb blootgesteld door middel
+der slang, is soms 158° Fahrenheit geweest en het bekleedsel schijnt
+niet te hebben geleden."--"Eene wolk! eene wezenlijke wolk!" riep
+op dit oogenblik Joe uit, wiens scherp gezicht alle verrekijkers
+beschaamd maakte.
+
+Inderdaad verhief zich eene dikke en nu zeer duidelijk zichtbare
+wolk langzaam boven den horizon; het was eene opeenhooping van
+kleine wolken, zij behielden onveranderlijk haren eersten vorm,
+waaruit de doctor opmaakte dat daar geen luchtstroom was. Deze
+dicht opeengepakte massa was tegen acht uur 's morgens verschenen,
+en eerst ten elf uur bereikte zij de schijf der zon, die geheel en al
+achter dit dikke scherm verdween; op hetzelfde oogenblik verliet het
+onderste gedeelte der wolk den horizon, die nu ten volle verlicht
+was.--"Het is slechts eene afzonderlijke wolk," zeide de doctor,
+"wij moeten niet te veel op haar rekenen; zie, Dick, hare gedaante
+is nog precies dezelfde als dezen morgen."--"Inderdaad, Samuel, er
+is regen noch wind, voor ons ten minste."--"Het staat te vreezen,
+zij blijft zeer hoog staan."--"Welnu! Samuel, als wij eens die wolk
+gingen opzoeken, die boven ons niet wil losbarsten."--"Ik geloof dat
+het ons niet veel zal helpen," antwoordde de doctor, "het zal gas en
+bijgevolg eene aanzienlijke hoeveelheid water vermorsen zijn."
+
+De doctor zette de vlam van de gaspijp in de spiralen der slang aan,
+eene groote hitte ontwikkelde zich en weldra steeg de ballon. Op
+ongeveer 1500 voet hoogte ontmoette hij de ondoorschijnende massa der
+wolk en kwam in een dikken mist, terwijl hij zich op deze hoogte hield,
+maar vond er geen den minsten wind; deze mist scheen zelfs niet eens
+vochtig en de voorwerpen aan hem blootgesteld werden nauwlijks nat. De
+Victoria, door dien damp omgeven won er misschien een snelleren
+gang door, dat was alles. De doctor zag met verdriet het geringe
+gevolg zijner handelwijze, toen hij Joe met alle teekens der grootste
+verbazing hoorde uitroepen: "Oh!"--"Wat is het dan, Joe?"--"Meester,
+mijnheer Kennedy, dat is vreemd!"--"Wat is er dan?"--"Wij zijn
+niet alleen hier! er zijn indringers. Men heeft onze uitvinding
+gestolen?"--"Wordt hij gek?" vroeg Kennedy.--Joe stelde het standbeeld
+der verbazing voor! Hij bleef onbeweeglijk.--"Zou de zon den geest
+van dezen armen jongen in de war hebben gebracht?" zeide de doctor
+zich tot hem wendende.--"Zult gij mij zeggen?...."--"Zie, mijnheer,"
+zeide Joe, een punt in de ruimte aanwijzende.--"Bij St. Patrick!" riep
+Kennedy op zijne beurt uit, "dat is ongeloofelijk! Samuel! Samuel,
+zie eens!"--"Ik zie," antwoordde de doctor bedaard.--"Een anderen
+ballon! andere reizigers zoo als wij!"
+
+Inderdaad zweefde er op twee honderd schreden afstands een
+luchtballon met zijn schuitje en zijne reizigers in de lucht; hij
+volgde denzelfden weg als de Victoria.--"Welnu!" zeide de doctor,
+"er blijft ons slechts over hem teekenen te geven, neem de vlag,
+Kennedy, en laat onze kleuren zien."--Het scheen dat de reizigers
+in den anderen luchtballon dezelfde gedachte hadden, want dezelfde
+vlag herhaalde dezelfde groete met de hand en op geheel dezelfde
+wijze.--"Wat beteekent dit?" vroeg de jager.--"Het zijn apen," riep
+Joe uit, "zij houden ons voor den gek."--"Dat beteekent," antwoordde
+Ferguson lachende, "dat gij zelf dit teeken maakt, mijn waarde Dick,
+dat wil zeggen, dat wij zelf in dit tweede schuitje zijn! die ballon
+is niet anders dan de Victoria."--"Wat dat betreft, meester, met uw
+verlof," zeide Joe, "dat zult gij mij nooit wijs maken."--"Klim op den
+rand, Joe, slinger met uwe armen en gij zult zien."--Joe gehoorzaamde,
+hij zag onmiddellijk zijne eigene gebaren herhaald.--"Het is slechts
+een gevolg van luchtspiegeling," zeide de doctor, "en niets anders,
+een eenvoudig optisch verschijnsel; het wordt teweeggebracht
+door de ongelijke breking der luchtlagen."--"Welk een merkwaardig
+schouwspel!" hernam Kennedy. "Het doet mij genoegen onzen goeden
+ballon te zien! Weet gij wel dat hij er goed uitziet en zich statig
+houdt?"--"Gij kunt de zaak op uwe wijze uitleggen zoo als gij wilt,"
+zeide Joe, "het is evenwel een vreemd verschijnsel."
+
+Maar weldra verdween dit beeld trapsgewijze, de wolken stegen op eene
+grootere hoogte, den Victoria verlatende, die niet beproefde haar
+te volgen en na een uur verdwenen zij geheel.--De wind, nauwelijks
+merkbaar, scheen nog zwakker te worden. De doctor naderde wanhopig
+den grond. De reizigers, die door dit voorval aan hunne bekommeringen
+waren onttrokken, vervielen weder in treurige gedachten, gekweld
+als zij waren door eene verschroeiende hitte. Tegen vier uur wees
+Joe een verheven voorwerp aan op de onmetelijke zandvlakte, en hij
+kon weldra verzekeren, dat twee palmboomen zich op geringen afstand
+verhieven.--"Palmboomen," zeide Ferguson, "dan is er eene fontein, een
+put?"--Hij nam zijn verrekijker en verzekerde zich dat de oogen van Joe
+zich niet bedrogen.--"Eindelijk," riep hij uit, "water! water! wij zijn
+gered, want, hoe weinig wij ook vorderen, wij gaan altijd voorwaarts
+en zullen aankomen!"--"Welnu, mijnheer!" zeide Joe, "als wij eens
+in afwachting dronken? De lucht is waarlijk verstikkend."--"Laat ons
+drinken, mijn jongen."
+
+Niemand liet zich lang noodigen. Een geheele pint werd opgedronken
+waardoor hun voorraad tot drie en een halve pint verminderde.--"Hm! dat
+doet goed!" zeide Joe. "Het bier van Perkins heeft mij nooit zoo
+goed gesmaakt."--"Dat zijn de voordeelen der ontbering," antwoordde
+de doctor.
+
+Ten zes uur zweefde de Victoria boven de palmboomen. Het waren
+twee dunne en tengere boomen bijna zonder bladeren, meer dood dan
+levend. Ferguson beschouwde ze met schrik. Aan hun voet zag men half
+uitgespoelde steenen eener put; maar die steenen door de zonnehitte
+verkalkt, schenen slechts stof te zijn. Er was zelfs geen schijn
+van vocht. Het hart van Samuel kromp in een en hij was op het punt
+zijne vrees aan zijne reisgezellen mede te deelen, toen hun geroep
+zijne oplettendheid gaande maakte. Ver in het westen zag men eene
+rij uitgebleekte beenderen; gedeelten van geraamten omringden de
+fontein; eene karavaan was tot hiertoe gekomen, en het bewijs van
+haren doortocht leverde deze groote massa beenderen; de zwaksten
+waren langzamerhand in het zand gevallen, de sterksten aan deze zoo
+gewenschte bron gekomen en hadden een ijsselijken dood gevonden aan
+haren rand. De reizigers zagen elkander verbleekende aan.--"Laat
+ons niet dalen," zeide Kennedy, "maar dit afgrijsselijke schouwspel
+ontvlieden! Daar is geen druppel water."--"Neen, Dick, wij moeten
+ons geweten geruststellen. Het is even goed hier den nacht door te
+brengen als elders. Wij zullen dezen put tot op den bodem onderzoeken;
+er is eene bron geweest, misschien is er iets van overgebleven."
+
+De Victoria daalde neder; Joe en Kennedy plaatsten in het schuitje
+de noodige hoeveelheid zand en daalden af. Zij liepen naar den put en
+daalden er in langs eene trap die enkel stof was. De bron scheen reeds
+lang uitgedroogd. Zij groeven in het drooge zand, er was geen spoor van
+vocht.--De doctor zag hen weder opklimmen, zuchtende, ontdaan, bedekt
+met een fijn stof, afgemat, ontmoedigd en wanhopig. Hij gevoelde dat
+hij van dit oogenblik af moed en kracht voor allen moest hebben. Joe
+bracht de stukken van een gebroken pot mede, hij wierp die toornig
+onder de op den grond verspreide beenderen. Gedurende het avondmaal
+werd er geen enkel woord tusschen de reizigers gewisseld, zij aten
+met weerzin. En echter hadden zij nog niet de wezenlijke kwellingen
+van den dorst geleden, zij wanhoopten slechts voor de toekomst.
+
+
+
+
+XXVI.
+
+	Honderd-dertien graden.--Overdenkingen van
+	den doctor.--Wanhopig zoeken.--De gaspijp
+	gaat uit.--Honderd-twee-en-twintig graden.--De
+	beschouwing der woestijn.--Eene wandeling in den
+	nacht.--Eenzaamheid.--Bezuinigings-ontwerpen van Joe.--Hij
+	wil nog een dag wachten.
+
+
+De weg door den Victoria doorloopen bedroeg geen tien mijlen en
+om zich op dezelfde hoogte te houden hadden zij 162 kubieke voet
+gas verbruikt. Zaterdag morgen gaf de doctor het teeken tot het
+vertrek. "De gaspijp kan nog slechts zes uren werken, als wij in
+zes uren geen put of bron hebben gevonden, dan weet God alleen wat
+er van ons zal worden."--"Er is dezen morgen weinig wind, meester,"
+zeide Joe, "maar hij zal misschien opsteken," voegde hij er bij,
+de kwalijk verborgen treurigheid van Ferguson ziende.
+
+IJdele hoop! de lucht was volkomen helder, er heerschte eene van die
+kalmten, die in de zeeën onder de keerkringen de schepen hardnekkig
+doen stil liggen. De hitte werd ondraaglijk en de thermometer onder
+de tent, teekende honderd-dertien graden Fahrenheit. Joe en Kennedy,
+naast elkander uitgestrekt, zochten, zoo al niet in den slaap, dan ten
+minste in de dommeling hun toestand te vergeten; hunne werkeloosheid
+schonk hun een pijnlijken ledigen tijd. De kwellingen van den dorst
+begonnen zich wreed te doen gevoelen; de brandewijn, wel verre van
+in die dringende behoefte te voorzien, deed die nog toenemen en
+verdiende wel den naam van "tijgermelk," dien de inboorlingen van
+Afrika hem geven. Er bleef nauwelijks twee pint lauw vocht over;
+ieder verslond met zijne blikken deze weinige kostbare druppels en
+niemand durfde er zijne lippen mede bevochtigen. Twee pint water te
+midden eener woestijn! Toen vroeg doctor Ferguson, verdiept in zijne
+overdenkingen, zich af of hij verstandig had gehandeld. "Zou het
+niet beter geweest zijn dit water te bewaren, dat hij te vergeefs had
+ontleed om zich in den dampkring staande te houden? Hij had een weinig
+wegs afgelegd, maar was hij daarom meer gevorderd? Al bevond hij zich
+zestig mijlen achterwaarts onder deze breedte, wat kwam dat er op aan,
+dewijl het water hem hier ontbrak? De wind, als hij eindelijk opstak,
+zou ginds even als hier blazen, hier zelfs minder snel, als hij uit
+het oosten kwam! Maar de hoop dreef hem voorwaarts! En echter waren
+deze twee gallons water, die te vergeefs verspild waren, voldoende
+voor negen dagen oponthoud in deze woestijn. Welke verandering
+kon er in die negen dagen plaats hebben! Misschien ook had hij,
+dit water behoudende, moeten stijgen door ballast uit te werpen,
+met het vooruitzicht gas te verliezen om weder te dalen. Maar het
+gas van den ballon was zijn bloed, zijn leven!" Deze overdenkingen
+doorkruisten zijn hoofd, dat hij in de handen hield en uren lang
+hief hij het niet op.--"Wij moeten eene laatste poging doen," zeide
+hij tot zich zelven, omtrent 10 uur 's morgens, "wij moeten voor de
+laatste maal een stroom in den dampkring pogen te ontdekken, die ons
+medevoert, wij moeten onze laatste hulpbronnen wagen." En terwijl
+zijne reisgezellen sluimerden bracht hij het waterstofgas van den
+luchtballon op eene hooge temperatuur; deze zette zich uit en steeg
+rechtstandig. De doctor zocht vergeefs een koeltje van 100 tot op
+5000 voet hoogte, zijn punt van uitgang bleef steeds onder hem, eene
+volstrekte windstilte scheen tot de laatste grenzen der inadembare
+lucht te heerschen. Eindelijk was het water voor het gas bestemd op,
+de gasvlam ging uit, uit gebrek aan gas, de Bunsensche batterij hield
+op te werken en de Victoria zich inkrimpende, daalde zachtjes op het
+zand neder op dezelfde plaats vanwaar het schuitje was opgestegen. Het
+was middag, men was op 19° 35' lengte en 6° 57' breedte, ongeveer 500
+mijlen van het meer Tchad, op meer dan 400 mijlen van de westelijke
+kusten van Afrika. Op de aarde komende ontwaakten Dick en Joe uit
+hunne diepe verdooving. "Wij staan stil," zeide de Schot.--"Het moet,"
+zeide Samuel op ernstigen toon.--Zijne reisgezellen begrepen hem. De
+grond was toen gelijk met de oppervlakte der zee, en de ballon bleef
+in volmaakt evenwicht en volstrekt onbeweeglijk. Het gewicht der
+reizigers werd vervangen door een gelijk gewicht zand en zij zetten
+voet op de aarde; ieder verdiepte zich in zijne gedachten en uren lang
+spraken zij niet. Joe bereidde het avondmaal, bestaande uit beschuiten
+en pemmican, waaraan men nauwelijks raakte, een mondvol heet water
+voltooide dit treurige maal. Gedurende den nacht waakte niemand, maar
+niemand sliep, de hitte was verstikkend. Des anderen daags bleef er
+slechts eene halve pint water over; de doctor besloot daarvan slechts
+in den uitersten nood gebruik te maken.--"Ik stik," riep Joe weldra
+uit, "de hitte verdubbelt. Dat verwondert mij niet," zeide hij na den
+thermometer te hebben geraadpleegd, "honderd-veertig graden!"--"Het
+zand brandt alsof het uit een oven kwam," antwoordde de jager. "En
+geene enkele wolk aan den hemel die als in vuur staat. Het is om gek
+te worden."--"Laat ons niet wanhopen," antwoordde de doctor, "op deze
+groote hitte volgt meest altijd onder deze breedte een onweder; het
+komt met de snelheid des bliksems en ondanks de drukkende helderheid
+des hemels kan er in minder dan een uur eene groote verandering
+plaats hebben"--"Maar," zeide Kennedy, "dan zou er toch eenig teeken
+zijn."--"Welnu," zeide de doctor, "het komt mij voor dat de barometer
+eene lichte neiging heeft om te dalen."--"De hemel verhoore u, Samuel,
+want hier zijn wij aan den grond genageld als een vogel wiens vleugels
+verbrijzeld zijn."--"Met dit onderscheid evenwel, mijn waarde Dick,
+dat onze vleugels ongeschonden zijn en ik hoop er mij nog wel van
+te bedienen."--"Ha! wind! wind!" riep Joe uit. "Nu kunnen wij ons
+naar eene beek, een put begeven en ons zal niets ontbreken, onze
+levensmiddelen zijn voldoende en met water zouden wij eene maand
+wachten zonder te lijden. Maar de dorst is iets akeligs." De dorst
+niet alleen, maar ook de onophoudelijke beschouwing van de woestijn
+vermoeide den geest; er was geene oneffenheid in den grond, geen
+bergje van zand, geen keisteen om den blik er op te vestigen. Deze
+effenheid walgde en veroorzaakte dat onaangename gevoel dat men ziekte
+der woestijn noemt. De strakheid van dezen brandenden blauwen hemel
+en van dit onmetelijke gele zand verschrikte hem. In dezen brandenden
+dampkring scheen de hitte te trillen als boven een brandenden haard;
+de geest werd wanhopig door deze kalmte te aanschouwen en zag geene
+enkele reden, waarom een zoodanige staat van zaken zou ophouden, want
+deze onmetelijkheid is eene soort van eeuwigheid. Ook begonnen de
+ongelukkigen onder deze verschroeiende temperatuur de verschijnselen
+van zinsbedrog waar te nemen; hunne oogen werden wijder, hun
+blik verward. Toen de nacht gekomen was besloot de doctor deze
+verontrustende geneigdheid te bestrijden door een snellen loop;
+hij wilde deze zandvlakte eenige uren lang doorloopen, niet om te
+zoeken, maar om te loopen. "Komt," zeide hij tot zijn gezellen,
+"gelooft mij, dat zal u goed doen."--"Onmogelijk," zeide Kennedy,
+"ik zou geen stap kunnen doen."--"Ik wil nog liever slapen," zeide
+Joe.--"De slaap en de rust zullen u noodlottig zijn, mijne vrienden,
+verzet u tegen deze verdooving, komt."
+
+De doctor kon van hen niets verkrijgen en hij vertrok alleen in den
+helderen nacht. Zijne eerste schreden waren moeielijk, als van iemand
+die verzwakt en het loopen ontwend is, maar hij merkte weldra dat
+die oefening hem heilzaam zou zijn en hij ging verscheidene mijlen
+westwaarts en zijn geest werd weder kalm, toen hij plotseling duizelig
+werd, hij meende aan den rand van een afgrond te zijn, hij voelde zijn
+knieën knikken, deze uitgestrekte woestijn verschrikte hem, hij was
+het wiskundige punt, het middelpunt van een oneindig grooten cirkel,
+dat is: niets! De Victoria verdween geheel in de schaduw. De doctor
+werd door eene onoverwinnelijke vrees bevangen, hij, de bedaarde en
+stoutmoedige reiziger! Hij wilde op zijne schreden terugkeeren, maar
+te vergeefs, hij riep! er was zelfs geene echo om hem te antwoorden
+en zijne stem ging in de ruimte verloren even als een steen in een
+bodemloozen kolk.... Hij ging afgemat op het zand liggen, alleen--te
+midden der groote stilte van de woestijn.
+
+Te middernacht kwam hij tot zich zelven in de armen van zijn getrouwen
+Joe; deze, ongerust over de lange afwezigheid van zijn meester,
+had zijne voetstappen gevolgd, die in het zand zichtbaar waren,
+en had hem bezwijmd gevonden.--"Wat scheelt er aan, meester?" vroeg
+hij.--"Het zal niets te beduiden hebben, mijn brave Joe, een oogenblik
+van zwakte, dat is alles."--"Het zal inderdaad niets zijn, mijnheer,
+maar sta op, steun op mij en laat ons teruggaan naar de Victoria."
+
+De doctor op Joe steunende, sloeg den weg in, dien hij zoo even gevolgd
+had.--"Het was onvoorzichtig, mijnheer, men waagt zich zoo niet. Gij
+zoudt beroofd hebben kunnen worden," voegde hij er lachende bij.--"Laat
+ons ernstig spreken."--"Spreek, ik hoor u."--"Wij moeten volstrekt een
+besluit nemen. Onze toestand kan geene dagen meer duren en als er geen
+wind komt, zijn wij verloren."--De doctor antwoordde niet.--"Welnu! een
+van ons moet zich opofferen voor allen, en het is natuurlijk, dat ik
+het zijn zal."--"Wat wilt gij zeggen? Wat is uw voornemen?"--"Zeer
+eenvoudig: levensmiddelen medenemen en altijd vooruit loopen totdat
+ik ergens aankom, dat kan niet missen. Als in dien tijd de hemel
+u een gunstigen wind toezendt, zult gij niet wachten, gij zult
+vertrekken. Van mijne zijde, als ik aan een dorp kom, zal ik mij wel
+uit den brand helpen met eenige woorden Arabisch, die gij mij zult
+opschrijven en ik zal u hulp brengen of het leven verliezen! Wat zegt
+gij daarvan?"--"Het is dolzinnig, maar uw braaf hart waardig, Joe,
+het is onmogelijk, gij zult ons niet verlaten."--"Wij moeten toch iets
+beproeven, mijnheer, dat kan niet schaden, dewijl, ik herhaal het u,
+gij op mij niet hoeft te wachten, en ik kan ook slagen."--"Neen, Joe,
+wij scheiden niet, dat zou eene smart te meer zijn; het was geschreven
+dat het zoo zijn moest en zeer waarschijnlijk dat het later anders zal
+zijn. Laat ons dus gelaten wachten."--"Het zij zoo, mijnheer, maar een
+ding zeg ik u, ik geef u nog één dag, langer wacht ik niet, heden is
+het Zondag, of liever Maandag, want het is één uur in den morgen;
+als wij Dinsdag niet vertrekken, zal ik het avontuur beproeven,
+ik heb dit onherroepelijk besloten." De doctor antwoordde niet;
+weldra kwam hij bij het schuitje terug en nam daarin plaats naast
+Kennedy. Deze was zeer stil en sliep niet.
+
+
+
+
+XXVII.
+
+	Vreeslijke hitte.--Zinsbedrog.--De laatste druppels
+	water.--Nachten van wanhoop.--Poging tot zelfmoord.--De
+	simoem.--De oase.--Leeuw en Leeuwin.
+
+
+De eerste zorg van den doctor des anderen daags was, den barometer
+te raadplegen. Deze was nauwelijks merkbaar gedaald.--"Niets?" zeide
+hij tot zich zelven.--Hij ging uit het schuitje en onderzocht het
+verder; het was nog dezelfde hitte, dezelfde helderheid.--"Moeten
+wij dan wanhopen?" riep hij uit.--Joe in zijne gedachten verzonken
+en zijn plan van onderzoek overdenkende, zeide niets. Kennedy stond
+op, zeer ziek en ter prooi aan eene verontrustende overspanning; hij
+leed vreeslijk van den dorst. Zijne tong en lippen konden nauwlijks
+geluid voortbrengen. Er waren nog eenige druppels water, ieder dacht
+er aan en gevoelde zich daartoe aangetrokken, maar niemand durfde
+eene schrede doen. Deze drie reisgezellen en vrienden zagen elkander
+aan met woeste blikken en met een gevoel van beestachtigen lust,
+dat vooral bij Kennedy zich vertoonde; zijne sterke bewerktuiging
+bezweek spoediger voor die onverdraaglijke ontberingen. Den geheelen
+dag was hij ter prooi aan waanzin; hij ging en kwam, schorre kreten
+slakende, zich in de vuisten bijtende, gereed zich de aderen te
+openen om het bloed er uit te drinken.--"Ach!" riep hij uit, "land
+van dorst! gij moogt wel land van wanhoop genoemd worden!" Daarna
+verviel hij in eene groote zwakte, men hoorde slechts het gepiep
+zijner ademhaling tusschen zijne dorstige lippen. Tegen den avond
+werd Joe op zijne beurt door eene soort razernij aangetast; deze
+uitgestrekte zandzee kwam hem voor als een onmetelijke vijver met
+heldere en doorschijnende wateren, en meer dan eens wierp hij zich
+op dien brandenden grond om te drinken en stond op met den mond vol
+stof.--"Vervloekt," zeide hij toornig, "het is zout water!"--Toen werd
+hij, terwijl Ferguson en Kennedy onbeweeglijk lagen uitgestrekt, door
+de onvermijdelijke gedachte overvallen om die enkele druppels water,
+die nog waren bewaard, op te drinken. Deze gedachte was sterker dan
+hij zelf, hij naderde het schuitje, zich op de knieën voortslepende,
+hij verslond de flesch waarin dit vocht was met zijn blik, greep haar
+en bracht haar aan zijne lippen. Op dit oogenblik werden de woorden:
+Drinken! drinken! op hartverscheurenden toon uitgesproken. Het was
+Kennedy, die zich naar hem toe sleepte, hij smeekte om medelijden,
+hij bad knielende en weende. Joe, in tranen uitbarstende, gaf hem
+de flesch en de ongelukkige dronk haar tot den laatsten druppel
+ledig.--"Dank u;" zeide hij. Maar Joe hoorde het niet, hij was even
+als de anderen op het zand nedergevallen.
+
+Wat gebeurde er in dien akeligen nacht? niemand weet het. Maar Dinsdag
+morgen zagen de ongelukkigen hunne ledematen langzamerhand uitdrogen
+onder deze stortbaden van vuur. Toen Joe wilde opstaan was het hem
+onmogelijk, hij kon zijn plan niet ten uitvoer brengen. Hij sloeg zijne
+oogen rondom zich. In het schuitje beschouwde de doctor, de armen over
+de borst gekruist, een denkbeeldig punt in de ruimte met de strakheid
+van een waanzinnige. Kennedy was afgrijselijk om aan te zien, hij
+slingerde het hoofd rechts en links even als een wild dier in zijne
+kooi. Plotseling vestigden zijn blikken zich op zijne karabijn, wier
+kolt boven den rand van het schuitje uitstak.--"O!" riep hij uit, zich
+door eene bovenmenschelijke poging opheffende. Hij greep het wapen,
+hij richtte den loop naar zijn mond.--"Mijnheer! mijnheer!" zeide Joe,
+zich op hem werpende.--"Laat mij," zeide de Schot reutelend.--Beiden
+worstelden verbitterd.--"Ga heen, of ik dood u!" zeide Kennedy.--Maar
+Joe klampte zich krachtig aan hem vast; aldus kampten zij eene minuut
+lang zonder dat de doctor hen kon zien; in de worsteling ging de
+karabijn plotseling af. Bij die losbranding stond de doctor recht
+op als een spook en zag rond. Maar eensklaps wordt zijn blik helder,
+zijne hand strekt zich naar den horizon uit en met eene stem, die niets
+menschelijks meer had, roept hij uit: "Daar! daar! daar ginds!" Er
+was zooveel kracht in zijn gebaar, dat Joe en Kennedy elkander
+loslieten en uitzagen. De vlakte bewoog zich even als eene woedende
+zee gedurende een storm; golven zand rolden op elkander te midden van
+een dik stof, eene ontzettende kolom kwam van het zuidoosten met eene
+groote snelheid draaiende, de zon verdween achter eene dichte wolk,
+wier lange schaduw zich tot aan den Victoria uitstrekte; de zandkorrels
+gleden voort met het gemak van waterdruppels en dit wassende getij
+naderde langzamerhand. Een blik van hoop schitterde in de oogen
+van Ferguson.--"De Simoem!" riep hij uit.--"De Simoem!" herhaalde
+Joe, zonder recht te begrijpen.--"Des te beter," zeide Kennedy met
+wanhopige woede, "dan zullen wij sterven."--"Des te beter," hernam
+de doctor, "wij zullen leven."--Hij wierp spoedig het zand weg dat
+het schuitje bevrachtte. Zijne reisgezellen begrepen hem eindelijk,
+voegden zich bij hem en gingen aan zijne zijde zitten.--"En nu, Joe,"
+zeide de doctor,"werp nu vijftig pond van uwe erts weg." Joe aarzelde
+niet, hij ondervond echter wel eenige teleurstelling. De ballon
+steeg. "Het was tijd," riep de doctor uit. De simoem kwam inderdaad
+met bliksemsnelheid, een weinig later, en de Victoria zou verpletterd
+zijn geworden. De ontzettende hoos bereikte hem bijna, hij werd met
+een regen van zand bedekt.--"Nog meer ballast weg!" zeide de doctor
+tot Joe.--"Ziedaar," antwoordde deze een groot stuk kwarts wegwerpende.
+
+De Victoria steeg snel boven de hoos, maar werd met eene onberekenbare
+snelheid boven deze schuimende zee gevoerd. Samuel, Dick en Joe
+spraken niet, zij zagen en hoopten verfrischt door dezen dwarlwind. Ten
+drie uur hield die kwelling op; het zand nedervallende, vormde eene
+ontelbare menigte bergjes, de hemel werd helder als voorheen. De
+Victoria, weder onbeweeglijk geworden, zweefde dicht bij eene oase,
+een eiland te midden der zandzee bedekt met groene boomen.--"Het
+water is daar!" zeide de doctor.
+
+Terstond de bovenste klep openende, liet hij eenig gas ontsnappen
+en daalde zachtjes neder op tweehonderd schreden van de oase. In
+vier uren hadden de reizigers 240 mijlen afgelegd. Het schuitje werd
+terstond in evenwicht gebracht en Kennedy door Joe gevolgd, sprong op
+de aarde.--"Uwe geweren!" riep de doctor uit, "weest voorzichtig." Dick
+greep zijn karabijn en Joe een der geweren. Zij naderden spoedig de
+boomen en drongen in dit frissche groen door, dat hun overvloedige
+bronnen beloofde; zij sloegen geen acht op versche sporen die hier
+en daar in den vochtigen grond zichtbaar waren. Plotseling klonk een
+gebrul op twintig schreden afstands van hen.--"Het gebrul van een
+leeuw?" zeide Joe.--"Des te beter," antwoordde de jager verbitterd,
+"wij zullen vechten."--"Voorzichtig, mijnheer Dick! van het leven
+van één onzer hangt aller leven af."--Maar Kennedy hoorde hem niet,
+hij ging verder met flonkerende oogen, zijne karabijn geladen en
+verschrikkelijk in zijne stoutmoedigheid. Onder een palmboom stond
+een leeuw met zwarte manen in aanvallende houding. Nauwlijks had hij
+den jager bemerkt, of hij sprong vooruit, maar hij was nog niet op den
+grond gekomen of reeds werd hij door een kogel in het hart getroffen;
+hij viel dood neder.--"Hoezee!" schreeuwde Joe. Kennedy snelde op
+den put toe, begaf zich op de glibberige trappen en strekte zich
+bij een frissche bron uit, waarvan hij gretig het vocht opslurpte;
+Joe volgde hem na en men hoorde slechts het geklap der tong van
+menschen die hun dorst lesschen.--"Laat ons oppassen, mijnheer
+Dick," zeide Joe adem halende, "en niet te veel drinken." Maar Dick
+ging voort met drinken, zonder te antwoorden. Hij dompelde hoofd
+en handen in dit weldadige water. "En mijnheer Ferguson?" zeide
+Joe.--Dit enkele woord bracht Kennedy tot zich zelven; hij vulde
+eene flesch, die hij had medegebracht, en steeg de trappen van den
+put op, maar bleef als versteend staan. Een ontzaglijk lichaam sloot
+de opening. Joe, die Dick volgde, moest met hem teruggaan. "Wij zijn
+opgesloten."--"Dat is onmogelijk! Wat beteekent dit?"--Dick eindigde
+niet, een vreeslijk gebrul deed hem begrijpen met welken nieuwen
+vijand hij te doen had.--"Een andere leeuw!" riep Joe uit.--"Neen,
+eene leeuwin! Ah! vervloekt beest! wacht," zeide de jager, haastig
+zijne karabijn ladende. Een oogenblik daarna gaf hij vuur, maar
+het dier was verdwenen.--"Voorwaarts!" zeide hij.--"Neen, mijnheer
+Dick, neen, gij hebt haar niet gedood, in dat geval zou haar lichaam
+hierheen gerold zijn, zij is daar, gereed om op den eersten van ons,
+die verschijnen zal, los te springen, en die is verloren."--"Wat te
+doen? Wij moeten hier toch uit, Samuel wacht ons."--"Laat ons het
+dier lokken, neem mijn geweer en geef mij uwe karabijn."--"Wat is uw
+voornemen?"--"Gij zult 't zien."--Joe, zijn linnen vest uittrekkende,
+maakte het vast aan het bovenste deel van het wapen en bood het als
+lokaas boven de opening aan. Het woedende dier wierp zich daarop,
+Kennedy wachtte het in het voorbij gaan op en verpletterde zijn
+schouder met een kogel. De brullende leeuwin rolde op de trap. Joe
+omverwerpende. Deze meende reeds de vreeslijke pooten van het dier
+in zijn lichaam te voelen slaan, toen een tweede schot losbrandde en
+doctor Ferguson aan de opening verscheen met zijn nog rookend geweer
+in de hand. Joe stond haastig op, sprong over het lichaam van het
+dier en gaf zijn meester de met water gevulde flesch over. Haar aan
+zijne lippen te brengen en half te ledigen was voor Ferguson het werk
+van een oogenblik, en de drie reizigers dankten uit den grond huns
+harten de Voorzienigheid, die hen zoo wonderbaarlijk had gered.
+
+
+
+
+XXVIII.
+
+	Aangename avond.--De keuken van Joe.--Verhandeling over rauw
+	vleesch.--Geschiedenis van James Bruce.--Het bivouak.--De
+	droomen van Joe.--De barometer daalt.--De barometer
+	rijst.--Toebereidselen tot het vertrek.--De orkaan.
+
+
+De avond was heerlijk en ging voorbij onder het lommer van
+minosaas, na een versterkend maal; de thee en grog werden er niet
+gespaard. Kennedy had deze kleine ruimte in alle richtingen doorkruist,
+en alle struiken onderzocht; onze reizigers waren de eenige levende
+wezens van dit aardsche paradijs; zij strekten zich op hunne dekens
+uit en brachten een rustigen nacht door, die hun de geleden smarten
+deed vergeten. Des anderen daags, den 7den Mei, schitterde de zon
+in al haren glans, maar hare stralen konden het dikke lommer niet
+doordringen. Daar er levensmiddelen genoeg waren, besloot de doctor
+op deze plaats een gunstiger wind af te wachten. Joe had er zijne
+draagbare keuken heengebracht en deed verscheidene keukenoefeningen,
+het water zorgeloos verkwistende.--"Welk eene vreemde opeenvolging
+van smart en vreugde!" riep Kennedy uit, "deze overvloed, na die
+ontbering, deze weelde volgende op die ellende! Ik was bijna gek
+geworden!"--"Mijn waarde Dick," zeide de doctor, "zonder Joe zoudt
+gij nu niet redeneeren over de onstandvastigheid der menschelijke
+zaken."--"Brave vriend!" zeide Dick, Joe de handen toereikende.--"Het
+heeft niets te beduiden," antwoordde deze. "Ik hoop echter niet dat
+de gelegenheid zich zal aanbieden, dat gij mij denzelfden dienst
+bewijst."--"Hoe arm is onze natuur, dat zij zich door zoo weinig laat
+ter nederslaan."--"Door zoo weinig water, wilt gij zeggen, meester,
+dit moet toch wel noodzakelijk zijn voor het leven."--"Zonder twijfel,
+Joe, en de menschen zonder eten zouden langer kunnen leven dan zonder
+drinken."--"Ik geloot het, en des noods eet men wat men ontmoet,
+zelfs zijns gelijke, hoewel dit eenmaal moet wezen, dat u langen
+tijd zal heugen."--"De wilden doen het toch," zeide Kennedy.--"Ja,
+maar dat zijn wilden, die gewoon zijn rauw vleesch te eten, mij zou
+het zeer tegenstaan."
+
+"Het is inderdaad zoo tegennatuurlijk," antwoordde de doctor,
+"dat niemand geloof heeft willen slaan aan de verhalen der eerste
+reizigers in Afrika; deze verhalen, dat verscheidene volksstammen zich
+met rauw vleesch voedden, en men hechtte daaraan in het algemeen geen
+geloof. Onder deze omstandigheden overkwam een zonderling avontuur
+aan James Bruce."
+
+"Verhaal ons dat, mijnheer, wij hebben den tijd om naar u te
+luisteren," zeide Joe, zich met wellust op het frissche gras
+uitstrekkende.
+
+"Gaarne. James Bruce was een Schot uit het graafschap Stirling, die
+van 1768 tot 1772 geheel Abyssinië tot aan het meer Tyana doorreisde,
+om de bronnen van den Nijl te zoeken; hij kwam in Engeland terug, waar
+hij eerst in 1790 zijne reizen door den druk bekend maakte. Zijne
+verhalen werden met groot ongeloof ontvangen, een ongeloof dat
+zonder twijfel ook de onzen wachten. De gewoonten der Abyssiniërs
+schenen zoo zeer verschillend van de Engelsche, dat niemand ze wilde
+gelooven. Onder andere bijzonderheden had James Bruce verzekerd dat
+de volken van Oostelijk Afrika rauw vleesch aten; dit joeg iedereen
+tegen hem in het harnas."--"Hij kon er gemakkelijk van spreken," zeide
+men, "men zou het niet gaan onderzoeken." Bruce was zeer moedig en
+oploopend. Deze twijfelingen verbitterden hem ten hoogste. Eens kwam
+een Schot, in een salon van Edinburg, in zijne tegenwoordigheid weder
+op de dagelijksche spotternijen terug en, wat het rauwe vleesch betrof
+verklaarde hij ronduit, dat de zaak noch mogelijk noch waar was. Bruce
+zeide niets, hij ging uit het vertrek en kwam eenigen tijd daarna
+terug met een rauwen biefstuk, op de Afrikaansche wijzen gezouten en
+gepeperd. "Mijnheer," zeide hij tot den Schot, "als gij twijfelt aan
+eene zaak, die ik heb verhaald, hebt gij mij eene groote beleediging
+aangedaan, en als gij haar onuitvoerbaar acht, hebt gij u bedrogen. En
+om het aan allen te bewijzen, zult gij terstond een rauwen biefstuk
+opeten, of mij voldoening geven voor uwe woorden." De Schot werd bang
+en gehoorzaamde niet zonder tegenzin. Toen voegde James Bruce er met
+de grootste koelbloedigheid bij: "Als men aanneemt dat de zaak niet
+waar is, mijnheer, zult gij niet meer beweren, dat zij onmogelijk is."
+
+"Goed geantwoord," zeide Joe. "Als de Schot eene indigestie had
+gekregen, zou hij niets meer hebben gehad dan hij verdiende en als men,
+bij onze terugkomst in Engeland onze reis in twijfel trekt...."--"
+Welnu! wat zult gij dan doen? Joe."--"Ik zal de ongeloovigen de
+stukken van den Victoria zonder zout en peper laten opeten!"
+
+Iedereen begon te lachen om Joe. De dag ging met aangename gesprekken
+voorbij, met de kracht herleefde de hoop, de moed. Het verledene
+verdween voor de toekomst. Joe zou deze bekoorlijke verblijfplaats
+niet hebben willen verlaten; zij was het rijk zijner droomen, hij vond
+zich te huis; zijn meester moest hem de juiste plaats opgeven en met
+grooten ernst schreef hij in zijn zakboekje, 15° 43' lengte en 8° 32'
+breedte. Kennedy had slechts spijt dat hij in dit kleine woud niet kon
+jagen; volgens hem was er te veel gebrek aan wilde dieren. "Echter,
+mijn waarde Dick," hernam de doctor, "vergeet gij spoedig dien leeuw
+en die leeuwin?" "Dat!" zeide hij met de verachting van een waar
+jager voor het neergeschoten dier! "Maar hunne tegenwoordigheid in
+deze oase kan doen vermoeden dat wij niet ver van vruchtbare streken
+verwijderd zijn."--"Dit is een zwak bewijs, Dick; deze dieren,
+door honger of dorst gedreven, leggen soms groote afstanden af; den
+volgenden nacht zullen wij zelfs zeer wel doen zorgvuldiger te waken
+en vuren te ontsteken."--"In deze temperatuur," zeide Joe. "Maar, als
+het noodig is, zullen wij het doen. Het zal mij echter zeer spijten dit
+fraaie hout, dat ons van zooveel nut is geweest, te verbranden."--"Wij
+zullen oppassen het niet in brand te steken," antwoordde de doctor,
+"opdat anderen er eene toevlucht zullen kunnen vinden te midden der
+woestijn."--"Men zal er op passen, mijnheer, maar denkt gij dat deze
+oase bekend is?"--"Zeker. Het is een rustplaats voor de karavanen,
+die het midden van Afrika bezoeken, en hun bezoek zou er wel eens
+niet aangenaam kunnen zijn, Joe."--"Zijn er hier nog meer van die
+afschuwelijke Nyam-Nyam?"--"Zonder twijfel; het is de algemeene
+naam van al deze volken, en onder hetzelfde klimaat moeten dezelfde
+stammen dezelfde gewoonten hebben."--"Pouah!" zeide Joe. "Maar alles
+bijeengenomen is het heel natuurlijk. Als wilden een smaak als heeren
+hadden, waar zou het verschil dan zijn? Bij voorbeeld, zie daar brave
+lieden, die zich niet zouden laten noodigen, om den biefstuk van
+den Schot en zelfs den Schot op den koop toe te verslinden." Na deze
+verstandige opmerking ging Joe het hout voor den nacht opstapelen. De
+voorzorg was echter onnoodig, en beurtelings genoten zij een diepen,
+vreedzamen slaap. Des anderen daags veranderde het weder nog niet;
+het bleef even schoon. De ballon bleef onbeweeglijk, zonder dat een
+schommeling een koeltje verried. De doctor begon verder ongerust
+te worden; als de reis zoo veel langer moest duren, zouden zij geene
+levensmiddelen genoeg hebben. Na uit gebrek aan water bijna bezweken te
+zijn, zouden zij van honger moeten omkomen. Maar hij stelde zich weder
+gerust, toen hij eene aanmerkelijke daling van den barometer waarnam;
+er waren blijkbare teekenen van eene aanstaande verandering in den
+dampkring; hij besloot dus zich tot het vertrek gereed te maken om
+van de eerste gelegenheid gebruik te maken; beide bakken werden geheel
+gevuld. Hij moest ook het evenwicht in den luchtballon herstellen en
+Joe was verplicht een aanzienlijk deel van zijn kostbaar erts op te
+offeren. Met de gezondheid was zijne eerzucht weergekeerd; hij keek
+herhaalde malen onvriendelijk voordat hij zijn meester gehoorzaamde,
+maar deze bewees hem, dat hij een zoo groot gewicht niet kon optillen,
+hij gaf hem de keus tusschen het water of het goud; Joe aarzelde niet
+meer en wierp eene groote hoeveelheid kwarts in het zand.--"Dat is voor
+hen, die na ons komen," zeide hij, "zij zullen zeer verbaasd zijn, hun
+fortuin op deze plaats te vinden."--"En als een geleerd reiziger deze
+staaltjes vindt?...."--"Twijfel er niet aan, mijn waarde Dick, dat hij
+zeer verwonderd zal zijn en zijne verwondering in talrijke folianten
+zal bekend maken. Wij zullen een of anderen tijd hooren spreken van
+eene wonderbare soort van kwarts in het zand van Afrika."--"En Joe
+zal daarvan de oorzaak wezen."
+
+Gedurende het overige gedeelte van den dag wachtte de doctor te
+vergeefs eene verandering in den dampkring; de temperatuur werd hooger
+en zou onverdraaglijk zijn geweest zonder het lommer der oase. De
+thermometer wees in de zon 149 graden, een regen van vuur doorkruiste
+de lucht. Het was de grootste hitte, die zij hadden waargenomen. Joe
+maakte, even als den vorigen avond, hun bivouak gereed, en gedurende
+de wacht van den doctor en Kennedy had er niets bijzonders plaats. Maar
+tegen drie uur des morgens, toen Joe de wacht had, werd de temperatuur
+eensklaps lager, de hemel bedekte zich met wolken en de duisternis
+werd grooter.--"Op!" riep Joe, zijne twee reisgezellen wekkende, "zie
+hier den wind."--"Eindelijk," zeide de doctor, den hemel beschouwende,
+"maar het is een storm! Naar den Victoria!" Het was meer dan tijd om
+er te komen. De Victoria boog zich onder den invloed van den orkaan
+en sleepte het schuitje door het zand. Als een gedeelte van den
+ballast bij toeval ter aarde ware geworpen, zou de ballon verdwenen
+zijn en alle hoop om hem weder te vinden zou voor altijd verloren
+zijn geweest. Maar de vlugge Joe liep wat hij loopen kon en hield
+het schuitje tegen, terwijl de luchtballon op het zand ging liggen,
+op gevaar af van te scheuren. De doctor nam zijne gewone plaats in,
+stak de gasvlam aan en wierp het overtollige gewicht weg. De reizigers
+zagen voor de laatste maal naar de boomen der oase, die onder den
+storm bogen, en weldra verdwenen zij in den nacht, den wind vangende
+op tweehonderd voet boven den grond.
+
+
+
+
+XXIX.
+
+	Verschijnselen van plantengroei.--Phantastisch denkbeeld
+	van een franschen schrijver.--Prachtigland.--Het koninkrijk
+	Adamova.--De onderzoekingen van Burton en Speke vereenigd met
+	die van Barth.--De bergen Atlantika.--De rivier Benoké.--De
+	stad Yola.--De Bagélé.--De berg Mendif.
+
+
+Sedert het oogenblik van hun vertrek, vorderden de reizigers zeer snel;
+zij haastten zich de woestijn te verlaten, die hun bijna zoo noodlottig
+was geweest. Tegen kwartier over negenen des morgens zag men eenige
+verschijnselen van plantengroei, eenige kruiden drijvende op deze
+zandzee, hetgeen hun, even als aan Columbus, aantoonde dat het land
+nabij was; groene spruiten kwamen schuchter te voorschijn van tusschen
+steenen, die zelf rotsen van dien Oceaan zouden worden. Nog zeer lage
+heuvels golfden aan den horizon; zij teekenden zich nog niet duidelijk
+af, maar de eentonigheid verdween daardoor. De doctor begroette met
+vreugde deze nieuwe streek en, even als een zeeman die in den mast
+wacht houdt, was hij op het punt uit te roepen: "Land! land!" een uur
+later strekte zich het vasteland voor hunne oogen uit; het had wel is
+waar nog een woest uitzicht, maar was toch minder effen, minder naakt;
+eenige boomen teekenden zich af tegen den grijzen hemel. "Wij zijn dus
+in een beschaafd land!" zeide de jager.--"Beschaafd, mijnheer Dick;
+dat is bij manier van spreken, men ziet nog geene inwoners."--"Dat
+zal niet lang duren," antwoordde Ferguson, "wanneer wij zoo spoedig
+gaan."--"Zullen wij altijd in het land der negers zijn?"--"Altijd, Joe,
+in afwachting van het land der Arabieren."--"Der Arabieren, mijnheer,
+wezenlijke Arabieren! met hunne kameelen?"--"Neen, geene kameelen, die
+zijn zeldzaam, om niet te zeggen onbekend in deze streken; men moet wat
+noordelijker opgaan, om hen te ontmoeten."--"Dat is jammer."--"Waarom,
+Joe?"--"Omdat, als wij tegenwind kregen, zij ons zouden kunnen
+dienen."--"Hoe dan?"--"Mijnheer, het is een denkbeeld, dat mij voor
+den geest komt: men zou hen aan het schuitje kunnen spannen en ons door
+hen op sleeptouw doen nemen; wat zegt gij daarvan?"--"Mijn beste Joe,
+dit denkbeeld heeft een ander vóór u gehad; het is ten uitvoer gebracht
+door een zeer vernuftig fransch schrijver [43]..... wel is waar in
+een roman. Reizigers laten een luchtballon door kameelen trekken;
+daar komt een leeuw, die de kameelen verslindt, het sleeptouw inslikt
+en hen in hunne plaats trekt en zoo vervolgens. Gij ziet, dat dit
+alles slechts fantasie is en niets gemeens heeft met onze soort van
+beweging."--Joe, een weinig beschaamd, dat zijn denkbeeld reeds bij
+een ander was opgekomen, zocht welk dier den leeuw zou hebben kunnen
+verslinden, maar vond het niet en begon weder het land te onderzoeken.
+
+Een meer van middelmatige uitgestrektheid strekte zich voor zijne
+blikken uit, met een amphitheater van heuvels, die nog geene bergen
+konden worden genoemd: daar kronkelden talrijke en vruchtbare valleien
+met hare ondoordringbare bosschen van de verschillendste boomen;
+de élaïs met bladeren van vijftien voet lang op een stam met scherpe
+doornen bezet, stak boven allen uit; de bombax verspreidde zijne zaden
+door den wind, de pendanus, die "Kenda" der Arabieren, verspreidde
+zijne balsemgeuren tot aan de streek, welke de Victoria doortrok;
+de papayer met handvormige bladeren, de boom, die de Soedan-noot
+voortbrengt, de baobab en de banaanboomen voltooiden dezen weelderigen
+plantengroei van de streken tusschen de keerkringen.--"Daar zijn de
+dieren," zeide Joe, "de menschen zijn niet ver af."--"Welke prachtige
+olifanten!" riep Kennedy uit. "Zou er geen middel zijn een weinig
+te jagen?"--"Hoe zouden wij stil kunnen houden met een zoo hevigen
+luchtstroom? Neen, getroost u nog een weinig de marteling van Tantalus
+[44], later zult gij u daarvoor schadeloos stellen."
+
+Er was waarlijk genoeg om de verbeelding van een jager op te wekken;
+het hart van Dick sprong in zijn binnenste op en zijne vingers hielden
+de kolf van zijn geweer krampachtig vast. De dieren van deze streek
+waren de planten waardig, de wilde os wentelde zich in zwaar gras,
+waaronder hij geheel verdween; grijze, zwarte of gele olifanten
+van de grootste soort trokken in massa door de bosschen, brekende,
+knagende, plunderende en hun doortocht door vernieling kenteekenende;
+van de met boomen begroeide helling der heuvels kwamen watervallen
+en riviertjes te voorschijn, die naar het noorden stroomden; ginds
+baadden zich rivierpaarden met groot geraas en lamentynen, twaalf voet
+lang, met een vischvormig lichaam, strekten zich op de oevers uit,
+hunne ronde, met melk gevulde uiers naar boven houdende. Het was eene
+geheel zeldzame menagerie in eene wonderbare kooi, waar talrijke vogels
+met duizenden kleuren de heesterachtige planten schakeerden. Aan deze
+kwistigheid der natuur herkende de doctor het koninkrijk Adamova. "Wij
+eigenen ons de hedendaagsche ontdekkingen toe," zeide hij, "ik heb het
+afgebroken spoor der reizigers wedergevonden; dit is zeer gelukkig,
+mijne vrienden, wij zullen nu de onderzoekingen van Burton en Speke
+met die van doctor Barth kunnen verbinden, wij hebben Engelschen
+verlaten om een Hamburger te vinden, en weldra zullen wij aan het
+uiterste punt komen, dat die moedige reiziger heeft bereikt."--"Het
+komt mij voor," zeide Kennedy, "dat tusschen de onderzoekingen van deze
+beiden eene groote uitgestrektheid lands ligt, te oordeelen naar den
+weg, dien wij hebben afgelegd."--"Dat is gemakkelijk te berekenen;
+neem de kaart en zie welke breedte de zuidelijke punt van het meer
+Ukéréoué heeft, dat Speke heeft bereikt."--"Het ligt bijna op 37°
+lengte."--"En de stad Yola, die wij dezen avond zullen opnemen
+en waar Barth geweest is, hoe is die gelegen?"--"Ongeveer op 12°
+lengte."--"Dat is dus 25 graden, en tegen 60 mijlen per graad maakt
+dit 1500 mijlen."--"Eene aardige wandeling," zeide Joe, "voor hen
+die te voet gaan."--"Dat zal echter gebeuren. Livingstone en Moffat
+dringen altijd verder naar het binnenland door; de Nyassa, dien zij
+ontdekt hebben, is niet ver van het meer dat door Burton is gevonden;
+vóór het einde van deze eeuw zullen deze onmetelijke streken doorzocht
+zijn."--"Maar," voegde de doctor er bij, zijn kompas raadplegende,
+"het spijt mij, dat de wind ons zoover naar het westen voert, ik had
+liever noordwaarts willen gaan."
+
+Na twaalf uren bevond zich de Victoria op de grenzen van Nigritië. De
+eerste inwoners van dit land, Chouas Arabieren, weidden hunne zwervende
+kudden. De hooge toppen van het Atlantika-gebergte kwamen boven den
+horizon. Geen Europeesche voet had die bergen ooit betreden, wier
+hoogte op ongeveer 1300 vaâm  [45] wordt geschat. Hunne westelijke
+helling bepaalt den loop van alle wateren van dit gedeelte van Afrika,
+die zich in den Oceaan uitstorten; dit is het Maangebergte van deze
+streek. Eindelijk zagen de reizigers een waren stroom en de doctor
+herkende aan de ontzettende mierennesten, die in zijne nabijheid waren,
+den Bénoué, een der groote takken van den Niger, dien de inboorlingen
+den naam van "Bron der wateren" hebben gegeven.--"Deze stroom," zeide
+de doctor "zal eens de natuurlijke weg van gemeenschap worden met het
+binnenste van Nigritië; onder bevel van een onzer dappere kapiteins,
+is de stoomboot la Pléiade hem reeds opgevaren tot aan de stad Yola;
+gij ziet, dat wij in een bekend land zijn."
+
+Talrijke slaven hielden zich met veldarbeid bezig, den sorgho
+kweekende, eene soort van gierst, die het voornaamste deel van hunne
+voeding uitmaakt. De domste verbazing teekende zich op hun gelaat
+bij het verschijnen van den ballon, die als een luchtverheveling
+voorbij ging. Des avonds hield hij stil op 40 mijlen afstand van Yola
+en vóór hem, maar in de verte, verhieven zich de puntige toppen van
+den berg Mendif. De doctor liet de ankers uitwerpen in den top van
+een hoogen boom; maar een hevige wind slingerde den ballon zoodanig,
+dat hij hem bijna in eene horizontale stelling bracht en soms den
+toestand van het schuitje uiterst gevaarlijk maakte. Ferguson sloot
+dien nacht geen oog, dikwijls was hij op het punt het ankertouw door
+te hakken en den storm te ontvluchten. Eindelijk bedaarde deze en de
+schommelingen van den luchtballon hadden niets verontrustends meer.
+
+Des anderen daags was de wind minder hevig, maar verwijderde
+de reizigers van de stad Yola, die, pas weder opgebouwd door de
+Foullanaas, de nieuwsgierigheid van Ferguson opwekte; men moest
+zich echter getroosten noordwaarts en zelfs een weinig oostwaarts
+te gaan. Kennedy stelde voor in dit land halt te houden om te jagen;
+Joe beweerde, dat de behoefte aan versch vleesch zich deed gevoelen;
+maar de woeste zeden van dit land, de houding der bevolking, eenige
+geweerschoten op de Victoria gelost, deden den doctor besluiten zijne
+reis te vervolgen. Men trok toen eene streek door, die het tooneel
+was van moord en brand, waar onophoudelijk wordt oorlog gevoerd en
+waar de sultans hun rijk op het spel zetten te midden van een woest
+bloedbad. Talrijke en volkrijke dorpen met langwerpige hutten strekten
+zich uit tusschen de groote weiden, wier dik gras met paarsche
+bloemen was bezaaid; de hutten op groote bijenkorven gelijkende,
+werden beschut door puntige palissaden. De hellingen der heuvels
+herinnerden aan de "glen" in de Schotsche hooglanden en Kennedy maakte
+dikwijls die opmerking. In weerwil zijner pogingen ging de doctor recht
+noord-oostwaarts naar het Mendif-gebergte, dat in de wolken verdween;
+de hooge toppen dezer bergen scheiden het dal van den Niger van het
+dal van het meer Tchad. Weldra zag men den Bagélé met zijne 28 dorpen,
+die als het ware aan zijne zijde hingen, als een troep kinderen aan den
+boezem hunner moeder; het was een prachtig schouwspel voor de blikken
+van hen, die dit in hun geheel konden overzien; de kloven waren bedekt
+met velden rijst en arachiden. Ten drie uur bevond de Victoria zich
+tegenover het gebergte Mendif. Men had het niet kunnen mijden en moest
+het overtrekken; de doctor gaf door middel van eene temperatuur van 180
+graden aan den ballon eene nieuwe stijgkracht van bijna 1600 pond; hij
+steeg hooger dan 8000 voet. Dit was de grootste hoogte die zij op hunne
+reis hadden bereikt en de temperatuur werd zoo laag dat de reizigers
+hunne dekens moesten gebruiken. Ferguson haastte zich te dalen; het
+omkleedsel van den ballon spande zich uit tot barstens toe; echter had
+hij den tijd om den vulkanischen oorsprong der bergen waar te nemen,
+wier uitgedoofde kraters nu slechts diepe afgronden zijn. Eene groote
+menigte vogelendrek gaf aan de zijden van het Mendif gebergte het
+aanzien van kalkrotsen, en er was genoeg voorraad om de landen van
+geheel het Vereenigde Koninkrijk te bemesten. Ten vijf uur ging de
+ballon, beschut tegen de zuidewinden, zachtjes langs de helling der
+bergen en hield stil op eene groote opene plek, ver van elke woning;
+zoodra hij op den grond was gekomen, werden er voorzorgen genomen om
+hem er stevig vast te houden en Kennedy met zijn geweer in de hand,
+begaf zich naar de hellende vlakte. Weldra kwam hij terug met een
+half dozijn wilde eenden en eene soort van kleine snippen, die Joe
+zoo goed hij kon gereed maakte. Het maal was aangenaam en de nacht
+ging in diepe rust voorbij.
+
+
+
+
+XXX.
+
+	Mosfeia.--De Scheik.--Denham, Clapperton, Oudney.--Vogel.--De
+	hoofdstad van Loggoum.--Toole.--Windstilte boven Kernak.--De
+	landvoogd en zijn hof.--De aanval.--De brandduiven.
+
+
+Des anderen daags, den 11den Mei, hernam de ballon zijn avontuurlijken
+loop, de reizigers vertrouwden op hem als de zeeman op zijn
+schip. Vreeslijke orkanen, keerkringshitte, gevaarlijke opstijgingen,
+nog gevaarlijker dalingen, dit alles was zij goed te boven gekomen. Men
+kan zeggen dat Ferguson hem met een enkel gebaar bestuurde en de
+doctor koesterde geene vrees omtrent den goeden uitslag der reis,
+zonder echter het punt van aankomst te weten. Maar in dit land van
+barbaren en dweepers verplichtte de voorzichtigheid hem de strengste
+voorzorgen te nemen; hij beval dus zijne reisgenooten aan voortdurend
+een oog in 't zeil te houden. De wind voerde hen een weinig meer
+noordwaarts en tegen negen uur zagen zij de groote stad Mosfeia,
+op eene hoogte gebouwd, welke zelve tusschen twee hooge bergen ligt
+besloten; zij was onneembaar, een nauwe weg tusschen een moeras en
+een bosch verleende den eenigen toegang tot haar. Op dit oogenblik
+deed een Scheik, vergezeld van een geleide te paard, in veelkleurige
+kleederen, voorafgegaan door trompetters en voorloopers, die de
+takken voor hem uit den weg ruimden, zijne intrede in de stad. De
+doctor daalde neder om deze inlanders meer van nabij te zien, maar
+naar mate de ballon grooter werd in hunne oogen, gaven zij teekens
+van groote vrees en snelden weg met al de snelheid hunner voeten of
+paarden. De Scheik alleen ging niet van zijne plaats, nam zijn lang
+musket, laadde het en wachtte moedig. De doctor naderde op nauwelijks
+150 voet afstand en groette hem vriendelijk in het Arabisch. Maar op
+deze woorden, die uit den hemel kwamen, sprong de Scheik ter aarde,
+knielde in het stof op den weg en de doctor kon hem van zijn gebed
+niet afhouden.--"Het is onmogelijk," zeide hij, "dat deze lieden ons
+anders dan voor bovennatuurlijke wezens houden; bij de eerste aankomst
+van Europeanen hielden zij hen voor een bovenmenschelijk ras. En
+als de Scheik van deze ontmoeting spreekt, zal hij het feit met alle
+hulpmiddelen eener arabische verbeeldingskracht opsieren. Oordeelt
+nu eens, wat de legenden eens van ons zullen zeggen."--"Het zal
+misschien te bejammeren zijn," antwoordde de jager, "in het belang
+der beschaving zou het beter zijn voor eenvoudige menschen door te
+gaan, dat zou aan die negers een geheel ander denkbeeld geven van de
+europeesche macht."--"Juist, mijn waarde Dick; maar wat kunnen wij
+er aan doen? Al verklaardet gij aan de geleerden van dit land in het
+breede de samenstelling en werking van een luchtballon, zij zouden
+het niet begrijpen en altijd aan eene bovennatuurlijke tusschenkomst
+gelooven."--"Mijnheer," vroeg Joe, "gij hebt gesproken van de eerste
+Europeanen, die dit land onderzocht hebben, wie zijn dat?"--"Mijn
+beste jongen, wij zijn juist op den weg, dien Denham gevolgd is: te
+Mosfeia werd hij ontvangen door den Sultan van Mandara; hij had Bornou
+verlaten, vergezelde den Scheik op eene expeditie tegen de Fellatahs,
+woonde den aanval op de stad bij, die met de pijlen harer bewoners
+dapper weerstand bood aan de arabische kogels en de troepen van den
+Scheik op de vlucht jaagde, dit alles was slechts een voorwendsel
+tot moord en plundering; de majoor werd geheel uitgeplunderd, naakt
+uitgeschud en zonder een paard, onder welks buik hij zich verborg en
+dat hem, door zijn snellen loop, in staat stelde de overwinnaars te
+ontkomen, zou hij nooit weder te Kouka, hoofdstad van Bornou gekomen
+zijn."--"Wie was die majoor Denham?"--"Een onverschrokken Engelschman,
+die van 1822 tot 1824 het bevel voerde over eene expeditie in Bornou,
+vergezeld door kapitein Clapperton en doctor Oudney; zij vertrokken
+in Maart van Tripoli, kwamen te Mourzouk, hoofdstad van Fezzan en den
+weg volgende, dien later doctor Barth moest inslaan om naar Europa
+terug te keeren, kwamen zij den 16den Februari 1823 te Kouka, bij het
+meer Tchad. Denham deed verscheidene ontdekkingstochten in Bornou,
+Mandara en aan de oostelijke oevers van het meer; gedurende dien
+tijd drongen kapitein Clapperton en doctor Oudney den 15den December
+1823 in Soudan tot Sackatou door en Oudney stierf van vermoeienis
+en uitputting in de stad Murmur."--"Dit gedeelte van Afrika," vroeg
+Kennedy, "heeft der wetenschap dus vele slachtoffers gekost?"--"Ja,
+deze streek is noodlottig; wij gaan recht toe op het koninkrijk
+Barghimi, waar Vogel in 1836 doortrok om in Wadaï door te dringen,
+waar hij verdwenen is. Deze jongeling werd, drie-en-twintig jaar oud,
+gezonden om doctor Barth te helpen: zij ontmoetten elkander den 1sten
+December 1854, waarop Vogel het land begon te onderzoeken; omstreeks
+1856 gaf hij in zijne laatste brieven zijn voornemen te kennen om het
+koninkrijk Wadaï te doorkruisen, waar geen Europeaan nog was geweest;
+het schijnt, dat hij de hoofdstad Wara bereikte, waar hij volgens
+sommigen gevangen werd genomen, volgens anderen ter dood gebracht,
+omdat hij een heiligen berg der omstreken had trachten te beklimmen;
+maar men moet niet zoo licht aan den dood der reizigers gelooven, dit
+wint de moeite uit hen op te zoeken; hoe dikwijls toch is de tijding
+van den dood van doctor Barth officieel bekend gemaakt, hetgeen hem
+dikwijls rechtmatig verbitterde! Het is dus zeer mogelijk dat Vogel
+door den sultan van Wadaï wordt gevangen gehouden, in de hoop hem te
+doen loskoopen. De baron Neimans ging op weg naar Wadaï, toen hij in
+1855 te Kaïro stierf. Wij weten nu dat de Heuglin met de expeditie
+van Leipzig de sporen van Vogel gevolgd is, dus zullen wij weldra
+zekerheid hebben omtrent het lot van dien jongen en belangwekkenden
+reiziger." [46]
+
+Mosfeia was reeds lang aan den horizon verdwenen, Mandara vertoonde
+aan de blikken der reizigers zijne verbazende vruchtbaarheid
+met zijne acacia-bosschen en de kruidachtige planten der katoen-
+en indigo-velden; de Shari, die 80 mijlen verder zich in het meer
+Tchad stort, stroomde onstuimig verder. De doctor wees op de kaarten
+zijn loop aan zijne reisgezellen.--"Gij ziet," zeide hij, "dat de
+onderzoekingen van dien geleerde uiterst nauwkeurig zijn; wij gaan
+recht af op het district Loggoum en misschien zelfs op de hoofdstad
+Kernak; daar stierf de ongelukkige Toole, nauwelijks 22 jaar oud;
+hij was een jonge Engelschman, vaandrig van het 80ste regiment, die
+zich sedert eenige weken bij majoor Denham in Afrika had gevoegd,
+waar hij weldra den dood vond. Men kan deze onmetelijke streek met
+recht het kerkhof der Europeanen noemen."
+
+Eenige kano's, vijftig voet lang, zakten de Shari af; de Victoria, 1000
+voet van de aarde, trok weinig de aandacht der inlanders tot zich, maar
+de wind, die tot heden nog al hevig was, begon te gaan liggen.--"Zullen
+wij weder windstilte krijgen?" zeide de doctor.--"Goed, meester, wij
+zullen niet altijd gebrek aan water hebben, noch de woestijn behoeven
+te vreezen."--"Neen, maar nog geduchter volken."--"Zie," zeide Joe,
+"iets dat op eene stad gelijkt."--"Dat is Kernak. De laatste zucht
+van den wind voert ons daarheen en wij kunnen, als wij willen, een
+nauwkeurigen platten grond daarvan teekenen."--"Zullen wij niet nader
+komen?" vroeg Kennedy.--"Niets is gemakkelijker, Dick, wij zijn recht
+boven de stad; laat mij de kraan van de gaspijp een weinig toedraaien
+en wij zullen weldra dalen."
+
+De Victoria bleef een halfuur daarna onbeweeglijk op tweehonderd voet
+van den grond.--"Nu zijn wij dichter bij Kernak," zeide de doctor,
+"dan een man op het kruis der St. Paulskerk te Londen van den grond
+is. Dus kunnen wij op ons gemak zien."--"Wat is toch dit geluid van
+houten hamers, dat men aan alle kanten hoort?" Joe keek oplettend
+rond en zag dat het geraas werd gemaakt door de talrijke wevers,
+die in de open lucht hun linnen klopten, dat uitgespreid was op
+groote boomstronken. De hoofdstad van Loggoum kon dus in haar geheel
+worden waargenomen, gelijk een ontrolde plattegrond; het was een ware
+stad met op eene rechte lijn staande huizen en vrij breede straten;
+op het midden van een groot plein werd slavenmarkt gehouden, er
+was een groote toevloed van klanten; want de mandaraansche vrouwen,
+die zeer kleine handen en voeten hebben, zijn zeer gezocht en worden
+voordeelig verkocht.
+
+Het gezicht van den ballon had de reeds zoo dikwijls vermelde
+gevolgen; eerst kreten en daarop eene stomme verbazing; de zaken
+werden geschorst, het geraas hield op. De reizigers bleven
+onbeweeglijk en verloren geene enkele bijzonderheid van deze
+volkrijke stad uit het oog, zij daalden zelfs tot op zestig voet
+van den grond. Toen kwam de gouverneur van Loggoum uit zijne woning,
+zijn groenen standaard ontrollende, vergezeld door zijne muzikanten,
+die op schelle buffelhoorns bliezen en de menigte verzamelde zich
+om hem. Doctor Ferguson wilde zich doen verstaan, het gelukte hem
+niet. Deze bevolking, met een hoog voorhoofd, gevlochte haren en een
+arendsneus, scheen fier en verstandig, maar de tegenwoordigheid van
+de Victoria bracht haar zonderling in de war; men zag ruiters naar
+alle richtingen snellen; weldra werd het duidelijk dat de troepen
+van den vorst zich verzamelden om een zoo buitengewonen vijand te
+bestrijden. Joe ontplooide zakdoeken van alle kleuren, het baatte
+niets. Echter gebood de Scheik, door zijn hof omringd, stilte en sprak
+eene redeneering uit, waarvan de doctor niets begreep; het was arabisch
+vermengd met barghimisch; maar aan de algemeene gebarentaal herkende
+hij eene bepaalde uitnoodiging om heen te gaan; hij zou niets liever
+hebben gewenscht, maar bij gebrek aan wind was dit onmogelijk. Zijne
+onbeweeglijkheid verbitterde den Scheik en zijne hovelingen begonnen
+te huilen om het monster te verplichten zijn weg te vervolgen.
+
+Deze hovelingen waren zonderlinge personages, met vijf of zes
+kakelbonte hemden om het lijf; zij hadden vreeslijk dikke buiken, van
+welke eenigen valsch schenen. De doctor verbaasde zijne reisgezellen
+door hun mede te deelen dat dit de wijze was om den sultan het hof te
+maken. De omvang van het onderlijf was de maatstaf voor de eerzucht der
+mannen. Deze dikke menschen maakten gebaren, schreeuwden, vooral een
+van hen, die eerste minister moest zijn, als ten minste zijn omvang
+hier beneden zijn belooning ontving. De menigte der negers voegde
+hunne kreten bij die van het hof, terwijl zij de gebaren even als
+apen nabootsten, hetgeen eene enkele en oogenblikkelijke beweging van
+tienduizend armen veroorzaakte. Bij deze middelen tot het aanjagen
+van vrees, die onvoldoende werden geacht, voegde men andere, die
+geduchter waren. Soldaten, gewapend met bogen en pijlen, schaarden
+zich in slagorde; maar reeds zwol de Victoria en steeg bedaard
+buiten hun bereik. De Scheik, toen een musket grijpende, mikte op den
+ballon. Maar Kennedy hield hem in het oog en met een kogel uit zijne
+karabijn verpletterde hij het wapen in de hand van den Scheik. Op deze
+onverwachte slag volgde eene algemeene vlucht, iedereen keerde, zoo
+snel hij kon, naar zijne hut terug, en gedurende het overige gedeelte
+van den dag bleef de stad geheel eenzaam. De nacht kwam en met hem
+volkomen windstilte. Men moest besluiten onbeweeglijk te blijven op
+driehonderd voet van den grond, geen enkel vuur schitterde in het
+duister, er heerschte eene doodelijke stilte. De doctor verdubbelde
+zijne waakzaamheid; die stilte kon wel een valstrik verbergen. En
+hij had niet mis geraden. Tegen middernacht scheen de geheele stad
+in vuur; honderden vuurstreepen kruisten zich even als vuurpijlen,
+die eene aaneenschakeling van vlammen vormden.--"Dat is zonderling,"
+zeide de doctor.--"Maar God vergeve mij!" antwoordde Kennedy, "men
+zou zeggen dat de brand ons nadert."--Inderdaad verhief zich deze
+vuurmassa, bij het geluid van verschrikkelijke kreten en losbrandingen
+van musketten, naar de Victoria. Joe maakte zich gereed ballast uit te
+werpen, Ferguson begreep weldra het verschijnsel. Duizenden duiven,
+wier staarten voorzien waren van brandbare stoffen, waren tegen de
+Victoria opgelaten; verschrikt stegen zij op terwijl zij in de lucht
+kringen vuur beschreven. Kennedy begon al zijn schietgeweer te lossen,
+maar wat vermocht hij tegen zulk eene tallooze menigte? Reeds omringden
+de duiven het schuitje en den ballon, welke, dit licht terugkaatsende,
+in eene vuurzee scheen te zweven. De doctor aarzelde niet en een stuk
+kwarts uitwerpende, hield hij zich buiten het bereik der aanvallen van
+die gevaarlijke vogels; twee uren lang zag men hen in den nacht heen
+en weder vliegen, langzamerhand verminderde hun aantal en de vuren
+gingen uit.--"Nu kunnen wij gerust slapen," zeide de doctor.--"Niet
+slecht uitgedacht voor wilden," zeide Joe.--"Ja, zij bezigen gemeenlijk
+deze duiven om de strooien daken der dorpen in brand te steken, maar
+deze keer vloog het dorp hooger."--"Een ballon heeft bepaald geene
+vijanden te vreezen."--"Wel zeker," antwoordde de doctor.--"Welke
+dan?"--"De onvoorzichtigen in zijn schuitje; waakt dus overal en
+altijd, mijne vrienden."
+
+
+
+
+XXXI.
+
+	Vertrek in den nacht.--Alle drie.--Het instinct van
+	Kennedy.--Voorzorgen.--De loop van den Shari.--Het meer
+	Tchad.--Het water van het meer.--Het rivierpaard.--Een
+	verloren kogel.
+
+
+Ongeveer drie uur in den morgen zag Joe, die de wacht had, eindelijk de
+stad onder zich verdwijnen. De Victoria ging weder vooruit. Kennedy
+en de doctor ontwaakten. Deze raadpleegde zijn kompas en zag met
+voldoening dat de wind hen naar het noord-noord-oosten voerde.--"Wij
+zijn gelukkig," zeide hij, "alles gaat goed, wij zullen nog heden het
+meer Tchad zien."--"Is dat eene groote uitgestrektheid water?" vroeg
+Kennedy.--"Van belang, mijn waarde Dick; op zijne grootste lengte
+en breedte kan dit meer 120 mijlen halen."--"Dat zal in onze reis
+eenige afwisseling geven, als wij over een water gaan."--"Maar het
+komt mij voor dat wij geen klagen hebben; zij is zeer afwisselend
+in gebeurtenissen en vooral zijn wij in den best mogelijken
+toestand."--"Zonder twijfel, Samuel, behalve de ontberingen der
+woestijn, hebben wij geen ernstig gevaar geloopen."--"Het is zeker
+dat onze brave Victoria zich altijd goed heeft gedragen. Wij hebben
+heden den 12den Mei, wij zijn den 18den April vertrokken en hebben
+dus 25 dagen gereisd. Nog tien dagen dan zullen wij aangekomen
+zijn."--"Waar?"--"Daar weet ik niets van, maar wat komt het er op
+aan!"--"Gij hebt gelijk, Samuel, laat ons aan de Voorzienigheid de
+zorg overlaten om ons te richten en ons gezond te doen blijven, zoo
+als tot nu toe! Wij zien er niet naar uit, dat wij de ongezondste
+landen der wereld hebben doorreisd."--"Wij waren in staat te stijgen
+en wij hebben het gedaan."--"Leven de luchtreizen!" riep Joe uit;
+"wij zijn na vijf-en-twintig dagen welvarend en goed uitgerust,
+te veel misschien, want mijne beenen beginnen stijf te worden; ik
+zou wel eenige mijlen ver willen loopen."--"Gij zult dit genoegen
+smaken in de straten van Londen; maar om te besluiten, wij zijn met
+ons drieën vertrokken, evenals Denham, Clapperton en Overweg, gelijk
+Barth, Richardson en Vogel, en gelukkiger dan onze voorgangers zijn
+wij nog allen bijeen. Maar het is van belang niet te scheiden. Als
+echter een van ons op den grond was en de Victoria moest stijgen om
+een plotseling, ongewoon gevaar te ontgaan, wie weet of wij hem wel
+ooit zouden wederzien? Daarom, ik zeg het rondborstig aan Kennedy, ik
+heb niet gaarne dat hij zich verwijdert om te jagen."--"Gij zult mij
+toch wel toestaan, vriend Samuel, dezen lust nog eens bot te vieren;
+het kon geen kwaad onzen voorraad te vernieuwen; overigens hebt
+gij vóór ons vertrek mij deze reeks van jachtpartijen zoo heerlijk
+afgeschilderd, en tot heden heb ik er weinig aan gedaan."--"Maar,
+mijn waarde Dick, uw geheugen schiet te kort, of uwe zedigheid doet u
+uwe heldendaden vergeten; ik meen, dat gij, zonder van het kleine wild
+te spreken, reeds eene antilope, een olifant en twee leeuwen op het
+geweten hebt."--"Mooi! Wat beteekent dat voor een afrikaanschen jager,
+die alle dieren der schepping voorbij den loop van zijn geweer ziet
+gaan? Kijk, zie dezen troep giraffen eens."--"Giraffen," zeide Joe,
+"zij zijn zoo groot als mijn vuist."--"Omdat wij 1000 voet boven
+hen zijn, maar van nabij zult gij zien, dat zij driemaal hooger
+zijn dan gij."--"En wat zegt gij van dezen troep gazellen?" hernam
+Kennedy, "en van deze struisvogels, die met de snelheid van den wind
+vluchten."--"Struisvogels!" zeide Joe, "het zijn kippen."--"Laat
+ons zien, Samuel, kunnen wij niet naderbij komen?"--"Zeer zeker,
+Dick, maar niet op de aarde gaan. Waartoe zou het ook dienen die
+dieren te dooden, die ons van hoegenaamd geen nut zijn? Als het nog
+te doen was om een leeuw, eene tijgerkat of eene hyena te dooden,
+zou ik dat begrijpen, het zou altijd een gevaarlijk dier minder zijn;
+maar eene antilope, eene gazelle schieten, zonder ander voordeel dan
+de ijdele voldoening van uwe begeerten als jager, dat is waarlijk der
+moeite niet waard. Wij zullen op 100 voet van den grond stil blijven,
+en als gij een of ander wild dier ziet, zult gij ons een genoegen
+doen het een kogel in het hart te jagen."
+
+De Victoria daalde langzamerhand, evenwel op eene veilige hoogte
+blijvende. In eene wilde en zeer bevolkte streek, moest men op
+onverwachte gevaren bedacht zijn. De reizigers volgden toen den loop
+van den Shari; de bekoorlijke oevers van die rivier verdwenen onder
+het lommer der boomen; klimplanten slingerden er van alle kanten om en
+brachten verschillende schakeeringen van kleuren voort. De krokodillen
+speelden in de zon of dompelden onder water met de snelheid eener
+hagedis; spelende kwamen zij aan de talrijke eilanden, die den loop
+der rivier tegenhielden. Aldus trokken zij, te midden eener rijke
+en weelderige natuur, door het district Maffatay. Tegen negen uur
+des morgens bereikten de reizigers eindelijk den zuidelijken oever
+van het meer Tchad. Daar was dan die Kaspische Zee van Afrika, wier
+bestaan zoolang tot de fabelen was gerekend, die binnenzee welke
+slechts werd bereikt door Denham en Barth. De doctor beproefde den
+tegenwoordigen vorm daarvan te bepalen, die zeer verschillend was van
+dien van 1847. Inderdaad, het is onmogelijk eene kaart van dit meer
+te maken; het wordt omringd door bijna onoverschrijdbare moerassen,
+waarin Barth dacht om te komen; van jaar tot jaar veranderen deze
+moerassen bedekt met riet en vijftien voet hooge papyrussen, in het
+meer zelf; dikwijls ook worden de steden aan zijne oevers ten halve
+overstroomd, zooals het Ngornou in 1856 gebeurde; en nu zwemmen de
+rivierpaarden op de plaatsen waar de woningen van Bornou stonden. De
+zon schoot hare verblindende stralen op dit kalme water, en in het
+noorden smolten de twee elementen aan den horizon ineen. De doctor
+wilde de natuur van het water onderzoeken, dat hij lang gemeend had
+zout te wezen; er stak geen gevaar in de oppervlakte van het meer
+te naderen en het schuitje ging er langs als een vogel, op vijf voet
+afstands. Joe dompelde er eene flesch in en haalde haar halfvol op;
+men beproefde het water en bevond het ondrinkbaar, en met een zekeren
+smaak van loogzout aangedaan.
+
+Terwijl de doctor het resultaat van zijn onderzoek opschreef,
+hoorde hij een schot aan zijne zijde. Kennedy had geen weerstand
+kunnen bieden aan de begeerte een reusachtig rivierpaard een kogel
+toe te zenden, het verdween op het geluid van de losbranding en de
+kegelvormige kogel van den jager scheen hem niets te deren.--"Het zou
+beter geweest zijn hem te harpoeneeren," zeide Joe.--"En hoe?"--"Met
+een van onze ankers. Dat zou een passende hoek geweest zijn voor
+zulk een dier."--"Maar," zeide Kennedy, "Joe heeft daar waarlijk
+een denkbeeld"... "Dat ik u verzoek niet ten uitvoer te brengen,"
+antwoordde den doctor. "Het dier zou ons spoedig daarheen gesleept
+hebben, waar wij niet noodig hebben."--"Vooral nu wij zekerheid hebben
+omtrent het water van het meer Tchad. Kan men dit dier eten, mijnheer
+Ferguson?"--"Het is niets anders dan een zoogdier, dat tot het ras der
+dikhuidigen behoort; zijn vleesch is uitmuntend, zegt men en maakt een
+tak uit van een aanzienlijken handel onder de stammen aan de oevers
+van het meer."--"Dan spijt het mij dat het schot van mijnheer Dick
+niet beter heeft getroffen."--"Dit dier is slechts kwetsbaar aan den
+buik en tusschen de dijen; de kogel van Dick heeft hem zelfs niet
+eens geschampt. Maar als het terrein mij gunstig schijnt, zullen
+wij aan het noordelijke uiteinde van het meer stilhouden, daar zal
+Kennedy als in eene menagerie zijn en zich op zijn gemak schadeloos
+kunnen stellen."--"Welnu!" zeide Joe, "laat mijnheer Dick een weinig
+jacht maken op het rivierpaard! Ik zou wel eens het vleesch van dit
+tweeslachtig dier willen proeven; het is waarlijk niet natuurlijk
+tot in het hart van Afrika door te dringen, om slechts van kleine
+snippen en patrijzen te leven even als in Engeland."
+
+
+
+
+XXXII.
+
+	De hoofdstad van Bornou.--De eilanden der Biddiomahs.--De
+	Condors.--De ongerustheid van den doctor.--Zijne
+	voorzorgen.--Een aanval in de lucht.--Het gescheurde
+	omkleedsel.--De val.--Verhevene opoffering.--De noordelijke
+	kust van het meer.
+
+
+Sedert zijne aankomst aan het meer Tchad had de doctor een luchtstroom
+gevonden, die hem meer naar het westen voerde, eenige wolken matigden
+de hitte van den dag, en men gevoelde overigens op deze groote
+uitgestrektheid water een weinig koelte; maar tegen een uur naderde
+de ballon, dit gedeelte van het meer schuin overgestoken zijnde,
+op nieuw liet land.
+
+De doctor eerst een weinig teleurgesteld over deze richting, beklaagde
+er zich niet meer over, toen hij de stad Kouka, de vermaarde hoofdstad
+van Bornou, bemerkte; hij kon haar een oogenblik zien, omringd met hare
+muren van witte klei; eenige moskeeën verhieven zich boven deze menigte
+dobbelsteenen, waarop de arabische huizen hier gelijken. In de tuinen
+achter de huizen en op de markten groeiden palm- en caoutchoucboomen,
+gekroond met een tooisel van bladeren meer dan honderd voet breed. Joe
+deed opmerken dat deze ontzettend groote parasols in overeenstemming
+waren met de zonnestralen.
+
+Kouka bestaat werkelijk uit twee zeer verschillende steden, van
+elkander gescheiden door den "dendal," een wal van 300 vaam [47],
+toen bezet met voetvolk en ruiterij. Aan den eenen kant verheft zich
+de rijke stad met hare hooge en luchtige huizen, aan den anderen kant
+de arme stad, zijnde eene treurige verzameling van lage kegelvormige
+hutten, waar eene behoeftige bevolking een plantenleven leidt, want
+Kouka heeft noch handel noch nijverheid. Kennedy vond dat het eenige
+gelijkenis had met Edinburg, als het zich in eene vlakte uitspreidde
+met hare twee geheel verschillende steden. Maar nauwelijks konden
+de reizigers een blik daarop werpen: want met alle veranderlijkheid
+welke de luchtstroomen van deze streek kenmerkt, voerde een tegenwind
+hen veertig mijlen ver over het meer Tchad. Toen was het een nieuw
+schouwspel; zij konden de talrijke eilanden van het meer tellen,
+bewoond door de Biddiomahs, bloeddorstige roovers, wier nabuurschap
+evenzeer wordt gevreesd als die van de Touaregs der Sahara. Zij
+maakten zich gereed den Victoria moedig te ontvangen met pijlen
+en steenen, maar deze was die eilanden spoedig voorbij, waarboven
+hij scheen te zweven als een reusachtige schallebijter. Op dit
+oogenblik zag Joe naar den horizon en Kennedy aansprekende zeide hij:
+"Waarachtig, mijnheer Dick, gij die altijd van jagen droomt, zie hier
+uwe zaak."--"Wat is het dan, Joe?"--"Deze keer zal mijn meester geene
+tegenwerping maken."--"Wat is er dan toch?"--"Ziet gij daar ginds dien
+troep groote vogels die op ons afkomen?"--"Vogels!" zeide de doctor,
+zijn verrekijker nemende.--"Ik zie hen," antwoordde Kennedy, "zij zijn
+ten minste twaalf in getal."--"Veertien, als het u belieft," zeide
+Joe.--"Geve de hemel dat zij van eene kwaadaardige soort mogen wezen,
+opdat de teerhartige Samuel niets hebbe te zeggen."--"Ik zal niets te
+zeggen hebben," antwoordde Ferguson, "maar ik zag deze vogels liever
+ver van ons."--"Zijt gij er bang voor?" vroeg Joe.--"Het zijn condors,
+Joe, van de grootste soort, en als zij ons aanvallen...."--"Welnu! dan
+zullen wij ons verdedigen, Samuel, wij hebben wapens genoeg om hen
+te ontvangen. Ik geloof toch niet dat deze vogels zoo te vreezen
+zijn."--"Wie weet?" antwoordde de doctor.
+
+Tien minuten later was de troep op een geweerschot-afstand genaderd;
+deze veertien vogels deden de lucht van hunne schorre kreten
+weergalmen, zij naderden den ballon meer verwoed dan verschrikt over
+zijne tegenwoordigheid.--"Wat schreeuwen zij," zeide Joe, "welk
+geweld! Het staat hun waarschijnlijk niet aan, dat men hun gebied
+betreedt en zich veroorlooft te vliegen zoo als zij."--"In waarheid,"
+zeide de jager, "zij zien er vrij verschrikkelijk uit, en ik geloof dat
+zij zeer geducht zouden zijn als zij eene goede karabijn hadden!"--"Zij
+hebben die niet noodig," antwoordde Ferguson, die zeer ernstig werd.
+
+De condors vlogen rond in ontzettend groote kringen, die langzamerhand
+om den ballon kleiner werden; zij doorkruisten de lucht met eene
+phantastische snelheid, soms met de snelheid van een kogel dalende. De
+doctor ongerust zijnde besloot te stijgen om deze gevaarlijke vogels
+te ontkomen. Maar de condors stegen met hem, weinig geneigd om hem
+te verlaten.--"Het schijnt dat zij het op ons hebben voorzien,"
+zeide de jager, zijne karabijn ladende.--Inderdaad zij naderden,
+en meer dan een kwam op nauwelijks vijftig voet afstands en scheen
+de wapens van Kennedy te braveeren, "Ik heb machtig grooten lust
+op hen te schieten," zeide deze.--"Neen, Dick, laat ons ze niet
+woedender maken. Dat zou hen aansporen om ons aan te vallen."--"Maar
+ik zou ze gemakkelijk overwinnen."--"Gelooft gij dat! gij bedriegt u,
+Dick."--"Wij hebben meer dan een kogel voor elk van hen."--"En als zij
+op het bovenste gedeelte van den ballon nederschieten, hoe zult gij
+hen dan bereiken? Stel u voor dat gij u bevindt in tegenwoordigheid
+van een troep leeuwen op de aarde, of haaien in volle zee! Voor den
+luchtreiziger is de toestand even gevaarlijk."--"Spreekt gij in ernst,
+Samuel?"--"Zeer zeker, Dick."--"Wachten wij dan."--"Wacht. Houd u
+gereed in geval van aanval, maar vuur niet zonder mijn bevel."
+
+De vogels schoolden toen op geringen afstand zamen; men zag duidelijk
+hun hals uitgestrekt door hun geschreeuw, hunne kraakbeenachtige
+kuif, met paarsche tepeltjes bezet, verhief zich van woede. Zij waren
+van de grootste soort; hun lichaam was meer dan drie voet lang en
+het bovenste gedeelte hunner witte vleugels schitterde in de zon;
+men zou hen gevleugelde haaien hebben genoemd, waarmede zij zeer veel
+overeenkomst hadden.--"Zij volgen ons," zeide de doctor, toen hij hen
+met zich zag stijgen, "en al stijgen wij nog zoo hoog, hun vlucht zou
+hen nog hooger voeren."--"Wat dan te doen?" vroeg Kennedy.--De doctor
+antwoordde niet.--"Hoor, Samuel," hernam de jager, "wij hebben 17
+schoten tot onze beschikking, als wij met al onze wapenen vuur geven;
+is er geen middel hen te vernietigen of te verstrooien? Ik belast mij
+met een zeker aantal."--"Ik twijfel niet aan uwe behendigheid, Dick,
+ik geloof gaarne dat zij, die den mond uwer karabijn voorbijvliegen,
+dood zullen nedervallen, maar, ik herhaal het, als zij het bovenste
+gedeelte van den ballon aanvallen, kunt gij hen niet meer zien, zij
+zullen dit omkleedsel, dat ons houdt, verscheuren, en wij zijn 3000
+voet hoog."
+
+Op dit oogenblik schoot een der wildste vogels recht op den ballon toe
+met open bek en klauwen, gereed om te bijten en te verscheuren.--"Vuur,
+vuur!" riep de doctor uit. Nauwelijks had hij dit woord uitgesproken
+of de vogel viel, doodelijk getroffen. Kennedy had een der geweren
+met dubbelen loop genomen, Joe nam het andere.
+
+Verschrikt door de losbarsting verwijderden de condors zich voor een
+oogenblik, maar kwamen bijna terstond woedend terug. Kennedy trof met
+zijn eersten kogel juist den hals van den naasten, Joe verbrijzelde
+den vleugel van den anderen.--"Niet meer dan elf," zeide hij.--Toen
+veranderden de vogels van tactiek en verhieven zich gezamenlijk
+boven den ballon. Kennedy zag Ferguson aan. Ondanks zijn moed en
+zijne koelbloedigheid verbleekte deze. Er heerschte een oogenblik
+een verschrikkelijk stilzwijgen. Vervolgens hoorde men een gekraak
+als van het scheuren van zijde en het schuitje schoot weg onder
+de voeten der drie reizigers.--"Wij zijn verloren," riep Ferguson
+uit, de oogen op den barometer slaande, die aanhoudend rees.--"Weg
+met den ballast." In eenige oogenblikken waren alle stukken kwarts
+verdwenen.--"Wij dalen steeds! Ledigt de waterbakken?--Joe! hoort
+gij?--Wij storten in het meer!" Joe gehoorzaamde, de doctor boog
+zich omlaag. Het meer scheen tot hem te komen als het wassende tij;
+de voorwerpen werden zichtbaar grooter, het schuitje was slechts
+200 voet van het water verwijderd.--"De mondbehoeften!" riep de
+doctor. En de kist die haar bevatte werd weggeslingerd. De val werd
+minder snel, maar de ongelukkigen daalden steeds. "Werpt nog meer
+weg," riep de doctor voor de laatste maal.--"Er is niets meer,"
+zeide Kennedy.--"Zeker!" antwoordde Joe, en hij verdween over den
+rand van het schuitje.----"Joe! Joe!" zeide de doctor verstijfd van
+schrik. Maar Joe kon hem niet meer hooren. De verlichte Victoria
+begon weder te stijgen tot op duizend voet hoogte, en de wind in het
+verscheurde omkleedsel vallende, voerde hem naar de noordkust van het
+meer.--"Verloren!" zeide de jager met een kreet van wanhoop.--"Verloren
+om ons te redden!" antwoordde Ferguson.--En deze zoo stoutmoedige
+mannen kregen tranen in de oogen; zij bogen zich voorover om eenig
+spoor van den ongelukkigen Joe te ontdekken, maar zij waren reeds te
+ver. "Wat zullen wij doen?" vroeg Kennedy.--"Dalen zoodra het mogelijk
+is, Dick, en dan wachten." Na een tocht van zestig mijlen daalde de
+Victoria op eene onbewoonde kust neder, ten noorden van het meer; de
+ankers hechtten zich vast in een niet zeer hoogen boom en de jagers
+maakten hen stevig vast. De nacht kwam, maar Ferguson noch Kennedy
+konden den slaap vatten.
+
+
+
+
+XXXIII.
+
+	Gissing.--Herstel van het evenwicht van de Victoria.--Nieuwe
+	berekeningen van doctor Ferguson.--Jacht van Kennedy.--Volledig
+	onderzoek van het meer Tchad.--Tangalia.--Terugkeer.--Lari.
+
+
+Des anderen daags, den 13den Mei, herkenden de reizigers terstond het
+gedeelte der kust, waarop zij zich bevonden; het was eene soort van
+eiland van stevige aarde, te midden van een onmetelijk moeras. Rondom
+dit terrein van vasten grond verhief zich riet, dat zoo groot was
+als boomen van Europa en dat zich uitstrekte zoover het oog reiken
+konde. Deze onoverschrijdbare moerassen maakten de stelling van den
+ballon veilig, men had slechts de zijde van het meer in het oog te
+houden; de uitgestrekte oppervlakte van het water verbreedde zich
+steeds, voornamelijk in het oosten, en noch eilanden, noch vasteland
+was zichtbaar aan den horizon. De twee vrienden hadden nog niet durven
+spreken van hun ongelukkigen reisgezel; Kennedy was de eerste die
+zijne gissingen aan den doctor mededeelde.--"Joe is misschien niet
+verloren," zeide hij.--"Hij is behendig en een zwemmer, zoo als er
+weinigen bestaan, hij was niet verlegen om de Firth of de Forth te
+Edinburg over te zwemmen. Wij zullen hem wederzien, wanneer en hoe,
+weet ik niet, maar laat ons van onzen kant niets verzuimen om hem de
+gelegenheid te geven zich weder bij ons te voegen."--"God hoore u,
+Dick," antwoordde de doctor met bewogene stem, "wij zullen alles
+aanwenden om onzen vriend weder te vinden. Laat ons eerst zien
+waar wij zijn, maar voor alles den Victoria van het buitenste
+omkleedsel, dat nu van geen nut meer is, ontdoen, dit zal ons van
+een aanmerkelijk gewicht bevrijden, zes-honderd-vijftig pond is wel
+der moeite waard." De doctor en Kennedy sloegen handen aan het werk,
+zij ondervonden groote moeielijkheden; zij moesten stuk voor stuk van
+dit sterke taf er afrukken en het in kleine repen snijden om het uit de
+mazen van het net te krijgen. De scheur door den snavel der roofvogels
+gemaakt was verscheidene voeten lang. Dit werk duurde ten minste vier
+uren; maar eindelijk scheen de binnenste ballon, geheel vrij geworden,
+niets te hebben geleden. De Victoria was toen een vijfde deel kleiner
+geworden. Dit verschil was merkbaar genoeg om Kennedy verbaasd te
+doen staan.--"Zal het voldoende zijn?" vroeg hij den doctor.--"Vrees
+hieromtrent niets, ik zal het evenwicht herstellen, en als onze
+arme Joe terugkomt, zullen wij met hem wel onzen gewonen gang weten
+te hernemen."--"Op het oogenblik van onzen val, Samuel, waren wij,
+als ik mij wel herinner, niet ver van een eiland."--"Ik herinner het
+mij inderdaad, maar dat eiland, zoo als alle eilanden van het meer
+Tchad, wordt zonder twijfel bewoond door een ras van zeeroovers en
+moordenaars, zij zullen zeker getuigen geweest zijn van dit ongeluk,
+en als Joe in hunne handen valt, wat zal er dan van hem worden, als
+het bijgeloof hem niet beschermt?"--"Hij zal er zich wel uitredden,
+zeg ik u, ik stel vertrouwen in zijne behendigheid en vernuft."--"Ik
+hoop het. Nu, Dick, gaat gij in den omtrek jagen, zonder u evenwel te
+ver te verwijderen, het wordt dringend noodzakelijk onze levensmiddelen
+te vernieuwen, waarvan het grootste gedeelte opgeofferd is."--"Goed,
+Samuel, ik zal niet lang weg blijven."
+
+Kennedy nam een geweer met dubbelen loop en ging in het hooge gras
+naar een dicht bij staand kreupelhout; talrijke schoten deden den
+doctor begrijpen dat zijne jacht niet vruchteloos zou zijn. In dien
+tijd hield hij zich bezig de voorwerpen in het schuitje overgebleven,
+op te nemen en den tweeden luchtballon in evenwicht te brengen;
+er bleef dertig pond pemmican, eenige voorraad thee en koffie,
+ongeveer anderhalve gallon [48] brandewijn, een ledige waterbak;
+al het gedroogde vleesch was weg. De doctor wist dat de stijgkracht
+van den nieuwen ballon door het verlies van het gas des eersten,
+met 900 pond was verminderd, daarop moest hij dus rekenen om zijn
+evenwicht tot stand te brengen. De nieuwe Victoria had 97000 kubiek
+voet [49] inhoud en bevatte 33480 kubiek voet [50] gas; de toestel
+voor uitzetting scheen in goeden staat te zijn; noch de batterij,
+noch de slang schenen iets te hebben geleden. De stijgkracht van den
+nieuwen ballon was dus 3000 pond ongeveer; als hij het gewicht der
+reizigers, van den voorraad water, het schuitje en zijn toebehooren,
+vijftig gallons [51] water en 100 pond versch vleesch bij elkander
+rekende kwam hij tot een totaal van 2830 pond. Hij kon dus 170 pond
+ballast voor de onvoorziene gevallen medenemen, en de luchtballon was
+in evenwicht met de hem omringende lucht. Zijne schikkingen werden
+dienovereenkomstig gemaakt, en hij verving het gewicht van Joe door
+eene vermeerdering van ballast. Hij bracht den geheelen dag door met
+deze verschillende toebereidselen die eindigden bij de terugkomst
+van Kennedy. De jager had eene goede jacht gemaakt; hij bracht eene
+geheele lading ganzen, wilde eenden, kleine snippen, talingen en
+plevieren. Hij hield zich bezig dit wild te bereiden en te rooken. Elk
+stuk aan een dunnen stok gestoken, werd boven een vuur van groen hout
+gehangen. Toen het gereed was, bracht Kennedy het in het schuitje. Des
+anderen daags moest de jager zijn voorraad aanvullen. Des avonds waren
+de reizigers nog met dit werk bezig. Hun maal bestond uit pemmican,
+beschuit en thee. De vermoeienis, die hun honger had doen krijgen,
+verschafte hun een vasten slaap. Ieder trachtte gedurende zijne
+wacht de duisternis te doorboren, als hij soms de stem van Joe scheen
+te hooren, maar helaas! die stem, die zij zoo gaarne hadden willen
+hooren, was ver verwijderd. Bij de eerste stralen der zon wekte de
+doctor Kennedy.--"Ik heb lang nagedacht," zeide hij, "over hetgeen
+wij moeten doen, om onzen reisgezel weder te vinden."--"Wat ook uw
+voornemen zij, het is mij wel, spreek."--"Voor alles is het van belang
+dat Joe weet waar wij zijn."--"Zonder twijfel!"--"Als die waardige
+jongen zich eens ging verbeelden, dat wij hem verlieten!"--"Hij! hij
+kent ons te goed! Nooit zal zoo iets hem in de gedachte komen, maar
+hij moet onze verblijfplaats weten!"--"Hoe dat?"--"Wij zullen weder
+in het schuitje gaan zitten en opstijgen."--"Maar als de wind ons
+uit den koers voert?"--"Dit zal gelukkig niet zoo zijn. Zie, Dick,
+hij voert ons naar het meer terug, en deze omstandigheid, die gisteren
+onaangenaam zou geweest zijn, is heden gunstig. Onze pogingen zullen
+zich dus daartoe bepalen den geheelen dag boven deze uitgestrekte
+wateroppervlakte te blijven. Joe moet ons daar zien; zijne blikken
+zullen ons daar onophoudelijk zoeken. Misschien zelfs zal hij ons van
+zijne verblijfplaats kunnen onderrichten."--"Als hij alleen en vrij is,
+zal hij het zeker doen."--"En als hij gevangen is," hernam de doctor,
+"zal hij, daar de inlanders hier hunne gevangenen niet opsluiten,
+ons zien, en het doel van ons onderzoek begrijpen."--"Maar," zeide
+Kennedy, "want wij moeten alle mogelijke gevallen voorzien, als wij
+geen spoor vinden door hem op zijn weg achtergelaten, wat zullen
+wij dan doen?"--"Wij zullen beproeven het noordelijke gedeelte van
+het meer weder te bereiken en ons zooveel mogelijk in het gezicht
+houden. Daar zullen wij wachten, de oevers onderzoeken, welke Joe
+zeker zal trachten te bereiken, en wij zullen de plaats niet verlaten
+voordat wij alles hebben gedaan om hem weder te vinden."--"Laat ons
+dan vertrekken," antwoordde de jager.
+
+De doctor nam nauwkeurig hoogte van dit stuk vasten grond dat hij
+ging verlaten; volgens zijne kaart geloofde hij ten noorden van het
+meer Tchad te zijn, tusschen de stad Lari en het dorp Ingemini, welke
+beiden door majoor Denham waren bezocht. In dien tijd vulde Kennedy
+zijn voorraad vleesch aan. Hoewel de omringende moerassen sporen
+van rhinocerossen, lamentynen en rivierpaarden vertoonden, had hij
+geene gelegenheid een dezer groote dieren te ontmoeten. Ten zeven
+uur des avonds werd het anker van den boom losgemaakt, niet zonder
+groot bezwaar, dat Joe goed wist te boven te komen; de nieuwe ballon
+steeg tweehonderd voet. Hij aarzelde eerst, terwijl hij ronddraaide,
+maar eindelijk in een vrij snellen luchtstroom gekomen, ging hij over
+het meer met eene snelheid van twintig mijlen per uur.
+
+De doctor hield zich standvastig op eene hoogte tusschen de 200 en 500
+voet; Kennedy loste dikwijls zijne karabijn; boven de eilanden naderden
+de reizigers zelfs onvoorzichtig, met hunnen blik het kreupelhout,
+de struiken doorzoekende, overal waar maar eenig lommer, of eenige
+kromming in eene rots tot schuilplaats aan hun reisgezel had kunnen
+dienen. Zij daalden bij lange prauwen, die het meer doorploegden. De
+visschers wierpen zich, op hun gezicht, in het water en gingen naar
+hun eiland terug met weinig verholen teekenen van vrees. "Wij zien
+niets," zeide Kennedy na twee uren zoekens. "Wachten wij, Dick, en
+verliezen wij den moed niet, wij moeten niet ver zijn van het eiland
+waar het ongeluk ons trof."
+
+Ten elf uur was de ballon 90 mijlen gevorderd; toen ontmoette
+hij een nieuwen luchtstroom, die hem onder een bijna rechten hoek
+zestig mijlen ver naar het oosten voerde. Hij zweefde boven een zeer
+groot en bevolkt eiland, dat de doctor voor Farram hield, waar de
+hoofdstad der Biddiomahs ligt. Hij verwachtte Joe uit deze struiken
+te voorschijn te zien komen, hen roepende. Als hij vrij was kon men
+hem zonder moeite ontvoeren, gevangen zijnde zou hij, door dezelfde
+list te bezigen die gediend had om den zendeling te redden, weldra
+bij zijne vrienden teruggekeerd zijn, maar men zag niets, het was om
+wanhopig te worden. De ballon kwam ten half drie in het gezicht van
+Tangalia, een dorp op den oostelijken oever van het meer gelegen en
+dat het uiterste punt was dat Denham op zijn tocht had bereikt. De
+doctor werd ongerust over deze standvastige richting van den wind, hij
+voelde zich naar het oosten teruggevoerd, naar het midden van Afrika
+en de eindelooze woestijnen.--"Wij moeten volstrekt stil houden,"
+zeide hij, "en zelfs op de aarde nederdalen; in het belang van Joe
+vooral moeten wij boven het meer terugkomen, maar laat ons vooraf
+trachten een tegenovergestelden luchtstroom te vinden."
+
+Gedurende meer dan een uur zocht hij op verschillende hoogten. De
+Victoria week steeds af naar den vasten grond, maar gelukkig voerde
+een zeer hevige luchtstroom, op duizend voet hoogte, hem terug naar
+het noordwesten. Het was niet mogelijk dat Joe op een der eilanden
+van het meer werd teruggehouden, want dan zou hij zeker wel een
+middel hebben gevonden om van zijne tegenwoordigheid kennis te geven;
+misschien had men hem op het land gesleept. Dus redeneerde de doctor,
+toen hij den noordelijken oever van het meer Tchad weder zag. Te denken
+dat Joe verdronken was, dit was van allen grond ontbloot. Er was een
+afgrijselijk denkbeeld in den geest van Ferguson en Kennedy opgekomen;
+de kaaimannen zijn talrijk in die streken! Maar geen van beiden had
+den moed zijne gedachten in woorden uit te drukken. Echter zeide de
+doctor zonder eenige inleiding: "De krokodillen ontmoet men slechts op
+de oevers der eilanden van het meer; Joe zal behendig genoeg geweest
+zijn om hen te ontwijken; overigens zijn zij niet zeer gevaarlijk,
+en de Afrikanen baden zich ongestraft zonder hunne aanvallen te
+vreezen." Kennedy antwoordde niet, hij wilde liever zwijgen dan over
+deze vreeslijke mogelijkheid redeneeren.
+
+De doctor wees tegen vijf uren des avonds de stad Lari aan. De
+inwoners waren bezig met de inzameling van katoen, voor hunne hutten
+van gevlochten riet, te midden van zindelijk en goed onderhouden
+omheinde plaatsen. Deze vereeniging van een vijftigtal hutten was
+gelegen op een kleine daling van den grond in een uitgestrekt dal
+tusschen lage bergen. De hevige wind dreef hen verder voort dan den
+doctor aangenaam was, maar hij veranderde nogmaals en bracht hem terug
+naar zijn punt van vertrek, op dat eiland, waar hij den vorigen nacht
+had doorgebracht. Het anker hechtte zich in plaats van in boomtakken in
+sterke rietbosschen vast. De doctor had veel moeite om den luchtballon
+tegen te houden, maar eindelijk ging de wind bij het begin van den
+nacht liggen en de twee vrienden waakten te zamen, bijna wanhopig.
+
+
+
+
+XXXIV.
+
+	De orkaan.--Gedwongen vertrek.--Verlies van een
+	anker.--Treurige overdenkingen.--Genomen besluit.--De hoos.--De
+	verzwolgen karavaan.--Tegenwind en gunstige wind.--Terugkeer
+	naar het Zuiden.--Kennedy op zijn post.
+
+
+Ten drie uur des morgens werd de wind hevig, hij keerde met eene zoo
+groote kracht terug, dat de ballon zonder gevaar niet beneden kon
+blijven; hij lag bijna horizontaal en het riet dreigde zijn omkleedsel
+te verscheuren.--"Wij moeten vertrekken, Dick," zeide de doctor, "wij
+kunnen in dezen toestand niet blijven."--"Maar Joe? Samuel."--"Ik
+verlaat hem niet! Zeker niet! en al zou de orkaan ons 100 mijlen
+naar het noorden voeren, ik zal terugkomen. Maar hier stellen wij
+aller veiligheid in de waagschaal."--"Vertrekken zonder hem!" riep de
+Schot uit op den toon van diepe smart.--"Gelooft gij dan," antwoordde
+Ferguson, "dat mijn hart niet bloedt als het uwe? Gehoorzaam ik
+niet aan eene gebiedende noodzakelijkheid?"--"Ik ben tot uw dienst,"
+antwoordde de jager.--"Laat ons vertrekken."
+
+Maar het vertrek had groote moeielijkheden; het anker, stevig
+vastgehecht, weerstond alle pogingen, en de ballon, naar den
+tegenovergestelden kant trekkende, deed het nog vaster zitten;
+Kennedy kon het niet losrukken en in zijn tegenwoordigen toestand
+werd zijn manoeuvre zeer hachelijk, want hij liep gevaar dat de
+Victoria stijgen zou voordat hij er weder in kon klimmen. De doctor
+dit gevaar willende vermijden, deed den Schot in het schuitje gaan
+en besloot het ankertouw door te snijden. De Victoria steeg 300
+voet en nam terstond de richting naar het noorden. Ferguson kon
+slechts aan dien storm gehoorzamen, hij kruiste de armen over de
+borst en verdiepte zich in zijne treurige overdenkingen. Na eenige
+oogenblikken van een diep stilzwijgen wendde hij zich tot Kennedy,
+die even stil was.--"Wij hebben misschien God verzocht," zeide hij,
+"het was geen menschenwerk eene dergelijke reis te ondernemen!" En een
+zucht van smart ontsnapte hem.--"Nauwelijks eenige dagen geleden,"
+antwoordde de jager, "wenschen wij elkander geluk aan vele gevaren
+ontkomen te zijn. Wij gaven elkander de hand!"--"Arme Joe! goede
+brave jongen! Een oogenblik door zijne schatten verblind, offerde
+hij ze gaarne allen op! Daar is hij nu ver van ons! En de wind voert
+ons mede met onweerstaanbare snelheid!"--"Laat ons zien, Samuel, als
+wij aannemen dat hij eene schuilplaats heeft gevonden bij de stammen
+aan het meer, zal hij dan niet kunnen doen even als de reizigers, die
+hen vóór ons hebben bezocht, zoo als Denham en Barth? Die hebben hun
+vaderland wedergezien."--"Mijn arme Dick, Joe kent geen woord van de
+taal, hij is alleen en zonder hulpmiddelen. De reizigers waarvan gij
+spreekt, naderden de opperhoofden slechts door hun groote geschenken
+te zenden, te midden van een geleide, gewapend en voorbereid op
+deze tochten. En nog konden zij de kwellingen en ellende van de
+ergste soort niet ontgaan!"--"Wat wilt gij dan dat er van onzen
+ongelukkigen reisgezel zal worden? Het is eene verschrikkelijke
+gedachte."--"Maar wij zullen terugkeeren, Samuel."--"Zeker, Dick,
+al moesten wij de Victoria verlaten, al moesten wij te voet weder
+naar het meer Tchad gaan en ons in betrekking stellen met den Sultan
+van Bornou! De Arabieren kunnen geene slechte herinnering hebben
+aan de eerste Europeanen."--"Ik zal u volgen, Samuel," antwoordde
+de jager, "gij kunt op mij rekenen, wij zullen liever er van afzien
+deze reis ten einde te brengen! Joe heeft zich voor ons opgeofferd,
+wij zullen ons voor hem opofferen."--Dit besluit gaf weder eenigen
+moed aan die twee mannen, zij gevoelden zich gesterkt door hetzelfde
+denkbeeld. Ferguson stelde alles in het werk om een tegenovergestelden
+luchtstroom te vinden, die hem nader bij het meer Tchad kon brengen,
+maar dit was toen onmogelijk en de daling zelfs werd onuitvoerbaar
+op een kalen grond en bij een zoo hevigen orkaan.
+
+De ballon ging dus door het land der Tibbous, hij stak de Beladel
+Djérid over, eene woestijn, die de grens uitmaakt van Soudan, en kwam
+in eene zandwoestijn doorploegd met lange sporen van karavanen; de
+laatste linie van plantengroei smolt weldra samen met den zuidelijken
+horizon, niet ver van de voornaamste oase van dit gedeelte van Afrika,
+wier vijftig putten door prachtige boomen zijn overschaduwd, maar
+het was onmogelijk stil te houden. Een arabisch legerkamp, bestaande
+uit tenten van gestreepte stoffen, eenige kameelen die hun kop op
+het zand hadden uitgestrekt, verlevendigde deze eenzaamheid; maar de
+Victoria ging er overheen als een luchtverheveling en doorliep dus
+een afstand van zestig mijlen in drie uren, zonder dat het Ferguson
+gelukte zijn vaart te stuiten.--"Wij kunnen geen halt houden," zeide
+hij, "wij kunnen niet dalen? hier is geene enkele boom, geene enkele
+verhevenheid van den grond! Zullen wij dan de Sahara oversteken? Zeker,
+de hemel is tegen ons."--Hij sprak aldus met eene wanhopige woede,
+toen hij in het noorden het zand der woestijnen zag opstijgen in
+een dik stof; het dwarrelde onder den invloed van tegengestelde
+luchtstroomen. Te midden van een dwarlwind verdween eene geheele
+karavaan onder eene lawine van zand, de kameelen kermden erbarmelijk;
+kreten van wanhoop kwamen uit dien verstikkenden stofwolk. Soms stak
+een bont kleed met zijne levendige kleuren scherp af tegen dien chaos
+van zand, en het geloei van den storm beheerschte dit tooneel van
+verwoesting. Weldra hoopte het zand zich in dichte massa's opeen;
+daar waar vroeger eene effene vlakte was, verhief zich een heuvel
+van stuifzand, onmetelijk graf eener verzwolgen karavaan.
+
+De doctor en Kennedy waren bij dit verschrikkelijk schouwspel
+tegenwoordig. Zij konden hun ballon niet meer sturen, daar hij
+in tegenovergestelde luchtstroomen ronddraaide en niet meer
+gehoorzaamde aan de verschillende uitzettingen van het gas. Door
+deze bewegingen der lucht dwarrelde hij met duizelende snelheid, en
+het schuitje slingerde geweldig; de instrumenten, die onder de tent
+waren opgehangen, stieten tegen elkander met gevaar van te breken;
+de buizen der slang kromden zich, de waterbakken gingen met groot
+geraas van hunne plaats; de reizigers konden elkander op een afstand
+van twee voet niet verstaan en zij beproefden, door zich krampachtig
+aan de touwen vast te houden, aan de woede van den orkaan weerstand
+te bieden. Kennedy met verwilderde haren staroogde zonder te spreken,
+de doctor had zijne koelbloedigheid herkregen te midden van het gevaar
+en niet de minste ontroering was op zijne trekken te lezen, zelfs niet
+toen de Victoria, na eene laatste draaiing, plotseling stil bleef;
+de noordewind had de overhand gehouden en voerde hen terug langs den
+tegenovergestelden weg van dien van des morgens met eene voor het minst
+even groote snelheid.--"Waarheen gaan wij?" vroeg Kennedy.--"Laat dat
+aan de Voorzienigheid over, mijn waarde Dick, ik heb ongelijk gehad
+aan haar te twijfelen; zij weet beter dan wij wat goed voor ons is
+en wij keeren terug naar de plaatsen, die wij niet hoopten weder te
+zien." Op den grond, die eerst zoo vlak en effen was, vertoonden zich
+na den storm kleine bergjes; de wind woei hevig en de Victoria vloog
+door de ruimte. De richting, die de reizigers volgden, verschilde een
+weinig van die, in welke zij des morgens waren gegaan, en tegen negen
+uur zagen zij, in plaats van het meer Tchad, de woestijn zich voor hen
+uitstrekken. Kennedy deed dit opmerken.--"Het komt er weinig op aan,"
+antwoordde de doctor, "het voornaamste is in het zuiden terug te komen,
+wij zullen de steden van Bornou, Wouddie of Kouka ontmoeten en ik zal
+niet aarzelen daar stil te houden."--"Als gij tevreden zijt, ik ben
+het ten volle," antwoordde de jager, "maar geve de hemel dat wij niet
+de woestijn moeten doortrekken, zoo als die ongelukkige Arabieren. Wat
+wij gezien hebben was verschrikkelijk."--"En gebeurt dikwijls, Dick;
+het doortrekken van de woestijn is met andere gevaren gepaard dan het
+oversteken van den oceaan; de woestijn heeft alle gevaren der zee,
+zelfs het verzwelgen, en daarenboven onuitstaanbare ontberingen
+en vermoeienissen."--"Het komt mij voor," zeide Kennedy, "dat de
+wind gaat liggen, het stof van het zand is minder dicht opeengepakt,
+zijne golvingen verminderen en de horizon klaart op."--"Des te beter,
+wij moeten hem oplettend met den verrekijker onderzoeken, en niets
+moet ons oog ontsnappen."--"Daar belast ik mij mede, Samuel, en de
+verste boom zal niet door mij worden gezien, zonder dat gij er van
+verwittigd wordt." En Kennedy ging, met den verrekijker in de hand,
+voor in het schuitje staan.
+
+
+
+
+XXXV.
+
+	Geschiedenis van Joe.--Het eiland der Biddiomahs.--De
+	aanbidding.--Het verzwolgen eiland.--De oever van het meer.--De
+	slangenboom.--Voetreis.--Lijden.--Muskieten en mieren.--De
+	honger.--Voorbijgang van den Victoria.--Verdwijning van den
+	Victoria.--Wanhoop.--Het moeras.--Een laatste kreet.
+
+
+Wat was er van Joe geworden gedurende de vergeefsche nasporingen
+van zijn meester? Toen hij zich in het meer had geworpen was zijne
+eerste beweging, nadat hij op de oppervlakte was gekomen, de oogen
+omhoog te slaan; hij zag den Victoria, reeds zeer hoog boven het
+meer, snel stijgen, langzamerhand kleiner worden en eindelijk door
+een snellen luchtstroom medegevoerd in het noorden verdwijnen. Zijn
+meester, zijne vrienden waren gered.--"Het is gelukkig," zeide hij
+tot zich zelven, "dat ik het denkbeeld heb gehad mij in het meer
+Tchad te werpen, het zou zeker ook bij mijnheer Kennedy opgekomen
+zijn en hij zou zeker niet geaarzeld hebben te doen zoo als ik, want
+het is zeer natuurlijk dat één mensch zich opoffert om twee anderen
+te redden." Hieromtrent gerustgesteld, begon Joe om zich zelven
+te denken; hij was in een onmetelijk meer, omringd door onbekende
+volkeren waarschijnlijk woeste stammen. Dit was eene reden te meer
+om zich uit de verlegenheid te redden door slechts op zich zelven
+te rekenen, hij maakte zich dus niet beangst. Voor den aanval der
+roofvogels, die volgens hem zich als ware condors hadden gedragen,
+had hij een eiland aan den horizon gezien; hij besloot dus zich
+daarheen te richten en al zijne zwemkunst in het werk te stellen, na
+zich van de kleederen ontdaan te hebben die hem het meest hinderden;
+eene wandeling van vijf of zes mijlen hinderde hem niet, daarom dacht
+hij, zoolang hij in het volle meer was, nergens anders aan dan om te
+zwemmen. Na een anderhalf uur was de afstand die hem van het eiland
+scheidde, zeer verminderd. Maar naarmate hij het land naderde, maakte
+zich eene eerst vluchtige, daarna ernstige gedachte van zijn geest
+meester. Hij wist dat de oevers van het meer bezocht werden door
+ontzaglijke alligators, hij kende de vraatzucht dezer dieren. Hoe
+natuurlijk hij ook alles in deze wereld mocht vinden, gevoelde de
+waardige jongen zich echter levendig ontroerd; hij vreesde dat het
+blanke vleesch bijzonder naar den smaak der krokodillen zou zijn en
+ging dus slechts met de grootste voorzorgen voorwaarts, steeds een oog
+in het zeil houdende. Hij was slechts honderd vademen verwijderd van
+het met groene boomen overschaduwde strand, toen een sterke lucht van
+muskus zijne reukzenuwen aandeed. "Mooi!" zeide hij bij zichzelven,
+"dat is het juist wat ik vreesde, de kaaiman is niet ver meer." En hij
+dompelde zich snel onder, maar niet spoedig genoeg om de aanraking
+van een groot lichaam te ontgaan, wiens schubbige huid hem in het
+voorbijgaan schampte. Hij achtte zich verloren en begon met wanhopige
+snelheid te zwemmen; hij kwam boven water om adem te halen en verdween
+weder. Daar stond hij een kwartier lang een onuitsprekelijken angst
+uit, dien hij met al zijne koelbloedigheid niet kon verdrijven; hij
+meende achter zich het geluid te hooren van dien grooten muil gereed
+om hem te verslinden. Nu zwom hij, zoo stil mogelijk, onder water, toen
+hij zich eerst bij een arm, vervolgens om zijn middel voelde grijpen.
+
+Arme Joe! hij dacht voor de laatste maal aan zijn meester en begon
+wanhopig te worstelen, daar hij zich niet naar den bodem van het
+meer voelde trekken, zooals de krokodillen doen om hunne prooi te
+verslinden, maar naar de oppervlakte. Nauwelijks had hij kunnen
+ademhalen en de oogen openen, of hij zag zich tusschen twee negers,
+zwart als ebbenhout, die hem stevig vasthielden en vreemde kreten
+slaakten.--"Welnu, komaan!" riep Joe uit, "negers in plaats van
+kaaimans! Ik heb dit waarachtig liever! Maar hoe durven die kerels zich
+hier baden?" Joe wist niet dat de inwoners van de eilanden van het
+meer Tchad, even als vele negers, straffeloos zich baden in wateren
+waar zich alligators bevinden, zonder zich om hunne tegenwoordigheid
+te bekommeren; de tweeslachtige dieren van dit meer staan algemeen
+bekend als onschadelijk. Was Joe dus nu het eene gevaar ontkomen, om
+in het andere te vervallen? Dit liet hij aan de toekomst over, en daar
+hij niet anders kon doen, liet hij zich zonder eenige vrees te toonen
+naar den oever slepen.--"Klaarblijkelijk," zeide hij in zich zelven,
+"hebben deze menschen den Victoria over de wateren van het meer zien
+gaan even als een monster uit de lucht, en zij moeten eerbied hebben
+voor een man, die uit den hemel is gevallen. Laat hen dus begaan!"
+
+Tot zoover was Joe met zijne overdenkingen gevorderd, toen hij
+aan land stapte te midden eener huilende menigte van beide seksen
+en allerlei leeftijd, maar niet van alle kleuren; hij bevond zich
+onder een stam van Biddiomahs van een prachtig zwarte kleur. Hij
+behoefde zelfs niet te blozen over de luchtigheid zijner kleeding,
+hij was naar de laatste mode van het land "ontkleed." Maar, voordat
+hij den tijd had om zich van zijn toestand rekenschap te geven, kon
+hij zich niet vergissen in de aanbidding waarvan hij het voorwerp
+werd. Dit stelde hem gerust, hoewel de geschiedenis van Kazeh [52]
+hem in het geheugen kwam. "Ik heb een voorgevoel dat ik weder een
+god, de een of andere Zoon der Maan zal worden! Welnu, dit ambacht is
+even goed als een ander, als men geene keus heeft. Het voornaamste is
+tijd te winnen. Als de Victoria weder voorbijkomt, zal ik van mijne
+nieuwe positie gebruik maken om aan mijne aanbidders het schouwspel
+te geven van eene wonderbare hemelvaart." Terwijl Joe aldus nadacht,
+verdrong de menigte zich rondom hem, zij viel op de knieën, huilde,
+betastte hem en werd zeer gemeenzaam, maar zij was ook zoo goed hem een
+prachtig gastmaal aan te bieden, bestaande uit zure melk met gepelde
+rijst en honig. De waardige jongen, zich in alles schikkende, deed een
+der beste malen van zijn leven en gaf aan het volk een hoog denkbeeld
+van de wijze, waarop de goden bij plechtige gelegenheden eten.
+
+Toen de avond gekomen was, namen de toovenaars van het eiland hem
+eerbiedig bij de handen en geleidden hem naar eene soort van hut,
+door talismans omringd; voordat hij er binnen ging, sloeg Joe een
+onrustigen blik op de hoopen beenderen, die rondom dit heiligdom lagen;
+overigens had hij al den tijd om over zijn toestand na te denken toen
+hij in zijne hut was opgesloten. Gedurende den avond en een gedeelte
+van den nacht hoorde hij feestzangen, het geluid van eene soort van
+trom en een geraas van ijzer, dat zeer aangenaam is voor afrikaansche
+ooren; huilende koren begeleidden eindelooze dansen van de negers, die
+de heilige hut met hunne lichaamsverdraaiingen en grimassen omringden.
+
+Joe kon dit waarnemen door de muren van slijk en riet; misschien
+zou hij, in andere omstandigheden groot behagen hebben geschept in
+deze vreemde plechtigheden, maar eene onaangename gedachte bekroop
+hem weldra. Hoewel alles van de goede zijde beschouwende, vond hij
+het toch droevig in dit wilde land en bij dergelijke stammen te
+zijn. Weinige reizigers, die zich in deze streken hadden gewaagd,
+hadden hun vaderland wedergezien. Kon hij zich wel verlaten op de
+aanbidding waarvan hij het voorwerp was! Hij had goede redenen om
+aan de ijdelheid van aardsche grootheid te gelooven. Hij vroeg
+zich af, of de aanbidding in dit land niet zoover ging dat men
+den aangebedene opat! Ondanks dit onaangenaam vooruitzicht en na
+eenige uren van overdenking, kreeg de vermoeienis de overhand over
+de akelige gedachten en Joe viel in een diepen slaap, die zonder
+twijfel tot aan het krieken van den dag zou hebben geduurd, als eene
+onverwachte vochtigheid den slaper niet had wakker gemaakt. Weldra
+werd dit vocht water, dat zoo hoog steeg, dat Joe tot aan zijn
+midden daarin stond. "Wat is dat?" zeide hij, "eene overstrooming,
+eene hoos, eene nieuwe marteling der negers! Waarachtig, ik zal niet
+wachten totdat het mij aan den hals komt." Dit zeggende stootte hij
+den muur met zijn schouder in en waar bevond hij zich toen? midden
+in het meer. Er was geen spoor meer van het eiland te zien. Het was
+in den nacht ondergeloopen.--"Dit is een naar land voor de bewoners,"
+zeide Joe, en hij begon op nieuw met alle kracht te zwemmen. Een dezer
+vrij algemeene verschijnsels op het meer Tchad had den braven jongen
+bevrijd; meer dan één eiland, dat vast als een rots scheen, is op
+deze wijze verdwenen, en dikwijls moesten de volkeren aan de oevers
+de ongelukkigen opnemen, die aan deze verschrikkelijke ramp waren
+ontkomen. Joe was onbekend met deze bijzonderheid, maar hij maakte er
+gebruik van. Hij bemerkte een dobberend schuitje en begaf zich spoedig
+daarheen, het was eene soort van ruw uitgeholde boomstam. Een paar
+riemen waren er gelukkig in, en Joe, van een snellen stroom gebruik
+makende, liet zich drijven. "Laat ons goed onze stelling opnemen,"
+zeide Joe. "De poolster, die als een eerlijk man zijn plicht doet om
+iedereen het noorden aan te wijzen, zal mij wel te hulp willen komen."
+
+Hij zag met blijdschap dat de stroom hem naar den noordelijken oever
+voerde en liet hem begaan. Tegen twee uur des morgens zette hij voet
+aan wal op een voorgebergte, bedekt met doornachtig riet, dat zeer
+lastig scheen, maar een boom stond daar juist van pas, om hem een bed
+in zijne takken aan te bieden. Joe klom er in voor meerdere veiligheid
+en wachtte daar, zonder veel te slapen, de eerste zonnestralen af. Toen
+de dag was aangebroken met dien snelheid, eigen aan de landen onder
+en bij den evenaar gelegen, sloeg Joe een blik op den boom, die hem
+gedurende den nacht had beschut; een onverwacht schouwspel deed hem
+schrikken. De takken van dezen boom waren letterlijk geheel bedekt
+met slangen en kameleons; de bladeren waren onzichtbaar; men zou het
+een boom van eene nieuwe soort hebben genoemd, die kruipend gedierte
+voortbracht; onder de stralen der zon kroop dit alles door en over
+elkander. Joe ondervond een levendig gevoel van schrik, gemengd
+met walging en sprong ter aarde, te midden van het gesis van den
+troep. "Dat is iets," zeide hij, "dat men nooit zal willen gelooven."
+
+Hij wist niet dat de laatste brieven van doctor Vogel deze
+bijzonderheid van de oevers van het meer Tchad, waar de kruipende
+dieren talrijker zijn dan in eenig ander land ter wereld, hadden
+doen kennen; na hetgeen hij gezien had, besloot Joe in het vervolg
+omzichtiger te zijn en, zich naar de zon richtende, begaf hij zich
+op weg naar het noordoosten, hij ontweek zorgvuldig alle mogelijke
+hutten en holen, in een woord alles wat tot menschelijke woning zou
+hebben kunnen dienen.
+
+Hoe dikmaals zag hij naar de lucht! Hij hoopte den ballon te ontdekken
+en, hoewel hij hem dien geheelen dag te vergeefs had gezocht, verzwakte
+dit zijn vertrouwen op zijn meester niet; hij had eene groote vastheid
+van karakter noodig om zoo koelbloedig te zijn. De honger voegde
+zich bij de vermoeienis, want wortelen, merg van heesters, zoo als de
+"mélé," of vruchten van den palmboom "doum", versterken iemand niet,
+en echter kon hij, volgens zijne schatting ongeveer twintig mijlen
+westwaarts gaan. Zijn lichaam droeg op twintig plaatsen de sporen
+van duizenden doornen, waarmede het riet van het meer, de acacia's
+en de mimosa's bezet zijn, en zijne bebloede voeten maakten zijn gang
+uiterst pijnlijk. Maar eindelijk wist hij zijne smarten te overwinnen
+en des avonds besloot hij den nacht aan de oevers van het meer Tchad
+door te brengen.
+
+Daar had hij de steken door te staan van duizenden insecten; vliegen,
+muskieten, mieren van een halve duim lengte, bedekten daar letterlijk
+de aarde; na twee uren bleef aan Joe geen stuk over van de weinige
+kleederen die hem bedekten; de insecten hadden alles verslonden;
+het was een verschrikkelijke nacht, die den vermoeiden reiziger geen
+uur slaap veroorloofde; al dien tijd woedden de wilde zwijnen en
+buffels, de ajoub, eene soort van lamentyn, die zeer gevaarlijk is,
+in de struiken en onder het water van het meer. Joe durfde zich niet
+bewegen. Hij had moeite zijn kalmte en geduld te behouden. Eindelijk
+brak de dag weer aan; Joe stond spoedig op en men oordeele over zijn
+afgrijzen toen hij zag dat een vuil dier zijne legerstede had gedeeld;
+eene pad, maar eene van vijf duim breed, met een monsterachtigen,
+afschuwelijken kop, die hem met groote oogen aanstaarde. Joe voelde
+zich het hart in het lijf omdraaien, en door walging voortgedreven,
+liep hij met groote stappen naar het meer, om zich te baden. Dit
+bad deed het jeuken dat hem kwelde een weinig bedaren en, na eenige
+bladeren te hebben gekauwd, ging hij weder op weg met eene volharding,
+waarvan hij zich geene rekenschap wist te geven; hij had geen gevoel
+meer van hetgeen hij deed en desniettemin voelde hij dat zijne kracht
+sterker was dan zijne wanhoop. Echter deed een verschrikkelijke honger
+zich bij hem voelen; zijne maag, minder geduldig dan hij, klaagde;
+hij was verplicht eene klimplant stevig om zijn lichaam te binden;
+gelukkig kon hij zijn dorst bij iedere schrede lesschen en, zich het
+lijden in de woestijn herinnerende, vond hij het betrekkelijk gelukkig
+dat hij de kwellingen van den dorst niet had te doorstaan.--"Waar
+kan de Victoria zijn?" vroeg hij zich af..... "De wind is noord,
+hij moest naar het meer terugkeeren. Zonder twijfel zal mijnheer
+Samuel het evenwicht hebben moeten herstellen; maar de dag van
+gisteren zal daarvoor wel voldoende zijn geweest, het zou dus niet
+onmogelijk zijn dat heden.... Maar laat ons doen als of ik hem nooit
+moest wederzien. Alles wel bezien, als ik eene der groote steden van
+het meer bereik, zou ik in het geval verkeeren van de reizigers,
+van welke mijn meester ons heeft gesproken. Waarom zou ik er niet
+even goed afkomen als zij? Er zijn er die terug zijn gekomen. Komaan,
+moed!" Aldus sprekende en steeds voortgaande, kwam de onverschrokken
+Joe in het midden van het bosch nabij een troep wilden terecht. Hij
+bleef bij tijds staan en werd niet gezien. De negers hielden zich
+bezig hunne pijlen te vergiftigen met het sap der wolfsmelk, hetgeen
+eene voorname bezigheid is voor de stammen dezer streek, en dat met
+zekere plechtigheid geschiedt.
+
+Joe verbergde zich en bleef onbeweeglijk, zijn adem inhoudende, in
+eene dicht begroeide plaats, toen hij, de oogen opheffende, door de
+bladeren heen den Victoria bemerkte, die zich naar het meer richtte,
+nauwelijks honderd voet boven hem. Maar het was onmogelijk zich te
+doen hooren of te laten zien. Tranen kwamen hem in de oogen, niet van
+wanhoop, maar van dankbaarheid; zijn meester zocht hem! Zijn meester
+verliet hem niet! Hij moest het vertrek der zwarten afwachten, dan
+kon hij zijne schuilplaats verlaten en naar de oevers van het meer
+loopen. Maar de ballon verdween toen in het blauw des hemels. Joe
+besloot hem te wachten, hij zou zeker wel weder voorbijkomen! Hij
+kwam inderdaad weder voorbij, maar meer naar het oosten. Joe liep,
+maakte gebaren, schreeuwde.--Te vergeefs! Een hevige wind voerde
+den ballon mede met eene snelheid, die hem alle hoop ontnam. Voor de
+eerste maal verlieten de kracht en de hoop den ongelukkige; hij zag
+zich verloren, hij geloofde dat zijn meester was vertrokken zonder
+terug te keeren, hij durfde niet meer denken. Als een krankzinnige
+liep hij met bloedende voeten en een gewond lichaam den geheelen
+dag en een gedeelte van den nacht. Hij sleepte zich nu eens op de
+knieën, dan eens op de handen voort, hij zag het oogenblik nabij dat
+de kracht hem zou ontbreken, dat hij ging sterven. Dus voortgaande
+bevond hij zich eindelijk bij een moeras, hij viel onverwachts in een
+taai slijk; ondanks zijne pogingen, ondanks zijn wanhopigen tegenstand,
+voelde hij zich langzamerhand in dien modderigen grond zuigen, eenige
+minuten later stak hij er tot zijn midden in.--"Daar is dan de dood,"
+zeide hij tot zich zelven, "en welk een dood!...."
+
+Hij worstelde woedend, maar dit deed hem nog dieper zinken in
+dit graf, dat de ongelukkige zich zelven groef! Er was geen enkel
+stuk hout, dat hem kon tegenhouden, geen riet om zich aan vast te
+houden!--Hij begreep dat het met hem gedaan was!... Zijne oogen sloten
+zich.--"Meester! meester!... help!" riep hij uit. En die wanhopige
+stem, reeds half versmoord, verloor zich in den nacht.
+
+
+
+
+XXXVI.
+
+	Eene verzameling aan den horizon.--Een troep Arabieren.--De
+	vervolging.--Hij is het!--Val van het paard.--De gewurgde
+	Arabier.--Een kogel van Kennedy.--Manoeuvreeren.--Ontvoering
+	in de vlucht.--Joe wordt gered.
+
+
+Sedert Kennedy zijn waarnemings-post voor in het schuitje had
+ingenomen, onderzocht hij oplettend den horizon. Na eenigen tijd wendde
+hij zich tot den doctor en zeide: "Als ik mij niet bedrieg zie ik daar
+ginds een troep menschen of beesten zich bewegen, het is nog onmogelijk
+hen te onderscheiden. In allen gevalle loopen zij snel, want zij jagen
+eene wolk van stof op."--"Zou het weer een andere wind zijn?" zeide
+Samuel, "of eene hoos, die ons naar het noorden zal voeren?" Hij
+stond op om den horizon te onderzoeken.--"Ik geloof het niet, Samuel,
+het is een troep gazellen of wilde ossen."--"Misschien, Dick, maar
+zij zijn ten minste negen of tien mijlen van ons verwijderd en zelfs
+met den verrekijker kan ik niets onderscheiden."--"In allen gevalle
+zal ik hen niet uit het oog verliezen, er is iets bijzonders, dat mij
+vreemd voorkomt, men zou zeggen dat het ruiterij was! Ik bedrieg mij
+niet, het zijn wel ruiters! Zie!" De doctor keek oplettend naar den
+hem aangewezen troep.--"Ik geloof dat gij gelijk hebt," zeide hij,
+"het is een detachement Arabieren of Tibbous, zij gaan in dezelfde
+richting als wij, maar wij gaan sneller en komen hen gemakkelijk
+vooruit. In een half uur zullen wij in staat zijn te zien en te
+oordeelen wat wij moeten doen."--Kennedy had weder zijn verrekijker
+genomen en keek oplettend. De ruiters werden meer zichtbaar,
+eenigen zonderden zich af.--"Het is blijkbaar," hernam Kennedy,
+"eene manoeuvre of eene jacht, het schijnt wel dat die lieden iets
+vervolgen. Ik zou wel willen weten wat daarvan is."--"Geduld Dick,
+spoedig zullen wij hen inhalen en zelfs voorbijkomen als zij dezen
+weg blijven volgen, wij gaan met eene snelheid van twintig mijlen
+in het uur en geene paarden kunnen zoo snel loopen."--Kennedy ging
+weder op zijn post en eenige oogenblikken daarna zeide hij: "Het zijn
+Arabieren, die met de grootste snelheid rijden, ik kan het volmaakt
+goed onderscheiden, zij zijn vijftig in getal. Ik zie hunne burnous in
+den wind fladderen. Het is eene exercitie van ruiters, hun opperhoofd
+gaat hen op honderd schreden vooruit en zij volgen hem."--"Wie zij ook
+mogen zijn, Dick, zij zijn niet te vreezen en, als het noodzakelijk
+is, zal ik stijgen."--"Wacht nog wat, Samuel.--Dat is zonderling,"
+voegde Dick er, na een nieuw onderzoek bij, "er is iets waarvan ik mij
+geene rekenschap kan geven; aan hunne pogingen en de ongeregeldheid
+hunner linie schijnen deze Arabieren eerder iemand te vervolgen dan te
+volgen."--"Zijt gij er zeker van, Dick?"--"Ja. Ik bedrieg mij niet, zij
+volgen geen opperhoofd, die hen voorgaat, maar een vluchteling."--"Een
+vluchteling," zeide Samuel ontroerd.--"Ja."--"Laat ons hem niet uit het
+oog verliezen en wachten."--Men won spoedig drie of vier mijlen op die
+ruiters, die echter pijlsnel reden.--"Samuel! Samuel!" riep Kennedy met
+bevende stem uit.--"Wat is er, Dick?"--"Is het een zinsbedrog?"--"Is
+het mogelijk?"--"Wat wilt gij zeggen?"--"Wacht."--En de jager
+veegde spoedig de glazen van den verrekijker af en begon weder te
+kijken.--"Welnu?" zeide de doctor.--"Hij is het, Samuel!"--"Hij!" zeide
+deze laatste.--"Dit woord 'hij' zeide alles, het was niet noodig
+hem te noemen."--"Hij is het, te paard! nauwelijks 100 schreden
+van zijne vijanden! Hij vlucht!"--"Het is wel Joe!" zeide de doctor
+verbleekende.--"Hij kan ons in zijne vlucht niet zien."--"Hij zal
+ons zien," antwoordde Ferguson, de vlam van zijne gaspijp doende
+minderen.--"Maar hoe?"--"In vijf minuten zullen wij op vijftig
+voet van den grond en in vijftien boven hem zijn."--"Wij moeten hem
+waarschuwen door een schot."--"Neen! hij kan niet op zijne schreden
+terugkeeren, de mogelijkheid daartoe is hem afgesneden."--"Wat
+dan te doen?"--"Wachten!"--"Wachten! En deze Arabieren?"--"Wij
+zullen hen inhalen en voorbijkomen! Wij zijn geen twee mijlen van
+hen af en als het paard van Joe volhoudt!"--"Groote God!" zeide
+Kennedy.--"Wat is er?"--Kennedy had een kreet van wanhoop geslaakt,
+toen hij Joe ter aarde zag vallen. Zijn paard, blijkbaar uitgeput, was
+nedergestort.--"Hij heeft ons gezien!" riep de doctor uit, "toen hij
+opstond heeft hij ons een teeken gegeven."--"Maar de Arabieren zullen
+hem bereiken? waarom wacht hij? O! die moedige jongen! Hoezee?" zeide
+de jager, die zich niet meer kon inhouden.
+
+Joe, onmiddellijk na zijn val opgestaan zijnde, op het oogenblik dat
+een der vlugste ruiters zich op hem wierp, sprong op als een panther,
+ontweek hem door een zijsprong, wierp zich achter op zijn paard,
+greep den Arabier bij de keel en wurgde hem met zijne gespierde armen
+en ijzeren vingers, wierp hem in het zand en vervolgde pijlsnel zijn
+weg. Een schrille kreet der Arabieren klonk door de lucht, maar
+geheel met hunne vervolging bezig zijnde, hadden zij den Victoria
+op 500 schreden achter zich en nauwelijks dertig voet van den grond
+niet bemerkt; zij zelven waren op nauwelijks twintig paardelengten
+van den vluchteling af. Een van hen naderde Joe meer en meer en was
+op het punt hem met zijne lans te doorboren, toen Kennedy met vast
+oog en vaste hand hem door een kogel ter aarde deed buitelen. Joe
+keerde op het gehoor van dien val zich zelfs niet om. Een deel der
+bende staakte zijn loop en viel voorover in het stof op het zien van
+den Victoria, de overigen zetten hunne vervolging voort.--"Wat doet
+Joe toch?" riep Kennedy uit, "hij houdt niet stil."--"Hij doet beter
+dan dat, Dick, ik heb hem begrepen! hij blijft in de richting van den
+luchtballon en rekent op ons vernuft! Ah, die brave jongen. Wij zullen
+hem voor den neus van die Arabieren ontvoeren, wij zijn niet meer
+dan tweehonderd schreden van hem af."--"Wat moeten wij doen?" vroeg
+Kennedy.--"Laat uw geweer liggen."--"Daar," zeide de jager, zijn wapen
+nederleggende.--"Kunt gij 150 pond ballast in uwe armen houden?"--"Nog
+wel meer."--"Neen! dat is voldoende."--De doctor stapelde zakken met
+zand op tusschen de armen van Kennedy.--"Blijf achter in het schuitje
+en houd u gereed dien ballast in eens weg te werpen. Maar bij uw leven,
+doe het niet vóór mijn bevel."--"Wees gerust!"--"Zonder dat zouden
+wij Joe niet kunnen bereiken, hij zou verloren zijn!"--"Reken op mij."
+
+De Victoria was toen bijna boven de ruiters, die met lossen teugel Joe
+achtervolgden. De doctor hield voor in het schuitje de ladder klaar,
+gereed om haar uit te werpen op het gepaste oogenblik. Joe had den
+afstand tusschen zich en zijne vervolgers behouden, dat is ongeveer
+vijftig voet. De Victoria trok hen voorbij.--"Opgepast!" zeide Samuel
+tot Kennedy.--"Ik ben gereed."--"Joe! pas op!..." riep de doctor met
+zijn heldere stem, terwijl hij de ladder uitwierp, wier eerste sporten
+het stof van den grond opjoegen. Op den roep van den doctor keerde Joe,
+zonder zijn paard stil te doen staan, zich om, de ladder bereikte hem
+en op het oogenblik dat hij er zich aan vast klampte riep de doctor
+tot Kennedy:--"Werp uit!"--"Het is gedaan..." En de Victoria, ontdaan
+van een gewicht dat zwaarder was dan Joe, steeg 150 voet in de lucht.
+
+Joe hield zich stevig aan de ladder vast gedurende de hevige
+schommelingen die de ballon beschreef; vervolgens een voor de
+Arabieren onbegrijpelijk gebaar makende en met de vlugheid van
+een clown klimmende, kwam hij bij zijne reisgezellen, die hem
+in hunne armen ontvingen. De Arabieren slaakten een kreet van
+verwondering en woede. De vluchteling was hun in de vlucht ontvoerd
+en de Victoria verwijderde zich snel.--"Meester! meester!" zeide
+Joe.--En van ontroering en vermoeienis bezwijkende, viel hij in
+zwijm, terwijl Kennedy, bijna waanzinnig van vreugde, uitriep:
+"Gered! gered!"--"Zeker!" zeide de doctor, die zijne koelbloedigheid
+had teruggekregen.
+
+Joe was bijna naakt, zijne bebloede armen, zijn lichaam met wonden
+bedekt, dit alles getuigde van zijn lijden. De doctor verbond zijne
+wonden en legde hem onder de tent neder.
+
+Hij kwam weldra bij, vroeg een glas brandewijn, dat de doctor geloofde
+hem niet te moeten weigeren, daar Joe niet iemand was dien men als
+iedereen moest behandelen. Na gedronken te hebben, drukte Joe de hand
+zijner twee reisgezellen en verklaarde zich bereid zijne avonturen
+te verhalen. Maar men veroorloofde hem niet te spreken en hij viel
+in een diepen slaap, waaraan hij groote behoefte scheen te hebben. De
+Victoria nam toen een richting naar het westen. Door een sterken wind
+voortgestuwd, zag men de grens van de doornachtige woestijn terug,
+boven de palmboomen, die door den storm gekromd of uit den grond gerukt
+waren, en toen men na de redding van Joe bijna 200 mijlen had afgelegd,
+kwam men tegen den avond voorbij den tienden graad breedte.
+
+
+
+
+XXXVII.
+
+	De weg naar het westen.--Het ontwaken van
+	Joe. Zijne koppigheid.--Einde der geschiedenis van
+	Joe.--Tagelet.--Ongerustheid van Kennedy.--Weg naar het
+	noorden.--Een nacht dicht bij Aghadés.
+
+
+De wind werd bedaarder gedurende den nacht en de Victoria bleef stil
+boven een grooten wilden vijgenboom. De doctor en Kennedy waakten
+beurtelings en Joe maakte van die gelegenheid gebruik om een goeden
+slaap te doen, vier-en-twintig uren achtereen.--"Dit geneesmiddel
+heeft hij noodig," zeide Ferguson, "de natuur zal zich met zijne
+genezing belasten." Op den dag werd de wind weder vrij sterk maar
+veranderlijk, dan eens was hij noord, dan weder zuid, maar ten
+laatste werd de Victoria westwaarts gevoerd. De doctor met de kaart
+in de hand, herkende het koninkrijk Damerghou, een golvenden grond
+van groote vruchtbaarheid, met de hutten der dorpen, vervaardigd van
+riet en takken van de asclepia; de korenmolens verhieven zich in de
+bebouwde velden op kleine stellages, die bestemd waren om hen tegen de
+muizen en termiten te beschermen. Weldra bereikte men de stad Zinder,
+herkenbaar aan haar uitgestrekt plein van strafoefeningen; in het
+midden verheft zich de boom des doods, de beul waakt aan zijn voet,
+en al wie onder zijn lommer doorgaat, wordt terstond opgehangen. Het
+kompas raadplegende, kon Kennedy niet nalaten te zeggen: "Nu nemen wij
+weder een weg naar het noorden!"--"Wat beteekent dat? Als hij ons naar
+Tombuctou voert, zullen wij ons niet te beklagen hebben! Nooit zal er
+schooner reis onder betere omstandigheden volbracht zijn!...."--"Noch
+in betere gezondheid," antwoordde Joe, die zijn opgeruimd gelaat door
+de gordijnen van de tent stak. "Daar is onze brave vriend!" riep
+de jager uit, "onze redder! Hoe gaat het?"--"Zeer natuurlijk,
+mijnheer Kennedy, zeer natuurlijk, nooit ben ik zoo wel geweest! Er
+is niets dat een mensch zoozeer op zijn streek brengt, als een klein
+uitspanningsreisje, voorafgegaan door een bad in het meer Tchad! Is
+het niet zoo, meester?"--"Edel hart!" antwoordde Ferguson hem de hand
+drukkende. "Hoeveel angst en onrust hebt gij ons veroorzaakt."--"Welnu,
+en gij dan! gelooft gij dat ik gerust was over uw lot? Gij kunt u
+beroemen mij een grooten schrik te hebben aangejaagd!"--"Wij zullen
+elkander nooit verstaan, Joe, als gij de zaken zoo opvat."--"Ik zie
+dat zijn val hem niet heeft veranderd," voegde Kennedy er bij. "Uwe
+opoffering is verheven geweest, mijn jongen, en heeft ons gered,
+want de Victoria zou in het meer zijn gevallen en eens daar zijnde,
+had niemand hem er uit kunnen halen."--"Maar als mijne opoffering,
+zoo als het u behaagt mijne buiteling te noemen, u gered heeft, heeft
+het mij dan ook niet gered, daar wij allen eene goede gezondheid
+genieten? Bij gevolg hebben wij elkander niets te verwijten."--"Men
+zal zich nooit met dien knaap verstaan," zeide de jager.--"Het beste
+middel om elkander eens te verstaan," zeide Joe, "is niet meer daarover
+te spreken; wat gedaan is, is gedaan, hetzij goed of slecht, er valt
+niets aan te veranderen."--"Stijfkop," zeide de doctor lachend, "gij
+zult ons toch wel uwe avonturen willen verhalen?"--"Als gij er veel
+aan hecht! Maar vooraf zal ik deze vette gans braden, want ik zie dat
+mijnheer Dick zijn tijd niet heeft laten verloren gaan."--"Zoo als
+gij zegt, Joe."--"Welnu! wij zullen weldra zien hoe dit afrikaansche
+wild zich in een europeesche maag gedraagt."
+
+De gans was weldra gebraden en opgegeten; Joe nam er een goed deel
+van, als een mensch, die in vele dagen niets heeft genuttigd. Na
+het gebruik van thee en grog verhaalde hij zijn reisgezellen zijne
+avonturen; hij sprak met eene zekere ontroering; terwijl hij de zaken
+op zijne hem gewone wijze beschouwde. De doctor drukte hem herhaalde
+malen de hand, toen hij dezen waardigen dienaar meer bekommerd zag
+over het lot zijns meesters, dan over het zijne; de overstrooming van
+het eiland der Biddiomahs verklaarde hij hem uit de menigvuldigheid
+van dit verschijnsel op het meer Tchad. Eindelijk kwam Joe aan het
+oogenblik waarin hij in het moeras stekende een laatsten kreet van
+wanhoop slaakte.
+
+"Ik hield mij voor verloren," zeide hij, "en mijne gedachten waren u
+gewijd, meester; en ik begon te worstelen om er uit te komen. Hoe? dat
+zal ik u niet zeggen, ik was vast besloten mij niet te laten verzwelgen
+zonder pogingen te doen om mij te redden, toen ik op twee schreden
+afstands van mij een stuk pas afgesneden touw bemerkte: ik deed eene
+laatste poging, en zoo goed en zoo kwaad als het ging gelukte het mij
+dat te grijpen; ik trok en eindelijk was ik weder op vasten grond. Aan
+het einde van het touw vond ik een anker! O, meester, ik heb wel
+recht om 't het anker der redding te noemen, als gij daar ten minste
+niets tegen hebt. Ik herkende het voor een anker van den Victoria,
+gij waart dus daar geweest. Ik volgde de richting van het touw, dat
+mij uwe richting aanwees, en na nieuwe pogingen trok ik mij uit het
+slik. Ik had met mijn moed ook mijne krachten herkregen en ik liep
+gedurende een gedeelte van den nacht, mij van het meer verwijderende;
+eindelijk kwam ik aan den zoom van een onmetelijk woud. Daar was
+eene beslotene ruimte, waar paarden graasden zonder eenig kwaad
+te vermoeden; er zijn oogenblikken in het leven, dat iedereen kan
+paard rijden, is het niet waar? Ik bedacht mij geene minuut, sprong
+op den rug van een dezer dieren, en joeg met alle snelheid naar het
+noorden. Ik zal u niet spreken van steden, die ik niet heb gezien,
+noch van de dorpen die ik heb vermeden. Neen. Ik snelde over bezaaide
+velden, ik sprong over kreupelhout, beklom pallissaden, en zette
+mijn paard steeds aan. Ik kwam eindelijk aan de grens der bebouwde
+velden. Mooi, daar was de woestijn! dat stond mij aan, want toen kon
+ik beter en verder voor mij uitzien. Ik hoopte altijd den Victoria te
+ontdekken. Maar niets daarvan. Na drie uren belandde ik als een gek
+in eene legerplaats van Arabieren! Welk eene jacht!.... Ziet gij,
+mijnheer Kennedy, een jager weet niet wat eene jacht is, als men
+nooit op hem zelven jacht gemaakt heeft! En echter geef ik hem den
+raad het nooit te beproeven. Mijn paard viel neer van vermoeienis,
+men drong op mij aan, ik spring achter een Arabier op het paard! Ik
+was niet boos op hem en ik hoop dat hij het mij vergeven zal dat ik
+hem heb gewurgd; maar ik had u gezien en gij weet het overige. De
+Victoria volgde mijn spoor en gij naamt mij op in de vlucht, even
+als een ruiter een ring bij het ringsteken. Had ik niet gelijk op
+u te rekenen? Welnu, mijnheer Samuel, gij ziet hoe eenvoudig dat
+alles is. Niets ter wereld is natuurlijker! Ik ben gereed weder te
+beginnen, als het u nogmaals een dienst kan bewijzen! En overigens,
+zooals ik u zeide, meester, het is niet der moeite waard daarover
+te spreken." "Mijn brave Joe!" antwoordde de doctor ontroerd, "edel
+hart! Wij hadden geen ongelijk vertrouwen te stellen in uw vernuft
+en uwe behendigheid."--"Bah! mijnheer, men laat zich slechts door de
+omstandigheden leiden, en men redt zich uit den brand! Het veiligste,
+ziet gij, is nog de zaken te nemen zoo als zij zich voordoen."
+
+Gedurende deze geschiedenis van Joe had de ballon snel eene groote
+uitgestrektheid doorloopen. Kennedy maakte weldra aan den horizon
+op eene verzameling hutten opmerkzaam, die het aanzien van eene
+stad hadden. De doctor raadpleegde zijne kaart en herkende Tagelel
+in Damerghou. "Wij vinden hier," zeide hij, "den weg van Barth
+weder. Daar scheidde hij van zijne twee reisgezellen, Richardson
+en Overweg; de eerste moest den weg van Zinder, de tweede dien
+van Maradi volgen en gij herinnert u dat Barth de eenige van deze
+drie reizigers is, die Europa wederzag."--"Dus," zeide de jager,
+"als wij op de kaart de richting van den Victoria volgen, gaan wij
+recht noordwaarts."--"Ja, mijn waarde Dick."--"En verontrust u dit
+niet een weinig?"--"Waarom?"--"Omdat die weg ons naar Tripoli voert
+en boven de groote woestijn."--"O! wij zullen zoo ver niet gaan,
+mijn vriend, ten minste ik hoop het."--"Maar waar wilt gij stil
+houden?"--"Laat eens zien, Dick, zoudt gij niet nieuwsgierig zijn
+om Tombuctou te bezoeken?"--"Tombuctou?"--"Zonder twijfel," zeide
+Joe, "men mag geene reis door Afrika doen, zonder Tombuctou te
+bezoeken."--"Gij zult de vijfde of zesde Europeaan zijn, die deze
+geheimzinnige stad heeft gezien!"--"Naar Tombuctou dan."--"Laat
+ons dan tusschen 17° en 18° breedte aankomen en daar zullen wij
+een gunstigen wind zoeken, die ons naar het westen voert."--"Goed,"
+antwoordde de jager; "maar moeten wij nog een langen weg noordwaarts
+afleggen?"--"Ten minste 150 mijlen."--"Dan ga ik een weinig slapen,"
+zeide Kennedy.--"Slaap, mijnheer," antwoordde Joe, "gij, meester,
+doe even als mijnheer Kennedy, gij zult rust noodig hebben, want ik
+heb u op eene onbescheidene wijze wakker gehouden."
+
+De jager strekte zich onder de tent uit, maar Ferguson, op wien de
+vermoeienis weinig invloed had, bleef op zijn post als waarnemer. Na
+drie uren trok de Victoria buitengewoon snel over dat keisteenachtige
+land, met rijen hooge en naakte bergen met grondvlakken van graniet;
+enkele toppen bereikten zelfs eene hoogte van 4000 voet; de giraffen,
+antilopen en struisvogels sprongen zeer vlug in de bosschen van
+acacia's, mimosa's en dadelboomen; na de dorheid der woestijn hernam
+de plantengroei zijn rijk. Het was het land der Kailouas, die zich het
+gezicht bedekken met een band van katoen, even als hunne gevaarlijke
+buren de Touaregs.
+
+Ten tien uur des avonds, na een tocht van 250 mijlen, hield de Victoria
+stil boven eene belangrijke stad; de maan deed zien dat een gedeelte
+half verwoest was; eenige toppen van moskeeën verhieven zich door
+den maneschijn verlicht; de doctor nam de hoogte der sterren waar,
+en bevond dat hij op de breedte van Aghadès was. Deze stad, eertijds
+het middelpunt van een levendigen handel, begon reeds te vervallen
+toen doctor Barth haar bezocht. Daar men den ballon in den donker niet
+had bemerkt, daalde hij neder op twee mijlen ten noorden van Aghadès,
+op een groot gierstveld. De nacht was vrij rustig en verdween tegen
+drie uur des morgens, terwijl een lichte wind den ballon naar het
+oosten en zelfs een weinig naar het zuiden voerde. Ferguson haastte
+zich van deze goede gelegenheid gebruik te maken; hij steeg spoedig
+en ging voort te midden van heldere zonnestralen.
+
+
+
+
+XXXVIII.
+
+	Snelle tocht.--Voorzichtige besluiten.--Aanhoudende
+	plasregens.--Gao.--De Niger.--Golberry, Geoffroy,
+	Gray.--Mungo-Park.--Laing.--Réné Caillié.--Clapperton.--John
+	en Richard Lander.
+
+
+De dag van den 17den Mei was kalm en er had geen merkwaardig voorval
+plaats; de woestijn begon weder; een zachte wind voerde den ballon
+naar het zuidwesten, hij week noch rechts noch links af, zijne schaduw
+beschreef op het zand eene volkomen rechte lijn. Voor zijn vertrek
+had de doctor voorzichtig zijn voorraad water hernieuwd, daar hij
+vreesde niet te zullen kunnen dalen in deze streken, die onveilig
+werden gemaakt door de Aoueglimminiaansche Touaregs. De vlakte,
+die 1800 voet boven het oppervlak der zee verheven was, daalde in
+het zuiden. De reizigers, den weg van Aghadès naar Mourzouk, die
+dikwijls door kameelen werd bereden, afgesneden hebbende, kwamen des
+avonds op 16° breedte en 4°55' lengte, na een eentonigen tocht van 190
+mijlen. Gedurende dien dag maakte Joe de laatste stukken wild gereed,
+hij gaf bij het avondmaal eenige zeer lekkere kleine snippen. Daar
+de wind goed was, besloot de doctor zijn tocht dezen nacht voort te
+zetten, terwijl de maan, die nog bijna vol was, helder scheen. De
+Victoria steeg tot op 500 voet hoogte en, op dien nachtelijken tocht
+van zestig mijlen zou de lichte slaap van een kind zelfs niet zijn
+gestoord. Zondagmorgen was er weder eene verandering in de richting
+van den wind, die hen naar het noordwesten voerde; eenige raven vlogen
+in de lucht en aan den horizon een troep gieren, die gelukkig veraf
+bleven. Het gezicht van die vogels gaf Joe aanleiding zijn meester zijn
+compliment te maken over zijn denkbeeld der twee ballons.--"Wat zou
+er van ons geworden zijn," zeide hij, "met een enkel omkleedsel? Deze
+tweede ballon is even als de sloep van een schip, welke men in geval
+van schipbreuk bij de hand heeft om zich te redden."--"Gij hebt
+gelijk, mijn vriend, maar mijne sloep verontrust mij een weinig, zij
+is niet zoo goed als het schip zelf."--"Wat wilt gij zeggen?" vroeg
+Kennedy.--"Ik wil zeggen dat de nieuwe Victoria niet zoo goed is
+als de oude; het zij dat het weefsel te veel is op de proef gesteld,
+hetzij dat de gutta percha gesmolten is door de hitte der slang, ik
+bemerk een zeker verlies van gas; tot hiertoe bedraagt dit niet veel,
+maar eindelijk wordt het beduidend; wij hebben eene neiging tot dalen,
+en om op dezelfde hoogte te blijven ben ik gedwongen het gas meer te
+doen uitzetten."--"Duivels!" zeide Kennedy, "daartegen zie ik geen
+hulpmiddel."--"Er is er geen, mijn waarde Dick, daarom zullen wij wel
+doen ons te haasten en zelfs den nacht door te reizen."--"Zijn wij
+nog ver van de kust?" vroeg Joe.--"Welke kust? mijn jongen? Weten
+wij dan waarheen het toeval ons zal voeren; al wat ik u kan zeggen
+is, dat Tombuctou nog 400 mijlen westwaarts van ons ligt."--"En
+hoeveel tijd zullen wij besteden om er te komen?"--"Als de wind
+ons niet te veel afvoert, reken ik die stad tegen Dinsdagavond te
+bereiken."--"Dan zullen wij," zeide Joe, terwijl hij eene lange rij
+menschen en beesten aanwees, die midden door de woestijn trokken,
+"spoediger aankomen dan die karavaan."
+
+Ferguson en Kennedy keken naar omlaag en zagen een groote verzameling
+van wezens, van allerlei soort; er waren meer dan honderd vijftig
+kameelen, en wel van die welke voor twaalf gouden mutkals [53] van
+Tombuctou naar Tafilet gaan, beladen met 500 pond; allen droegen
+onder de staart een kleinen zak, bestemd om hunne uitwerpsels op te
+vangen, hetgeen de eenige brandstof is, waarop men in de woestijn kan
+rekenen. Deze kameelen der Touaregs zijn van het beste ras; zij kunnen
+van drie tot zeven dagen zonder drinken blijven en twee dagen zonder
+eten; hunne vlugheid overtreft die der paarden en zij gehoorzamen
+vernuftig aan de stem van den Khabir, den aanvoerder der karavaan. Men
+kent hen in het land onder den naam van Mehari. Deze bijzonderheden
+verhaalde de doctor, terwijl zijne reisgezellen deze menigte mannen,
+vrouwen en kinderen beschouwden, die met moeite liepen op half
+beweeglijk zand, dat nauwlijks werd tegengehouden door eenige distels,
+verdord gras en lage doornstruiken. Joe vroeg hoe de Arabieren zich
+in de woestijn konden richten en de hier en daar in deze onmetelijke
+eenzaamheid verspreide putten bereiken.--"De Arabieren," antwoordde
+Ferguson, "hebben van de natuur een wonderbaar instinct ontvangen om
+hun weg te herkennen. Daar waar een Europeaan geheel van de wijs zou
+zijn, aarzelen zij nooit. Een onbeduidende steen, een keisteen, eenige
+boomen, de verschillende kleuren van het zand zijn hun voldoende om
+veilig te reizen; des nachts richten zij zich naar de poolster; zij
+leggen niet meer dan twee mijlen per uur af en rusten slechts bij de
+groote middaghitte; denk nu eens hoeveel tijd zij noodig hebben om
+de Sahara, die meer dan 900 mijlen lang is, door te trekken." Maar
+de ballon was reeds uit de oogen der verbaasde Arabieren verdwenen,
+die zijne snelheid moesten benijden. Des avonds passeerde hij op 2°
+20' lengte [54] en legde des nachts nog meer dan een graad af.
+
+Des Maandags veranderde het weder geheel; er begon een hevige regen
+te vallen; men moest weerstand bieden aan dien stortvloed en de
+vermeerdering van gewicht waarmede de ballon en het schuitje belast
+werden; deze voortdurende stortregen verklaarde het aanwezig zijn
+der moerassen en poelen die de oppervlakte van het land bedekten; de
+plantengroei verscheen er weder met de mimosa's en de tamerindenboomen.
+
+Dit was Sonray met zijne dorpen, bedekt met omgekeerde daken even als
+armenische mutsen; er waren weinig bergen, maar juist heuvels genoeg
+om kloven en beken te vormen, welke de afrikaansche hoenders en de
+kleine snippen in hunne vlucht doorkliefden; hier en daar doorsneed een
+hevige stortvloed de wegen; de inlanders trekken die over door zich
+aan eene kleine plant, die van den eenen boom tot den anderen loopt,
+vast te houden; de bosschen maakten plaats voor biezen, waarin zich
+alligators en rivierpaarden bewogen. "Wij zullen weldra den Niger
+zien," zeide de doctor; "de landstreek verandert bij het naderen der
+groote rivieren. Deze wegen, die als het ware loopen, hebben eerst
+den plantengroei met zich medegevoerd, zooals zij later de beschaving
+zullen brengen. Dan heeft de Niger in zijn loop van 2500 mijlen aan
+zijne oevers de belangrijkste steden van Afrika."--"Kijk," zeide Joe,
+"dat herinnert aan de geschiedenis van dien grooten bewonderaar der
+goedheden van de Voorzienigheid, die hij prees omdat zij gezorgd had
+dat de rivieren in het algemeen door de groote steden loopen."--Des
+middags zweefde de Victoria boven eene vereeniging van vrij ellendige
+hutten, Gao, dat vroeger eene groote hoofdstad was. "Daar stak
+Barth den Niger over bij zijne terugkomst van Tombuctou," zeide de
+doctor. "Zie hier dus dien stroom, zoo beroemd in de oudheid, als
+de mededinger van den Nijl, aan wien het heidensche bijgeloof een
+goddelijken oorsprong toekende; evenals de Nijl, en meer zelfs, heeft
+zijn onderzoek talrijke slachtoffers gekost." De Niger liep tusschen
+twee ver van elkander gelegen oevers, zijne wateren stroomden met
+eene zekere snelheid zuidwaarts; maar de reizigers konden, daar zij
+snel mede werden gevoerd, er nauwelijks de omtrekken van zien. "Ik
+zal u van dien stroom iets vertellen," zeide Ferguson, "en hij is
+reeds ver van ons! Hij doorloopt onder den naam van Dhiouleba, Mayo,
+Egghirreou, Quorra en nog anderen eene ontzaglijke uitgestrektheid
+lands, hij zou bijna in lengte met den Nijl gelijk zijn. Deze namen
+beteekenen eenvoudig 'den stroom', volgens de taal der landstreken,
+die hij doorloopt."--"Had doctor Barth dien weg gevolgd?" vroeg
+Kennedy.--"Neen, Dick, toen hij het meer Tchad verliet, ging hij
+door de voornaamste steden van Bornou en den Niger over te Say, vier
+graden beneden Gao; vervolgens drong hij in die ondoorzochte streken,
+welke de Niger in zijn elleboog omsluit, en na acht maanden van nieuwe
+vermoeienissen, kwam hij te Tombuctou; dit zullen wij met dezen snellen
+wind, in minder dan drie dagen doen."--"Heeft men de bronnen van den
+Niger ontdekt?" vroeg Joe.--"Reeds sedert langen tijd," antwoordde
+de doctor; "de kennis van den Niger en zijne takken gaf aanleiding
+tot talrijke expeditiën, en ik kan u de voornaamste opnoemen. Van
+1749 tot 1758 bezocht Adamson de rivier en Gorea; van 1785 tot 1788
+doorkruisten Golberry en Geoffroy de woestenijen van Senegambië en
+drongen door tot het land der Mooren, die Sagnier, Brisson, Adam,
+Riley, Cochelet en zoo veel andere ongelukkigen vermoordden. Daarna
+volgt de beroemde Mungo Park, de vriend van Walter Scott en even
+als deze Schot. In 1795 door het Afrikaansch gezelschap te Londen
+gezonden, kwam hij te Bambarre, bezocht den Niger, reisde 500 mijlen
+met een slavenhandelaar, verkende de rivier Gambia en kwam in 1797
+in Engeland terug. Hij vertrok weder den 30sten Januari 1805 met zijn
+schoonbroeder Anderson, Scott den teekenaar en eenige werklieden; hij
+kwam te Gorea, voegde zich bij een detachement van 35 soldaten, zag den
+19den Augustus nogmaals den Niger, maar toen bleven er, ten gevolge der
+vermoeienissen, ontberingen, slechte behandelingen, de guurheid van
+het weder en de ongezondheid van het land slechts elf van de veertig
+Europeanen over; den 16den November ontving de vrouw van Mungo Park
+zijne laatste brieven en een jaar later vernam men door middel van
+een handelaar, dat de ongelukkige reiziger, den 23sten te Boussa aan
+den Niger gekomen, zijne boot zag omverwerpen door de watervallen der
+rivier en dat hij zelf door de inboorlingen werd vermoord."--"En dit
+verschrikkelijke einde schrikte de onderzoekers niet af?"
+
+"Integendeel, Dick, want toen moest men niet alleen de rivier opnemen,
+maar ook de papieren van den reiziger wedervinden. In 1816 werd
+eene expeditie te Londen uitgerust, waaraan majoor Gray deel nam;
+deze kwam aan den Senegal, drong in Fouta-Djallon door, bezocht
+de Foullahs en Mandingo's en kwam onverrichter zake in Engeland
+terug. In 1822 onderzocht majoor Laing het geheele westelijk
+gedeelte van Afrika, dat aan de Engelsche bezittingen grenst en
+hij was de eerste, die de bronnen van den Niger bereikte; volgens
+zijne aanteekeningen zijn de bronnen van die onmetelijke rivier
+geene twee voet breed."--"Gemakkelijk om over te springen," zeide
+Joe.--"He! he! gemakkelijk!" antwoordde de doctor. "Als men aan de
+overlevering geloof slaat, wordt hij, die beproeft deze bronnen over
+te springen, onmiddellijk verzwolgen, en die er water uit wil putten,
+wordt door eene onzichtbare hand teruggestooten."--"En het staat ons
+vrij, daarvan geen woord te gelooven?" vroeg Joe.--"Zeker. Vijf jaar
+later moest majoor Laing de Sahara doortrekken; te Tombuctou gekomen
+en eenige mijlen hooger op, werd hij gewurgd door de Ouelad-Shiman, die
+hem wilden dwingen muselman te worden."--"Weder een slachtoffer!" zeide
+de jager.--"Toen ondernam een moedig jongeling met zijne zwakke
+hulpmiddelen de verbazendste der hedendaagsche reizen, dat was
+de Franschman Réné Caillië. Na verschillende pogingen in 1819 en
+1824 vertrok hij op nieuw den 19den April 1827 van den Rio-Nunez;
+den 3den Augustus kwam hij zoo uitgeput en ziek te Timé, dat hij
+niet vóór Januari 1828, dat is zes maanden daarna, zijne reis kon
+hervatten; hij voegde zich toen bij eene karavaan, beschermd door
+zijn oostersch kleed, bereikte den 10den Maart den Niger, drong
+in de stad Jenné door, scheepte zich op de rivier in en zakte haar
+af tot aan Tombuctou, waar hij den 30sten April aankwam. Een ander
+Franschman, Imbert, in 1670, een Engelschman, Robert Adams in 1810,
+hadden misschien deze merkwaardige stad gezien; maar Réné Caillié
+was de eerste Europeaan, die nauwkeurige berichten heeft gegeven;
+den 4den Mei verliet hij de koningin der woestijn, den 9den herkende
+hij de plaats, waar de majoor Laing was vermoord, den 19den kwam hij
+te El-Araouan en verliet de handelsstad om, te midden van duizend
+gevaren de uitgestrekte woestenijen tusschen Soudan en de noordelijke
+streken van Afrika door te trekken; eindelijk kwam hij te Tanger en
+den 28sten September scheepte hij zich in naar Toulon; in 19 maanden,
+ondanks 180 dagen ziekte, had hij Afrika van het westen tot het noorden
+doorkruist. Als Caillié in Engeland was geboren, zou men hem vereerd
+hebben als den onverschrokkensten reiziger der hedendaagsche tijden,
+even als Mungo Park! Maar in Frankrijk werd hij niet op rechten prijs
+gesteld [55]."--"Het was een moedig man." zeide de jager. "Wat is
+er van hem geworden?"--"Hij is 39 jaar oud gestorven aan de gevolgen
+zijner vermoeienissen; men geloofde genoeg gedaan te hebben met hem
+den prijs van het Aardrijkskundig Gezelschap in 1828 toe te kennen;
+de grootste eer zou hem in Engeland bewezen zijn. Voor het overige
+beraamde een Engelschman, terwijl Caillié zijne verwonderlijke reis
+volbracht, dezelfde onderneming en beproefde haar met evenveel moed,
+al is het dan niet met evenveel geluk. Het was kapitein Clapperton,
+de reisgezel van Denham. In 1829 ging hij weder naar Afrika langs
+de westkust van de golf van Benin, volgde het spoor van Mungo-Park
+en Laing, vond in Boussa de aanteekeningen, betrekking hebbende op
+den dood des eersten weder, kwam den 20sten Augustus te Sackatou,
+waar hij gevangen gehouden zijnde den laatsten adem uitblies in de
+armen van zijn getrouwen bediende Richard Lander."--"En wat werd er
+van dien Lander?" vroeg Joe belangstellend.--"Het gelukte hem de kust
+weder te bereiken en te Londen terug te komen, de papieren van den
+kapitein en een nauwkeurig verhaal zijner eigene reis medebrengende;
+toen bood hij aan het gouvernement zijne diensten aan om de kennis
+van den Niger te voltooien; hij nam zijn broeder John, tweeden zoon
+van arme lieden uit Corn-Wallis mede, en beiden zakten zij van
+1829 tot 1831 de rivier af van Boussa tot aan hare uitwatering,
+dorp voor dorp, mijl voor mijl beschrijvende."--"Dus ontsnapten
+die twee broeders aan het algemeene lot?" vroeg Kennedy.--"Ja, ten
+minste op deze expeditie; want in 1833 ondernam Richard eene derde
+reis naar den Niger en stierf, door een onbekenden kogel getroffen,
+aan den mond der rivier. Gij ziet dus, mijne vrienden, dat dit land,
+dat wij doortrekken, getuige is geweest van edele zelfopofferingen,
+die al te dikwijls slechts den dood tot belooning hebben gehad."
+
+
+
+
+XXXIX.
+
+	Het land van den elleboog van den Niger.--Phantastisch gezicht
+	van het gebergte Homberi.--Kabra.--Tombuctou.--Plan van doctor
+	Barth.--Val.--Waarheen de hemel wil.
+
+
+Gedurende dien Maandag deed doctor Ferguson aan zijne reisgezellen
+talrijke mededeelingen aangaande de streek, welke zij doortrokken;
+de grond, die vrij vlak was, stelde hun tocht geen hinderpaal in den
+weg. De eenige zorg des doctors was over dien noordoosten wind, die
+hevig woei en hem van de breedte van Tombuctou verwijderde. De Niger,
+na tot aan deze stad noordwaarts op te zijn gegaan, kromt zich even als
+een groote straal water, en valt in den Atlantischen Oceaan; in dien
+elleboog is het land zeer verscheiden, nu eens weelderig vruchtbaar,
+dan eens uiterst dor; de onbebouwde velden volgen op maïsvelden, die
+vervangen worden door uitgestrekte velden met bremstruiken bedekt; alle
+soorten van watervogels, pelikanen, talingen, martijnsvogels, leven
+in talrijke troepen op de oevers der stroomsnellingen en moerassen.
+
+Van tijd tot tijd zag men een kamp van Touaregs, die onder hunne
+lederen tenten bleven, terwijl de vrouwen het werk daar buiten
+verrichtten, de kameelen melkende, en pijpen rookende. De Victoria
+was tegen acht uur des avonds meer dan 200 mijlen naar het westen
+getrokken, de reizigers waren toen getuigen van een prachtig
+schouwspel. Eenige stralen der maan baanden zich een weg door eene
+opening in de wolken en, tusschen de regendruppels doorgaande, vielen
+zij op de bergketen Homboria. Geen vreemder gezicht dan deze kruinen
+van een bazaltachtig voorkomen; zij weerkaatsten in phantastische
+beelden op den verduisterden hemel; men zou gezegd hebben dat het
+ruïnen waren eener onmetelijke stad uit de middeleeuwen, even als de
+ijsbanken der ijszeeën die in donkere nachten aan de verbaasde blikken
+vertoonen.--"Daar is eene plaats uit de Geheimen van Udolpho," zeide
+de doctor, "Anna Radciliffe zou deze bergen niet vreeslijker hebben
+kunnen afschilderen."--"Waarachtig," antwoordde Joe, "ik zou des
+avonds niet gaarne in dit land van spoken wandelen. Als het niet te
+zwaar was, zou ik dit geheele landschap naar Schotland overbrengen,
+dat zou een goed effect geven op de oevers van het meer Lomond, en
+de reizigers zouden er in menigte heen snellen."--"Onze ballon is
+niet groot genoeg om u dit te veroorlooven, maar het komt mij voor
+dat onze richting verandert. Mooi! de nachtspoken dezer plaats zijn
+zeer lief, zij voeren ons een aardigen zuidoosten wind toe, die ons op
+den goeden weg zal terugbrengen." Inderdaad sloeg de ballon een meer
+noordelijken weg in, en den 20sten des morgens zweefde hij over een
+groot net van kanalen en rivieren, de geheele ineenstrengeling der
+takken van den Niger; verscheidene van deze kanalen, bedekt met dik
+gras, hadden het voorkomen van vette weiden. Daar vond de doctor den
+weg terug van doctor Barth, toen deze zich op de rivier inscheepte
+om haar tot aan Tombuctou af te zakken. De Niger, die hier 800 vaâm
+[56] breed is, stroomde tusschen twee oevers rijk in kruisplanten en
+tamarindeboomen; de huppelende kudden der gazellen vereenigden haar
+geringde horens met het lange gras, waartusschen de alligator haar in
+stilte bespiedde. Lange rijen ezels en kameelen, beladen met koopwaren
+van Jenné, liepen onder schoone boomen; weldra vertoonde zich bij een
+kromming der rivier een amphitheater van huizen; op hunne terrassen
+en daken was de geheele voorraad, die in de omringende streken was
+ingezameld, opgehoopt.--"Het is Kabra," riep de doctor vroolijk uit,
+"het is de haven van Tombuctou, de stad zelve is geen vijf mijlen
+van hier!"--"Dan zijt gij tevreden, mijnheer?" vroeg Joe.--"Verrukt,
+mijn jongen.--Alles gaat goed."
+
+Inderdaad ontrolde zich de koningin der woestijn, het geheimzinnige
+Tombuctou, dat even als Rome en Athene hare scholen van geleerden
+en leerstoelen van wijsbegeerte heeft gehad, voor de blikken der
+reizigers. Ferguson volgde de minste bijzonderheden op den platten
+grond, door Barth zelf geteekend en erkende de uiterste nauwkeurigheid
+daarvan. De stad vormt een grooten driehoek beschreven in eene
+onmetelijke vlakte van wit zand, de top richt zich naar het noorden en
+loopt een eind de woestijn in; in de omstreken vertoonen zich nauwlijks
+eenige grasplanten, kleine mimosa's en heesters. Wat het gezicht van
+de stad betreft, dit heeft veel van een opeenhooping van ballen en
+dobbelsteenen; zoo ziet zij er uit als men haar uit een luchtballon
+overziet, de vrij nauwe straten zijn omzoomd met huizen, die
+slechts eene verdieping hoog, en gebouwd zijn van in de zon gebakken
+tichelsteenen, en hutten van stroo en riet, eenige kegelvormig, anderen
+vierkant; op de terrassen zijn eenige mannen in hun schitterenden
+mantel gehuld, achteloos uitgestrekt, met de lans of het musket in de
+hand; op dit uur van den dag ziet men geene vrouwen. "Maar men zegt dat
+zij schoon zijn," voegde de doctor daarbij. "Gij ziet de drie torens
+der drie moskeën, die alleen van een groot aantal zijn overgebleven;
+de stad heeft zeer veel van haren ouden luister verloren. Aan den top
+des driehoeks verheft zich de moskee van Sankore met hare galerijen,
+die op vrij schoone bogen rusten; verder, bij de wijk Sane-Gungu,
+is de moskee van Sidi, Jahia en eenige huizen met twee verdiepingen;
+zoekt geene paleizen noch monumenten; de Scheik is een eenvoudig
+handelaar en zijne koninklijke woning een kantoor."--"Ik meen half
+omvergeworpen wallen te zien," zeide Kennedy.--Zij zijn in 1826
+door de Foullanahs verwoest; toen was de stad een derde grooter;
+want Tombuctou, sedert de elfde eeuw het voorwerp der algemeene
+begeerlijkheid, heeft achtereenvolgens toebehoord aan de Touaregs,
+de Sonrayers, de Marokkanen, de Foullanahs. En dit groote middelpunt
+der beschaving, waar een geleerde als Ahmed-Baba in de zestiende
+eeuw eene bibliotheek van 1600 handschriften bezat, is nu slechts
+eene stapelplaats van den handel van Midden-Afrika.
+
+De stad scheen inderdaad zeer zorgeloos bewaakt te worden, zij
+kenmerkte de aanstekende achteloosheid van steden, die vervallen;
+onmetelijke puinhoopen waren in de voorsteden opeengestapeld en vormden
+met den heuvel van de markt de eenige oneffenheden van den grond. Toen
+de Victoria voorbijtrok, ontstond er wel eenige beweging, de trom
+werd geroerd, maar nauwlijks had de laatste geleerde dier plaats den
+tijd dit verschijnsel waar te nemen; de reizigers, door den wind der
+woestijn teruggedreven, hernamen den kronkelenden loop der rivier en
+weldra was Tombuctou niets meer dan eene der vluchtige herinneringen
+hunner reis.--"En nu geleide de hemel ons, waar het hem behage."--"Als
+het maar naar het westen is," antwoordde Kennedy.--"Bah!" zeide Joe,
+"al kwamen wij te Zanzibar langs denzelfden weg terug, of al moesten
+wij den Oceaan oversteken naar Amerika, dat zou mij niet bevreesd
+maken."--"Men zou het eerst moeten kunnen, Joe."--"En wat ontbreekt
+ons daarvoor?"--"Gas, mijn jongen; de stijgkracht van den ballon
+vermindert merkbaar, en wij zullen dus zeer zuinig daarmede moeten
+zijn, opdat hij ons naar de kust voere. Ik zal zelfs genoodzaakt zijn
+ballast uit te werpen. Wij zijn te zwaar."--"Dat is het gevolg van het
+niets doen en van den geheelen dag als een luiaard in zijne hangmat
+te blijven liggen, meester, men wordt vet en zwaar. Onze reis is eene
+reis van luiaards en als wij terugkomen zal men ons afschuwelijk
+dik en vet vinden."--"Ziedaar opmerkingen, die Joe waardig zijn,"
+antwoordde de doctor; "maar wacht op het einde; weet gij wat de
+hemel ons weglegt? Wij zijn nog ver van het einde onzer reis."--"Waar
+gelooft gij de kust van Afrika te bereiken, Samuel?"--"Ik zou zeer in
+verlegenheid zijn om te antwoorden, Dick! wij zijn aan de genade van
+zeer veranderlijke winden overgegeven, maar ik zal mij gelukkig achten
+als ik tusschen Sierra-Leona en Portendick aankom; daar is eene streek
+waar wij vrienden zullen ontmoeten."--"En het zal ons genoegen doen
+hun de hand te drukken; volgen wij nu de begeerde richting?"--"Niet
+volkomen, Dick; zie de magneetnaald; wij gaan naar het zuiden en gaan
+den Niger opwaarts naar zijne bronnen."--"Eene fraaie gelegenheid
+om die te ontdekken," zeide Joe, "als zij niet reeds bekend waren;
+zou men geene andere bronnen van hem kunnen vinden?"--"Neen, Joe,
+maar wees gerust, ik hoop dat wij zoo ver niet zullen gaan."
+
+Toen de nacht viel, wierp de doctor de laatste zakken ballast uit;
+de ballon steeg; de gaspijp, hoewel met volle vlam werkende, kon hem
+nauwelijks op zijne hoogte houden; hij was toen zestig mijlen bezuiden
+Tombuctou, en des anderen daags ontwaakte men aan de oevers van den
+Niger, niet ver van het meer Debo.
+
+
+
+
+XL.
+
+	Ongerustheid van doctor Ferguson.--Standvastige richting
+	naar hot zuiden.--Eene wolk sprinkhanen.--Gezicht van
+	Jenné.--Gezicht van Ségo.--Verandering van wind.--Verdriet
+	van Joe.
+
+
+De bedding der rivier was toen door groote eilanden in nauwe
+takken verdeeld, waar een snelle stroom ging. Op een daarvan zag
+men eenige herdershutten, maar het werd onmogelijk, nauwkeurig
+hoogte daarvan te nemen, want de snelheid van den Victoria
+nam steeds toe. Ongelukkig ging hij nog meer naar het zuiden en
+stak in eenige oogenblikken het meer Debo over. Ferguson zocht op
+verschillende hoogten andere luchtstroomen in den dampkring, maar te
+vergeefs. Hij liet deze manoeuvre spoedig varen, daar zij nog meer
+gas deed verliezen. Hij zeide niets maar werd zeer ongerust. Deze
+standvastige zuidewind verijdelde zijne berekeningen: hij wist niet
+meer waarop hij moest rekenen. Als hij de Engelsche of Fransche
+bezittingen niet bereikte, wat zou er dan van hen worden te midden
+der woeste volken, die de kusten van Guinea onveilig maakten? Hoe
+kon hij daar een schip wachten om naar Engeland terug te keeren? En
+de richting van den wind voerde hem naar het koninkrijk Dahomey;
+onder de meest woeste stammen, in handen van een koning, die bij
+openbare feesten duizenden menschenoffers slachtte! Daar zouden
+zij verloren zijn. Van een anderen kant voelde de doctor dat de
+ballon zijne kracht verloor. Echter hoopte hij dat het einde van
+den regen eene verandering in de stroomen van den dampkring zou
+ten gevolge hebben. Hij werd dus op eene onaangename wijze tot het
+juist begrip van den toestand teruggebracht door deze opmerking van
+Joe: "Goed?" zeide deze, "daar wordt de regen heviger en ditmaal
+zal het een zondvloed zijn, te oordeelen naar die wolk, die daar
+ginds nadert."--"Nog eene wolk!" zeide Ferguson.--"En eene groote,"
+antwoordde Kennedy.--"Zoo als ik er nooit eene heb gezien," zeide Joe,
+"met een zelfkant."--"Ik heradem," zeide de doctor, zijn verrekijker
+nederleggende, "dat is geene regenwolk."--"Niet!" zeide Joe.--"Neen,
+het is eene wolk sprinkhanen."--"Zijn dat sprinkhanen!"--"Millioenen
+sprinkhanen, die even als eene hoos over dit land zullen trekken,
+en wee! den bodem, want als zij er op neerstrijken, zal hij vernield
+worden."--"Ik zou dat wel willen zien!"--"Wacht een weinig Joe,
+binnen tien minuten zal deze wolk ons hebben bereikt en gij zult er
+zelf over kunnen oordeelen." Ferguson zeide de waarheid; die dikke,
+donkere wolk van eene uitgestrektheid van verscheidene mijlen, kwam met
+een oorverdoovend geraas aan, op den grond hare ontzaglijke schaduw
+werpende; het was eene ontelbare menigte sprinkhanen; op honderd
+schreden van den Victoria sloegen zij op een groen land neder, een
+kwartier later hernamen zij hunne vlucht en de reizigers konden nog van
+verre de geheel kaal gegeten boomen en struiken en de als afgemaaide
+weiden zien. Men zou gezegd hebben dat een plotselinge winter het
+veld onvruchtbaar had gemaakt.--"Welnu, Joe?"--"Welnu, mijnheer! het
+is zeer merkwaardig, maar zeer natuurlijk; wat ééne sprinkhaan in
+het klein zou doen, doen millioenen in het groot."--"Het is een
+verschrikkelijke regen," zeide de jager, "die nog meer verwoestingen
+aanricht dan de zwaarste hagelbui."--"En het is onmogelijk zich er
+voor in te bewaren," antwoordde Ferguson; "somtijds zijn de inwoners
+op het denkbeeld gekomen bosschen, ja zelfs oogstvelden in brand
+te steken om de vlucht dezer insecten te stuiten, maar de eerste
+rijen zich in de vlammen werpende, dooven die uit door hunne massa,
+en de overigen gaan daar bedaard over heen. Gelukkig is er in deze
+streken eene schadeloosstelling voor hunne verwoestingen; de inlanders
+verzamelen deze insecten in menigte en eten ze met graagte."--"Het
+zijn de reegeiten der lucht," zeide Joe, die, om zich te onderrichten,
+zeide spijt te hebben dat hij ze niet kon proeven.
+
+Het land werd tegen den avond moerassiger; de wouden maakten plaats
+voor boschjes van opgaande boomen; op de oevers der rivier zag men
+eenige tabaksplantages. Op een groot eiland zag men toen de stad Jenné
+met de twee torens harer van aarde gebouwde moskee en den verpestenden
+reuk der millioenen zwaluwnesten op hare muren. Eenige kruinen
+van baobabs, mimosa's en dadelboomen kwamen tusschen de huizen te
+voorschijn; zelfs des nachts scheen de werkzaamheid zeer groot. Jenné
+is inderdaad eene groote handelsplaats, het voorziet in alle behoeften
+van Tombuctou; zijne booten voeren op de rivier, zijne karavanen langs
+lommerrijke wegen de verschillende voortbrengselen zijner nijverheid
+daarheen.--"Als dit onze reis niet te veel verlengde," zeide de doctor,
+"zou ik beproefd hebben in deze stad te dalen; er moet zich daar meer
+dan een Arabier bevinden, die in Frankrijk of Engeland heeft gereisd
+en aan wien onze wijze van reizen niet geheel onbekend kan zijn. Maar
+het zou niet voorzichtig zijn."--"Dan zullen wij dit bezoek tot eene
+volgende reis uitstellen," zeide Joe lachende. "Overigens, als ik mij
+niet bedrieg, mijne vrienden, schijnt de wind meer uit het oosten te
+komen, wij moeten deze gelegenheid niet voorbij laten gaan."
+
+De doctor wierp eenige voorwerpen uit, die nutteloos waren geworden,
+ledige flesschen en eene kist voor vleesch, die niet meer werd
+gebruikt; het gelukte hem den Victoria op eene hoogte te houden,
+die gunstiger was voor zijne plannen. Ten vier uur des morgens
+verlichtten de eerste zonnestralen Sego, de hoofdstad van Bambarra,
+die volmaakt herkenbaar was aan de vier steden waaruit zij bestaat, aan
+hare moorsche moskeeën en aan het onophoudelijk heen en wedergaan der
+ponten, die de inwoners naar de verschillende wijken overbrengen. Maar
+de reizigers werden evenmin gezien als zij zelf iemand zagen; zij
+snelden voorbij en rechtstreeks naar het noordwesten, waardoor
+de ongerustheid des doctors langzamerhand bedaarde.--"Nog twee
+dagen in deze richting en met deze snelheid zullen wij de rivier
+Senegal bereiken."--"En zullen wij dan in een bevriend land zijn,
+Samuel?"--"Nog niet geheel; maar als de Victoria ons in den steek liet,
+konden wij de Fransche etablissementen bereiken! Maar ik wensch dat
+hij het nog eenige honderd mijlen uithoudt, dan zullen wij zonder
+vermoeienis, zonder vrees of gevaren de westkust bereiken."--"En dan
+is het uit," zeide Joe. "Welnu! des te erger! Als het niet was om
+het vermaak van te vertellen, zou ik nooit weer een voet op de aarde
+zetten. Denkt gij dat men onze verhalen zal gelooven, meester?"--"Wie
+weet het, mijn beste Joe? Eene zaak zal ten minste onbetwistbaar
+zijn, duizend getuigen hebben ons van den eenen kant van Afrika zien
+vertrekken; duizend getuigen zullen ons aan den anderen kant zien
+aankomen."--"In dat geval," antwoordde Kennedy, "komt het mij moeielijk
+voor te zeggen dat wij er niet zijn doorgetrokken."--"Ach! mijnheer
+Samuel," hernam Joe met een diepen zucht, "ik zal meer dan eens
+mijn gouderts betreuren! Dat zou gewicht bijgezet hebben aan onze
+verhalen en de waarschijnlijkheid onzer reis. Voor een wichtje goud
+per toehoorder, zou ik eene menigte menschen bijeenbrengen om mij te
+hooren en te bewonderen."
+
+
+
+
+
+XLI.
+
+	Men nadert den Senegal.--De Victoria daalt meer en meer.--Men
+	werpt steeds ballast uit.--De marabout El-Hadji.--De heeren
+	Pascal, Vincent, Lambert.--Een mededinger van Mohammed.--De
+	moeielijk te beklimmen bergen.--De wapenen van Kennedy.--Een
+	manoeuvre van Joe.--Halt boven het woud.
+
+
+Den 27sten Mei tegen negen uur des morgens kreeg het land een anderen
+aanblik, de zachte hellingen veranderden in heuvels, die
+het voorteeken waren van nabij zijnde bergen. Men zou den
+keten moeten overtrekken, die het dal van den Niger van dat
+van den Senegal scheidt en den loop der wateren bepaalt,
+hetzij naar de golf van Guinea, hetzij naar de baai van
+Kaap Verd. Tot aan den Senegal wordt dit gedeelte van Afrika
+als gevaarlijk beschouwd. Doctor Ferguson wist het door de
+verhalen zijner voorgangers: zij hadden duizend ontberingen
+geleden, duizend gevaren geloopen te midden dezer barbaarsche
+negers. Dit noodlottige klimaat deed het grootste deel der
+reisgezellen van Mungo Park omkomen. Ferguson had dus meer dan
+ooit besloten in deze ongastvrije landstreek geen voet op de
+aarde te zetten. Maar hij had geen oogenblik rust; de Victoria
+daalde merkbaar, hij moest nog eene menigte meer of minder
+onnutte voorwerpen wegwerpen, vooral wanneer hij een bergtop
+moest overtrekken. Dit duurde langs een weg van 120 mijlen; men
+werd vermoeid van het reizen en dalen; de ballon, die nieuwe
+rots van Sisyphus [57], daalde onophoudelijk. De luchtballon,
+weinig gezwollen, werd langwerpiger en de wind maakte groote
+plooien in zijn omkleedsel. Kennedy merkte dit op en zeide:
+"Zou er een scheur in den ballon zijn?"--"Neen," antwoordde de
+doctor, "maar de gutta-percha is blijkbaar zachter geworden
+of gesmolten door de hitte, en het waterstofgas dringt
+door de taf."--"Hoe kunnen wij dit verhinderen?"--"Dat is
+onmogelijk. Wij moeten ons lichter maken, dat is het eenige
+middel; laat ons wegwerpen wat wij missen kunnen."--"Maar
+wat?" zeide de jager, in het schuitje ziende, dat reeds voor
+een goed deel ledig is.--"Laten wij de tent wegwerpen, wier
+gewicht vrij aanzienlijk is."--Joe, wien dit bevel gold, klom
+boven den cirkel, waaraan de koorden van het net bevestigd
+waren. Vandaar gelukte het hem gemakkelijk de dikke zeilen
+der tent te verwijderen en hij wierp ze naar beneden.--"Dat
+zal het geluk uitmaken van een geheelen negerstam;" zeide
+hij, "daar is genoeg om een duizendtal inlanders te kleeden,
+want zij hebben niet veel noodig."--De ballon was een weinig
+gerezen, maar weldra werd het blijkbaar dat hij nog den grond
+naderde.--"Laat ons dalen," zeide Kennedy, "en zien wat aan
+dit omkleedsel te doen is."--"Ik herhaal het u, Dick, wij
+hebben geen middel om het te herstellen."--"Wat zullen wij dan
+doen?"--"Wij zullen alles opofferen, wat ons niet onmisbaar
+is; ik wil tot elken prijs een oponthoud in deze streken
+vermijden; de wouden, wier kruin wij thans overtrekken, zijn
+niets minder dan veilig."--"Hoe! leeuwen? hyena's!" zeide Joe
+met verachting.--"Erger dan dat, mijn jongen, menschen en wel
+de wreedsten die in Afrika zijn."--"Hoe weet men dat?"--"Door
+de reizigers, die ons zijn voorgegaan; vervolgens hebben de
+Franschen, die de kolonie van den Senegal bewonen, betrekkingen
+met de omringende volksstammen; onder het bestuur van den
+kolonel Faidherbe heeft men ver in het land onderzoekingen
+gedaan, officieren, zooals Pascal, Vincent, Lambert hebben
+kostbare aanteekeningen hunner expeditie medegebracht. Zij
+hebben de streken van den elleboog van den Senegal doorzocht,
+waar de oorlog en de plundering alles heeft verwoest."--"Wat
+is daar dan gebeurd?"--"In 1854 hitste een marabout van het
+Senegalsche Fouta, met name Al-Hadji, die even als Mohammed
+eene roeping zeide ontvangen te hebben, alle stammen aan
+tot den oorlog tegen de ongeloovigen, dat is de Europeanen;
+hij verspreidde dood en verwoesting, tusschen den Senegal
+en zijn tak, den Falémé. Drie benden dweepers, door hem
+aangevoerd, doorkruisten het land, spaarden dorp noch hut,
+maar plunderden en vermoordden alles; hij naderde zelfs het
+dal van den Niger tot aan Sego, dat lang bedreigd werd. In
+1857 ging hij meer noordwaarts en tastte het fort Medina aan,
+dat door de Franschen op de oevers der rivier was gebouwd;
+dit etablissement werd verdedigd door een held, Paul Holl,
+die gedurende verscheidene maanden bijna zonder voedsel
+en ammunitie, volhield tot de kolonel Faidherbe hem kwam
+ontzetten. Al-Hadji en zijne benden staken toen den Senegal
+weder over en kwamen in Kaärta terug, om hunne rooverijen en
+moorden te vervolgen; hier zijn de streken, waarin hij gevlucht
+is met zijn troep bandieten, en ik verzeker u dat het niet goed
+zou zijn in zijne handen te vallen."--"Wij zullen niet in zijne
+handen vallen," zeide Joe, "al moesten wij onze schoenen en
+kousen opofferen om den Victoria te doen rijzen."--"Wij zijn
+niet ver van de rivier," zeide de doctor, "maar ik voorzie dat
+onze ballon ons tot daar niet zal kunnen brengen."--"Laat ons
+maar eerst op den oever komen," antwoordde de jager, "dat zal
+altijd iets gewonnen zijn."--"Dat zullen wij beproeven," zeide
+de doctor, "maar iets verontrust mij."--"Wat dan?"--"Wij zullen
+bergen moeten oversteken en dat zal moeielijk zijn, daar ik de
+stijgkracht van den luchtballon niet kan vermeerderen, zelfs
+met de grootste hitte."--"Laat ons wachten," zeide Kennedy,
+"daarna zullen wij zien."--"Arme Victoria!" zeide Joe,
+"ik ben er aan gehecht, even als een zeeman aan zijn schip, ik
+zal niet zonder verdriet van hem scheiden. Hij is niet meer wat
+hij bij zijn vertrek was, goed! maar wij moeten geen kwaad van hem
+spreken! Hij heeft ons groote diensten bewezen en het hart zal mij
+breken als ik hem verlaten moet."--"Wees gerust, Joe, als wij hem
+verlaten, zal dit zeker ondanks ons zelven zijn, Hij zal ons tot het
+eind zijner krachten dienen. Ik vraag hem nog slechts 24 uren."--"Hij
+put zich uit," zeide Joe, hem beschouwende, "hij wordt dunner,
+zijn leven vliedt heen! arme ballon!"--"Als ik mij niet bedrieg,"
+zeide Kennedy, "zie ik aan den horizon de bergen, waarvan gij hebt
+gesproken, Samuel."--"Zij zijn het," zeide de doctor, na hen met
+zijn verrekijker te hebben onderzocht, "zij komen mij zeer hoog voor,
+het zal ons moeite kosten er over te trekken."--"Kunnen wij ze niet
+mijden?"--"Ik geloof het niet, Dick, zie eens de groote ruimte die
+zij beslaan, bijna de helft van den horizon."--"Zij schijnen zich
+zelfs om ons te vernauwen," zeide Joe.--"Wij moeten er volstrekt over!"
+
+Deze zoo gevaarlijke hinderpalen schenen zeer ras te naderen, of
+liever de sterke wind dreef den Victoria naar een der steilsten. Men
+moest tot elken prijs stijgen.--"Laat ons den waterbak ledigen,"
+zeide Ferguson, "en slechts zooveel behouden als voor een dag noodig
+is!"--"Ziedaar!" zeide Joe.--"Stijgt de ballon?" vroeg Kennedy.--"Een
+weinig, omtrent vijftig voet," antwoordde de doctor, die den barometer
+niet uit het oog verloor. "Maar het is niet genoeg."
+
+Inderdaad schenen de hooge toppen zich op de reizigers te willen
+storten. Dezen waren er bij lange na niet boven, er ontbraken nog 500
+voet aan. De voorraad water van de gaspijp werd eveneens weggeworpen,
+men behield slechts eenige pinten, maar dit was nog onvoldoende.--"Wij
+moeten er echter over," zeide de doctor.--"Laat ons de kisten
+wegwerpen, daar wij ze hebben geledigd," zeide Kennedy.--"Werp ze
+weg!"--"Ziedaar!" zeide Joe. "Het is verdrietig dat dat alles zoo
+stuk voor stuk weg gaat."--"Wat u betreft, hernieuw uwe opoffering
+niet. Wat er gebeure, zweer mij ons niet te verlaten."--"Wees gerust,
+meester, wij zullen elkander niet verlaten."
+
+De Victoria had weder eenige voeten in hoogte gewonnen, maar de top
+der bergen was nog altoos hooger; het was een rechtopgaande kant,
+die in een werkelijk steil opgaanden muur eindigde. Hij was nog 200
+voet boven de reizigers.--"In tien minuten," zeide de doctor tot zich
+zelven, "zal ons schuitje verbrijzeld zijn tegen deze rotsen, als het
+ons niet gelukt die over te trekken."--"Welnu, mijnheer Samuel?" zeide
+Joe.--"Behoud slechts onzen voorraad pemmican en werp al het overige
+vleesch weg."
+
+De ballon werd nog een vijftigtal ponden lichter en steeg merkbaar,
+maar dit hielp niets als zij niet over de bergen heen konden gaan. De
+toestand was verschrikkelijk, de Victoria ging zeer snel; men gevoelde
+dat hij zou verbrijzeld worden, de schok zou verschrikkelijk zijn. De
+doctor zag rondom zich in het schuitje, het was bijna ledig.--"Als
+het noodig is, Dick, zult gij u gereed houden uwe wapenen op te
+offeren."--"Mijne wapenen!" antwoordde de jager ontroerd.--"Mijn
+vriend, als ik het u vraag is het noodig."--"Samuel, Samuel!"--"Uwe
+wapenen, uw voorraad kruit en lood kunnen ons het leven kosten."--"Wij
+naderen!" riep Joe uit, "wij naderen!"--Zestig voet was de berg nog
+hooger dan de Victoria. Joe nam de dekens en wierp die weg, zonder iets
+aan Kennedy te zeggen wierp hij ook verscheidene zakken kogels en lood
+weg. De ballon steeg boven den gevaarlijken top, maar het schuitje
+was nog een weinig beneden de rotsen, waartegen het onvermijdelijk
+moest breken. "Kennedy! Kennedy!" riep de doctor uit, "werp uwe
+wapenen weg, of wij zijn verloren."--"Wacht, mijnheer Dick!" zeide
+Joe. En Kennedy zich omkeerende zag hem buiten het schuitje
+verdwijnen. "Joe! Joe!" riep hij uit.--"De ongelukkige!" zeide de
+doctor. De vlakte boven op den berg had op deze plaats ongeveer twintig
+voet uitgestrektheid en aan den anderen kant had hij eene geringere
+helling. Het schuitje kwam juist op de hoogte van die vlakte, het
+gleed over den grond bestaande uit scherpe keisteenen.--"Wij gaan er
+overheen," riep eene stem, die het hart van Ferguson deed kloppen.--De
+onverschrokken Joe hield zich met de handen aan den ondersten rand
+van het schuitje vast, hij ging te voet over den bergtop, waardoor
+hij den ballon met de geheele zwaarte van zijn lichaam verlichtte; hij
+was zelfs verplicht het stevig vast te houden, want het ontsnapte hem
+bijna. Toen het aan den tegenovergestelden kant was gekomen, heischte
+Joe zich door eene krachtige greep zijner handen in de hoogte, en aan
+de touwen zich vasthoudende klom hij weder bij zijne metgezellen. "Dat
+is niet moeielijk," zeide hij.--"Mijn brave Joe! mijn vriend!" zeide
+de doctor op hartelijken toon.--"Wat ik gedaan heb," antwoordde hij,
+"was niet voor u, het was voor de karabijn van mijnheer Dick! ik
+was hem dit schuldig voor de zaak van den Arabier! Ik betaal gaarne
+mijne schulden en nu zijn wij quitte," voegde hij er bij, den jager
+zijn geliefkoosd wapen aanbiedende. "Het zoude mij te veel verdriet
+doen, u daarvan te zien scheiden." Kennedy drukte hem krachtig de hand
+zonder een woord te kunnen spreken. De Victoria behoefde nu slechts te
+dalen; dat was hem gemakkelijk; hij was weldra weder op tweehonderd
+voet hoogte van den grond en bevond zich toen in evenwicht. De grond
+had verschillende oneffenheden, die des nachts moeielijk waren te
+ontwijken met een ballon, die niet meer te besturen was. De avond
+daalde schielijk, en ondanks zijn tegenzin moest de doctor besluiten
+tot den anderen morgen stil te houden.--"Wij zullen eene gunstige
+plaats zoeken om stil te houden," zeide hij.--"Ah," antwoordde Kennedy,
+"gij neemt eindelijk een besluit?"--"Ja, ik heb lang nagedacht over
+een plan dat wij ten uitvoer zullen leggen. Het is pas zes uur 's
+morgens, wij zullen den tijd hebben. Joe, werp de ankers uit."--Joe
+gehoorzaamde en de beide ankers gingen buiten het schuitje.--"Ik bemerk
+groote wouden," zeide de doctor, "wij zullen over hunne kruinen gaan
+en ons aan een of anderen boom vasthechten, voor niets ter wereld zou
+ik er in toestemmen den nacht op aarde door te brengen."--"Zullen wij
+kunnen dalen?" vroeg Kennedy.--"Waartoe zou dat dienen? Ik herhaal
+het u, het zou gevaarlijk zijn te scheiden. Overigens verzoek ik uwe
+hulp voor een moeielijk werk."--De Victoria, die strijkelings langs
+den top van onmetelijke bosschen ging, bleef weldra plotseling stil
+staan; zijne ankers hadden gevat; daar de wind ging liggen bleef hij
+bijna onbeweeglijk boven dit uitgestrekte groene veld, gevormd door
+de kruinen van een bosch wilde vijgeboomen.
+
+
+
+
+XLII.
+
+	Edelmoedige strijd.--Laatste opoffering.--De toestel tot
+	uitzetting.--Behendigheid van Joe.--Middernacht.--De wacht van
+	den doctor.--Hij slaapt in.--De brand.--Het gehuil.--Buiten
+	bereik.
+
+
+Doctor Ferguson begon den stand op te nemen volgens de hoogte
+der sterren, hij bevond zich nauwelijks op 25 mijlen van den
+Senegal.--"Al wat wij kunnen doen, mijne vrienden," zeide hij,
+na op zijne kaart te hebben gezien, "is de rivier over te steken;
+maar daar er geene schuit noch brug is, moeten wij haar tot elken
+prijs in den ballon oversteken, daarom moet deze nog meer verlicht
+worden."--"Maar ik zie niet hoe wij dit zullen kunnen doen,"
+antwoordde de jager, die voor zijne wapens vreesde, "of een van ons
+moest besluiten zich op te offeren en achterblijven, en op mijne
+beurt verzoek ik die eer."--"Wel nu nog mooier," antwoordde Joe,
+"ben ik daaraan niet gewoon!"--"Er is geen sprake van om er uit te
+springen, mijn vriend, maar enkel om te voet de kust van Afrika te
+bereiken, ik ben een goed looper en goed jager."--"Ik zal er nooit in
+toestemmen," antwoordde Joe.--"Uw edelmoedige strijd is noodeloos,
+mijn brave vrienden," zeide Ferguson; "ik hoop dat wij niet tot
+dit uiterste zullen komen, overigens, als het noodig was, zouden
+wij te zamen dit land doortrekken en niet scheiden."--"Dit noem
+ik spreken," zeide Joe, "eene kleine wandeling zal ons geen kwaad
+doen."--"Maar vooraf," zeide de doctor, "zullen wij een laatste
+middel beproeven om den Victoria te verlichten."--"Welk?" zeide
+Kennedy, "ik ben nieuwsgierig het te vernemen."--"Wij moeten ons
+van de kisten der gaspijp, van de Bunsensche batterij en de slang
+ontdoen; wij hebben daar meer dan 900 pond."--"Maar, Samuel, hoe
+zult gij daarna het gas doen uitzetten?"--"Dat zullen wij niet meer
+doen!..."--"Maar..."--"Luistert, mijn vrienden, ik heb nauwkeurig
+berekend welke stijgkracht ons overblijft, zij is voldoende om ons
+drieën te vervoeren met de weinige voorwerpen, die ons overblijven. Wij
+wegen nauwlijks 500 pond, de twee ankers medegerekend, die ik gaarne
+wil behouden?"--"Mijn waarde Samuel," antwoordde de jager, "gij weet
+het beste over onzen toestand te oordeelen, zeg ons wat wij moeten
+doen, wij zullen u gehoorzamen."--"Tot uwe orders, meester."--"Ik
+herhaal het u, mijne vrienden, hoe ernstig dit besluit ook zij,
+wij moeten onzen toestel opofferen."--"Het zij zoo," antwoordde
+Kennedy.--"Aan het werk!" zeide Joe.
+
+Het was geen geringe arbeid, men moest den toestel stuk voor stuk
+uit elkander nemen; eerst nam men de mengkist weg, vervolgens die der
+gaspijp en eindelijk de kist, waarin het water ontleed werd; er was
+niets minder dan de vereenigde kracht der drie reizigers noodig om den
+toestel, die vast aan den bodem van het schuitje was bevestigd, los
+te rukken. Eindelijk gelukte het hun en zij wierpen hem er uit.--"De
+negers zullen zeer verbaasd zijn," zeide Joe, "dergelijke voorwerpen
+in het bosch te zien hangen, zij zijn in staat er afgodsbeelden van
+te maken."--Vervolgens moest men zich bezig houden met de buizen, die
+in den ballon vast zaten en die aan den slang waren bevestigd. Het
+gelukte Joe eenige voeten boven het schuitje de geledingen van
+caoutchouc door te snijden, maar met de buizen ging dat moeielijker,
+want zij werden aan haar boveneinde vastgehouden en bevestigd door
+de draden van geel koper en den ring der klep. Toen toonde Joe eene
+groote behendigheid; blootvoets om het omkleedsel niet te beschadigen,
+klom hij met behulp van het net en ondanks de schommelingen, boven
+op den luchtballon en daar maakte hij, na tallooze moeielijkheden,
+zich met eene hand aan deze glibberige oppervlakte vasthoudende,
+de buitenste banden los, die de buizen vasthielden. Dezen gingen nu
+gemakkelijk los en werden door het onderste gedeelte van den toestel
+weggetrokken die door een sterken band hermetisch werd gesloten. De
+Victoria van dit aanzienlijk gewicht bevrijd, steeg in de lucht en
+spande het ankertouw sterk. Te middernacht was al het werk gelukkig
+geëindigd ten koste van vele vermoeienissen, men nam in haast een
+maal van pemmican en kouden grog, want de doctor kon geene warmte
+ter beschikking van Joe stellen. Deze en Kennedy bezweken bijna van
+vermoeienis.--"Gaat slapen, mijne vrienden," zeide Ferguson tot hen,
+"ik zal de eerste wacht nemen, ten twee uur zal ik Kennedy wekken; ten
+vier uur zal Kennedy Joe wekken; ten zes uur zullen wij vertrekken, en
+de hemel wake dan nog dezen laatsten dag over ons."--Zonder zich langer
+te doen noodigen, strekten de beide reisgezellen des doctors zich op
+den bodem van het schuitje uit en vielen spoedig in een diepen slaap.
+
+De nacht was kalm, eenige wolken braken tegen het laatste kwartier
+der maan, wier onzekere stralen nauwelijks de duisternis eenigszins
+braken. Ferguson op den rand van het schuitje geleund, sloeg zijne
+blikken rondom zich; hij keek met oplettendheid naar het donkere
+gebladerte, dat zich onder hem ver uitstrekte; het minste gerucht
+scheen hem verdacht en hij zocht zich zelfs het minste geritsel der
+bladeren te verklaren.
+
+Hij bevond zich in dien geestestoestand, die door de eenzaamheid
+nog gevoeliger wordt gemaakt, en gedurende welken eene onbestemde
+vrees onze zinnen ontroert. Op het einde van eene dergelijke reis,
+na zoovele hinderpalen te boven te zijn gekomen, op het oogenblik van
+het doel te bereiken, is de vrees levendiger en de ontroering sterker,
+het punt van aankomst schijnt voor de oogen te vlieden. Overigens
+was hun tegenwoordige toestand alles behalve veilig te midden van een
+barbaarsch land en met een vervoermiddel dat, per slot van rekening,
+hen elk oogenblik kon in den steek laten. De doctor rekende niet
+volkomen meer op zijn ballon, de tijd was voorbij dat hij hem
+stoutmoedig bestuurde, omdat hij zeker van hem was. Onder deze
+indrukken meende de doctor soms eenig onbestemd gerucht te hooren
+in die groote wouden; hij meende zelfs een plotseling verdwijnend
+vuur tusschen die boomen te zien glinsteren; hij keek oplettend en
+richtte zijn nachtkijker naar dien kant, maar zag niets en er heerschte
+zelfs een diepe stilte. Hij had zonder twijfel verkeerd gezien; hij
+luisterde zonder het minste gerucht te vernemen; daar de tijd van zijne
+wacht toen was verstreken, wekte hij Kennedy, beval hem eene uiterste
+waakzaamheid en ging naast Joe liggen, die vast sliep. Kennedy stak
+bedaard zijne pijp aan, terwijl hij zich de oogen uitwreef, die hij
+moeite had om open te houden, ging in een hoek zitten en begon sterk te
+rooken om den slaap te verdrijven. De diepste stilte heerschte rondom
+hem; een zacht windje bewoog de kruinen der boomen en slingerden een
+weinig het schuitje, hetgeen hem nog meer slaap veroorzaakte; hij
+wilde weerstand daaraan bieden; opende herhaalde malen zijne oogen,
+en eindelijk door de vermoeienis bezwijkende viel hij in slaap.
+
+Hoelang duurde dit? Hij kon zich daarvan geene rekenschap geven
+bij zijn ontwaken, dat plotseling door een onverwacht geknetter werd
+veroorzaakt. Hij wreef zich de oogen uit en stond op, eene groote hitte
+deed zich voelen. Het woud stond in brand.--"Brand! brand!" riep hij,
+zonder het voorval te begrijpen.--Zijne twee reisgezellen stonden
+op.--"Wat is het dan?" vroeg Samuel.--"De brand," zeide Joe..... "Wie
+kan....." Op dit oogenblik brak onder het hel verlichte gebladerte
+een gehuil uit.--"O! de wilden," riep Joe uit, "zij hebben het woud
+in brand gestoken om ons des te zekerder te verbranden."--"De Talibas
+de marabouts van Al-Hadji zonder twijfel," zeide de doctor.
+
+Een kring omringde den Victoria, het gekraak van dood hout vermengde
+zich met het smeulen der groene takken; de klimplanten, de bladeren, al
+wat leven had in dit bosch was door het verwoestende element aangetast;
+de groote boomen teekenden zich donker af in dit fornuis, met hunne
+takken, die met gloeiende kolen waren bedekt; deze brandende massa
+weerkaatste in de wolken, en de reizigers meenden dat zij door een bal
+van vuur omringd waren.--"Laat ons vluchten!" riep Kennedy uit! "op
+de aarde is onze eenigste kans op behoud."--Maar Ferguson hield hem
+met vaste hand terug en hij sneed het ankertouw met een bijlslag
+door. De vlammen, zich naar den ballon uitstrekkende, lekten reeds
+zijne verlichte zijden, maar de Victoria, ontdaan van zijne banden,
+steeg meer dan 1000 voet. Vreeslijke kreten weergalmden in het woud,
+met hevige losbrandingen; de ballon ging met behulp van een luchtstroom
+naar het westen. Het was vier uur des morgens.
+
+
+
+
+XLIII.
+
+	De Talibas.--De vervolging.--Een verwoest land.--De Victoria
+	daalt.--De laatste mondbehoeften.--De sprongen van den
+	Victoria.--Verdediging met geweerschoten.--De wind wakkert
+	aan.--De rivier Senegal.--De watervallen van Gouina.--De
+	heete lucht.--Overtocht der rivier.
+
+
+"Als wij gisteren de voorzorg niet hadden genomen om den ballon
+lichter te maken zouden wij nu zonder genade verloren zijn geweest,"
+zeide Ferguson.--"Dat heet ik de zaken op zijn tijd doen," zeide Joe,
+"men redt zich, en niets is natuurlijker."--"Wij zijn niet buiten
+gevaar," antwoordde Ferguson.--"Wat vreest gij dan?" vroeg Dick.--"De
+Victoria kan zonder uw verlof niet dalen, en als hij al daalde?"--"Als
+hij daalde!" zei Dick.
+
+Den zoom van het bosch waren zij overgetrokken en de reizigers
+konden een dertigtal ruiters ontdekken, gekleed met een langen
+pantalon en golvende bornous; zij waren gewapend, de eenen met
+lansen, de anderen met lange musketten; zij volgden in een lichten
+galop op hunne vlugge paarden de richting van den Victoria, die
+met eene matige snelheid voortging. Op het gezicht der reizigers
+stootten zij woeste kreten uit, terwijl zij hunne wapens slingerden;
+de woede en de bedreigingen teekenden zich op hun bruin gezicht,
+dat nog woester werd door een kleinen maar puntigen baard; zij
+doortrokken zonder moeite die lage vlakten en die zachte hellingen,
+die tot aan den Senegal afdalen.--"Zij zijn het wel," zeide de doctor,
+"de wreede Talibas! de woeste marabouts van Al-Hadji! Ik zou liever
+in het midden van een woud, omringd door een troep wilde dieren
+willen wezen, dan in handen dezer bandieten te vallen."--"Zij zien
+er niet zeer inschikkelijk uit," zeide Kennedy, "en het zijn stevige
+knapen."--"Gelukkig vliegen die beesten niet," antwoordde Joe, "dat
+is altoos iets."--"Ziet," zeide Ferguson, "deze verwoeste dorpen en
+verbrande hutten, dat is hun werk, en daar waar zich groote bouwvelden
+uitstrekten, hebben zij de verwoesting gebracht."--"Zij kunnen ons
+niet bereiken," hernam Kennedy, "en als wij den stroom tusschen hen
+en ons kunnen brengen, zijn wij in veiligheid."--"Zeer juist. Dick,
+maar wij moeten niet vallen," antwoordde de doctor, de oogen op
+den barometer slaande.--"In alle gevallen, Joe," hernam Kennedy,
+"zullen wij geen kwaad doen onze wapenen gereed te maken."--"Dat kan
+niet schaden, mijnheer Dick, wij zullen er ons wel bij bevinden ze
+niet te hebben weggeworpen."--"Mijne karabijn!" riep de jager uit,
+"ik hoop mij er nooit van te scheiden."--En Kennedy laadde ze met de
+grootste zorg, er bleef hem ammunitie genoeg over.--"Op welke hoogte
+zijn wij?" vroeg hij aan Ferguson.--"Op ongeveer 750 voet, maar wij
+hebben geene macht meer om gunstige luchtstroomen te zoeken door te
+reizen of te dalen, wij hangen geheel van den ballon af."--"Dat is
+verdrietig," zeide Kennedy, "de wind is niet sterk, en als wij door
+een orkaan gelijk aan dien der vorige dagen waren overvallen, zouden
+die afschuwelijke bandieten reeds lang uit het gezicht zijn."--"Deze
+schelmen volgen ons zonder zich te generen," zeide Joe, "in kleinen
+galop."--"Als wij op een kleinen afstand waren," zeide de jager,
+"dan zou ik er schik in hebben hen achter elkander van het paard te
+doen tuimelen."--"Ja zeker!" antwoordde Ferguson, "maar zij zouden
+ook ons onder schot hebben, en onze Victoria zou een te goed mikpunt
+zijn voor hunne kogels; als zij hem verscheurden, dan laat ik aan uw
+oordeel over welke onze toestand zou zijn."--De vervolging der Talibas
+ging den geheelen morgen voort. Tegen elf uur waren de reizigers
+nauwelijks 15 mijlen naar het westen gevorderd. De doctor bespiedde
+de minste wolken aan den horizon; hij vreesde altijd eene verandering
+in den dampkring. Als hij naar den Niger werd teruggevoerd, wat zou
+er dan van hem worden? Hij bemerkte dat de ballon merkbaar daalde;
+sedert zijn vertrek had hij reeds meer dan 300 voet verloren en de
+Senegal moest nog een twaalftal mijlen verwijderd zijn; met hunne
+tegenwoordige snelheid, moesten zij nog op drie uren reis rekenen.
+
+Op dit oogenblik werd hunne oplettendheid opgewekt door nieuwe kreten;
+de Talibas zetten hunne paarden meer aan. De doctor raadpleegde den
+barometer en begreep de oorzaak van dit gehuil.--"Wij dalen," zeide
+Kennedy.--"Ja," antwoordde Ferguson.--"Duivels!" dacht Joe.--Na
+een kwartier was het schuitje geene 150 voet meer van den grond,
+maar de wind stak meer op.--De Talibas spoorden hunne paarden aan en
+weldra barstten er geweerschoten los.--"Te ver, ezels," riep Joe uit,
+"het komt mij goed voor die schurken op een afstand te houden."--En
+op een der voorste ruiters mikkende, gaf hij vuur, de Taliba stortte
+ter aarde, zijne metgezellen bleven staan en de Victoria won weder op
+hen.--"Zij zijn voorzichtig," zeide Kennedy.--"Omdat zij zich zeker
+wanen ons te bereiken," antwoordde de doctor, "en zij zullen slagen,
+als wij nog meer dalen! Wij moeten volstrekt stijgen."--"Wat zullen
+wij wegwerpen?" vroeg Joe.--"Alle pemmican die ons overblijft, dat
+bedraagt nog dertig pond."--"Al klaar," zeide Joe, de bevelen zijns
+meesters gehoorzamende. Het schuitje, dat bijna den grond raakte,
+steeg in de hoogte, te midden der kreten van de Talibas; maar een
+half uur later daalde de Victoria weder snel; het gas ontsnapte door
+de poriën van het omkleedsel. Weldra ging het schuitje rakelings
+langs den grond; de negers van Al-Hadji stortten er op los, maar,
+zoo als in dergelijke gevallen gebeurt, nauwelijks had het den
+grond aangeraakt of de Victoria steeg plotseling om eene mijl verder
+weder te dalen.--"Zullen wij hen dan niet ontkomen?" vroeg Kennedy
+woedend.--"Werp onzen brandewijn weg, Joe," zeide de doctor, "onze
+instrumenten, alles wat eenige zwaarte heeft, en ons laatste anker,
+omdat het noodig is." Joe rukte de barometers en thermometers los,
+maar dat beteekende weinig, en de ballon, die een oogenblik steeg,
+daalde weldra weder. De Talibas snelden hem na en waren slechts
+tweehonderd schreden van hem af.--"Werp de twee geweren weg," beval
+de doctor. En vier achtereenvolgende schoten troffen vier Talibas,
+die vielen te midden van de razende kreten der bende.
+
+De Victoria steeg weder. Hij maakte groote sprongen even als een groote
+elastieke bal. Het was een vreemd schouwspel deze ongelukkigen te zien,
+die met reusachtige schreden poogden te vluchten en die, aan Anteus
+gelijk, eene nieuwe kracht schenen te bekomen, zoodra zij de aarde
+aanraakten. Maar aan dezen toestand moest een einde komen, het was
+bijna middag; de Victoria verloor zijn gas, zijn omkleedsel begon te
+fladderen, de plooien van het taf sloegen over elkander heen.--"De
+hemel verlaat ons," zeide Kennedy, "wij zullen moeten vallen."--Joe
+antwoordde niet, hij zag zijn meester aan. "Neen," zeide deze, "wij
+kunnen nog meer dan 150 pond wegwerpen."--"Wat dan?" vroeg Kennedy,
+die geloofde dat de doctor gek werd.--"Het schuitje," antwoordde
+deze. "Laten wij ons aan het net vasthouden, de mazen kunnen ons wel
+houden totdat wij aan den stroom komen. Spoedig! Spoedig!"--En de
+stoutmoedige mannen aarzelden niet om een dergelijk middel tot behoud
+te beproeven; zij gingen aan de mazen van het net hangen, zoo als de
+doctor dit had aangewezen, en Joe, zich met eene hand vasthoudende,
+sneed de touwen van het schuitje door, het viel op het oogenblik dat de
+luchtballon weder ging dalen. "Hoezee! hoezee!" riep hij uit, terwijl
+de ballon tot op 300 voet steeg.--De Talibas hitsten hunne paarden
+aan; zij liepen ventre à terre, maar de Victoria, een sterkeren wind
+ontmoetende, snelde hen vooruit naar een heuvel in het westen. Dit
+was eene gunstige omstandigheid voor de reizigers, want zij konden
+hem overtrekken, terwijl de bende van Al-Hadji genoodzaakt was hem
+om te trekken. De drie vrienden hielden zich vast aan het net. Zij
+hadden het onder zich kunnen vast maken, het vormde als het ware
+een drijvenden zak. Plotseling riep de doctor, na den heuvel te zijn
+overgetrokken, uit: "De rivier! de rivier! de Senegal, mijne vrienden!"
+
+Twee mijlen voor hen was de rivier; de tegenover gelegen oever, laag en
+vruchtbaar, bood hun eene zekere schuilplaats aan. "Nog een kwartier,"
+zeide Ferguson, "en wij zijn gered." Maar het moest niet zoo zijn; de
+ledige ballon viel langzamerhand op den grond, die bijna geheel beroofd
+was van plantengroei; het waren lange hellingen en rotsachtige vlakten;
+nauwelijks zag men eenige struiken, een zwaar en door de zonnestralen
+verdroogd gras. De Victoria raakte dikwijls den grond en verhief zich
+weder; zijne sprongen werden korter en lager; bij den laatsten bleef
+het bovenste gedeelte van het net aan de hooge takken van een baobab
+vast zitten.--"Het is gedaan," zeide de jager.--"En op honderd schreden
+van de rivier."--De drie ongelukkigen zetten voet op de aarde en de
+doctor sleepte zijne twee reisgezellen mede naar den Senegal. Op die
+plaats deed de rivier een sterk geloei hooren; aan de oevers gekomen
+herkende Ferguson den waterval van Gouina. Er was geene schuit op
+den oever, geen levend wezen. Op eene breedte van 2000 voet stortte
+de Senegal zich van eene hoogte van 150 voet, met een schelklinkend
+geraas; hij stroomde van het oosten naar het westen, en de rotsen,
+die zijn loop tegenhielden, strekten zich van het noorden naar het
+zuiden uit. In het midden van den waterval verhieven zich rotsen van
+eene vreemde gedaante, even als groote dieren uit de tijden vóór den
+zondvloed, die versteend zijn te midden der wateren. De onmogelijkheid
+om dien kolk over te steken was duidelijk. Kennedy kon een gebaar van
+wanhoop niet weerhouden. Maar de doctor riep met krachtige stem uit:
+"Alles is nog niet gedaan!"--"Ik wist het wel," zeide Joe, met dat
+vertrouwen op zijn meester dat hem nooit verliet.
+
+Het gezicht van dat droge gras had den doctor op een gewaagd
+denkbeeld gebracht; het was het eenige voor hun behoud. Hij bracht
+zijne metgezellen spoedig naar het omkleedsel van den luchtballon
+terug.--"Wij zijn dien bandieten ten minste een uur vooruit,"
+zeide hij, "laat ons geen tijd verliezen mijne vrienden, raapt eene
+hoeveelheid van dit droge gras op, ik heb ten minste honderd pond
+noodig."--"Waarvoor?" vroeg Kennedy.--"Ik heb geen gas meer, welnu! ik
+zal de rivier oversteken met heete lucht."--"Mijn brave Samuel!" riep
+Kennedy uit, "gij zijt waarlijk een groot man."--Joe en Kennedy sloegen
+handen aan het werk en hadden weldra eene groote menigte gras bij den
+baobab opeengestapeld. Gedurende dien tijd had de doctor de opening
+van den luchtballon verwijd, door hem van onderen in te snijden; hij
+droeg vooraf zorg al het aanwezige gas door de klep te doen ontsnappen,
+vervolgens stapelde hij eene hoeveelheid gras op onder het omkleedsel
+en stak het in brand. Er is weinig tijd noodig om een ballon met
+warme lucht te vullen, eene hitte van 180 graden is voldoende om de
+zwaarte der lucht voor de helft te verminderen; de Victoria begon
+dan ook merkbaar weder eene ronde gedaante aan te nemen; er ontbrak
+geen gras, het vuur werd onderhouden door de zorgen des doctors en
+de luchtballon werd zichtbaar grooter. Het was toen kwartier voor
+eenen. Op dit oogenblik verscheen de bende der Talibas in het noorden,
+men hoorde kreten en den galop hunner pijlsnel rijdende paarden.--"In
+twintig minuten zullen zij hier zijn," zeide Kennedy. "Gras! gras! Joe,
+in tien minuten zullen wij in de lucht zijn."--"Daar, mijnheer."--De
+Victoria was voor twee derde gevuld.--"Mijne vrienden, laten wij ons
+aan het net vasthechten, zooals wij reeds hebben gedaan."--"Het is
+in orde," antwoordde de jager.
+
+Na tien minuten gaven eenige schokken aan den ballon de neiging te
+kennen om te rijzen. De Talibas naderden, zij waren nauwlijks 500
+schreden van hen af.--"Houdt u goed vast," zeide Ferguson.--"Vrees
+niet, meester."--En met den voet stootte de doctor eene nieuwe
+hoeveelheid gras bij den reeds brandenden hoop. De ballon, geheel
+uitgezet door de hoogere temperatuur, ging in de hoogte.--"Op weg,"
+riep Joe.
+
+Eene losbranding van musketten antwoordde hem, een kogel raakte zelfs
+zijn schouder, maar Kennedy, zijne karabijn lossende, wierp weder een
+vijand ter aarde. Kreten van woede vergezelden het ontsnappen van den
+luchtballon, die bijna 800 voet steeg. Een sterke wind voerde hem weg;
+hij beschreef verontrustende schommelingen, terwijl de onverschrokken
+doctor en zijne gezellen den waterval onder hen beschouwden. Tien
+minuten daarna daalden zij langzamerhand dicht bij den anderen oever
+der rivier. Daar stonden verbaasd, verwonderd en verschrikt een tiental
+mannen, die de Fransche uniform droegen. Men oordeele over hunne
+verbazing toen zij den ballon aan den rechteroever der rivier zagen
+opstijgen, zij geloofden bijna aan een hemelsch verschijnsel. Maar
+hunne bevelhebbers, een luitenant van de marine en een cadet, kenden
+uit de dagbladen van Europa de stoutmoedige poging van doctor Ferguson
+en zij begrepen het geval terstond.
+
+De ballon, langzamerhand kleiner wordende, daalde weder met de
+onverschrokken reizigers, die zich aan zijn net vasthielden, maar het
+was twijfelachtig of hij wel het land zou bereiken, daarom wierpen de
+Franschen zich in de rivier en ontvingen de drie Engelschen in hunne
+armen, op het oogenblik dat de Victoria op eenige voeten afstands
+van den linker oever der rivier nederviel.--"Doctor Ferguson!" riep
+de luitenant uit.--"Hij zelf," antwoordde de doctor bedaard, "en
+zijne vrienden."
+
+De Franschen droegen de reizigers naar de andere zijde der rivier,
+terwijl de ballon, half ledig, door een snellen stroom medegesleept,
+als een ontzaglijke waterbel met de wateren van den Senegal in de
+watervallen van Gouina verzwolgen werd.--"Arme Victoria!" zeide Joe.
+
+De doctor kon een traan niet weerhouden; hij opende zijne armen en
+zijne twee vrienden wierpen er zich diep ontroerd in.
+
+
+
+
+XLIV.
+
+	Besluit.--Het proces-verbaal. De Fransche etablissementen.--De
+	post van Medina.--De Basilic.--Saint-Louis.--Het Engelsche
+	fregat.--Terugkeer naar Londen.
+
+
+De expeditie, die zich aan den oever der rivier bevond, was door den
+gouverneur van den Senegal gezonden. Zij bestond uit twee officieren,
+de heeren Dufraisne, luitenant der mariniers en Rodamel, cadet, een
+sergeant en zeven mariniers. Sedert twee dagen hielden zij zich bezig
+met het opnemen eener gunstige plaats voor een fort te Gouina, toen
+zij getuigen waren van de aankomst van doctor Ferguson. Men kan zich
+gemakkelijk de gelukwenschingen en de omhelzingen voorstellen, die aan
+de drie reizigers te beurt vielen. De Franschen uit eigen ondervinding
+de vervulling van dit stoutmoedige plan hebbende kunnen bevestigen,
+werden de natuurlijke getuigen van Samuel Ferguson. Derhalve verzocht
+de doctor hen terstond zijne aankomst aan de watervallen van Gouina
+officieel te bewijzen.--"Gij zult niet weigeren een proces-verbaal
+te onderteekenen?" vroeg hij aan den luitenant Dufraisne.--"Ik ben
+tot uw dienst," antwoordde die heer.--De Engelschen werden naar den
+voorloopigen post op den oever der rivier gebracht; zij vonden daar
+de oplettendste zorgen en overvloedig levensmiddelen. Daar werd in de
+volgende bewoordingen dat proces-verbaal opgemaakt, hetwelk zich thans
+in de archieven van het Aardrijkskundig Genootschap te Londen bevindt:
+
+
+	"Wij ondergeteekenden verklaren, dat wij op onderstaanden
+	datum hebben zien aankomen doctor Ferguson en zijne twee
+	reisgezellen, Richard Kennedy en Jozef Wilson [58] aan het net
+	van een ballon hangende, welke ballon op eenigen afstand van
+	ons in de rivier gevallen, door den stroom medegesleept en in
+	de watervallen van Gouina verzwolgen is. Ten bewijze waarvan
+	wij dit proces-verbaal hebben opgemaakt, en in tegenwoordigheid
+	der boven genoemden onderteekend. Gedaan den 24sten Mei 1862
+	aan de watervallen van Gouina.
+
+	"_Samuel Ferguson_, _Richard Kennedy_, _Jozef Wilson_;
+	_Dufraisne_, luitenant der mariniers; _Rodamel_, cadet;
+	_Dufais_, sergeant; _Filippeau_, _Mayor_, _Pelissier_,
+	_Rascagnet_, _Guillon_, _Lebel_, soldaten."
+
+
+Hier eindigt de verbazende reistocht van doctor Ferguson en zijne
+moedige gezellen, door onwederlegbare getuigen bewezen. Zij bevonden
+zich bij vrienden, te midden van meer gastvrije stammen, en die veel
+gemeenschap hebben met de Fransche etablissementen. Zij waren Zaturdag
+den 24sten Mei aan den Senegal gekomen en den 27sten van diezelfde
+maand bereikten zij den post van Medina, een weinig noordelijker aan
+de rivier gelegen.
+
+Daar ontvingen de Fransche officieren hen met open armen en bewezen
+hun alle soorten van beleefdheden en gastvrijheid; de doctor en
+zijne reisgezellen konden zich bijna onmiddellijk inschepen op de
+kleine stoomboot, de Basilic, die den Senegal tot aan zijne monding
+afzakte. Veertien dagen daarna kwamen zij, den 10den Juni, te
+Saint-Louis, waar de gouverneur hen uiterst goed ontving; zij waren
+geheel bekomen van hunne overspanning en vermoeienissen. Overigens
+zeide Joe tot ieder die hem wilde hooren: "Onze reis is eene armzalige
+reis, en als iemand begeerig is naar ontroeringen, raad ik hem niet
+haar te ondernemen, dat wordt op het laatst vervelend; en zonder de
+avonturen van het meer Tchad en den Senegal, geloof ik waarlijk dat
+wij van verveling zouden gestorven zijn."
+
+Een Engelsch fregat was op het punt om te vertrekken; de drie reizigers
+namen plaats aan boord; den 25sten Juni kwamen zij te Portsmouth en
+des anderen daags te Londen aan. Wij zullen niet beschrijven hoe men
+hen in het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap ontving. Kennedy
+vertrok terstond naar Edinburg met zijne karabijn, hij wilde spoedig
+zijne oude gouvernante gerust stellen.
+
+Doctor Ferguson en zijn getrouwe Joe bleven dezelfde mannen zoo als
+wij hen hebben gekend. Maar er had buiten hun weten eene verandering
+bij hen plaats gehad, zij waren twee vrienden geworden. De dagbladen
+van geheel Europa zwaaiden allen den hoogsten lof toe aan de moedige
+reizigers en de "Daily Telegraph" verkocht eene oplage van 370,000
+exemplaren op den dag, toen hij een uittreksel uit de reis bekend
+maakte.
+
+Doctor Ferguson deed in eene openbare zitting van het Koninklijk
+Aardrijkskundig Genootschap verslag van zijne luchtreis en hij en zijne
+twee reisgezellen verkregen de gouden medaille voor de merkwaardigste
+expeditie in 1862.
+
+De reis van doctor Ferguson heeft op het nauwkeurigst de
+aardrijkskundige opnemingen van Barth, Burton, Speke en anderen
+bevestigd.
+
+
+
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+I. Einde van eene zeer toegejuichte redevoering.--Voorstelling
+van doctor Ferguson.--"Excelsior."--Persoonsbeschrijving van den
+doctor.--Een overtuigd fatalist.--Maaltijden in den _Club der
+Reizigers._--Tallooze toosten. ... 1
+
+II. Een artikel van den "Daily Telegraph."--Oorlog der
+geleerde dagbladen.--De heer Petermann ondersteunt zijn vriend
+Dr. Ferguson.--Antwoord van den geleerden Koner.--Aangegane
+weddenschappen.--Verschillende voorstellen aan Ferguson gedaan. ... 6
+
+III. De vriend van den doctor.--Van welken tijd hunne vriendschap
+dagteekende.--Dick Kennedy te Londen.--Onverwacht, maar niet
+geruststellend voorstel.--Weinig troostend spreekwoord.--Eenige
+namen uit het martelaarsboek van Afrika.--Voordeelen van een
+luchtballon.--Het geheim van doctor Ferguson. ... 9
+
+IV. Afrikaansche onderzoekingen.--Barth, Richardson, Overweg, Werne,
+Brun-Rollet, Peney, Andrea Debono, Miani, Guillaume Lejean, Bruce,
+Krapf en Rebmann, Maizan, Roscher, Burton en Speke. ... 15
+
+V. Droomen van Kennedy.--Lidwoorden en voornaamwoorden in
+het meervoud.--Vleierijen van Dick.--Wandeling over de kaart
+van Afrika.--Wat er tusschen de twee punten van den passer
+blijft.--Hedendaagsche tochten.--Speke en Grant.--Krapf, de Decken,
+de Heuglin. ... 19
+
+VI. Een ongewoon bediende.--Hij ziet de wachters van Jupiter.--Dick
+en Joe twisten.--De twijfel en het geloof.--De weging.--Joe
+Wellington.--Hij ontvangt eene halve kroon. ... 24
+
+VII. Wiskundige bijzonderheden.--Berekening van den inhoud des
+ballons.--De dubbele ballon.--Het omkleedsel.--Het schuitje.--De
+geheimzinnige toestel.--De levensmiddelen.--De optelling. ... 28
+
+VIII. Gewicht van Joe.--De bevelhebber der Resolute.--Het tuighuis van
+Kennedy.--Vervoer.--Het afscheidsmaal.--Het vertrek van den 21sten
+Februari.--Wetenschappelijke zittingen van den doctor.--Duveyrier,
+Livingstone.--Bijzonderheden der luchtreis.--Kennedy tot zwijgen
+gebracht. ... 32
+
+IX. Men zeilt de Kaap om.--De potsenmaker voorin.--Cursus van
+wereldbeschrijving door Professor Joe.--Over de richting der
+ballons.--Over het zoeken der luchtstroomen.--Eureka. ... 38
+
+X. Voorafgaande proeven.--De vijf kisten van den doctor.--De
+warmteleider.--Wijze van uitvoering.--Zeer goede uitslag. ... 42
+
+XI. Aankomst te Zanzibar.--De engelsche consul.--Slechte stemming
+der inwoners.--Het eiland Koumbeni.--De regenmakers.--Vulling
+van den ballon.--Vertrek op den 18den April.--Laatst vaarwel.--De
+Victoria. ... 47
+
+XII. Overtocht der zee-engte.--De Mrima.--Gesprekken van Dick en
+voorstel van Joe.--Recept voor koffie.--De Uzaramo.--De ongelukkige
+Maizan.--De berg Duthumi.--De kaarten van den doctor.--Nacht op een
+Konzenilje-Kaktus. ... 54
+
+XIII. Verandering van weder.--Koorts van Kennedy.--Het geneesmiddel van
+den doctor.--Reizen te land.--De kom van Imengé.--De berg Rubeho.--Op
+zesduizend voet.--Een halt van een dag. ... 63
+
+XIV. Het bosch van gomboomen.--De blauwe antiloop.--Het
+verzamelingsteeken.--Een onverwachte aanval.--De Kanyenye.--Een nacht
+in de lucht.--De Manunguru.--Jihoue la Mkao.--Voorraad water.--Aankomst
+te Kazeh. ... 68
+
+XV. Kazeh.--De woelige markt.--Verschijning van den Victoria.--De
+Wanganga.--De zonen der Maan.--Wandeling des doctors.--Bevolking.--De
+koninklijke tembé.--De vrouwen des Sultans.--Eene koninklijke
+dronkenschap.--Joe wordt aangebeden.--Hoe men in de maan
+danst.--Omkeering.--Twee manen aan het uitspansel.--Vergankelijkheid
+der goddelijke grootheid. ... 75
+
+XVI. Voorteeken van onweer.--Het land der Maan.--De toekomst van
+Afrika.--Het werktuig van het laatste uur.--Gezicht van het land bij
+ondergaande zon.--Bloemen en planten.--Het onweder.--De vuurgordel.--De
+sterrenhemel. ... 84
+
+XVII. Het Maangebergte.--Een oceaan van groen.--Men werpt het
+anker.--De olifant als stoomsleper.--Onderhouden vuur.--Dood van
+het dier.--De veldoven.--Maaltijd op het gras--Een nacht op de
+aarde. ... 91
+
+XVIII. Karagwah.--Het meer Ukeréoué.--Een nacht op een eiland.--De
+Evenaar.--Overtocht van het meer.--De watervallen.--Gezicht van het
+land.--De bronnen van den Nijl.--Het eiland Benga.--De handteekening
+van Andreas Debono.--Het Paviljoen met de wapenen van Engeland. ... 99
+
+XIX. De Nijl.--De bevende berg.--Herinnering aan het land.--De verhalen
+der Arabieren.--De Nyam-Nyam.--Verstandige overleggingen van Joe.--De
+opstijging van luchtballons.--Mevrouw Blanchard. ... 107
+
+XX. De hemelsche flesch.--De vijgepalmboomen.--De "mammouthboomen."--De
+oorlogsboom.--Het gevleugelde span.--Gevecht van twee
+volksstammen.--Slachting.--Goddelijke tusschenkomst. ... 111
+
+XXI. Vreemde geruchten.--Een nachtelijke aanval.--Kennedy en Joe in
+den boom.--Twee schoten.--Help! Help!--Antwoord in het Fransch.--De
+morgen.--De zendeling.--Het plan van redding. ... 116
+
+XXII. Het electrieke licht.--De zendeling.--Ontroering te midden
+van een lichtstraal.--De lazaristenpriester.--Weinige hoop.--Zorgen
+des doctors.--Een leven van verloochening.--Overtocht van een
+vulkaan. ... 123
+
+XXIII. Toorn van Joe.--De dood eens rechtvaardigen.--De wacht bij het
+lijk.--Dorheid.--De begrafenis.--De stukken kwarts.--Zinsbedrog van
+Joe.--Een kostbare ballast.--Hoogte-opneming der goudbergen.--Begin
+der wanhoop van Joe. ... 130
+
+XXIV. De wind gaat liggen.--Men nadert de woestijn.--De vermindering
+van den voorraad water.--De nachten onder den evenaar.--Ongerustheid
+van Samuel Ferguson.--Hoe de toestand is.--Krachtige antwoorden van
+Kennedy en Joe.--Nog een nacht. ... 136
+
+XXV. Een weinig wijsbegeerte.--Een wolk aan den horizon.--Te midden
+van een mist.--De onverwachte ballon.--De teekens.--Nauwkeurig gezicht
+van den Victoria.--De palmboomen.--Spoor van eene karavaan.--De put
+in de woestijn. ... 142
+
+XXVI. Honderd dertien graden.--Overdenkingen van den doctor.--Wanhopig
+zoeken.--De gaspijp gaat uit.--Honderd-twee-en-twintig
+graden.--De beschouwing der woestijn.--Eene wandeling in den
+nacht.--Eenzaamheid.--Bezuinigings ontwerpen van Joe.--Hij wil nog
+een dag wachten. ... 147
+
+XXVII. Vreeslijke hitte.--Zinsbedrog.--De laatste droppels
+water.--Nachten van wanhoop.--Poging tot zelfmoord.--De Simoem.--De
+oase.--Leeuw en Leeuwin. ... 151
+
+XXVIII. Aangename avond.--De keuken van Joe.--Verhandeling over rauw
+vleesch.--Geschiedenis van James Bruce.--Het bivouak.--De droomen
+van Joe.--De barometer daalt.--De barometer rijst.--Toebereidselen
+tot het vertrek.--De orkaan. ... 156
+
+XXIX. Verschijnselen van plantengroei.--Phantastisch denkbeeld van
+een franschen schrijver.--Prachtig land.--Het koninkrijk Adamova.--De
+onderzoekingen van Burton en Speke vereenigd met die van Barth.--De
+bergen van Atlantika.--De rivier Benoké.--De stad Yola.--De Bagélé.--De
+berg Mendif. ... 161
+
+XXX. Mosfeia.--De Scheik.--Denham, Clapperton, Oudney.--Vogel.--De
+hoofdstad van Loggoum.--Toole.--Windstilte boven Kernak.--De landvoogd
+en zijn hof.--De aanval.--De brandduiven. ... 167
+
+XXXI. Vertrek in den nacht.--Alle drie.--Het instinct van
+Kennedy.--Voorzorgen.--De loop van den Shari.--Het meer Tchad.--Het
+water van het meer.--Het rivierpaard.--Een verloren kogel. ... 173
+
+XXXII. De hoofdstad van Bornou.--De eilanden der Biddiomahs.--De
+Kondors.--De ongerustheid van den doctor.--Zijne voorzorgen.--Een
+aanval in de lucht.--Het gescheurde omkleedsel.--De val.--Verhevene
+opoffering.--De noordelijke kust van het meer. ... 176
+
+XXXIII. Gissing.--Herstel van het evenwicht van de Victoria.--Nieuwe
+berekeningen van doctor Ferguson.--Jacht van Kennedy.--Volledig
+onderzoek van het meer Tchad.--Tangalia.--Terugkeer.--Lari. ... 182
+
+XXXIV. De orkaan.--Gedwongen vertrek.--Verlies van een
+anker.--Treurige overdenkingen.--Genomen besluit.--De hoos.--De
+verzwolgen karavaan.--Tegenwind en gunstige wind.--Terugkeer naar
+het Zuiden.--Kennedy op zijn post. ... 187
+
+XXXV. Geschiedenis van Joe.--Het eiland der Biddiomahs.--De
+aanbidding.--Het verzwolgen eiland.--De oever van het meer.--De
+slangenboom.--Voetreis.--Lijden.--Muskieten en mieren.--Voorbijgang
+van den Victoria.--Verdwijning van den Victoria.--Wanhoop.--Het
+moeras.--Een laatste kreet. ... 191
+
+XXXVI. Eene verzameling aan den horizon.--Een troep Arabieren.--De
+vervolging.--Hij is het!--Val van het paard.--De gewurgde Arabier.--Een
+kogel van Kennedy.--Manoeuvreeren.--Ontvoering in de vlucht.--Joe
+wordt gered. ... 199
+
+XXXVII. De weg naar het westen.--Het ontwaken van Joe.--Zijne
+koppigheid.--Einde der geschiedenis van Joe.--Tagelet.--Ongerustheid
+van Kennedy.--Weg naar het noorden.--Een nacht dicht bij
+Aghadés. ... 203
+
+XXXVIII. Snelle tocht.--Voorzichtige besluiten.--Aanhoudende
+plasregens.--Gao.--De Niger.--Golberry, Geoffroy,
+Gray.--Mungo-Park.--Laing.--Réné Gaillié.--Clapperton.--John en
+Richard Lander. ... 208
+
+XXXIX. Het land van den elleboog van den Niger.--Phantastisch gezicht
+van het gebergte Homberi.--Kabra.--Tombuctou.--Plan van doctor
+Barth.--Val.--Waarheen de hemel wil. ... 215
+
+XL. Ongerustheid van doctor Ferguson--Standvastige richting naar
+het zuiden.--Eene wolk sprinkhanen.--Gezicht van Jenné.--Gezicht van
+Ségo.--Verandering van wind.--Verdriet van Joe. ... 219
+
+XLI. Men nadert den Senegal.--De Victoria daalt meer en meer.--Men
+werpt steeds ballast uit.--De marabout El-Hadji.--De heeren Pascal,
+Vincent, Lambert.--Een mededinger van Mohammed.--De moeielijk
+te beklimmen bergen.--De wapenen van Kennedy.--Een manoeuvre van
+Joe.--Halt boven een woud. ... 223
+
+XLII. Edelmoedige strijd.--Laatste opoffering.--De toestel tot
+uitzetting.--Behendigheid van Joe.--Middernacht.--De wacht van den
+doctor.--Hij slaapt in.--De brand.--Het gehuil.--Buiten bereik. ... 228
+
+XLIII. De Talibas.--De vervolging.--Een verwoest land.--De
+Victoria daalt.--De laatste mondbehoeften.--De sprongen van den
+Victoria.--Verdediging met geweerschoten.--De wind wakkert aan.--De
+rivier Senegal.--De watervallen van Gouina.--De heete lucht.--Overtocht
+der rivier. ... 232
+
+XLIV. Besluit.--Het proces-verbaal.--De fransche etablissementen.--De
+post van Medina.--De Basilic.--Saint-Louis.--Het Engelsche
+fregat.--Terugkeer naar Londen. ... 239
+
+
+
+
+
+AANTEEKENINGEN
+
+
+[1] Al hooger!
+
+[2] Krankzinnigengesticht te Londen.
+
+[3] Men rekent hier van den meridiaan van Greenwich.
+
+[4] Sedert het vertrek van doctor Ferguson heeft men vernomen, dat
+de Heuglin, ten gevolge van eenige beraadslaging, een weg heeft
+ingeslagen, tegenovergesteld van dien, welke zijne expeditie was
+aangewezen, wier bestuur aan Munzinger is toevertrouwd.
+
+[5] Zuidelijke voorstad van Londen.
+
+[6] 1661 Kub. Meter.
+
+[7] Deze afmeting heeft niets buitengewoons: in 1784 maakte Montgolfier
+te Lyon een luchtballon, wiens inhoud 20,000 Kub. Meter was, en een
+gewicht van 20,000 Kilogram kon dragen.
+
+[8] Een spheroïde is een lichaam dat op een bol gelijkt, zonder dat
+alle doorsneden even groot zijn.
+
+[9] 111.32 Liter.
+
+[10] 97.97 Liter.
+
+[11] Ik heb gevonden.
+
+[12] 111.32 Liter.
+
+[13] 1.512 Kubieke Meters.
+
+[14] Ongeveer 62 Kub. Meter.
+
+[15] Ongeveer 620 Kub. Meter.
+
+[16] 111.32 Liter.
+
+[17] 70 Kub. Meter zuurstofgas.
+
+[18] 140 Kub. Meter waterstofgas.
+
+[19] 210 Kub. Meter.
+
+[20] Een Kubieke Meter.
+
+[21] 1/3 Kubieke Meter.
+
+[22] Dit heeft door toedoen der Engelschen thans (1877) opgehouden.
+
+[23] 3250 liter.
+
+[24] Meer dan 800 ton ijzer.
+
+[25] Bijna 41250 liter.
+
+[26] Naam dien de negers aan den hagel geven.
+
+[27] Bijna 5 centimeter. De drukking is ongeveer een centimeter bij
+elke 100 meter hoogte.
+
+[28] U, _oe_ beteekent in de landtaal _landstreek._
+
+[29] Hooge berg op Martinique.
+
+[30] Ruim 11694 Meter.
+
+[31] Priesters bij de oude Galliërs.
+
+[32] 44,53 Liter.
+
+[33] Opperhoofd der karavaan.
+
+[34] Ontleend aan de stoommachines, wier kracht door
+atmospherendrukking wordt gemeten.
+
+[35] Plus minus f4.20.--naar gelang van den koers.
+
+[36] Nyanza beteekent _meer_.
+
+[37] Een geleerd Byzantijn zag in het woord Neilos een getallennaam. N
+was 50, E 5, I 10, L 30, O 70, S 200, hetgeen juist het getal der
+dagen van het jaar uitmaakt.
+
+[38] 97.45 Meter
+
+[39] De overlevering verhaalt dat hij beeft zoodra een Muzelman er
+de voet op zet.
+
+[40] Negers verraden zich altijd door een eigenaardigen geur of liever
+stank die van hen uitgaat.--De galafscheiding bij de blanken in de
+faeces vervat, geschiedt bij hen door de huidporiën.
+
+[41] Ongeveer 13 1/2 liter.
+
+[42] Ongeveer 4 1/2 liter.
+
+[43] Mery.
+
+[44] Een persoon uit de grieksche fabelleer, die de almacht der goden
+had willen beproeven. Daartoe noodigde hij hen op een maaltijd en zette
+hun het gebraden lijk voor van zijn zoon Pelops. Jupiter veroordeelde
+hem daarom, om in de onderwereld midden in het water te staan, met
+een met vruchten beladen boom boven zich. Telkens als hij het water
+of de vruchten wilde aanraken, weken zij terug.
+
+[45] 2533.765 Meter.
+
+[46] Sedert het vertrek van den doctor laten brieven van El'-Obeid
+door Munzinger, den nieuwen aanvoerder der expeditie geschreven,
+ongelukkig geen twijfel meer aangaande den dood van Vogel.
+
+[47] Ruim 584.7 Meter.
+
+[48] 6,68 Liter.
+
+[49] 2481.5 Kub. Meter.
+
+[50] 1340 Kub. Meter.
+
+[51] 222,64 Liter.
+
+[52] Zie hoofdstuk XV.
+
+[53] Honderd vijf en twintig francs, ongeveer f60.
+
+[54] Meridiaan van Parijs.
+
+[55] Doctor Ferguson, in zijne hoedanigheid als Engelschman, overdrijft
+misschien; niettemin moeten wij erkennen dat Réné Caillié in Frankrijk
+onder de reizigers geene vermaardheid geniet zijn moed waardig.
+
+[56] 1559.24 Meter.
+
+[57] Sisyphus werd om zijne misdaden veroordeeld om in de onderwereld
+een steen tegen eene rots op te wentelen. Als deze bijna den top had
+bereikt, viel hij weder naar beneden.
+
+[58] Dick is het verkleinwoord van Richard en Joe dat van Jozef.
+
+
+
+
+
+OORDEEL DER PERS OVER JULES VERNE'S WERKEN.
+
+
+Bekroond door de Fransche Academie.
+
+Wie zou ooit gedacht hebben dat de fiere natuurwetenschap ooit een
+huwelijk zou hebben aangegaan met de luchtige, luchtigere en luchtigste
+fantazie.... der dichters? De handige fransche romancier en geleerde,
+die _Jules Verne_ heet, heeft dit snood verraad gepleegd. Hij
+legde de hand op de schatten der geographische, ethnologische,
+fyzische en astronomische wetenschap van den dag en hij slaagde met
+benijdenswaardige takt.
+
+Voor jongelieden zijn zulke boeken onbetaalbaar--de strenge Muze
+der exacte wetenschappen schenkt hun in die bladzijden haren eersten
+glimlach.
+
+								_Dr. Jan ten Brink_ (_Zondagsblad_).
+
+
+Reisbeschrijvingen en zwerftochten door vreemde en onbekende streken
+hebben altoos iets aantrekkelijks, en dubbel is dat het geval, wanneer
+de schrijver van avontuurlijke lotgevallen te verhalen heeft, en door
+eene levendige voorstelling zijne lezers weet te boeien. _Jules Verne_
+nu, levert reisverhalen die ons al dadelijk in spanning brengen en
+die men met onverminderde belangstelling verder leest. Merkwaardige
+natuurschilderingen en velerlei bijzonderheden aangaande het planten-,
+dieren- en menschenleven in ver verwijderde en schaars bezochte
+streken, vinden wij bij VERNE in overvloed. Zijn uitnemend geestig
+en onderhoudend geschreven boeken mag men aan ieder in handen geven,
+en al zeer bedorven moet de smaak zijn van hen, die geen genoegen
+scheppen in zulke degelijke lectuur.
+
+														_Leeskabinet._
+
+
+Onder de beste jongens-lectuur, honderdmaal beter en toch even boeiend
+als de overprikkelende Aimard-romans, stellen wij gaarne in de eerste
+plaats _Jules Verne's_ werken.
+
+												_Steenwijker Courant._
+
+
+De jongens zullen groot behagen scheppen in deze grillige reisverhalen,
+waarin wetenschappelijke waarheid hand aan hand gaat met de
+uitbundigste verbeelding.... 't Zijn uitmuntende jongensboeken,
+en we zouden dolgraag weer eens jongen willen worden om _Verne's_
+werken ten volle te genieten.
+
+															  _Times._
+
+
+
+De uitmuntende werken van _Jules Verne_ behooren onder de weinige,
+die men onbeschroomd, ja wij durven zeggen met rechtmatigen trots,
+aan het thans levend geslacht in handen kan geven. Onder al de
+geschriften van onzen tijd is er niet één, dat beter beantwoordt aan
+de dringende behoeften der tegenwoordige maatschappij om eindelijk
+bekend te worden met de wonderen van dat wereldrond, waarop zij
+geroepen is haar rol te spelen. Niet één heeft met meer recht dien
+snellen en schitterenden opgang gemaakt, waarmede _Verne's_ werken
+reeds bij hun eerste verschijning worden begroet.
+
+_Jules Verne_ beschikt over een reusachtige natuurphantasie,
+waarvoor alle wetten verstommen, en is als de schepper van
+natuurwetenschappelijke romans te beschouwen.
+
+									_Illustrirte Zeitung,_ 2 Nov. 1875.
+
+
+
+.... En de inhoud? Ja, die is alleraardigst, wat den vorm betreft;
+gemakkelijk en vloeiend en geleidelijk. Wil men op deze wijze enkele
+weinig bekende gedeelten van den aardbodem beschrijven, dan is
+zekerlijk het middel uitstekend gehanteerd, want jong en oud zal zich
+aan de lectuur letterlijk vergasten, terwijl de tijd, er aan besteed,
+nuttig doorgebracht is tevens. Waarlijk geen schrale lof.
+
+															  _De Gids._
+
+
+
+"_Jules Verne_ heeft ons aan veel wonderbaarlijks gewend! 't Zij wij
+met de kinderen van kapitein _Grant_ het geheel zuidelijk halfrond
+doortrekken om den verloren reiziger terug te vinden, of dat wij
+met hem in een luchtballon over Afrika heenzweven, of wel eindelijk
+onder zijn geleide ronddolen onder de oppervlakte der zee, zoodat
+de geheimen der peillooze diepte ontraadseld voor onze oogen staan,
+voortdurend zullen wij den aardigen Franschman geloovig en in stomme
+verbazing vergezellen."
+
+															  _De Gids._
+
+
+
+De _WERKEN_ van _JULES VERNE_ _zijn alom afzonderlijk verkrijgbaar
+in post_ 80. _boekdeelen_ van _200 bladz._ met _50_ à _60_ fraaie
+_Houtgravures_ à f _1,50,_ in linnen f _1,75._
+
+
+
+
+
+
+DE REIS OM DE WERELD IN 80 DAGEN.
+
+5e druk. Met 52 houtgravuren ... f 1.50.
+
+DE REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN EN 12 UREN.
+
+2e druk. Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
+
+DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Zuid-Amerika.
+
+Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
+
+DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Australië.
+
+Met 50 houtgravuren ... f 1.50.
+
+DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Stille Z.-Zee.
+
+Met 52 houtgravuren ... f 1.50.
+
+20,000 MIJLEN ONDER ZEE. Oost. Halfrond.
+
+Met 50 houtgravuren ... f 1.50.
+
+20,000 MIJLEN ONDER ZEE. West. Halfrond.
+
+Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
+
+VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON. Ontdekkingsreis in de Binnenlanden
+van Afrika. Met 75 houtgravuren ... f 1.50.
+
+HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De Luchtschipbreukelingen.
+
+Met 54 houtgravuren ... f 1.50.
+
+HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De verlatene.
+
+Met 54 houtgravuren ... f 1.50.
+
+NAAR HET MIDDELPUNT DER AARDE.
+
+Met 53 houtgravuren ... f 1.50.
+
+MICHAEL STROGOFF. De Koerier van den Czaar.
+
+Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
+
+HET ZWARTE GOUD.
+
+Met 55 houtgravuren ... f 1.50.
+
+Ter perse:
+
+HECTOR SERVADAC.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Vijf weken in een luchtballon, by Jules Verne
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON ***
+
+***** This file should be named 19086-8.txt or 19086-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/0/8/19086/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/19086-8.zip b/19086-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..1edca85
--- /dev/null
+++ b/19086-8.zip
diff --git a/19086-h.zip b/19086-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..1ed632f
--- /dev/null
+++ b/19086-h.zip
diff --git a/19086-h/19086-h.htm b/19086-h/19086-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..c0584b0
--- /dev/null
+++ b/19086-h/19086-h.htm
@@ -0,0 +1,7828 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1">
+
+<title>Vijf weken in een luchtballon</title>
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Jules Verne">
+<meta name="DC.Creator" content="Jules Verne">
+<meta name="DC.Title" content="Vijf weken in een luchtballon">
+<meta name="DC.Date" content="### 2006">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900"><style type="text/css">
+
+
+body
+{
+font: 100%/1.2em "Times	New	Roman",	Times, serif;
+margin:	1.58em 16% 1.58em 16%;
+text-align:	left;
+}
+
+/****** Title Page ******/
+
+h1.docTitle
+{
+font-size: 1.6em;
+line-height: 2em;
+}
+
+h2.docImprint, h1.docTitle,	h2.byline, h2.docTitle
+{
+text-align:	center;
+}
+
+h2.byline
+{
+font-size: 1.1em;
+line-height: 1.44em;
+font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: normal;
+}
+
+/******* Headers ******/
+
+.div0
+{
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+
+.div1
+{
+padding-bottom: 1.44em;
+}
+
+.div2
+{
+padding-bottom: 1.2em;
+}
+
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-bottom: 1.0em;
+}
+
+h1,	h2,	h3,	h4,	h5, h6
+{
+font-style:	normal;
+text-transform:	none;
+clear: both;
+}
+
+h1
+{
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5em;
+}
+
+h1.label
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h2
+{
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5em;
+}
+
+h2.label
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h3
+{
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+h3.label
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+
+h4
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+h4.lghead
+{
+margin-left: 10%;
+margin-right: 10%;
+}
+
+h5
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.0em;
+font-style:	italic;
+}
+
+h6
+{
+font-size: 1.0em;
+line-height: 1.0em;
+font-style:	italic;
+}
+
+/****** Paragraphs ******/
+
+p
+{
+text-indent: 0;
+}
+
+.alignleft
+{
+text-align:	left;
+}
+
+.aligncenter
+{
+text-align:	center;
+}
+
+.alignright
+{
+text-align:	right;
+}
+
+.alignblock
+{
+text-align:	justify;
+}
+
+p.poetry
+{
+margin:	0em	10%	1.58em 10%;
+}
+
+p.line
+{
+margin:	0 10% 0	10%;
+}
+
+p.beforeline, p.afterline
+{
+margin-top:	1em;
+}
+
+p.initial
+{
+text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument,	p.note
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument
+{
+margin:	1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+margin:	1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+font-size: 0.9em;
+line-height: 1.2em;
+margin:	1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+
+/****** Figures ******/
+
+div.divFigure
+{
+text-align:	center;
+}
+
+.floatLeft
+{
+float: left;
+margin:	10px 10px 10px 0;
+}
+
+.floatRight
+{
+float: right;
+margin:	10px 0 10px	10px;
+}
+
+p.figureHead
+{
+text-align:	center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+font-size: 80%;
+margin-top:	0;
+text-align:	center;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+font-size: 80%;
+color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+p.question
+{
+text-align:	left;
+margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+text-align:	right;
+margin-top:	0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+margin-left: 0.9em;
+margin-right: 0.9em;
+font-size: smaller;
+}
+
+
+/****** Sidenotes ******/
+
+.leftnote
+{
+position:absolute;
+left:1%;
+height:0em;
+width:14%;
+font-size: 0.8em;
+text-indent: 0em;
+line-height: 1.2em;
+}
+
+/****** Page Numbers ******/
+
+.pagenum
+{
+display: inline;
+font-size: 70%;
+text-align: right;
+position: absolute; right: 1%;
+padding: 0 0 0 0;
+margin: 0 0 0 0;
+}
+
+.pagenum a
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+
+/****** Footnotes ******/
+
+a.noteref:hover
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+font-size: 80%;
+vertical-align:	0.25em;
+text-decoration: none;
+}
+
+div.footnotes
+{
+padding: 0 0 0 0;
+margin-top: 1em;
+}
+
+hr.fnsep
+{
+width: 25%;
+text-align: left;
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+}
+
+p.footnote
+{
+font-size: 80%;
+margin-top: 0.5em;
+margin-bottom: 0.5em;
+}
+
+p.footnote .label
+{
+float: left;
+text-align: left;
+width: 2em;
+}
+
+/******	Poetry ******/
+
+div.poem
+{
+text-align:	left;
+margin-left: 5%;
+width: 90%;
+position: relative;
+}
+
+.poem h4
+{
+margin-left: 5em;
+font-weight: normal;
+text-decoration: underline;
+}
+
+.poem .stanza
+{
+margin-top:	1em;
+}
+
+.poem .linenum
+{
+position: absolute;
+top: auto;
+left: -2.5em;
+margin:	0;
+text-indent: 0;
+font-size: 90%;
+text-align:	center;
+width: 1.75em;
+color: #777;
+}
+
+.poem .i0 {	display: block;	margin-left: 2em; }
+.poem .i1 {	display: block;	margin-left: 3em; }
+.poem .i2 {	display: block;	margin-left: 4em; }
+.poem .i3 {	display: block;	margin-left: 5em; }
+.poem .i4 {	display: block;	margin-left: 6em; }
+.poem .i5 {	display: block;	margin-left: 7em; }
+.poem .i6 {	display: block;	margin-left: 8em; }
+.poem .i7 {	display: block;	margin-left: 9em; }
+.poem .i8 {	display: block;	margin-left: 10em; }
+.poem .i9 {	display: block;	margin-left: 11em; }
+
+
+
+/******	Annotations	******/
+
+span.corr
+{
+border-bottom: 1px dotted red;
+}
+
+span.abbr
+{
+border-bottom: 1px dotted gray;
+}
+
+span.measure
+{
+border-bottom: 1px dotted green;
+}
+
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:	0.2em;
+}
+
+.smallcaps
+{
+font-variant: small-caps;
+}
+
+
+/****** Anchors ******/
+
+a.hidden:hover
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+a.hidden
+{
+text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+width: 45%;
+margin-top: 1em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+clear: both;
+text-align: center;
+height: 1px;
+}
+
+
+
+
+
+body
+{
+background:	#FFFFFF;
+font-family: "Times	New	Roman",	Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+
+h1,	h2,	h3,	h4,	h5,	h6
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica,	sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+color: #001FA4;
+}
+
+.rightnote,	.pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+
+a.hidden:hover,	a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+
+
+</style></head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Vijf weken in een luchtballon, by Jules Verne
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Vijf weken in een luchtballon
+
+Author: Jules Verne
+
+Release Date: August 20, 2006 [EBook #19086]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="frontmatter">
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/frontcover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant."></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<h1 class="docTitle">Wonderreizen.</h1>
+<h2 class="byline"><span class="docAuthor">Jules Verne.</span></h2>
+<h1 class="docTitle">Vijf Weken<br>
+In een Luchtballon.
+</h1>
+<h1 class="docTitle">Ontdekkingsreis<br>
+In de Binnenlanden van Afrika.
+</h1>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p000.jpg" alt="Mandje onder ballon."></p>
+</div>
+<br>
+<h2 class="docImprint">
+Rotterdam:&#8212;Jac<sup>s</sup>. G. Robbers.
+</h2><p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p class="aligncenter">Gedrukt bij <span class="smallcaps">G. J. Thieme</span>, te Arnhem.
+
+
+</p>
+</div><a id="d0e107"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e107">1</a>]</span><div class="bodytext">
+<p class="div1"><a id="d0e109"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">I.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Einde van eene zeer toegejuichte redevoering.&#8212;Voorstelling van doctor Ferguson.&#8212;&#8220;Excelsior&#8221;&#8212;Persoonsbeschrijving van den doctor.&#8212;Een
+overtuigd fatalist.&#8212;Maaltijden in den <i>Club der Reizigers</i>.&#8212;Tallooze toosten.
+</p>
+</div>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p001.jpg" alt="Toehoorders bij het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap te Londen."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Den 14<sup>den</sup> Januarij 1862 was er een groote samenloop van toehoorders bij de zitting van het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap te
+Londen, Waterloo Place, 3. De president, sir Francis Maris, deed aan zijne ge&euml;erde medeleden eene belangrijke mededeeling
+in eene redevoering, die dikwijls door toejuichingen werd afgebroken.
+
+</p>
+<p>Dit zeldzame stuk van welsprekendheid eindigde met eenige overdrevene spreekwijzen, waaruit de vaderlandsliefde ten volle
+bleek.
+
+</p>
+<p>&#8220;Engeland is altijd het voornaamste volk geweest door de onverschrokkenheid zijner reizigers in aardrijkskundige ontdekkingen.
+(<i>talrijke toejuichingen</i>.) Doctor Samuel Ferguson, een zijner roemrijkste inwoners, zal zijn oorsprong geene schande aandoen (<i>van alle kanten</i>: Neen! neen!) Deze poging zal, als zij gelukt (<i>zij zal gelukken!</i>) al wat men tot hiertoe van de aardrijkskunde van Afrika <a id="d0e141"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e141">2</a>]</span>weet met elkander verbinden (<i>algemeene goedkeuring.</i>) en, als zij mislukt (<i>nooit! nooit!</i>), zal zij ten minste van een der stoutmoedigste plannen van het menschelijk genie getuigen! (<i>hevig stampen met de voeten.</i>)&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoezee! hoezee!&#8221; riep de vergadering, door deze treffende woorden opgewekt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoezee voor den onverschrokken Ferguson!&#8221; riep een der uitbundigste toehoorders.
+
+</p>
+<p>Kreten van verrukking weergalmden. De naam van Ferguson kwam op ieders lippen, en wij hebben reden om te gelooven, dat hij
+er veel bij won dat hij door Engelschen werd vermeld.
+
+</p>
+<p>Daar toch waren talrijke, vergrijsde, vermoeide en onverschrokken reizigers, die de geheele wereld hadden doorkruist! Allen
+waren ontsnapt aan schipbreuken, branden of de tomahawks der Indianen, de knodsen der wilden, de strafpaal en de magen van
+Australi&euml;rs, maar niets kon het kloppen van hun hart bedwingen gedurende de redevoering van sir Francis Maris, en naar menschen
+geheugen was dit de schoonste uitslag eener aanspraak in het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap van Londen.
+
+</p>
+<p>Maar in Engeland bepaalt zich de geestdrift niet alleen tot woorden. Er werd terstond gestemd over eene tegemoetkoming voor
+den doctor Ferguson, welke 2500 pond sterling beliep. De belangrijkheid der som was ge&euml;venredigd aan de belangrijkheid der
+onderneming.
+
+</p>
+<p>Een der leden van het gezelschap verzocht den president het woord, ten einde te vragen of doctor Ferguson niet officieel voorgesteld
+zou worden.
+
+</p>
+<p>&#8220;De doctor stelt zich ter beschikking der vergadering,&#8221; antwoordde sir Francis Maris.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat hem binnenkomen,&#8221; riep men, &#8220;laat hem binnenkomen! Het is goed een zoo buitengewoon stoutmoedig man te zien!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Misschien heeft dit ongeloofelijke voorstel geen ander doel gehad dan om ons te misleiden,&#8221; zeide een oude kommodore.
+
+</p>
+<p>&#8220;En als doctor Ferguson niet bestond!&#8221; riep eene andere stem.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dan zou men hem moeten vinden,&#8221; antwoordde schertsend een lid van dit deftige genootschap.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat doctor Ferguson binnenkomen,&#8221; zeide sir Francis Maris.
+
+</p>
+<p>De doctor trad binnen te midden van donderende toejuichingen, niet in het minste ontroerd.
+
+</p>
+<p>Het was een man van ongeveer veertig jaar en van gewone lichaamsgestalte; zijn bloedrijk gestel verraadde zich door eene hoogroode
+kleur; hij had regelmatige trekken, met een neus in de gedaante der voorsteven van een schip, gewoonlijk de neus der menschen,
+die tot ontdekkingen voorbeschikt zijn, genoemd; zijne zachte meer verstandige dan stoutmoedige oogen zetten eene groote <a id="d0e180"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e180">3</a>]</span>bekoorlijkheid bij aan zijne gelaatstrekken; zijne armen waren lang en zijne voeten zette hij neder met al de deftigheid van
+een grooten looper.
+
+</p>
+<p>Die kalme deftigheid vertoonde zich in den geheelen persoon des doctors, en niemand kwam het in de gedachte eenig vermoeden
+te koesteren, dat hij het werktuig van de onschuldigste misleiding kon zijn.
+
+</p>
+<p>Ook hielden de toejuichingen slechts op, op het oogenblik dat doctor Ferguson door een zacht gebaar stilte verzocht; hij ging
+naar den armstoel, die voor zijne voorstelling was gereed gemaakt; vervolgens rechtop staande hief hij den rechter wijsvinger
+omhoog, opende den mond en sprak dit enkele woord: &#8220;Excelsior!&#8221;<a id="d0e186src" href="#d0e186" class="noteref">1</a>.
+
+</p>
+<p>Neen, nooit had een voorstel van lord Palmerston om gelden te vragen voor het bezetten der rotsen van Engeland een zoo goeden
+uitslag gehad. De redevoering van sir Francis Maris was ver overtroffen. De doctor toonde zich te gelijk verheven, groot en
+edel.
+
+</p>
+<p>De oude kommodore, volkomen met dien zonderlingen man verzoend, verzocht de &#8220;volledige&#8221; opneming van de redevoering Ferguson
+in &#8220;de Bulletins van het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap van Londen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Wie was dan toch die doctor, en aan welke onderneming ging hij zich wijden?
+
+</p>
+<p>De vader van den jongen Ferguson, een dapper kapitein ter zee, had zijn zoon, van diens prille jeugd af, deel doen nemen aan
+de gevaren en avonturen van zijn beroep. Dit waardige kind, dat nooit de vrees schijnt gekend te hebben, toonde reeds vroegtijdig
+een levendigen geest, een begrip van onderzoek en eene merkwaardige geneigdheid tot de wetenschappen; daarenboven legde hij
+eene groote behendigheid aan den dag om zich uit de verlegenheid te helpen; hij was met niets verlegen, zelfs niet met het
+gebruik zijner eerste vork, waarin de kinderen in het algemeen zoo zelden slagen.
+
+</p>
+<p>Weldra ontvlamde zijne verbeeldingskracht bij het lezen der stoute ondernemingen en der onderzoekingen ter zee; hij volgde
+oplettend de ontdekkingen in het eerste gedeelte der negentiende eeuw, hij droomde van den roem van Mungo Park, Bruce, Gailli&eacute;,
+Levaillant en zelfs, geloof ik, van dien van Selkirk, den Robinson Crusoe, die hem niet geringer scheen. Hoeveel uren bracht
+hij met hem door op zijn eiland Juan Fernadez! Hij keurde dikwijls de denkbeelden van den verlaten matroos goed, somtijds
+beredeneerde hij zijne plannen en ontwerpen; hij zou anders misschien later op zijn minst genomen even goed hebben gehandeld!
+Maar zeker is het, dat hij nooit dat gelukkige eiland zou ontvlucht zijn, waar hij <a id="d0e199"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e199">4</a>]</span>gelukkig was als een koning zonder onderdanen...., neen, zelfs niet al had hij eerste lord der admiraliteit kunnen worden.
+
+</p>
+<p>Ik laat u te denken hoe deze aanleg zich gedurende zijne avontuurlijke jeugd ontwikkelde, geslingerd als hij was naar alle
+hoeken der wereld. Zijn vader, als een kundig man, versterkte dit levendig verstand door ernstige studi&euml;n in natuurkunde en
+werktuigkunde, vereenigd met een weinig plantenkunde, geneeskunde en sterrenkunde.
+
+</p>
+<p>Bij den dood van den waardigen kapitein, had Samuel Ferguson, twee-en-twintig jaren oud, reeds eene reis rondom de wereld
+gedaan; hij nam dienst in het korps bengaalsche ingenieurs en onderscheidde zich bij verschillende gelegenheden; maar het
+soldatenleven beviel hem niet; daar hij er niet om gaf om te bevelen, wilde hij ook niet gaarne gehoorzamen. Hij diende zijn
+ontslag in, en nu eens jagende, dan eens planten zoekende, ging hij naar het noorden van het Indische schiereiland, en doorreisde
+dit van Calcutta tot Surate.
+
+</p>
+<p>Van Surate zien wij hem naar Australi&euml; gaan en in 1845 deelnemen aan de onderneming van kapitein Sturt, belast met het verkennen
+der Kaspische zee, die men onderstelt te bestaan in het midden van Nieuw-Holland.
+
+</p>
+<p>Samuel Ferguson kwam omstreeks 1850 in Engeland terug, en meer dan ooit bevangen met de zucht naar ontdekkingen, vergezelde
+hij tot in 1853 kapitein Mac Clure op den tocht naar Amerika van de Behringstraat tot aan Kaap Farewell.
+
+</p>
+<p>In spijt der vermoeienissen van allerlei aard en onder alle luchtstreken, genoot Ferguson eene bloeiende gezondheid, hij leefde
+op zijn gemak te midden der grootste ontberingen; hij was het beeld van een volmaakten reiziger, wiens maag zich naar willekeur
+inkrimpt of uitzet, wiens beenen langer of korter worden, naar gelang van de rustplaats waarop hij ligt, die op elk uur van
+den nacht inslaapt en op elk uur van den nacht ontwaakt.
+
+</p>
+<p>Niets is sedert minder verbazend dan onzen onvermoeiden reiziger terug te vinden op zijn tocht door het westen van Thibet,
+in gezelschap der broeders Schlagintweit, van 1855 tot 1857, waarvan merkwaardige opmerkingen over volkenkunde het gevolg
+waren.
+
+</p>
+<p>Gedurende die verschillende reizen was Samuel Ferguson de werkzaamste en belangrijkste correspondent van den &#8220;Daily Telegraph,&#8221; het dagblad van een penny, waarvan dagelijks 140,000 exemplaren worden gedrukt, die nauwelijks voldoende zijn voor vele
+millioenen lezers. Men kende hem wel, dien doctor, hoewel hij geen lid was van eenige geleerde instelling, noch van de Koninklijk
+Aardrijkskundige genootschappen van Londen, Parijs, Berlijn, Weenen of St. Petersburg, noch van de club der Reizigers, noch
+zelfs van het Koninklijk Polytechnisch Instituut, waar zijn vriend, de geleerde Kokburn, eene eervolle plaats bekleedde.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p005.jpg" alt="Het gastmaal in Pall Mall. Blz. 6."></p>
+<p class="figureHead">Het gastmaal in Pall Mall. Blz. <a href="#d0e233">6</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Deze geleerde stelde hem eens voor het volgende vraagstuk <span class="corr" title="Bron: opte">op te</span> <a id="d0e231"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e231">5</a>]</span>lossen: Gegeven zijnde het aantal mijlen door den doctor doorloopen, hoe veel weg heeft zijn hoofd meer afgelegd dan zijne
+voeten, door het verschil der stralen? Of: gegeven het aantal mijlen <a id="d0e233"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e233">6</a>]</span>door de voeten en het hoofd van den doctor doorloopen, zijne lengte tot op eene lijn nauwkeurig te berekenen?
+
+</p>
+<p>Maar Ferguson hield zich altijd verwijderd van de geleerde genootschappen, daar hij geen vriend was van praten; hij vond dat
+de tijd veel beter besteed wordt met zoeken en ontdekken dan met redeneeren.
+
+</p>
+<p>De doctor ontving de toejuichingen van de toehoorders met kalmte; hij was daarboven verheven, daar hij geen hoogmoed en nog
+minder ijdelheid bezat; hij vond het voorstel, dat hij aan den president Sir Francis Maris had gedaan, zeer natuurlijk en
+bemerkte zelfs niet, welk een indruk het maakte.
+
+</p>
+<p>Na de zitting werd de doctor naar de <i>Club der Reizigers</i> in Pall Mall gebracht, waar te zijner eer een prachtig gastmaal was aangericht. De grootte der gerechten was ge&euml;venredigd
+aan de belangrijkheid van den persoon, en de steur, die daar prijkte, was geen drie duim korter dan Samuel Ferguson zelf.
+
+</p>
+<p>Vele toosten werden uitgebracht op de reizigers, die zich hadden beroemd gemaakt door tochten in Afrika, gelijk ook op Samuel
+Ferguson, die door zijne ongeloofelijke poging de onderzoekingen der reizigers met elkander in verband moest brengen en de
+reeks van ontdekkingen in Afrika voltooien.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e186" href="#d0e186src" class="noteref">1</a></span> Al hooger!
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e246"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">II.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Een artikel van den &#8220;Daily Telegraph.&#8221;&#8212;Oorlog der geleerde dagbladen.&#8212;De heer Petermann ondersteunt zijn vriend Dr. Ferguson.&#8212;Antwoord van den geleerden Koner.&#8212;Aangegane
+weddenschappen.&#8212;Verschillende voorstellen aan Ferguson gedaan.
+</p>
+</div>
+<p>Des anderen daags, 15 Januari, las men in den Daily Telegraph het volgende artikel:
+
+</p>
+<p>&#8220;Afrika zal eindelijk het geheim harer uitgestrekte vlakten openbaren; een hedendaagsche Oedipus zal ons het raadsel oplossen,
+dat de geleerden van zestig eeuwen niet hebben kunnen verklaren. Eertijds werd het zoeken van de bronnen van den Nijl beschouwd
+als eene onzinnige poging, eene hersenschim, die nooit zou verwezenlijkt worden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Doctor Barth, die tot aan Soedan den weg van Denham en Clapperton heeft gevolgd, doctor Livingstone, zijne onverschrokken
+onderzoekingen uitstrekkende van de Kaap de Goede Hoop tot aan de vallei van den Zambezi, de kapiteins Burton en Speke <a id="d0e264"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e264">7</a>]</span>hebben door de ontdekking der binnenmeeren drie wegen geopend voor de tegenwoordige beschaving; het punt, waar hunne wegen
+elkander kruisten, waar geen reiziger nog heeft kunnen komen, is het hart zelf van Afrika. Daar moeten alle pogingen tot ontdekking
+worden aangewend.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar de arbeid van deze moedige steunpilaren der wetenschap zal weder opgevat worden door de stoutmoedige poging van Dr.
+Ferguson, wiens schoone onderzoekingen onze lezers zeker gelegenheid hebben gehad naar waarde te schatten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Deze onverschrokken ontdekker stelt zich voor Afrika van het oosten naar het westen in een luchtballon door te trekken. Als
+wij goed onderricht zijn, zal het eiland Zanzibar op de westkust de plaats van het vertrek zijn. Wat het punt van aankomst
+betreft, alleen de Voorzienigheid kent dit.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het voorstel van dezen wetenschappelijken tocht is gisteren officieel aan het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap gedaan;
+eene som van 2500 Pond is toegestaan ter tegemoetkoming in de kosten der onderneming.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zullen onze lezers op de hoogte houden van deze poging, die zonder wederga is in de jaarboeken der aardrijkskunde.&#8221;
+
+</p>
+<p>Zoo als men denken kan, maakte dit artikel veel gerucht; het verdreef eerst de stormen van het ongeloof; Dr. Ferguson werd
+gehouden voor een zuiver hersenschimmig persoon, van de uitvinding van Mr. Barnum, die, na in de Vereenigde Staten te hebben
+gearbeid, zich gereed maakte ook in Engeland zaken te doen.
+
+</p>
+<p>Een aardig antwoord verscheen te Geneve in het Februari-nummer van het &#8220;Bulletin van het Aardrijkskundig genootschap,&#8221; het
+maakte het Koninklijk genootschap te Londen, de Club der Reizigers en den buitengewoon grooten steur op eene geestige wijze
+belachelijk.
+
+</p>
+<p>Maar de Heer Petermann bracht in zijne &#8220;Mededeelingen,&#8221; die te Gotha verschenen, het dagblad van Geneve geheel tot zwijgen.
+De Heer Petermann kende Dr. Ferguson persoonlijk, en stelde zich borg voor de onverschrokkenheid van zijn vriend.
+
+</p>
+<p>Voor het overige was de twijfel niet langer mogelijk; de toebereidselen voor de reis werden te Londen gemaakt, de fabrieken
+van Lyon hadden eene belangrijke bestelling van taf ontvangen voor de samenstelling van den luchtballon, eindelijk stelde
+het Britsche gouvernement het transportschip de Resolute, kapitein Pennet, ter beschikking van den doctor.
+
+</p>
+<p>Terstond werden er duizenden aanmoedigingen gegeven, duizend gelukwenschen gedaan. De bijzonderheden der onderneming verschenen
+geheel in de Bulletins van het &#8220;Aardrijkskundig genootschap&#8221; van Parijs, een merkwaardig artikel werd gedrukt in de &#8220;Nieuwe
+Jaarboeken van Reizen, Aardrijkskundige Geschiedenis en Oudheidkunde van V.A. Malte-Brun;&#8221; een opstel in het <a id="d0e284"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e284">8</a>]</span>&#8220;Tijdschrift voor algemeene Aardkennis&#8221; door Dr. W. Koner, bewees zegevierend de mogelijkheid dezer reis, de kansen van goeden
+uitslag, de natuur der hinderpalen, de groote voordeelen eener luchtreis; hij keurde alleen het punt van vertrek af, waartoe
+hij liever Masuah, eene kleine haven van Abyssini&euml;, wilde gekozen hebben, vanwaar James Bruce in 1768 vertrokken was, om de
+bronnen van den Nijl op te sporen. Overigens bewonderde hij onvoorwaardelijk den krachtigen geest van Dr. Ferguson.
+
+</p>
+<p>De &#8220;North American Review&#8221;, zag met eenig ongenoegen een zoodanigen roem voor Engeland bewaard, hij maakte van het voorstel van den doctor eene scherts
+en noodigde hem uit naar Amerika te komen, terwijl hij op zoo&#8217;n goeden weg was.
+
+</p>
+<p>Kortom, zonder de dagbladen der geheele wereld mede te rekenen, was er geen wetenschappelijk tijdschrift, dat het feit niet
+in al zijne vormen vermeldde.
+
+</p>
+<p>Aanzienlijke weddenschappen werden in Londen en geheel Engeland aangegaan, 1&deg;. over het wezenlijke of vermeende bestaan van
+Dr. Ferguson; 2&deg;. over de reis, die volgens eenigen niet, volgens anderen wel zou ondernomen worden; 3&deg;. over het al of niet
+welslagen; 4&deg;. over de waarschijnlijkheid of onwaarschijnlijkheid van de terugkomst van Dr. Ferguson. Men schreef ontzettende
+sommen in het boek der weddenschappen in, alsof er sprake was van de wedrennen van Epsom.
+
+</p>
+<p>Aldus hielden geloovigen en ongeloovigen, onwetenden en geleerden de oogen op den doctor gevestigd. Hij gaf gaarne nauwkeurige
+inlichtingen omtrent zijne reis. Hij was gemakkelijk te spreken en de natuurlijkste mensch ter wereld. Meer dan een moedig
+avonturier meldde zich bij hem aan om in den roem en de gevaren der onderneming te deelen, maar hij weigerde, zonder reden
+te geven van zijne weigering.
+
+</p>
+<p>Talrijke uitvinders van werktuigen, toepasselijk op de richting van den luchtballon, kwamen ieder hun stelsel bloot leggen.
+Hij wilde er geen aannemen. Aan ieder, die hem vroeg, of hij in dit opzicht iets had ontdekt, weigerde hij volstrekt zich
+te verklaren en hij hield zich meer dan ooit met de toebereidselen voor zijne reis bezig.
+<a id="d0e299"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e299">9</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p009.jpg" alt="Twee heren die een kaart bestuderen."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e305"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">III.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De vriend van den doctor&#8212;Van welken tijd hunne vriendschap dagteekende&#8212;Dick Kennedy te Londen&#8212;Onverwacht, maar niet geruststellend
+voorstel&#8212;Weinig troostend spreekwoord&#8212;Eenige namen uit het martelaarsboek van Afrika&#8212;Voordeelen van een luchtballon.&#8212;Het geheim
+van doctor Ferguson.
+</p>
+</div>
+<p>Doctor Ferguson had een vriend. Geen tweede ik; zulk eene vriendschap kon niet bestaan tusschen twee geheel verschillende
+wezens. Deze vriend, Dick Kennedy geheeten, was een Schot in de volste beteekenis des woords, openhartig, resoluut, koppig.
+Hij bewoonde de kleine stad Leith bij Edinburg. Hij was soms visscher, maar overal en altijd een hartstochtelijk jager, wat
+niemand verwondert van een Schot, die gewoon is de bergen der Hooglanden te doorkruisen. Men noemde hem als iemand, die goed
+met de karabijn kon schieten; niet alleen deed hij de kogels door een mes in twee&euml;n splijten, maar zelfs in zoo gelijke stukken
+dat, als men die woog, men geen beduidend verschil tusschen hen kon merken.
+
+</p>
+<p>De gelaatstrekken van Kennedy deden denken aan die van Halbert Glendinning, zooals Walter Scott die beschreven heeft in &#8220;het
+Klooster;&#8221; zijn gestalte was hooger dan zes Engelsche voeten; vol bevalligheid scheen hij met een herculische kracht begaafd,
+zijn <a id="d0e315"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e315">10</a>]</span>aangezicht sterk gebruind door de zon, levendige zwarte oogen, eene natuurlijke stoutmoedigheid en eindelijk iets goeds en
+stevigs in zijn geheelen persoon, maakte iedereen met den Schot ingenomen. De beide vrienden hadden kennis gemaakt in Indi&euml;,
+toen beiden bij hetzelfde regiment dienden; terwijl Dick op tijgers en olifanten jacht maakte, zocht Samuel planten en insecten;
+ieder kon zich in zijn vak bekwaam noemen en meer dan eene zeldzame plant kwam in het bezit van den doctor, die evenveel waarde
+voor hem had als een paar ivoren slagtanden.
+
+</p>
+<p>Deze twee jongelieden hadden nooit gelegenheid elkander het leven te redden, noch een of anderen dienst te bewijzen. Vandaar
+hunne onveranderlijke vriendschap. Het noodlot verwijderde hen soms, maar de sympathie hereenigde hen altoos.
+
+</p>
+<p>Sedert hunne terugkomst in Engeland werden zij dikwijls gescheiden door de verre tochten van Ferguson, maar als deze terug
+was ging hij altijd eenige weken bij zijn vriend den Schot doorbrengen.
+
+</p>
+<p>Dick sprak van het verledene, Samuel bereidde de toekomst, de een zag voor, de ander achter zich. Vandaar was de geest van
+Ferguson onrustig, die van Kennedy altijd kalm.
+
+</p>
+<p>Na zijne reis door Thibet sprak de doctor bijna twee jaar lang niet van eenige nieuwe onderzoekingen; Dick geloofde dat zijne
+zucht naar reizen en avonturen verdwenen was en was daarover verrukt. Het moest, zeide hij, den een of anderen dag een slecht
+einde nemen; hoe men ook aan allerlei soort menschen gewoon zij, men reist niet straffeloos te midden der menscheneters en
+wilde dieren. Kennedy trachtte dus Samuel over te halen zijne rust te nemen, daar hij genoeg voor de wetenschap en te veel
+voor de menschelijke dankbaarheid had gedaan.
+
+</p>
+<p>Hierop vergenoegde zich de doctor met niets te antwoorden; hij bleef peinzend en gaf zich toen aan geheime berekeningen over,
+zijne nachten met cijferen doorbrengende, terwijl hij zelfs bijzondere werktuigen beproefde, waarvan niemand zich rekenschap
+kon geven. Men gevoelde dat hij iets grootsch in het hoofd had.
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarover kan hij zoo denken?&#8221; vroeg Kennedy zich af, toen zijn vriend hem in Januari verlaten had om naar Londen terug te
+keeren. Hij vernam dit op een morgen door het artikel in den &#8220;Daily Telegraph.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Genadige Hemel!&#8221; riep hij uit, &#8220;die dwaas, die onzinnige! Afrika in een luchtballon te doorkruisen! Dat ontbrak er nog aan!
+Ziedaar dan waarover hij sedert twee jaren dacht.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Toen zijne vertrouwde huishoudster, de oude Elspeth, hem trachtte te overtuigen dat het wel eene misleiding kon zijn, antwoordde
+hij: &#8220;Kom, ik zou mijn man niet kennen? Is het niet juist iets voor hem? Door de lucht te reizen! Nu is hij jaloersch op de
+arenden! Neen, dit zal niet gebeuren, ik zal het wel weten te verhinderen! <a id="d0e339"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e339">11</a>]</span>Als men hem liet begaan, zou hij, op een mooien dag weer, naar de Maan vertrekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Denzelfden avond nam Kennedy, half ongerust, half verbitterd plaats op den spoortrein en kwam den volgenden morgen te Londen
+aan.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p011.jpg" alt="Denzelfden avond nam Kennedy plaats op den spoortrein."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Drie kwartier daarna zette hem een cab aan het kleine huis des doctors, Soho Square, Greek Street, af; hij trad den drempel
+over en kondigde zich aan door vijf harde slagen op de deur.
+
+</p>
+<p>Ferguson zelf opende hem.&#8212;&#8220;Dick?&#8221; zeide hij zonder eenige verwondering.&#8212;&#8220;Dick zelf,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Hoe, mijn waarde
+Dick, gij te Londen, gedurende de winterjacht?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, ja.&#8221;&#8212;&#8220;En wat komt gij er doen?&#8221;&#8212;&#8220;Eene dwaasheid zonder naam verhinderen.&#8221;&#8212;&#8220;Eene
+dwaasheid?&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Is het waar, wat dit dagblad verhaalt,&#8221; antwoordde Kennedy, hem het nummer van den Daily Telegraph toonende.&#8212;&#8220;O! spreekt gij daarvan! Die dagbladen zijn zeer onbescheiden! Maar ga zitten, mijn waarde Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Ik ga niet zitten.&#8221;&#8212;&#8220;Hebt
+gij degelijk het voornemen deze reis te ondernemen?&#8221;&#8212;&#8220;Vast; mijne toebereidselen gaan goed voort, en ik....&#8221;&#8212;&#8220;Waar zijn zij,
+dat ik ze in stukken kan breken?&#8221;
+
+</p>
+<p>De waardige Schot werd ernstig boos.
+
+</p>
+<p>&#8220;Bedaard, mijn, waarde Dick,&#8221; hernam de doctor. &#8220;Ik begrijp uwe verbittering. Gij zijt boos op mij, dat ik u mijne nieuwe
+ontwerpen niet heb medegedeeld.&#8221;&#8212;&#8220;Noemt gij dat nieuwe ontwerpen?&#8221;&#8212;&#8220;Ik <a id="d0e359"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e359">12</a>]</span>heb veel te doen gehad,&#8221; antwoordde Samuel, zonder op deze woorden acht te slaan. &#8220;Maar wees bedaard, ik zou niet vertrokken
+zijn, zonder u te schrijven.&#8221;&#8212;&#8220;Daarom geef ik niet.&#8221;&#8212;&#8220;Omdat ik voornemens ben u mede te nemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Schot deed een sprong, waarover een gems zich niet zou geschaamd hebben.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ah, ha!&#8221; zeide hij, &#8220;gij wilt dus dat men ons beiden in het gesticht Bethlehem<a id="d0e365src" href="#d0e365" class="noteref">1</a> opsluite!&#8221;&#8212;&#8220;Ik heb bepaald op U gerekend, mijn waarde Dick en ik heb u gekozen, met uitsluiting van vele anderen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Kennedy bleef verstomd staan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Als gij mij tien minuten lang zult hebben aangehoord,&#8221; antwoordde de doctor bedaard, &#8220;zult gij mij bedanken.&#8221;&#8212;&#8220;Spreekt gij
+in ernst?&#8221;&#8212;&#8220;Zeker.&#8221;&#8212;&#8220;En als ik weiger u te vergezellen?&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult niet weigeren.&#8221;&#8212;&#8220;Maar als ik weiger?&#8221;&#8212;&#8220;Dan zal ik alleen
+vertrekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons gaan zitten,&#8221; zeide de jager, &#8220;en zonder drift spreken. Als gij niet gekscheert is het wel de moeite waard dat men
+redeneert.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat ons redeneeren terwijl wij ontbijten, mijn waarde Dick.&#8221;
+
+</p>
+<p>De beide vrienden gingen over elkander zitten voor eene kleine tafel, tusschen een hoop geroosterde broodjes en een grooten
+trekpot.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn waarde Samuel,&#8221; zeide de jager, &#8220;uw ontwerp is onzinnig! het is onmogelijk! het gelijkt op niets ernstigs en uitvoerbaars!&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+zullen wij zien, na het beproefd te hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Maar juist dat moet gij niet doen.&#8221;&#8212;&#8220;Waarom niet, als het u belieft?&#8221;&#8212;&#8220;En dan
+de gevaren en hinderpalen van allerlei aard!&#8221;&#8212;&#8220;De hinderpalen,&#8221; antwoordde Ferguson ernstig, &#8220;zijn uitgevonden om overwonnen
+te worden en wat de gevaren betreft, wie kan zich vleien, ze te ontvluchten? Alles is gevaar in het leven; het kan zeer gevaarlijk
+zijn voor zijne tafel te zitten of zijn hoed op het hoofd te zetten; overigens moet men hetgeen gebeuren zal, beschouwen als
+reeds gebeurd en slechts het tegenwoordige in de toekomst zien, want de toekomst is slechts een weinig meer verwijderd tegenwoordig.&#8221;&#8212;&#8220;Wat!&#8221;
+zeide Kennedy, de schouders ophalende, &#8220;gij zijt altijd fatalist.&#8221;&#8212;&#8220;Altijd, maar in de goede opvatting van het woord. Laten
+wij ons dus niet bekommeren over hetgeen het lot over ons beschikt en nooit ons goed Engelsch spreekwoord vergeten: &#8216;de mensch,
+die geboren is om opgehangen te worden, zal nimmer verdrinken.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>Daarop viel niets te antwoorden, hetgeen echter Kennedy niet verhinderde eene menigte bewijsgronden bij te brengen, welke
+hier op te noemen te lang zou duren. Maar eindelijk zeide hij na een uur redeneeren: &#8220;als gij volstrekt Afrika wilt doortrekken,
+als dit noodzakelijk is voor uw geluk, waarom slaat gij den gewonen weg niet in?&#8221;
+
+<a id="d0e385"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e385">13</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p013.jpg" alt="Dick Kennedy. Blz. 9."></p>
+<p class="figureHead">Dick Kennedy. Blz. <a href="#d0e299">9</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Waarom?&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;omdat tot hiertoe alle pogingen mislukt zijn! Omdat van Mungo Park af, die op den Niger werd
+vermoord, tot aan Vogel die in Wada&iuml; verdwenen is, sedert <a id="d0e396"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e396">14</a>]</span>Oudney, die te Murmur, Clapperton, die te Sackatou gestorven is, tot op den Franschman Maizan, die in stukken is gehouwen,
+van den majoor Laing af, die door de Touaregs gedood werd, tot op Roscher van Hamburg, die in het begin van 1860 werd vermoord,
+talrijke slachtoffers in Afrika gevallen zijn. Omdat het worstelen tegen de elementen, den honger, den dorst, de koorts, de
+wilde dieren en nog wilder volksstammen onmogelijk is! Omdat dat, wat op de eene wijze niet kan worden uitgevoerd, op eene
+andere manier beproefd moet worden! Eindelijk omdat daar, waar men niet middendoor kan, men er langs of over moet!&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Als het slechts de zaak was om er voorbij te gaan, maar er overheen, dat is iets anders,&#8221; hernam Kennedy.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu,&#8221; zeide de doctor met de grootste koelbloedigheid, &#8220;wat heb ik te vreezen? Gij zult wel begrijpen, dat ik mijne voorzorgen
+genomen heb om geen val van mijn ballon te duchten te hebben, als hij mij dus in den steek laat, zal ik mij op de gewone wijze
+der onderzoekers op de aarde terug bevinden; maar mijn ballon zal zulke kuren niet krijgen, wees daarvan verzekerd.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij moet er integendeel op rekenen.&#8221;&#8212;&#8220;Neen, mijn waarde Dick. Ik zal er mij niet van scheiden v&oacute;&oacute;r mijne aankomst aan de
+westkust van Afrika. Met dezen ballon is alles mogelijk, zonder hem verval ik weder in de gevaren en natuurlijke hinderpalen
+van een dergelijken tocht; met hem heeft men noch hitte, noch stortvloeden, noch onweders, noch den samoem, noch de ongezonde
+klimaten, noch de wilde dieren, noch de menschen te vreezen! Als ik te warm ben, klim ik; ben ik te koud, ik daal; bergen,
+afgronden, stroomen kan ik overtrekken, een onweder beheersch ik, een bergstroom ga ik strijkelings voorbij! Ik ga zonder
+mij te vermoeien, ik houd stil zonder rust te behoeven! Ik zweef boven nieuwe steden! Ik vlieg met de snelheid des orkaans,
+nu eens in de hoogste luchtstreken, dan eens op de honderd voet afstands van den grond, en de kaart van Afrika ontrolt zich
+voor mij in den grooten atlas der wereld.&#8221;
+
+</p>
+<p>De brave Kennedy begon zich ontroerd te gevoelen en echter duizelde hij van het schouwspel, dat hij zich voor oogen stelde.
+Hij beschouwde Samuel met bewondering, maar ook met vrees; hij voelde zich reeds in de ruimte slingeren.
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat zien,&#8221; zeide hij, &#8220;mijn waarde Samuel, gij hebt dus het middel gevonden, om de ballons te sturen?&#8221;&#8212;&#8220;Geenszins, dit is
+een hersenschim.&#8221;&#8212;&#8220;Maar dan zult gij gaan....&#8221;&#8212;&#8220;Waarheen de Voorzienigheid het wil, maar toch van het Oosten naar het Westen.&#8221;&#8212;&#8220;Waarom?&#8221;&#8212;&#8220;Omdat
+ik mij van de passaatwinden denk te bedienen, wier richting standvastig is.&#8221;&#8212;&#8220;O! waarlijk!&#8221; zeide Kennedy nadenkend: &#8220;de passaatwinden....
+zeker.... men kan.... er is werkelijk iets....&#8221;
+<a id="d0e408"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e408">15</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Mijn beste vriend, er is alles. Het engelsche gouvernement heeft een transportschip te mijner beschikking gesteld, men is
+eveneens overeengekomen, dat drie of vier schepen op de westkust zouden kruisen ten tijde van mijne vermoedelijke aankomst.
+Binnen hoogstens drie maanden zal ik te Zanzibar zijn, waar ik mijn ballon vullen zal, en vandaar zullen wij opstijgen....&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij!&#8221; zeide Dick.&#8212;&#8220;Zoudt gij nog eenige tegenwerping te maken hebben? Spreek, vriend Kennedy.&#8221;&#8212;&#8220;Eene tegenwerping? ik heb
+er duizend; maar zeg mij, onder anderen eens; als gij het land wilt zien, als gij naar willekeur wilt rijzen of dalen, kunt
+gij dit niet doen zonder uw gas te verliezen: tot heden zijn daaromtrent geene andere handelwijzen bekend, en dit heeft altijd
+de lange luchtreizen verhinderd.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn waarde Dick, ik zal u slechts &eacute;&eacute;n ding zeggen, ik zal geen deeltje gas, hoe klein ook, verliezen&#8221;&#8212;&#8220;En gij zult naar
+willekeur neerdalen?&#8221;&#8212;&#8220;Ja.&#8221;&#8212;&#8220;En hoe zult gij dat aanleggen?&#8221;&#8212;&#8220;Dat is mijn geheim, vriend Dick. Vertrouw, en uwe spreuk zij,
+even als de mijne: &#8216;Excelsior.&#8217;<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Het zij zoo,&#8221; antwoordde de jager, die geen woord Latijn verstond.
+
+</p>
+<p>Maar hij was vast besloten om zich door alle mogelijke middelen tegen het vertrek van zijn vriend te verzetten. Hij hield
+zich dus of hij het met hem eens was en vergenoegde zich met waarnemen. Samuel ging het oog houden op zijne toebereidselen.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e365" href="#d0e365src" class="noteref">1</a></span> Krankzinnigengesticht te Londen.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e420"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">IV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Afrikaansche onderzoekingen.&#8212;Barth, Richardson, Overweg, Werne, Brun-Rollet, Peney, Andrea Debono, Miani, Guillaume Lejean,
+Bruce, Krapf en Rebmann. Maizan, Roscher, Burton en Speke.
+</p>
+</div>
+<p>De richting, die doctor Ferguson zich had voorgesteld te volgen, was niet bij toeval gekozen, zijn punt van vertrek was ernstig
+overwogen, en niet zonder reden besloot hij van het eiland Zanzibar op te stijgen. Dit eiland, dicht bij de Oostkust van Afrika
+gelegen, ligt op 6&deg; zuiderbreedte, dat is 430 geographische mijlen bezuiden den evenaar.
+
+</p>
+<p>Van dit eiland was de laatste expeditie vertrokken om de bronnen van den Nijl op te sporen.
+
+</p>
+<p>Maar het zal goed zijn aan te wijzen, welke onderzoekingen Ferguson hoopte te verbinden. Er zijn twee hoofdzakelijke: die
+van doctor Barth in 1849, en die van de luitenants Burton en Speke in 1858.
+
+</p>
+<p>Doctor Barth is een Hamburger, die voor zijn landgenoot Overweg en voor zich het verlof vroeg om zich bij den tocht van den
+<a id="d0e434"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e434">16</a>]</span>Engelschman Richardson te voegen; deze was belast met eene zending naar Soudan.
+
+</p>
+<p>Dit uitgestrekte land is gelegen tusschen 15&deg; en 10&deg; <span class="corr" title="Bron: nooderbreedte">noorderbreedte</span>, dat is te zeggen, om er te komen, moet men meer dan 500 mijlen in het binnenste van Afrika dringen.
+
+</p>
+<p>Tot op dien tijd was die landstreek slechts bekend door de reis van Denham, Clapperton en Oudney van 1822 tot 1824. Richardson<span class="corr" title="Bron: .">,</span> Barth en Overweg, begeerig hunne onderzoekingen verder voort te zetten, kwamen te Tunis en Tripoli aan, even als hunne voorgangers,
+en vervolgens te Murzuk, hoofdstad van Fezzan.
+
+</p>
+<p>Zij verlieten toen de loodrechte richting en maakten een omweg westwaarts naar Gh&acirc;t, niet zonder moeielijkheden geleid door
+de Touaregs. Na duizend tooneelen van plundering, kwelling, aanvallen met gewapende hand, kwam hunne karavaan in October in
+de groote oase van Asben. Doctor Barth scheidde zich van zijne gezellen, deed een uitstapje naar de stad Aghad&egrave;s en voegde
+zich weder bij den tocht, die zich den 12<sup>den</sup> December weder op weg begaf; zij kwamen in de provincie Damerghou, waar de reizigers scheidden en Barth den weg van Kano
+insloeg, waar hij met geduld en na het betalen van aanzienlijke sommen aankwam.
+
+</p>
+<p>Ondanks een hevige koorts verliet hij deze stad den 7<sup>den</sup> Maart door een enkelen bediende gevolgd. Het voornaamste doel zijner reis was het meer Tchad te verkennen, waarvan hij nog
+350 mijlen verwijderd was. Hij ging toen oostwaarts en bereikte de stad Zouricolo in Burnou, aan den oever van het meer. Eindelijk
+bereikte hij na drie weken, den 14<sup>den</sup> April, twaalf en een halve maand na zijn vertrek van Tripoli, de stad Ngornou.
+
+</p>
+<p>Wij vinden hem den 29<sup>sten</sup> Maart 1851 weder bij zijn vertrek met Overweg om het koninkrijk Adamaoua, ten zuiden van het meer, te bezoeken; hij kwam
+tot aan de stad Yola, een weinig beneden 9&deg; noorderbreedte. Dit is de uiterste grens door dien stoutmoedigen reiziger bereikt.
+
+</p>
+<p>Hij kwam in Augustus te Kouka terug, vandaar doorreisde hij achtereenvolgens Mandara, Barghimi, Kanem en bereikte de uiterste
+grens ten Oosten, de stad Masena, op 17&deg; 20&#8242; westerlengte gelegen<a id="d0e466src" href="#d0e466" class="noteref">1</a>.
+
+</p>
+<p>Den 25<sup>sten</sup> November 1752, na den dood van Overweg, zijn laatsten medgezel, drong hij westelijk door, bezocht Sockoto, stak den Niger
+over, en kwam eindelijk te Tombuctoe, waar hij acht maanden lang moest kwijnen te midden der kwellingen en slechte behandelingen
+van den scheik en van de ellende. Maar de tegenwoordigheid van een Christen in de stad kon niet langer worden geduld, de Fullanahs
+dreigden haar te belegeren. De doctor verliet haar dus den 17<sup>den</sup> Maart 1854, vluchtte naar de grenzen, <a id="d0e477"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e477">17</a>]</span>waar hij drie-en-dertig dagen bleef, van alles ontbloot, kwam in November te Kano terug&#8212;en ging weder naar Kouka, vanwaar
+hij, na vier maanden oponthoud, den weg naar Denham weder insloeg; hij zag Tripoli weder tegen het einde van Augustus 1855
+en kwam den 6<sup>den</sup> September te Londen terug, alleen overgebleven van zijne makkers. Dit was de stoutmoedige reis van Barth.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson teekende zorgvuldig op, dat hij tot op 4&deg; noorderbreedte en 17&deg; westerlengte was gekomen.
+
+</p>
+<p>Zien wij nu, wat de luitenants Burton en Speke in Oost-Afrika deden.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p017.jpg" alt="Kaart van Afrika met afbeeldingen van ondekkingsreizigers."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De verschillende expediti&euml;n, die den Nijl opzeilden, konden nooit aan de geheimzinnige bronnen van die rivier komen. Volgens
+het verhaal van den duitschen geneesheer Ferdinand Werne, ging de reis, beproefd in 1840, onder bescherming van Mehemed-Ali,
+niet verder dan Gondokoro, tusschen de 4&deg; en 5&deg; noorder-parallel.
+
+</p>
+<p>In 1855 vertrok Brun-Rollet, die tot consul van Sardini&euml; in oostelijk Soedan benoemd was, in plaats van Vaudey, die ter dood
+was gebracht, van Karthoum en kwam, onder den naam van Yakoub, handelaar in gom en ivoor, te Belenia, beneden den 4den graad
+en keerde ziek naar Karthoum terug, waar hij in 1857 stierf.
+
+</p>
+<p>Noch doctor Peney, chef van den geneeskundigen dienst in Egypte, die op een kleine stoomboot een graad zuidelijker kwam dan
+Gondokoro en van uitputting te Karthoum stierf&#8212;noch de Venetiaan Miani, die, de watervallen ten zuiden van Gondokoro gelegen
+omtrekkende, <a id="d0e497"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e497">18</a>]</span>de tweede parallel bereikte&#8212;noch de Maltezer koopman Andrea Debono, die zijn uitstap naar den Nijl nog verder voortzette,
+konden de onoverschrijdelijke grens overkomen.
+
+</p>
+<p>In 1859 begaf Guillaume Lejean, door het fransche gouvernement met eene zending belast, zich naar Karthoum, langs de Roode
+Zee, scheepte zich op den Nijl in met een-en-twintig man equipage en twintig soldaten, maar hij kon niet verder komen dan
+Gondokoro en liep de grootste gevaren te midden der negers, die in vollen opstand waren. De tocht onder het bestuur van d&#8217;Escayrac
+de Lauture beproefde eveneens aan de befaamde bronnen te komen.
+
+</p>
+<p>Maar die noodlottige eindpaal hield altijd de reizigers terug; de afgezondenen van Nero hadden eertijds den 9<sup>den</sup> graad noorderbreedte bereikt; men vorderde dus in achttien eeuwen slechts 5 of 6 graden, dat is 300 &agrave; 360 geographische mijlen.
+
+</p>
+<p>Verscheidene reizigers beproefden de bronnen van den Nijl te bereiken, door van een punt op de Oostkust van Afrika te vertrekken.
+
+</p>
+<p>Van 1768 tot 1772 vertrok de Schot Bruce van Masuah, eene haven van Abyssini&euml;, doorreisde Tigr&eacute;, bezocht de puinhoopen van
+Axum, zag de bronnen van den Nijl, waar zij niet waren en verkreeg geen enkel belangrijk resultaat.
+
+</p>
+<p>In 1844 stichtte doctor Krapf, een anglikaansch zendeling, eene nederzetting te Monbaz op de kust van Zanguebar en ontdekte,
+in gezelschap van den eerwaarden Rebmann, twee bergen op driehonderd mijlen afstands van de kust; het zijn de bergen Kilimandjaro
+en Kenia, die de heeren de Heuglin en Thornton gedeeltelijk hebben beklommen.
+
+</p>
+<p>In 1845 ontscheepte de Franschman Maizan alleen te Bagamayo, tegenover Zanzibar en kwam te Deje-la-Mhora, waar het opperhoofd
+hem onder de wreedste martelingen deed sterven.
+
+</p>
+<p>In 1859, in Augustus, bereikte de jonge reiziger Roscher van Hamburg, met eene karavaan arabische kooplieden vertrokken, het
+meer Nyassa, waar hij in den slaap werd vermoord.
+
+</p>
+<p>Eindelijk werden in 1857 de luitenants Burton en Speke, beiden officieren in het leger van Bengalen, door het Aardrijkskundig
+genootschap van Londen gezonden, om de groote afrikaansche meren te onderzoeken; den 17<sup>den</sup> Juni verlieten zij Zanzibar en richtten zich westwaarts.
+
+</p>
+<p>Na vier maanden ongehoord lijden, nadat hunne bagage geplunderd en hunne dragers gedood waren, kwamen zij te Kazeh, middelpunt
+van vereeniging der handelaars en karavanen; zij waren midden in het Maanland; daar verzamelden zij kostbare documenten over
+de zeden, regeering, godsdienst en plantengroei van het land; vervolgens richtten zij hun weg naar het eerste der groote meren,
+het meer Tanganayika, gelegen tusschen 3&deg; en 8&deg; <a id="d0e523"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e523">19</a>]</span>zuiderbreedte; zij kwamen er den 14<sup>den</sup> Februari 1858 aan en bezochten de verschillende volksstammen aan de oevers, voor het grootste deel menscheneters.
+
+</p>
+<p>Zij vertrokken den 26<sup>sten</sup> Mei en kwamen den 20<sup>sten</sup> Juni te Kazeh terug. Daar bleef Burton, uitgeput, verscheidene maanden ziek; gedurende dien tijd deed Speke een tocht naar
+het noorden van meer dan 300 mijlen ver, tot aan het meer Ouk&eacute;r&eacute;ou&eacute;, dat hij den 3<sup>den</sup> Augustus zag, maar hij kon er slechts het begin van zien op 2&deg; 30&#8242; breedte.
+
+</p>
+<p>Hij was den 25<sup>sten</sup> Augustus te Kazeh terug en hernam met Burton den weg naar Zanzibar, dat zij in Maart van het volgende jaar wederzagen. Deze
+twee onverschrokken reizigers kwamen toen in Engeland terug, en het Aardrijkskundige genootschap te Parijs kende hun zijn
+jaarlijkschen prijs toe.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson merkte zorgvuldig op, dat zij noch den 2<sup>den</sup> graad zuiderbreedte noch den 29<sup>sten</sup> graad oosterlengte hadden overschreden.
+
+</p>
+<p>Hij moest dus de onderzoekingen van Burton en Speke verbinden met die van doctor Barth; dat is, hij moest eene uitgestrektheid
+lands van meer dan twaalf graden doorkruisen.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e466" href="#d0e466src" class="noteref">1</a></span> Men rekent hier van den meridiaan van Greenwich.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e554"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>V.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Droomen van Kennedy.&#8212;Lidwoorden en voornaamwoorden in het meervoud.&#8212;Vleierijen van Dick.&#8212;Wandeling over de kaart van Afrika.&#8212;Wat
+er tusschen de twee punten van den passer blijft.&#8212;Hedendaagsche tochten.&#8212;Speke en Grant.&#8212;Krapf, de Decken, de Heuglin.
+</p>
+</div>
+<p>Doctor Ferguson verhaastte zeer de toebereidselen tot zijn vertrek; hij bestuurde zelf het vervaardigen van zijn luchtballon,
+volgens zekere wijzigingen, waarover hij het stilzwijgen bewaarde.
+
+</p>
+<p>Reeds sedert lang had hij zich op het Arabisch en verschillende Mandingsche tongvallen toegelegd; dank zijn aanleg voor de
+kennis van vele talen maakte hij snelle vorderingen.
+
+</p>
+<p>Onderwijl verliet zijn vriend de jager hem geen oogenblik; hij vreesde zonder twijfel dat de doctor zou opstijgen zonder iets
+te zeggen; hij hield daarover tot Samuel Ferguson verschillende redeneeringen, die den laatste niet overtuigden, en smeekte
+hem op hartroerenden toon van zijn voornemen af te zien, maar te vergeefs. Dick voelde dat hij in dit opzicht niets op hem
+vermocht.
+<a id="d0e566"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e566">20</a>]</span></p>
+<p>De arme Schot was wezenlijk te beklagen; hij beschouwde het blauwe gewelf des hemels niet meer zonder eene sombere vrees;
+hij droomde alle nachten, dat hij van eene onmetelijke hoogte nederviel.
+
+</p>
+<p>Wij moeten er bijvoegen dat hij, gedurende deze verschrikkelijke droomen eens of tweemaal uit zijn bed viel. Zijne eerste
+zorg was, aan Ferguson eene erge kneuzing aan het hoofd te laten zien. En echter zeide hij, het was slechts drie voet hoog,
+niet meer, en dan zulk een buil! Deze redeneering, vol zwaarmoedigheid, bewoog den doctor niet.&#8212;&#8220;Wij zullen niet vallen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar,
+als wij vallen?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen niet vallen.&#8221;&#8212;Dit was klaar, en Kennedy had niets te antwoorden.
+
+</p>
+<p>Wat Dick bijzonder verbitterde, was dat de doctor hem toescheen zijn persoon geheel te verloochenen; hij beschouwde hem, Kennedy,
+onherroepelijk als den man, die zijn metgezel op de luchtreis zou worden. Dit was aan geen twijfel onderhevig. Samuel maakte
+een onverdraaglijk misbruik van het meervoudige voornaamwoord van den eersten persoon.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij vorderen.... wij zullen gereed zijn den.... wij zullen vertrekken den ....&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8221;<i>Onze</i> ballon.... <i>ons</i> schuitje.... <i>ons</i> onderzoek.
+
+</p>
+<p>&#8221;<i>Onze</i> toebereidselen.... <i>onze</i> ontdekkingen.... <i>onze</i> opstijging.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dick huiverde er van, hoewel besloten om niet te vertrekken; maar hij wilde zijn vriend niet te zeer tegenstreven. Laat ons
+zelfs bekennen, dat hij in stilte eenige uitgezochte kleederen en zijne beste jachtgeweren van Edinburg had laten komen.
+
+</p>
+<p>Eens, nadat hij erkend had, dat men met een ongehoord geluk eene kans op duizend had om goed te slagen, veinsde hij aan de
+wenschen van den doctor toe te geven; maar, om de reis uit te stellen, zocht hij de meest verschillende uitvluchten. Hij sprak
+over het nut en de goede gelegenheid van den tocht.... Was die ontdekking van de bronnen van den Nijl wezenlijk noodzakelijk?....
+Zou men werkelijk voor het heil der menschheid gearbeid hebben?.... Als, per slot van rekening, de volksstammen van Afrika
+beschaafd waren, zouden zij daarom gelukkiger zijn?.... Was men, overigens, zeker dat de beschaving niet eerder daar was dan
+in Europa?&#8212;&#8220;Misschien&#8221;&#8212;&#8220;En kon men nog niet wachten?.... Het doortrekken van Afrika zou zeker eens plaats hebben, maar op
+eene minder gewaagde manier.... Binnen eene maand, zes maanden, voor het einde van een jaar zou er zonder twijfel wel een
+of andere onderzoeker komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dit alles bracht juist het tegenovergestelde te weeg van wat hij zich daarmede had voorgesteld en de doctor sidderde van ongeduld.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p021.jpg" alt="Dick raadpleegt de kaart. Blz. 22."></p>
+<p class="figureHead">Dick raadpleegt de kaart. Blz. <a href="#d0e615">22</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Wilt gij dan, ongelukkige Dick, wilt gij dan, valsche vriend, <a id="d0e613"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e613">21</a>]</span>dat een ander van dezen roem voordeel trekt? Moet ik dan mijn verleden schande aandoen? moet ik voor hinderpalen terugdeizen,
+die inderdaad niets beteekenen? moet ik door eene lage aarzeling <a id="d0e615"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e615">22</a>]</span>beloonen wat het engelsche gouvernement en het Koninklijk genootschap van Londen voor mij hebben gedaan?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar....&#8221; antwoordde Kennedy.
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar,&#8221; zeide de doctor, &#8220;weet gij niet, dat mijne reis moet medewerken tot den goeden uitslag der tegenwoordige ondernemingen?
+Wilt gij dan niet dat nieuwe onderzoekers Afrika binnentrekken?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Echter....<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span> Hoor mij wel aan, Dick, en sla de oogen op deze kaart.&#8221;&#8212;Dick deed het gelaten.&#8212;&#8220;Trek den Nijl langs,&#8221; zeide Ferguson.&#8212;&#8220;Ik
+doe het,&#8221; antwoordde Kennedy gedwee.&#8212;&#8220;Kom te <span class="corr" title="Bron: Gondokora">Gondokoro</span> aan.&#8221;&#8212;&#8220;Ik ben er.&#8221; En Kennedy dacht er aan hoe gemakkelijk zulk eene reis.... op de kaart was.&#8212;&#8220;Neem een der punten van dezen
+passer,&#8221; hernam de doctor, &#8220;en plaats die op die stad, welke de stoutmoedigsten nauwelijks hebben durven voorbijtrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Het
+is gedaan.&#8221;&#8212;&#8220;En zoek nu op de kust het eiland Zanzibar, op 6&deg; zuiderbreedte.&#8221;&#8212;&#8220;ik ben er.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Volg nu deze parallel en kom te Kazeh.&#8221;&#8212;&#8220;Ik ben er.&#8221;&#8212;&#8220;Klim op 33&deg; lengte op tot aan de opening van het meer Ouk&eacute;r&eacute;ou&eacute;, de
+plaats waar de luitenant Speke stilhield.&#8221;&#8212;&#8220;Ik ben er! Een weinig verder zou ik in het meer gevallen zijn!&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! weet gij
+wat men het recht heeft te onderstellen, na de berichten door de volksstammen aan den oever van dat meer gegeven?&#8221;&#8212;&#8220;Neen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+dit meer, welks onderste uiteinde op 2&deg; 30<span class="corr" title="Bron: ">&#8242;</span> breedte ligt, zich twee en een halven graad benoorden den evenaar moet uitstrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Waarlijk!&#8221;&#8212;&#8220;En van dit noordelijke
+uiteinde ontspringt een stroom water, die noodzakelijk zich met den Nijl moet vereenigen, zoo hij de Nijl zelf niet is.&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+is merkwaardig.&#8221;&#8212;&#8220;Zet nu de tweede punt van uw passer op dit uiteinde van het meer Ouk&eacute;r&eacute;ou&eacute;.&#8221;&#8212;&#8220;Het is gedaan, vriend Ferguson.&#8221;&#8212;&#8220;Hoeveel
+graden telt gij tusschen de twee punten?&#8221;&#8212;&#8220;Nauwelijks twee.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>weet gij, hoeveel afstand dit is, Dick?&#8221;<span class="corr" title="Bron: ">&#8212;</span>&#8220;Neen.&#8221;&#8212;&#8220;Nauwelijks 120 mijlen, dat is, niets.&#8221;&#8212;&#8220;Bijna niets, Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;Weet gij, wat op dit oogenblik gebeurt?&#8221;&#8212;&#8220;Neen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu! zie hier. Het Aardrijkskundig genootschap heeft het onderzoek van het meer, dat door Speke gezien is, als zeer belangrijk
+beschouwd. Met haar medeweten heeft de luitenant, nu kapitein Speke, zich kapitein Grant van het Indische leger tot metgezel
+gekozen; zij hebben zich aan het hoofd eener groote en goed ondersteunde expeditie gesteld; hun is opgedragen langs het meer
+te gaan en te Gondokoro terug te komen; zij hebben eene toelage van meer dan 5000 pond ontvangen, en de gouverneur van de
+Kaap heeft hottentotsche soldaten tot hunne beschikking gesteld; zij zijn in het laatst van October 1860 van Zanzibar vertrokken.
+Gedurende dien tijd heeft de Engelschman John Petherick, consul van Hare Majesteit te Karthoum, ongeveer 700 pond ontvangen;
+hij moet te Karthoum eene stoomboot uitrusten, haar van voldoende levensmiddelen <a id="d0e642"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e642">23</a>]</span>voorzien en zich naar Gondokoro begeven; daar zal hij de karavaan van kapitein Speke afwachten en de noodige maatregelen nemen
+om hem van nieuwen leeftocht te voorzien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed bedacht,&#8221; zeide Kennedy.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij ziet wel, dat er geen tijd te verliezen is als wij aan dat onderzoek willen deelnemen. En dit is niet alles; terwijl
+men met zekeren tred de ontdekking van de bronnen van den Nijl te gemoet gaat, begeven andere reizigers zich moedig in de
+binnenlanden van Afrika.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Te voet,&#8221; zeide Kennedy.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;Doctor Krapf stelt zich voor naar het Westen te gaan langs de Djob, eene rivier die onder den
+evenaar ligt. De baron Decken heeft Monbaz verlaten, de bergen Kenia en Kilimandjaro verkend en gaat naar de binnenlanden.&#8221;&#8212;&#8220;Altijd
+te voet?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, of op muilezels.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is voor mij precies hetzelfde,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Eindelijk,&#8221; hernam de doctor, &#8220;heeft
+De Heuglin, onder-consul van Oostenrijk te Karthoum, eene belangrijke expeditie uitgerust, wier eerste doel is den reiziger
+Vogel te zoeken, die in 1853 naar Soedan werd gezonden, om deel te nemen aan den tocht van doctor Barth. In 1856 verliet hij
+Bornou en besloot dit onbekende land, dat tusschen het meer Tchad en Darfour ligt, te onderzoeken. Maar sedert dien tijd heeft
+men niets van hem gehoord. Brieven in Juni 1860 te Alexandri&euml; aangekomen, melden, dat hij op bevel van den Koning van Wada&iuml;
+vermoord is, andere daarentegen, door doctor Hartmann aan den vader des reizigers geadresseerd, zeggen, volgens het verhaal
+van een fellatah van Bornou, dat Vogel te Wara gevangen wordt gehouden; alle hoop is dus niet verloren. Een comit&eacute; heeft zich
+gevormd onder het voorzitterschap van den regeerenden hertog van Saxen-Koburg-Gotha; mijn vriend Petermann is daarvan secretaris;
+eene nationale inschrijving heeft de kosten der expeditie gedekt, waarbij zich vele geleerden hebben gevoegd; De Heuglin is
+in Juni van Masuah vertrokken en terzelfder tijd, dat hij de sporen van Vogel zoekt, moet hij het geheele land tusschen den
+Nijl en het meer Tchad onderzoeken, dat is, de werkzaamheden van kapitein Speke verbinden met die van doctor Barth. En dan
+zal men Afrika van het Oosten naar het Westen zijn doorgetrokken.&#8221;<a id="d0e652src" href="#d0e652" class="noteref">1</a>
+
+</p>
+<p>&#8220;Welnu!&#8221; hernam de Schot, &#8220;dewijl dit alles zoo goed sluit, wat zullen wij dan daar gaan doen?&#8221;
+<a id="d0e657"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e657">24</a>]</span></p>
+<p>Doctor Ferguson antwoordde niet en vergenoegde zich de schouders op te halen.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e652" href="#d0e652src" class="noteref">1</a></span> Sedert het vertrek van doctor Ferguson heeft men vernomen, dat de Heuglin, ten gevolge van eenige beraadslaging, een weg heeft
+ingeslagen, tegenovergesteld van dien, welke zijne expeditie was aangewezen, wier bestuur aan Munzinger is toevertrouwd.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e660"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Een ongewoon bediende.&#8212;Hij ziet de wachters van Jupiter.&#8212;Dick en Joe twisten.&#8212;De twijfel en het geloof.&#8212;De weging.&#8212;Joe-Wellington.&#8212;Hij
+ontvangt eene halve kroon.
+</p>
+</div>
+<p>Doctor Ferguson had een bediende, met name Joe, een uitmuntend man, die aan zijn meester een onbepaald vertrouwen en eene
+stipte dienstvaardigheid had toegezegd, daar hij zelfs zijne bevelen voorkwam en altijd op eene vernuftige wijze uitlegde;
+hij was altijd in een goed humeur. Ferguson liet al wat zijn onderhoud betrof, op hem aankomen, en met reden. Zeldzame en
+eerlijke Joe! Een knecht, die uw diner bestelt en wiens smaak de uwe is, die uw reiskoffer pakt en noch kousen noch hemden
+vergeet, die uwe sleutels en uwe geheimen bezit, en daarvan geen misbruik maakt.
+
+</p>
+<p>Maar wat ook was de doctor voor dien waardigen Joe? met welken eerbied en welk vertrouwen ontving hij zijne beslissingen!
+Als Ferguson gesproken had, was het een gek, die zou willen antwoorden. Al wat hij dacht was juist, al wat hij zeide verstandig,
+al wat hij beval doenlijk, al wat hij ondernam mogelijk en al wat hij voltooide bewonderenswaardig. Al hadt gij Joe in stukken
+gehouwen, dat u zeker niet zou hebben aangestaan, hij zou omtrent zijn meester niet van gevoelen veranderd zijn.
+
+</p>
+<p>Toen de doctor het voornemen koesterde om Afrika in een ballon door te reizen, was het voor Joe eene gedane zaak; er bestonden
+geene hinderpalen meer; van het oogenblik af aan, dat doctor Ferguson besloten had te vertrekken, was hij ook aangekomen&#8212;met
+zijn getrouwen dienaar, want die brave jongen wist wel dat hij mede zou gaan, hoewel daarover nog niet was gesproken.
+
+</p>
+<p>Hij moest overigens belangrijke diensten bewijzen door zijn vernuft en zijne groote vlugheid. Als men een professor in de
+gymnastiek voor de apen in den dierentuin, die toch zeer slim zijn, had moeten benoemen, zoude Joe zeker die betrekking hebben
+gekregen. Springen, klouteren, vliegen, duizend verwonderlijke toeren uitvoeren, was voor hem slechts een spel.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p025.jpg" alt="Joe. Blz. 24."></p>
+<p class="figureHead">Joe. Blz. <a href="#d0e657">24</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Als Ferguson het hoofd en Kennedy de arm was, moest Joe de <a id="d0e684"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e684">25</a>]</span>hand zijn. Hij had zijn meester reeds op verscheidene reizen vergezeld en bezat eenige wetenschap op zijne wijze, maar hij
+onderscheidde zich voornamelijk daardoor, dat hij alles van de beste <a id="d0e686"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e686">26</a>]</span>zijde beschouwde; hij vond alles gemakkelijk, logisch, natuurlijk, en bij gevolg kende hij de behoefte niet om zich te beklagen
+en te morren.
+
+</p>
+<p>Onder andere hoedanigheden bezat hij een verbazend sterk gezicht; hij deelde met Moestlin, den professor van Kepler, de zeldzame
+bekwaamheid om zonder verrekijker de wachters van Jupiter te zien en in de groep der Plejaden 14 sterren te tellen, waarvan
+de laatsten van de negende grootte zijn. Hij was daarom niet trotscher, integendeel, hij groette u reeds van verre en, als
+het noodig was, wist hij zich voortreffelijk van zijne oogen te bedienen.
+
+</p>
+<p>Met dit vertrouwen, dat Joe in den doctor stelde, moet men zich dus niet verwonderen over de onophoudelijke woordenwisselingen
+tusschen Kennedy en den waardigen bediende, terwijl ze overigens op een behoorlijken afstand van elkander bleven.
+
+</p>
+<p>De een twijfelde, de ander geloofde; de een had eene groote voorzichtigheid, de ander een blind vertrouwen; de doctor bevond
+zich tusschen twijfel en vertrouwen in, dat wil zeggen, dat hij zich om geen van beiden bekommerde.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>&#8212;&#8220;Welnu, mijnheer Kennedy?&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Welnu! mijn jongen?&#8221;&#8212;&#8220;Het oogenblik nadert. Het schijnt, dat wij ons naar de maan
+inschepen.&#8221;&#8212;&#8220;Gij wilt zeggen naar het Maanland, dat niet zoover ligt; maar wees tevreden, het is even gevaarlijk.&#8221;&#8212;&#8220;Gevaarlijk!
+met een man als doctor Ferguson!&#8221;&#8212;&#8220;Ik wil u uwe begoochelingen niet ontnemen, brave Joe, maar wat hij daar gaat ondernemen
+is kort en goed het werk van een zinnelooze; hij zal niet vertrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Zal hij niet vertrekken? Gij hebt dan zijn ballon
+niet gezien in de werkplaats van de heeren Mitchell in Bourough<a id="d0e696src" href="#d0e696" class="noteref">1</a>.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal er mij wel voor wachten, dien te gaan zien.&#8221;&#8212;&#8220;Gij verliest daar een fraai schouwspel, mijnheer! Welk een fraai
+voorwerp! Wat eene fraaie snede! Welk een lief schuitje! Wat zullen wij daarin op ons gemak zijn!&#8221;&#8212;&#8220;Gij denkt er dus ernstig
+aan uw meester te vergezellen?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ja,&#8221; antwoordde Joe met overtuiging, &#8220;ik zal hem vergezellen waar hij wil! Dat zou er nog aan ontbreken, om hem alleen te
+laten, als wij reeds samen de geheele wereld hebben rondgereisd! Wie zou hem ondersteunen als hij vermoeid was? Wie zou hem
+eene krachtige hand bieden om een afgrond over te springen? Wie zou hem oppassen als hij ziek werd? Neen, mijnheer Dick, Joe
+zal altoos op zijn post zijn bij doctor Ferguson.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Brave jongen.&#8221;&#8212;&#8220;Overigens, gij gaat met ons,&#8221; hernam Joe.&#8212;&#8220;Zonder twijfel,&#8221; zeide Kennedy! &#8220;dat is te zeggen, ik vergezel
+u, om Samuel tot op het laatste oogenblik te verhinderen eene dergelijke dwaasheid te doen! Ik zal hem zelfs tot aan Zanzibar
+volgen, <a id="d0e703"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e703">27</a>]</span>opdat daar nog een vriendenhand hem van zijn onzinnig plan terug moge houden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij zult niets tegenhouden, mijnheer Kennedy, met uw verlof. Mijn meester is niet gek; hij overdenkt lang wat hij wil ondernemen,
+en als zijn besluit genomen is, kan de duivel zelfs hem niet daarvan afbrengen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Dat zullen wij zien.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Vlei u niet met die hoop. Het is van het grootste belang, dat gij meegaat. Voor een jager als gij, is Afrika een heerlijk
+land. Aldus zult gij op geenerlei wijs berouw hebben van uwe reis.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Neen, zeker niet, ik zal er geen berouw van hebben, vooral als die stalen kop eindelijk voor de bewijzen zwicht.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;A propos,&#8221; zeide Joe, &#8220;gij weet, dat van daag de weging plaats heeft.&#8221;&#8212;&#8220;De weging?&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel. Mijn meester, gij en
+ik, wij gaan ons laten wegen.&#8221;&#8212;&#8220;Even als Jockeys.&#8221;&#8212;&#8220;Precies. Maar wees gerust, men zal u niet mager maken, als gij te zwaar
+zijt. Men zal u nemen zooals gij zijt.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal me niet laten wegen,&#8221; zeide de Schot met vastheid.&#8212;&#8220;Maar, mijnheer, het schijnt
+dat het noodig is voor zijn toestel.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! zijn toestel zal het zonder dit wel klaren.&#8221;&#8212;&#8220;Zoo! zoo! En als wij nu eens uit
+gebrek aan nauwkeurige berekeningen, niet konden opstijgen?&#8221;&#8212;&#8220;Ik verlang niets anders!&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons zien, mijnheer Kennedy,
+mijn meester zal ons terstond komen halen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal niet gaan&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult hem dit verdriet niet willen doen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal wel.&#8221;&#8212;&#8220;Goed,&#8221;
+zeide Joe lachende. &#8220;Gij spreekt zoo, omdat hij niet hier is, maar als hij in uw gezicht zal zeggen: &#8216;Dick (met u verlof)
+Dick, ik moet nauwkeurig uw gewicht kennen, dan zult gij gaan, daarvoor sta ik borg.<span class="corr" title="Bron: ">&#8217;&#8221;</span>&#8212;&#8220;Ik zal niet gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Op hetzelfde oogenblik kwam de doctor in zijne studeerkamer, waar dit gesprek werd gehouden; hij zag Kennedy aan, die zich
+niet op zijn gemak gevoelde.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dick,&#8221; zeide de doctor, &#8220;ga met Joe; ik moet weten hoe zwaar gij beiden weegt.&#8221;&#8212;&#8220;Maar....&#8221;<span class="corr" title="Bron: ">&#8212;</span>&#8220;gij kunt uw hoed ophouden. Kom.&#8221; En <span class="corr" title="Bron: dick">Dick</span> ging.
+
+</p>
+<p>Alle drie begaven zich naar de werkplaats van de heeren Mitchell, waar een der zoogenaamde romeinsche weegschalen gereed gemaakt
+was. De doctor moest werkelijk het gewicht van zijne metgezellen kennen voor het evenwicht van zijn ballon. Hij liet dus Dick
+op de schaal gaan en deze, zonder weerstand te bieden, zeide zacht: &#8220;Ook goed, dit verbindt nog tot niets.&#8221;&#8212;&#8220;Honderd drie-en-vijftig
+pond,&#8221; zeide de doctor, het getal in zijn zakboekje opteekenende.&#8212;&#8220;Ben ik te zwaar?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, mijnheer Kennedy,&#8221; antwoordde
+Joe; &#8220;overigens, ik ben licht, dat weegt tegen elkaar op.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dit zeggende, nam Joe spoedig de plaats van den jager in; in zijne drift wierp hij de ballans bijna omver; hij stelde zich
+in de <a id="d0e735"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e735">28</a>]</span>houding van Wellington in Hyde Park.&#8212;Honderd-twintig pond, schreef de doctor.&#8212;&#8220;H&egrave;! h&egrave;!&#8221; zeide Joe met een glimlach van voldoening.
+Waarom glimlachte hij? Hij zou dit nooit kunnen zeggen.&#8212;&#8220;Op mijne beurt,&#8221; zeide Ferguson, en hij schreef honderd-vijf-en-dertig
+pond voor zijn gewicht. &#8220;Met ons allen,&#8221; zeide hij, &#8220;wegen wij niet meer dan vierhonderd pond.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p028.jpg" alt="Hij stelde zich in de houding van Wellington in Hyde Park."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar, meester,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;als het voor uw tocht noodig was, kon ik mij wel een weinig doen vermageren, door niet te
+eten.&#8221;&#8212;&#8220;Dat hoeft niet, mijn jongen,&#8221; zeide de doctor; &#8220;gij kunt naar hartelust eten, en ziedaar een halve kroon om u naar
+willekeur te verzwaren.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e696" href="#d0e696src" class="noteref">1</a></span> Zuidelijke voorstad van Londen.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e744"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VII</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Wiskundige bijzonderheden.&#8212;Berekening van den inhoud des ballons.&#8212;De dubbele ballon.&#8212;Het omkleedsel.&#8212;Het schuitje.&#8212;De geheimzinnige
+toestel.&#8212;De levensmiddelen.&#8212;De optelling.
+</p>
+</div>
+<p>Doctor Ferguson was lang bezig geweest met de bijzonderheden zijner expeditie. Men begrijpt dat de ballon, dit wonderbaarlijke
+voertuig, bestemd om hen door de lucht te voeren, het voorwerp van bestendige zorg voor hem was.
+
+</p>
+<p>Eerst, om den ballon niet te groot te maken, besloot hij hem te <a id="d0e754"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e754">29</a>]</span>vullen met waterstofgas, dat veertien-en-een half maal lichter is dan de lucht. Dit gas wordt gemakkelijk verkregen en heeft
+de beste uitkomsten opgeleverd in de ondervinding met luchtreizen opgedaan.
+
+</p>
+<p>Na nauwkeurige berekeningen vond de doctor, dat zij voor de voor zijne reis onmisbare voorwerpen en zijn toestel een gewicht
+van 4000 pond moest opheffen; hij moest dus de kracht van opstijging berekenen van een ballon, die dit gewicht kan dragen
+en bij gevolg ook zijn inhoud.
+
+</p>
+<p>Een gewicht van 4000 pond wordt voorgesteld door een verplaatsing van lucht van 44847 <span class="abbr" title="kubieke"><abbr title="kubieke">kub.</abbr></span> voet<a id="d0e763src" href="#d0e763" class="noteref">1</a>, dat wil zeggen, 44847 kub. voet lucht wegen 4000 pond.
+
+</p>
+<p>Als hij aan den ballon deze ruimte geeft door hem, in plaats van met lucht, met waterstofgas te vullen, dat veertien en een
+halfmaal lichter zijnde, slechts 276 pond weegt, ontbreekt er iets aan het evenwicht, ongeveer 3784 pond, dat is het verschil
+tusschen het gewicht van het gas in den ballon en dat der omringende lucht, die de opstijgende kracht van den luchtballon
+uitmaakt.
+
+</p>
+<p>Als men echter de 44847 kub. voet gas, waarvan wij spreken, in den ballon deden, zou hij geheel vol zijn; maar dat moet zoo
+niet wezen, want naarmate de ballon in de minder dichte luchtlagen stijgt, poogt het gas, dat hij bevat, zich uit te zetten
+en zou het omkleedsel weldra doen barsten. Men vult de ballons dus gewoonlijk slechts voor twee-derde gedeelten.
+
+</p>
+<p>Maar de doctor besloot, ten gevolge van zeker plan, dat hem alleen bekend was, zijn ballon slechts ten halve te vullen en,
+dewijl hij 44847 kub. voet waterstofgas moest medenemen, zijn ballon een bijna tweemaal grooteren inhoud te geven.
+
+</p>
+<p>Hij liet hem maken in die langwerpige gedaante, die men weet dat de voorkeur verdient; de horizontale middellijn was 50 voet
+en de verticale 75 voet<a id="d0e774src" href="#d0e774" class="noteref">2</a>; hij kreeg dus een sphero&iuml;de<a id="d0e777src" href="#d0e777" class="noteref">3</a>, wier inhoud in ronde getallen 90000 kub. voet beliep.
+
+</p>
+<p>Als doctor Ferguson twee ballons had kunnen gebruiken, zouden zijne kansen van goeden uitslag toegenomen zijn; inderdaad,
+als de eene in de lucht breekt, kan men zich, door ballast uit te werpen, door den anderen staande houden. Maar de besturing
+van twee luchtballons wordt zeer moeielijk als zij eene gelijke klimming moeten behouden.
+
+</p>
+<p>Na lang nagedacht te hebben, vereenigde Ferguson door eene vernuftige schikking de voordeelen van twee ballons zonder de ongemakken
+<a id="d0e784"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e784">30</a>]</span>er van te hebben. Hij maakte er twee van ongelijke grootte en sloot ze in elkander. Zijn uitwendige ballon, die de bovengemelde
+afmetingen had, bevatte een kleineren, wiens horizontale middellijn slechts 45 voet en de verticale 68 voet bedroeg. De inhoud
+van den inwendigen ballon was slechts 67,000 kub. voet; hij moest zwemmen in de vloeistof die hem omringen zou; eene klep
+opende zich van den eenen ballon tot den anderen en kon hen, des gevorderd, met elkander in gemeenschap brengen.
+
+</p>
+<p>Deze schikking had dit voordeel dat, als men een ruimen uitweg aan het gas moest geven om te dalen en men eerst dat van den
+grooten ballon zou laten ontsnappen, al moest men dien geheel ledigen, de kleine onaangeroerd zou blijven; men kon hem dus
+van zijn uitwendig bekleedsel als van een onnoodig gewicht ontdoen, en de tweede luchtballon alleen gaf aan den wind niet
+zooveel vat als de half gevulde ballons.
+
+</p>
+<p>Wat meer is, in het geval van een ongeluk, eene scheur in den buitensten ballon, was de andere in goeden staat.
+
+</p>
+<p>De twee luchtballons werden vervaardigd van gekeperd Lyonsch taf, met gutta-percha overdekt. Deze soort van gomhars is volstrekt
+ondoordringbaar, en wordt door zuren noch gas verteerd. Het taf werd aan het boveneinde van den ballon, dat bijna alle kracht
+torscht; dubbel gelegd.
+
+</p>
+<p>Dit omkleedsel kan de vloeistof voor onbepaalden tijd in zich bevatten. Het woog op elke negen <span class="abbr" title="vierkante"><abbr title="vierkante">vierk.</abbr></span> voet een half pond. Daar nu de oppervlakte van den buitensten ballon ongeveer 11,600 vierk. voet was, woog zijn omkleedsel
+650 pond. Het omkleedsel van den tweeden ballon, dat 9,200 vierk. voet oppervlakte had, woog slechts 510 pond, alles te zamen
+1160 pond.
+
+</p>
+<p>Het touw, bestemd om het schuitje te dragen, was stevig van hennep gemaakt; de twee kleppen werden het voorwerp van nauwkeurige
+zorgen, even als het roer van een schip.
+
+</p>
+<p>Het schuitje, van een ronden vorm en 15 voet middellijn, was gemaakt van twijgen, versterkt door een licht bekleedsel van
+ijzer en van binnen bekleed met veeren, die bestemd waren om de schokken minder te doen gevoelen. Zijn gewicht en dat van
+het touw bedroeg niet meer dan 280 pond.
+
+</p>
+<p>Daarenboven liet de doctor vier kisten van ijzeren platen maken, twee strepen dik; zij waren met elkander verbonden door pijpen
+van kranen voorzien; hij voegde er eene slang bij van ongeveer twee duim middellijn, die in twee ongelijke takken eindigde,
+waarvan de grootste 25 en de kortste slechts 15 voet hoog was.
+
+</p>
+<p>De kisten van plaatijzer werden zoodanig in het schuitje geplaatst, dat zij de minst mogelijke ruimte innamen; de slang, die
+slechts later moest worden aangehecht, werd afzonderlijk ingepakt, gelijk ook eene zeer sterke electrische batterij van Bunsen.
+Deze toestel was <a id="d0e805"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e805">31</a>]</span>zoo vernuftig gecombineerd, dat hij niet meer dan 700 pond woog, daaronder begrepen 25 gallons<a id="d0e807src" href="#d0e807" class="noteref">4</a> water in eene afzonderlijke kist.
+
+</p>
+<p>De instrumenten, bestemd voor de reis, bestonden in twee barometers, twee thermometers, twee kompassen, een sectant, twee
+chronometers, een kunstmatigen horizont en een altazimuth, om de ver verwijderde en ontoegankelijke voorwerpen op te nemen.
+Het observatorium van Greenwich had zich ter beschikking van den doctor gesteld. Deze stelde zich evenwel niet voor natuurkundige
+proeven te doen, hij wilde alleen zijne richting kennen en de ligging der voornaamste rivieren, bergen en steden bepalen.
+
+</p>
+<p>Hij voorzag zich van drie goed beproefde ijzeren ankers, benevens van een lichten zijden ladder, ongeveer 50 voet lang.
+
+</p>
+<p>Hij berekende ook het nauwkeurige gewicht zijner levensmiddelen, welke bestonden uit thee, koffie, beschuiten, gezouten vleesch
+en pemmican, eene soort spijs, die, in eene kleine hoeveelheid veel voedingsdeelen bevat. Behalve eene voldoende hoeveelheid
+brandewijn, plaatste hij twee waterbakken in het schuitje, die ieder 22 gallons<a id="d0e816src" href="#d0e816" class="noteref">5</a> bevatten.
+
+</p>
+<p>Het verbruiken dezer verschillende spijzen moest langzamerhand het gewicht verminderen, dat de luchtballon moest dragen. Want
+men moet weten, dat het evenwicht van een ballon in de lucht uiterst gevoelig is. Het verlies van een bijna onmerkbaar gewicht
+is voldoende om eene zeer goed merkbare verplaatsing ten gevolge te hebben.
+
+</p>
+<p>De doctor vergat noch eene tent, die een gedeelte van het schuitje moest bedekken, noch de dekens, die den geheelen bed-toestel
+voor de reis uitmaakten, noch de geweren van den jager, noch zijn voorraad kruit en kogels.
+
+</p>
+<p>Zie hier een kort begrip zijner verschillende berekeningen:
+
+</p>
+<table width="100%">
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Ferguson						</td>
+<td valign="top">135 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Kennedy						</td>
+<td valign="top">153 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Joe							</td>
+<td valign="top">120 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Eerste ballon				</td>
+<td valign="top">650 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Tweede ballon				</td>
+<td valign="top">510 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Schuitje en touw				</td>
+<td valign="top">280 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Ankers, instrumenten, geweren, dekens, tent, verschillende gereedschappen	</td>
+<td valign="top">190 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Vleesch, pemmican, beschuiten, thee, koffie, brandewijn	</td>
+<td valign="top">386 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Water						</td>
+<td valign="top">400 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Toestel						</td>
+<td valign="top">700 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Gewicht van het waterstofgas	</td>
+<td valign="top">276 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">Ballast						</td>
+<td valign="top">200 pond.
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">								</td>
+<td valign="top">&#8212;&#8212;&#8212;
+
+</td>
+</tr>
+<tr valign="top">
+<td valign="top">								</td>
+<td valign="top">Totaal 4000 pond.</td>
+</tr>
+</table><p>
+<a id="d0e930"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e930">32</a>]</span></p>
+<p>Zoodanig was de verdeeling der 4000 pond, die doctor Ferguson zich voorstelde mede te doen opstijgen; hij nam slechts 200
+pond ballast mede, &#8220;voor onvoorziene toevallen,&#8221; zeide hij, want hij rekende er vast op er geen gebruik van te zullen maken,
+dank zij zijn toestel.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e763" href="#d0e763src" class="noteref">1</a></span> 1661 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e774" href="#d0e774src" class="noteref">2</a></span> Deze afmeting heeft niets buitengewoons: in 1784 maakte Montgolfier te Lyon een luchtballon, wiens inhoud 20,000 Kub. Meter
+was, en een gewicht van 20,000 Kilogram kon dragen.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e777" href="#d0e777src" class="noteref">3</a></span> Een sphero&iuml;de is een lichaam dat op een bol gelijkt, zonder dat alle doorsneden even groot zijn.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e807" href="#d0e807src" class="noteref">4</a></span> 111.32 Liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e816" href="#d0e816src" class="noteref">5</a></span> 97.97 Liter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e933"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">VIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Gewicht van Joe.&#8212;De bevelhebber der Resolute.&#8212;Het tuighuis van Kennedy.&#8212;Vervoer.&#8212;Het afscheidsmaal.&#8212;Het vertrek van den 21<sup>sten</sup> Februari.&#8212;Wetenschappelijke zittingen van den doctor.&#8212;Duveyrier, Livingstone.&#8212;Bijzonderheden der luchtreis.&#8212;Kennedy tot zwijgen
+gebracht.
+</p>
+</div>
+<p>Den 10<sup>den</sup> Februari liepen de toebereidselen ten einde; de ballons in elkander besloten, waren geheel voltooid; zij hadden een sterken
+luchtdruk ondergaan en, daar zij dien goed hadden weerstaan, was dit een bewijs van hunne stevigheid en van de zorg aan hunne
+samenstelling besteed.
+
+</p>
+<p>Joe was buiten zich zelven van vreugde; hij ging onophoudelijk van Greek Street naar de werkplaats van de heeren Mitchell,
+altijd bezig, maar ook altijd geneigd om de bijzonderheden te verhalen aan de lieden die hem daarom vroegen, en boven alles
+trotsch er op, dat hij zijn meester zou vergezellen. Ik geloof zelfs dat de waardige jongen eenige halve kroonen verdiende
+met het laten zien van den luchtballon, met het ontvouwen der plannen en denkbeelden van den doctor, en door het aanwijzen
+van dezen door een half geopend venster of bij zijn vervoer over straat; men moet hem dit niet kwalijk nemen, hij had wel
+het recht een weinig zijn voordeel te doen met de bewondering en de nieuwsgierigheid zijner tijdgenooten.
+
+</p>
+<p>Den 16<sup>den</sup> Februari wierp de Resolute het anker voor Greenwich. Het was eene schroefboot van 800 ton, met goeden gang en die belast
+was geweest Sir James Ross op zijne laatste expeditie naar de poollanden van leeftocht te voorzien. De commandant Pennet werd
+voor een beminnelijk mensch gehouden, hij stelde bijzonder belang in de reis van den doctor, dien hij reeds lang hoogachtte.
+Deze Pennet was meer geleerde dan krijgsman, hetgeen niet verhinderde dat zijn schip vier kanonnen had, die nooit iemand eenig
+leed hadden gedaan en slechts dienden voor saluutschoten.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p033.jpg" alt="De Resolute. Blz. 32."></p>
+<p class="figureHead">De Resolute. Blz. <a href="#d0e930">32</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het ruim van de Resolute werd ingericht om den luchtballon te bergen. Hij werd den 18<sup>den</sup> Februari met de grootste voorzorgen <a id="d0e967"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e967">33</a>]</span>daarheen gebracht, men plaatste hem onder in het schip, zoodanig dat hij tegen ieder ongeval beveiligd was. Het schuitje met
+toebehooren, de ankers, de touwen, de levensmiddelen, de waterkisten <a id="d0e969"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e969">34</a>]</span>die men bij de aankomst moest vullen, alles werd onder de oogen van Ferguson geladen.
+
+</p>
+<p>Men scheepte ook tien tonnen zwavelzuur en tien tonnen oud ijzer in voor het maken van het waterstofgas. Deze hoeveelheid
+was meer dan voldoende, maar men moest bedacht zijn op mogelijke verliezen. De toestel bestemd om het gas te vormen, samengesteld
+uit een dertigtal vaten, werd op den grond van het ruim geplaatst.
+
+</p>
+<p>Deze verschillende toebereidselen eindigden op den avond van den 18<sup>den</sup> Februari. Twee gemakkelijk ingerichte hutten wachtten doctor Ferguson en zijn vriend Kennedy. Deze laatste, hoewel zwerende
+dat hij niet zou vertrekken, begaf zich aan boord met een waar jacht-arsenaal, twee uitmuntende geweren met dubbelen loop
+en eene beproefde karabijn uit de fabriek van Purdey Moore en Dickson te Edinburg; met zulk een wapen kon de jager op 2000
+schreden afstands het oog eener gems met een kogel doorboren; hij voegde er twee revolvers bij met zes loopen voor onvoorziene
+gevallen; zijn kruithoorn, zijn zak met kardoezen, zijn lood en zijn kogels in voldoende hoeveelheid, wogen niet zwaarder
+dan het gewicht door den doctor bepaald.
+
+</p>
+<p>De drie reizigers begaven zich des morgens van den 19<sup>den</sup> Februari aan boord; zij werden door den kapitein en zijne officieren met de meeste onderscheiding ontvangen, de doctor echter
+was altijd koel, alleen denkende om zijne reis; Dick was ontroerd zonder er den schijn van te willen hebben; Joe was uitgelaten
+en altijd boertig; hij werd spoedig de potsenmaker van het vooronder, waar hem eene plaats was aangewezen.
+
+</p>
+<p>Den 20<sup>sten</sup> werd door het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap een groot afscheidsmaal gegeven aan doctor Ferguson en Kennedy. De commandant
+Pennet en zijne officieren namen deel aan dit maal, dat zeer vroolijk was; talrijke gezondheden werden er gedronken en Sir
+Francis Maris zat daaraan voor met onderdrukte ontroering, maar vol waardigheid.
+
+</p>
+<p>Dick Kennedy deelde ruimschoots in de gelukwenschen. Na gedronken te hebben &#8220;op den onverschrokken Ferguson, den roem van
+Engeland,&#8221; moest men drinken &#8220;op den niet minder moedigen Kennedy, zijn stouten metgezel.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dick bloosde sterk, hetgeen voor zedigheid doorging: de toejuichingen verdubbelden. Dick bloosde nog sterker.
+
+</p>
+<p>Een bode der koningin kwam bij het nagerecht, hij maakte zijne complimenten aan de twee reizigers en uitte wenschen voor het
+welslagen der onderneming. Dit maakte wederom toosten noodzakelijk &#8220;op hare Allergenadigste Majesteit.&#8221;
+
+</p>
+<p>Te middernacht scheidden de gasten na een hartroerend vaarwel en hartelijk handdrukken.
+
+</p>
+<p>De sloepen van de Resolute wachtten bij de brug van Westminster; <a id="d0e998"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e998">35</a>]</span>de commandant nam er plaats in met zijne officieren en passagiers en de snelle stroom van de Theems voerde hen naar Greenwich.
+
+</p>
+<p>Ten een uur sliep iedereen aan boord.
+
+</p>
+<p>Des anderen daags, den 21<sup>sten</sup> Februari, ten 3 uur des morgens, stak men de vuren aan, ten 5 uur lichtte men het anker en door zijne schroef voortgedreven,
+snelde de Resolute naar den mond van de Theems.
+
+</p>
+<p>Wij behoeven niet te zeggen dat er alleen gesproken werd over de expeditie van doctor Ferguson. Wanneer men hem zag en hoorde,
+boezemde hij zulk een vertrouwen in, dat weldra niemand, uitgezonderd de Schot, den goeden uitslag zijner onderneming in twijfel
+trok.
+
+</p>
+<p>Gedurende de lange ledige uren van de reis, hield de doctor een waren cursus van aardrijkskunde met de officieren. Deze jongelieden
+stelden een hartstochtelijk belang in de ontdekkingen, die sedert 40 jaren in Afrika waren gedaan; hij verhaalde hun de onderzoekingen
+van Barth, Burton, Speke en Grant, hij schilderde hun deze geheimzinnige landstreek af, die van alle kanten wetenschappelijk
+werd onderzocht. In het Noorden onderzocht de jonge Duveyrier de Sahara en bracht de opperhoofden der Touaregs naar Parijs.
+Twee expediti&euml;n werden gereed gemaakt die, van het Noorden en van het Westen komende, elkander te Tombuctoe zouden ontmoeten.
+Ten Zuiden naderde de onvermoeide Livingstone altijd den evenaar, en sedert Maart 1862 trok hij, in gezelschap van Mackenzie
+de rivier Rovoonia op. De 19de eeuw zou zeker niet verloopen, zonder dat Afrika de sedert 6000 jaren in haar schoot verborgen
+geheimen zou onthuld hebben.
+
+</p>
+<p>De belangstelling der toehoorders van Ferguson werd vooral gaande gemaakt, toen hij hun tot in de kleinste bijzonderheden
+de toebereidselen tot zijne reis deed kennen; zij wilden zijne berekeningen onderzoeken, zij wilden redeneeren, hetgeen doctor
+Ferguson vrijmoedig deed.
+
+</p>
+<p>In het algemeen verwonderde men zich over de betrekkelijk kleine hoeveelheid levensmiddelen, die hij medenam. Eens ondervroeg
+een der officieren Ferguson omtrent dit punt.&#8212;&#8220;Dit verwondert u?&#8221; antwoordde Ferguson.&#8212;&#8220;Zonder twijfel.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe lang denkt gij
+dan dat mijne reis wel duren zal?&#8221;&#8212;&#8220;Maanden lang.&#8221;&#8212;&#8220;Gij vergist u; als hij te lang duurde zouden wij verloren zijn, wij zouden
+niet aankomen. Weet dan, dat de afstand van Zanzibar tot aan de kust van den Senegal niet meer dan 3500 &agrave; 4000 mijlen is.
+Als men nu 240 mijlen in de twaalf uren doet, hetgeen nog niet eens de snelheid onzer spoortreinen nabij komt, en dag en nacht
+doorreist, zou men in zeven dagen Afrika kunnen doorreizen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar dan zult gij niets kunnen zien, noch aardrijkskundige opmetingen doen, noch het land verkennen.&#8221;
+<a id="d0e1017"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1017">36</a>]</span></p>
+<p>&#8220;Daarom, als ik meester ben van mijn ballon, als ik naar willekeur rijs of daal, zal ik stil houden als ik het goed vind;
+vooral als te sterke luchtstroomen dreigden mij mede te slepen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En gij zult die ontmoeten,&#8221; zeide de commandant Pennet; &#8220;er zijn orkanen, die meer dan 240 mijlen in het uur afleggen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij ziet het,&#8221; hernam de doctor, &#8220;met eene zoodanige snelheid zou men Afrika in twaalf uren doortrekken: men zou te Zanzibar
+opstaan, om te Saint-Louis naar bed te gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar,&#8221; zeide een officier, &#8220;zou een ballon door eene zoo groote snelheid kunnen medegesleept worden?&#8221;&#8212;&#8220;Daarvan bestaan voorbeelden,&#8221;
+antwoordde Ferguson.&#8212;&#8220;En de ballon heeft wederstaan?&#8221;&#8212;&#8220;Volkomen. Het was ten tijde der kroning van Napoleon in 1804. De luchtreiziger
+Garnerin steeg op te Parijs ten 11 uur des avonds in een ballon met het volgende opschrift: &#8216;Parijs, 25 Frimaire van het jaar
+XIII, kroning van Keizer Napoleon door zijne Heiligheid Pius&nbsp;VII.&#8217; Des anderen daags, des morgens ten 5 uur zagen de inwoners
+van Rome denzelfden ballon boven het Vatikaan zweven, de Romagna overtrekken en nederdalen in het meer Pracciano. Dus, mijne
+heeren, kan een ballon aan zulke snelheden wederstand bieden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Een ballon is mogelijk, maar een mensch,&#8221; waagde Kennedy te zeggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Een mensch ook, want een ballon is altijd onbeweeglijk met betrekking tot de hem omringende lucht, hij is het niet die voortgaat,
+het is de lucht zelve; als gij dus eene waskaars in uw schuitje aansteekt zal de vlam zelfs niet flikkeren. Een luchtreiziger,
+die in den ballon van Garnerin ware geweest, zou in het minst niet door deze snelheid hebben geleden. Overigens zou ik liever
+zulk eene snelheid niet willen ondervinden, en als ik des nachts aan den eenen of anderen boom of iets anders mij kan vasthechten
+zal ik het zeker doen. Wij nemen voor twee maanden levensmiddelen mede en niets zal onzen behendigen jager verhinderen ons
+overvloedig van wildbraad te voorzien, als wij op de aarde nederdalen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Ah! mijnheer Kennedy! gij zult daar meesterstukken uitvoeren,&#8221; zeide een adelborst, den Schot met jaloersche blikken aanziende.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>
+
+</p>
+<p>&#8220;Zonder te rekenen,&#8221; zeide een ander, &#8220;dat uw vermaak vergezeld zal gaan met grooten roem.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijne heeren,&#8221; antwoordde de jager... &#8220;Ik ben zeer gevoelig.... voor uwe complimenten... maar het komt mij niet toe die te
+ontvangen...<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Wat!&#8221; zeiden allen, &#8220;zult gij niet vertrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Neen.&#8221;&#8212;&#8220;Zult gij doctor Ferguson niet vergezellen?&#8221;&#8212;&#8220;Niet alleen zal ik
+hem niet vergezellen, maar ik ben hier slechts om hem in het laatste oogenblik terug te houden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Alle blikken rigtten zich op den doctor. &#8220;Luistert niet naar <a id="d0e1043"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1043">37</a>]</span>hem,&#8221; antwoordde hij bedaard. &#8220;Daarover moet gij niet met hem twisten, hij weet bij zich zelven zeer goed dat hij zal vertrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Bij
+St. Patrick!&#8221; riep Kennedy uit, &#8220;zweer ik...&#8221;&#8212;&#8220;Zweer niets, vriend Dick; gij zijt gewogen met uw kruit, uwe geweren en kogels,
+laat ons er dus niet meer over spreken.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p037.jpg" alt="Gedurende de reis, hield de doctor een cursus van aardrijkskunde met de officieren."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>En inderdaad, sedert dien dag tot aan de aankomst te Zanzibar, opende Dick den mond niet weder, hij sprak niet meer over deze
+zaak dan over iets anders. Hij zweeg.
+
+
+<a id="d0e1052"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1052">38</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e1053"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">IX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Men zeilt de Kaap om.&#8212;De potsenmaker voorin.&#8212;Cursus van wereldbeschrijving door Professor Joe.&#8212;Over de richting der ballons.&#8212;Over
+het zoeken der luchtstroomen.&#8212;<span class="abbr" title="Transcriptie: Eur&ecirc;ka"><span class="Greek">&#917;&#8021;&#961;&#951;&#954;&#945;</span></span>.<a id="d0e1063src" href="#d0e1063" class="noteref">1</a></p>
+</div>
+<p>De Resolute naderde snel de Kaap de Goede Hoop, het weder bleef voortdurend schoon, hoewel de zee onstuimiger werd.
+
+</p>
+<p>Den 30<sup>sten</sup> Maart, zeven-en-twintig dagen na het vertrek van Londen kwam de Tafelberg aan den horizon in het gezicht; de Kaapstad, aan
+den voet van een amphitheater van heuvels gelegen, werd zichtbaar door een verrekijker, en weldra wierp de Resolute het anker
+in de haven. Maar de commandant hield er zich slechts op om kolen in te nemen; dit duurde slechts &eacute;&eacute;n dag, den volgenden dag
+richtte zich het schip zuidwaarts om de zuidpunt van Afrika om te stevenen en in het kanaal van Mozambique te komen.
+
+</p>
+<p>Het was de eerste zeereis niet van Joe; weldra was hij te huis aan boord. Iedereen hield veel van hem om zijne openhartigheid
+en zijn goed humeur. Een groot gedeelte van den roem van zijn meester viel op hem terug. Men hoorde hem als een godspraak
+en hij bedroog zich niet meer dan een ander.
+
+</p>
+<p>Maar terwijl de doctor zijne beschrijvingen voor de officieren voortzette, zetelde Joe in den bak en behandelde de geschiedenis
+op zijne manier, eene handelwijze die overigens door de grootste geschiedschrijvers van alle tijden gevolgd is.
+
+</p>
+<p>Er was natuurlijk sprake van de luchtreis. Joe had moeite de tegensprekers van de echtheid der onderneming te overtuigen,
+maar toen het hem eenmaal gelukt was, kende de verbeelding der matrozen, door het verhaal van Joe opgewekt, niets onmogelijks
+meer.
+
+</p>
+<p>De schitterende verteller overtuigde zijne toehoorders dat men na die reis vele andere zoude maken en dat het slechts het
+begin was van eene reeks bovenmenschelijke ondernemingen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ziet gij, mijne vrienden, als men eens van deze soort van plaatsverandering ondervinding heeft gehad, kan men er niet meer
+buiten, daarom zullen wij ook bij onze volgende expeditie, in plaats van ter zijde af te wijken, altijd rechtuit gaan, steeds
+klimmende.&#8221;&#8212;&#8220;Mooi! dus naar de maan,&#8221; zeide een hoorder in verbazing.&#8212;&#8220;Naar de maan!&#8221; antwoordde Joe, &#8220;neen, dat is te algemeen!
+iedereen gaat naar de maan. En daar is geen water, en men is verplicht eene ontzettend groote menigte mondbehoeften mede te
+nemen en zelfs lucht in fleschjes, als men ten minste wil ademhalen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed! vindt men er jenever?&#8221; zeide een matroos, die een groote <a id="d0e1084"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1084">39</a>]</span>minnaar van dezen drank was.&#8212;&#8220;Ook niet, mijn beste vriend. Neen! geen maan, maar wij zullen op die mooie sterren wandelen,
+op die bekoorlijke planeten, waarvan mijn meester mij zoo dikwijls heeft gesproken. Wij zullen dus beginnen met Saturnus te
+bezoeken.&#8221;&#8212;&#8220;Die een ring heeft?&#8221; vroeg de kwartiermeester.&#8212;&#8220;Ja! een huwelijksring. Maar men weet niet wat er van zijn vrouw
+is geworden.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe! gij zoudt zoo hoog stijgen?&#8221; zeide een scheepsjongen verbaasd. &#8220;Uw meester is dus de duivel?&#8221;&#8212;&#8220;Daar is
+hij te goed voor.&#8221;&#8212;&#8220;Maar na Saturnus?&#8221; vroeg een der ongeduldigste toehoorders.&#8212;&#8220;Na Saturnus? Welnu, dan zullen wij Jupiter
+bezoeken; dat is een raar land, waar de dagen slechts 9&frac12; uur duren, hetgeen gemakkelijk is voor de luiaards, en waar de jaren,
+bij voorbeeld, zoo lang duren als twaalf van onze jaren, hetgeen voordeelig is voor de lieden, die niet meer dan zes maanden
+te leven hebben. Dit verlengt een weinig hun leven.&#8221;&#8212;&#8220;Twaalf jaren?&#8221; vroeg de scheepsjongen.&#8212;&#8220;Ja, mannetje lief, dus zoudt
+gij in die landstreek nog zuigen, en die oude daar ginds, die naar de vijftig loopt, zou een jongen zijn van vier en een half
+jaar.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is niet te gelooven!&#8221; riep de geheele bak eenstemmig uit.&#8212;&#8220;Het is toch de zuivere waarheid,&#8221; zeide Joe op vasten
+toon. &#8220;Maar als men voortdurend in deze wereld een plantenleven leidt, leert men niets en blijft dom als een bruinvisch. Kom
+eens op Jupiter en gij zult zien. Men moet daarboven zijn fatsoen houden, want hij heeft wachters die lang niet gemakkelijk
+zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>Men lachte, maar geloofde slechts ten halve; hij sprak hun ook over Neptunus, waar de zeelieden goed worden ontvangen en van
+Mars waar de krijgslieden de voornaamste plaats bekleeden. Wat Mercurius betreft, dat is een leelijke wereld, men vindt er
+niets dan dieven en kooplieden, die zoozeer op elkander gelijken dat het moeielijk is hen te onderscheiden. Eindelijk hing
+hij hun een bekoorlijk tafereel op van Venus.
+
+</p>
+<p>&#8220;En als wij van dien tocht terugkomen,&#8221; zeide de beminnelijke verhaler, &#8220;zal men ons decoreeren met het Zuider-kruis, dat
+daar ginds boven ons schittert.&#8221;&#8212;&#8220;En gij zult het wel verdiend hebben!&#8221; zeiden de matrozen.
+
+</p>
+<p>Aldus gingen de lange avonden in den bak in vroolijke gesprekken voorbij, en gedurende dien tijd gingen de leerzame gesprekken
+van den doctor hun gang.
+
+</p>
+<p>Eens sprak men over de richting der ballons, en Ferguson werd verzocht zijn gevoelen daaromtrent te zeggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik geloof niet,&#8221; zeide hij, &#8220;dat men er toe kan geraken om de ballons te sturen. Ik ken alle beproefde of voorgestelde stelsels,
+niet een is er geslaagd, niet een uitvoerbaar. Gij begrijpt wel, dat ik om deze vraag heb moeten denken, daar zij voor mij
+van zoo groot belang was, maar ik heb haar niet kunnen oplossen met de <a id="d0e1096"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1096">40</a>]</span>middelen der tegenwoordige werktuigkunde. Men zou eene beweging van buitengewone kracht, van eene bijna onmogelijke lichtheid
+moeten uitvinden. En dan nog zou men geen weerstand kunnen bieden aan eenige belangrijke luchtstroomen! Tot heden heeft men
+zich liever bezig gehouden met het schuitje te richten dan den ballon, en dit is de fout.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Er is echter,&#8221; antwoordde men, &#8220;eene groote overeenkomst tusschen een luchtballon en een schip, dat men naar willekeur stuurt.&#8221;&#8212;&#8220;Neen,&#8221;
+antwoordde doctor Ferguson, &#8220;dat is maar weinig of niets. De lucht is veel minder dicht dan het water, waarin het schip slechts
+ten halve gedompeld is, terwijl de luchtballon geheel door den dampkring omringd is en onbeweeglijk blijft met betrekking
+tot de omringende vloeistof.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij denkt dan dat de wetenschap uitgeput is ten aanzien der luchtballons?&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Geenszins! Men moet iets anders zoeken, en als men een ballon niet kan sturen, moet men hem ten minste in de gunstige luchtstroomen
+houden. Naarmate men stijgt worden dezen meer gelijkvormig en zijn zij standvastig in hunne richting; zij worden niet meer
+gestoord door de bergen en dalen, die de oppervlakte van den aardbol doorploegen, en dat, gij weet het, is de voornaamste
+oorzaak der veranderingen van den wind. Maar als deze luchtstreken eenmaal bepaald zijn, zal de ballon zich slechts in de
+stroomen, die hij noodig heeft, behoeven te plaatsen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar dan,&#8221; zeide de commandant Pennet, &#8220;zal men om hen te bereiken steeds moeten rijzen en dalen. Daar zit de wezenlijke
+moeielijkheid, mijn waarde doctor.&#8221;&#8212;&#8220;En waarom, commandant?&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons elkander goed verstaan: het zal slechts eene moeielijkheid
+en een hinderpaal zijn voor de langdurige reizen, en niet voor enkele uitstapjes in de lucht.&#8221;&#8212;&#8220;En wat is de reden daarvan?&#8221;&#8212;&#8220;Omdat
+gij slechts stijgt door ballast uit te werpen en daalt door gas te verliezen, dus zullen uw gas en ballast spoedig op zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn waarde Pennet, daar zit de kwestie. Daar is de eenige moeielijkheid, die de wetenschap moet trachten te overwinnen.
+Er is geen spraak van het sturen der ballons, maar van het bewegen van boven naar beneden zonder het gas, dat hunne kracht
+uitmaakt, te verspillen.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, mijn waarde doctor, maar deze moeielijkheid is nog niet uit den weg geruimd, dit
+middel is nog niet gevonden.&#8221;&#8212;&#8220;Ik vraag u verschooning, het is gevonden.&#8221;&#8212;&#8220;Door wien?&#8221;&#8212;&#8220;Door mij.&#8221;&#8212;&#8220;Door u?&#8221;&#8212;&#8220;Gij begrijpt
+wel dat ik zonder dat het doortrekken van Afrika in een luchtballon niet zou hebben gewaagd. Na vier-en-twintig uren zou ik
+geen gas meer hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Maar daarvan hebt gij in Engeland niet gesproken?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, ik wilde niet gaarne over de tong van het
+publiek gaan, <a id="d0e1108"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1108">41</a>]</span>dat scheen mij noodeloos. Ik heb in het geheim eenige voorbereidende proeven genomen en ben voldaan geweest, ik had dus niet
+noodig er meer te doen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! mijn waarde Ferguson, mag <a id="d0e1110"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1110">42</a>]</span>men uw geheim weten?&#8221;&#8212;&#8220;Zie hier, mijne heeren, mijn middel is zeer eenvoudig.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p041.jpg" alt="Joe en de matrozen. Blz. 38."></p>
+<p class="figureHead">Joe en de matrozen. Blz. <a href="#d0e1052">38</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De aandacht van de toehoorders bereikte haar hoogste toppunt, en de doctor nam bedaard het woord in dier voege:
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1063" href="#d0e1063src" class="noteref">1</a></span> Ik heb gevonden.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1122"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">X.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Voorafgaande proeven.&#8212;De vijf kisten van den doctor.&#8212;De gaspijp.&#8212;De warmteleider.&#8212;Wijze van uitvoering: Zeker goede uitslag.</p>
+</div>
+<p>&#8220;Men heeft dikwijls beproefd, mijne heeren, naar willekeur te rijzen of te dalen, zonder het gas of den ballast van een ballon
+te verliezen. Een Fransch luchtreiziger, Meunier, wilde dit doel bereiken door lucht samen te persen in eene inwendige ruimte.
+Een Belg, doctor von Hecke, ontwikkelde door middel van wieken en paletten, eene verticale kracht, die in de meeste gevallen
+onvoldoende zou geweest zijn. De practische resultaten door die middelen verkregen, zijn onbeduidend geweest.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik heb dus besloten de zaak op eene andere wijs aan te vatten. Vooreerst gebruik ik in het geheel geen ballast, dan in het
+geval van hooge noodzakelijkheid, zooals bij het breken van mijn toestel of de verplichting terstond te rijzen om een onvoorziene
+hinderpaal te mijden.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijne middelen om te klimmen en te dalen bestaan nergens anders in dan in het doen uitzetten of inkrimpen van het gas, dat
+in den luchtballon besloten is, door verschillende temperaturen. Zie hier hoe ik die uitkomst verkrijg.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij hebt in het schuitje verscheidene kisten zien laden, wier gebruik u onbekend is. Deze kisten zijn vijf in getal.
+
+</p>
+<p>&#8220;De eerste bevat ongeveer 25 Gallons<a id="d0e1138src" href="#d0e1138" class="noteref">1</a> water, waarbij ik eenige druppels zwavelzuur voeg om zijne geleidende kracht te vergrooten, en ik ontleed het door middel
+van eene sterke Bunsensche batterij. Het water is, zoo als gij weet, samengesteld uit waterstofgas en zuurstofgas.
+
+</p>
+<p>&#8220;Dit laatste wordt door de werking der batterij met zijne positieve pool in eene tweede kist verplaatst. Een derde, boven
+de <a id="d0e1143"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1143">43</a>]</span>tweede geplaatst en van een dubbelen inhoud, ontvangt het waterstofgas, dat daar met zijne negatieve pool komt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Kranen, van welke de eene een tweemaal grootere opening heeft dan de andere, doen deze twee kisten gemeenschap hebben met
+een vierde, die kist van menging genoemd wordt. Daar vermengen zich werkelijk de twee gassoorten, die ontstaan uit de ontleding
+van het water. De inhoud van deze kist is ongeveer 41 kubiek voet.<a id="d0e1147src" href="#d0e1147" class="noteref">2</a>
+
+</p>
+<p>&#8220;Aan het bovenste deel dezer kist is eene buis van platina, voorzien van eene kraan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij hebt het reeds begrepen, mijne heeren: de toestel dien ik u beschrijf is niets anders dan een gaspijp voor zuurstof en
+waterstofgas, waarvan de hitte die der smidskolen overtreft.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik ga nu over tot het tweede gedeelte van den toestel. Uit het onderste gedeelte van mijn ballon, die hermetisch gesloten
+is, komen twee buizen te voorschijn, die dicht bij elkander liggen. De eene begint in het midden der bovenste lagen van het
+waterstofgas, de andere in de onderste lagen. Deze twee buizen zijn van afstand tot afstand voorzien van sterke geledingen
+van Caoutchouc, die haar veroorloven zich naar de slingeringen van den luchtballon te buigen. Zij dalen beiden tot het schuitje
+af en steken met het andere uiteinde in eene ijzeren, cylindervormige kist, die warmtekist genoemd wordt. Zij is aan de twee
+uiteinden gesloten door twee sterke schijven van hetzelfde metaal. De buis, die uit het onderste gedeelte van den ballon komt,
+gaat in deze cylindervormige kist, door de onderste schijf; zij dringt er in door en neemt dan de gedaante aan van eene schroefvormige
+slang, wier op elkander geplaatste ringen bijna de geheele hoogte der kist beslaan. Voordat de slang er uitkomt, komt zij
+eerst in een kleinen kegel, wiens holle basis, in de gedaante van een bolvormig kapje, naar beneden gericht is. Door den top
+van dien kegel komt de tweede buis te voorschijn en begeeft zich, zoo als ik u gezegd heb, naar de bovenste lagen van den
+ballon. Het bolvormige kapje des kegels is van platina, opdat het niet smelte door den invloed van de gaspijp, want deze is
+geplaatst op den bodem van de ijzeren kist, in het midden van de schroefvormige slang, en het uiteinde van zijne vlam zal
+dit kapje lekken. Gij weet, mijne heeren, wat een verwarmingstoestel is om de vertrekken te verwarmen, gij weet hoe die werkt.
+De lucht van het vertrek wordt gedwongen door de buizen te gaan, en komt er weder uit met een hoogere temperatuur. Maar wat
+ik u daar beschreven heb, is inderdaad niets anders dan een verwarmingstoestel. Wat gebeurt er nu? Als de gaspijp aangestoken
+is, <a id="d0e1156"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1156">44</a>]</span>wordt het waterstofgas van de slang en den hollen kegel heet en stijgt snel op door de buis, die het naar het bovenste gedeelte
+van den ballon voert. Onderaan komt een luchtledig en dit trekt het gas in de benedenste deelen aan, dat op zijne beurt warm
+wordt en voortdurend vervangen wordt; dus ontstaat er in de buizen en in de slang een zeer snelle stroom van gas, dat uit
+den ballon komt en er weder in terugkeert, terwijl het onophoudelijk heeter wordt.
+
+</p>
+<p>&#8220;De gassoorten zetten 1/481 van hunne massa uit bij elken graad warmte, als ik dus de temperatuur 18 graden Fahrenheit hooger
+maak, zal het waterstofgas van den ballon 18/481 van zijne massa uitzetten, dat is 1674 kubiek voet<a id="d0e1160src" href="#d0e1160" class="noteref">3</a>, hij zal dus 1674 kubiek voet lucht meer verplaatsen, hetgeen zijne stijgingskracht met 160 pond zal vermeerderen. Dit komt
+op hetzelfde neer alsof men evenveel ballast uitwerpt. Als ik de temperatuur 180&deg; verhoog zal het gas 180/481 uitzetten, het
+zal dan 16740 kubiek voet<a id="d0e1163src" href="#d0e1163" class="noteref">4</a> meer verplaatsen, en zijne stijgkracht zal met 1600 pond vermeerderen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gij begrijpt, mijne heeren, dat ik dus gemakkelijk eene aanzienlijke stoornis&#8217; in het evenwicht kan verkrijgen. De inhoud
+van den ballon is zoodanig berekend dat, als hij ten halve gevuld is, hij een gewicht lucht verplaatst, precies gelijk aan
+het omkleedsel van het waterstofgas en het schuitje beladen met de reizigers en al zijn toebehooren. Dan is hij volmaakt in
+evenwicht in de lucht, en hij steigt noch daalt.
+
+</p>
+<p>&#8220;Om te stijgen, breng ik het gas op eene hoogere temperatuur dan die van de omringende lucht, door middel van mijne gaspijp.
+Door deze overmaat van warmte verkrijgt het eene sterkere spanning en doet den ballon meer zwellen, die des te hooger stijgt,
+naar mate ik het gas doe uitzetten. De daling geschiedt natuurlijk door de hitte van de gaspijp te matigen en de temperatuur
+te verkoelen. In het algemeen zal men dus sneller klimmen dan dalen. Dit is een gelukkige omstandigheid, ik heb nooit eenig
+belang bij eene snelle daling, maar door eene spoedige rijzing vermijd ik de hinderpalen. De gevaren zijn beneden, niet boven.
+
+</p>
+<p>&#8220;Overigens heb ik, zoo als ik heb gezegd, eene zekere hoeveelheid ballast, die mij zal veroorloven nog sneller te rijzen,
+als het noodig wordt. Mijne klep, op de bovenste pool des ballons, behoudt altijd dezelfde hoeveelheid waterstofgas; de veranderingen
+van temperatuur, <a id="d0e1172"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1172">45</a>]</span>die ik in dit besloten gas voortbreng, verschaffen alleen de bewegingen van rijzen en dalen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Nu, mijne heeren, zal ik als practische bijzonderheid het volgende <a id="d0e1176"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1176">46</a>]</span>hier bijvoegen. Het verbranden van waterstof en zuurstofgas aan de punt van de gaspijp brengt slechts waterdamp voort. Daarom
+heb ik het benedenste deel der cylindervormige ijzeren kist met eene aflatingsbuis met klep voorzien, die bij minder dan twee
+atmospheren druk werkt; zoodra zij die spanning bereikt heeft, ontsnapt de damp van zelve. Zie hier nauwkeurige berekeningen.
+Vijf-en-twintig gallons<a id="d0e1178src" href="#d0e1178" class="noteref">5</a> ontleed water geven twee honderd pond zuurstofgas en 25 pond waterstofgas. Dit stelt, bij gewonen luchtdruk, 1890 kub. voet<a id="d0e1181src" href="#d0e1181" class="noteref">6</a> van het eerste en 3780<a id="d0e1184src" href="#d0e1184" class="noteref">7</a> kub. voet van het tweede voor, te zamen 5670 kub. voet<a id="d0e1187src" href="#d0e1187" class="noteref">8</a> mengsel. Maar de kraan van mijne gaspijp geheel geopend zijnde, verteert 27 kub. voet<a id="d0e1190src" href="#d0e1190" class="noteref">9</a> in het uur met eene vlam, die ten minste zes malen heeter is dan die van de groote gaslantaarns. Ik zal dus gemiddeld, en
+om mij op eene geringe hoogte te houden, niet meer dan 9 kub. voet<a id="d0e1193src" href="#d0e1193" class="noteref">10</a> per uur verbranden; mijne 25 gallons water verschaffen mij dus eene luchtreis van 630 uren, of een weinig meer dan 26 dagen.
+Daar ik nu naar willekeur kan dalen en mijn voorraad van water op de aarde kan vernieuwen, kan mijne reis zoo lang duren als
+ik wil.
+
+</p>
+<p>&#8220;Ziedaar mijn geheim, mijne heeren, het is eenvoudig en moet slagen. De uitzetting en inkrimping van het gas in den luchtballon
+is mijn middel, dat geen omslachtigen toestel noodig heeft. Een verwarmingstoestel om mijne temperatuur te doen veranderen,
+een gaspijp om die te verwarmen, is noch ongemakkelijk noch zwaar. Ik geloof dus alle voorwaarden voor een goeden uitslag
+te hebben vervuld.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p045.jpg" alt="Zanzibar. Blz. 47."></p>
+<p class="figureHead">Zanzibar. Blz. <a href="#d0e1210">47</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Dus eindigde doctor Ferguson zijne rede, en hij werd van harte toegejuicht. Men kon hem geene tegenwerping meer maken, alles
+was voorzien en opgelost.
+
+</p>
+<p>&#8220;Echter,&#8221; zeide de commandant, &#8220;het kan gevaarlijk zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wat komt dat er op aan,&#8221; zeide de doctor, &#8220;als het uitvoerbaar
+is.&#8221;
+
+
+
+<a id="d0e1210"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1210">47</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1138" href="#d0e1138src" class="noteref">1</a></span> 111.32 Liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1147" href="#d0e1147src" class="noteref">2</a></span> 1.512 Kubieke Meters.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1160" href="#d0e1160src" class="noteref">3</a></span> Ongeveer 62 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1163" href="#d0e1163src" class="noteref">4</a></span> Ongeveer 620 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1178" href="#d0e1178src" class="noteref">5</a></span> 111.32 Liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1181" href="#d0e1181src" class="noteref">6</a></span> 70 Kub. Meter zuurstofgas.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1184" href="#d0e1184src" class="noteref">7</a></span> 140 Kub. Meter waterstofgas.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1187" href="#d0e1187src" class="noteref">8</a></span> 210 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1190" href="#d0e1190src" class="noteref">9</a></span> Een Kubieke Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1193" href="#d0e1193src" class="noteref">10</a></span> &#8531; Kubieke Meter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1211"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label"><span class="corr" title="Bron: XII">XI</span>.
+</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Aankomst te Zanzibar.&#8212;De engelsche consul.&#8212;Slechte stemming der inwoners.&#8212;Het eiland Koumbeni.&#8212;De regenmakers.&#8212;Vulling van
+den ballon.&#8212;Vertrek op den 18<sup>den</sup> April.&#8212;Laatst vaarwel.&#8212;De Victoria.
+</p>
+</div>
+<p>Een goede wind had den gang van de Resolute naar de plaats der bestemming begunstigd. De vaart door het kanaal van Mozambique
+was bijzonder kalm. De zeereis deed een goed vermoeden opvatten van de luchtreis. Ieder haakte naar het oogenblik der aankomst
+en wilde de laatste hand leggen aan de toebereidselen van doctor Ferguson.
+
+</p>
+<p>Eindelijk kwam het schip in het gezicht van de stad Zanzibar op het eiland van denzelfden naam gelegen, en den 15<sup>den</sup> April, ten 11 uur &#8217;s morgens, liet men het anker in de haven vallen.
+
+</p>
+<p>Het eiland Zanzibar behoort aan den Iman van Maskate, bondgenoot van Frankrijk en Engeland en het is zeker zijne schoonste
+volkplanting. In de haven komen een groot aantal schepen van de naburige streken.
+
+</p>
+<p>Het eiland is van de Afrikaansche kust slechts door een kanaal gescheiden, welks grootste breedte dertig mijlen niet te boven
+gaat. Het drijft een aanzienlijken handel in gom, ivoor en vooral in &#8220;ebbenhout,&#8221; want Zanzibar is de grootste slavenmarkt.
+Daar is het middelpunt van samenkomst van den buit, veroverd in de gevechten die de inlandsche opperhoofden elkander onophoudelijk
+leveren. Deze handel strekt zich over de geheele oostkust uit tot aan de breedte waaronder de Nijl ligt, en G. Le Jean heeft
+hem openlijk zien drijven onder Fransche vlag.<a id="d0e1233src" href="#d0e1233" class="noteref">1</a>
+
+</p>
+<p>Bij de aankomst van de Resolute kwam de Engelsche consul te Zanzibar aan boord en stelde zich ter beschikking van den doctor,
+van wiens ontwerpen hij sedert eene maand door de Europeesche dagbladen op de hoogte was gehouden. Maar tot heden behoorde
+hij tot de talrijke ongeloovigen.&#8212;&#8220;Ik twijfelde,&#8221; zeide hij, de hand aan Samuel Ferguson toereikende, &#8220;maar nu twijfel ik
+niet meer.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij bood zijn eigen huis den doctor, Dick Kennedy en natuurlijk ook den braven Joe aan.
+
+</p>
+<p>Door zijne zorg kreeg de doctor kennis van verschillende brieven, die hij van kapitein Speke had ontvangen. De kapitein en
+zijne metgezellen hadden verschrikkelijk te lijden gehad van den honger en het slechte weder, voordat zij het land Ugogo bereikten;
+zij vorderden slechts met de uiterste moeielijkheid en dachten niet spoedig weder iets van zich te kunnen doen hooren.&#8212;&#8220;Ziedaar
+<a id="d0e1242"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1242">48</a>]</span>nu gevaren en ontberingen, die wij zullen weten te vermijden,&#8221; zeide de doctor.
+
+</p>
+<p>De bagage der drie reizigers werd naar het huis des consuls gebracht. Men maakte zich gereed den ballon op het strand van
+Zanzibar te ontschepen; bij den seinpaal was eene gunstige plek, in de nabijheid van een groot gebouw, dat hem tegen den <span class="corr" title="Bron: Oostewind">Oostenwind</span> zou beschutten. Deze groote toren, gelijk aan een vat dat overeind staat, en in vergelijking waarvan het Heidelberger vat
+slechts een klein vaatje was, diende tot fort, en op het platte dak hielden Beloutchis, met lansen gewapend, de wacht.
+
+</p>
+<p>Maar toen de luchtbal ontscheept zou worden werd de consul gewaarschuwd, dat de bevolking zich met geweld daartegen zou verzetten.
+Niets is zoo blind als dweepzuchtige hartstochten. De tijding der aankomst van een christen, die in de lucht zou opstijgen,
+werd met verbittering ontvangen; de negers, veel meer ontroerd dan de Arabieren, zagen in dit ontwerp vijandelijke bedoelingen
+jegens hen; zij geloofden dat men het op de zon en de maan voorzien had. Deze twee hemellichamen zijn een voorwerp van vereering
+voor de Afrikaansche volksstammen. Men besloot dus zich tegen deze heiligschennende expeditie te verzetten.
+
+</p>
+<p>De consul, van deze stemming onderricht, hield raad met doctor Ferguson en den commandant Pennet. Deze laatste wilde niet
+voor bedreigingen terugdeinzen, maar zijn vriend deed hem te dien opzichte rede verstaan.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zouden zekerlijk de bovenhand krijgen,&#8221; zeide hij, &#8220;de garnizoen-soldaten van den Iman zelf zouden ons, desgevorderd,
+gewapenderhand bijstaan, maar, mijn waarde commandant, een ongeluk ligt in een klein hoekje; er zou slechts &eacute;&eacute;n ongelukkig
+schot noodig zijn om aan den ballon een onherstelbaar nadeel toe te brengen en de reis zou voor goed verhinderd zijn; wij
+moeten dus met de grootste voorzorgen handelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Maar wat te doen? Als wij op de kust van Afrika ontschepen, zullen wij dezelfde moeielijkheden ondervinden!&#8221;&#8212;&#8220;Niets is eenvoudiger,&#8221;
+antwoordde de consul. &#8220;Zie deze eilanden, die aan de andere zijde der haven liggen, ontscheep uw luchtbal op een daarvan,
+versterk u met eene troep matrozen en gij zult geen gevaar loopen.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Kapitaal!&#8221; zeide de doctor, &#8220;en wij zullen op ons gemak onze toebereidselen kunnen maken.&#8221;
+
+</p>
+<p>De commandant gaf gehoor aan dien raad. De Resolute naderde het eiland Koumbeni. In den morgen van den 16den April werd de
+ballon in veiligheid gebracht te midden eener opene plek in de groote bosschen die daar groeien.
+
+</p>
+<p>Men plaatste twee palen, 80 voet hoog en op even grooten afstand van elkander; een stel katrollen aan hun uiteinde vastgemaakt,
+<a id="d0e1263"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1263">49</a>]</span>veroorloofde den luchtballon in de hoogte te heffen door een dwars gelegen kabel; toen was hij nog geheel ongevuld. De binnenste
+ballon was aan den top van den buitensten zoodanig vastgemaakt, dat hij eveneens kon worden opgelicht. Aan het binnenste verlengstuk
+van iederen ballon waren de geleibuizen voor het waterstofgas bevestigd. De dag van den 17<sup>den</sup> werd doorgebracht met het schikken van den toestel, bestemd tot vorming van het gas; hij was samengesteld uit 30 tonnen,
+in welke het water ontleed werd door middel van oud ijzer en <span class="corr" title="Bron: zwavelzunr">zwavelzuur</span>, dat in eene groote menigte water met elkander in verband werd gebracht. Het waterstof kwam in eene groote, in het midden
+geplaatste ton, na bij zijn doorgang te zijn gewasschen, en vandaar in elken luchtballon door de geleibuizen. Op deze wijze
+werden beiden met eene bepaalde hoeveelheid gas gevuld.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p049.jpg" alt="De lege ballon, opgehezen tussen twee palen twee palen."></p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e1276"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1276">50</a>]</span></p>
+<p>Voor deze bewerking moest men 1866 gallons<a id="d0e1279src" href="#d0e1279" class="noteref">2</a> zwavelzuur, 16050 pond ijzer<a id="d0e1282src" href="#d0e1282" class="noteref">3</a> en 9166 gallons<a id="d0e1285src" href="#d0e1285" class="noteref">4</a> water gebruiken. Zij begon den volgenden morgen tegen drie uur en duurde bijna acht uren. Des anderen daags hing de ballon,
+bedekt met zijn net, bevallig in evenwicht boven het schuitje, vastgehouden door een groot aantal zakken aarde. De toestel
+voor de uitzetting werd met groote zorg in elkander gezet en de buizen, die uit den ballon kwamen, werden aan de cylindervormige
+kist vastgemaakt.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p050.jpg" alt="De ballon, gedeeltelijk gevuld."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De ankers, touwen, werktuigen, dekens, de tent, de levensmiddelen en de wapens namen elk hunne bepaalde plaats in het schuitje
+in; de voorraad water werd te Zanzibar ingenomen. De tweehonderd pond ballast werd verdeeld in vijftig zakken op den bodem
+van het schuitje, maar onder het bereik van de hand.
+
+</p>
+<p>Deze toebereidselen eindigden tegen 5 uur des avonds; schildwachten waakten onophoudelijk rondom het eiland, en de sloepen
+van de Resolute doorkruisten het kanaal. De negers betoonden voortdurend hun toorn door kreten, grimassen en allerlei lichaamsverdraaiingen.
+De toovenaars doorliepen de vertoornde groepen, deze verbittering aanwakkerende, en eenige dweepzuchtigen beproefden het eiland
+met zwemmen te bereiken, maar men verwijderde hen gemakkelijk.
+<a id="d0e1297"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1297">51</a>]</span></p>
+<p>Toen begonnen de duivelskunsten en de bezweringen, de regenmakers, die beweren de wolken te kunnen bevelen, riepen de orkanen
+en de &#8220;steenregens,&#8221;<a id="d0e1300src" href="#d0e1300" class="noteref">5</a> te hulp; daarvoor plukten zij bladeren van alle soorten van boomen des lands, deden die koken op een klein vuur, terwijl
+men een schaap doodde, door het eene lange naald in het hart te stooten. Maar in spijt van hunne plechtigheden bleef de hemel
+helder.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p051.jpg" alt="De ballon, geheel gevuld."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De negers gaven zich toen over aan woedende drinkgelagen, zich dronken makende met den &#8220;tembo&#8221;, een bedwelmenden drank, dien
+men van den kokosboom verkrijgt, of met een soort van zeer koppig bier &#8220;togwa&#8221; genoemd. Hunne zangen, zonder eenige geregelde
+melodie, maar met eene zeer juiste maat, duurden tot laat in den nacht.
+
+</p>
+<p>Tegen zes uur des avonds vereenigde een laatste maaltijd de reizigers aan de tafel van den commandant en zijne officieren.
+Kennedy, wien niemand meer ondervroeg, mompelde onhoorbare woorden; hij verloor doctor Ferguson niet uit het gezicht.
+
+</p>
+<p>Deze maaltijd was niet vroolijk. Het naderende laatste oogenblik veroorzaakte pijnlijke overdenkingen. Wat zou het lot van
+die stoutmoedige reizigers zijn? Zouden zij elkaar ooit terugvinden te midden hunner vrienden aan den huiselijken haard? Als
+de middelen van vervoer begonnen te ontbreken, wat zou er dan van hen worden <a id="d0e1314"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1314">52</a>]</span>te midden dier woeste volksstammen, in deze ondoorzochte streken en onmetelijke woestenijen?
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p052.jpg" alt="Toen begonnen de duivelskunsten en de bezweringen,..."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Deze gedachten, tot nu toe verward, en waaraan men weinig hechtte, bekropen toen de verhitte verbeelding. Doctor Ferguson,
+altijd koel en bedaard, sprak over verschillende zaken. Maar te vergeefs poogde hij die algemeene treurigheid te verbannen.
+
+</p>
+<p>Daar men eenige onaangenaamheden voor den persoon van Ferguson en zijne reisgezellen vreesde, sliepen zij alle drie aan boord
+van de Resolute. Te zes uur des morgens verlieten zij hunne hut en begaven zich naar het eiland Koumbeni.
+
+</p>
+<p>De ballon slingerde een weinig door den oostenwind. De zakken aarde, die hem tegenhielden, waren vervangen door twintig matrozen.
+De commandant Pennet en zijne officieren waren bij dit plechtig vertrek tegenwoordig.
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik ging Kennedy recht op den doctor toe, vatte zijne hand en zeide: &#8220;Gij zijt vast besloten om te vertrekken.&#8221;&#8212;
+&#8220;Zeker, waarde Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Ik heb alles gedaan wat ik kon om die reis te verhinderen?&#8221;&#8212;&#8220;Alles.&#8221;&#8212;&#8220;Dan is mijn geweten hieromtrent
+gerust en ik vergezel u.&#8221;&#8212;&#8220;Ik was er zeker van,&#8221; antwoordde de doctor, een weinig ontroerd.
+
+</p>
+<p>Het oogenblik van het laatste afscheid kwam. De commandant en zijne officieren omhelsden met vervoering hunne onverschrokken
+vrienden, zonder den waardigen Joe te vergeten. Ieder der aanwezigen wilde doctor Ferguson de hand schudden.
+<a id="d0e1331"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1331">53</a>]</span></p>
+<p>Te negen uur namen de drie reisgezellen plaats in het schuitje; de doctor stak zijn gaspijp aan en zette de vlam aan om eene
+spoedige warmte voort te brengen. De ballon, die in volmaakt evenwicht hing, begon na eenige minuten te rijzen. De matrozen
+moesten de touwen, die hem terughielden, een weinig laten schieten. Het schuitje verhief zich ongeveer twintig voet.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijne vrienden,&#8221; zeide de doctor, rechtop staande tusschen zijne twee metgezellen, en zijn hoed afnemende, &#8220;laat ons aan
+ons luchtschip een naam geven, die het geluk aanbrengt! Laat ons het de Victoria noemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Een luid hoezee weergalmde: &#8220;Leve de koningin! leve Engeland!&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p053.jpg" alt="Ferguson, Kennedy en Joe zeiden een laatst vaarwel aan hunne vrienden."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik nam de stijgkracht van den ballon sterk toe. Ferguson, Kennedy en Joe zeiden een laatst vaarwel aan hunne
+vrienden.&#8212;&#8220;Laat alles los.&#8221; riep de doctor.&#8212;En de Victoria verhief zich snel in de lucht, terwijl de vier kanonnen van de
+Resolute te zijner eer losbrandden.
+
+
+
+<a id="d0e1345"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1345">54</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1233" href="#d0e1233src" class="noteref">1</a></span> Dit heeft door toedoen der Engelschen thans (1877) opgehouden.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1279" href="#d0e1279src" class="noteref">2</a></span> 3250 liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1282" href="#d0e1282src" class="noteref">3</a></span> Meer dan 800 ton ijzer.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1285" href="#d0e1285src" class="noteref">4</a></span> Bijna 41250 liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1300" href="#d0e1300src" class="noteref">5</a></span> Naam dien de negers aan den hagel geven.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1346"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Overtocht der zee-engte.&#8212;De Mrima.&#8212;Gesprekken van Dick en voorstel van Joe.&#8212;Recept voor koffie.&#8212;De Uzaramo.&#8212;De ongelukkige
+Maizan.&#8212;De berg Duthumi.&#8212;De kaarten van den doctor.&#8212;Nacht op een Konzenilje-Kaktus.
+</p>
+</div>
+<p>De lucht was helder, de wind matig; de Victoria steeg bijna tot eene hoogte van 1500 voet, die aangewezen werd door eene drukking
+van 5 duim min 2 strepen<a id="d0e1354src" href="#d0e1354" class="noteref">1</a> van de barometer-kolom.
+
+</p>
+<p>Op deze hoogte richtte een snellere luchtstroom den ballon naar het zuidwesten. Welk prachtig schouwspel vertoonde zich aan
+de oogen der reizigers! Het eiland Zanzibar was geheel zichtbaar en teekende zich met donkerder kleuren, even als op eene
+groote vlakke kaart; de velden namen een schijn aan van stalen van verschillende kleuren; eene groote menigte boomen wees
+de bosschen en het kreupelhout aan.
+
+</p>
+<p>De inwoners van het eiland geleken veel op insecten. De hoezee&#8217;s en de kreten verloren zich langzamerhand in den dampkring
+en de kanonschoten van het schip trilden alleen in de binnenholte van den luchtballon.
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoe schoon is dit alles!&#8221; riep Joe uit, het stilzwijgen voor het eerst afbrekende.
+
+</p>
+<p>Hij kreeg geen antwoord. De doctor hield zich bezig met de veranderingen van den barometer waar te nemen, en de verschillende
+bijzonderheden zijner opstijging op te teekenen. Kennedy zag rond en had geen oogen genoeg om alles te zien. De zonnestralen
+kwamen de gaspijp te hulp, de spanning van het gas vermeerderde. De Victoria bereikte eene hoogte van 2500 voet. De Resolute
+geleek eene kleine boot en de Afrikaansche kust teekende zich in het oosten af door een grooten rand schuim.&#8212;&#8220;Gij spreekt
+niet,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Wij beschouwen,&#8221; antwoordde de doctor, zijn verrekijker op het vasteland richtende.&#8212;&#8220;Ik moet spreken.&#8221;&#8212;&#8220;Zoo
+als gij wilt! Joe, spreek zooveel het u behaagt.&#8221;
+
+</p>
+<p>Joe liet alleen eene groote menigte klanknabootsingen hooren. Gedurende den overtocht der zee oordeelde de doctor het goed
+zich op die hoogte te houden; hij kon de kust over eene grootere uitgestrektheid waarnemen; de thermometer en de barometer,
+binnen de tent opgehangen, waren steeds onder het bereik van zijn gezicht; <a id="d0e1367"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1367">55</a>]</span>een tweede barometer, die buiten hing, moest gedurende den nacht dienen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p055.jpg" alt="Boven de zee&euml;ngte. Blz. 54."></p>
+<p class="figureHead">Boven de zee&euml;ngte. Blz. <a href="#d0e1345">54</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Na twee uren kwam de Victoria, met eene snelheid van meer <a id="d0e1379"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1379">56</a>]</span>dan acht mijlen voortgestuwd, aanmerkelijk dichter bij de kust. De doctor besloot de aarde te naderen; hij matigde de vlam
+van de gaspijp, en weldra daalde de ballon tot op 300 voet hoogte van den grond.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p056.jpg" alt="De ballon bevond zich boven Mrima, welken naam de oostkust van Afrika daar draagt."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het bevond zich boven Mrima, welken naam de oostkust van Afrika daar draagt; dikke zoomen van wortelboomen beschermden de
+oevers; het lage getij liet hunne wortels zien, die door den Indischen oceaan werden bespoeld. De duinen, die vroeger de kustlijn
+vormden, vertoonden zich aan den horizon, en de berg Nguru hief in het noorden zijn top in de hoogte.
+
+</p>
+<p>De Victoria ging voorbij een dorp, dat de doctor op zijne kaart herkende Kaole te zijn. De geheele bevolking liet een gehuil
+van woede en vrees hooren, pijlen werden te vergeefs afgeschoten tegen dit monster der lucht, dat majestueus boven al deze
+machtelooze teekens van woede zweefde.
+
+</p>
+<p>De wind ging naar het zuiden, maar de doctor verontrustte zich niet over die richting, zij veroorloofde hem, integendeel,
+den weg te volgen, afgebakend door de kapiteins Burton en Speke. Kennedy was eindelijk even spraakzaam geworden als Joe, zij
+uitten woorden van verwondering tot elkander.&#8212;&#8220;Weg met de diligences!&#8221; zeide de een.&#8212;&#8220;Weg met de stoombooten,&#8221; zeide de ander.&#8212;&#8220;Weg
+met de spoorwegen!&#8221; antwoordde Kennedy, &#8220;met welke men de landen doortrekt zonder ze te zien.&#8221;&#8212;&#8220;Spreek mij van een ballon!&#8221;
+<a id="d0e1392"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1392">57</a>]</span>hernam Joe; <span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>men voelt niet dat men gaat en de natuur ontrolt zich voor uwe oogen. Welk een schouwspel! Welke bewondering! welke verrukking!
+een droom in eene hangmat.&#8221;&#8212;&#8220;Als wij eens gingen ontbijten?&#8221; zeide Joe, die honger kreeg van de lucht.&#8212;&#8220;Dat is een goed denkbeeld,
+mijn jongen.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>O! de toebereidselen zullen niet lang duren! Beschuit en verduurzaamd vleesch.&#8221;&#8212;&#8220;En koffie zooveel gij lust,&#8221; voegde de doctor
+er bij. &#8220;Ik veroorloof u de warmte van mijne gaspijp te gebruiken, er is genoeg. En op die wijze zullen wij geen brand behoeven
+te vreezen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zou verschrikkelijk zijn,&#8221; hernam Kennedy. &#8220;Het zou zijn als of wij een kruithoorn onder ons hadden.&#8221;&#8212;&#8220;Niet
+geheel en al,&#8221; antwoordde Ferguson, &#8220;maar als het gas vlam zette, zou het langzamerhand verteren en wij zouden dalen, hetgeen
+voor ons zeer onaangenaam zou zijn; wees echter onbevreesd, onze luchtballon is hermetisch gesloten.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons dan eten,&#8221;
+zeide Kennedy; &#8220;zie daar, mijne heeren,&#8221; zeide Joe, &#8220;terwijl ik u navolg, zal ik eene koffie gereed maken, welke gij eens
+moet proeven.&#8221;&#8212;&#8220;De zaak is deze,&#8221; zeide de doctor, &#8220;dat Joe, bij duizend goede hoedanigheden, een bijzonder talent heeft,
+om dien lekkeren drank gereed te maken; hij stelt dien samen uit verschillende voortbrengselen, die hij mij nooit heeft willen
+noemen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, meester, dewijl wij nu in de volle lucht zijn, wil ik u mijn recept mededeelen. Het is enkel een mengsel
+van gelijke hoeveelheden mokka, bourbon en rio-nuez.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p057.jpg" alt="In sierlijke dorpen hoorde men telkens kreten van verbaasdheid."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna waren drie koppen rondgediend en <a id="d0e1407"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1407">58</a>]</span>gebruikten zij een stevig ontbijt, gekruid door de goede luim der gasten; vervolgens ging ieder op zijn post van waarneming.
+
+</p>
+<p>Het land onderscheidde zich door eene buitengewone vruchtbaarheid. Kronkelende en nauwe voetpaden drongen door onder gewelven
+van groen. Men ging over velden, bebouwd met tabak, <span class="corr" title="Bron: mais">ma&iuml;s</span>, gierst, die reeds rijp waren; hier en daar zag <span class="corr" title="Bron: mnn">men</span> uitgestrekte rijstvelden met hunne rechtopgaande halmen en purperkleurige bloemen. Men bemerkte schapen en geiten in groote
+kooien, die op paalwerk stonden om hen tegen de luipaarden te beschermen. Een weelderige plantengroei versierde kwistig deze
+streken. In sierlijke dorpen hoorde men telkens kreten van verbaasdheid op het gezicht van de Victoria, en doctor Ferguson
+hield zich voorzichtig buiten het bereik der palen; de inwoners om hunne hutten verzameld, vervolgden de reizigers langen
+tijd met ijdele verwenschingen.
+
+</p>
+<p>Op den middag geloofde de doctor, zijne kaart raadplegende, dat hij zich boven het land Uzaramo<a id="d0e1419src" href="#d0e1419" class="noteref">2</a> bevond. Het veld vertoonde zich vol met kokosboomen en katoenboomen. Joe vond dezen plantengroei zeer natuurlijk in Afrika.
+Kennedy bemerkte hazen en krekels, die er slechts op schenen te wachten om een kogel te ontvangen, maar dat zou kruit verspild
+zijn omdat men het wild niet kon opnemen.
+
+</p>
+<p>De luchtreizigers gingen met eene snelheid van twaalf mijlen in het uur en bevonden zich weldra op eene lengte van 38&deg; 20&#8242;
+boven het dorp Tounda.
+
+</p>
+<p>&#8220;Daar werden Burton en Speke door hevige koortsen aangetast,&#8221; zeide de doctor, &#8220;en geloofden zij voor een oogenblik dat hunne
+onderneming mislukt was. En echter waren zij nog niet ver van de kust, maar reeds deden zich de vermoeienis en de ontberingen
+ernstig voelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Inderdaad heerscht in deze landstreek voortdurend eene ongezonde lucht, en de doctor kon den invloed daarvan niet ontgaan
+dan door den ballon boven de besmettingen dezer vochtige aarde te verheffen.
+
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd bemerkte men eene karavaan, die in eene &#8220;kraal&#8221; rustte en de koelte van den avond afwachtte om zijn weg
+te vervolgen. Deze kralen zijn uitgestrekte gronden, omringd met hagen, waarin de kooplieden niet alleen bescherming zoeken
+tegen de wilde dieren, maar ook tegen de plunderende stammen der landstreek. Men zag de inlanders loopen en zich verspreiden
+op het gezicht van de Victoria. Kennedy wilde hen meer van nabij bezien, maar Samuel verzette zich standvastig daartegen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p059.jpg" alt="Uzaramo. Blz. 58."></p>
+<p class="figureHead">Uzaramo. Blz. <a href="#d0e1407">58</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;De opperhoofden zijn met musketten gewapend,&#8221; zeide hij, &#8220;en onze ballon zou een te gemakkelijk mikpunt zijn voor een kogel.&#8221;&#8212;<a id="d0e1445"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1445">59</a>]</span>&#8220;Zou een gat, door een kogel gemaakt, een val veroorzaken?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Niet onmiddellijk, maar weldra zou dat gat eene wijde
+scheur worden, waardoor al ons gas zou ontsnappen.&#8221;&#8212;<a id="d0e1447"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1447">60</a>]</span>&#8220;Laat ons dan op een eerbiedigen afstand van die goddeloozen blijven. Wat moeten zij wel denken als zij ons in de lucht zien
+zweven? Ik ben zeker dat zij lust hebben om ons te aanbidden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Laat hen ons aanbidden,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;maar van verre. Men wint altijd daarbij. Ziet, het land verandert reeds van
+aanzien; de dorpen worden zeldzamer, de wortelboomen zijn verdwenen, hun groei houdt op deze breedte op. De grond wordt bergachtig
+en doet naburige bergen vermoeden.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Inderdaad,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;ik meen eenige hoogten aan dezen kant te bemerken.&#8221;&#8212;&#8220;In het westen ..., het zijn de eerste bergketens
+van Ourizara, de berg Duthumi, zonder twijfel, achter welken ik hoop den nacht door te brengen. Ik zal de vlam van de gaspijp
+wat meer opstoken; wij zijn verplicht op eene hoogte van vijf &agrave; zes honderd voet te blijven.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is toch een goed denkbeeld dat gij daar hebt, mijnheer,&#8221; zeide Joe, &#8220;het is noch moeielijk noch vermoeiend, men draait
+eene kraan om en alles is afgeloopen.&#8221;&#8212;&#8220;Hier zijn wij meer op ons gemak,&#8221; zeide de jager, toen de ballon gestegen was, &#8220;de
+weerkaatsing der zonnestralen in dit roode zand wordt onverdraaglijk.&#8221;&#8212;&#8220;Welke prachtige boomen!&#8221; riep Joe uit, &#8220;hoewel zeer
+natuurlijk, is het toch schoon! Men zou geen twaalf stuks daarvan noodig hebben om een bosch te maken.&#8221;&#8212;&#8220;Het zijn baobabs,&#8221;
+antwoordde doctor Ferguson, &#8220;ziet, hier is er een, wiens stam 100 voet omtrek zal hebben. Het is misschien aan den voet van
+dezen zelfden boom, dat de Franschman Maizan in 1845 stierf, want wij zijn boven Deje-la-Mhora, waar hij zich alleen waagde;
+hij werd door het opperhoofd dier streek gevat, aan den voet van een baobab vastgebonden, en die woeste neger sneed hem langzaam
+zijne ledematen af, terwijl de oorlogszang weergalmde; vervolgens sneed hij hem in de keel, hield op om zijn stomp geworden
+mes te slijpen, en rukte het hoofd van den ongelukkige af, voordat het was afgesneden! Die arme Franschman was 26 jaar oud.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;En Frankrijk heeft geen wraak genomen over zulk eene misdaad?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Frankrijk heeft gereclameerd; de Sultan van
+Zanzibar heeft alles gedaan om den moordenaar machtig te worden, maar is er niet in geslaagd.&#8221;&#8212;&#8220;Ik verzoek, dat wij ons niet
+onderweg ophouden,&#8221; zeide Joe, &#8220;laat ons stijgen, mijn meester.&#8221;&#8212;&#8220;Des te liever, Joe, daar de berg Duthumi voor ons ligt.
+Als mijne berekeningen nauwkeurig zijn, zullen wij hem overgetrokken zijn v&oacute;&oacute;r heden avond zeven uur.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij des nachts
+niet reizen?&#8221; vroeg de jager.&#8212;&#8220;Als het niet behoeft, neen; met voorzorgen en waakzaamheid zou men het zonder gevaar doen,
+maar het is niet voldoende Afrika door te reizen, wij moeten het zien.&#8221;&#8212;&#8220;Tot hiertoe hebben wij geen klagen, meester. Het
+is het best bebouwde en vruchtbaarste land der wereld, in plaats van een <a id="d0e1457"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1457">61</a>]</span>woestijn. Sla maar geloof aan aardrijkskundigen.&#8221;&#8212;&#8220;Wacht maar Joe, later zullen wij zien.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p061.jpg" alt="De luchtballon vastgemaakt aan een Cactus. Blz. 62."></p>
+<p class="figureHead">De luchtballon vastgemaakt aan een Cactus. Blz. <a href="#d0e1469">62</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ongeveer half zeven uur des avonds bevond de Victoria zich <a id="d0e1469"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1469">62</a>]</span>tegenover den berg Duthumi; om hem over te trekken, moest men meer dan 3000 voet hoog stijgen en daarvoor behoefde de doctor
+de temperatuur slechts met 18&deg; Fahrenheit te verhoogen. Men kan zeggen dat hij zijn ballon naar zijne hand zette. Kennedy
+wees hem de hinderpalen aan, en de Victoria vloog door de lucht over de bergen.
+
+</p>
+<p>Te acht uur daalde hij aan den anderen kant waar de helling glooiender was; de ankers werden uit het schuitje geworpen en
+een van hen viel in de takken van een Cochenilje-Cactus en bleef er stevig in vastzitten. Terstond liet Joe zich langs het
+touw afglijden en maakte het stevig vast. Men wierp hem de zijden ladder toe, en hij klom vlug weder naar boven. De luchtballon
+bleef bijna onbeweeglijk, beschut tegen den oostenwind.
+
+</p>
+<p>De avondmaaltijd werd gereed gemaakt; de reizigers maakten een groot gat in hun voorraad, hongerig geworden door hunne luchtreis.&#8212;&#8220;Welken
+weg hebben wij van daag afgelegd?&#8221; vroeg Kennedy, terwijl hij groote brokken naar binnen sloeg.&#8212;De doctor berekende zijne
+plaats door middel van waarnemingen van de maan en raadpleegde de uitmuntende kaart, die hem tot gids diende; zij behoorde
+tot den atlas der nieuwste ontdekkingen in Afrika, door zijn geleerden vriend Petermann te Gotha uitgegeven en aan hem opgedragen.
+Deze atlas moest voor de geheele reis van den doctor dienen, want hij bevatte den reisweg van Burton en Speke naar de groote
+meren, Soedan volgens doctor Barth, den Beneden-Senegal volgens Guillaume Lejean en de Delta van den Niger door doctor Baikie.
+
+</p>
+<p>Ferguson had zich ook nog voorzien van een werk, dat in &eacute;&eacute;n deel alles bevatte, wat men over den Nijl wist, getiteld: &#8220;De
+bronnen van den Nijl, een algemeen overzicht van de kom dier rivier en haren hoofdstroom, met de geschiedenis van de ontdekkingen
+te dien opzichte door Charles Beke th. d.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij bezat ook de uitmuntende kaarten, uitgegeven in de &#8220;bulletins van het Aardrijkskundig genootschap te Londen,&#8221; en geen
+enkel punt der ontdekte landen kon hem ontgaan.
+
+</p>
+<p>Toen hij op zijne kaart zag, vond hij, dat zijn weg in breedte 2 graden of 120 mijlen naar het westen was.
+
+</p>
+<p>Kennedy merkte op dat de weg zich naar het zuiden richtte; deze richting voldeed echter den doctor, die zooveel mogelijk de
+sporen zijner voorgangers wilde verkennen.
+
+</p>
+<p>Men besloot den nacht in drie wachten te verdeelen, opdat ieder op zijne beurt voor de veiligheid der twee anderen zou kunnen
+waken. De doctor nam de wacht van 9 uur, Kennedy die van middernacht en Joe die van 3 uur &#8217;s morgens.
+
+</p>
+<p>Kennedy en Joe, in hunne dekens gewikkeld, strekten zich dus uit onder de tent en sliepen rustig, terwijl doctor Ferguson
+waakte.
+
+
+
+<a id="d0e1487"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1487">63</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1354" href="#d0e1354src" class="noteref">1</a></span> Bijna 5 centimeter. De drukking is ongeveer een centimeter bij elke 100 meter hoogte.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1419" href="#d0e1419src" class="noteref">2</a></span> U, <i>oe</i> beteekent in de landtaal <i>landstreek.</i></p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1488"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Verandering van weder.&#8212;Koorts van Kennedy.&#8212;Het geneesmiddel van den doctor.&#8212;Reizen te land.&#8212;De kom van Imeng&eacute;.&#8212;De berg Rubeho.&#8212;Op
+zesduizend voet.&#8212;Een halt van een dag.
+</p>
+</div>
+<p>De nacht was kalm; echter klaagde Kennedy Zaterdag morgen bij zijn ontwaken over loomheid en koortshuivering. Het weder veranderde;
+de hemel, bedekt met dikke wolken, scheen voor een nieuwen zondvloed voorraad op te doen. Dit land Zungomoro is een akelig
+land, waar het bijna altijd regent, behalve misschien ongeveer veertien dagen in Januari.
+
+</p>
+<p>Deze hevige regen overviel weldra de reizigers; beneden hen werden de wegen door &#8220;nullahs,&#8221; eene soort van oogenblikkelijke
+stortvloeden, doorsneden, onbegaanbaar, terwijl zij daarenboven nog bezet waren met doornstruiken en reusachtige klimopplanten.
+Men bemerkte terstond de uitdampingen van zwavel-waterstof-gas, waarvan kapitein Burton spreekt.&#8212;&#8220;Volgens hem,&#8221; zeide de doctor,
+&#8220;zou men haast gelooven, dat een lijk achter elk kreupelbosch verborgen was.&#8221;&#8212;&#8220;Een leelijk land,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;het schijnt,
+dat mijnheer Kennedy niet te wel is, tengevolge dat hij er een nacht heeft doorgebracht.&#8221;&#8212;&#8220;Inderdaad, ik heb eene hevige koorts,&#8221;
+zeide de jager.&#8212;&#8220;Dat is niet te verwonderen, mijn waarde Dick, wij zijn in een der ongezondste streken van Afrika, maar wij
+zullen niet lang daar blijven. Op weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dank zij eene behendige beweging van Joe, werd het anker losgemaakt, en Joe kwam langs de touwladder weder in het schuitje.
+De doctor deed het gas uitzetten en de Victoria hernam zijne vlucht, door een vrij hevigen wind voortgestuurd.
+
+</p>
+<p>Eenige hutten kwamen nauwelijks te voorschijn uit dien verpestenden mist. Het land veranderde van gedaante. Het gebeurt dikwijls
+in Afrika dat eene ongezonde landstreek aan volmaakt gezonde landen grenst. Kennedy leed zichtbaar, en de koorts tastte zijne
+krachtige natuur sterk aan.&#8212;&#8220;Wij hebben toch nu geen tijd om ziek te zijn,&#8221; zeide hij, zich in zijn deken wikkelende en zich
+onder de tent nederleggende.&#8212;&#8220;Een weinig geduld, mijn waarde Dick,&#8221; antwoordde doctor Ferguson, &#8220;en gij zult spoedig genezen
+zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Genezen, waarachtig Samuel, als gij in uwe medicijnkist een drankje hebt, dat mij weder op de been brengt, geef het
+mij dan terstond. Ik zal met gesloten oogen alles inslikken.&#8221;&#8212;&#8220;Ik heb iets beters dan dat, vriend Dick, en ik zal u een koortsverdrijvend
+middel geven, dat u niets zal kosten.&#8221;&#8212;&#8220;En hoe zult gij dit aanleggen?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer eenvoudig. Ik zal boven deze wolken stijgen,
+<a id="d0e1502"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1502">64</a>]</span>die ons overstroomen en ons van dezen verpestenden dampkring verwijderen. Ik vraag u slechts tien minuten, om het waterstofgas
+uit te zetten.&#8221;
+
+</p>
+<p>De tien minuten waren nog niet verloopen, toen de reizigers reeds den vochtigen dampkring te boven waren.&#8212;&#8220;Wacht een weinig,
+Dick, dan zult gij den invloed der zuivere lucht en zon voelen.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Dat is eerst een wondermiddel!&#8221; zei Joe.&#8212;&#8220;Neen, het is zeer natuurlijk.&#8221;&#8212;&#8220;O, daaraan twijfel ik niet.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zend Dick naar
+een gezonde lucht, zooals men dat dagelijks in Europa doet, en te Martinique zou ik hem naar de Pitons<a id="d0e1509src" href="#d0e1509" class="noteref">1</a> zenden, om de gele koorts te ontkomen.&#8221;&#8212;&#8220;Deze ballon is waarlijk een paradijs,&#8221; zeide Kennedy, die reeds meer op zijn gemak
+was.&#8212;&#8220;In alle gevallen leidt hij er heen,&#8221; antwoordde Joe ernstig.
+
+</p>
+<p>Het schouwspel der wolken, die zich op dit oogenblik beneden het schuitje samenpakten, was merkwaardig; zij schoven over elkander
+en boden een schitterenden glans aan door het terugkaatsen der zonnestralen. De Victoria bereikte eene hoogte van 4000 voet.
+De thermometer wees een vermindering van temperatuur aan. Men zag de aarde niet meer. Op een afstand van 50 mijlen westwaarts
+verhief de berg Rubeho zijn fonkelende kruin, hij vormde de grens van het land Ugogo op 36&deg; 20&#8242; lengte. De wind woei met eene
+snelheid van 20 mijlen in het uur; maar de reizigers voelden niets van die snelheid, zij ondervonden geen enkelen schok, terwijl
+zij niet eens bemerkten dat zij voortgingen.
+
+</p>
+<p>Drie uren later verwezenlijkte zich de voorzegging van den doctor. Kennedy gevoelde geene koortshuivering meer en ontbeet
+met eetlust.&#8212;&#8220;Dat is beter dan de kinine,&#8221; zeide hij vergenoegd.&#8212;&#8220;Hier zal ik mij op mijn ouden dag nederzetten,&#8221; zeide Joe.
+
+</p>
+<p>Ongeveer tien uur &#8217;s morgens werd de dampkring helder. Er kwam eene opening in de wolken, de aarde werd weder zichtbaar; de
+Victoria naderde haar langzamerhand. Doctor Ferguson zocht een luchtstroom, die hen meer naar het noordoosten dreef en hij
+ontmoette dien op 600 voet boven den grond. Het land werd oneffen, zelfs bergachtig. Het district van den Zungomoro verdween
+in het oosten met de laatste kokosboomen op deze breedte. Weldra begonnen de kruinen der bergen meer vooruit te steken. Eenige
+toppen verhieven zich hier en daar. Men moest zich elk oogenblik in acht nemen voor de scherpe kegels, die onverwachts uit
+den grond schenen te komen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn te midden der blinde klippen,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Wees gerust, Dick! wij zullen ze niet raken.&#8221;&#8212;&#8220;Het is toch <a id="d0e1520"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1520">65</a>]</span>eene mooie manier van reizen,&#8221; zeide Joe.&#8212;Inderdaad stuurde de doctor zijn ballon met eene bewonderenswaardige behendigheid.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p065.jpg" alt="De berg Rubeho. Blz. 66."></p>
+<p class="figureHead">De berg Rubeho. Blz. <a href="#d0e1532">66</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Als wij op dezen doorweekten grond moesten loopen,&#8221; zeide <a id="d0e1532"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1532">66</a>]</span>hij, &#8220;dan zouden wij in een ongezond slijk rondplassen. Sedert ons vertrek naar Zanzibar zou de helft onzer lastdieren reeds
+van vermoeienis gestorven zijn. Wij zouden er uitzien als schimmen en wanhopig worden. Wij zouden onophoudelijk moeten worstelen
+met onze gidsen en dragers, blootgesteld aan hunne teugellooze onbeschoftheid. Des daags heerscht daar eene vochtige, onverdraaglijke,
+drukkende hitte, des nachts eene dikwijls onverdraaglijke koude en men voelt de steken van zekere vliegen, wier beten het
+dikste linnen doorboren en die krankzinnigheid veroorzaken! En dat alles zonder nog eens te spreken van de wilde dieren en
+woeste volksstammen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wil er geene proef van nemen,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Ik overdrijf niets,&#8221; zeide doctor Ferguson, &#8220;want bij
+het verhaal der reizigers, die de stoutheid hebben gehad zich in die streken te wagen, zouden u de tranen in de oogen komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Tegen 11 uur trok men de kom van Imeng&eacute; over; de op deze heuvels verstrooide stammen dreigden te vergeefs den Victoria met
+hunne wapens. Eindelijk kwam men aan de laatste golvingen van den grond, die den Rubeho voorafgaan; zij vormen den derden
+en hoogsten bergketen van Usagara.
+
+</p>
+<p>De reizigers gaven zich rekenschap van de bergbeschrijving van dit land. Deze drie vertakkingen, waarvan de Duthumi den eersten
+trap vormt, zijn door uitgestrekte vlakten gescheiden; deze verheven kruinen bestaan uit afgeronde kegels, waartusschen de
+grond bezaaid is met ongeregelde rotsblokken en keien. De steilste helling dezer bergen is aan den kant van de kust van Zanzibar;
+de westelijke hellingen zijn slechts hellende vlakten. De lage gronden zijn bedekt met eene zwarte en vruchtbare aarde, waar
+de plantengroei weelderig is. Verschillende riviertjes loopen naar het oosten en vereenigen zich met den Kingani te midden
+van reusachtige bosschen, egyptische vijgeboomen, tamarindeboomen, kalebasboomen en palmyras.
+
+</p>
+<p>&#8220;Let op!&#8221; zeide doctor Ferguson, &#8220;wij naderen den Ruhebo, wiens naam in de landtaal &#8216;doortocht der winden&#8217; beteekent; wij
+zullen wel doen zijne scherpe kanten op eene zekere hoogte om te trekken. Als mijne kaart goed is, moeten wij hooger dan 5000
+voet stijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij dikwijls gelegenheid hebben eene hoogere luchtstreek te bereiken?&#8221;&#8212;&#8220;Zelden; de hoogte der bergen
+in Afrika schijnt gering in vergelijking van die in Europa en Azi&euml;. Maar in alle gevallen zal onze Victoria er over trekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>In korten tijd steeg de ballon aanmerkelijk. De uitzetting van het waterstofgas had overigens niets gevaarlijks, en de groote
+ruimte van den luchtballon was slechts voor drie-vierde deelen gevuld; de barometer wees, door eene daling van bijna 8 Eng.
+duim, eene hoogte aan van 6000 voet.&#8212;&#8220;Zouden wij lang zoo kunnen voortgaan?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;De dampkring der aarde heeft eene
+hoogte <a id="d0e1542"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1542">67</a>]</span>van 6000 toises<a id="d0e1544src" href="#d0e1544" class="noteref">2</a>. Met een grooteren ballon zou men ver komen. Dit hebben Brioschi en Gay-Lussac gedaan, maar toen kwam het bloed hun uit mond
+en ooren. De lucht om in te ademen ontbrak. Eenige jaren geleden waagden twee stoutmoedige Franschen, Barral en Bixio, zich
+ook in de hoogere luchtstreken, maar hun ballon scheurde.&#8221;&#8212;&#8220;En zij vielen?&#8221; vroeg Kennedy levendig.&#8212;&#8220;Zonder twijfel, maar,
+zoo als geleerden moeten vallen, zonder eenig letsel te bekomen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, heeren!&#8221; zeide Joe, &#8220;het staat u vrij hun val na
+te volgen, maar ik voor mij, die slechts een domoor ben, houd liever den middelweg, noch te laag noch te hoog. Men moet niet
+eerzuchtig zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>Op 6000 voet hoogte is de dichtheid der lucht reeds aanmerkelijk verminderd; het geluid verspreidt er zich moeielijk en de
+stem doet zich niet zoo goed hooren. Het gezicht der voorwerpen wordt verward. De blik ontdekt slechts onbepaalde massa&#8217;s;
+de menschen en dieren worden geheel onzichtbaar; de wegen gelijken op koordjes en de meren op vijvers.
+
+</p>
+<p>De doctor en zijne reisgezellen gevoelden zich niet in hun gewonen toestand; een luchtstroom van eene ontzettende snelheid
+sleepte hen mede boven de kale bergen, op wier top uitgestrekte sneeuwmassa&#8217;s den blik verbaasden. Zij droegen de sporen van
+de eene of andere werking der zee in de eerste dagen der wereld.
+
+</p>
+<p>De zon schitterde in het toppunt en hare stralen vielen loodrecht <span class="corr" title="Bron: ">op</span> deze naakte toppen. De doctor nam eene nauwkeurige afteekening op van die bergen, die uit vier verschillende kruinen, bijna
+in eene rechte lijn gelegen, bestaan en waarvan de noordelijkste de langwerpigste is.
+
+</p>
+<p>Weldra daalde de Victoria aan den anderen kant van den Rubeho, langs een met bosschen en donkergroene boomen begroeiden rand;
+daarop volgden kruinen en kloven in eene soort van woestenij, die het land Ugogo voorafging; lager spreidden zich gele, verbrande
+en geberste vlakten uit, hier en daar met doornstruiken bedekt.
+
+</p>
+<p>Eenig kreupelhout, dat verderop bosch werd, versierde den horizon. De doctor naderde den grond, de ankers werden uitgeworpen
+en een daarvan hechtte zich weldra vast in de takken van een grooten egyptischen vijgeboom. Joe, zich snel langs den boom
+latende afglijden, maakte het anker zorgvuldig vast; de doctor liet zijne gaspijp in werking om eene zekere stijgkracht in
+den luchtballon te bewaren, die dezen recht op deed blijven. De wind was bijna plotseling gaan liggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Neem nu twee geweren, vriend Dick!&#8221; zeide Ferguson, &#8220;een <a id="d0e1562"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1562">68</a>]</span>voor u, het andere voor Joe, en tracht met u beiden eenige heerlijke antilopen te schieten. Dit zal voor ons middagmaal dienen.&#8221;&#8212;&#8220;Op
+de jacht dan!&#8221; riep Kennedy uit.
+
+</p>
+<p>Hij klom uit het schuitje. Joe was van den eenen tak op den anderen gegaan en wachtte hem. De doctor kon zijne gaspijp geheel
+laten uitgaan, daar de ballon door het vertrek zijner twee reisgezellen zeer verlicht was.
+
+</p>
+<p>&#8220;Vlieg niet weg, meester!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Wees gerust, mijn jongen! ik wordt stevig vastgehouden. Ik ga mijne aanteekeningen
+in orde brengen. Een goede vangst, en wees voorzichtig. Van mijn post zal ik het land in oogenschouw nemen en, bij het minste
+dat verdacht is, zal ik schieten, dat zal het verzamelingsteeken zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Goed,&#8221; antwoordde de jager.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1509" href="#d0e1509src" class="noteref">1</a></span> Hooge berg op Martinique.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1544" href="#d0e1544src" class="noteref">2</a></span> Ruim 11694 Meter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1568"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Het bosch van gomboomen.&#8212;De blauwe antiloop.&#8212;Het verzamelingsteeken.&#8212;Een onverwachte aanval.&#8212;De Kanyenye.&#8212;Een nacht in de
+lucht.&#8212;De Manunguru.&#8212;Jihoue la Mkoa.&#8212;Voorraad water.&#8212;Aankomst te Kazeh.
+</p>
+</div>
+<p>Het dorre, uitgedroogde land, bestaande uit eene kleiachtige aarde, die door de hitte spleet, scheen verlaten; hier en daar
+zag men eenige sporen van karavanen, uitgebleekte beenderen van menschen en dieren, half afgeknaagd en in hetzelfde stof bij
+elkander liggende.
+
+</p>
+<p>Na een half uur geloopen te hebben drongen Dick en Joe in een bosch van gomboomen, het oog op de loer en den vinger aan den
+trekker van het geweer. Men wist niet met wien men te doen zou kunnen hebben. Zonder een scherpschutter te zijn, hanteerde
+Joe vrij goed een vuurwapen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Het loopen doet goed, mijnheer Dick, maar op dezen grond niet zeer gemakkelijk,&#8221; zeide hij, terwijl hij tegen stukken kwarts
+stootte, die er in menigte lagen.
+
+</p>
+<p>Kennedy gaf een teeken aan zijn metgezel om te zwijgen en stil te staan. Men moest het zonder honden zien te doen, en hoe
+vlug Joe ook was, hij kon toch den reuk van een brak of hazewind niet hebben.
+
+</p>
+<p>Aan de bedding van een bergstroom, waar nog eenige paden waren, leschten een tiental antilopen haren dorst. Deze bevallige
+dieren, gevaar bemerkende, schenen onrustig; bij elken dronk <a id="d0e1584"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1584">69</a>]</span>hieven zij hun fraaien kop omhoog, terwijl zij met hunne neusgaten de lucht in den wind der reizigers opsnoven.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p069.jpg" alt="De Antilopenjacht. Blz. 69."></p>
+<p class="figureHead">De Antilopenjacht. Blz. <a href="#d0e1584">69</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Kennedy liep eenige boschjes om, terwijl Joe onbeweeglijk bleef, <a id="d0e1596"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1596">70</a>]</span>hij kwam dicht bij genoeg en gaf vuur. De troep verdween in een oogwenk, maar een mannetjes-antiloop, aan den schouder getroffen,
+viel dood neder. Kennedy wierp zich op zijn buit.
+
+</p>
+<p>Het was een prachtig dier van eene grijsachtig blauwe kleur, en onder den buik en tusschen de pooten sneeuwwit. &#8220;Welk een
+fraai schot!&#8221; riep de jager uit. &#8220;Het is eene zeer zeldzame antilopensoort, en ik hoop haar vel te bereiden om het te kunnen
+bewaren.&#8221;&#8212;&#8220;Meent gij dit, mijnheer Dick?&#8221;&#8212;&#8220;Zeker! zie eens dit heerlijke haar.&#8221;&#8212;&#8220;Maar doctor Ferguson zal zulk eene vermeerdering
+van gewicht niet toestaan.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, Joe! Het is toch jammer dat schoone dier zoo geheel achter te laten.&#8221;&#8212;&#8220;Geheel!
+neen, mijnheer Dick, wij zullen er de voedingsvoordeelen, die het bezit, van trekken en, als gij het veroorlooft, zal ik mij
+daarvan even goed kwijten als de syndicus van het ge&euml;erde slachtersgild te Londen.&#8221;&#8212;&#8220;Zoo als gij wilt, mijn vriend, maar gij
+weet dat ik, in mijne hoedanigheid als jager, even goed een stuk wildbraad kan villen als vellen.&#8221;&#8212;&#8220;Daarvan ben ik zeker,
+mijnheer Dick, geneer u niet om een fornuis op drie steenen te maken; gij zult dood hout in menigte hebben, en ik vraag u
+slechts eenige minuten om uwe kolen aan te leggen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zal niet lang duren,&#8221; hernam Kennedy.
+
+</p>
+<p>Terstond ging hij over tot het samenstellen van zijn brandstapel, die eenige oogenblikken later ontvlamde.&#8212;Joe had van het
+lichaam der antiloop een dozijn koteletten en de malschte stukken van de lendenen genomen, die weldra in sappig gebraden vleesch
+veranderden.&#8212;&#8220;Dit zal onzen vriend Samuel genoegen doen,&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Weet gij waaraan ik denk, mijnheer Dick ?&#8221;&#8212;&#8220;Aan
+wat gij doet; zonder twijfel, aan uw biefstuk.&#8221;&#8212;&#8220;Geenszins. Ik denk er aan hoe gek wij zouden staan te kijken als wij den
+luchtballon niet terugvonden.&#8221;&#8212;&#8220;Welk een denkbeeld! Gij wilt dat de doctor ons verlaat.&#8221;&#8212;&#8220;Neen; maar als zijn anker eens was
+losgegaan?&#8221;&#8212;&#8220;Geen nood. Overigens zou Samuel niet in verlegenheid zijn met zijn ballon te dalen, hij heeft hem goed in zijne
+macht.&#8221;&#8212;&#8220;Maar als de wind hem medevoerde, als hij niet bij ons kon terugkomen?&#8221;&#8212;&#8220;Houd op met uwe onderstellingen, zij zijn
+niet aangenaam.&#8221;&#8212;&#8220;Alles wat in deze wereld gebeurt, mijnheer, is natuurlijk; alles k&agrave;n gebeuren, men moet dus alles voorzien...&#8221;
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik hoorde men een geweerschot.&#8212;&#8220;Wat is dat?&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Mijne karabijn; ik herken haar schot.&#8221;&#8212;&#8220;Een teeken!&#8221;&#8212;&#8220;Een
+gevaar dat ons dreigt.&#8221;&#8212;&#8220;Hem misschien,&#8221; hernam Joe.&#8212;&#8220;Op weg dan!&#8221;
+
+</p>
+<p>De jagers hadden spoedig opgenomen, wat hunne jacht had opgeleverd en zij hernamen hun weg, geleid wordende door takken, die
+Kennedy had afgebroken. De dichtheid van het bosch verhinderde hun den Victoria te zien, waarvan zij niet veraf konden zijn.
+<a id="d0e1606"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1606">71</a>]</span></p>
+<p>Een tweede schot knalde.&#8212;&#8220;Er is haast bij,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Goed! nog eene andere losbranding.&#8221;&#8212;&#8220;Dit schijnt wel eene persoonlijke
+verdediging.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons haast maken.&#8221;
+
+</p>
+<p>En zij liepen wat zij loopen konden. Aan den rand van het bosch gekomen, zagen zij eerst den Victoria op zijne plaats en den
+doctor in het schuitje.&#8212;&#8220;Wat is er?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Groote God!&#8221; riep Joe uit.&#8212;&#8220;Wat ziet gij?&#8221;&#8212;&#8220;Daar ginds een troep negers,
+die den ballon belegeren.&#8221;
+
+</p>
+<p>Inderdaad zag men op twee mijlen vandaar een dertigtal wezens, gebaren makende, huilende, huppelende aan den voet van een
+egyptischen vijgeboom. Eenigen in den boom geklommen, naderden tot op de hoogste takken. Het gevaar scheen dreigend.&#8212;&#8220;Mijn
+meester is verloren.&#8221; riep Joe uit.&#8212;&#8220;Komaan, Joe, koelbloedig en een goed oog. Wij hebben het leven van vier dezer zwarten
+in onze handen. Voorwaarts!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zij hadden buitengewoon spoedig een mijl afstands afgelegd, toen een nieuw schot uit het schuitje werd gelost; het trof een
+grooten duivel, die zich langs het touw van het anker opheesch.
+
+</p>
+<p>Een levenloos lichaam viel van tak tot tak en bleef op twintig voet van den grond hangen, terwijl zijne armen en beenen in
+de lucht slingerden.
+
+</p>
+<p>&#8220;He!&#8221; zeide Joe stilstaande, &#8220;waar duivel houdt dit dier zich aan vast?&#8221;&#8212;&#8220;Het komt er weinig op aan,&#8221; antwoordde Kennedy,
+&#8220;laat ons loopen!&#8221;&#8212;&#8220;Ach mijnheer Kennedy,&#8221; riep Joe uit, in lachen uitbarstende, &#8220;bij zijn staart! Het is een aap! Het zijn
+maar apen!&#8221;&#8212;&#8220;Dat is nog beter dan menschen,&#8221; hernam Kennedy, terwijl hij zich onder den huilenden troep wierp.
+
+</p>
+<p>Het was een troep apen met hondekoppen, die vrij geducht, woest en onbeschoft waren, afschuwelijk om te zien met hunne hondesnuiten.
+Eenige geweerschoten echter joegen deze grijnzende bende weldra op de vlucht, velen der hunnen achterlatende.
+
+</p>
+<p>In een oogenblik greep Kennedy de ladder; Joe klom in de vijgeboomen en maakte het anker los; het schuitje daalde tot hem
+af en hij klom er zonder moeite in. Eenige minuten later steeg de Victoria op en richtte zich naar het oosten door een matigen
+wind voortgestuwd.&#8212;&#8220;Dat was eene bestorming!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Wij geloofden dat gij door de inlanders werdt belegerd.&#8221;&#8212;&#8220;Het waren
+gelukkig slechts apen,&#8221; antwoordde de doctor.&#8212;&#8220;Van verre is het verschil niet zeer groot, mijn waarde Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Zelfs van
+dichtbij niet,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Hoe het ook zij,&#8221; hernam Ferguson, &#8220;deze aanval van apen kon de ernstigste gevolgen hebben. Als
+het anker onder hunne herhaalde schokken had losgelaten, wie weet, waarheen mij de wind zou hebben medegesleept!&#8221;&#8212;&#8220;Wat zeide
+ik u, mijnheer Kennedy?&#8221;&#8212;&#8220;Gij hadt gelijk, Joe, maar desniettemin bereiddet gij toen biefstuk van antilopen, waarvan het <a id="d0e1623"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1623">72</a>]</span>gezicht alleen mij eetlust deed krijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat geloof ik wel,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;het antilopenvleesch is uitmuntend.&#8221;&#8212;&#8220;Gij
+kunt er over oordeelen, mijnheer, de tafel is gedekt.&#8221;&#8212;&#8220;Op mijn woord,&#8221; zeide de jager, &#8220;dit wild heeft een smaak, die niet
+te verachten is.&#8221;&#8212;&#8220;Ik voor mij zou mijn leven lang van antilopen kunnen leven,&#8221; zeide Joe met een vollen mond, &#8220;vooral met
+een glas grog om de vertering te bevorderen.&#8221;&#8212;Joe maakte den drank gereed, die met genoegen werd gebruikt.&#8212;&#8220;Tot hiertoe gaat
+alles vrij goed,&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Zeer goed,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Laat ons zien, mijnheer Dick, hebt gij berouw ons vergezeld te hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Ik
+zou wel eens hebben willen zien, wie mij dat zou belet hebben!&#8221; antwoordde de jager met vaste stem.
+
+</p>
+<p>Het was vier uur na den middag; de Victoria kwam in een snelleren luchtstroom, de grond rees langzamerhand en weldra wees
+de barometer eene hoogte aan van 1500 voet boven de oppervlakte der zee. De doctor was toen verplicht zijn ballon door eene
+vrij sterke uitzetting van het gas op die hoogte te houden en de gaspijp werkte onophoudelijk.
+
+</p>
+<p>Tegen zeven uur zweefde de Victoria boven de kom van Kanyenye, de doctor herkende terstond die uitgebreide ontginning van
+tien mijlen uitgestrektheid, met hare dorpen, die zich verliezen te midden der baobabs en kalebasboomen. Daar is de residentie
+van een der sultans van het land Ugogo, waar de beschaving misschien minder achterlijk is; men verkoopt er zeldzamer de leden
+zijner familie, maar beesten en menschen leven bijeen in ronde, zonder eenig plan gebouwde hutten, die op hooischelven gelijken.
+
+</p>
+<p>Na Kanyenye werd de grond droog en rotsachtig, maar na een uur hernam de plantengroei, in eene vruchtbare, laag gelegen streek
+al hare weelderigheid, op eenigen afstand van Mdaburu. De wind ging met het einde van den dag liggen en de dampkring scheen
+in diepe rust. De doctor zocht op verschillende hoogten te vergeefs een luchtstroom, en deze kalmte ziende, besloot hij den
+nacht in de lucht door te brengen, en voor grootere zekerheid verhief hij zich tot op ongeveer 1000 voet. De Victoria bleef
+onbeweeglijk, de nacht, door een prachtigen sterrenhemel opgeluisterd, begon rustig.
+
+</p>
+<p>Dick en Joe strekten zich op hunne vreedzame legerstede uit en sliepen vast gedurende de wacht van den doctor. Deze werd te
+middernacht door den Schot vervangen. &#8220;Als het minste toeval mocht gebeuren, moet gij mij roepen,&#8221; zeide hij, &#8220;en verlies
+vooral den barometer niet uit het oog, het is ons kompas.&#8221;
+
+</p>
+<p>De nacht was koud; er was tot zelfs 27 graden Fahrenheit verschil in temperatuur met den dag. Bij het opkomen der duisternis
+hoorde men het nachtelijk concert der dieren, die door honger en dorst uit hunne holen worden gejaagd; de kikvorschen lieten
+hunne sopraanstem weergalmen, geaccompagneerd door het <a id="d0e1635"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1635">73</a>]</span>gekef der jakhalzen, terwijl de zware bas der leeuwen de akkoorden van dit levend orkest ondersteunde.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p073.jpg" alt="Jihoue la-Mkoa. Blz. 74."></p>
+<p class="figureHead">Jihoue la-Mkoa. Blz. <a href="#d0e1647">74</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Toen doctor Ferguson des morgens weder op zijn post stond, <a id="d0e1647"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1647">74</a>]</span>raadpleegde hij zijn kompas en bemerkte, dat de richting van den wind gedurende den nacht was veranderd. De Victoria was sedert
+ongeveer twee uren 30 mijlen naar het noordwesten afgedreven; hij zweefde boven Mabunguru, een steenachtig land, doorzaaid
+met fraai gepolijste blokken syeniet, dat geheel en al met rotsen was bezet in den vorm van een ezelsrug; kegelvormige massa&#8217;s,
+gelijk aan de rotsen van Karnak, bezetten den grond, even als zoovele grafrotsen der dru&iuml;den<a id="d0e1649src" href="#d0e1649" class="noteref">1</a>; eene groote menigte beenderen van buffels en olifanten lagen hier en daar; er waren weinig boomen, maar in het oosten dikke
+bosschen, die eenige dorpen verbergden.
+
+</p>
+<p>Tegen zeven uur verscheen eene ronde rots, van bijna twee mijlen lang, even als een ontzaglijk schild. &#8220;Wij zijn op den goeden
+weg,&#8221; zeide doctor Ferguson. &#8220;Daar is Jihoue-la-Mkoa, waar wij eenige oogenblikken halt zullen houden. Ik zal den voorraad
+water, die benoodigd is voor mijne gaspijp, vernieuwen; laat ons trachten ons ergens aan vast te hechten.&#8221;&#8212;&#8220;Er zijn weinig
+boomen,&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Laat ons toch beproeven; Joe werp de ankers uit.&#8221;
+
+</p>
+<p>De ballon, die langzamerhand zijne stijgkracht verloor, naderde de aarde, de ankers slingerden voort, een daarvan bleef vastzitten
+in eene rotsspleet en de Victoria bleef onbeweeglijk. Men moet niet denken dat de doctor op elke plaats waar hij stil hield
+zijne gaspijp volmaakt kon uitdooven. Het evenwicht van den ballon was berekend op het oppervlak der zee, maar het land rees
+altijd, en als men zich op eene hoogte van 600 &agrave; 700 voeten bevond, zou de ballon eene geneigdheid hebben om lager te dalen
+dan de grond zelf; daarom moest men hem door eene zekere uitzetting van gas omhoog houden. Slechts in het geval dat de doctor,
+als er in het geheel geen wind was, het schuitje op de aarde had doen rusten, zou de luchtballon, aanzienlijk verlicht, zonder
+de hulp van de gaspijp omhoog gehouden worden.
+
+</p>
+<p>De kaarten wezen uitgestrekte waterkolken aan op de westelijke helling van Jihoue-la-Mkoa. Joe begaf zich alleen daarheen
+met een vat, dat tien gallons<a id="d0e1658src" href="#d0e1658" class="noteref">2</a> kon bevatten; hij vond zonder moeite de aangewezen plaats, niet ver van een verlaten dorp, nam zijn voorraad water in en
+kwam binnen drie kwartier terug; hij had niets bijzonders gezien dan groote olifantsvallen; hij viel bijna in een daarvan,
+waarin een half afgeknaagd geraamte lag.
+
+</p>
+<p>Hij bracht van zijn uitstapje eene soort van klaver mede, die door apen gretig werd verslonden. De doctor herkende de vrucht
+van den &#8220;mbenhu&#8221;, een boom, die zeer veel voorkomt in het westelijk gedeelte van Jihoue-la-Mkoa. Ferguson wachtte Joe met
+een <a id="d0e1663"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1663">75</a>]</span>zeker ongeduld, want een, al ware het nog zoo kort verblijf in dit ongastvrije land, boezemde hem altijd vrees in.
+
+</p>
+<p>Het water werd zonder moeite ingeladen, want het schuitje daalde tot bijna op den grond; Joe kon het anker los maken en klom
+vlug bij zijn meester. Dadelijk stookte deze zijn vuur aan en de Victoria verhief zich weder in de lucht.
+
+</p>
+<p>Men bevond zich op ongeveer 100 mijlen van Kazeh, een belangrijk etablissement in het binnenland van Afrika, waar de reizigers,
+dank zij een luchtstroom uit het zuid-zuidwesten, hopen konden dezen dag aan te komen; zij gingen met eene snelheid van 14
+mijlen in het uur; het bestuur van den luchtballon werd toen zeer moeielijk; men kon niet te hoog stijgen zonder het gas te
+veel uit te zetten, want het land had reeds eene gemiddelde hoogte van 3000 voet. Zoo lang mogelijk wilde de doctor de uitzetting
+niet te sterk maken, hij volgde dus zeer behendig de kronkelingen van eene vrij steile helling en ging vlak langs de dorpen
+Thembo en Tura Wels. Dit laatste maakt een deel uit van Unyamwezy, eene prachtige landstreek, waar de boomen hunne grootste
+hoogte en dikte bereiken, onder anderen de cactussen, die reusachtig worden.
+
+</p>
+<p>Tegen twee uur, bij prachtig weder, onder eene heete zon, die den minsten luchtstroom verdreef, zweefde de Victoria boven
+de stad Kazeh op 350 mijlen van de kust gelegen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Wij zijn ten 9 ure des morgens van Zanzibar vertrokken,&#8221; zeide de doctor, zijne aanteekeningen raadplegende, &#8220;en na twee
+dagen reis hebben wij door onze afwijkingen bijna 500 geographische mijlen afgelegd. De kapiteins Burton en Speke besteedden
+vier en een halve maand over denzelfden weg.&#8221;
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1649" href="#d0e1649src" class="noteref">1</a></span> Priesters bij de oude Galli&euml;rs.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1658" href="#d0e1658src" class="noteref">2</a></span> 44,53 Liter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1673"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Kazeh.&#8212;De woelige markt.&#8212;Verschijning van den Victoria.&#8212;De Wanganga.&#8212;De zonen der Maan.&#8212;Wandeling des doctors.&#8212;Bevolking.&#8212;De
+koninklijke temb&eacute;.&#8212;De vrouwen des Sultans.&#8212;Eene koninklijke dronkenschap.&#8212;Joe wordt aangebeden.&#8212;Hoe men in de Maan danst.&#8212;Omkeering.&#8212;Twee
+manen aan het uitspansel.&#8212;Vergankelijkheid der goddelijke grootheid.
+</p>
+</div>
+<p>Kazeh, een belangrijk punt van Midden-Afrika, is geene stad; eigenlijk gezegd is er geene stad in het binnenland. Kazeh is
+slechts eene verzameling van zes groote uitgravingen. Daarin vindt men hutten, hokken voor slaven, met kleine zorgvuldig bebouwde
+tuinen; <a id="d0e1681"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1681">76</a>]</span>uien, aardappelen, witte morellen, pompoenen en paddestoelen van een heerlijken smaak groeien er welig.
+
+</p>
+<p>Unyamwezy is het land der Maan bij uitnemendheid, het vruchtbare en prachtige park van Afrika; in het midden ligt het district
+Unyanemb&eacute;, eene heerlijke landstreek, waar eenige famili&euml;n van Omanen, die van eene zuivere Arabische afkomst zijn, een werkeloos
+leven leiden. Ze hebben langen tijd handel gedreven in het binnenland van Afrika en in Arabi&euml;, in gom, ivoor, sits en slaven;
+hunne karavanen doorkruisten deze streken onder den evenaar gelegen; zij gaan nog op de kust de voorwerpen van weelde en vermaak
+voor deze rijke kooplieden halen, die te midden van vrouwen en dienaars, in deze bekoorlijke luchtstreek een rustig arkadisch
+leven leiden zonder de minste ongerustheid. Zij liggen, lachen, rooken en slapen altijd.
+
+</p>
+<p>Rondom deze uitgravingen zag men talrijke hutten van inlanders, uitgestrekte ruimten voor de markten, schoone boomen, frissche
+schaduwen, ziedaar Kazeh. Daar is de algemeene samenkomst der karavanen, uit het zuiden met hare slaven en haar ivoor, en
+van het westen, die katoen en snuisterijen van glas naar de stammen der Groote Meeren overbrengen. Ook heerscht er op de markten
+eene voortdurende beweging, een verward geschreeuw zonder naam, samengesteld uit de kreten der mestiesche dragers, het geluid
+der trommels en hoorns, het gehinnik der muilezels, het gebalk der ezels, het gezang der vrouwen, het gehuil der kinderen
+en de rottingslagen van den Jemadar<a id="d0e1687src" href="#d0e1687" class="noteref">1</a>, die de maat slaat bij deze herderssymphonie. Daar spreiden zich zonder orde en zelfs in bekoorlijke wanorde de opzichtigste
+stoffen uit, benevens glazen kralen, ivoor, de tanden van den rhinoceros, de haaietanden, de honig, de tabak, de katoen, daar
+worden de vreemdste koopen gesloten, waarbij elk voorwerp slechts gewaardeerd wordt naar dat er vraag naar is.
+
+</p>
+<p>Eensklaps hield deze beweging en dit geraas op. De ballon was in de lucht verschenen; hij zweefde sierlijk en daalde langzamerhand,
+zonder van den loodrechten stand af te wijken. Mannen, vrouwen, kinderen, slaven, kooplieden, Arabieren en Negers, alles verdween
+en verborg zich in de &#8220;temb&eacute;s&#8221; en de hutten.
+
+</p>
+<p>&#8220;Mijn waarde Samuel,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;als wij meer zulken invloed uitoefenen, zullen wij moeite hebben handelsbetrekkingen
+met die lieden aan te knoopen.&#8221;&#8212;&#8220;Men moest echter,&#8221; zeide Joe, &#8220;eene zeer eenvoudige handelwijze volgen. Dit zou zijn, stil
+neder te dalen en de kostbaarste koopwaren mede te voeren, zonder ons om de kooplieden te bekommeren. Men zou rijk worden.&#8221;&#8212;hernam
+de doctor, &#8220;deze inlanders zijn reeds op het eerste oogenblik bang geweest, maar zij zullen uit bijgeloof of nieuwsgierigheid
+<a id="d0e1694"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1694">77</a>]</span>weldra terugkomen.&#8221;&#8212;&#8220;Gelooft gij dat, meester?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen het weldra zien, maar het zal voorzichtig zijn, hen niet te dicht
+te naderen; de Victoria is geen geharnaste ballon, <a id="d0e1696"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1696">78</a>]</span>hij is dus niet bestand tegen een kogel of een pijl.&#8221;&#8212;&#8220;Zult gij dan met deze Afrikanen in onderhandeling treden?&#8221;&#8212;&#8220;Als dat
+kan, waarom niet?&#8221; antwoordde de doctor; &#8220;er moeten te Kazeh minder woeste Arabische kooplieden zijn. Ik herinner mij dat
+de heeren Burton en Speke zich over de gastvrijheid der inwoners van de stad niet te beklagen hadden. Wij kunnen dus de zaak
+beproeven.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p078.jpg" alt="Paleis van een afrikaansch sultan. Blz. 79."></p>
+<p class="figureHead">Paleis van een afrikaansch sultan. Blz. <a href="#d0e1715">79</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De Victoria langzaam de aarde genaderd zijnde, hechtte zich met een der ankers aan een boomtop, dicht bij de markt. De geheele
+bevolking kwam op dit oogenblik weder uit zijne gaten te voorschijn, de hoofden staken er met omzichtigheid uit. Verscheidene
+&#8220;Waganga,&#8221; herkenbaar aan hunne teekens van kegelvormige schelpen, naderden stoutmoedig; zij waren de toovenaars der plaats.
+Zij droegen om hun midden kleine zwarte pakjes met vet overtrokken en verschillende voorwerpen van tooverkunst, die overigens
+van eene doctorale onzindelijkheid waren.
+
+</p>
+<p>Langzamerhand hoopte de menigte zich aan hunne zijden op, de vrouwen en kinderen omringden hen, de trommels wedijverden met
+geraas, de handen werden ten hemel opgeheven.&#8212;&#8220;Dit is hunne manier van bidden,&#8221; zeide de doctor, &#8220;als ik mij niet bedrieg
+zullen wij geroepen worden om eene groote rol te spelen.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Welnu, mijnheer! speel die.&#8221;&#8212;&#8220;Gij zelf, mijn brave Joe! zult een god worden.&#8221;&#8212;&#8220;Dat verontrust mij niet, mijnheer! en de wierook
+mishaagt mij niet.&#8221;
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik maakte een der toovenaars, een &#8220;Myanga,&#8221; een gebaar, en al het geschreeuw bedaarde op eens. Hij sprak eenige
+woorden tot de reizigers, maar in een onbekende taal.&#8212;Daar doctor Ferguson hem niet had verstaan, sprak hij los weg eenige
+Arabische woorden en men antwoordde hem terstond in die taal. De redenaar hield eene lange en bloemrijke aanspraak; de doctor
+bemerkte weldra dat de Victoria kort en goed voor de Maan in persoon werd gehouden en dat die beminnelijke godin zich verwaardigd
+had met hare drie zonen de stad te naderen, eene eer, die nooit zou worden vergeten in dit door de Zon beminde land. De doctor
+antwoordde met eene groote waardigheid dat de Maan alle jaren hare departementen bezoekt, omdat zij de behoefte gevoelt zich
+nader bij hare aanbidders te toonen; hij bad hen dus zich niet te geneeren en van hare goddelijke tegenwoordigheid misbruik
+te maken om hunne behoeften en wenschen te kennen te geven. De toovenaar antwoordde op zijne beurt, dat de sultan de &#8220;Mwani,&#8221;
+die sedert verscheidene jaren ziek was, de hulp des hemels inriep en de zonen der Maan uitnoodigde om bij hem te komen. De
+doctor deelde de uitnoodiging aan zijne metgezellen mede.&#8212;&#8220;En gij zult u naar dien negervorst begeven?&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Zonder
+twijfel. Deze lieden schijnen mij goed geluimd, de lucht is kalm, er is geen de minste wind! wij hebben voor den Victoria
+niets te <a id="d0e1715"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1715">79</a>]</span>vreezen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar wat zult gij doen?&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust, mijn waarde Dick, met een klein geneesmiddel zal ik mij er uitredden.&#8221;&#8212;Toen
+zich tot de menigte wendende zeide hij: &#8220;De Maan, medelijden hebbende met den vorst zoo geliefd bij de inwoners van <span class="corr" title="Bron: Unyamvezy">Unyamwezy</span>, heeft ons de zorg voor zijne genezing opgedragen; dat hij zich gereed make ons te ontvangen!&#8221;
+
+</p>
+<p>Het geschreeuw, het gezang verdubbelde, en de groote menigte zwarte hoofden zette zich in beweging.&#8212;&#8220;Nu, mijne vrienden!&#8221;
+zeide doctor Ferguson, &#8220;men moet alles voorzien; wij kunnen in een zeker oogenblik genoodzaakt zijn spoedig weder te vertrekken.
+Dick zal dus in het schuitje blijven en door middel van de gaspijp zal hij eene voldoende stijgkracht behouden. Het anker
+is stevig vastgemaakt, dienaangaande is er niets te vreezen. Ik zal op de aarde nederdalen. Joe zal mij vergezellen, maar
+hij zal aan den voet der ladder blijven.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe! zult gij alleen naar dien Moor toegaan?&#8221;&#8212;&#8220;Hoe, mijnheer Samuel! gij wilt niet,
+dat ik u tot aan het einde volg?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, ik zal alleen gaan, deze brave lieden verbeelden zich dat hunne groote godin de Maan
+hen is komen bezoeken, ik word door het bijgeloof beschermd; hebt dus geene vrees en blijft ieder op den post, dien ik u aanwijs.&#8221;&#8212;&#8220;Als
+gij het verkiest,&#8221; antwoordde de jager.&#8212;&#8220;Pas op de uitzetting van het gas.&#8221;&#8212;&#8220;Ja.&#8221;
+
+</p>
+<p>De kreten der inlanders verdubbelden, zij verzochten ernstig de hemelsche tusschenkomst.&#8212;&#8220;Ziedaar! ziedaar!&#8221; zeide Joe. &#8220;Ik
+vind dat zij een eenigszins bevelenden toon tegen hunne goede Maan en hare goddelijke zonen voeren.&#8221;&#8212;De doctor, voorzien van
+zijne reis-medicijnkist, daalde op de aarde neder, voorafgegaan van Joe, die er deftig uitzag zoo als hem betaamde. Hij ging
+aan den voet der ladder zitten, de beenen gekruist op Arabische wijze, en een gedeelte der menigte omringde hem eerbiedig.
+Gedurende dien tijd naderde doctor Ferguson, door het geluid der instrumenten geleid en vergezeld door godsdienstige wapendansen,
+langzaam den koninklijken &#8220;temb&eacute;,&#8221; die vrij ver buiten de stad lag; het was ongeveer drie uur en de zon schitterde, zij kon
+wel niets minder doen voor deze gelegenheid. De doctor liep vol waardigheid; de &#8220;waganga&#8221; omringden hem en hielden de menigte
+terug. Hij werd weldra ingehaald door den natuurlijken zoon des sultans, een vrij welgemaakt jongeling, die volgens de gewoonte
+des lands, de eenige erfgenaam der vaderlijke goederen was, met uitsluiting van de wettige kinderen; hij boog de knie&euml;n voor
+den Zoon der Maan, die hem met een genadig gebaar ophief.
+
+</p>
+<p>Drie kwartier daarna kwam deze in geestdrift gebrachte optocht langs schaduwrijke wegen, te midden van al de weelderigheid
+van een tropischen plantengroei, aan het paleis van den sultan, een soort van vierkant gebouw, Itit&eacute;nya genaamd en aan de
+helling eens <a id="d0e1726"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1726">80</a>]</span>heuvels gelegen. Eene soort van waranda, gevormd door een rieten dak, stak naar buiten uit, ondersteund door houten, ruw gebeeldhouwde
+palen. Lange lijsten van roode klei versierden de muren, waarop gedaanten van menschen en slangen waren afgebeeld, waarvan
+de laatsten natuurlijk beter dan de eersten geslaagd. Het dak van deze woning rustte niet onmiddellijk op de muren en de lucht
+kon er vrij doorstroomen, voor het overige waren er geene vensters en nauwelijks eene deur.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson werd met groote eerbewijzingen ontvangen door de wachten en gunstelingen, menschen van een schoon ras der
+Wanyamwezis, een zuivere type der volkeren van Midden-Afrika, sterk en welgemaakt. Hunne haren vielen in een groot aantal
+kleine vlechten op hunne schouders neder; door middel van zwarte of blauwe insnijdingen streepten zij hunne wangen van de
+slapen tot aan den mond. Hunne ooren, afschuwelijk uitgerekt, droegen schijven van hout en kopaalgom, zij waren gekleed in
+linnen van schitterende kleuren; de soldaten waren gewapend met de sagaai, den boog en de met weerhaken voorziene pijl, vergiftigd
+met het sap van de wolfsmelk, het mes, den &#8220;sime,&#8221; een lange getande sabel en met kleine strijdbijlen.
+
+</p>
+<p>De doctor ging het paleis binnen. Daar verdubbelde bij zijne aankomst het geraas, in spijt van des Sultan&#8217;s ziekte. Hij bemerkte
+aan den bovendrempel der deur staarten van hazen, en manen van zebra&#8217;s, die bij wijze van talisman waren opgehangen. Hij werd
+door de vrouwen van Zijne Majesteit ontvangen, bij de welluidende tonen van den &#8220;upatu,&#8221; eene soort van cimbaal van den bodem
+eener koperen pot gemaakt en bij het geraas van den &#8220;kilindo,&#8221; een trommel van vijf voet hoog, uit een boomstam uitgehold
+en waarop men met vuistslagen speelde.
+
+</p>
+<p>De meesten dezer vrouwen schenen zeer schoon en rookten lachende tabak en thang uit groote zwarte pijpen; zij schenen welgemaakt
+onder haar bevallig omgeslagen lang kleed en droegen de &#8220;kilt&#8221; van vezelen van den kalebasboom gemaakt om haar midden vastgemaakt.
+
+</p>
+<p>Zes van haar waren niet de minst vroolijke van dezen troep, hoewel zij afzonderlijk geplaatst en tot eene wreede marteling
+bestemd waren. Zij moesten bij den dood des Sultans levend met hem worden begraven, om hem gedurende de eeuwige eenzaamheid
+gezelschap te houden.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson, na alles met een oogwenk te hebben overzien, naderde het bed van den vorst. Daar zag hij een man van ongeveer
+40 jaar oud, geheel verdierlijkt door allerlei uitspattingen en waaraan niets te doen was. De ziekte, die reeds jaren duurde,
+was slechts eene altijd durende dronkenschap. Deze koninklijke dronkaard had langzamerhand het bewustzijn verloren en al het
+ammonium der wereld zou hem niet weder op de been hebben gebracht.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p081.jpg" alt="De wegvoering van den toovenaar. Blz. 83."></p>
+<p class="figureHead">De wegvoering van den toovenaar. Blz. <a href="#d0e1762">83</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De gunstelingen en vreemden bogen de knie&euml;n gedurende dit <a id="d0e1748"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1748">81</a>]</span>plechtig bezoek. Door middel van eenige druppels van een sterk opwekkend middel, bracht de doctor voor een oogenblik eenig
+leven in dit verdierlijkte lichaam; de Sultan maakte eene beweging <a id="d0e1750"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1750">82</a>]</span>en dit verschijnsel werd waargenomen met eene verdubbeling van kreten ter eere van den geneesheer, omdat er in dat lichaam
+sedert uren geen teeken van leven te bespeuren was geweest. Deze, die er genoeg van had, verwijderde door eene snelle beweging
+zijne te ijverige aanbidders en ging het paleis uit; hij richtte zich naar den ballon. Het was zes uur des avonds.
+
+</p>
+<p>Joe wachtte in zijne afwezigheid bedaard aan den voet der ladder; de menigte bewees hem de grootste eer. Als ware zoon der
+Maan, liet hij hen begaan. Hij zag er voor eene godheid vrij goed uit; hij was niet trotsch, zelfs gemeenzaam met de jonge
+Afrikaansche vrouwen, die niet moede werden hem te beschouwen. Hij sprak vriendelijk met haar.&#8212;&#8220;Aanbidt, dames, aanbidt me,&#8221;
+zeide hij, &#8220;ik ben een goede kerel, hoewel zoon eener godin!&#8221;
+
+</p>
+<p>Men bood hem de zoengeschenken aan, die gewoonlijk worden nedergelegd in de &#8220;mzimu&#8221; of fetishutten; zij bestonden uit gerstenaren
+en &#8220;pomb&eacute;,&#8221; Joe geloofde verplicht te zijn dit soort van krachtig bier te proeven, maar zijn verhemelte, hoewel gewoon aan
+jenever en wiskey, kon dien straffen drank niet verdragen. Hij grijnslachte z&oacute;&oacute; afschuwelijk, dat de aanwezigen het voor een
+beminnelijk glimlachen hielden. Vervolgens voerden de jonge meisjes, hare stemmen in eene slepende melodie vereenigende, een
+statigen dans rondom hem uit.&#8212;&#8220;O! gij danst,&#8221; zeide hij, &#8220;welnu! ik zal bij u niet achter blijven en u een dans van mijn land
+toonen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij begon een betooverende horlepijp, zich wringende, uitrekkende, op de knie&euml;n en handen dansende, buitensporige verdraaiingen
+uitvoerende in ongeloofelijke standen en onmogelijke gebaren, en hij gaf aldus aan dat volk een vreemd denkbeeld van de wijze
+waarop de goden op de maan dansen.
+
+</p>
+<p>Al die Afrikanen, nabootsers als de apen, hadden weldra zijne sprongen en schuddende bewegingen nagevolgd; hun ontging geen
+enkel gebaar, zij vergaten geene enkele houding; het was toen eene verwarring, een gewoel, eene ontroering, waarvan men moeielijk
+een denkbeeld kan geven. Op het fraaiste van het feest zag Joe den doctor. Deze kwam in alle haast terug, te midden eener
+huilende en opgewonden menigte. De toovenaars en opperhoofden schenen zeer verbitterd. Men omringde den doctor en dreigde
+hem.
+
+</p>
+<p>Vreemde omkeer! Wat was er voorgevallen? Was de Sultan ongelukkig bezweken onder de handen van zijn hemelschen geneesheer?
+Kennedy zag van zijn post het gevaar, zonder de oorzaak er van te begrijpen. De ballon, sterk gezwollen door de uitzetting
+van het gas, spande het touw, dat hem terughield, ongeduldig om op te stijgen. De doctor kwam aan den voet van de ladder.
+Eene bijgeloovige vrees weerhield nog de menigte om zijn persoon geweld aan te doen; hij klom de sporten spoedig op en Joe
+volgde hem vlug.&#8212;&#8220;Er is geen oogenblik te verliezen,&#8221; zeide <a id="d0e1762"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1762">83</a>]</span>zijn meester. &#8220;Tracht het anker niet te lichten! Wij zullen het touw doorsnijden, volg mij.&#8221;&#8212;&#8220;Maar wat is er dan?&#8221; vroeg Joe,
+terwijl hij het schuitje beklom.&#8212;&#8220;Wat is er gebeurd?&#8221; vroeg Kennedy, met zijne karabijn in de hand.&#8212;&#8220;Zie,&#8221; antwoordde de doctor,
+naar den horizon wijzende.&#8212;&#8220;Welnu?&#8221; vroeg de jager.&#8212;&#8220;Welnu, daar is de maan.&#8221;&#8212;
+
+</p>
+<p>De maan kwam inderdaad op, rood en prachtig, een vurige bal op een azuren grond. Zij was het wel! Zij en de Victoria! Of er
+waren twee manen, of de vreemdelingen waren slechts bedriegers, indringers en valsche goden! Dus waren de natuurlijke overleggingen
+der menigte. Vandaar die omkeer. Joe kon niet nalaten in lachen uit te barsten. De bevolking van Kazeh, begrijpende dat hare
+prooi haar ontsnapte, hief een lang gehuil aan; bogen en musketten werden op den ballon gericht. Maar een der toovenaars gaf
+een teeken. De wapens werden nedergelegd; hij klom in den boom met het doel om het ankertouw te grijpen en den toestel op
+den grond te halen. Joe snelde toe met eene bijl in de hand.&#8212;&#8220;Moet ik afkappen?&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Wacht&#8221; antwoordde de doctor.&#8212;&#8220;Maar
+die neger?&#8221;.... &#8220;Wij zullen misschien ons anker kunnen behouden en ik hecht daaraan. Het zal altijd tijds genoeg zijn om het
+te kappen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De toovenaar in den boom geklommen zijnde, deed zoo goed zijn best, dat hij door de takken te breken, het anker losmaakte,
+dat nu, sterk aangehaald door den luchtballon, den toovenaar tusschen zijne beenen ving en hem in de hoogte hief. De verbazing
+der menigte was groot toen zij een harer Wagangas in de hoogte zag stijgen.&#8212;&#8220;Hoezee!&#8221; riep Joe, terwijl de Victoria, dank
+zij zijne stijgkracht, met eene groote snelheid rees.&#8212;&#8220;Hij houdt zich goed,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;eene kleine reis zal hem geen
+kwaad doen.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij dien neger eensklaps loslaten?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Foei!&#8221; hernam de doctor, &#8220;wij zullen hem zacht op de
+aarde nederzetten, en ik denk, dat een dergelijk voorval het geloof aan zijne macht van toovenaar bij zijn landgenooten aanmerkelijk
+zal doen toenemen.&#8221;&#8212;&#8220;Zij zijn in staat een god van hem te maken,&#8221; riep Joe uit.
+
+</p>
+<p>De Victoria was op eene hoogte van ongeveer 1000 voet gekomen. De neger hield zich met eene buitengemeene kracht aan het touw
+vast; hij zweeg, zijne oogen bleven vast op &eacute;&eacute;n punt staren. Zijne vrees werd met verwondering gemengd. Een lichte westewind
+stuurde den ballon naar de andere zijde der stad. Een half uur later matigde de doctor, het land verlaten ziende, de vlam
+van zijne gaspijp en naderde de aarde. Op twintig voet afstands van den grond koos de neger spoedig zijne partij; hij nam
+een sprong, kwam op zijne beenen te land en vluchtte naar Kazeh terwijl de Victoria weder opsteeg.
+
+
+<a id="d0e1770"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1770">84</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1687" href="#d0e1687src" class="noteref">1</a></span> Opperhoofd der karavaan.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1771"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Voorteeken van onweer.&#8212;Het land der Maan.&#8212;De toekomst van Afrika.&#8212;Het werktuig van het laatste uur.&#8212;Gezicht van het land bij
+ondergaande zon.&#8212;Bloemen en planten.&#8212;Het onweder.&#8212;De vuurgordel.&#8212;De sterrenhemel.
+</p>
+</div>
+<p>&#8220;Dat heet ik nu voor zonen der Maan door te gaan zonder hare toestemming&#8221; zeide Joe; &#8220;zij heeft ons daar bijna een leelijken
+trek gespeeld! Zoudt gij misschien, meester, haar goeden naam bezwalkt hebben door uw geneesmiddel?&#8221;&#8212;&#8220;Wie was die Sultan van
+Kazeh?&#8221; vroeg de jager.&#8212;&#8220;Een oude, halfdoode dronkaard,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;wiens verlies zich niet zeer levendig zal
+doen gevoelen. Maar de zedeles hieruit is, dat eerbewijzen vergankelijk zijn en dat men er niet te veel aan moet hechten.&#8221;&#8212;&#8220;Des
+te erger,&#8221; zeide Joe, &#8220;het beviel mij wel! Aangebeden te worden! Naar willekeur voor god te spelen! Maar wat wilt gij? de
+maan heeft zich vertoond en wel geheel rood, hetgeen bewijst dat zij boos was!&#8221;&#8212;Gedurende deze gesprekken en andere, waarin
+Joe de koningin der nacht uit een geheel nieuw oogpunt beschouwde, bedekte de hemel zich in het noorden met dikke wolken;
+een vrij hevige wind, beginnende op 300 voet afstand van den grond, richtte den ballon naar het noord-noord-oosten; boven
+hem was het azuren gewelf helder, maar men voelde dat het drukkend was.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p085.jpg" alt="De nijlpaarden. Blz. 88."></p>
+<p class="figureHead">De nijlpaarden. Blz. <a href="#d0e1807">88</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De reizigers bevonden zich tegen 8 uur &#8217;s avonds op 32&deg; 40&#8242; lengte en 4&deg; 17&#8242; breedte; de stroomen van den dampkring, onder
+den invloed van een naderend onweder, stuwden hen voort met eene snelheid van 30 &agrave; 35 mijlen in het uur. Onder hunne voeten
+gingen de golvende en vruchtbare vlakten van Mfuto snel voorbij. Het schouwspel daarvan was allerprachtigst en werd bewonderd.&#8212;&#8220;Wij
+zijn in het midden van het land der Maan,&#8221; zeide doctor Ferguson, &#8220;want het heeft den naam behouden, dien de oudheid het heeft
+gegeven, zonder twijfel, omdat de maan er ten allen tijde aangebeden was. Het is waarlijk een prachtig land.&#8221;&#8212;&#8220;Men kon moeielijk
+een schooneren plantengroei ontmoeten.&#8221;&#8212;&#8220;Als men dezen rondom Londen vond, zou het niet natuurlijk zijn,&#8221; zeide Joe, &#8220;maar
+het zou zeer aangenaam wezen! Waarom vindt men deze fraaie zaken alleen in onbeschaafde landen.&#8221;&#8212;&#8220;Weet men dan,&#8221; hernam de
+doctor, &#8220;of deze landstreek niet te eeniger tijd het middelpunt der beschaving zal wezen? De volken der toekomst zullen misschien
+daartoe geraken, als de landen van Europa te uitgeput zijn om hunne inwoners te voeden.&#8221;&#8212;&#8220;Gelooft gij dat?&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Zonder
+twijfel, mijn waarde Dick. Zie den loop der gebeurtenissen, beschouw de achtereenvolgende volksverhuizingen en gij zult tot
+<a id="d0e1789"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1789">85</a>]</span>hetzelfde besluit komen als ik. Azi&euml; is de eerste voedster van het menschdom, is het niet zoo? Gedurende 4000 jaren misschien
+werkt het, wordt bevrucht, brengt voort en vervolgens, toen de steenen blootkwamen, <a id="d0e1791"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1791">86</a>]</span>daar, waar de goudgele oogsten van Homerus ontkiemden, verlieten zijn bewoners haren uitgeputten en verwelkten schoot. Gij
+ziet hen dan naar Europa komen, Europa, jong en matig, dat hen sedert 2000 jaren voedt. Maar reeds wordt Europa&#8217;s vruchtbaarheid
+minder; hare voortbrengende vermogens nemen dagelijks af, die nieuwe ziekten, waarmede ieder jaar de voortbrengselen der aarde
+worden aangetast, die mislukte oogsten, die onvoldoende hulpmiddelen, dat alles is het zekere teeken van eene levenskracht
+die bederft, van eene aanstaande uitputting. Wij zien ook reeds de volken zich naar Amerika begeven, even als naar eene bron,
+die niet onuitputtelijk is, maar waaruit men nooit heeft geput. Dat nieuwe vasteland zal op zijne beurt oud worden, zijne
+door geene menschenhanden aangeraakte wouden zullen vallen onder de bijl der nijverheid; zijn grond zal verzwakken omdat hij
+te veel heeft voortgebracht, omdat men te veel van hem heeft ge&euml;ischt. Daar, waar jaarlijks twee oogsten rijpen, zal er nauwelijks
+&eacute;&eacute;n goed gelukken, omdat die gronden uitgeput raken. Dan zal Afrika aan de nieuwe geslachten de sedert eeuwen in zijn schoot
+opgehoopte schatten aanbieden. Deze klimaten, noodlottig voor de vreemdelingen, zullen gezuiverd worden door de verdeeling
+in akkers en de besproeiing; deze verstrooide wateren zullen zich in eene algemeene kom vereenigen om een bevaarbaar water
+te vormen. En dit land, waarboven wij zweven, vruchtbaarder, rijker, met meer levenskrachten begiftigd dan de anderen, zal
+een of ander groot koninkrijk worden, waar men van nog wonderbaarlijker ontdekkingen zal hooren dan de stoom en de electriciteit.&#8221;&#8212;&#8220;Ah!
+mijnheer,&#8221; zeide Joe, &#8220;dat zou ik wel willen zien.&#8221;&#8212;&#8220;Overigens,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;het tijdstip, waarop de nijverheid alles
+tot haar voordeel zal aanwenden, moet vervelend zijn! Door werktuigen uit te vinden, zullen de menschen zich door hen laten
+vernielen! Ik heb mij altijd voorgesteld dat de laatste dag der wereld die zou zijn, waarop een zekere ontzettend groote ketel,
+heet gemaakt op eene drukking van 3000 millioen atmospheren<a id="d0e1793src" href="#d0e1793" class="noteref">1</a>, onze aardbol zal doen springen.&#8221;&#8212;&#8220;En ik voeg er bij,&#8221; zeide Joe, &#8220;dat de Amerikanen niet de laatsten zullen geweest zijn
+om aan de machine te werken.&#8221;&#8212;&#8220;Inderdaad,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;zij zijn groote ketelmakers! Maar zonder ons door dergelijke
+redeneeringen te laten medeslepen, laten wij ons tevreden stellen met dit land der Maan te bewonderen, dewijl het ons gegeven
+is het te zien.&#8221;
+
+</p>
+<p>De zon, hare laatste stralen door de massa&#8217;s opeengehoopte wolken nederschietende, versierde de minste verhevenheden van den
+grond met eene gouden kruin, reusachtige boomen, heesterachtige <a id="d0e1798"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1798">87</a>]</span>planten, mosplanten langs den grond, alles had zijn deel van dezen stroom van licht, en het eenigszins golvende terrein verhief
+zich hier en daar tot kleine kegelvormige heuvels; er waren geen bergen aan den horizon, onmetelijke palissaden van struikgewas,
+ondoordringbare heggen, doornstruiken scheidden de opene plekken van elkander, waar talrijke dorpen verspreid lagen; de reusachtige
+wolfsmelk omsloot hen met natuurlijke verschansingen, terwijl zij zich vermengden met de koraalvormige takken der heesters.
+
+</p>
+<p>Weldra begon de Malagazari, de voornaamste tak van het meer Tanganayika, te kronkelen onder de groene boschjes; hij verleende
+eene schuilplaats aan die groote menigte wateren, ontvloeid aan bergstroomen, die gezwollen zijn ten tijde van den aanwas
+van het water, of aan poelen in de kleiachtige laag van den grond gegraven. Voor hen, die het van uit de hoogte beschouwden,
+was het een net van watervallen over het geheele westelijke gedeelte des lands gespreid. Beesten met groote bulten graasden
+in de vette weiden en waren bijna geheel door het lange gras verborgen; de wouden, die heerlijke geuren uitwasemden, vertoonden
+zich aan het oog als groote ruikers; maar in die ruikers vluchtten leeuwen, luipaarden, hyena&#8217;s en tijgers om aan de hitte
+van den dag te ontkomen. Somtijds deed een olifant de kruin van het kreupelhout golven en men hoorde het gekraak der takken
+die voor de kracht van zijne slagtanden bezweken.
+
+</p>
+<p>&#8220;Welk een land voor de jacht!&#8221; riep Kennedy verrukt uit; &#8220;een kogel in het wild geschoten in dit woud zou een stuk wildbraad
+zijner waardig ontmoeten! Zou men het niet eens kunnen beproeven?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, mijn waarde Dick! de nacht is op handen, een nacht
+dreigende met een onweder. De onweders zijn verschrikkelijk in deze streken, waar de heete grond gelijk is aan eene ontzettende
+electrische batterij.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, mijnheer!&#8221; zeide Joe, &#8220;de hitte is verstikkend geworden, de wind is geheel gaan liggen,
+men gevoelt dat er iets op til is.&#8221;&#8212;&#8220;De dampkring is overladen met electriciteit,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;elk levend wezen
+is gevoelig voor deze gesteldheid der lucht, die de worsteling der elementen voorafgaat, en ik beken dat ik nooit zoozeer
+daarvan doordrongen was als nu.&#8221;&#8212;&#8220;Welaan!&#8221; vroeg de jager, &#8220;zou dit geen reden zijn om te dalen?&#8221;&#8212;&#8220;Juist integendeel, Dick!
+ik zou liever willen stijgen. Ik vrees slechts verder van mijn weg medegesleept te worden, terwijl deze luchtstroomen elkander
+kruisen.&#8221;&#8212;&#8220;Wilt gij dan de richting verlaten, die wij van de kust af volgen?&#8221;&#8212;&#8220;Als het mij mogelijk is,&#8221; antwoordde Ferguson,
+<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>zou ik liever zeven of acht graden noordelijker opgaan; ik zal trachten aan de vermoedelijke breedte der bronnen van den Nijl
+te komen, misschien zullen wij eenige sporen ontdekken van de expeditie van kapitein Speke of van de karavaan van M. de Heuglin.
+Als mijne aanteekeningen juist <a id="d0e1807"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1807">88</a>]</span>zijn, bevinden wij ons op 32&deg; 40&#8242; lengte, en ik wil rechtstreeks naar de andere zijde van den evenaar gaan.&#8221;&#8212;&#8220;Zie eens,&#8221; zeide
+Kennedy, zijn metgezel in de reden vallende, &#8220;zie eens deze nijlpaarden, die uit de poelen slurpen, en die krokodillen, die
+de lucht zwaar inademen!&#8221;&#8212;&#8220;Zij stikken,&#8221; zeide Joe. &#8220;O welk eene aangename manier van reizen, hoe tart en veracht men al dit
+kwaadaardige ongedierte! Mijnheer Samuel! Mijnheer Kennedy! Ziet toch eens die troepen dieren, die in gesloten gelederen loopen!
+Zij zijn wel twee honderd in getal, het zijn wolven.&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Joe! het zijn wilde honden; het is een verschrikkelijk ras, dat
+niet bang is om leeuwen aan te vallen. Het is de ontzettendste ontmoeting die een reiziger hebben kan. Hij wordt terstond
+verscheurd.&#8221;&#8212;&#8220;Goed, Joe zal er wel voor passen hun een muilband om te doen,&#8221; antwoordde de beminnelijke jongen; &#8220;maar als
+het in hun aard ligt kan men het hun niet kwalijk nemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Langzamerhand werd het stiller onder den invloed van het onweder; het scheen dat de verdikte lucht ongeschikt werd om het
+geluid voort te planten; de dampkring scheen als gewatteerd en verloor, even als eene zaal met tapijtwerk behangen allen weerklank.
+De roeier (een hoogvliegende vogel), de gekroonde kraanvogel, de roode en blauwe meerkollen, de spotvogel, de vliegeneter
+verdwenen in de groote boomen. De geheele natuur bood de voorteekenen aan van een aanstaand onweder.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p089.jpg" alt="De Victoria gedurende het onweder. Blz. 90."></p>
+<p class="figureHead">De Victoria gedurende het onweder. Blz. <a href="#d0e1823">90</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ten negen uur des avonds bleef de Victoria onbeweeglijk boven Ms&eacute;n&eacute;, eene groote menigte vereenigde dorpen, die nauwelijks
+in de schaduw zichtbaar waren; soms wees de terugkaatsing van een zonnestraal in het stille water regelmatig verdeelde grachten
+aan, en door eene laatste verlichting kon men de gedaante der palmen, tamarinden, wilde vijgeboomen en reusachtige wolfsmelkboomen
+waarnemen.&#8212;&#8220;Ik stik,&#8221; zeide de Schot, de ijl geworden lucht met volle teugen inademende, &#8220;wij bewegen niet meer! Zullen wij
+dalen?&#8221;&#8212;&#8220;En het onweder?&#8221; zeide de doctor vrij ongerust.&#8212;&#8220;Als gij vreest door den wind medegesleept te worden, schijnt het
+mij toe, dat gij geene andere partij te kiezen hebt.&#8221;&#8212;&#8220;Het onweder zal misschien niet v&oacute;&oacute;r den nacht losbarsten,&#8221; zeide Joe,
+&#8220;de wolken zijn zeer hoog.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is zelfs eene reden, die mij doet aarzelen er boven te stijgen; men zou tot eene groote hoogte
+moeten rijzen, de aarde uit het gezicht verliezen en den geheelen nacht niet weten of wij voortgaan en naar welken kant wij
+voortgaan.&#8221;&#8212;&#8220;Neem een besluit, waarde Samuel! er is haast bij.&#8221;&#8212;&#8220;Het is verdrietig dat de wind is gaan liggen,&#8221; hernam Joe,
+&#8220;hij zou ons ver van het onweder gevoerd hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is te bejammeren, mijne vrienden! De wolken zijn voor ons gevaarlijk;
+zij bevatten tegenovergestelde stroomen, die ons in hun draaikolk kunnen slepen en bliksemvuren, die in staat zijn ons in
+<a id="d0e1821"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1821">89</a>]</span>den brand te steken. Aan den anderen kant kan de kracht van den rukwind ons ter aarde werpen als wij het anker in den top
+van een boom werpen.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dan te doen?&#8221;&#8212;&#8220;Wij moeten den ballon in <a id="d0e1823"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1823">90</a>]</span>eene streek houden, in het midden tusschen de gevaren der aarde en die des hemels. Wij hebben water genoeg voor de gaspijp
+en onze twee honderd pond ballast zijn nog onaangeroerd. Des noods zou ik mij daarvan bedienen.&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen met u waken,&#8221;
+zeide de jager.&#8212;&#8220;Neen, mijne vrienden! brengt den mondvoorraad in veiligheid en gaat slapen, ik zal u wekken als het noodig
+is.&#8221;&#8212;&#8220;Maar meester, zoudt gij niet wel doen zelf rust te nemen, dewijl ons nog niets bedreigt?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, ik dank u, mijn jongen!
+ik wil liever waken. Wij zitten onbeweeglijk, en als de omstandigheden niet veranderen, zullen wij ons morgen precies op dezelfde
+plaats bevinden.&#8221;&#8212;&#8220;Goeden avond, mijnheer!&#8221;&#8212;&#8220;Goeden nacht, als het mogelijk is.&#8221;&#8212;Kennedy en Joe, strekten zich onder hunne
+dekens uit en de doctor alleen bleef waken.
+
+</p>
+<p>Echter daalde de massa wolken langzamerhand en het werd pikdonker. Het zwarte gewelf omringde den aardbol als om hem te verpletteren.
+Eensklaps kliefde een sterke bliksemstraal de duisternis; nauwelijks was de scheur door haar ontstaan, gesloten, of een hevige
+donderslag deed hemel en aarde schudden.&#8212;&#8220;Op!&#8221; riep Ferguson. De twee slapers op dit vreeslijk geraas wakker geworden, stelden
+zich te zijner beschikking.&#8212;&#8220;Dalen wij?&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Neen, de ballon zou dit niet kunnen weerstaan. Laat ons stijgen&#8212;voordat
+de wolken zich in water oplossen en de wind opsteekt.&#8221; En hij richtte de vlam van de gaspijp in de spiralen der slang.
+
+</p>
+<p>De onweders onder de keerkringen ontwikkelen zich met eene snelheid, die aan hunne hevigheid evenredig is. Een tweede bliksemstraal
+kliefde de wolk en werd door twintig anderen gevolgd. De hemel was als bezaaid met electrieke vonken, die tusschen de groote
+regendroppels heendwarlden.&#8212;&#8220;Wij hebben ons verlaat,&#8221; zeide de doctor, &#8220;wij moeten met onzen ballon, die met ontvlambare lucht
+gevuld is, eene streek van vuur doortrekken!&#8221;&#8212;&#8220;Maar op de aarde?&#8221; hernam Kennedy.&#8212;&#8220;Het gevaar om door den bliksem getroffen
+te worden, zou bijna hetzelfde zijn, en wij zouden spoedig aan de takken der boomen blijven hangen.&#8221;&#8212;&#8221; Wij stijgen, mijnheer
+Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Spoediger! Nog spoediger!&#8221;
+
+</p>
+<p>In dit gedeelte van Afrika is het, gedurende de onweders onder den evenaar, niet zeldzaam dertig &agrave; vijf-en-dertig bliksemstralen
+in de minuut te tellen. De hemel staat letterlijk in vuur en de donderslagen houden niet op. De wind stak met eene verschrikkelijke
+hevigheid op in dezen ontvlamden dampkring; hij zweepte de heete wolken; het geleek op het blazen van een blaasbalg, die den
+brand deed aanwakkeren.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson hield zijne gasvlam op de volle hitte; de ballon zette zich uit en steeg; Kennedy in het midden van het schuitje
+op de knie&euml;n liggende, hield de zeilen der tent tegen. De ballon draaide <a id="d0e1833"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1833">91</a>]</span>om duizelig te worden, en de reizigers ondervonden onrustbarende schommelingen. Er kwamen groote deuken in het bekleedsel
+van den luchtballon; de wind vloog er met hevigheid in, en het taf kraakte onder zijn druk. Eene soort van hagel, voorafgegaan
+door een vreeslijk geraas, doorkliefde den dampkring en kletterde op den ballon. Deze steeg evenwel; de bliksemstralen verlichtten
+zijn omtrek, hij dreef midden in het vuur.&#8212;&#8220;Wij zijn in Gods hand,&#8221; zeide Ferguson; &#8220;Hij alleen kan ons redden. Laat ons op
+ieder geval voorbereid zijn, zelfs op brand, onze val kan niet snel zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De stem des doctors kwam nauwelijks tot het oor zijner metgezellen, maar zij konden zijn kalm gelaat zien te midden der bliksemflitsen;
+hij beschouwde de verschijnselen van phosphorieke verlichting, voortgebracht door het Sint Elmus vuur, dat boven den luchtballon
+zweefde. Deze draaide en dwarrelde, maar steeg steeds; na een kwartier was hij boven de onweerswolken; de electrieke stroomen
+ontwikkelden zich onder hem, even alsof een groote cirkel vuurwerk aan het schuitje hing. Dit was een der schoonste schouwspelen,
+die de natuur den mensch kan geven. Beneden het onweder, boven den sterrenhemel, kalm en bedaard, met de maan, die hare vreedzame
+stralen op de jagende wolken wierp. Doctor Ferguson raadpleegde den barometer, hij wees 12000 voet hoogte aan. Het was elf
+uur &#8217;s avonds.&#8212;&#8220;Den hemel zij dank, alle gevaar is voorbij,&#8221; zeide hij, &#8220;het is nu voldoende, dat wij ons op deze hoogte houden.&#8221;&#8212;&#8220;Het
+was verschrikkelijk,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Goed,&#8221; hernam Joe, &#8220;dit gaf een weinig variatie aan de reis, en het spijt mij volstrekt
+niet een onweder van uit de hoogte te hebben gezien, het is een fraai schouwspel.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1793" href="#d0e1793src" class="noteref">1</a></span> Ontleend aan de stoommachines, wier kracht door atmospherendrukking wordt gemeten.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1837"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Het Maangebergte.&#8212;Een oceaan van groen.&#8212;Men werpt het anker.&#8212;De olifant als stoomsleper.&#8212;Onderhouden vuur.&#8212;Dood van het dier.&#8212;De
+veldoven.&#8212;Maaltijd op het gras.&#8212;Een nacht op de aarde.
+</p>
+</div>
+<p>Des Maandags tegen vier uur des morgens kwam de zon boven den horizon; de wolken verspreidden zich en een aangename wind verfrischte
+den eersten morgenglans. De aarde verscheen weder voor <a id="d0e1845"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1845">92</a>]</span>de oogen der reizigers. De ballon op de plaats omdraaiende, te midden der tegenovergestelde luchtstroomen, was bijna niets
+afgeweken; de doctor het gas temperende, deed hem eindelijk dalen om eene meer noordelijke richting te krijgen. Lang zocht
+hij te vergeefs, de wind sleepte den ballon naar het westen tot in het gezicht van het beroemde Maangebergte, dat in een halven
+cirkel rondom het uiteinde van het meer Tanganayika lag; deze bergketen weinig oneffen, teekende zich met eene blauwachtige
+tint aan den horizon af; men zou gezegd hebben dat het eene natuurlijke vesting was, onoverschrijdbaar voor de onderzoekers
+van het midden van Afrika, en eenige alleen staande kegels droegen de sporen van altijddurende sneeuw.&#8212;&#8220;Hier zijn wij nu,&#8221;
+zeide de doctor, &#8220;in een nooit doorzocht land; kapitein Burton is ver in het westen gekomen, maar hij heeft deze befaamde
+bergen niet kunnen bereiken; hij heeft zelfs hun bestaan ontkend, dat door Speke, zijn metgezel, werd bevestigd; hij beweert
+dat zij ontstaan zijn in de verbeelding van dezen laatsten; voor ons, mijne vrienden, is geen twijfel meer mogelijk.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen
+wij er over trekken?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Neen, als het God behaagt; ik hoop een gunstigen wind te vinden, die mij naar den evenaar
+terugbrengt, ik zal zelfs wachten als dat noodig is en ik zal met onzen ballon doen, even als met een schip dat het anker
+uitwerpt bij tegenwind.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar wat de doctor voorzien had gebeurde weldra; na verschillende hoogten te hebben beproefd, ging de Victoria noordwaarts
+op met eene middelmatige snelheid.&#8212;&#8220;Wij zijn in de goede richting,&#8221; zeide hij, zijn kompas raadplegende, &#8220;en nauwelijks 200
+voet van den grond af, hetgeen alles gelukkig samenwerkt tot het onderzoeken dezer nieuwe streken; toen kapitein Speke uitging
+op de ontdekking van het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute;, ging hij meer oostwaarts, in eene rechte lijn boven Kazeh.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij lang zoo gaan?&#8221;
+vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Misschien, ons doel is een weinig naar den kant van de bronnen van den Nijl te gaan en wij moeten meer dan
+600 mijlen doorreizen tot aan de uiterste grenzen, die de onderzoekers, uit het noorden gekomen, hebben bereikt.&#8221;&#8212;&#8220;En zullen
+wij geen voet op de aarde zetten?&#8221; vroeg Joe, &#8220;om de beenen een weinig los te maken?&#8221;&#8212;&#8220;Zeker; wij moeten ook met onze levensmiddelen
+spaarzaam zijn, en gij mijn beste Dick, zult ons verder nog van versch vleesch voorzien.&#8221;&#8212;&#8220;Zoodra gij wilt, Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Wij
+moeten ook onzen voorraad water vernieuwen, wie weet of wij ook niet naar waterlooze streken zullen gevoerd worden? Men kan
+niet te veel voorzorgen nemen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p093.jpg" alt="De Victoria op sleeptouw van een olifant. Blz. 95."></p>
+<p class="figureHead">De Victoria op sleeptouw van een olifant. Blz. <a href="#d0e1874">95</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Des middags bevond de ballon zich op 29&deg; 15&#8242; lengte en 3&deg; 15&#8242; breedte. Hij ging over het dorp Uyofu, laatste noordelijke grens
+van <span class="corr" title="Bron: Unyamwezi">Unyamwezy</span>, op de hoogte van het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute;, dat men nog niet kon ontdekken. De volksstammen dicht bij den evenaar <a id="d0e1862"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1862">93</a>]</span>schijnen een weinig beschaafder te zijn en worden door monarchen bestuurd, wier despotismus onbeperkt is; het dichtsbewoond
+is het landschap Karagwah. De drie reizigers besloten op de <a id="d0e1864"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1864">94</a>]</span>eerste gunstige plaats op de aarde te dalen. Men moest langer stil houden en de luchtballon zou zorgvuldig nagezien worden;
+de vlam van de gaspijp was gematigd; de ankers buiten het schuitje hangende, sleepten weldra over het gras eener uitgestrekte
+weide, die van zekere hoogte bekeken met eene dunne graslaag bedekt scheen, maar die in werkelijkheid begroeid was, met gras
+ter hoogte van zeven &agrave; acht voet dik. De Victoria raakte dit gras aan zonder het te buigen, even als een reusachtige vlinder;
+geen enkele plek waar het anker kon ingrijpen, het was als een onafgebroken oceaan van groen. &#8220;Wij zullen aldus lang kunnen
+voortgaan,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;ik zie geen boom, dien wij kunnen naderen, ik geloof dat van de jacht niet veel zal komen.&#8221;&#8212;&#8220;Wacht
+wat, mijn waarde Dick, gij zoudt in dit gras, dat taaier is dan gij zelf, niet kunnen jagen; wij zullen wel eene gunstige
+plaats vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het was in waarheid eene bekoorlijke wandeling, een ware vaart over die zoo groene, bijna doorschijnende zee, met zachte golvingen,
+door den wind veroorzaakt. Het schuitje rechtvaardigde zijn naam en scheen de golven te doorklieven, met dit onderscheid dat
+soms eene vlucht prachtig gekleurde vogels met vreugdekreten uit het gras te voorschijn kwam; de ankers sleepten door dit
+meer van bloemen en maakten eene vore, die achter hen sloot even als het kielzog van een schip. Plotseling kreeg de ballon
+een hevigen schok, het anker was zonder twijfel vastgeraakt in eene rotsspleet, die onder dit hooge gras was verborgen.&#8212;&#8220;Wij
+zitten vast,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Welnu! werp de ladder uit,&#8221; antwoordde de jager.
+
+</p>
+<p>Deze woorden waren nauwelijks geuit of een schorre kreet weergalmde in de lucht, terwijl de reizigers het volgende, onsamenhangende
+gesprek voerden.&#8212;&#8220;Wat is dat?&#8221;&#8212;&#8220;en vreemde kreet.&#8221;&#8212;&#8220;Zie, wij gaan voort!&#8221;&#8212;&#8220;Het anker is losgeraakt.&#8221;&#8212;&#8220;Wel neen! het zit altijd
+vast,&#8221; zeide Joe, die het touw naar zich toehaalde.&#8212;&#8220;De rots loopt.&#8221;&#8212;Eene groote beweging had plaats in het gras, en weldra
+verhief zich eene langwerpige gedaante daarboven.&#8212;&#8220;Eene slang!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Eene slang!&#8221; riep Kennedy uit, den haan zijner
+karabijn overhalende.&#8212;&#8220;Neen!&#8221; zeide de doctor, &#8220;het is een olifantsnuit.&#8221;&#8212;&#8220;Een olifant, Samuel?&#8221; En Kennedy, dit zeggende,
+schouderde zijn geweer.&#8212;&#8220;Wacht, Dick!&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel! Het dier heeft ons op sleeptouw genomen.&#8221;&#8212;&#8220;En wel naar den goeden
+kant.&#8221;
+
+</p>
+<p>De olifant ging met eene zekere snelheid voort en kwam weldra aan eene opene plek, waar men hem geheel kon zien; aan zijne
+reusachtige gestalte herkende de doctor een mannetje van een prachtig ras: hij droeg twee witachtige slagtanden, die op eene
+bewonderenswaardige wijze waren gebogen en acht voet lang waren, het anker zat daar stevig tusschen.
+
+</p>
+<p>Het dier beproefde te vergeefs zich met zijn snuit van het touw <a id="d0e1874"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1874">95</a>]</span>te ontdoen, waarmede het aan het schuitje was vast gemaakt.&#8212;&#8220;Vooruit&#8221; riep Joe uit, ten toppunt van vreugde, en zoo goed hij
+kon dit vreemde span aanzettende. &#8220;Dit is weer eene nieuwe manier van reizen! Wij doen het niet minder!&#8212;Een olifant als &#8217;t
+u blieft!&#8221; &#8220;Maar waarheen voert hij ons?&#8221; vroeg Kennedy. Zijne karabijn brandde hem in de hand.&#8212;&#8220;Hij voert ons waar wij heen
+willen mijn waarde Dick, een weinig geduld!&#8221;&#8212;&#8220;Voorwaarts! Voorwaarts!&#8221; schreeuwde de verheugde Joe.
+
+</p>
+<p>Het dier liep nu in snellen galop; het wierp zijn snuit rechts en links, en door zijne sprongen gaf het hevige schokken aan
+het schuitje. De doctor was met de bijl in de hand gereed het touw door te snijden als het noodig was.&#8212;&#8220;Maar&#8221; zeide hij, &#8220;wij
+zullen ons slechts op het laatste oogenblik van ons anker scheiden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Deze tocht op sleeptouw van een olifant duurde bijna anderhalf uur; het beest scheen in het minst niet vermoeid. Deze ontzaglijke
+dikhuidige dieren kunnen verre wegen afleggen en van den eenen dag op den anderen vindt men hen op groote afstanden, even
+als de walvisschen, aan welke zij gelijk zijn in grootte en snelheid.&#8212;&#8220;Het is een walvisch, dien wij geharpoend hebben,&#8221; zeide
+Joe &#8220;en wij bootsen slechts de bewegingen der walvischvaarders gedurende hunne vangst na.&#8221; Maar eene verandering in de gesteldheid
+van het terrein verplichtte den doctor zijn middel van beweging te wijzigen. Een dik bosch van camaldoren verscheen ten Noorden
+van het weiland op ongeveer drie mijlen afstands, waardoor het noodig werd den ballon van zijn sleeper te scheiden. Kennedy
+werd dus belast om den olifant in zijn loop te stuiten; hij legde zijne karabijn aan, maar zijne stelling was niet gunstig
+om het dier met goed gevolg te treffen; een eerste kogel op den schedel gericht, sloeg plat als op een pantserplaat, het dier
+scheen er niet door verontrust te zijn; op het geluid der losbranding versnelde het zijn galop en zijne vaart was gelijk aan
+die van een hollend paard.&#8212;&#8220;Duivels!&#8221; zeide Kennedy, &#8220;welk een harde kop!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Wij zullen eenige puntkogels boven
+op den schouder beproeven,&#8221; hernam Dick, zijne karabijn zorgvuldig ladende, en hij gaf vuur. Het dier stootte een verschrikkelijker!
+kreet uit, maar ging steeds voort. &#8220;Laat ons zien,&#8221; zeide Joe, zich met een der geweren wapenende, &#8220;ik moet u helpen, mijnheer
+Dick, of er komt geen einde aan.&#8221; En twee kogels troffen de zijde van het dier. De olifant bleef stilstaan, stak zijn snuit
+in de hoogte, maar hernam met alle snelheid zijn loop naar het bosch, hij schudde zijn ontzaglijken kop en het bloed begon
+bij stroomen uit zijne wonden te vloeien.&#8212;&#8220;Wij moeten voortgaan met vuren mijnheer Dick.&#8221;&#8212;&#8220;En met een goed onderhouden vuur,&#8221;
+voegde de jager er bij, &#8220;wij zijn geen 2000 meter meer van het bosch.&#8221;
+
+</p>
+<p>Nog tien geweerschoten knalden, de olifant deed een verschrikkelijken <a id="d0e1882"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1882">96</a>]</span>sprong; het schuitje en de ballon kraakten, zoodat men dacht dat alles gebroken was; de schok deed de bijl uit de handen des
+doctors op den grond vallen. De toestand werd nu zorgwekkend; het ankertouw, dat stevig vast zat, kon noch losgemaakt noch
+door de messen der reizigers afgesneden worden, de ballon naderde snel het bosch, toen het dier een kogel in het oog kreeg,
+op het oogenblik dat hij zijn kop ophief; het bleef sidderend stil staan, zijne knie&euml;n zakten ineen en het gaf zijne zijde
+aan den jager bloot.&#8212;&#8220;Een kogel in het hart,&#8221; zeide deze, voor de laatste maal zijne karabijn lossende. De olifant brulde
+in zijn doodstrijd, hij richtte zich een oogenblik op terwijl hij zijn snuit deed ronddraaien, vervolgens viel hij met zijne
+geheele zwaarte op een zijner slagtanden, die afbrak. Hij was dood.&#8212;&#8220;Zijn slagtand is gebroken!&#8221; riep Kennedy uit, &#8220;dit is
+een stuk ivoor dat in Engeland 35 guinjes<a id="d0e1884src" href="#d0e1884" class="noteref">1</a> de 100 pond zou gelden.&#8221;&#8212;&#8220;Zooveel!&#8221; zeide Joe, terwijl hij zich langs het ankertouw op den grond liet zakken.&#8212;&#8220;Waarover gevoelt
+gij spijt, mijn waarde Dick?&#8221; antwoordde doctor Ferguson. &#8220;Zijn wij handelaars in ivoor of hier gekomen om fortuin te maken?&#8221;
+
+</p>
+<p>Joe onderzocht het anker; het was stevig vastgehecht aan den slagtand, die ongeschonden was gebleven. Samuel en Dick sprongen
+op den grond, terwijl de luchtballon boven het lichaam van het dier zweefde.&#8212;&#8220;Welk een prachtig beest!&#8221; riep Kennedy uit.
+&#8220;Ik heb in Indi&euml; geen olifant van deze grootte gezien.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is geen wonder, Dick, de olifanten van de binnenlanden van Afrika
+zijn de schoonste. De Andersons, de Cummings hebben zoo dikwijls in de omstreken van de Kaap jacht op hen gemaakt, dat zij
+naar den evenaar wijken, waar wij hen dikwijls in talrijke troepen zullen ontmoeten.&#8221;&#8212;&#8220;Onder de hand hoop ik dezen eens te
+proeven! Ik verbind mij u een lekker maal te bezorgen ten koste van dit dier. Mijnheer Kennedy gaat een paar uur jagen, Mijnheer
+Samuel zal den ballon nazien en in dien tijd zal ik het eten gereed maken.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is goed,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;doe zoo
+als gij goedvindt.&#8221;&#8212;&#8220;Wat mij betreft,&#8221; zeide de jager, &#8220;ik ga de twee uren vrijheid besteden, die Joe mij heeft toegestaan.&#8221;&#8212;&#8220;Ga
+mijn vriend, maar bega geen onvoorzichtigheid. Verwijder u niet te ver.&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust.&#8221; En Dick ging met zijn geweer het bosch
+in.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p097.jpg" alt="De schets van doctor Ferguson. Blz. 98."></p>
+<p class="figureHead">De schets van doctor Ferguson. Blz. <a href="#d0e1901">98</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Toen begon Joe zich van zijne taak te kwijten. Hij maakte eerst in de aarde een gat van twee voet diep en vulde het met droog
+hout, dat in overvloed op den grond lag en afkomstig was van de openingen in het bosch, gemaakt door de olifanten, waarvan
+men de sporen zag. Het gat gevuld zijnde, legde hij daarboven op een <a id="d0e1899"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1899">97</a>]</span>twee voet hoogen brandstapel en stak dien in brand. Vervolgens keerde hij naar het lichaam van den olifant terug, dat nauwelijks
+op zestig voet afstand van die plaats was gevallen, hij sneed er den <a id="d0e1901"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1901">98</a>]</span>snuit af, die aan het begin bijna twee voet dik was, koos er het lekkerste gedeelte van en voegde er een der pooten van het
+dier bij; dit zijn inderdaad de lekkerste stukken, even als de bult van den bison, de poot van den beer en de kop van het
+wilde zwijn. Toen de brandstapel van binnen en buiten geheel verteerd was, was het gat, bevrijd van de asch en de kolen, zeer
+heet; de stukken van den olifant, omringd door geurige bladeren, werden op den bodem van dien ge&iuml;mproviseerden oven gelegd
+en met heete asch bedekt, vervolgens maakte Joe een tweeden brandstapel daarover heen, en toen die verteerd was, was het vleesch
+gaar. Vervolgens haalde Joe het uit het fornuis en legde het op groene bladeren en richtte nu den maaltijd aan op een prachtig
+grasperk; hij bracht beschuiten, brandewijn, koffie en putte versch water uit eene naburige beek. Dit aldus aangerichte maal
+was inderdaad aanlokkelijk, en Joe dacht, dat het met nog meer genoegen zou gegeten worden.&#8212;&#8220;Eene reis zonder vermoeienis
+en zonder gevaar!&#8221; herhaalde hij, &#8220;een maal op zijn tijd! altijd eene goede hangmat, wat kan men meer vergen? En die mijnheer
+Kennedy wilde niet meegaan!&#8221; Van zijn kant onderzocht Ferguson nauwkeurig den luchtballon. Hij scheen niets geleden te hebben,
+het taf en de gutta percha hadden verwonderlijk goed weerstand geboden; toen hij de tegenwoordige hoogte van den grond opnam
+en de stijgkracht van den ballon berekende, zag hij met voldoening dat het waterstofgas niet was verminderd; het omkleedsel
+bleef tot nu toe ondoordringbaar.
+
+</p>
+<p>Het was slechts vijf dagen geleden dat de reizigers Zanzibar hadden verlaten, van de pemmican was nog niets gebruikt, de voorraad
+beschuit en verduurzaamd vleesch waren voldoende voor eene lange reis, men moest dus slechts versch water innemen. De pijpen
+en de slang schenen in goeden staat; door hunne geledingen van caoutchouc hadden zij alle slingeringen van den luchtballon
+kunnen volgen. Het onderzoek ge&euml;indigd zijnde, bracht de doctor zijne aanteekeningen in orde. Hij maakte eene vrij goed uitgevallen
+schets van het omringende veld, met het lange onafzienbare weiland, het bosch en den ballon onbeweeglijk hangende boven het
+lichaam van den ontzettenden olifant. Na twee uren kwam Kennedy terug met vette patrijzen en een dijstuk van een oryx, eene
+soort van gemsbok, die tot de vlugste soort van antilopen behoort. Joe belastte zich met eene grootere hoeveelheid voorraad
+gereed te maken.&#8212;&#8220;Maar het eten is gereed,&#8221; zeide hij met zijn liefelijkst stemgeluid.&#8212;
+
+</p>
+<p>De drie reizigers behoefden slechts op het grasperk te gaan zitten; men vond de pooten en den snuit van den olifant zeer smakelijk;
+men dronk op Engeland, zoo als altoos, en de geur van havanahsigaren verspreidde zich voor het eerst in deze bekoorlijke streek.
+Kennedy at, dronk en praatte voor vier, hij was verrukt en <a id="d0e1907"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1907">99</a>]</span>stelde in ernst aan zijn vriend den doctor voor, zich in dit bosch neer te zetten, er eene hut van bladeren te maken en de
+heerschappij der Afrikaansche Robinsons te beginnen. Het voorstel had geen gevolg, hoewel Joe de rol van Vrijdag voor zich
+had willen nemen. Het veld scheen zoo stil, zoo verlaten, dat de doctor besloot den nacht op de aarde door te brengen; Joe
+legde een kring van vuren aan, iets dat noodzakelijk was tegen de wilde dieren; want de hyena&#8217;s, jaguars en jakhalzen, gelokt
+door het olifantenvleesch, slopen in den omtrek rond. Kennedy moest herhaaldelijk zijne karabijn lossen op al te stoutmoedige
+bezoekers; maar de nacht ging om zonder eenig onaangenaam voorval.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1884" href="#d0e1884src" class="noteref">1</a></span> Plus minus &#402;4.20.&#8212;naar gelang van den koers.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e1909"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XVIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Karagwah.&#8212;Het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute;.&#8212;Een nacht op een eiland.&#8212;De Evenaar.&#8212;Overtocht van het meer.&#8212;De watervallen.&#8212;Gezicht van het
+land.&#8212;De bronnen van den Nijl.&#8212;Het eiland Benga.&#8212;De handteekening van Andreas Debono.&#8212;Het Paviljoen met de wapenen van Engeland.
+</p>
+</div>
+<p>Des anderen daags ten vijf uur begonnen de toebereidselen tot het vertrek. Joe brak met dezelfde bijl, die hij gelukkig had
+teruggevonden, de slagtanden van den olifant. De Victoria sleepte de reizigers naar het noord-oosten met eene snelheid van
+18 mijlen.
+
+</p>
+<p>De doctor had den vorigen avond zijn bestek gemaakt door middel van de hoogste ster. Hij wist dat hij op 2&deg; 40&#8242; Zuiderbreedte
+was, hij trok talrijke dorpen over zonder zich te bekommeren over de kreten, door zijne verschijning veroorzaakt, hij teekende
+den vorm der planten op, hij stak de hellingen van den Rubemh&eacute; over, die bijna even stijl waren als de toppen van den Ousagara
+en ontmoette later, te Tenga, de eerste heuvels van den Karawah, die volgens hem noodzakelijk een tak van het Maangebergte
+moet zijn. Maar de oude legende die van deze bergen de bron van den Nijl maakt, kwam zeer na aan de waarheid, dewijl zij grenzen
+aan het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute;, vermoedelijke vergaderplaats der wateren van de groote rivier.
+
+</p>
+<p>Van Kafuro, een groot district van inlandsche kooplieden, bemerkte hij eindelijk aan den horizon dit zoo zeer gezochte meer,
+dat de kapitein Speke den 3<sup>d</sup>en Augustus 1858 zag. Samuel Ferguson voelde zich ontroerd; hij bereikte bijna een der voornaamste punten <a id="d0e1924"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1924">100</a>]</span>van zijn onderzoek, en met den verrekijker voor het oog, verloor hij geen enkelen hoek van die geheimzinnige streek, die zijn
+blik aldus beschreef:
+
+</p>
+<p>Onder hem een over het algemeen uitgemergeld land met nauwelijks eenige bebouwde gleuven; de grond bedekt met kegels van eene
+middelmatige grootte, werd vlak in de nabijheid van het meer; de gerstvelden vervingen de rijstvelden; daar groeide de weegbree,
+waaruit de wijn des lands wordt bereid en de &#8220;mwani,&#8221; eene wilde plant, die tot koffie dient. De vereeniging van een vijftal
+ronde hutten, <span class="corr" title="Bron: dedekt">bedekt</span> met stroo, vormde de hoofdstad van Karagwah.
+
+</p>
+<p>Men bemerkte gemakkelijk de verbaasde gedaanten van een zeer schoon ras, van een bruingele kleur. Vrouwen van een buitengewone
+dikte sleepten zich voort door de plantages, en de doctor verwonderde zijne metgezellen ten hoogste, toen hij hun verhaalde
+dat deze zwaarlijvigheid, die op hoogen prijs wordt gesteld, verkregen wordt door eene verplichte levensmanier, bestaande
+in het gebruik van zure melk.
+
+</p>
+<p>Des middags bevond zich de ballon op 1&deg; 45&#8242; Zuider breedte, ten een uur dreef de wind hem naar het meer. Dit meer is door
+kapitein Speke Nyanza<a id="d0e1935src" href="#d0e1935" class="noteref">1</a> Victoria genoemd. Op deze plaats mat hij 90 mijlen breedte; aan het zuidelijk uiteinde vond de kapitein een groep eilanden,
+die hij Archipel van Bengalen noemde. Hij zette zijn onderzoek tot Muanza, op de Oostkust voort, waar hij door den Sultan
+goed werd ontvangen. Hij maakte de triangulatie van dit gedeelte van het meer, maar kon geene schuit krijgen om over te steken
+noch om het groote eiland Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute; te bezoeken. Dit eiland is reeds zeer volkrijk, wordt door drie Sultans bestuurd en schijnt
+bij <span class="corr" title="Bron: hoog">laag</span> water slechts een schier-eiland.
+
+</p>
+<p>De Victoria kwam meer noordelijk aan het meer, tot groote spijt van den doctor, die liever de benedenste omtrekken had willen
+bepalen. De oevers schenen bezet met doornachtige en verwarde struiken, die letterlijk verdwenen onder millioenen lichtbruine
+muskieten; dit land moest onbewoonbaar en onbewoond zijn; men zag troepen rivierpaarden zich in het riet wentelen of de vlucht
+nemen onder de witachtige wateren van het meer.
+
+</p>
+<p>Dit meer, van boven gezien, bood naar het westen een zeer uitgestrekten horizon, zoodat het wel eene zee scheen; de afstand
+tusschen de twee oevers is groot genoeg dat er geene gemeenschap kan plaats hebben; en er heerschen talrijke hevige stormen,
+want de winden woeden hevig in die verheven en open kom.
+
+</p>
+<p>De doctor had moeite om zich te richten, hij vreesde naar het oosten te worden gevoerd, maar gelukkig dreef een luchtstroom
+hem recht naar het noorden en des avonds ten zes uur bleef de <a id="d0e1950"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1950">101</a>]</span>Victoria stil op een klein onbewoond eiland, op 0&deg; 30&#8242; breedte en 32&deg; 52&#8242; lengte op 20 mijlen van de kust.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p101.jpg" alt="De waterval van den Nijl. Blz. 104."></p>
+<p class="figureHead">De waterval van den Nijl. Blz. <a href="#d0e1985">104</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De reizigers konden het anker aan een boom vasthechten, en daar <a id="d0e1962"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1962">102</a>]</span>de wind tegen den avond bedaard was, bleven zij stil op hunne ankers. Men kon er niet aan denken om op den grond te gaan;
+legioenen muskieten bedekten hier, even als op de oevers van den Nyanza, den bodem met eene dikke wolk. Joe zelfs kwam van
+den boom terug met steken bedekt, maar hij werd niet boos, zoo natuurlijk vond hij dit van de muskieten.
+
+</p>
+<p>De doctor echter, die er niet zoo over dacht, vierde zooveel touw als hij kon, om aan die insecten te ontkomen, die met een
+verontrustend gegons stegen. Hij bevond de hoogte van het meer boven het oppervlak der zee, zooals kapitein Speke die bepaald
+had, namelijk 3750 voet. &#8220;Hier zijn wij dan op een eiland,&#8221; zeide Joe, die zich vreeselijk krabde.&#8212;&#8220;Wij zouden het spoedig
+omgetrokken, zijn,&#8221; antwoordde de jager &#8220;en behalve die beminnelijke insecten bemerkt men er geen levend wezen.&#8221;&#8212;&#8220;De eilanden,
+die in het meer liggen,&#8221; antwoordde doctor Ferguson, &#8220;zijn om de waarheid te zeggen, slechts toppen van verdronken heuvels,
+maar wij zijn gelukkig er eene schuilplaats te hebben gevonden, want de oevers van het meer worden door woeste stammen bewoond.
+Slaapt nu, dewijl de hemel ons een rustigen nacht belooft.&#8221;&#8212;&#8220;Zult gij niet hetzelfde doen, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, ik zou geen oog
+kunnen sluiten, mijne gedachten zouden mijn slaap verdrijven! Morgen, mijne vrienden, als de wind gunstig is, zullen wij recht
+noordwaarts gaan en misschien de bronnen van den Nijl, dat ondoordringbare geheim, ontdekken. Zoo dicht bij de bronnen van
+de groote rivier zou ik niet kunnen slapen.&#8221; Kennedy en Joe, die niet zoozeer door wetenschappelijke gedachten werden beziggehouden,
+vielen weldra onder de bewaking van den doctor in diepen slaap.
+
+</p>
+<p>Des Woensdags den 23<sup>sten</sup> April des morgens ten 4 uur maakte de Victoria zich gereed om te vertrekken bij donkere lucht; de nacht kon moeielijk scheiden
+van de wateren van het meer, dat door een dikken mist werd omringd, maar weldra dreef een hevige wind deze nevelen uit elkander.
+De Victoria slingerde eenige minuten naar verschillende kanten en ging toen recht noordwaarts. Doctor Ferguson klapte van
+vreugd in de handen. &#8220;Wij zijn op den goeden weg,&#8221; zeide hij. &#8220;Nu of nooit zullen wij den Nijl zien, mijne vrienden! hier
+zullen wij den evenaar passeeren, wij komen in ons halfrond.&#8221;&#8212;&#8220;O!&#8221; zeide Joe, &#8220;denkt gij, meester, dat de evenaar hier over
+heen gaat?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, mijn jongen!&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, met uw verlof, het schijnt mij passend hem te besproeien zonder tijd te verliezen.&#8221;&#8212;&#8220;Neem
+een glas grog,&#8221; antwoordde de doctor lachende, &#8220;gij hebt eene manier om de wereldbeschrijving op te vatten, die gansch niet
+gek is.&#8221; Dus vierde men in den Victoria het passeeren van de Linie.
+
+</p>
+<p>Deze ging snel voort. Men bemerkte in het westen de lage en weinig oneffen kust, verder op de hoogere vlakten van den Uganda
+en den Usoga. De snelheid van den wind werd bijna 30 mijlen in het uur.
+<a id="d0e1973"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1973">103</a>]</span></p>
+<p>De wateren van den Nyanza, hevig beroerd, schuimden als de baren eener zee. Aan zekere grondgolven, die langen tijd na de
+windstilte schommelden, herkende de doctor, dat het meer eene groote diepten moest hebben, men zag nauwelijks een of twee
+ruwe schuitjes gedurende dien snellen overtocht. &#8220;Dit meer,&#8221; zeide de doctor, &#8220;is door zijne verhevene ligging blijkbaar de
+natuurlijke vergaarbak der rivieren van Oostelijk Afrika; de hemel geeft het in regen weder wat hij in dampen aan zijne uitvloeiende
+wateren ontneemt. Het komt mij zeker voor, dat de Nijl zijn oorsprong hier moest hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen het wel zien,&#8221; hernam
+Kennedy.
+
+</p>
+<p>Omtrent negen uur naderde men de Westkust, welke verlaten en met hout begroeid scheen; de wind sloeg een weinig om naar het
+oosten, en men kon den anderen oever van het meer even zien. Deze kromde zich en eindigde in een zeer stompen hoek, op ongeveer
+2&deg; 10&#8242; Noorderbreedte. Aan dit uiteinde van den Nyanza staken hooge bergen hunne naakte kruinen in de hoogte, maar tusschen
+hen verschafte eene diepe en bochtige engte een doorgang aan eene schuimende rivier.
+
+</p>
+<p>Terwijl hij zijn luchtballon bestuurde, onderzocht doctor Ferguson het land met gretigen blik. &#8220;Ziet,&#8221; zeide hij, &#8220;ziet, mijne
+vrienden! de verhalen der oude Arabieren waren juist. Zij spraken van eene rivier door welke het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute; zich in het
+noorden ontlastte, en deze rivier bestaat, wij volgen haren loop en zij stroomt met eene snelheid, die met de onze kan worden
+vergeleken! Het water, dat onder onze voeten wegvloeit, gaat zich zekerlijk vereenigen met de golven der Middellandsche zee!
+Het is de Nijl!&#8221;&#8212;&#8220;Het is de Nijl!&#8221; herhaalde Kennedy, die in de verrukking van Samuel Ferguson deelde.&#8212;&#8220;Leve de Nijl!&#8221; riep
+Joe uit.
+
+</p>
+<p>Ontzaglijke rotsen verhinderden hier en daar den loop dezer geheimzinnige rivier. Het water schuimde en vormde watervallen,
+die het vermoeden des doctors bevestigden. Talrijke bergstroomen, schuimende in hunnen val, ontsproten aan deze omringende
+bergen, het oog telde hen bij honderden. Men zag uit den grond dunne stralen water te voorschijn komen, die elkander kruisten,
+zich met elkander vereenigden, in snelheid wedijverden en allen naar die rivier vloeiden.&#8212;&#8220;Ziedaar den Nijl,&#8221; herhaalde de
+doctor met overtuiging. &#8220;De oorsprong van zijn naam even als de bron zijner wateren, heeft de geleerden hartstochtelijk bezig
+gehouden; men heeft hem willen afleiden uit het Grieksch, het Koptisch, het Sanskriet<a id="d0e1982src" href="#d0e1982" class="noteref">2</a>; maar hieraan is weinig gelegen, dewijl eindelijk het geheim van zijne bronnen ontdekt is.&#8221;&#8212;&#8220;Maar,&#8221; zeide de jager, &#8220;hoe
+<a id="d0e1985"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e1985">104</a>]</span>kunnen wij ons verzekeren dat deze rivier en die, welke de reizigers van het noorden hebben herkend, dezelfde is?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen
+zekere, onwederlegbare bewijzen hebben,&#8221; antwoordde Ferguson, &#8220;als de wind ons nog &eacute;&eacute;n uur gunstig blijft.&#8221;
+
+</p>
+<p>De bergen verwijderden zich van elkander en maakten plaats voor talrijke dorpen en velden bezaaid met sesam, dourrah en suikerriet.
+De stammen dezer streken toonden zich vijandig, zij schenen eerder tot toorn dan tot aanbidding geneigd; zij hadden een voorgevoel
+van gevaren en niet van goden. Het scheen dat men, naar de bronnen van den Nijl gaande, hun iets kwam ontnemen. De Victoria
+moest buiten bereik der musketten blijven.&#8212;&#8220;Hier te lande zal het moeielijk gaan,&#8221; zeide de Schot.&#8212;&#8220;Welnu,&#8221; antwoordde Joe,
+&#8220;des te erger voor deze inlanders, wij berooven hen van het genoegen met ons te spreken.&#8221;&#8212;&#8220;Ik moet echter dalen,&#8221; antwoordde
+doctor Ferguson, &#8220;al was het maar voor een kwartier. Zonder dat kan ik de resultaten van ons onderzoek niet staven.&#8221;&#8212;&#8220;Het
+is dus noodzakelijk, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, wij zullen dalen, al moesten wij geweerschoten lossen.&#8221;&#8212;&#8220;De zaak bevalt mij,&#8221; antwoordde
+Kennedy.&#8212;&#8220;Als gij wilt, meester,&#8221; zeide Joe, die zich tot het gevecht gereed maakte.&#8212;&#8220;Het zal de eerste maal niet wezen, dat
+men met de wapens in de hand de wetenschap heeft beoefend; iets dergelijks is een Fransch geleerde overkomen in de bergen
+van Spanje, toen hij den aardschen meridiaan opnam.&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust, Samuel; vertrouw op uwe twee lijfwachten.&#8221;&#8212;&#8220;Zijn wij er,
+mijnheer?&#8221;&#8212;&#8220;Nog niet. Wij gaan zelfs stijgen om den juisten vorm van het land te herkennen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het waterstofgas zette zich uit, en in minder dan tien minuten zweefde de Victoria op eene hoogte van 2500 voet. Vandaar onderscheidde
+men een groot net van rivieren, die de stroom in zijne bedding opnam; er kwamen meer van het westen, tusschen de talrijke
+heuvelen, te midden van vruchtbare velden. &#8220;Wij zijn op geen 90 mijlen van Gondokoro,&#8221; zeide de doctor, op zijne kaart wijzende
+&#8220;en op minder dan vijf mijlen afstands van het punt, bereikt door de onderzoekers van het noorden. Laat ons voorzichtig de
+aarde naderen.&#8221; De Victoria daalde meer dan 2000 voet. &#8220;Mijne vrienden! laat ons nu op, elk toeval voorbereid zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wij
+zijn gereed,&#8221; antwoordden Dick en Joe.&#8212;&#8220;Goed!&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p105.jpg" alt="Het eiland Benga. Blz. 106."></p>
+<p class="figureHead">Het eiland Benga. Blz. <a href="#d0e2006">106</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De Victoria volgde weldra de bedding der rivier op nauwelijks honderd voet hoogte. De Nijl was op die plaats 50 vaam<a id="d0e2001src" href="#d0e2001" class="noteref">3</a> breed en de inlanders werden oproerig in de dorpen, die hare oevers omzoomden. Op den tweeden graad vormt hij een waterval
+van tien voet hoog, die bijgevolg onoverschrijdbaar is. &#8220;Daar is de waterval door Debono aangewezen,&#8221; riep de doctor uit.
+De kom van den <a id="d0e2004"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2004">105</a>]</span>stroom werd breeder en was met talrijke eilanden bezet, die Samuel Ferguson met den blik als verslond; hij scheen een merk
+te zoeken, dat hij nog niet bespeurde. Eenige negers waren in eene <a id="d0e2006"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2006">106</a>]</span>schuit onder den ballon naderbij gekomen. Kennedy begroette hen met een geweerschot, dat, zonder hen te bereiken, hen noodzaakte
+spoedig den oever te bereiken.&#8212;&#8220;Goede reis,&#8221; zeide Joe, &#8220;in hunne plaats zou ik het niet wagen terug te komen, ik zou bevreesd
+zijn voor een monster, dat naar willekeur den bliksem slingerde.&#8221; Plotseling nam de doctor zijn verrekijker en richtte dien
+op een eiland in het midden der rivier.&#8212;&#8220;Vier boomen!&#8221; riep hij uit, &#8220;ziet, daar ginds.&#8221;&#8212;Inderdaad er verhieven zich vier
+boomen aan het uiteinde.&#8212;&#8220;Het is het eiland Benga! Ja, het is het wel!&#8221; voegde hij er bij.&#8212;&#8220;Welnu, wat dan?&#8221; vroeg Dick.&#8212;&#8220;Daar
+zullen wij nederdalen, als het God behaagt!&#8221;&#8212;&#8220;Maar het schijnt bewoond, mijnheer Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Joe heeft gelijk, als ik mij niet
+bedrieg zie ik daar een twintigtal inlanders verzameld.&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen hen op de vlucht drijven, dat zal niet moeielijk zijn,&#8221;
+antwoordde Ferguson.&#8212;&#8220;Zoo als gezegd is,&#8221; hernam de jager.
+
+</p>
+<p>De zon was in het toppunt, de Victoria naderde het eiland. De negers, die tot den stam van Makado behoorden, slaakten woeste
+kreten. Een van hen slingerde zijn hoed van boomschors door de lucht. Kennedy nam hem tot mikpunt, gaf vuur en de hoed vloog
+in stukken. Het was eene algemeene vlucht. De negers wierpen zich in den stroom en zwommen hem over, van de twee oevers kwam
+eene hagelbui van kogels en een regen van pijlen, maar zonder eenig gevaar voor den luchtballon wiens anker in eene rotsspleet
+vast zat. Joe liet zich naar beneden zakken.&#8212;&#8220;De ladder,&#8221; riep de doctor, &#8220;volg mij, Kennedy.&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij doen?&#8221;&#8212;&#8220;Laat
+ons afdalen, ik moet een getuige hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Hier ben ik.&#8221;&#8212;&#8220;Joe! pas goed op.&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust, mijnheer! ik sta voor alles in.&#8221;&#8212;&#8220;Kom,
+Dick!&#8221; zeide de doctor, voet op den grond zettende. Hij nam zijn gezel mede naar eene groep rotsen, die zich aan het uiteinde
+van het eiland verhieven, daar zocht hij eenigen tijd, doorsnuffelde de struiken en reet zich de handen open. Eensklaps greep
+hij den arm van den jager.&#8212;&#8220;Zie,&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Letters!&#8221;&#8212;Inderdaad kwamen twee letters in de rots gegriffeld geheel te voorschijn.
+Men las eindelijk: A. D.
+
+</p>
+<p>&#8220;A. D.&#8221; hernam doctor Ferguson, &#8220;Andrea Debono. De handteekening van denzelfden reiziger, die het verst den loop van den Nijl
+gevolgd is.&#8221;&#8212;&#8220;Dit is onbetwistbaar, vriend Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Zijt gij nu overtuigd?&#8221;&#8212;&#8220;Het is de Nijl! wij kunnen er niet aan twijfelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De doctor keek voor de laatste maal naar die kostbare letters, wier vorm en grootte hij nauwkeurig opteekende. &#8220;En nu,&#8221; zeide
+hij, &#8220;naar den ballon.&#8221;&#8212;&#8220;Spoedig dan, want ik zie eenige inlanders, die zich gereed maken den stroom weder over te trekken.&#8221;&#8212;&#8220;Het
+kan ons nu weinig schelen. Als de wind ons eenige uren noordwaarts op drijft, zullen wij Gondokoro bereiken en de hand onzer
+landgenooten drukken.&#8221; Tien minuten daarna verhief zich de <a id="d0e2014"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2014">107</a>]</span>Victoria statig, terwijl doctor Ferguson, ten teeken van een goeden uitslag, de Engelsche vlag ontrolde.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1935" href="#d0e1935src" class="noteref">1</a></span> Nyanza beteekent <i>meer</i>.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e1982" href="#d0e1982src" class="noteref">2</a></span> Een geleerd Byzantijn zag in het woord Neilos een getallennaam. N was 50, E 5, I 10, L 30, O 70, S 200, hetgeen juist het
+getal der dagen van het jaar uitmaakt.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2001" href="#d0e2001src" class="noteref">3</a></span> 97.45 Meter
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2016"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XIX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De Nijl.&#8212;De bevende berg.&#8212;Herinnering aan het land.&#8212;De verhalen der Arabieren.&#8212;De Nyam-Nyam.&#8212;Verstandige overleggingen van
+Joe.&#8212;De opstijging van luchtballons<span class="corr" title="Bron: ,">.</span>&#8212;Mevrouw Blanchard.
+</p>
+</div>
+<p>&#8220;Welke richting nemen wij?&#8221; vroeg Kennedy, toen hij zijn vriend het kompas zag raadplegen.&#8212;&#8220;Noord-noordwest.&#8221;&#8212;&#8220;Duivels! dat
+is het noorden niet!&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Dick, en ik geloof dat wij moeite zullen hebben om <span class="corr" title="Bron: Gondoroko">Gondokoro</span> te bereiken; het spijt mij, maar wij hebben de onderzoekingen van het oosten verbonden met die van het noorden, wij hebben
+geen klagen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria verwijderde zich langzamerhand van den Nijl.&#8212;&#8220;Laat ons den laatsten blik slaan,&#8221; zeide de doctor, &#8220;op die onoverschrijdbare
+breedte, welke de onverschrokkenste reizigers niet hebben kunnen overkomen. Ziedaar die onhandelbare stammen, beschreven door
+Petherick, d&#8217;Arnaud, Miani en dien jongen reiziger, Lejean, aan wien wij de beste werken over den Opper-Nijl verschuldigd
+zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Dus zijn onze ontdekkingen in overeenstemming met de voorspellingen der wetenschap?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Geheel en al.
+De bronnen der Witte rivier, van den Bahr-el-Abiad, zijn verborgen in een meer, dat even groot is als eene zee, daar is zijn
+oorsprong, de dichtkunst zal er zonder twijfel bij verliezen; men vooronderstelde zoo gaarne dat die koning der stroomen een
+hemelschen oorsprong had; de ouden noemden hem Oceaan, en men geloofde bijna, dat hij onmiddellijk uit de zon stroomde; van
+tijd tot tijd moet men aannemen wat de wetenschap ons leert, er zullen misschien niet altijd geleerden, maar altijd dichters
+zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Men ziet nog watervallen,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Het zijn de watervallen van Makedo, op drie graden breedte. Niets is nauwkeuriger!
+O, hadden wij eenige uren den loop van den Nijl kunnen volgen!&#8221;&#8212;&#8220;En daar ginds, voor ons uit,&#8221; zeide de jager, &#8220;zie ik een
+berg.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is de berg Logwek, de Bevende Berg der Arabieren; deze geheele streek is bezocht door Debono, die haar doortrok
+onder den naam van Latif Effendi. De stammen in de nabuurschap van den Nijl zijn elkander vijandig en voeren een verdelgingsoorlog.
+Gij kunt gemakkelijk begrijpen welke groote gevaren hij heeft moeten doorstaan.&#8221;
+<a id="d0e2032"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2032">108</a>]</span></p>
+<p>De wind dreef den ballon naar het noordwesten. Om den berg Logwek te mijden moest men een meer afwijkenden luchtstroom zoeken.&#8212;&#8220;Mijne
+vrienden!&#8221; zeide de doctor, &#8220;hier begint onze Afrikaansche doortocht; tot hiertoe hebben wij slechts de sporen onzer voorgangers
+gevolgd. Nu gaan wij ons in geheel onbekende streken begeven, de moed zal ons niet ontbreken.&#8221;&#8212;&#8220;Nooit!&#8221; riepen Dick en Joe
+eenstemmig uit.&#8212;&#8220;Op weg dan en dat de Hemel ons bijsta.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure floatLeft">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p108.jpg" alt="De ballon boven een waterval."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ten tien ure des avonds kwamen de reizigers over holle wegen; wouden en verspreide dorpen aan de zijde van den Bevenden Berg,
+wiens hellingen zij langs trokken. Op dezen gedenkwaardigen dag van den 23<sup>sten</sup> April hadden zij, in vijftien uren, door een snellen wind voortgejaagd, meer dan 315 mijlen doorloopen. Maar dit laatste
+gedeelte der reis had bij hen een treurigen indruk achtergelaten, een diep stilzwijgen heerschte in het schuitje. Was doctor
+Ferguson verdiept in zijne ontdekkingen? Dachten zijne twee reisgezellen aan den doortocht van onbekende streken? Dit was
+het zeker, vergezeld van de levendigste herinneringen aan Engeland en <a id="d0e2045"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2045">109</a>]</span>verwijderde vrienden. Joe alleen was onbekommerd, daar hij het zeer natuurlijk, vond dat het vaderland niet daar was, als
+het afwezig was, maar hij eerbiedigde het stilzwijgen van Samuel Ferguson en Dick Kennedy. Ten tien uur des avonds &#8220;ankerde&#8221;
+de Victoria op de hoogte van den Berg<a id="d0e2047src" href="#d0e2047" class="noteref">1</a>; men gebruikte een stevig maal en allen sliepen beurtelings, onder de hoede van een hunner.
+
+</p>
+<p>Des anderen daags kwamen vroolijker denkbeelden in hen op; het was fraai weder en de wind woei uit den goeden hoek; een ontbijt,
+dat door Joe zeer werd opgevroolijkt, bracht hen geheel in een goed humeur. De streek, die zij op dit oogenblik doortrokken,
+is uitgestrekt; zij grenst aan het Maangebergte en aan de bergen van Darfour; zij is ongeveer zoo groot als Europa. &#8220;Wij reizen
+zonder twijfel,&#8221; zeide de doctor, &#8220;door hetgeen men onderstelt het koningrijk Usoga te zijn; eenige aardrijkskundigen hebben
+beweerd, dat er in het midden van Afrika een uitgestrekt dal bestond, een onmetelijk middelmeer. Wij zullen zien of dit eenigen
+schijn van waarheid heeft.&#8221;&#8212;&#8220;Maar hoe heeft men deze onderstelling kunnen maken?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Door de verhalen der Arabieren.
+Die menschen zijn goede verhalers, te veel vertellers misschien. Eenige reizigers, te Kazeh of aan de grootere Meren, hebben
+slaven gezien, die van de middelstreken kwamen; zij hebben hen ondervraagd over hun land, zij hebben die verschillende berichten
+vereenigd en daaruit stelsels afgeleid. Onder dit alles is er altoos iets waars, en, gij ziet het, men bedroog zich niet ten
+opzichte van den oorsprong van den Nijl.&#8221;&#8212;&#8220;Niets was juister,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Door middel van die berichten heeft men
+gepoogd kaarten te maken, ik zal ook onzen weg nemen volgens eene daarvan en haar des noods verbeteren.&#8221;&#8212;&#8220;Wordt deze geheele
+streek bewoond?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Zeker, en slecht.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Ik vermoedde het.&#8221;&#8212;&#8220;Deze verstrooide stammen zijn onder den algemeenen naam Nyam-Nyam bekend, en deze naam is niets anders
+dan eene klanknabootsing: hij bootst het geluid van het kauwen na.&#8221;&#8212;&#8220;Volkomen,&#8221; zeide Joe; &#8220;nyam! nyam!&#8221;&#8212;&#8220;Mijn beste Joe,
+als gij de onmiddellijke oorzaak van deze klanknabootsing waart, zoudt gij die niet zoo goed vinden.&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij zeggen?&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+men deze volksstammen als menscheneters beschouwt.&#8221;&#8212;&#8220;Is dit zeker?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer zeker; men had ook beweerd dat deze inlanders een
+staart droegen even als viervoetige dieren, maar men heeft weldra gezien, dat deze staart behoorde tot de beestevellen, waarmede
+zij bedekt zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Des te erger! een staart is zeer goed om de muskieten te verjagen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat <a id="d0e2055"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2055">110</a>]</span>is mogelijk, Joe, maar men moet dit tot de fabelen terug wijzen, even als de hondekoppen, die de reiziger Brun-Rollet aan
+zekere volksstammen toekende.&#8221;&#8212;&#8220;Hondekoppen? Dat is zeer gemakkelijk om te blaffen en menscheneter te wezen.&#8221;&#8212;&#8220;Wat ongelukkig
+bewaarheid is, is de woestheid dier volken, die zeer gretig zijn op menschenvleesch.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wensch dat zij niet veel smaak in
+mijn persoon mogen hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Meent gij dat?&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Het is zoo, mijnheer Dick. Als ik ooit in een oogenblik van
+hongersnood moet worden opgegeten, dan wil ik dat het zij ten behoeve van u en mijn meester! Maar deze zwarten met mijn eigen
+vleesch te voeden, foei! ik zou van schaamte sterven.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, mijn brave Joe,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;dat is afgesproken, wij rekenen
+op u bij gelegenheid.&#8221;&#8212;&#8220;Tot uw dienst, mijne heeren.&#8221;&#8212;&#8220;Joe spreekt zoo,&#8221; zeide de doctor, &#8220;omdat wij voor hem zullen zorg
+dragen en hem goed vetmesten.&#8221;&#8212;&#8220;Misschien,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;de mensch is zoo&#8217;n zelfzuchtig dier.&#8221;
+
+</p>
+<p>In den namiddag werd de hemel bedekt met een heeten mist, die uit den grond opkwam en nauwelijks veroorloofde de voorwerpen
+op de aarde te onderscheiden; daarom gaf de doctor, vreezende tegen een of anderen top te stooten, tegen vijf uur het teeken
+om stil te houden. De nacht verliep zonder dat er iets voorviel, maar men moest in deze diepe duisternis van waakzaamheid
+verdubbelen. De passaatwind woei hevig in den morgenstond van den volgenden dag; de wind drong in de binnenste holten van
+den ballon, hij slingerde hevig de uiteinden waar de uitzettingspijpen uitkwamen; men moest deze met touwen vastmaken, hetgeen
+Joe zeer behendig deed. Tevens bewerkte het dat de opening van den luchtballon vast gesloten bleef.&#8212;&#8220;Dit is voor ons dubbel
+belangrijk,&#8221; zeide doctor Ferguson, &#8220;wij vermijden vooreerst het verlies van een kostbaar gas, vervolgens laten wij om ons
+heen geene ontvlambare stof, die ten laatste in brand zou vliegen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zou een leelijk geval zijn,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Neen! Het
+gas zou langzaam branden en wij zouden met geringe snelheid dalen; een gelijk ongeluk is overkomen aan eene Fransche luchtreizigster,
+mevrouw Blanchard; zij stak haar ballon in brand door vuurwerk af te steken, maar zij zou niet gevallen en gedood zijn, als
+haar schuitje niet gestooten had tegen een schoorsteen, vanwaar zij op de aarde werd geworpen.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons hopen dat niets
+dergelijks ons gebeuren zal,&#8221; zeide de jager; &#8220;tot hiertoe schijnt onze tocht niet gevaarlijk en ik zie geen reden die ons
+verhindert ons doel te bereiken.&#8221;&#8212;&#8220;Ik ook niet, mijn waarde Dick; overigens zijn de ongelukken meestal veroorzaakt door de
+onvoorzichtigheid der luchtreizigers, of door de slechte constructie van hun toestel. Evenwel rekent men op eenige duizenden
+opstijgingen geen twintig ongelukken, die den dood ten gevolge hebben gehad. Wij moeten dus in dergelijk geval geen voorzorg
+verwaarloozen.&#8221;&#8212;&#8220;Het <a id="d0e2059"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2059">111</a>]</span>is tijd om te ontbijten,&#8221; zeide Joe: &#8220;wij zullen ons tevreden stellen met verduurzaamd vleesch en koffie, totdat mijnheer
+Kennedy middel zal gevonden hebben om ons op een goed stuk wildbraad te onthalen.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2047" href="#d0e2047src" class="noteref">1</a></span> De overlevering verhaalt dat hij beeft zoodra een Muzelman er de voet op zet.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2061"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De hemelsche flesch.&#8212;De vijgepalmboomen.&#8212;De &#8220;mammouthboomen.&#8221;&#8212;De oorlogsboom.&#8212;Het gevleugelde span.&#8212;Gevecht van twee volksstammen.&#8212;Slachting.&#8212;Goddelijke
+tusschenkomst.
+</p>
+</div>
+<p>De wind werd hevig en onregelmatig, de Victoria, nu eens weder naar het noorden, dan weder naar het zuiden geslingerd, kon
+geen standvastigen luchtstroom ontmoeten. &#8220;Wij gaan zeer snel, zonder veel te vorderen,&#8221; zeide Kennedy, terwijl hij de herhaalde
+schommelingen van den kompasnaald waarnam.&#8212;&#8220;De Victoria gaat met eene snelheid van ten minste dertig mijlen per uur,&#8221; zeide
+Samuel Ferguson; &#8220;zie omlaag, en gij zult het veld snel onder onze voeten zien verdwijnen. Zie, dit bosch schijnt ons te gemoet
+te snellen.&#8221;&#8212;&#8220;Het bosch is reeds eene open plek geworden,&#8221; antwoordde de jager.&#8212;&#8220;En de open plek een dorp,&#8221; zeide Joe, eenige
+oogenblikken later. &#8220;Daar zie ik zeer verbaasde negergezichten.&#8221;&#8212;&#8220;Dit is zeer natuurlijk; de Fransche boeren, toen zij voor
+de eerste maal een luchtballon zagen, hebben daarop geschoten, daar zij hem voor een luchtmonster hielden; de negers van Soedan
+mogen dan althans wel groote oogen zetten.&#8221;&#8212;Terwijl de Victoria op honderd voet van den grond een dorp voorbijtrok, zeide
+Joe: &#8220;met uw verlof, meester, ik zal hun een ledige flesch toewerpen, als zij behouden aankomt, zullen zij haar aanbidden,
+als zij breekt, zullen zij van de stukken talismans maken.&#8221;&#8212;Dit zeggende, wierp hij eene flesch naar beneden, die in duizend
+stukken brak, terwijl de inlanders luide kreten slakende, zich naar hunne ronde hutten begaven.&#8212;Een weinig verder riep Kennedy
+uit: &#8220;Zie eens dien zonderlingen boom! hij is boven en beneden van eene verschillende soort.&#8221;&#8212;&#8220;Mooi!&#8221; zeide Joe, &#8220;hier is
+een land waar de eene boom op den anderen groeit.&#8221;&#8212;&#8220;Het is eenvoudig een stam van een vijgeboom,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;waarop
+een weinig groeizame aarde gekomen is; de wind heeft op een goeden dag een zaadje <a id="d0e2069"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2069">112</a>]</span>van een palmboom daarop gewaaid en de palmboom is opgekomen, als in het veld.&#8221;&#8212;&#8220;Eene fraaie manier,&#8221; zeide Joe; &#8220;die ik in
+Engeland zal invoeren; dat zal goed staan in de parken van Londen, zonder te rekenen dat het een middel zou wezen om het aantal
+vruchtboomen te vermeerderen; men zou tuinen in de hoogte hebben, hetgeen alle kleine grondeigenaars zeer zou aanstaan.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure floatRight">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p112.jpg" alt="&#8220;Zie eens dien zonderlingen boom!&#8221;"></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik moest de Victoria stijgen om een bosch van boomen over te trekken, die meer dan 300 voet hoog waren, eene
+soort van eeuwenheugende banaanboomen.&#8212;&#8220;Dat zijn prachtige boomen,&#8221; riep Kennedy uit, &#8220;ik ken niets zoo schoon als het gezicht
+van deze eerwaardige bosschen. Zie eens, Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;De hoogte van deze bananen is waarlijk verwonderlijk, mijn waarde Dick,
+en echter zou zij geene verwondering wekken in de bosschen van Amerika.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe! zijn er nog hooger boomen?&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel,
+onder hen, die wij de &#8216;mammouthsboomen&#8217; noemen. In Californi&euml; heeft men een cederboom gevonden van 450 voet hoogte, hetgeen
+hooger is dan de toren van het Parlementshuis en zelfs dan de <a id="d0e2078"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2078">113</a>]</span>groote piramide van Egypte. Van onder had hij 120 voet in omtrek en uit de concentrische lagen van zijn hout maakte men op
+dat hij meer dan 4000 jaar oud was.&#8221;&#8212;&#8220;Maar, mijnheer! dat is dus niet <a id="d0e2080"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2080">114</a>]</span>te verwonderen. Als men 4000 jaar leeft, wat is dan natuurlijker dan eene zoo schoone lichaamsgestalte te hebben?&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p113.jpg" alt="De oorlogsboom der Kannibalen. Blz. 114."></p>
+<p class="figureHead">De oorlogsboom der Kannibalen. Blz. <a href="#d0e2080">114</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Terwijl de doctor dit verhaalde en Joe had geantwoord, had het bosch weder plaats gemaakt voor eene groote verzameling hutten,
+in een kring rondom een plein geplaatst. In het midden groeide een enkele boom, en toen Joe hem zag, riep hij uit: &#8220;Welnu,
+als deze 4000 jaar lang dergelijke bloemen voortbrengt, vind ik het niet zeer mooi van hem.&#8221; En hij toonde een reusachtigen
+wilden vijgeboom, welks, stam geheel verdween onder eene massa menschenbeenderen; de bloemen, waarvan Joe sprak, waren pas
+afgesneden hoofden, opgehangen aan dolken, die in de schors staken.&#8212;&#8220;De oorlogsboom der Kannibalen,&#8221; zeide de doctor; &#8220;de
+Indianen nemen den schedel de Afrikanen het geheele hoofd.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is eene zaak van mode,&#8221; zeide Joe.
+
+</p>
+<p>Maar reeds verdween het dorp met de bloedige hoofden aan den horizon, toen een ander, verder gelegen, een niet minder terugstootend
+schouwspel aanbood: half verslonden lijken, geraamten, die in stof vielen, menschelijke ledematen, hier en daar verstrooid,
+waren overgelaten aan de hyena&#8217;s en jakhalzen.&#8212;&#8220;Dit zijn zeker de lichamen der misdadigers, zoo als in Abyssini&euml; het gebruik
+is; men geeft ze ten prooi aan de wilde dieren, die hen op hun gemak verslinden, na hen met &eacute;&eacute;n beet gedood te hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Het
+is niet veel wreeder dan de galg,&#8221; zeide de Schot, &#8220;het is smeriger, dat is alles.&#8221;&#8212;&#8220;In de zuidelijke streken van Afrika,&#8221;
+hernam de doctor, &#8220;vergenoegt men zich den misdadiger in zijne eigene hut op te sluiten met zijne beesten en misschien ook
+zijn huisgezin, men steekt die in brand en alles verbrandt te zamen. Dat noem ik wreedheid, maar ik beken met Kennedy, dat,
+als de galg minder wreed is, zij ten minste even barbaarsch is.&#8221;&#8212;Joe wees, dankzij het uitmuntende gezicht, waarvan hij zich
+zoo goed bediende, eenige troepen vluchtende vogels, die aan den horizon zweefden.&#8212;&#8220;Dat zijn arenden,&#8221; riep Kennedy uit, na
+hen met zijn verrekijker herkend te hebben, &#8220;prachtige vogels wier vlucht even snel is als de onze.&#8221;&#8212;&#8220;De hemel beware ons
+voor hunne aanvallen!&#8221; zeide de doctor, &#8220;zij zijn voor ons meer te vreezen dan de wilde dieren of de woeste stammen.&#8221;&#8212;&#8220;Bah!&#8221;
+antwoordde de jager, &#8220;Wij zouden hen door geweerschoten verwijderen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wil liever, mijn waarde Dick, tot dit middel mijne
+toevlucht niet nemen; de taf van onzent ballon zou geen weerstand bieden; gelukkig geloof ik dat deze geduchte vogels door
+onzen luchtballon meer verschrikt dan aangelokt worden.&#8221;&#8212;&#8220;Daar valt mij iets in,&#8221; zeide Joe, &#8220;want heden krijg ik denkbeelden
+bij dozijnen: als wij eens een span levende arenden konden krijgen, dan zouden wij hen voor ons schuitje spannen en zij zouden
+ons door de lucht voorttrekken.&#8221;&#8212;&#8220;Het middel is wel eens in allen ernst voorgesteld,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;maar ik <a id="d0e2094"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2094">115</a>]</span>geloof dat het slecht uitvoerbaar is, omdat deze dieren koppig van aard zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Men zou hen dresseeren,&#8221; hernam Joe; &#8220;in plaats
+van met gebitten zou men hen leiden met ooglappen, die hun het gezicht beletten; als zij eenoogig waren, zouden zij rechts
+of links gaan, blind daarentegen zouden zij stilstaan.&#8221;&#8212;&#8220;Veroorloof mij, beste Joe, de voorkeur te geven aan een gunstigen
+wind boven uw span van arenden, dat kost minder voedsel en is veiliger.&#8221;&#8212;&#8220;ik veroorloof het u, mijnheer, maar ik blijf bij
+mijn denkbeeld.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het was middag; de Victoria ging sedert eenigen tijd langzamer. Plotseling treffen kreten en gefluit de ooren der reizigers;
+zij bogen zich voorover en zagen in eene opene vlakte een schouwspel dat hen deed ontroeren. Twee volkstammen vochten verwoed
+en deden wolken van pijlen door de lucht vliegen. De strijders, begeerig om elkander te dooden, bemerkten de aankomst der
+Victoria niet; zij waren omtrent 300 in getal; de meesten rood van het bloed der gekwetsten, waarin zij plasten, vormden een
+afzichtelijk schouwspel. Toen de luchtballon verscheen hielden zij een oogenblik op; het gehuil verdubbelde, eenige pijlen
+werden naar het schuitje afgezonden en een daarvan kwam zoo dicht, dat Joe haar met de hand kon grijpen.&#8212;&#8220;Laat ons buiten
+hun bereik stijgen!&#8221; riep de doctor uit! &#8220;Geen onvoorzichtigheid mogen wij begaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>De slachting ging van beide kanten voort met bijl- en sagaaislagen; zoodra een vijand op den grond lag haastte zich zijne
+tegenpartij hem het hoofd af te snijden; de vrouwen, die deelnamen aan het gevecht, raapten de bloedige hoofden op en stapelden
+die op aan elk einde van het slagveld; dikwijls vochten zij om die afzichtelijke zegeteekenen te veroveren.&#8212;&#8220;Welk een afgrijslijk
+tooneel!&#8221; zeide Kennedy met verontwaardiging.&#8212;&#8220;Het zijn leelijke kerels!&#8221; zeide Joe, &#8220;maar als zij eene uniform hadden, zouden
+zij gelijk zijn aan alle strijders der wereld.&#8221;&#8212;&#8220;Ik heb veel lust om in het gevecht tusschen beiden te komen,&#8221; zeide de jager,
+zijne karabijn aanleggende.&#8212;&#8220;Neen! neen!&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;laten wij ons bemoeien met wat ons aangaat. Weet gij wie
+gelijk of ongelijk heeft, dat gij de rol van Voorzienigheid wilt spelen? Laat ons zoo spoedig mogelijk dit afschuwelijk schouwspel
+ontvlieden! Als de groote veldheeren aldus het tooneel hunner daden konden overzien, zouden zij misschien den lust naar bloed
+en veroveringen verliezen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Het opperhoofd van eene dezer woeste partijen onderscheidde zich door een athletischen lichaamsbouw en eene herkulische kracht;
+met de eene hand wierp hij zijne lans in de dichte gelederen zijner vijanden en met de andere maakte hij eene groote slachting
+met zijne bijl. Op een oogenblik wierp hij zijne door bloed rood geverfde sagaai weg, stortte zich op een gewonde, sneed diens
+arm met een enkelen slag af, nam hem met eene hand en, hem aan den <a id="d0e2102"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2102">116</a>]</span>mond brengende, begon hij er gretig in te bijten.&#8212;&#8220;Welk een afschuwelijk beest!&#8221; zeide Kennedy, &#8220;ik kan mij niet langer weerhouden.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> En de bevelhebber door een kogel in het voorhoofd getroffen, viel achterover. Bij zijn val maakte een panische schrik zich
+van zijne krijgers meester; deze bovennatuurlijke dood verschrikte hen, terwijl hij den ijver hunner vijanden aanzette, en
+in eene seconde was het slagveld door de helft der strijders verlaten.&#8212;&#8220;Laat ons hooger op een luchtstroom zoeken, die ons
+medevoert,&#8221; zeide de doctor, &#8220;dit schouwspel walgt mij.&#8221;
+
+</p>
+<p>Maar hij verwijderde zich niet zoo spoedig of hij kon de overwinnende stam zien, die zich op de dooden en gekwetsten wierp,
+zich onderling dat warme vleesch betwistte en het gretig verslond.&#8212;&#8220;Dat is akelig!&#8221; zeide Joe.
+
+</p>
+<p>De Victoria steeg, het gehuil van die razende bende vervolgde hem eenige oogenblikken, maar eindelijk naar het zuiden gevoerd,
+verwijderde hij zich van dit tooneel van bloeddorst en kannibaalsche wreedheid. Het terrein vertoonde toen afwisselende oneffenheden
+met talrijke wateren die naar het oosten liepen; zij stortten zich zonder twijfel in die uitwateringen van het meer N&ucirc; of
+de Gazellenrivier, waarvan Guillaume Lejean zulke merkwaardige bijzonderheden heeft opgeteekend. Toen de nacht kwam, wierp
+de Victoria het anker uit op 27&deg; lengte en 4&deg; 20&#8242; noorderbreedte, na een tocht van 150 mijlen.
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2111"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Vreemde geruchten.&#8212;Een nachtelijke aanval.&#8212;Kennedy en Joe in den boom.&#8212;Twee schoten.&#8212;Help! help!&#8212;Antwoord in het Fransch.&#8212;De
+morgen.&#8212;De zendeling.&#8212;Het plan van redding.
+</p>
+</div>
+<p>De nacht was zeer duister. De doctor had het land niet kunnen herkennen, hij lag vast aan een hoogen boom, dien hij in den
+donker nauwelijks kon zien. Volgens zijne gewoonte nam hij de wacht van negen uur en te middernacht verving Dick hem. &#8220;Waak
+goed, Dick, waak zorgvuldig.&#8221;&#8212;&#8220;Is er iets nieuws?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, maar ik heb beneden ons vreemde geluiden gehoord, ik weet niet waarheen
+de wind ons heeft gevoerd; overmaat van onvoorzichtigheid kan niet schaden.&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult het gehuil van eenige dieren wel hebben
+gehoord.&#8221;&#8212;&#8220;Neen! het kwam mij voor iets geheel anders te wezen, kortom, wek ons bij het minste alarm.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Wees gerust.&#8221;
+
+<a id="d0e2122"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2122">117</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p117.jpg" alt="Twee schoten. Blz. 119."></p>
+<p class="figureHead">Twee schoten. Blz. <a href="#d0e2145">119</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Na voor het laatst oplettend te hebben geluisterd, legde de doctor zich, toen hij niets hoorde, onder zijn deken en sliep
+weldra in. De hemel was met dikke wolken bedekt, maar geen windje bewoog <a id="d0e2133"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2133">118</a>]</span>de lucht; de Victoria, aan een enkel anker vastgehouden, ondervond geene schommeling. Kennedy op het schuitje geleund, om
+op de gaspijp te passen, beschouwde deze sombere stilte; hij zag naar den horizon, en, zoo als het met onrustige of voorzichtige
+menschen het geval is, zijn blik meende soms onzekere flikkeringen te zien. Op een oogenblik geloofde hij zelfs op tweehonderd
+schreden iets waar te nemen, maar het was slechts eene flikkering, en hij zag niets meer. Kennedy stelde zich gerust en verviel
+weder in zijne besluitelooze beschouwing, toen een scherp gefluit de lucht doorkliefde. Was dit het geluid van een dier, van
+een nachtvogel? kwam het van menschenlippen? Daar Kennedy al het hachelijke van hun toestand kende, was hij op het punt zijne
+reisgezellen te wekken, maar hij zeide tot zich zelven, dat in allen gevalle menschen of beesten buiten zijn bereik waren;
+hij zag dus zijne wapens na en, met zijn nachtkijker keek hij verder in de ruimte. Hij meende weldra beneden zich onzekere
+gedaanten te zien, die naar den boom slopen; bij een straal der maan, die als een bliksemschicht van tusschen twee wolken
+te voorschijn kwam, herkende hij duidelijk een troep gedaanten, die zich in de duisternis bewogen. Het avontuur der hondekoppen
+kwam hem weder voor den geest, hij legde de hand op den schouder des doctors. Deze werd terstond wakker.&#8212;&#8220;Stil,&#8221; zeide Kennedy,
+&#8220;laat ons zacht spreken.&#8221;&#8212;&#8220;Is er iets?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, laat ons Joe wakker maken.&#8221;&#8212;Zoodra deze was opgestaan, verhaalde de jager wat
+hij had gezien.&#8212;&#8220;Nog al deze vervloekte apen?&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Het is mogelijk, maar wij moeten onze voorzorgen nemen.&#8221;&#8212;&#8220;Joe en
+ik,&#8221; zeide Kennedy, <span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>zullen langs de ladder naar den boom af klimmen.&#8221;&#8212;&#8220;En in dien tijd,&#8221; zeide de doctor, &#8220;zal ik mijne maatregelen nemen om spoedig
+te kunnen opstijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is afgesproken.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons afdalen,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Bedient u slechts in de uiterste noodzakelijkheid
+van uwe wapenen,&#8221; zeide de doctor, <span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>het is niet noodig onze tegenwoordigheid in deze streken te verraden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Dick en Joe antwoordden door een teeken. Zij lieten zich zonder gerucht te maken naar den boom afglijden en plaatsten zich
+op eenige sterke takken, waaraan het anker vast zat. Sedert eenige minuten luisterden zij stil en onbeweeglijk in de bladeren;
+bij eene zekere kraking van de schors, die zich deed hooren, greep Joe de hand van den Schot.&#8212;&#8220;Hoort gij niet?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, het nadert.&#8221;&#8212;&#8220;Als
+het een slang was? Dat gefluit, dat gij hebt gehoord....&#8221;&#8212;&#8220;Neen, het was iets menschelijks.&#8221;&#8212;&#8220;Ik houd het liever met de wilden,
+die kruipende dieren staan mij tegen.&#8221;&#8212;&#8220;Het geluid wordt sterker,&#8221; hernam Kennedy eenige oogenblikken daarna. &#8220;Ja, men klautert
+naar boven.&#8221;&#8212;&#8220;Houd de wacht aan dien kant, ik belast mij met den anderen.&#8221;&#8212;&#8220;Goed.&#8221;
+
+</p>
+<p>Beiden bevonden zich afgezonderd op den top van een hoofdtak <a id="d0e2145"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2145">119</a>]</span>eens boababs; de duisternis, nog vermeerderd door de dichte bladeren, was volkomen; echter zeide Joe, zich naar het oor van
+Kennedy neigende en hem het onderste deel van den boom aanwijzende: &#8220;Negers.&#8221;
+
+</p>
+<p>Eenige woorden op zachten toon gewisseld, werden zelfs door de twee reizigers gehoord. Joe legde bedaard zijn geweer aan.&#8212;&#8220;Wacht,&#8221;
+zeide Kennedy.
+
+</p>
+<p>Wilden hadden inderdaad den baobab beklommen, zij kwamen van alle kanten te voorschijn, op de takken kruipende als slangen,
+langzaam maar zeker klimmende; zij verrieden zich door een onaangenamen geur van een stinkend vet.<a id="d0e2151src" href="#d0e2151" class="noteref">1</a> Weldra vertoonden zich twee hoofden aan de blikken van Kennedy en Joe, op de hoogte van den tak, waarop zij zaten.&#8212;&#8220;Geef
+acht,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;vuur!&#8221; De twee schoten weerklonken als en donderslag en stierf weg te midden van kreten van smart.
+In een oogenblik was de geheele troep verdwenen. Maar te midden van het gehuil hoorde men een vreemden, onverwachten kreet!
+Eene menschelijke stem had duidelijk deze woorden in het Fransch uitgesproken: &#8220;Help! help!&#8221;
+
+</p>
+<p>Kennedy en Joe gingen verbaasd zoo spoedig mogelijk naar het schuitje terug.&#8212;&#8220;Hebt gij het gehoord?&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Zonder
+twijfel! dien doordringenden kreet: Help! help! Een Franschman in handen dezer barbaren!&#8221;&#8212;&#8220;Een reiziger.&#8221;&#8212;&#8220;Een zendeling misschien!&#8221;&#8212;&#8220;De
+ongelukkige,&#8221; riep de reiziger uit, &#8220;men vermoordt, men martelt hem.&#8221;
+
+</p>
+<p>De doctor nam het woord, terwijl hij te vergeefs zijne ontroering trachtte te verbergen, en zeide: &#8220;Er valt niet aan te twijfelen,
+een ongelukkige Franschman is in handen dezer wilden gevallen. Wij zullen niet vertrekken, zonder alles te hebben gedaan om
+hem te redden; aan onze geweerschoten heeft hij eene ongehoopte hulp, eene tusschenkomst der Voorzienigheid herkend. Wij zullen
+die hoop niet teleurstellen. Zijt gij van mijn gevoelen?&#8221;&#8212;&#8220;Zeker, Samuel, wij zijn gereed u te gehoorzamen.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons dan
+handelen en als de morgen aanbreekt, zullen wij trachten hem te ontvoeren.&#8221;&#8212;&#8220;Maar hoe zullen wij die ellendige negers verjagen?&#8221;
+vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Het is duidelijk voor mij,&#8221; zeide de doctor, &#8220;aan de wijze waarop zij gevloden zijn, dat zij de vuurwapens
+niet kennen; wij moeten dus ons voordeel doen met hun schrik, maar den dag afwachten om te handelen, en wij zullen overeenkomstig
+de gelegenheid der plaats een reddingsplan beramen.&#8221;&#8212;&#8220;Die ongelukkige kan niet ver af zijn,&#8221; zeide Joe, &#8220;want....&#8221;&#8212;&#8220;Help!
+help!&#8221; herhaalde de stem, op zwakke toon.&#8212;&#8220;Die barbaren!&#8221; riep Joe uit. &#8220;Als zij hem nu <a id="d0e2158"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2158">120</a>]</span>eens nog dezen nacht dooden.&#8221;&#8212;&#8220;Hoort gij, Samuel,&#8221; hernam Kennedy, de hand van den doctor vattende, &#8220;als zij hem, dezen nacht
+dooden?&#8221;&#8212;&#8220;Dat is niet waarschijnlijk; deze volksstammen, mijne vrienden, doen hunne gevangenen op klaarlichten dag sterven,
+zij hebben het zonlicht noodig!&#8221;&#8212;&#8220;Als ik dan van den nacht gebruik maakte,&#8221; zeide de Schot, &#8220;om naar dien ongelukkige te gaan?&#8221;&#8212;&#8220;Ik
+vergezel u, mijnheer Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Stil, mijne vrienden. Dit voornemen doet uw hart en uwen moed eer aan, maar gij zoudt ons allen
+blootstellen en hem dien wij willen redden nog meer benadeelen.&#8221;&#8212;&#8220;Waarom?&#8221; vroeg Kennedy. &#8220;Deze wilden zijn verschrikt, verstrooid!
+Zij zullen niet terugkeeren.&#8221;&#8212;&#8220;Dick, ik bid u, gehoorzaam mij, ik handel voor het algemeen welzijn; als gij u bij toeval liet
+verrassen zou alles verloren zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Maar die ongelukkige, die wacht! Niemand antwoordt hem, niemand komt hem ter hulp. Hij
+zal gelooven dat hij zich vergist heeft, dat hij niets heeft gehoord.&#8221;&#8212;&#8220;Men kan hem geruststellen,&#8221; zeide doctor Ferguson.
+En in &#8217;t midden der duisternis opstaande maakte hij van zijne hand een roeper en riep met krachtige stem in de taal van den
+vreemdeling: &#8220;Wie gij ook zijt, heb vertrouwen! Drie vrienden waken over u!&#8221; Een vreeslijk gehuil antwoordde hem, dat ongetwijfeld
+het antwoord van den gevangene verdoofde.&#8212;&#8220;Men doodt hem! men gaat hem dooden!&#8221; riep Kennedy uit; &#8220;onze tusschenkomst heeft
+slechts gediend om het uur zijner doodstraf te verhaasten! Wij moeten handelen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar hoe, Dick? wat zult gij in deze duisternis
+doen?&#8221;&#8212;&#8220;O! als het dag was!&#8221; riep Joe uit.&#8212;&#8220;Welnu, als het dag was?&#8221; vroeg de doctor op zonderlingen toon.&#8212;&#8220;Niets eenvoudiger,
+Samuel,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;ik zou op de aarde afdalen en deze ellendelingen met geweerschoten verstrooien.&#8221;&#8212;&#8220;En gij, Joe?&#8221;
+vroeg Ferguson.&#8212;&#8220;Ik, meester, ik zou voorzichtiger handelen en den gevangene doen weten, in eene overeengekomen richting te
+vluchten.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe zoudt gij hem dit bericht doen toekomen?&#8221;&#8212;&#8220;Door middel van dezen pijl, dien ik in de vlucht heb opgevangen
+en waaraan ik een briefje zou vasthechten, dewijl die negers onze taal niet verstaan.&#8221;&#8212;&#8220;Uwe plannen zijn onuitvoerlijk, mijne
+vrienden, de grootste moeielijkheid voor dien ongelukkige zou zijn, zich te redden, toegestemd dat hij de waakzaamheid zijner
+beulen kon misleiden. Wat u betreft, mijn waarde Dick, met uwe stoutmoedigheid en gebruik makende van den schrik door onze
+vuurwapenen veroorzaakt, zou uw plan misschien gelukken, maar als het mislukte, zoudt gij verloren zijn en wij zouden twee
+personen in plaats van een moeten redden. Neen, wij moeten alle gunstige kansen aan onze zijde brengen en anders handelen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar
+dadelijk,&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Misschien,&#8221; antwoordde Samuel, op dit woord drukkende.&#8212;&#8220;Mijn meester, zijt gij dan in staat deze
+duisternis te verdrijven?&#8221;&#8212;&#8220;Wie weet het, Joe.&#8221;&#8212;<a id="d0e2160"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2160">121</a>]</span></p>
+<p>&#8220;O! als gij dat doet, dan roep ik u uit tot den eersten geleerde der wereld!&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p121.jpg" alt="Het electrieke licht. Blz. 123."></p>
+<p class="figureHead">Het electrieke licht. Blz. <a href="#d0e2177">123</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De doctor zweeg eenige oogenblikken, hij dacht na. Zijne twee <a id="d0e2173"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2173">122</a>]</span>reisgezellen beschouwden hem met ontroering, zij waren door dezen buitengewonen toestand opgewonden. Weldra hernam Ferguson
+het woord: &#8220;Zie hier mijn plan,&#8221; zeide hij. &#8220;Er blijft ons 200 pond ballast, dewijl de zakken, die wij hebben medegenomen,
+nog onaangeroerd zijn. Ik neem aan dat die gevangene, een man die klaarblijkelijk door lijden is uitgeput, evenveel weegt
+als een van ons, er zal ons dus nog ongeveer zestig pond overblijven om weg te werpen, ten einde spoediger te stijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe
+denkt gij dan te handelen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Zie hier, Dick, gij zult mij toestemmen dat als het mij gelukt den vreemdeling
+te bereiken en ik eene hoeveelheid ballast wegwerp, die gelijk is aan zijn gewicht, dat ik niets heb veranderd aan het evenwicht
+van den ballon, maar dan moet ik, als ik eene snelle opstijging wil bewerkstelligen om aan deze negers te ontsnappen, krachtiger
+middelen aanwenden. Als ik nu deze overmaat van ballast op het gegeven oogenblik wegwerp, ben ik er zeker van dat wij zeer
+snel stijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is duidelijk.&#8221;&#8212;&#8220;ja, maar er is eene zwarigheid, namelijk dat ik, door later te dalen, eene hoeveelheid
+gas zal moeten verliezen evenredig met de overmaat van ballast, die ik heb weggeworpen. Dit gas is eene kostbare zaak, maar
+men kan het verlies niet betreuren als het behoud van een mensch op het spel staat.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, Samuel, wij moeten
+alles opofferen om hem te redden.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons dan handelen en legt deze zakken z&oacute;&oacute; op den rand van het schuitje dat zij terstond
+kunnen worden weggeworpen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar die duisternis?&#8221;&#8212;&#8220;Zij verbergt onze voorbereidselen en zal eerst verdwijnen als die zijn
+ge&euml;indigd. Draagt zorg alle wapenen onder ons bereik te houden, misschien zullen wij moeten schieten; wij hebben voor de karabijn
+&eacute;&eacute;n schot, voor de twee geweren vier schoten, twaalf voor de twee revolvers dat is in alles zeventien, die in het vierde gedeelte
+eener minuut kunnen gelost worden. Maar misschien zullen wij daartoe onze toevlucht niet behoeven te nemen. Zijt gij gereed?&#8221;&#8212;&#8220;Ja,&#8221;
+antwoordde Joe.
+
+</p>
+<p>De zakken waren gerangschikt, de wapenen gereed.&#8212;&#8220;Goed,&#8221; zeide de doctor. &#8220;Houdt een oog over alles. Joe zal den ballast naar
+beneden werpen en Dick den gevangene ontvoeren, maar niets gebeure zonder mijn bevel. Joe, ga eerst het anker losmaken en
+klim spoedig weder in het schuitje.&#8221;&#8212;Joe liet zich langs het touw afglijden en kwam na eenige oogenblikken terug. De Victoria
+nu vrij geworden zweefde bijna onbeweeglijk in de lucht. Gedurende dien tijd verzekerde de doctor zich van eene genoegzame
+hoeveelheid gas in de mengkist om des noods de gaspijp te vullen zonder dat het noodig was zijne toevlucht te nemen tot de
+werking der Bunsensche batterij; hij nam de twee geheel ge&iuml;soleerde electroden (geleidraden), die dienden tot de ontleding
+van het water, weg; vervolgens in zijn reiszak zoekende, haalde hij er twee koolspitsen uit, <a id="d0e2177"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2177">123</a>]</span>die hij aan het uiteinde van iederen draad bevestigde. Zijne twee vrienden keken hem aan zonder het te begrijpen, maar zwegen;
+toen de doctor zijn arbeid verricht had, ging hij midden in het schuitje overeind staan, nam eene koolspits in iedere hand
+en bracht de punten bij elkander. Plotseling zag men een verblindend licht tusschen de twee koolspitsen; een electriek licht
+verdreef de duisternis van den nacht.&#8212;&#8220;O, meester!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Geen woord,&#8221; zeide de doctor.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2151" href="#d0e2151src" class="noteref">1</a></span> Negers verraden zich altijd door een eigenaardigen geur of liever stank die van hen uitgaat.&#8212;De galafscheiding bij de blanken
+in de faeces vervat, geschiedt bij hen door de huidpori&euml;n.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2179"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Het electrieke licht.&#8212;De zendeling.&#8212;Ontvoering te midden van een lichtstraal.&#8212;De lazaristenpriester.&#8212;Weinige hoop.&#8212;Zorgen
+des doctors.&#8212;Een leven van verloochening.&#8212;Overtocht van een vulkaan.
+</p>
+</div>
+<p>Ferguson richtte zijn schitterenden lichtstraal naar verschillende kanten en deed hem stilstaan op eene plaats, waar kreten
+van schrik zich deden hooren. Zijne twee reisgezellen wierpen een onderzoekenden blik daarheen. De baobab, waarboven de Victoria
+bijna onbeweeglijk zweefde, verhief zich in het midden eener opene plek; tusschen velden sesam en suikerriet zag men een vijftigtal
+lage en kegelvormige hutten, rondom welke een talrijke stam wemelde. Honderd voet onder den luchtballon was een paal opgericht.
+Aan den voet van dien paal lag eene menschelijke gedaante, een jongeling van hoogstens dertig jaar oud, met lange zwarte haren,
+half naakt, mager, bebloed, met wonden bedekt, en het hoofd op de borst gezonken. Eenige kortere haren op de kruin van het
+hoofd toonden nog de plaats van eene half verdwenen tonsuur.&#8212;&#8220;Een zendeling! een priester!&#8221; riep Joe uit.&#8212;&#8220;Arme ongelukkige!&#8221;
+antwoordde de jager.&#8212;&#8220;Wij zullen hem redden, Dick,&#8221; zeide de doctor.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure floatRight">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p124.jpg" alt="Ferguson richtte zijn schitterenden lichtstraal naar verschillende kanten."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De negers, den ballon bemerkende, gelijk aan eene ontzettend groote komeet met een staart van schitterend licht, werden door
+een gemakkelijk te begrijpen schrik aangetast. Op hunne kreten hief de gevangene het hoofd op. Zijne oogen schitterden van
+eene plotselinge hoop en, zonder te begrijpen wat er gebeurde, strekte hij zijne handen naar deze onverwachte redders uit.&#8212;&#8220;Hij
+leeft! hij leeft!&#8221; riep Ferguson uit; &#8220;God zij gedankt! Deze wilden zijn door schrik getroffen! Wij zullen hem redden! Zijt
+gij gereed, mijne vrienden?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;Joe, blaas de gasvlam uit.&#8221;&#8212;Het bevel des doctors werd uitgevoerd. Een bijna onmerkbare
+wind dreef den ballon zachtkens boven den gevangene op hetzelfde oogenblik, <a id="d0e2194"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2194">124</a>]</span>dat hij onmerkbaar daalde; tien minuten ongeveer bleef hij zwevende te midden der lichtgolvingen. Ferguson liet zijn lichtbundel
+op de menigte schijnen. De stam, onder den indruk eener onbeschrijfelijke vrees, verdween langzamerhand in zijne hutten en
+de paal werd eenzaam gelaten. De doctor had dus reden gehad te rekenen op de fantastische verschijning van den ballon, die
+in deze dikke duisternis licht verspreidde. Het schuitje naderde den grond. Eenige negers evenwel, stoutmoediger dan de anderen,
+begrijpende dat hun slachtoffer hun ging ontsnappen; kwamen met luide kreten terug; Kennedy nam zijn geweer, maar de doctor
+verbood hem te schieten. De priester die geknield lag, geen kracht hebbende om overeind te staan, was zelfs niet aan den paal
+gebonden, want zijne zwakheid maakte dit onnoodig. Op het oogenblik dat het schuitje bij den grond kwam, beurde de jager,
+zijn wapen wegwerpende en den priester om het midden vattende, hem in het schuitje en op hetzelfde oogenblik wierp Joe plotseling
+de tweehonderd pond ballast weg. De doctor dacht nu zeer snel te stijgen, maar de ballon <a id="d0e2196"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2196">125</a>]</span>bleef onbeweeglijk, na drie &agrave; vier voet van den grond te zijn gestegen.&#8212;&#8220;Wie houdt ons terug?&#8221; vroeg hij op een toon van schrik.
+Eenige wilden liepen toe, woeste kreten slakende. &#8220;O!&#8221; riep Joe uit, naar buiten ziende, &#8220;een dezer vervloekte zwarten hangt
+onder aan het schuitje!&#8221;&#8212;&#8220;Dick! Dick!&#8221; riep de doctor uit, &#8220;de waterbak!&#8221; Dick begreep de gedachte van zijn vriend en een
+der waterbakken, die meer dan honderd pond woog, opnemende, wierp hij hem over boord. De Victoria eensklaps verlicht, verhief
+zich 300 voet, te midden van het gehuil van den stam, aan welken de gevangene ontsnapte in een oogverblindend licht.&#8212;&#8220;Hoezee!&#8221;
+riepen de twee reisgezellen van den doctor uit. Plotseling rees de ballon op nieuw tot op 1000 voet hoogte.&#8212;&#8220;Wat gebeurt er
+nu?&#8221; vroeg Kennedy, die bijna het evenwicht verloor.&#8212;&#8220;Het is niets! die schelm laat ons los,&#8221; antwoordde Samuel Ferguson bedaard.&#8212;En
+Joe, snel naar buiten ziende, kon nog den wilde zien, die, met de handen uitgestrekt, in de ruimte ronddraaiende, weldra op
+den grond werd verpletterd. De doctor verwijderde de <a id="d0e2198"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2198">126</a>]</span>twee electrieke draden van elkander en de duisternis hernam haar gebied. Het was een uur &#8217;s morgens. De Franschman opende
+eindelijk de oogen.&#8212;&#8220;Gij zijt gered,&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Gered;&#8221; antwoordde hij in het Engelsch, met een droevigen glimlach,
+&#8220;gered van een wreeden dood! Mijne broeders ik dank u, maar mijne dagen, mijne uren zelfs zijn geteld en ik heb niet lang
+meer te leven.&#8221; En de zendeling verviel weder uitgeput in zijne bezwijming.&#8212;&#8220;Hij sterft,&#8221; riep Dick uit.&#8212;&#8220;Neen,&#8221; antwoordde
+Ferguson, zich over hem buigende, &#8220;maar hij is zeer zwak; laat ons hem onder de tent leggen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure floatLeft">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p125.jpg" alt="&#8220;Het is niets! die schelm laat ons los.&#8221;"></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Zij legden dat vermagerde lichaam, bedekt met litteekens en nog bloedende wonden, waar het ijzer en het vuur op twintig plaatsen
+hunne smartelijke sporen hadden achtergelaten, zachtkens op hunne dekens. De doctor maakte van zijne zakdoek een weinig pluksel,
+dat hij op de wonden legde, na die alvorens gezuiverd te hebben; dit deed hij met de bekwaamheid van een geneesheer; vervolgens
+een opwekkend middel uit zijne verzameling geneesmiddelen nemende, goot hij daarvan eenige druppels op de lippen van den priester.
+Deze drukte zacht zijne handen en had nauwelijks de kracht om te zeggen: &#8220;Dank, dank!&#8221; De doctor begreep dat men hem eene
+volstrekte rust moest laten genieten; hij deed de zeilen der tent dicht en nam verder het bestuur van den luchtballon op zich.&#8212;Deze,
+het gewicht van zijn nieuwen gast medegerekend, was bijna 180 pond lichter geworden, hij bleef dus in goeden stand zonder
+hulp van het gas. Bij het eerste morgenlicht dreef een luchtstroom hem zachtjes naar het west-noord-westen. Ferguson ging
+gedurende eenige oogenblikken den in zwijm liggenden priester beschouwen.&#8212;&#8220;Mochten wij dien metgezel toch behouden, dien de
+hemel ons heeft gezonden!&#8221; zeide de jager. &#8220;Hebt gij eenige hoop?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, Dick, met eene goede oppassing in eene zoo zuivere
+lucht.&#8221;&#8212;&#8220;Wat heeft die man al geleden!&#8221; zeide Joe ontroerd. &#8220;Weet gij dat hij daar stoutmoediger dingen deed dan wij, door
+alleen te midden dezer volksstammen te komen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat lijdt geen twijfel,&#8221; antwoordde de jager.&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Dezen geheelen dag wilde de doctor niet, dat de slaap van den ongelukkige zou gestoord worden, het was eene lange bezwijming,
+afgebroken door eenige pijnlijke zuchten, die Ferguson verontrustten voor de veiligheid van allen. Des anderen daags &#8217;s morgens
+was de Victoria nauwelijks naar het westen afgeweken; de dag beloofde fraai te zijn. De zieke kon met eene luidere stem zijne
+vrienden roepen. Men opende de zeilen der tent en hij ademde met volle teugen de zuivere morgenlucht in.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe bevindt gij
+u?&#8221; vroeg Ferguson.&#8212;&#8220;Misschien beter,&#8221; antwoordde hij. &#8220;Maar u, mijne vrienden, heb ik nog slechts in een droom gezien! Nauwelijks
+kan ik mij van het gebeurde rekenschap geven! Wie zijt gij, opdat ik uwe namen in mijn laatste gebed niet vergete?&#8221;&#8212;&#8220;Wij <a id="d0e2210"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2210">127</a>]</span>zijn Engelsche reizigers,&#8221; antwoordde Samuel, &#8220;wij hebben beproefd Afrika in een luchtballon door te trekken en op onze reis
+hebben wij het geluk gehad u te redden.&#8221;&#8212;&#8220;De wetenschap heeft hare helden,&#8221; zeide de zendeling.&#8212;&#8220;Maar de godsdienst hare martelaars,&#8221;
+zeide de Schot.&#8212;&#8220;Gij zijt zendeling?&#8221; vroeg de doctor.&#8212;&#8220;Ik ben een priester van de zending der Lazaristen. De hemel heeft
+u tot mij gezonden, hij zij daarvoor geprezen! De opoffering van mijn leven was volbracht! Maar gij komt uit Europa, spreek
+mij van Europa, van Frankrijk! Sedert vijf jaren heb ik geene tijdingen ontvangen.&#8221;&#8212;&#8220;Vijf jaren alleen onder deze wilden!&#8221;
+zeide Kennedy verbaasd.&#8212;&#8220;Het zijn zielen, die moeten verlost worden, onwetende en barbaarsche broeders, die alleen door den
+godsdienst kunnen onderwezen en beschaafd worden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Samuel Ferguson, aan den wensch van den zendeling gehoor gevende, sprak hem veel over Frankrijk. Deze hoorde gretig naar hem
+en tranen stroomden uit zijne oogen. De arme jongeling nam beurtelings de handen van Kennedy en Joe in de zijnen, die van
+koortshitte brandden; de doctor bereidde eenige koppen thee voor hem, die hij met graagte dronk; toen had hij de kracht zich
+een weinig op te heffen en te glimlachen, toen hij zich naar een zoo zuiveren hemel zag gevoerd.&#8212;&#8220;Gij zijt stoutmoedige reizigers,&#8221;
+zeide hij, &#8220;en gij zult in uwe onderneming slagen, gij zult uwe bloedverwanten, uwe vrienden, uw vaderland wederzien, gij....&#8221;
+
+</p>
+<p>De zwakte van den jongen priester werd toen zoo groot, dat men hem op nieuw moest doen nederliggen; eene verzwakking van eenige
+uren deed hem als dood in de handen van Ferguson liggen. Deze kon zijne ontroering niet bedwingen, hij gevoelde dat dit leven
+langzamerhand verdween. Zouden zij hem dan zoo spoedig verliezen, dien zij aan den marteldood hadden ontrukt? Hij verbond
+op nieuw de verschrikkelijke wonden van den martelaar en moest het grootste deel van zijn watervoorraad opofferen om zijne
+brandende ledematen te verkoelen. Hij paste hem zorgvuldig op. De zieke kwam onder zijne behandeling langzamerhand tot zich
+zelven en herkreeg zijn bewustzijn. De doctor vernam zijne geschiedenis uit afgebroken woorden.&#8212;&#8220;Spreek uwe moedertaal,&#8221; zeide
+hij, &#8220;ik versta die en dat zal u minder vermoeien.&#8221;
+
+</p>
+<p>De zendeling was een arm jongeling van het dorp Aradon in Bretagne; zijne eerste neigingen deden hem den geestelijken stand
+aannemen; bij dit leven van verloochening wilde hij nog het leven van gevaar voegen, door zich in de orde der zendingpriesters,
+waarvan St. Vincentius de Paula de roemrijke stichter was, te doen opnemen; twintig jaar oud verliet hij zijn land om zich
+naar de ongastvrije streken van Afrika te begeven. Vandaar naderde hij, de hinderpalen te boven komende, tegen ontberingen
+worstelende, reizende en biddende, tot in het midden der stammen, die aan de <a id="d0e2218"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2218">128</a>]</span>bovenste takken van den Nijl wonen; twee jaren lang werd zijn godsdienst afgewezen, zijn ijver miskend, zijne liefdadigheid
+slecht opgevat; hij bleef gevangen bij een der wreedste stammen van Nyambarra, ten prooi aan duizend mishandelingen. Maar
+altijd onderwees en bad hij. Deze stam verstrooid zijnde, werd hij na een der talrijke gevechten tusschen stam en stam, voor
+dood achtergelaten en, in plaats van op zijne schreden terug te keeren, vervolgde hij zijn godsdienstigen pelgrimstocht. Zijn
+rustigste tijd was als men hem voor gek hield; hij had zich de taal dezer streken eigen gemaakt en hield godsdienstige vergaderingen.
+Eindelijk doorreisde hij nog twee lange jaren die barbaarsche streken, voortgedreven door die bovenmenschelijke kracht, die
+van God komt; sedert een jaar woonde hij onder dien stam der Nyam-Nyam, Barafri genaamd en een der wildste. Toen het opperhoofd
+eenige dagen geleden gestorven was, schreef men hem dien onverwachten dood toe; men besloot hem te slachten; veertig uren
+duurde reeds zijne marteling en, zoo als de doctor te recht had voorondersteld, hij moest op den middag sterven. Toen hij
+de losbranding der vuurwapenen hoorde, kreeg de natuur de overhand en hij riep: &#8220;Help! help!&#8221; Hij geloofde gedroomd te hebben,
+toen eene stem van den hemel hem woorden van troost toesprak.&#8212;&#8220;Ik betreur dit leven niet,&#8221; zeide hij, &#8220;het behoort aan God.&#8221;&#8212;&#8220;Hoop
+nog,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;wij zijn bij u, wij zullen u van den dood redden, even als wij u aan de marteling hebben ontrukt.&#8221;&#8212;&#8220;Ik
+vraag zooveel niet van den hemel,&#8221; zeide de priester gelaten! &#8220;Geloofd zij God, dat ik v&oacute;&oacute;r mijn sterven, de vreugde geniet
+vriendenhanden te drukken en de taal van mijn land te hooren.&#8221;
+
+</p>
+<p>De zendeling werd op nieuw zwakker. De dag ging dus voorbij tusschen hoop en vrees. Kennedy en Joe wischten zich heimelijk
+de oogen af. De Victoria legde weinig wegs af en de wind scheen zijn kostbaren last te willen sparen. Joe merkte tegen den
+avond een groot licht op in het westen. Onder hoogere breedten zou men geloofd hebben, dat het een noorderlicht was; de hemel
+scheen in vuur te staan. De doctor onderzocht oplettend dit verschijnsel.&#8212;&#8220;Het kan slechts een werkende vulkaan zijn,&#8221; zeide
+hij.&#8212;&#8220;Maar de wind voert er ons boven,&#8221; hernam Kennedy. &#8220;Welnu! wij zullen hem op eene genoegzame hoogte overtrekken.&#8221;
+
+</p>
+<p>Drie uren daarna bevond zich de ballon in de bergen; zijne juiste plaats was 24&deg; 15&#8242; lengte en 4&deg; 42&#8242; breedte; v&oacute;&oacute;r hem stortte
+een brandende krater stroomen gesmolten lava uit en wierp rotsblokken uit tot eene groote hoogte; er waren stroomen vloeibaar
+vuur, die in schitterende stralen nedervielen. Het was een prachtig en gevaarlijk schouwspel, want de wind dreef in eene standvastige
+richting den ballon naar dien brandenden dampkring. Dezen hinderpaal, dien men niet had kunnen afwenden, moest men te boven
+komen; <a id="d0e2224"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2224">129</a>]</span>het gas werd met alle kracht aangevoerd en de Victoria kwam op 6000 voet hoogte, tusschen zich en den vulkaan een afstand
+van meer dan 300 vaam latende. De priester kon van zijn ziekbed dezen <a id="d0e2226"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2226">130</a>]</span>brandenden krater zien, waaruit met donderend geraas duizend verblindende vuurstralen opstegen.&#8212;&#8220;Hoe schoon is dit,&#8221; zeide
+hij, &#8220;en hoe eindeloos is Gods macht, zelfs in zijne verschrikkelijkste openbaringen.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p129.jpg" alt="De vulkaan. Blz. 130."></p>
+<p class="figureHead">De vulkaan. Blz. <a href="#d0e2226">130</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Deze uitstorting van brandende lava bedekte de zijden van den berg met een waar tapijt van vlammen; het onderste gedeelte
+van den ballon werd in den nacht verlicht; eene brandende hitte bereikte het schuitje, en doctor Ferguson haastte zich die
+gevaarlijke stelling te verlaten. Tegen 10 uur des avonds was de berg slechts een rood punt aan den horizon, en de ballon
+vervolgde rustig zijne reis naar eene minder hooge luchtstreek.
+
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2238"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Toorn van Joe.&#8212;De dood eens rechtvaardigen.&#8212;De wacht bij het lijk.&#8212;Dorheid.&#8212;De begrafenis.&#8212;De stukken kwarts.&#8212;Zinsbedrog van
+Joe.&#8212;Een kostbare ballast.&#8212;Hoogte-opneming der goudbergen.&#8212;Begin der wanhoop van Joe.
+</p>
+</div>
+<p>Een prachtige nacht verspreidde zich over de aarde, de priester sliep kalm in.&#8212;&#8220;Hij zal er niet van opkomen,&#8221; zeide Joe. &#8220;Arme
+jongeling! nauwelijks dertig jaar!&#8221;&#8212;&#8220;Hij zal in onze armen ontslapen! Zijne reeds zoo zwakke ademhaling verzwakt nog meer,
+en ik kan niets doen om hem te redden,&#8221; zeide de doctor wanhopig.&#8212;&#8220;Die ellendelingen!&#8221; riep Joe uit, die van tijd tot tijd
+plotseling toornig werd. &#8220;En als men bedenkt, dat deze waardige priester nog woorden heeft gevonden om hen te beklagen, om
+hen te verontschuldigen en te vergeven!&#8221;&#8212;&#8220;De hemel geeft hem een goeden nacht, Joe, zijn laatsten nacht misschien! Hij zal
+voortaan weinig lijden, en zijn dood zal slechts een vreedzame slaap zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De stervende sprak eenige afgebroken woorden uit; de doctor naderde, de ademhaling van den zieke werd belemmerd, hij hijgde
+naar lucht. De gordijnen werden geheel geopend en hij ademde met wellust de koeltjes van den helderen nacht in; de sterren
+wierpen haar flikkerend licht op hem, en de maan omgaf hem met hare blanke stralen.&#8212;&#8220;Mijne vrienden,&#8221; zeide hij met zwakke
+stem, &#8220;ik sterf! Dat God u naar eene goede haven geleide! dat Hij u voor mij deze schuld van dankbaarheid betale!&#8221;&#8212;&#8220;Hoop nog,&#8221;
+antwoordde Kennedy, &#8220;het is slechts eene voorbijgaande verzwakking. Gij zult niet sterven! Kan men in zoo&#8217;n schoonen zomernacht
+sterven?&#8221;&#8212;&#8220;De dood is daar,&#8221; hernam de zendeling, &#8220;ik weet het! Laat mij hem in het gelaat zien! De dood, het begin <a id="d0e2248"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2248">131</a>]</span>der eeuwigheid, is slechts het einde der aardsche zorgen. Leg mij op de knie&euml;n, mijne broeders, ik bid het u!&#8221;
+
+</p>
+<p>Kennedy hief hem op; het was droevig te zien hoe zijne krachtelooze ledematen ineenkrompen.&#8212;&#8220;Mijn God! mijn God!&#8221; riep de
+stervende apostel uit, &#8220;heb medelijden met mij!&#8221;
+
+</p>
+<p>Zijn gelaat schitterde. Ver van deze aarde, welker vreugde hij nooit had gekend, te midden van dezen nacht, die zijn zachtste
+licht op hem wierp, op den weg ten hemel, naar welken hij zich verhief als in eene wonderbaarlijke hemelvaart, scheen hij
+reeds in een nieuw bestaan te herleven. Zijn laatste gebaar was eene laatste zegening voor zijne vrienden van &eacute;&eacute;n dag. Hij
+viel achterover in de armen van Kennedy, wiens gelaat baadde in tranen. &#8220;Dood!&#8221; zeide de doctor, zich over hem buigende, &#8220;hij
+is dood!&#8221; En de drie vrienden knielden, om in stilte te bidden.&#8212;&#8220;Morgen ochtend,&#8221; zeide Ferguson na eenige oogenblikken, &#8220;zullen
+wij hem begraven in de aarde van Afrika, die met zijn bloed besproeid is.&#8221;
+
+</p>
+<p>Gedurende het overige gedeelte van den nacht werd het lijk beurtelings door de drie reizigers bewaakt en geen woord stoorde
+deze plechtige stilte.
+
+</p>
+<p>Des anderen daags woei de wind uit het zuiden en de Victoria ging vrij langzaam over eene uitgestrekte bergvlakte; met onvruchtbare
+kloven en uitgebluschte kraters; geen enkele druppel water was op deze verdroogde toppen te vinden; opeengehoopte rotsen,
+gespleten steenmassaas, witachtige mergelgroeven, alles toonde eene groote onvruchtbaarheid aan. Tegen den middag besloot
+de doctor, om het lijk te begraven, in een bergkloof neder te dalen, te midden van door een plutonische uitbarsting ontstane
+rotsen der eerste vorming; de omringende bergen moesten hem beschutten en veroorlooven zijn schuitje tot aan den grond te
+doen komen, want er was geen boom om het aan vast te leggen. Maar, zoo als hij aan Kennedy had uitgelegd, hij kon ten gevolge
+van zijn verlies van ballast bij de ontvoering van den priester, slechts dalen door eene ge&euml;venredigde hoeveelheid gas te
+laten ontsnappen; daarom opende hij de buitenste klep van den ballon. Het gas stroomde weg en de Victoria daalde bedaard in
+de kloof. Zoodra het schuitje de aarde aanraakte sloot de doctor de klep, Joe sprong op den grond, zich met de eene hand aan
+den uitersten rand vasthoudende en met de andere raapte hij een zeker aantal steenen op, die weldra zijn eigen gewicht vervingen;
+toen kon hij zijne twee handen gebruiken en had weldra in het schuitje meer dan 500 pond steenen opgestapeld, die aan den
+doctor en Kennedy veroorloofden op hunne beurt uit te stappen. De Victoria was in evenwicht en hare stijgkracht was onmachtig
+om haar te doen rijzen. Overigens was er geene groote hoeveelheid van deze steenen noodig, want de rotsblokken door Joe opgeraapt
+waren buitengewoon zwaar, <a id="d0e2258"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2258">132</a>]</span>hetgeen een oogenblik de oplettendheid van Ferguson gaande maakte. De grond was bezaaid met kwarts en tot poeder verweerde
+rotsen.&#8212;&#8220;Dit is eene zonderlinge ontdekking,&#8221; zeide de doctor in zich zelven.&#8212;Gedurende dien tijd gingen Kennedy en Joe op
+eenige schreden afstands eene plaats voor den grafkuil zoeken. Het was ondraaglijk heet in deze bergkloof, waarin zij als
+in eene soort van fornuis besloten waren. De middagzon schoot hare brandende stralen op hen neder. Men moest eerst van den
+grond de brokken rots, die hem bedekten, wegruimen; vervolgens werd er eene kuil gegraven, diep genoeg dat de wilde dieren
+het lijk niet konden opgraven. Het lichaam van den martelaar werd eerbiedig daarin nedergelegd en met aarde overdekt. Groote
+stukken rots werden daarboven geplaatst als een grafteeken. De doctor bleef echter onbeweeglijk en verdiept in zijne overdenkingen.
+Hij hoorde het roepen zijner reisgezellen niet, hij kwam niet bij hen terug om eene beschutting tegen de hitte te zoeken.&#8212;&#8220;Waaraan
+denkt gij toch, Samuel?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Aan een vreemd contrast der natuur en een merkwaardig gevolg van het toeval. Weet
+gij in welke aarde deze man van zelfverloochening, deze vrijwillig arme naar de wereld begraven is?&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij zeggen?&#8221;&#8212;&#8220;Deze
+priester, die gelofte van armoede had gedaan, rust nu in eene goudmijn.&#8221;&#8212;&#8220;Eene goudmijn?&#8221; riepen Kennedy en Joe uit.&#8212;&#8220;Ja,&#8221;
+antwoordde de doctor bedaard. &#8220;Deze steenen, die gij vertrapt alsof zij zonder eenige waarde zijn, zijn zeer zuiver erts.&#8221;&#8212;&#8220;Onmogelijk!&#8221;
+zeide Joe.&#8212;&#8220;Gij zoudt niet lang behoeven te zoeken in deze spleten van leisteen, zonder belangrijke klompen ruw goud te vinden.&#8221;&#8212;Joe
+wierp zich als een gek op de verspreide stukken. Kennedy had grooten lust hem na te volgen.&#8212;&#8220;Wees bedaard, beste Joe,&#8221; zeide
+zijn meester.&#8212;&#8220;Mijnheer, gij kunt er goed over praten.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe, een wijsgeer van uwen stempel.&#8221;&#8212;&#8220;H&eacute;! mijnheer, hier komt geene
+wijsbegeerte te pas.&#8221;&#8212;&#8220;Zie, denk eens na. Waartoe zou ons al die rijkdom dienen? Wij kunnen hem niet medenemen.&#8221;&#8212;&#8220;Niet? nu
+nog mooier!&#8221;&#8212;&#8220;Het is wat zwaar voor ons schuitje! Ik aarzelde zelfs u deze ontdekking mede te deelen, uit vrees van uwe spijt
+gaande te maken.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe!&#8221; zeide Joe, &#8220;deze schatten achterlaten! Onze fortuin!&#8221;&#8212;&#8220;Wees voorzichtig, mijn vriend! Gij zoudt de
+goudkoorts krijgen! Heeft die doode, dien gij begraven hebt, U niet de ijdelheid der aardsche dingen geleerd?&#8221;&#8212;&#8220;Dat is alles
+waar,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;maar goud! mijnheer Kennedy, zult gij mij niet helpen om wat van deze millioenen op te rapen?&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+zouden wij daarmee doen, mijn arme Joe?&#8221; zeide de jager, die niet kon nalaten te glimlachen.&#8212;&#8220;Wij zijn hier niet gekomen om
+ons fortuin te zoeken en wij moeten haar niet medebrengen.&#8221;&#8212;&#8220;De millioenen zijn wat zwaar,&#8221; hernam de doctor, &#8220;en men steekt
+ze niet gemakkelijk in den zak.&#8221;&#8212;&#8220;Maar toch,&#8221; zeide Joe, &#8220;zou <a id="d0e2260"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2260">133</a>]</span>men in plaats van zand geen erts voor ballast kunnen medenemen?&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! ik stem er in toe,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;maar gij moet
+niet boos zijn als wij eenige duizenden ponden ballast over boord werpen.&#8221;&#8212;&#8220;Duizenden <a id="d0e2262"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2262">134</a>]</span>ponden!&#8221; zeide Joe, &#8220;is dat mogelijk, dat dit alles goud is!&#8221;&#8212;&#8220;Ja, mijn vriend, het is een vergaarbak, waarin de natuur sedert
+eeuwen hare schatten heeft opgezameld, daar is genoeg om geheele landen te verrijken! Een Australi&euml; en een Californi&euml; vereenigd
+in het hart der woestijn!&#8221;&#8212;&#8220;En dat alles zal nutteloos blijven?&#8221;&#8212;&#8220;Misschien! In alle gevallen zie hier wat ik doen zal om
+u te troosten.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zal moeielijk zijn,&#8221; antwoordde Joe bedroefd.&#8212;&#8220;Hoor. Ik zal de juiste plaats van deze mijn opnemen, en
+bij uwe terugkomst in Engeland zult gij het aan uwe medeburgers mededeelen als gij gelooft, dat zooveel goud hun geluk zal
+uitmaken.&#8221;&#8212;&#8220;Komaan, meester, ik zie dat gij gelijk hebt, ik onderwerp mij, dewijl er geen middel is om anders te handelen.
+Laat ons het schuitje met dit kostbare erts vullen; wat er na het einde der reis overblijft zal altoos zooveel gewonnen zijn.&#8221;
+Joe ging aan het werk, hij deed het met ijver en had weldra omtrent 1000 pond stukken kwarts opgestapeld, waarin het goud
+besloten is, als in een harden gangsteen. De doctor zag het glimlachend aan; gedurende dien arbeid nam hij zijne hoogte en
+vond voor de plaats van het graf des zendelings 22&deg; 23&#8242; lengte en 4&deg; 55&#8242; noorderbreedte. Vervolgens een laatsten blik werpende
+op die ophooging van den grond, waaronder het lichaam van den ongelukkigen Franschman rustte, keerde hij naar het schuitje
+terug. Hij zou gaarne een <span class="corr" title="Bron: eeuvoudig">eenvoudig</span> en ruw kruis op dit verlaten graf te midden der woestijnen van Afrika hebben willen plaatsen, maar geen enkele boom groeide
+in den omtrek.&#8212;&#8220;God zal het herkennen,&#8221; zeide hij tot Kennedy.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p133.jpg" alt="Begrafenis van den zendeling. Blz. 132."></p>
+<p class="figureHead">Begrafenis van den zendeling. Blz. <a href="#d0e2258">132</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Eene ernstige bekommering sloop ook in den geest van Ferguson; hij zou veel van dit goud hebben gegeven om een weinig water
+te vinden, ten einde te vervangen, wat hij had moeten wegwerpen bij het medevoeren van den neger. Maar dit was onmogelijk
+in deze dorre streken; het verontrustte hem, hij moest onophoudelijk zijne gasvlam onderhouden en hij bevond te kort te komen
+om den dorst te lesschen, hij besloot dus geen gelegenheid te laten voorbijgaan om zijn voorraad te vernieuwen. In het schuitje
+teruggekomen vond hij het bijna gevuld met de steenen van den hebzuchtigen Joe en klom er in zonder iets te zeggen. Kennedy
+nam zijne gewone plaats en Joe volgde hen, niet zonder een gretigen blik te slaan op de schatten van de bergkloof. De doctor
+ontstak zijne gasvlam, de slang werd warm, een stroom van gas ontstond binnen weinige minuten, het gas zette zich uit, maar
+de ballon ging niet van zijne plaats. Joe zag hem ongerust aan en zeide niets.&#8212;&#8220;Joe,&#8221; zeide de doctor.&#8212;Joe antwoordde niet.&#8212;&#8220;Joe,
+hoort gij mij?&#8221;&#8212;Joe gaf een teeken, dat hij hoorde, maar wilde niet begrijpen.&#8212;&#8220;Gij zult mij het genoegen doen,&#8221; hernam Ferguson,
+&#8220;eene zekere hoeveelheid van dit erts over boord te werpen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar, <a id="d0e2277"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2277">135</a>]</span>mijnheer, gij hebt mij toegestaan....&#8221;&#8212;&#8220;Ik heb u toegestaan den ballast te vervangen, ziedaar alles.&#8221;&#8212;&#8220;Echter....&#8221;&#8212;&#8220;Wilt gij
+dan eeuwig in deze woestenij blijven?&#8221;&#8212;Joe sloeg een wanhopigen blik op Kennedy, maar de jager nam de houding aan van iemand,
+die er niets aan kon doen.&#8212;&#8220;Welnu Joe?&#8221;&#8212;&#8220;Uw gas werkt dan niet?&#8221; hernam de halstarrige.&#8212;&#8220;Mijne gasvlam is aangestoken, gij
+ziet het wel! maar de ballon zal niet opstijgen als gij hem niet een weinig verlicht hebt.&#8221;&#8212;Joe krabde zich achter de ooren,
+nam een stuk kwarts, het kleinste van allen, woog en herwoog het, wierp het omhoog en smeet het toen weg. De Victoria bewoog
+zich niet. &#8220;Hoe!&#8221; zeide hij, &#8220;wij stijgen nog niet?&#8221;&#8212;&#8220;Nog niet,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;ga voort.&#8221;&#8212;Kennedy lachte. Joe wierp
+nog een tiental ponden weg, de ballon bleef steeds onbeweeglijk. Joe verbleekte.&#8212;&#8220;Mijn arme jongen,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;Dick,
+gij en ik wegen, als ik mij niet bedrieg, 400 pond, gij moet u dus van een gewicht ontslaan ten minste gelijk aan het onze,
+dewijl het onze plaats verving.&#8221;&#8212;&#8220;Vierhonderd pond wegwerpen!&#8221; riep Joe op klaaglijken toon uit.&#8212;&#8220;En nog iets meer om ons
+te doen stijgen. Komaan, moed!&#8221;&#8212;De waardige jongen, diepe zuchten lozende, begon den ballon te ontlasten. Van tijd tot tijd
+hield hij op. &#8220;Stijgen wij?&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Wij stijgen nog niet,&#8221; was het onveranderlijke antwoord.&#8212;&#8220;Hij beweegt zich,&#8221; zeide
+hij eindelijk.&#8212;&#8220;Ga voort,&#8221; zeide Ferguson.&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Hij stijgt, ik ben er zeker van.&#8221;&#8212;&#8220;Ga maar voort,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;En Joe wanhopig een laatste stuk nemende wierp het
+buiten het schuitje. De Victoria steeg omtrent honderd voet en met behulp van het gas steeg hij weldra boven de omringende
+toppen.&#8212;&#8220;Nu blijft u nog een aardig fortuintje over, Joe,&#8221; zeide de doctor, &#8220;als wij dezen voorraad tot het einde der reis
+kunnen behouden, zijt gij voor uw leven bezorgd.&#8221;
+
+</p>
+<p>Joe antwoordde niet en ging op zijn bed van erts liggen.
+
+</p>
+<p>&#8220;Zie, mijn waarde Dick, wat toch de macht van dit metaal vermag op den besten jongen ter wereld. Welke hartstochten, welke
+hebzucht, hoeveel misdaden zou de kennis van zulk eene mijn na zich slepen. Het is bedroevend.&#8221; Des avonds was de Victoria
+negentig mijlen westwaarts voortgegaan, hij bevond zich toen 1400 mijlen in eene rechte lijn van Zanzibar.
+
+
+<a id="d0e2286"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2286">136</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2287"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXIV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De wind gaat liggen.&#8212;Men nadert de woestijn.&#8212;De vermindering van den voorraad water.&#8212;De nachten onder den evenaar.&#8212;Ongerustheid
+van Samuel Ferguson.&#8212;Hoe de toestand is.&#8212;Krachtige antwoorden van Kennedy en Joe.&#8212;Nog een nacht.
+</p>
+</div>
+<p>De Victoria, vastgemeerd aan een eenzaam staanden en bijna dorren boom, bracht den nacht in volkomen rust door; de reizigers
+konden een weinig slaap genieten, dien zij zoozeer behoefden; de ontroeringen der verloopene dagen hadden treurige herinneringen
+achtergelaten. Tegen den morgen hernam de hemel zijne helderheid en zijnen gloed. De ballon steeg in de lucht, na eenige vruchtelooze
+pogingen ontmoette hij een snelleren luchtstroom, die hem naar het noordwesten voerde. &#8220;Wij vorderen meer,&#8221; zeide de doctor,
+&#8220;als ik mij niet bedrieg hebben wij de helft onzer reis in bijna tien dagen volbracht, maar zooals wij nu gaan zullen wij
+geheele maanden noodig hebben, om haar ten einde te brengen. Dit is des te onaangenamer, daar wij bedreigd worden met gebrek
+aan water.&#8221;&#8212;&#8220;Maar wij zullen het vinden,&#8221; antwoordde Dick, &#8220;wij zullen toch wel de eene of andere rivier, eene beek, een vijver
+in deze groote uitgestrektheid lands ontmoeten.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wensch het.&#8221;&#8212;&#8220;Zou de schat van Joe onzen gang niet vertragen?&#8221;
+
+</p>
+<p>Kennedy sprak dus om den braven jongen te plagen; hij deed het des te liever, omdat hij een oogenblik de zinsverbijstering
+van Joe had gedeeld, maar daar hij niets had doen blijken, hield hij zich goed, altoos lachende. Joe wierp een erbarmelijken
+blik op hem. De doctor antwoordde niet, hij dacht, niet zonder geheimen schrik, aan de uitgestrekte woestijnen der Sahara;
+daar gaan weken voorbij zonder dat de karavanen een put vinden om den dorst te lesschen. Dus nam hij met de meeste oplettendheid
+de minste daling van den grond waar. Deze bezorgdheden en de laatste gebeurtenissen hadden den gemoedstoestand der drie reizigers
+zeer gewijzigd, zij spraken minder en verdiepten zich meer in hunne eigene gedachten. De waardige Joe was dezelfde niet meer
+sedert zijne blikken die massa goud hadden aanschouwd; hij zweeg; hij beschouwde gretig die opgehoopte steenen in het schuitje,
+nu zonder waarde, later onschatbaar. Het gezicht op dit gedeelte van Afrika was verontrustend, de woestijn vertoonde zich
+langzamerhand; er was geen dorp meer, zelfs geene vereeniging van enkele hutten, de plantengroei hield op. Men zag nauwelijks
+eenige lage planten, zooals in de heidegronden van Schotland, een begin van witachtig zand en vuursteenen, eenige mastikboomen
+en doornstruiken; te midden dezer onvruchtbaarheid scheen de oorspronkelijke romp der aarde <a id="d0e2297"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2297">137</a>]</span>uit diepe kloven en scherpe rotsen te bestaan. De verschijnselen van dorheid gaven doctor Ferguson veel te denken.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p137.jpg" alt="Begin van de woestijn. Blz. 136."></p>
+<p class="figureHead">Begin van de woestijn. Blz. <a href="#d0e2286">136</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Er was geen enkel spoor te vinden van eene karavaan, die zich <a id="d0e2309"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2309">138</a>]</span>in deze woeste streek had gewaagd, zij zou dan zichtbare sporen hebben achtergelaten, de gebleekte beenderen harer menschen
+of dieren. Maar niets. En men gevoelde dat deze akelige streek weldra plaats zou maken voor onmetelijke zandvlakten. Men kon
+echter niet terug moest maar voorwaarts; de doctor wilde niets liever; hij zou een storm gewenscht hebben om hem over dit
+land heen te voeren. En er was geen wolkje aan den hemel! Bij het einde van dezen dag had de Victoria nog geene dertig mijlen
+afgelegd. Als er maar geen gebrek aan water ware geweest! Maar er bleven in alles slechts drie gallons<a id="d0e2311src" href="#d0e2311" class="noteref">1</a> over. Ferguson bestemde een gallon om den brandenden dorst te lesschen, welke eene hitte van 90&deg; Fahrenheit onverdraaglijk
+maakte; twee gallons bleven er dus over voor de gaspijp; zij konden slechts 490 kubieke voet gas voortbrengen; de gaspijp
+verteerde ongeveer negen kubieke voet per uur, zij konden dus slechts nog 54 uren reizen. &#8220;Vier-en-vijftig uren,&#8221; zeide hij
+tot zijne reisgezellen. &#8220;Maar daar ik vast besloten heb des nachts niet te reizen, uit vrees van eene beek, eene bron of een
+poel te missen, blijven ons nog drie en een halve dag reizen over, en in dien tijd moeten wij tot elken prijs water vinden.
+Ik heb gemeend u van dezen ernstigen toestand te moeten kennis geven, mijne vrienden, want ik behoud slechts een gallon<a id="d0e2314src" href="#d0e2314" class="noteref">2</a> voor onzen dorst en wij moeten ons op streng rantsoen stellen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, doe dat,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;maar wij moeten nog
+niet wanhopen, wij hebben nog drie dagen voor ons, zegt gij?&#8221;&#8212;&#8220;Ja mijn waarde Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! daar ons klagen er niets aan
+kan gebeteren zal het binnen drie dagen tijd genoeg zijn een besluit te nemen, laat ons tot zoolang onze waakzaamheid verdubbelen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Bij het avondmaal werd het water nauwkeurig afgemeten, de hoeveelheid brandewijn in den grog werd vermeerderd, maar men moest
+dit vocht wantrouwen, daar het eerder geschikt was dorstig te maken dan te verfrisschen.
+
+</p>
+<p>Het schuitje rustte gedurende den nacht op eene onmetelijke vlakte, die eene vrij groote daling had: hare hoogte was nauwelijks
+800 voet boven het oppervlak der zee. Deze omstandigheid gaf den doctor weer eenige hoop, zij herinnerde hem de vermoedens
+der aardrijkskundigen omtrent het bestaan eener groote uitgestrektheid water in het binnenland van Afrika. Maar als dit meer
+bestond, moest men er komen en geene verandering had er aan den strakken hemel plaats. Op een vreedzamen nacht volgde een
+heete dag; van de eerste schemering af werd de temperatuur brandend. Ten vijf ure des morgens gaf de doctor het teeken tot
+het vertrek en langen tijd bleef de ballon onbeweeglijk in den gloeienden dampkring. De doctor <a id="d0e2321"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2321">139</a>]</span>zou die vreeslijke hitte hebben kunnen ontkomen door naar hoogere luchtstreken op te stijgen, maar daarvoor moest hij eene
+grootere hoeveelheid water gebruiken, wat toen onmogelijk was. Hij vergenoegde zich dus zijn luchtballon op honderd voet hoogte
+te houden, waar een zwakke luchtstroom hem naar het westen voerde. Het ontbijt bestond uit een weinig gedroogd vleesch en
+pemmican. Tegen den middag had de Victoria nauwelijks eenige mijlen afgelegd. &#8220;Wij kunnen niet sneller gaan,&#8221; zeide de doctor,
+&#8220;wij bevelen niet, wij gehoorzamen.&#8221;&#8212;&#8220;Mijn waarde Samuel, hier zou eene locomotief geen ondienst doen.&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel, Dick,
+als wij aannamen dat zij geen water behoefde om zich in beweging te stellen, want dan zou de toestand precies dezelfde zijn;
+tot hiertoe heeft men niets uitvoerbaars uitgevonden; de ballons zijn nog op dezelfde hoogte als de schepen v&oacute;&oacute;r de uitvinding
+van den stoom. Men heeft 6000 jaar besteed tot het uitdenken der schroeven, wij hebben dus den tijd om te wachten.&#8221;&#8212;&#8220;Vervloekte
+hitte,&#8221; zeide Joe, zijn druipend voorhoofd afwisschende.&#8212;&#8220;Als wij water hadden zou deze hitte ons een dienst bewijzen, want
+zij zet het waterstofgas van den luchtballon uit en maakt een minder sterke vlam in den slang noodig. Het is waar, dat als
+wij geen gebrek aan vocht hadden, wij het niet behoefden te sparen. Vervloekte zwarte, die ons dezen kostbaren schat heeft
+gekost.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt toch geen berouw over hetgeen gij hebt gedaan, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Dick, omdat wij een ongelukkige aan een
+afgrijsselijken dood hebben kunnen onttrekken. Maar de 100 pond water, die wij hebben weggeworpen, zouden ons zeer nuttig
+zijn geweest, wij zouden daardoor nog twaalf of veertien dagen hebben kunnen reizen en genoeg hebben om die woestijnen door
+te trekken.&#8221;&#8212;&#8220;Wij hebben ten minste de helft der reis gemaakt?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Als afstand, ja, als tijd neen, als de wind ons
+in den steek laat! het ziet er zelfs naar uit als wil hij geheel gaan liggen.&#8221;&#8212;&#8220;Komaan, mijnheer,&#8221; hernam Joe, &#8220;wij moeten
+ons niet beklagen; wij zijn er tot heden vrij wel doorgekomen en wat ik ook doe, ik word nooit wanhopig, wij zullen water
+vinden, ik zeg het u.&#8221;&#8212;
+
+</p>
+<p>De grond werd van mijl tot mijl lager, de golvingen der goudbergen maakten plaats voor vlakten, verstrooide kruiden vervingen
+de schoone boomen van het Oosten, eenige kleine boschjes dor groen worstelden nog tegen het zand dat de overhand nam, groote
+rotsen van verre toppen gevallen, verpletterd in hun val, verspreidden zich als scherpe keisteenen, die weldra in grof zand
+en eindelijk in ontzaglijk fijn stof zouden overgaan.&#8212;&#8220;Zie hier Afrika, zoo als gij het u voorsteldet, Joe; ik heb reden om
+u te zeggen: Heb geduld.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, mijnheer,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;het is ten minste natuurlijk, hitte en zand! het zou ongerijmd
+zijn iets anders in een dergelijk land te zoeken.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Ziet gij?&#8221; voegde hij <a id="d0e2328"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2328">140</a>]</span>er lachende bij, &#8220;ik had geen vertrouwen in uwe wouden en weilanden, het was iets tegenstrijdigs, het is der moeite niet waard
+zoover te gaan om de velden van Engeland te zien. Zie hier de eerste maal dat ik geloof in Afrika te wezen en ik heb geen
+spijt er een proefje van te nemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Tegen den avond berekende de doctor dat de ballon op dien heeten dag geene twintig mijlen had gewonnen; een heete duisternis
+omgaf hem toen de zon was ondergegaan. Des anderen daags was het de 1<sup>ste</sup> Mei, een Donderdag; maar de dagen volgden elkander met eene vervelende eentonigheid op; de eene morgen was gelijk aan den
+andere; de middagzon wierp hare altijd onuitputtelijke stralen loodrecht neder en de nacht verdikte in zijne schaduw deze
+warmte, welke de volgende dag weder aan den volgenden nacht zou mededeelen. De wind, bijna niet voelbaar, werd nauwelijks
+een koeltje en men kon het oogenblik voorspellen dat hij geheel zou ophouden.
+
+</p>
+<p>De doctor trachtte tegen deze treurigheid een tegenwicht te stellen; hij behield zijne kalmte en koelbloedigheid. Met zijn
+verrekijker in de hand onderzocht hij alle punten van den horizon; hij zag de laatste heuvels ongevoelig verdwijnen en den
+laatsten plantengroei wegsterven; voor hem strekte zich de onmetelijke woestijn uit. De verantwoordelijkheid, die op hem rustte,
+drukte hem zwaar, hoewel hij niets liet blijken. Deze twee menschen, Dick en Joe, beide vrienden, had hij met zich genomen,
+bijna door de kracht van vriendschap of plicht. Had hij wel gehandeld? Was het niet verboden wegen beproeven? Beproefde hij
+op deze reis niet de grenzen van het onmogelijke te overschrijden? Had God niet voor latere eeuwen de kennis van dit ondankbare
+binnenland bewaard? Al deze gedachten vermenigvuldigden zich in zijn hoofd, zoo als altijd plaats heeft in de uren van ontmoediging,
+en door eene onwederstaanbare aaneenschakeling van gedachten, liet Samuel zich verder voeren dan de rede. Na bepaald te hebben
+wat hij niet had moeten doen, vroeg hij zich af wat hij dan had moeten doen. Zou het onmogelijk zijn op zijne schreden terug
+te keeren? Bestonden er geene hoogere luchtstroomen die hem naar minder dorre streken zouden voeren? Zeker van het doorreisde
+land, kende hij het volgende land niet, daarom besloot hij, toen zijn geweten luide begon te spreken, rondborstig met zijne
+twee reisgezellen te spreken, hij legde hun naar waarheid hun toestand bloot, hij toonde hun aan wat hij gedaan had en wat
+er overbleef te doen; men kon slagen, het ten minste beproeven, wat was hun gevoelen?&#8212;&#8220;Ik heb geen ander gevoelen dan dat
+van mijn meester,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;wat hij lijdt zal ik lijden. Waar hij gaat zal ik gaan.&#8221;&#8212;&#8220;En gij, Kennedy?&#8221;&#8212;&#8220;Ik, mijn
+waarde Samuel, ik ben geen man om wanhopend te worden; niemand kende beter dan ik de gevaren der onderneming, maar ik heb
+ze niet willen zien toen gij hun het <a id="d0e2337"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2337">141</a>]</span>hoofd gingt bieden. Ik behoor u dus geheel toe. In onzen tegenwoordigen toestand is mijn gevoelen, dat wij tot het einde moeten
+volhouden. De gevaren om terug te keeren schijnen mij even groot <a id="d0e2339"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2339">142</a>]</span>toe. Dus voorwaarts, gij kunt op ons rekenen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik dank u, mijne waardige vrienden,&#8221; antwoordde de doctor, wezenlijk bewogen.
+&#8220;Ik verwachtte zulk eene toewijding, maar ik behoefde deze aanmoedigende woorden. Nog eens, ik dank u.&#8221; En de drie mannen
+drukten elkander hartelijk de hand.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p141.jpg" alt="Ondergang der zon. Blz. 142."></p>
+<p class="figureHead">Ondergang der zon. Blz. <a href="#d0e2339">142</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Hoort mij,&#8221; hernam Ferguson, &#8220;volgens mijne opmetingen zijn wij niet meer dan drie honderd mijlen van de golf van Guinea,
+de woestijn kan dus niet zonder einde zijn, dewijl de kust bewoond, en tot zekere diepte in het land bekend is. Als het noodig
+is zullen wij ons naar dien kant richten en wij moeten eenige oase, een put vinden, waar wij nieuwen voorraad van water kunnen
+opdoen. Maar wij hebben geen wind en zonder dezen worden wij teruggehouden in de kalmte der lucht.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons geduldig wachten,&#8221;
+zeide de jager.
+
+</p>
+<p>Maar ieder onderzocht op zijne beurt te vergeefs de ruimte gedurende dien eindeloozen dag, zij zagen niets dat eenige hoop
+kon doen voeden. De laatste rijzingen en dalingen van den grond verdwenen bij het ondergaan der zon, wier horizontale stralen
+lange lijnen van vuur beschreven op deze onmetelijke vlakte. Het was de woestijn. De reizigers hadden geene vijftien mijlen
+afgelegd, terwijl zij, even als den vorigen dag, 35 kubieke voet gas hadden verbruikt en twee pinten water van de acht moesten
+gebezigd worden voor het lesschen van een brandenden dorst. De nacht ging kalm voorbij, de doctor sliep niet.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2311" href="#d0e2311src" class="noteref">1</a></span> Ongeveer 13&frac12; liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2314" href="#d0e2314src" class="noteref">2</a></span> Ongeveer 4&frac12; liter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2353"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Een weinig wijsbegeerte.&#8212;Een wolk aan den horizon.&#8212;Te midden van een mist.&#8212;De onverwachte ballon.&#8212;De teekens.&#8212;Nauwkeurig gezicht
+van den Victoria.&#8212;De palmboomen.&#8212;Spoor van eene karavaan.&#8212;De put in de woestijn.
+</p>
+</div>
+<p>Des anderen daags was de lucht even helder, de dampkring was heet. De Victoria steeg tot eene hoogte van 500 voet, maar ging
+slechts weinig naar het westen. &#8220;Wij zijn in de woestijn,&#8221; zeide de doctor. &#8220;Zie hier de onmetelijke zandvlakte! Welk een
+vreemd schouwspel! Welke zonderlinge schikking der natuur! Waarom is daar ginds die weelderige plantengroei, hier deze groote
+dorheid en dat op dezelfde breedte en onder dezelfde zonnestralen?&#8221;&#8212;&#8220;Het waarom verontrust mij weinig, mijn waarde Samuel,
+het feit bekommert mij meer.&#8221;&#8212;&#8220;Men moet wel een weinig wijsgeer zijn, mijn waarde Dick, dat kan geen kwaad.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons redeneeren,
+<a id="d0e2361"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2361">143</a>]</span>ik heb daar niets tegen, wij hebben den tijd, wij gaan nauwelijks vooruit. De wind vreest te waaien, hij slaapt.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zal
+niet aanhouden,&#8221; zeide Joe, &#8220;ik meen eenige wolken in het westen te zien.&#8221;&#8212;&#8220;Joe heeft gelijk,&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Goed,&#8221; zeide
+Kennedy, &#8220;zou die wolk ons bereiken met een goeden regen en een goeden wind?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen zien, Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Het is toch Vrijdag,
+meester, en ik wantrouw de vrijdagen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! ik hoop dat gij heden van uwe vooroordeelen zult terugkomen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wensch het
+mijnheer, Dick!&#8221; zeide hij, zich het gelaat afdrogende, &#8220;de hitte is eene goede zaak, voornamelijk in den winter, maar in
+den zomer moet men er geen misbruik van maken.&#8221;&#8212;&#8220;Vreest gij de zonnehitte niet voor onzen ballon?&#8221; vroeg Kennedy aan den doctor.&#8212;&#8220;Neen,
+de gutta percha, waarmede het taf is overtrokken, kan veel grootere hitte verdragen. Die, waaraan ik het van binnen heb blootgesteld
+door middel der slang, is soms 158&deg; Fahrenheit geweest en het bekleedsel schijnt niet te hebben geleden.&#8221;&#8212;&#8220;Eene wolk! eene
+wezenlijke wolk!&#8221; riep op dit oogenblik Joe uit, wiens scherp gezicht alle verrekijkers beschaamd maakte.
+
+</p>
+<p>Inderdaad verhief zich eene dikke en nu zeer duidelijk zichtbare wolk langzaam boven den horizon; het was eene opeenhooping
+van kleine wolken, zij behielden onveranderlijk haren eersten vorm, waaruit de doctor opmaakte dat daar geen luchtstroom was.
+Deze dicht opeengepakte massa was tegen acht uur &#8217;s morgens verschenen, en eerst ten elf uur bereikte zij de schijf der zon,
+die geheel en al achter dit dikke scherm verdween; op hetzelfde oogenblik verliet het onderste gedeelte der wolk den horizon,
+die nu ten volle verlicht was.&#8212;&#8220;Het is slechts eene afzonderlijke wolk,&#8221; zeide de doctor, &#8220;wij moeten niet te veel op haar
+rekenen; zie, Dick, hare gedaante is nog precies dezelfde als dezen morgen.&#8221;&#8212;&#8220;Inderdaad, Samuel, er is regen noch wind, voor
+ons ten minste.&#8221;&#8212;&#8220;Het staat te vreezen, zij blijft zeer hoog staan.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! Samuel, als wij eens die wolk gingen opzoeken,
+die boven ons niet wil losbarsten.&#8221;&#8212;&#8220;Ik geloof dat het ons niet veel zal helpen,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;het zal gas en bijgevolg
+eene aanzienlijke hoeveelheid water vermorsen zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>De doctor zette de vlam van de gaspijp in de spiralen der slang aan, eene groote hitte ontwikkelde zich en weldra steeg de
+ballon. Op ongeveer 1500 voet hoogte ontmoette hij de ondoorschijnende massa der wolk en kwam in een dikken mist, terwijl
+hij zich op deze hoogte hield, maar vond er geen den minsten wind; deze mist scheen zelfs niet eens vochtig en de voorwerpen
+aan hem blootgesteld werden nauwlijks nat. De Victoria, door dien damp omgeven won er misschien een snelleren gang door, dat
+was alles. De doctor zag met verdriet het geringe gevolg zijner handelwijze, toen hij Joe met alle teekens der grootste verbazing
+hoorde uitroepen: &#8220;Oh!&#8221;&#8212;&#8220;Wat is het dan, Joe?&#8221;&#8212;&#8220;Meester, mijnheer <a id="d0e2367"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2367">144</a>]</span>Kennedy, dat is vreemd!&#8221;&#8212;&#8220;Wat is er dan?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zijn niet alleen hier! er zijn indringers. Men heeft onze uitvinding gestolen?&#8221;&#8212;&#8220;Wordt
+hij gek?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;Joe stelde het standbeeld der verbazing voor! Hij bleef onbeweeglijk.&#8212;&#8220;Zou de zon den geest van dezen
+armen jongen in de war hebben gebracht?&#8221; zeide de doctor zich tot hem wendende.&#8212;&#8220;Zult gij mij zeggen?....&#8221;&#8212;&#8220;Zie, mijnheer,&#8221;
+zeide Joe, een punt in de ruimte aanwijzende.&#8212;&#8220;Bij St. Patrick!&#8221; riep Kennedy op zijne beurt uit, &#8220;dat is ongeloofelijk! Samuel!
+Samuel, zie eens!&#8221;&#8212;&#8220;Ik zie,&#8221; antwoordde de doctor bedaard.&#8212;&#8220;Een anderen ballon! andere reizigers zoo als wij!&#8221;
+
+</p>
+<p>Inderdaad zweefde er op twee honderd schreden afstands een luchtballon met zijn schuitje en zijne reizigers in de lucht; hij
+volgde denzelfden weg als de Victoria.&#8212;&#8220;Welnu!&#8221; zeide de doctor, &#8220;er blijft ons slechts over hem teekenen te geven, neem de
+vlag, Kennedy, en laat onze kleuren zien.&#8221;&#8212;Het scheen dat de reizigers in den anderen luchtballon dezelfde gedachte hadden,
+want dezelfde vlag herhaalde dezelfde groete met de hand en op geheel dezelfde wijze.&#8212;&#8220;Wat beteekent dit?&#8221; vroeg de jager.&#8212;&#8220;Het
+zijn apen,&#8221; riep Joe uit, &#8220;zij houden ons voor den gek.&#8221;&#8212;&#8220;Dat beteekent,&#8221; antwoordde Ferguson lachende, &#8220;dat gij zelf dit
+teeken maakt, mijn waarde Dick, dat wil zeggen, dat wij zelf in dit tweede schuitje zijn! die ballon is niet anders dan de
+Victoria.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dat betreft, meester, met uw verlof,&#8221; zeide Joe, &#8220;dat zult gij mij nooit wijs maken.&#8221;&#8212;&#8220;Klim op den rand, Joe,
+slinger met uwe armen en gij zult zien.&#8221;&#8212;Joe gehoorzaamde, hij zag onmiddellijk zijne eigene gebaren herhaald.&#8212;&#8220;Het is slechts
+een gevolg van luchtspiegeling,&#8221; zeide de doctor, &#8220;en niets anders, een eenvoudig optisch verschijnsel; het wordt teweeggebracht
+door de ongelijke breking der luchtlagen.&#8221;&#8212;&#8220;Welk een merkwaardig schouwspel!&#8221; hernam Kennedy. &#8220;Het doet mij genoegen onzen
+goeden ballon te zien! Weet gij wel dat hij er goed uitziet en zich statig houdt?&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Gij kunt de zaak op uwe wijze uitleggen zoo als gij wilt,&#8221; zeide Joe, &#8220;het is evenwel een vreemd verschijnsel.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p145.jpg" alt="Nog een luchtballon. Blz. 144."></p>
+<p class="figureHead">Nog een luchtballon. Blz. <a href="#d0e2367">144</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Maar weldra verdween dit beeld trapsgewijze, de wolken stegen op eene grootere hoogte, den Victoria verlatende, die niet beproefde
+haar te volgen en na een uur verdwenen zij geheel.&#8212;De wind, nauwelijks merkbaar, scheen nog zwakker te worden. De doctor naderde
+wanhopig den grond. De reizigers, die door dit voorval aan hunne bekommeringen waren onttrokken, vervielen weder in treurige
+gedachten, gekweld als zij waren door eene verschroeiende hitte. Tegen vier uur wees Joe een verheven voorwerp aan op de onmetelijke
+zandvlakte, en hij kon weldra verzekeren, dat twee palmboomen zich op geringen afstand verhieven.&#8212;&#8220;Palmboomen,&#8221; zeide Ferguson,
+&#8220;dan is er eene fontein, een put?&#8221;&#8212;Hij nam zijn verrekijker en verzekerde zich dat de oogen van Joe zich niet bedrogen.&#8212;<a id="d0e2384"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2384">145</a>]</span>&#8220;Eindelijk,&#8221; riep hij uit, &#8220;water! water! wij zijn gered, want, hoe weinig wij ook vorderen, wij gaan altijd voorwaarts en
+zullen aankomen!&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, mijnheer!&#8221; zeide Joe, &#8220;als wij eens in afwachting <a id="d0e2386"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2386">146</a>]</span>dronken? De lucht is waarlijk verstikkend.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons drinken, mijn jongen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Niemand liet zich lang noodigen. Een geheele pint werd opgedronken waardoor hun voorraad tot drie en een halve pint verminderde.&#8212;&#8220;Hm!
+dat doet goed!&#8221; zeide Joe. &#8220;Het bier van Perkins heeft mij nooit zoo goed gesmaakt.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zijn de voordeelen der ontbering,&#8221;
+antwoordde de doctor.
+
+</p>
+<p>Ten zes uur zweefde de Victoria boven de palmboomen. Het waren twee dunne en tengere boomen bijna zonder bladeren, meer dood
+dan levend. Ferguson beschouwde ze met schrik. Aan hun voet zag men half uitgespoelde steenen eener put; maar die steenen
+door de zonnehitte verkalkt, schenen slechts stof te zijn. Er was zelfs geen schijn van vocht. Het hart van Samuel kromp in
+een en hij was op het punt zijne vrees aan zijne reisgezellen mede te deelen, toen hun geroep zijne oplettendheid gaande maakte.
+Ver in het westen zag men eene rij uitgebleekte beenderen; gedeelten van geraamten omringden de fontein; eene karavaan was
+tot hiertoe gekomen, en het bewijs van haren doortocht leverde deze groote massa beenderen; de zwaksten waren langzamerhand
+in het zand gevallen, de sterksten aan deze zoo gewenschte bron gekomen en hadden een ijsselijken dood gevonden aan haren
+rand. De reizigers zagen elkander verbleekende aan.&#8212;&#8220;Laat ons niet dalen,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;maar dit afgrijsselijke schouwspel
+ontvlieden! Daar is geen druppel water.&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Dick, wij moeten ons geweten geruststellen. Het is even goed hier den nacht
+door te brengen als elders. Wij zullen dezen put tot op den bodem onderzoeken; er is eene bron geweest, misschien is er iets
+van overgebleven.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria daalde neder; Joe en Kennedy plaatsten in het schuitje de noodige hoeveelheid zand en daalden af. Zij liepen naar
+den put en daalden er in langs eene trap die enkel stof was. De bron scheen reeds lang uitgedroogd. Zij groeven in het drooge
+zand, er was geen spoor van vocht.&#8212;De doctor zag hen weder opklimmen, zuchtende, ontdaan, bedekt met een fijn stof, afgemat,
+ontmoedigd en wanhopig. Hij gevoelde dat hij van dit oogenblik af moed en kracht voor allen moest hebben. Joe bracht de stukken
+van een gebroken pot mede, hij wierp die toornig onder de op den grond verspreide beenderen. Gedurende het avondmaal werd
+er geen enkel woord tusschen de reizigers gewisseld, zij aten met weerzin. En echter hadden zij nog niet de wezenlijke kwellingen
+van den dorst geleden, zij wanhoopten slechts voor de toekomst.
+
+
+<a id="d0e2394"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2394">147</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2395"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXVI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Honderd-dertien graden.&#8212;Overdenkingen van den doctor.&#8212;Wanhopig zoeken.&#8212;De gaspijp gaat uit.&#8212;Honderd-twee-en-twintig graden.&#8212;De
+beschouwing der woestijn.&#8212;Eene wandeling in den nacht.&#8212;Eenzaamheid.&#8212;Bezuinigings-ontwerpen van Joe.&#8212;Hij wil nog een dag wachten.
+</p>
+</div>
+<p>De weg door den Victoria doorloopen bedroeg geen tien mijlen en om zich op dezelfde hoogte te houden hadden zij 162 kubieke
+voet gas verbruikt. Zaterdag morgen gaf de doctor het teeken tot het vertrek. &#8220;De gaspijp kan nog slechts zes uren werken,
+als wij in zes uren geen put of bron hebben gevonden, dan weet God alleen wat er van ons zal worden.&#8221;&#8212;&#8220;Er is dezen morgen
+weinig wind, meester,&#8221; zeide Joe, &#8220;maar hij zal misschien opsteken,&#8221; voegde hij er bij, de kwalijk verborgen treurigheid van
+Ferguson ziende.
+
+</p>
+<p>IJdele hoop! de lucht was volkomen helder, er heerschte eene van die kalmten, die in de zee&euml;n onder de keerkringen de schepen
+hardnekkig doen stil liggen. De hitte werd ondraaglijk en de thermometer onder de tent, teekende honderd-dertien graden Fahrenheit.
+Joe en Kennedy, naast elkander uitgestrekt, zochten, zoo al niet in den slaap, dan ten minste in de dommeling hun toestand
+te vergeten; hunne werkeloosheid schonk hun een pijnlijken ledigen tijd. De kwellingen van den dorst begonnen zich wreed te
+doen gevoelen; de brandewijn, wel verre van in die dringende behoefte te voorzien, deed die nog toenemen en verdiende wel
+den naam van &#8220;tijgermelk,&#8221; dien de inboorlingen van Afrika hem geven. Er bleef nauwelijks twee pint lauw vocht over; ieder
+verslond met zijne blikken deze weinige kostbare druppels en niemand durfde er zijne lippen mede bevochtigen. Twee pint water
+te midden eener woestijn! Toen vroeg doctor Ferguson, verdiept in zijne overdenkingen, zich af of hij verstandig had gehandeld.
+&#8220;Zou het niet beter geweest zijn dit water te bewaren, dat hij te vergeefs had ontleed om zich in den dampkring staande te
+houden? Hij had een weinig wegs afgelegd, maar was hij daarom meer gevorderd? Al bevond hij zich zestig mijlen achterwaarts
+onder deze breedte, wat kwam dat er op aan, dewijl het water hem hier ontbrak? De wind, als hij eindelijk opstak, zou ginds
+even als hier blazen, hier zelfs minder snel, als hij uit het oosten kwam! Maar de hoop dreef hem voorwaarts! En echter waren
+deze twee gallons water, die te vergeefs verspild waren, voldoende voor negen dagen oponthoud in deze woestijn. Welke verandering
+kon er in die negen dagen plaats hebben! Misschien ook had hij, dit water behoudende, moeten stijgen door ballast uit te werpen,
+met het vooruitzicht gas te verliezen om weder te dalen. Maar het gas van den ballon was zijn bloed, zijn <a id="d0e2405"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2405">148</a>]</span>leven!<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> Deze overdenkingen doorkruisten zijn hoofd, dat hij in de handen hield en uren lang hief hij het niet op.&#8212;&#8220;Wij moeten eene
+laatste poging doen,&#8221; zeide hij tot zich zelven, omtrent 10 uur &#8217;s morgens, &#8220;wij moeten voor de laatste maal een stroom in
+den dampkring pogen te ontdekken, die ons medevoert, wij moeten onze laatste hulpbronnen wagen.&#8221; En terwijl zijne reisgezellen
+sluimerden bracht hij het waterstofgas van den luchtballon op eene hooge temperatuur; deze zette zich uit en steeg rechtstandig.
+De doctor zocht vergeefs een koeltje van 100 tot op 5000 voet hoogte, zijn punt van uitgang bleef steeds onder hem, eene volstrekte
+windstilte scheen tot de laatste grenzen der inadembare lucht te heerschen. Eindelijk was het water voor het gas bestemd op,
+de gasvlam ging uit, uit gebrek aan gas, de Bunsensche batterij hield op te werken en de Victoria zich inkrimpende, daalde
+zachtjes op het zand neder op dezelfde plaats vanwaar het schuitje was opgestegen. Het was middag, men was op 19&deg; 35&#8242; lengte
+en 6&deg; 57&#8242; breedte, ongeveer 500 mijlen van het meer Tchad, op meer dan 400 mijlen van de westelijke kusten van Afrika. Op
+de aarde komende ontwaakten Dick en Joe uit hunne diepe verdooving. &#8220;Wij staan stil,&#8221; zeide de Schot.&#8212;&#8220;Het moet,&#8221; zeide Samuel
+op ernstigen toon.&#8212;Zijne reisgezellen begrepen hem. De grond was toen gelijk met de oppervlakte der zee, en de ballon bleef
+in volmaakt evenwicht en volstrekt onbeweeglijk. Het gewicht der reizigers werd vervangen door een gelijk gewicht zand en
+zij zetten voet op de aarde; ieder verdiepte zich in zijne gedachten en uren lang spraken zij niet. Joe bereidde het avondmaal,
+bestaande uit beschuiten en pemmican, waaraan men nauwelijks raakte, een mondvol heet water voltooide dit treurige maal. Gedurende
+den nacht waakte niemand, maar niemand sliep, de hitte was verstikkend. Des anderen daags bleef er slechts eene halve pint
+water over; de doctor besloot daarvan slechts in den uitersten nood gebruik te maken.&#8212;&#8220;Ik stik,&#8221; riep Joe weldra uit, &#8220;de
+hitte verdubbelt. Dat verwondert mij niet,&#8221; zeide hij na den thermometer te hebben geraadpleegd, &#8220;honderd-veertig graden!&#8221;&#8212;&#8220;Het
+zand brandt alsof het uit een oven kwam,&#8221; antwoordde de jager. &#8220;En geene enkele wolk aan den hemel die als in vuur staat.
+Het is om gek te worden.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons niet wanhopen,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;op deze groote hitte volgt meest altijd onder deze
+breedte een onweder; het komt met de snelheid des bliksems en ondanks de drukkende helderheid des hemels kan er in minder
+dan een uur eene groote verandering plaats hebben&#8221;&#8212;&#8220;Maar,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;dan zou er toch eenig teeken zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu,&#8221; zeide
+de doctor, &#8220;het komt mij voor dat de barometer eene lichte neiging heeft om te dalen.&#8221;&#8212;&#8220;De hemel verhoore u, Samuel, want
+hier zijn wij aan den grond genageld als een vogel wiens vleugels verbrijzeld zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Met dit onderscheid <a id="d0e2410"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2410">149</a>]</span>evenwel, mijn waarde Dick, dat onze vleugels ongeschonden zijn en ik hoop er mij nog wel van te bedienen.&#8221;&#8212;&#8220;Ha! wind! wind!&#8221;
+riep Joe uit. &#8220;Nu kunnen wij ons naar eene beek, een put begeven <a id="d0e2412"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2412">150</a>]</span>en ons zal niets ontbreken, onze levensmiddelen zijn voldoende en met water zouden wij eene maand wachten zonder te lijden.
+Maar de dorst is iets akeligs.&#8221; De dorst niet alleen, maar ook de onophoudelijke beschouwing van de woestijn vermoeide den
+geest; er was geene oneffenheid in den grond, geen bergje van zand, geen keisteen om den blik er op te vestigen. Deze effenheid
+walgde en veroorzaakte dat onaangename gevoel dat men ziekte der woestijn noemt. De strakheid van dezen brandenden blauwen
+hemel en van dit onmetelijke gele zand verschrikte hem. In dezen brandenden dampkring scheen de hitte te trillen als boven
+een brandenden haard; de geest werd wanhopig door deze kalmte te aanschouwen en zag geene enkele reden, waarom een zoodanige
+staat van zaken zou ophouden, want deze onmetelijkheid is eene soort van eeuwigheid. Ook begonnen de ongelukkigen onder deze
+verschroeiende temperatuur de verschijnselen van zinsbedrog waar te nemen; hunne oogen werden wijder, hun blik verward. Toen
+de nacht gekomen was besloot de doctor deze verontrustende geneigdheid te bestrijden door een snellen loop; hij wilde deze
+zandvlakte eenige uren lang doorloopen, niet om te zoeken, maar om te loopen. &#8220;Komt,&#8221; zeide hij tot zijn gezellen, &#8220;gelooft
+mij, dat zal u goed doen.&#8221;&#8212;&#8220;Onmogelijk,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;ik zou geen stap kunnen doen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik wil nog liever slapen,&#8221; zeide
+Joe.&#8212;&#8220;De slaap en de rust zullen u noodlottig zijn, mijne vrienden, verzet u tegen deze verdooving, komt.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p149.jpg" alt="De nacht in de woestijn. Blz. 152."></p>
+<p class="figureHead">De nacht in de woestijn. Blz. <a href="#d0e2438">152</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De doctor kon van hen niets verkrijgen en hij vertrok alleen in den helderen nacht. Zijne eerste schreden waren moeielijk,
+als van iemand die verzwakt en het loopen ontwend is, maar hij merkte weldra dat die oefening hem heilzaam zou zijn en hij
+ging verscheidene mijlen westwaarts en zijn geest werd weder kalm, toen hij plotseling duizelig werd, hij meende aan den rand
+van een afgrond te zijn, hij voelde zijn knie&euml;n knikken, deze uitgestrekte woestijn verschrikte hem, hij was het wiskundige
+punt, het middelpunt van een oneindig grooten cirkel, dat is: niets! De Victoria verdween geheel in de schaduw. De doctor
+werd door eene onoverwinnelijke vrees bevangen, hij, de bedaarde en stoutmoedige reiziger! Hij wilde op zijne schreden terugkeeren,
+maar te vergeefs, hij riep! er was zelfs geene echo om hem te antwoorden en zijne stem ging in de ruimte verloren even als
+een steen in een bodemloozen kolk.... Hij ging afgemat op het zand liggen, alleen&#8212;te midden der groote stilte van de woestijn.
+
+</p>
+<p>Te middernacht kwam hij tot zich zelven in de armen van zijn getrouwen Joe; deze, ongerust over de lange afwezigheid van zijn
+meester, had zijne voetstappen gevolgd, die in het zand zichtbaar waren, en had hem bezwijmd gevonden.&#8212;&#8220;Wat scheelt er aan,
+meester?&#8221; vroeg hij.&#8212;&#8220;Het zal niets te beduiden hebben, mijn brave Joe, een oogenblik van zwakte, dat is alles.&#8221;&#8212;&#8220;Het zal
+inderdaad <a id="d0e2426"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2426">151</a>]</span>niets zijn, mijnheer, maar sta op, steun op mij en laat ons teruggaan naar de Victoria.&#8221;
+
+</p>
+<p>De doctor op Joe steunende, sloeg den weg in, dien hij zoo even gevolgd had.&#8212;&#8220;Het was onvoorzichtig, mijnheer, men waagt zich
+zoo niet. Gij zoudt beroofd hebben kunnen worden,&#8221; voegde hij er lachende bij.&#8212;&#8220;Laat ons ernstig spreken.&#8221;&#8212;&#8220;Spreek, ik hoor
+u.&#8221;&#8212;&#8220;Wij moeten volstrekt een besluit nemen. Onze toestand kan geene dagen meer duren en als er geen wind komt, zijn wij verloren.&#8221;&#8212;De
+doctor antwoordde niet.&#8212;&#8220;Welnu! een van ons moet zich opofferen voor allen, en het is natuurlijk, dat ik het zijn zal.&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+wilt gij zeggen? Wat is uw voornemen?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer eenvoudig: levensmiddelen medenemen en altijd vooruit loopen totdat ik ergens
+aankom, dat kan niet missen. Als in dien tijd de hemel u een gunstigen wind toezendt, zult gij niet wachten, gij zult vertrekken.
+Van mijne zijde, als ik aan een dorp kom, zal ik mij wel uit den brand helpen met eenige woorden Arabisch, die gij mij zult
+opschrijven en ik zal u hulp brengen of het leven verliezen! Wat zegt gij daarvan?&#8221;&#8212;&#8220;Het is dolzinnig, maar uw braaf hart
+waardig, Joe, het is onmogelijk, gij zult ons niet verlaten.&#8221;&#8212;&#8220;Wij moeten toch iets beproeven, mijnheer, dat kan niet schaden,
+dewijl, ik herhaal het u, gij op mij niet hoeft te wachten, en ik kan ook slagen.&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Joe, wij scheiden niet, dat zou
+eene smart te meer zijn; het was geschreven dat het zoo zijn moest en zeer waarschijnlijk dat het later anders zal zijn. Laat
+ons dus gelaten wachten.&#8221;&#8212;&#8220;Het zij zoo, mijnheer, maar een ding zeg ik u, ik geef u nog &eacute;&eacute;n dag, langer wacht ik niet, heden
+is het Zondag, of liever Maandag, want het is &eacute;&eacute;n uur in den morgen; als wij Dinsdag niet vertrekken, zal ik het avontuur
+beproeven, ik heb dit onherroepelijk besloten.&#8221; De doctor antwoordde niet; weldra kwam hij bij het schuitje terug en nam daarin
+plaats naast Kennedy. Deze was zeer stil en sliep niet.
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2430"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXVII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Vreeslijke hitte.&#8212;Zinsbedrog.&#8212;De laatste druppels water.&#8212;Nachten van wanhoop.&#8212;Poging tot zelfmoord.&#8212;De simoem.&#8212;De oase.&#8212;Leeuw
+en Leeuwin.
+</p>
+</div>
+<p>De eerste zorg van den doctor des anderen daags was, den barometer te raadplegen. Deze was nauwelijks merkbaar gedaald.&#8212;&#8220;Niets?&#8221;
+zeide hij tot zich zelven.&#8212;Hij ging uit het schuitje en <a id="d0e2438"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2438">152</a>]</span>onderzocht het verder; het was nog dezelfde hitte, dezelfde helderheid.&#8212;&#8220;Moeten wij dan wanhopen?&#8221; riep hij uit.&#8212;Joe in zijne
+gedachten verzonken en zijn plan van onderzoek overdenkende, zeide niets. Kennedy stond op, zeer ziek en ter prooi aan eene
+verontrustende overspanning; hij leed vreeslijk van den dorst. Zijne tong en lippen konden nauwlijks geluid voortbrengen.
+Er waren nog eenige druppels water, ieder dacht er aan en gevoelde zich daartoe aangetrokken, maar niemand durfde eene schrede
+doen. Deze drie reisgezellen en vrienden zagen elkander aan met woeste blikken en met een gevoel van beestachtigen lust, dat
+vooral bij Kennedy zich vertoonde; zijne sterke bewerktuiging bezweek spoediger voor die onverdraaglijke ontberingen. Den
+geheelen dag was hij ter prooi aan waanzin; hij ging en kwam, schorre kreten slakende, zich in de vuisten bijtende, gereed
+zich de aderen te openen om het bloed er uit te drinken.&#8212;&#8220;Ach!&#8221; riep hij uit, &#8220;land van dorst! gij moogt wel land van wanhoop
+genoemd worden!&#8221; Daarna verviel hij in eene groote zwakte, men hoorde slechts het gepiep zijner ademhaling tusschen zijne
+dorstige lippen. Tegen den avond werd Joe op zijne beurt door eene soort razernij aangetast; deze uitgestrekte zandzee kwam
+hem voor als een onmetelijke vijver met heldere en doorschijnende wateren, en meer dan eens wierp hij zich op dien brandenden
+grond om te drinken en stond op met den mond vol stof.&#8212;&#8220;Vervloekt,&#8221; zeide hij toornig, &#8220;het is zout water!&#8221;&#8212;Toen werd hij,
+terwijl Ferguson en Kennedy onbeweeglijk lagen uitgestrekt, door de onvermijdelijke gedachte overvallen om die enkele druppels
+water, die nog waren bewaard, op te drinken. Deze gedachte was sterker dan hij zelf, hij naderde het schuitje, zich op de
+knie&euml;n voortslepende, hij verslond de flesch waarin dit vocht was met zijn blik, greep haar en bracht haar aan zijne lippen.
+Op dit oogenblik werden de woorden: Drinken! drinken! op hartverscheurenden toon uitgesproken. Het was Kennedy, die zich naar
+hem toe sleepte, hij smeekte om medelijden, hij bad knielende en weende. Joe, in tranen uitbarstende, gaf hem de flesch en
+de ongelukkige dronk haar tot den laatsten druppel ledig.&#8212;&#8220;Dank u;&#8221; zeide hij. Maar Joe hoorde het niet, hij was even als
+de anderen op het zand nedergevallen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p153.jpg" alt="Het gebrul van een leeuw. Blz. 155."></p>
+<p class="figureHead">Het gebrul van een leeuw. Blz. <a href="#d0e2458">155</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Wat gebeurde er in dien akeligen nacht? niemand weet het. Maar Dinsdag morgen zagen de ongelukkigen hunne ledematen langzamerhand
+uitdrogen onder deze stortbaden van vuur. Toen Joe wilde opstaan was het hem onmogelijk, hij kon zijn plan niet ten uitvoer
+brengen. Hij sloeg zijne oogen rondom zich. In het schuitje beschouwde de doctor, de armen over de borst gekruist, een denkbeeldig
+punt in de ruimte met de strakheid van een waanzinnige. Kennedy was afgrijselijk om aan te zien, hij slingerde het hoofd rechts
+en links even als een wild dier in zijne kooi. Plotseling vestigden zijn blikken <a id="d0e2450"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2450">153</a>]</span>zich op zijne karabijn, wier kolt boven den rand van het schuitje uitstak.&#8212;&#8220;O!&#8221; riep hij uit, zich door eene bovenmenschelijke
+poging opheffende. Hij greep het wapen, hij richtte den <a id="d0e2452"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2452">154</a>]</span>loop naar zijn mond.&#8212;&#8220;Mijnheer! mijnheer!&#8221; zeide Joe, zich op hem werpende.&#8212;&#8220;Laat mij,&#8221; zeide de Schot reutelend.&#8212;Beiden worstelden
+verbitterd.&#8212;&#8220;Ga heen, of ik dood u!&#8221; zeide Kennedy.&#8212;Maar Joe klampte zich krachtig aan hem vast; aldus kampten zij eene minuut
+lang zonder dat de doctor hen kon zien; in de worsteling ging de karabijn plotseling af. Bij die losbranding stond de doctor
+recht op als een spook en zag rond. Maar eensklaps wordt zijn blik helder, zijne hand strekt zich naar den horizon uit en
+met eene stem, die niets menschelijks meer had, roept hij uit: &#8220;Daar! daar! daar ginds!&#8221; Er was zooveel kracht in zijn gebaar,
+dat Joe en Kennedy elkander loslieten en uitzagen. De vlakte bewoog zich even als eene woedende zee gedurende een storm; golven
+zand rolden op elkander te midden van een dik stof, eene ontzettende kolom kwam van het zuidoosten met eene groote snelheid
+draaiende, de zon verdween achter eene dichte wolk, wier lange schaduw zich tot aan den Victoria uitstrekte; de zandkorrels
+gleden voort met het gemak van waterdruppels en dit wassende getij naderde langzamerhand. Een blik van hoop schitterde in
+de oogen van Ferguson.&#8212;&#8220;De Simoem!&#8221; riep hij uit.&#8212;&#8220;De Simoem!&#8221; herhaalde Joe, zonder recht te begrijpen.&#8212;&#8220;Des te beter,&#8221; zeide
+Kennedy met wanhopige woede, &#8220;dan zullen wij sterven.&#8221;&#8212;&#8220;Des te beter,&#8221; hernam de doctor, &#8220;wij zullen leven.&#8221;&#8212;Hij wierp spoedig
+het zand weg dat het schuitje bevrachtte. Zijne reisgezellen begrepen hem eindelijk, voegden zich bij hem en gingen aan zijne
+zijde zitten.&#8212;&#8220;En nu, Joe,&#8221; zeide de doctor,&#8220;werp nu vijftig pond van uwe erts weg.&#8221; Joe aarzelde niet, hij ondervond echter
+wel eenige teleurstelling. De ballon steeg. &#8220;Het was tijd,&#8221; riep de doctor uit. De simoem kwam inderdaad met bliksemsnelheid,
+een weinig later, en de Victoria zou verpletterd zijn geworden. De ontzettende hoos bereikte hem bijna, hij werd met een regen
+van zand bedekt.&#8212;&#8220;Nog meer ballast weg!&#8221; zeide de doctor tot Joe.&#8212;&#8220;Ziedaar,&#8221; antwoordde deze een groot stuk kwarts wegwerpende.
+
+</p>
+<p>De Victoria steeg snel boven de hoos, maar werd met eene onberekenbare snelheid boven deze schuimende zee gevoerd. Samuel,
+Dick en Joe spraken niet, zij zagen en hoopten verfrischt door dezen dwarlwind. Ten drie uur hield die kwelling op; het zand
+nedervallende, vormde eene ontelbare menigte bergjes, de hemel werd helder als voorheen. De Victoria, weder onbeweeglijk geworden,
+zweefde dicht bij eene oase, een eiland te midden der zandzee bedekt met groene boomen.&#8212;&#8220;Het water is daar!&#8221; zeide de doctor.
+
+</p>
+<p>Terstond de bovenste klep openende, liet hij eenig gas ontsnappen en daalde zachtjes neder op tweehonderd schreden van de
+oase. In vier uren hadden de reizigers 240 mijlen afgelegd. Het schuitje <a id="d0e2458"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2458">155</a>]</span>werd terstond in evenwicht gebracht en Kennedy door Joe gevolgd, sprong op de aarde.&#8212;&#8220;Uwe geweren!&#8221; riep de doctor uit, &#8220;weest
+voorzichtig.&#8221; Dick greep zijn karabijn en Joe een der geweren. Zij naderden spoedig de boomen en drongen in dit frissche groen
+door, dat hun overvloedige bronnen beloofde; zij sloegen geen acht op versche sporen die hier en daar in den vochtigen grond
+zichtbaar waren. Plotseling klonk een gebrul op twintig schreden afstands van hen.&#8212;&#8220;Het gebrul van een leeuw?&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Des
+te beter,&#8221; antwoordde de jager verbitterd, &#8220;wij zullen vechten.&#8221;&#8212;&#8220;Voorzichtig, mijnheer Dick! van het leven van &eacute;&eacute;n onzer
+hangt aller leven af.&#8221;&#8212;Maar Kennedy hoorde hem niet, hij ging verder met flonkerende oogen, zijne karabijn geladen en verschrikkelijk
+in zijne stoutmoedigheid. Onder een palmboom stond een leeuw met zwarte manen in aanvallende houding. Nauwlijks had hij den
+jager bemerkt, of hij sprong vooruit, maar hij was nog niet op den grond gekomen of reeds werd hij door een kogel in het hart
+getroffen; hij viel dood neder.&#8212;&#8220;Hoezee!&#8221; schreeuwde Joe. Kennedy snelde op den put toe, begaf zich op de glibberige trappen
+en strekte zich bij een frissche bron uit, waarvan hij gretig het vocht opslurpte; Joe volgde hem na en men hoorde slechts
+het geklap der tong van menschen die hun dorst lesschen.&#8212;&#8220;Laat ons oppassen, mijnheer Dick,&#8221; zeide Joe adem halende, &#8220;en niet
+te veel drinken.&#8221; Maar Dick ging voort met drinken, zonder te antwoorden. Hij dompelde hoofd en handen in dit weldadige water.
+&#8220;En mijnheer Ferguson?&#8221; zeide Joe.&#8212;Dit enkele woord bracht Kennedy tot zich zelven; hij vulde eene flesch, die hij had medegebracht,
+en steeg de trappen van den put op, maar bleef als versteend staan. Een ontzaglijk lichaam sloot de opening. Joe, die Dick
+volgde, moest met hem teruggaan. &#8220;Wij zijn opgesloten.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is onmogelijk! Wat beteekent dit?&#8221;&#8212;Dick eindigde niet, een vreeslijk
+gebrul deed hem begrijpen met welken nieuwen vijand hij te doen had.&#8212;&#8220;Een andere leeuw!&#8221; riep Joe uit.&#8212;&#8220;Neen, eene leeuwin!
+Ah! vervloekt beest! wacht,&#8221; zeide de jager, haastig zijne karabijn ladende. Een oogenblik daarna gaf hij vuur, maar het dier
+was verdwenen.&#8212;&#8220;Voorwaarts!&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Neen, mijnheer Dick, neen, gij hebt haar niet gedood, in dat geval zou haar lichaam
+hierheen gerold zijn, zij is daar, gereed om op den eersten van ons, die verschijnen zal, los te springen, en die is verloren.&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+te doen? Wij moeten hier toch uit, Samuel wacht ons.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons het dier lokken, neem mijn geweer en geef mij uwe karabijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+is uw voornemen?&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult &#8217;t zien.&#8221;&#8212;Joe, zijn linnen vest uittrekkende, maakte het vast aan het bovenste deel van het wapen
+en bood het als lokaas boven de opening aan. Het woedende dier wierp zich daarop, Kennedy wachtte het in het voorbij gaan
+op en verpletterde zijn schouder met een kogel. De brullende <a id="d0e2460"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2460">156</a>]</span>leeuwin rolde op de trap. Joe omverwerpende. Deze meende reeds de vreeslijke pooten van het dier in zijn lichaam te voelen
+slaan, toen een tweede schot losbrandde en doctor Ferguson aan de opening verscheen met zijn nog rookend geweer in de hand.
+Joe stond haastig op, sprong over het lichaam van het dier en gaf zijn meester de met water gevulde flesch over. Haar aan
+zijne lippen te brengen en half te ledigen was voor Ferguson het werk van een oogenblik, en de drie reizigers dankten uit
+den grond huns harten de Voorzienigheid, die hen zoo wonderbaarlijk had gered.
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2462"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXVIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Aangename avond.&#8212;De keuken van Joe.&#8212;Verhandeling over rauw vleesch.&#8212;Geschiedenis van James Bruce.&#8212;Het bivouak.&#8212;De droomen
+van Joe.&#8212;De barometer daalt.&#8212;De barometer rijst.&#8212;Toebereidselen tot het vertrek.&#8212;De orkaan.
+</p>
+</div>
+<p>De avond was heerlijk en ging voorbij onder het lommer van minosaas, na een versterkend maal; de thee en grog werden er niet
+gespaard. Kennedy had deze kleine ruimte in alle richtingen doorkruist, en alle struiken onderzocht; onze reizigers waren
+de eenige levende wezens van dit aardsche paradijs; zij strekten zich op hunne dekens uit en brachten een rustigen nacht door,
+die hun de geleden smarten deed vergeten. Des anderen daags, den 7<sup>den</sup> Mei, schitterde de zon in al haren glans, maar hare stralen konden het dikke lommer niet doordringen. Daar er levensmiddelen
+genoeg waren, besloot de doctor op deze plaats een gunstiger wind af te wachten. Joe had er zijne draagbare keuken heengebracht
+en deed verscheidene keukenoefeningen, het water zorgeloos verkwistende.&#8212;&#8220;Welk eene vreemde opeenvolging van smart en vreugde!&#8221;
+riep Kennedy uit, &#8220;deze overvloed, na die ontbering, deze weelde volgende op die ellende! Ik was bijna gek geworden!&#8221;&#8212;&#8220;Mijn
+waarde Dick,&#8221; zeide de doctor, &#8220;zonder Joe zoudt gij nu niet redeneeren over de onstandvastigheid der menschelijke zaken.&#8221;&#8212;&#8220;Brave
+vriend!&#8221; zeide Dick, Joe de handen toereikende.&#8212;&#8220;Het heeft niets te beduiden,&#8221; antwoordde deze. &#8220;Ik hoop echter niet dat de
+gelegenheid zich zal aanbieden, dat gij mij denzelfden dienst bewijst.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe arm is onze natuur, dat zij zich door zoo weinig
+laat ter nederslaan.&#8221;&#8212;&#8220;Door zoo weinig water, wilt gij zeggen, meester, dit moet toch wel noodzakelijk zijn voor het leven.&#8221;&#8212;&#8220;Zonder
+twijfel, Joe, en de menschen zonder eten zouden langer kunnen leven <a id="d0e2473"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2473">157</a>]</span>dan zonder drinken.&#8221;&#8212;&#8220;Ik geloot het, en des noods eet men wat men ontmoet, zelfs zijns gelijke, hoewel dit eenmaal moet wezen,
+dat u langen tijd zal heugen.&#8221;&#8212;&#8220;De wilden doen het toch,&#8221; <a id="d0e2475"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2475">158</a>]</span>zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Ja, maar dat zijn wilden, die gewoon zijn rauw vleesch te eten, mij zou het zeer tegenstaan.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p157.jpg" alt="In de oasis Blz. 156."></p>
+<p class="figureHead">In de oasis Blz. <a href="#d0e2460">156</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Het is inderdaad zoo tegennatuurlijk,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;dat niemand geloof heeft willen slaan aan de verhalen der eerste
+reizigers in Afrika; deze verhalen, dat verscheidene volksstammen zich met rauw vleesch voedden, en men hechtte daaraan in
+het algemeen geen geloof. Onder deze omstandigheden overkwam een zonderling avontuur aan James Bruce.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Verhaal ons dat, mijnheer, wij hebben den tijd om naar u te luisteren,&#8221; zeide Joe, zich met wellust op het frissche gras
+uitstrekkende.
+
+</p>
+<p>&#8220;Gaarne. James Bruce was een Schot uit het graafschap Stirling, die van 1768 tot 1772 geheel Abyssini&euml; tot aan het meer Tyana
+doorreisde, om de bronnen van den Nijl te zoeken; hij kwam in Engeland terug, waar hij eerst in 1790 zijne reizen door den
+druk bekend maakte. Zijne verhalen werden met groot ongeloof ontvangen, een ongeloof dat zonder twijfel ook de onzen wachten.
+De gewoonten der <span class="corr" title="Bron: Abyssiniers">Abyssini&euml;rs</span> schenen zoo zeer verschillend van de Engelsche, dat niemand ze wilde gelooven. Onder andere bijzonderheden had James Bruce
+verzekerd dat de volken van Oostelijk Afrika rauw vleesch aten; dit joeg iedereen tegen hem in het harnas.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Hij kon er gemakkelijk van spreken,&#8221; zeide men, &#8220;men zou het niet gaan onderzoeken.&#8221; Bruce was zeer moedig en oploopend.
+Deze twijfelingen verbitterden hem ten hoogste. Eens kwam een Schot, in een salon van <span class="corr" title="Bron: Edimburg">Edinburg</span>, in zijne tegenwoordigheid weder op de dagelijksche spotternijen terug en, wat het rauwe vleesch betrof verklaarde hij ronduit,
+dat de zaak noch mogelijk noch waar was. Bruce zeide niets, hij ging uit het vertrek en kwam eenigen tijd daarna terug met
+een rauwen biefstuk, op de Afrikaansche wijzen gezouten en gepeperd. &#8220;Mijnheer,&#8221; zeide hij tot den Schot, &#8220;als gij twijfelt
+aan eene zaak, die ik heb verhaald, hebt gij mij eene groote beleediging aangedaan, en als gij haar onuitvoerbaar acht, hebt
+gij u bedrogen. En om het aan allen te bewijzen, zult gij terstond een rauwen biefstuk opeten, of mij voldoening geven voor
+uwe woorden.&#8221; De Schot werd bang en gehoorzaamde niet zonder tegenzin. Toen voegde James Bruce er met de grootste koelbloedigheid
+bij: &#8220;Als men aanneemt dat de zaak niet waar is, mijnheer, zult gij niet meer beweren, dat zij onmogelijk is.&#8221;
+
+</p>
+<p>&#8220;Goed geantwoord,&#8221; zeide Joe. &#8220;Als de Schot eene indigestie had gekregen, zou hij niets meer hebben gehad dan hij verdiende
+en als men, bij onze terugkomst in Engeland onze reis in twijfel trekt....&#8221;&#8212;&#8221; Welnu! wat zult gij dan doen? Joe.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal
+de ongeloovigen de stukken van den Victoria zonder zout en peper laten opeten!&#8221;
+
+</p>
+<p>Iedereen begon te lachen om Joe. De dag ging met aangename gesprekken voorbij, met de kracht herleefde de hoop, de moed. Het
+verledene verdween voor de toekomst. Joe zou deze bekoorlijke <a id="d0e2504"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2504">159</a>]</span>verblijfplaats niet hebben willen verlaten; zij was het rijk zijner droomen, hij vond zich te huis; zijn meester moest hem
+de juiste plaats opgeven en met grooten ernst schreef hij in zijn zakboekje, 15&deg; 43&#8242; lengte en 8&deg; 32&#8242; breedte. Kennedy had
+slechts spijt dat hij in dit kleine woud niet kon jagen; volgens hem was er te veel gebrek aan wilde dieren. &#8220;Echter, mijn
+waarde Dick,&#8221; hernam de doctor, &#8220;vergeet gij spoedig dien leeuw en die leeuwin?<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> &#8220;Dat!&#8221; zeide hij met de verachting van een waar jager voor het neergeschoten dier! &#8220;Maar hunne tegenwoordigheid in deze oase
+kan doen vermoeden dat wij niet ver van vruchtbare streken verwijderd zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Dit is een zwak bewijs, Dick; deze dieren, door
+honger of dorst gedreven, leggen soms groote afstanden af; den volgenden nacht zullen wij zelfs zeer wel doen zorgvuldiger
+te waken en vuren te ontsteken.&#8221;&#8212;&#8220;In deze temperatuur,&#8221; zeide Joe. &#8220;Maar, als het noodig is, zullen wij het doen. Het zal
+mij echter zeer spijten dit fraaie hout, dat ons van zooveel nut is geweest, te verbranden.&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen oppassen het niet
+in brand te steken,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;opdat anderen er eene toevlucht zullen kunnen vinden te midden der woestijn.&#8221;&#8212;&#8220;Men
+zal er op passen, mijnheer, maar denkt gij dat deze oase bekend is?&#8221;&#8212;&#8220;Zeker. Het is een rustplaats voor de karavanen, die
+het midden van Afrika bezoeken, en hun bezoek zou er wel eens niet aangenaam kunnen zijn, Joe.&#8221;&#8212;&#8220;Zijn er hier nog meer van
+die afschuwelijke Nyam-Nyam?&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel; het is de algemeene naam van al deze volken, en onder hetzelfde klimaat moeten
+dezelfde stammen dezelfde gewoonten hebben.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Pouah!&#8221; zeide Joe. &#8220;Maar alles bijeengenomen is het heel natuurlijk. Als wilden een smaak als heeren hadden, waar zou het
+verschil dan zijn? Bij voorbeeld, zie daar brave lieden, die zich niet zouden laten noodigen, om den biefstuk van den Schot
+en zelfs den Schot op den koop toe te verslinden.&#8221; Na deze verstandige opmerking ging Joe het hout voor den nacht opstapelen.
+De voorzorg was echter onnoodig, en beurtelings genoten zij een diepen, vreedzamen slaap. Des anderen daags veranderde het
+weder nog niet; het bleef even schoon. De ballon bleef onbeweeglijk, zonder dat een schommeling een koeltje verried. De doctor
+begon verder ongerust te worden; als de reis zoo veel langer moest duren, zouden zij geene levensmiddelen genoeg hebben. Na
+uit gebrek aan water bijna bezweken te zijn, zouden zij van honger moeten omkomen. Maar hij stelde zich weder gerust, toen
+hij eene aanmerkelijke daling van den barometer waarnam; er waren blijkbare teekenen van eene aanstaande verandering in den
+dampkring; hij besloot dus zich tot het vertrek gereed te maken om van de eerste gelegenheid gebruik te maken; beide bakken
+werden geheel gevuld. Hij moest ook het evenwicht in den luchtballon herstellen en Joe was verplicht een aanzienlijk deel
+van zijn kostbaar erts op te offeren. <a id="d0e2512"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2512">160</a>]</span>Met de gezondheid was zijne eerzucht weergekeerd; hij keek herhaalde malen onvriendelijk voordat hij zijn meester gehoorzaamde,
+maar deze bewees hem, dat hij een zoo groot gewicht niet kon optillen, hij gaf hem de keus tusschen het water of het goud;
+Joe aarzelde niet meer en wierp eene groote hoeveelheid kwarts in het zand.&#8212;&#8220;Dat is voor hen, die na ons komen,&#8221; zeide hij,
+&#8220;zij zullen zeer verbaasd zijn, hun fortuin op deze plaats te vinden.&#8221;&#8212;&#8220;En als een geleerd reiziger deze staaltjes vindt?....&#8221;&#8212;&#8220;Twijfel
+er niet aan, mijn waarde Dick, dat hij zeer verwonderd zal zijn en zijne verwondering in talrijke folianten zal bekend maken.
+Wij zullen een of anderen tijd hooren spreken van eene wonderbare soort van kwarts in het zand van Afrika.&#8221;&#8212;&#8220;En Joe zal daarvan
+de oorzaak wezen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Gedurende het overige gedeelte van den dag wachtte de doctor te vergeefs eene verandering in den dampkring; de temperatuur
+werd hooger en zou onverdraaglijk zijn geweest zonder het lommer der oase. De thermometer wees in de zon 149 graden, een regen
+van vuur doorkruiste de lucht. Het was de grootste hitte, die zij hadden waargenomen. Joe maakte, even als den vorigen avond,
+hun bivouak gereed, en gedurende de wacht van den doctor en Kennedy had er niets bijzonders plaats. Maar tegen drie uur des
+morgens, toen Joe de wacht had, werd de temperatuur eensklaps lager, de hemel bedekte zich met wolken en de duisternis werd
+grooter.&#8212;&#8220;Op!&#8221; riep Joe, zijne twee reisgezellen wekkende, &#8220;zie hier den wind.&#8221;&#8212;&#8220;Eindelijk,&#8221; zeide de doctor, den hemel beschouwende,
+&#8220;maar het is een storm! Naar den Victoria!&#8221; Het was meer dan tijd om er te komen. De Victoria boog zich onder den invloed
+van den orkaan en sleepte het schuitje door het zand. Als een gedeelte van den ballast bij toeval ter aarde ware geworpen,
+zou de ballon verdwenen zijn en alle hoop om hem weder te vinden zou voor altijd verloren zijn geweest. Maar de vlugge Joe
+liep wat hij loopen kon en hield het schuitje tegen, terwijl de luchtballon op het zand ging liggen, op gevaar af van te scheuren.
+De doctor nam zijne gewone plaats in, stak de gasvlam aan en wierp het overtollige gewicht weg. De reizigers zagen voor de
+laatste maal naar de boomen der oase, die onder den storm bogen, en weldra verdwenen zij in den nacht, den wind vangende op
+tweehonderd voet boven den grond.
+
+
+<a id="d0e2516"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2516">161</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p161.jpg" alt="De ballon in een storm."></p>
+</div><p>
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2522"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXIX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Verschijnselen van plantengroei.&#8212;Phantastisch denkbeeld van een franschen schrijver.&#8212;Prachtigland.&#8212;Het koninkrijk Adamova.&#8212;De
+onderzoekingen van Burton en Speke vereenigd met die van Barth.&#8212;De bergen Atlantika.&#8212;De rivier Benok&eacute;.&#8212;De stad Yola.&#8212;De Bag&eacute;l&eacute;.&#8212;De
+berg Mendif.
+</p>
+</div>
+<p>Sedert het oogenblik van hun vertrek, vorderden de reizigers zeer snel; zij haastten zich de woestijn te verlaten, die hun
+bijna zoo noodlottig was geweest. Tegen kwartier over negenen des morgens zag men eenige verschijnselen van plantengroei,
+eenige kruiden drijvende op deze zandzee, hetgeen hun, even als aan Columbus, aantoonde dat het land nabij was; groene spruiten
+kwamen schuchter te voorschijn van tusschen steenen, die zelf rotsen van dien Oceaan zouden worden. Nog zeer lage heuvels
+golfden aan den horizon; zij teekenden zich nog niet duidelijk af, maar de eentonigheid verdween daardoor. De doctor begroette
+met vreugde deze nieuwe streek en, even als een zeeman die in den mast wacht houdt, was hij op het punt uit te roepen: &#8220;Land!
+land!&#8221; een uur later strekte zich het vasteland voor hunne oogen uit; het had wel is waar nog een woest uitzicht, maar was
+toch minder effen, minder naakt; eenige boomen teekenden zich af tegen den grijzen hemel. &#8220;Wij zijn dus in een beschaafd land!&#8221;
+zeide de jager.&#8212;&#8220;Beschaafd, mijnheer Dick; dat is bij manier van spreken, men ziet nog geene inwoners.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zal niet lang
+duren,&#8221; antwoordde Ferguson, <a id="d0e2530"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2530">162</a>]</span>&#8220;wanneer wij zoo spoedig gaan.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij altijd in het land der negers zijn?&#8221;&#8212;&#8220;Altijd, Joe, in afwachting van het land
+der Arabieren.&#8221;&#8212;&#8220;Der Arabieren, mijnheer, wezenlijke Arabieren! met hunne kameelen?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, geene kameelen, die zijn zeldzaam,
+om niet te zeggen onbekend in deze streken; men moet wat noordelijker opgaan, om hen te ontmoeten.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is jammer.&#8221;&#8212;&#8220;Waarom,
+Joe?&#8221;&#8212;&#8220;Omdat, als wij tegenwind kregen, zij ons zouden kunnen dienen.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe dan?&#8221;&#8212;&#8220;Mijnheer, het is een denkbeeld, dat mij
+voor den geest komt: men zou hen aan het schuitje kunnen spannen en ons door hen op sleeptouw doen nemen; wat zegt gij daarvan?&#8221;&#8212;&#8220;Mijn
+beste Joe, dit denkbeeld heeft een ander v&oacute;&oacute;r u gehad; het is ten uitvoer gebracht door een zeer vernuftig fransch schrijver<a id="d0e2532src" href="#d0e2532" class="noteref">1</a>..... wel is waar in een roman. Reizigers laten een luchtballon door kameelen trekken; daar komt een leeuw, die de kameelen
+verslindt, het sleeptouw inslikt en hen in hunne plaats trekt en zoo vervolgens. Gij ziet, dat dit alles slechts fantasie
+is en niets gemeens heeft met onze soort van beweging.&#8221;&#8212;Joe, een weinig beschaamd, dat zijn denkbeeld reeds bij een ander
+was opgekomen, zocht welk dier den leeuw zou hebben kunnen verslinden, maar vond het niet en begon weder het land te onderzoeken.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p162.jpg" alt="De ballon boven een vlakte met olifanten."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Een meer van middelmatige uitgestrektheid strekte zich voor zijne blikken uit, met een amphitheater van heuvels, die nog geene
+bergen konden worden genoemd: daar kronkelden talrijke en vruchtbare <a id="d0e2542"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2542">163</a>]</span>valleien met hare ondoordringbare bosschen van de verschillendste boomen; de &eacute;la&iuml;s met bladeren van vijftien voet lang op
+een stam met scherpe doornen bezet, stak boven allen uit; de bombax verspreidde zijne zaden door den wind, de pendanus, die
+&#8220;Kenda&#8221; der Arabieren, verspreidde zijne balsemgeuren tot aan de streek, welke de Victoria doortrok; de papayer met handvormige
+bladeren, de boom, die de Soedan-noot voortbrengt, de baobab en de banaanboomen voltooiden dezen weelderigen plantengroei
+van de streken tusschen de keerkringen.&#8212;&#8220;Daar zijn de dieren,&#8221; zeide Joe, &#8220;de menschen zijn niet ver af.&#8221;&#8212;&#8220;Welke prachtige
+olifanten!&#8221; riep Kennedy uit. &#8220;Zou er geen middel zijn een weinig te jagen?&#8221;&#8212;&#8220;Hoe zouden wij stil kunnen houden met een zoo
+hevigen luchtstroom? Neen, getroost u nog een weinig de marteling van Tantalus<a id="d0e2544src" href="#d0e2544" class="noteref">2</a>, later zult gij u daarvoor schadeloos stellen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Er was waarlijk genoeg om de verbeelding van een jager op te wekken; het hart van Dick sprong in zijn binnenste op en zijne
+vingers hielden de kolf van zijn geweer krampachtig vast. De dieren van deze streek waren de planten waardig, de wilde os
+wentelde zich in zwaar gras, waaronder hij geheel verdween; grijze, zwarte of gele olifanten van de grootste soort trokken
+in massa door de bosschen, brekende, knagende, plunderende en hun doortocht door vernieling kenteekenende; van de met boomen
+begroeide helling der heuvels kwamen watervallen en riviertjes te voorschijn, die naar het noorden stroomden; ginds baadden
+zich rivierpaarden met groot geraas en lamentynen, twaalf voet lang, met een vischvormig lichaam, strekten zich op de oevers
+uit, hunne ronde, met melk gevulde uiers naar boven houdende. Het was eene geheel zeldzame menagerie in eene wonderbare kooi,
+waar talrijke vogels met duizenden kleuren de heesterachtige planten schakeerden. Aan deze kwistigheid der natuur herkende
+de doctor het koninkrijk Adamova. &#8220;Wij eigenen ons de hedendaagsche ontdekkingen toe,&#8221; zeide hij, &#8220;ik heb het afgebroken spoor
+der reizigers wedergevonden; dit is zeer gelukkig, mijne vrienden, wij zullen nu de onderzoekingen van Burton en Speke met
+die van doctor Barth kunnen verbinden, wij hebben Engelschen verlaten om een Hamburger te vinden, en weldra zullen wij aan
+het uiterste punt komen, dat die moedige reiziger heeft bereikt.&#8221;&#8212;&#8220;Het komt mij voor,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;dat tusschen de onderzoekingen
+van deze beiden eene groote uitgestrektheid lands ligt, te oordeelen naar den weg, dien wij hebben afgelegd.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is gemakkelijk
+te berekenen; neem <a id="d0e2549"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2549">164</a>]</span>de kaart en zie welke breedte de zuidelijke punt van het meer Uk&eacute;r&eacute;ou&eacute; heeft, dat Speke heeft bereikt.&#8221;&#8212;&#8220;Het ligt bijna op
+37&deg; lengte.&#8221;&#8212;&#8220;En de stad Yola, die wij dezen avond zullen opnemen en waar Barth geweest is, hoe is die gelegen?&#8221;&#8212;&#8220;Ongeveer
+op 12&deg; lengte.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is dus 25 graden, en tegen 60 mijlen per graad maakt dit 1500 mijlen.&#8221;&#8212;&#8220;Eene aardige wandeling,&#8221; zeide
+Joe, &#8220;voor hen die te voet gaan.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zal echter gebeuren. <span class="corr" title="Bron: Livingston">Livingstone</span> en Moffat dringen altijd verder naar het binnenland door; de Nyassa, dien zij ontdekt hebben, is niet ver van het meer dat
+door Burton is gevonden; v&oacute;&oacute;r het einde van deze eeuw zullen deze onmetelijke streken doorzocht zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Maar,&#8221; voegde de doctor
+er bij, zijn kompas raadplegende, &#8220;het spijt mij, dat de wind ons zoover naar het westen voert, ik had liever noordwaarts
+willen gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Na twaalf uren bevond zich de Victoria op de grenzen van Nigriti&euml;. De eerste inwoners van dit land, Chouas Arabieren, weidden
+hunne zwervende kudden. De hooge toppen van het Atlantika-gebergte kwamen boven den horizon. Geen Europeesche voet had die
+bergen ooit betreden, wier hoogte op ongeveer 1300 va&acirc;m <a id="d0e2556src" href="#d0e2556" class="noteref">3</a> wordt geschat. Hunne westelijke helling bepaalt den loop van alle wateren van dit gedeelte van Afrika, die zich in den Oceaan
+uitstorten; dit is het Maangebergte van deze streek. Eindelijk zagen de reizigers een waren stroom en de doctor herkende aan
+de ontzettende mierennesten, die in zijne nabijheid waren, den B&eacute;nou&eacute;, een der groote takken van den Niger, dien de inboorlingen
+den naam van &#8220;Bron der wateren&#8221; hebben gegeven.&#8212;&#8220;Deze stroom,&#8221; zeide de doctor &#8220;zal eens de natuurlijke weg van gemeenschap
+worden met het binnenste van Nigriti&euml;; onder bevel van een onzer dappere kapiteins, is de stoomboot la Pl&eacute;iade hem reeds opgevaren
+tot aan de stad Yola; gij ziet, dat wij in een bekend land zijn.&#8221;
+
+</p>
+<p>Talrijke slaven hielden zich met veldarbeid bezig, den sorgho kweekende, eene soort van gierst, die het voornaamste deel van
+hunne voeding uitmaakt. De domste verbazing teekende zich op hun gelaat bij het verschijnen van den ballon, die als een luchtverheveling
+voorbij ging. Des avonds hield hij stil op 40 mijlen afstand van Yola en v&oacute;&oacute;r hem, maar in de verte, verhieven zich de puntige
+toppen van den berg Mendif. De doctor liet de ankers uitwerpen in den top van een hoogen boom; maar een hevige wind slingerde
+den ballon zoodanig, dat hij hem bijna in eene horizontale stelling bracht en soms den toestand van het schuitje uiterst gevaarlijk
+maakte. Ferguson sloot dien nacht geen oog, dikwijls was hij op het punt het ankertouw door te hakken en den storm te ontvluchten.
+Eindelijk bedaarde deze en de schommelingen van den luchtballon hadden niets verontrustends meer.
+
+<a id="d0e2561"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2561">165</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p165.jpg" alt="De kraters van het Mendifgebergte. Blz. 166."></p>
+<p class="figureHead">De kraters van het Mendifgebergte. Blz. <a href="#d0e2572">166</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Des anderen daags was de wind minder hevig, maar verwijderde de reizigers van de stad Yola, die, pas weder opgebouwd door
+de Foullanaas, de nieuwsgierigheid van Ferguson opwekte; men moest <a id="d0e2572"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2572">166</a>]</span>zich echter getroosten noordwaarts en zelfs een weinig oostwaarts te gaan. Kennedy stelde voor in dit land halt te houden
+om te jagen; Joe beweerde, dat de behoefte aan versch vleesch zich deed gevoelen; maar de woeste zeden van dit land, de houding
+der bevolking, eenige geweerschoten op de Victoria gelost, deden den doctor besluiten zijne reis te vervolgen. Men trok toen
+eene streek door, die het tooneel was van moord en brand, waar onophoudelijk wordt oorlog gevoerd en waar de sultans hun rijk
+op het spel zetten te midden van een woest bloedbad. Talrijke en volkrijke dorpen met langwerpige hutten strekten zich uit
+tusschen de groote weiden, wier dik gras met paarsche bloemen was bezaaid; de hutten op groote bijenkorven gelijkende, werden
+beschut door puntige palissaden. De hellingen der heuvels herinnerden aan de &#8220;glen&#8221; in de Schotsche hooglanden en Kennedy
+maakte dikwijls die opmerking. In weerwil zijner pogingen ging de doctor recht noord-oostwaarts naar het Mendif-gebergte,
+dat in de wolken verdween; de hooge toppen dezer bergen scheiden het dal van den Niger van het dal van het meer Tchad. Weldra
+zag men den Bag&eacute;l&eacute; met zijne 28 dorpen, die als het ware aan zijne zijde hingen, als een troep kinderen aan den boezem hunner
+moeder; het was een prachtig schouwspel voor de blikken van hen, die dit in hun geheel konden overzien; de kloven waren bedekt
+met velden rijst en arachiden. Ten drie uur bevond de Victoria zich tegenover het gebergte Mendif. Men had het niet kunnen
+mijden en moest het overtrekken; de doctor gaf door middel van eene temperatuur van 180 graden aan den ballon eene nieuwe
+stijgkracht van bijna 1600 pond; hij steeg hooger dan 8000 voet. Dit was de grootste hoogte die zij op hunne reis hadden bereikt
+en de temperatuur werd zoo laag dat de reizigers hunne dekens moesten gebruiken. Ferguson haastte zich te dalen; het omkleedsel
+van den ballon spande zich uit tot barstens toe; echter had hij den tijd om den vulkanischen oorsprong der bergen waar te
+nemen, wier uitgedoofde kraters nu slechts diepe afgronden zijn. Eene groote menigte vogelendrek gaf aan de zijden van het
+Mendif gebergte het aanzien van kalkrotsen, en er was genoeg voorraad om de landen van geheel het Vereenigde Koninkrijk te
+bemesten. Ten vijf uur ging de ballon, beschut tegen de zuidewinden, zachtjes langs de helling der bergen en hield stil op
+eene groote opene plek, ver van elke woning; zoodra hij op den grond was gekomen, werden er voorzorgen genomen om hem er stevig
+vast te houden en Kennedy met zijn geweer in de hand, begaf zich naar de hellende vlakte. Weldra kwam hij terug met een half
+dozijn wilde eenden en eene soort van kleine snippen, die Joe zoo goed hij kon gereed maakte. Het maal was aangenaam en de
+nacht ging in diepe rust voorbij.
+
+
+<a id="d0e2574"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2574">167</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2532" href="#d0e2532src" class="noteref">1</a></span> Mery.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2544" href="#d0e2544src" class="noteref">2</a></span> Een persoon uit de grieksche fabelleer, die de almacht der goden had willen beproeven. Daartoe noodigde hij hen op een maaltijd
+en zette hun het gebraden lijk voor van zijn zoon Pelops. Jupiter veroordeelde hem daarom, om in de onderwereld midden in
+het water te staan, met een met vruchten beladen boom boven zich. Telkens als hij het water of de vruchten wilde aanraken,
+weken zij terug.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2556" href="#d0e2556src" class="noteref">3</a></span> 2533.765 Meter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2575"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Mosfeia.&#8212;De Scheik.&#8212;Denham, Clapperton, Oudney.&#8212;Vogel.&#8212;De hoofdstad van Loggoum.&#8212;Toole.&#8212;Windstilte boven Kernak.&#8212;De landvoogd
+en zijn hof.&#8212;De aanval.&#8212;De brandduiven.
+</p>
+</div>
+<p>Des anderen daags, den 11<sup>den</sup> Mei, hernam de ballon zijn avontuurlijken loop, de reizigers vertrouwden op hem als de zeeman op zijn schip. Vreeslijke orkanen,
+keerkringshitte, gevaarlijke opstijgingen, nog gevaarlijker dalingen, dit alles was zij goed te boven gekomen. Men kan zeggen
+dat Ferguson hem met een enkel gebaar bestuurde en de doctor koesterde geene vrees omtrent den goeden uitslag der reis, zonder
+echter het punt van aankomst te weten. Maar in dit land van barbaren en dweepers verplichtte de voorzichtigheid hem de strengste
+voorzorgen te nemen; hij beval dus zijne reisgenooten aan voortdurend een oog in &#8217;t zeil te houden. De wind voerde hen een
+weinig meer noordwaarts en tegen negen uur zagen zij de groote stad Mosfeia, op eene hoogte gebouwd, welke zelve tusschen
+twee hooge bergen ligt besloten; zij was onneembaar, een nauwe weg tusschen een moeras en een bosch verleende den eenigen
+toegang tot haar. Op dit oogenblik deed een Scheik, vergezeld van een geleide te paard, in veelkleurige kleederen, voorafgegaan
+door trompetters en voorloopers, die de takken voor hem uit den weg ruimden, zijne intrede in de stad. De doctor daalde neder
+om deze inlanders meer van nabij te zien, maar naar mate de ballon grooter werd in hunne oogen, gaven zij teekens van groote
+vrees en snelden weg met al de snelheid hunner voeten of paarden. De Scheik alleen ging niet van zijne plaats, nam zijn lang
+musket, laadde het en wachtte moedig. De doctor naderde op nauwelijks 150 voet afstand en groette hem vriendelijk in het Arabisch.
+Maar op deze woorden, die uit den hemel kwamen, sprong de Scheik ter aarde, knielde in het stof op den weg en de doctor kon
+hem van zijn gebed niet afhouden.&#8212;&#8220;Het is onmogelijk,&#8221; zeide hij, &#8220;dat deze lieden ons anders dan voor bovennatuurlijke wezens
+houden; bij de eerste aankomst van Europeanen hielden zij hen voor een bovenmenschelijk ras. En als de Scheik van deze ontmoeting
+spreekt, zal hij het feit met alle hulpmiddelen eener arabische verbeeldingskracht opsieren. Oordeelt nu eens, wat de legenden
+eens van ons zullen zeggen.&#8221;&#8212;&#8220;Het zal misschien te bejammeren zijn,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;in het belang der beschaving zou
+het beter zijn voor eenvoudige menschen door te gaan, dat zou aan die negers een geheel ander denkbeeld geven van de europeesche
+macht.&#8221;&#8212;&#8220;Juist, mijn waarde Dick; maar wat kunnen wij er aan <a id="d0e2586"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2586">168</a>]</span>doen? Al verklaardet gij aan de geleerden van dit land in het breede de samenstelling en werking van een luchtballon, zij
+zouden het niet begrijpen en altijd aan eene bovennatuurlijke tusschenkomst gelooven.&#8221;&#8212;&#8220;Mijnheer,&#8221; vroeg Joe, &#8220;gij hebt gesproken
+van de eerste Europeanen, die dit land onderzocht hebben, wie zijn dat?&#8221;&#8212;&#8220;Mijn beste jongen, wij zijn juist op den weg, dien
+Denham gevolgd is: te Mosfeia werd hij ontvangen door den Sultan van Mandara; hij had Bornou verlaten, vergezelde den Scheik
+op eene expeditie tegen de Fellatahs, woonde den aanval op de stad bij, die met de pijlen harer bewoners dapper weerstand
+bood aan de arabische kogels en de troepen van den Scheik op de vlucht jaagde, dit alles was slechts een voorwendsel tot moord
+en plundering; de majoor werd geheel uitgeplunderd, naakt uitgeschud en zonder een paard, onder welks buik hij zich verborg
+en dat hem, door zijn snellen loop, in staat stelde de overwinnaars te ontkomen, zou hij nooit weder te Kouka, hoofdstad van
+Bornou gekomen zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wie was die majoor Denham?&#8221;&#8212;&#8220;Een onverschrokken Engelschman, die van 1822 tot 1824 het bevel voerde
+over eene expeditie in Bornou, vergezeld door kapitein Clapperton en doctor Oudney; zij vertrokken in Maart van Tripoli, kwamen
+te Mourzouk, hoofdstad van Fezzan en den weg volgende, dien later doctor Barth moest inslaan om naar Europa terug te keeren,
+kwamen zij den 16<sup>den</sup> Februari 1823 te Kouka, bij het meer Tchad. Denham deed verscheidene ontdekkingstochten in Bornou, Mandara en aan de oostelijke
+oevers van het meer; gedurende dien tijd drongen kapitein Clapperton en doctor Oudney den 15<sup>den</sup> December 1823 in Soudan tot Sackatou door en Oudney stierf van vermoeienis en uitputting in de stad Murmur.&#8221;&#8212;&#8220;Dit gedeelte
+van Afrika,&#8221; vroeg Kennedy, &#8220;heeft der wetenschap dus vele slachtoffers gekost?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, deze streek is noodlottig; wij gaan
+recht toe op het koninkrijk Barghimi, waar Vogel in 1836 doortrok om in Wada&iuml; door te dringen, waar hij verdwenen is. Deze
+jongeling werd, drie-en-twintig jaar oud, gezonden om doctor Barth te helpen: zij ontmoetten elkander den 1<sup>sten</sup> December 1854, waarop Vogel het land begon te onderzoeken; omstreeks 1856 gaf hij in zijne laatste brieven zijn voornemen
+te kennen om het koninkrijk Wada&iuml; te doorkruisen, waar geen Europeaan nog was geweest; het schijnt, dat hij de hoofdstad Wara
+bereikte, waar hij volgens sommigen gevangen werd genomen, volgens anderen ter dood gebracht, omdat hij een heiligen berg
+der omstreken had trachten te beklimmen; maar men moet niet zoo licht aan den dood der reizigers gelooven, dit wint de moeite
+uit hen op te zoeken; hoe dikwijls toch is de tijding van den dood van doctor Barth officieel bekend gemaakt, hetgeen hem
+dikwijls rechtmatig verbitterde! Het is dus zeer mogelijk dat Vogel door den sultan van Wada&iuml; wordt gevangen gehouden, in
+de hoop hem te doen <a id="d0e2597"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2597">169</a>]</span>loskoopen. De baron Neimans ging op weg naar Wada&iuml;, toen hij in 1855 te Ka&iuml;ro stierf. Wij weten nu dat de Heuglin met de expeditie
+van Leipzig de sporen van Vogel gevolgd is, dus zullen wij <a id="d0e2599"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2599">170</a>]</span>weldra zekerheid hebben omtrent het lot van dien jongen en belangwekkenden reiziger.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span><a id="d0e2603src" href="#d0e2603" class="noteref">1</a>
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p169.jpg" alt="De gouverneur van Loggoum. Blz. 171."></p>
+<p class="figureHead">De gouverneur van Loggoum. Blz. <a href="#d0e2623">171</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Mosfeia was reeds lang aan den horizon verdwenen, Mandara vertoonde aan de blikken der reizigers zijne verbazende vruchtbaarheid
+met zijne acacia-bosschen en de kruidachtige planten der katoen- en indigo-velden; de Shari, die 80 mijlen verder zich in
+het meer Tchad stort, stroomde onstuimig verder. De doctor wees op de kaarten zijn loop aan zijne reisgezellen.&#8212;&#8220;Gij ziet,&#8221;
+zeide hij, &#8220;dat de onderzoekingen van dien geleerde uiterst nauwkeurig zijn; wij gaan recht af op het district Loggoum en
+misschien zelfs op de hoofdstad Kernak; daar stierf de ongelukkige Toole, nauwelijks 22 jaar oud; hij was een jonge Engelschman,
+vaandrig van het 80<sup>ste</sup> regiment, die zich sedert eenige weken bij majoor Denham in Afrika had gevoegd, waar hij weldra den dood vond. Men kan deze
+onmetelijke streek met recht het kerkhof der Europeanen noemen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Eenige kano&#8217;s, vijftig voet lang, zakten de Shari af; de Victoria, 1000 voet van de aarde, trok weinig de aandacht der inlanders
+tot zich, maar de wind, die tot heden nog al hevig was, begon te gaan liggen.&#8212;&#8220;Zullen wij weder windstilte krijgen?&#8221; zeide
+de doctor.&#8212;&#8220;Goed, meester, wij zullen niet altijd gebrek aan water hebben, noch de woestijn behoeven te vreezen.&#8221;&#8212;&#8220;Neen, maar
+nog geduchter volken.&#8221;&#8212;&#8220;Zie,&#8221; zeide Joe, &#8220;iets dat op eene stad gelijkt.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is Kernak. De laatste zucht van den wind voert
+ons daarheen en wij kunnen, als wij willen, een nauwkeurigen platten grond daarvan teekenen.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen wij niet nader komen?&#8221;
+vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Niets is gemakkelijker, Dick, wij zijn recht boven de stad; laat mij de kraan van de gaspijp een weinig toedraaien
+en wij zullen weldra dalen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria bleef een halfuur daarna onbeweeglijk op tweehonderd voet van den grond.&#8212;&#8220;Nu zijn wij dichter bij Kernak,&#8221; zeide
+de doctor, &#8220;dan een man op het kruis der St. Paulskerk te Londen van den grond is. Dus kunnen wij op ons gemak zien.&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+is toch dit geluid van houten hamers, dat men aan alle kanten hoort?&#8221; Joe keek oplettend rond en zag dat het geraas werd gemaakt
+door de talrijke wevers, die in de open lucht hun linnen klopten, dat uitgespreid was op groote boomstronken. De hoofdstad
+van Loggoum kon dus in haar geheel worden waargenomen, gelijk een ontrolde plattegrond; het was een ware stad met op eene
+rechte lijn staande huizen en vrij breede straten; op het midden van een groot plein werd slavenmarkt gehouden, er was een
+groote toevloed <a id="d0e2623"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2623">171</a>]</span>van klanten; want de mandaraansche vrouwen, die zeer kleine handen en voeten hebben, zijn zeer gezocht en worden voordeelig
+verkocht.
+
+</p>
+<p>Het gezicht van den ballon had de reeds zoo dikwijls vermelde gevolgen; eerst kreten en daarop eene stomme verbazing; de zaken
+werden geschorst, het geraas hield op. De reizigers bleven onbeweeglijk en verloren geene enkele bijzonderheid van deze volkrijke
+stad uit het oog, zij daalden zelfs tot op zestig voet van den grond. Toen kwam de gouverneur van Loggoum uit zijne woning,
+zijn groenen standaard ontrollende, vergezeld door zijne muzikanten, die op schelle buffelhoorns bliezen en de menigte verzamelde
+zich om hem. Doctor Ferguson wilde zich doen verstaan, het gelukte hem niet. Deze bevolking, met een hoog voorhoofd, gevlochte
+haren en een arendsneus, scheen fier en verstandig, maar de tegenwoordigheid van de Victoria bracht haar zonderling in de
+war; men zag ruiters naar alle richtingen snellen; weldra werd het duidelijk dat de troepen van den vorst zich verzamelden
+om een zoo buitengewonen vijand te bestrijden. Joe ontplooide zakdoeken van alle kleuren, het baatte niets. Echter gebood
+de Scheik, door zijn hof omringd, stilte en sprak eene redeneering uit, waarvan de doctor niets begreep; het was arabisch
+vermengd met barghimisch; maar aan de algemeene gebarentaal herkende hij eene bepaalde uitnoodiging om heen te gaan; hij zou
+niets liever hebben gewenscht, maar bij gebrek aan wind was dit onmogelijk. Zijne onbeweeglijkheid verbitterde den Scheik
+en zijne hovelingen begonnen te huilen om het monster te verplichten zijn weg te vervolgen.
+
+</p>
+<p>Deze hovelingen waren zonderlinge personages, met vijf of zes kakelbonte hemden om het lijf; zij hadden vreeslijk dikke buiken,
+van welke eenigen valsch schenen. De doctor verbaasde zijne reisgezellen door hun mede te deelen dat dit de wijze was om den
+sultan het hof te maken. De omvang van het onderlijf was de maatstaf voor de eerzucht der mannen. Deze dikke menschen maakten
+gebaren, schreeuwden, vooral een van hen, die eerste minister moest zijn, als ten minste zijn omvang hier beneden zijn belooning
+ontving. De menigte der negers voegde hunne kreten bij die van het hof, terwijl zij de gebaren even als apen nabootsten, hetgeen
+eene enkele en oogenblikkelijke beweging van tienduizend armen veroorzaakte. Bij deze middelen tot het aanjagen van vrees,
+die onvoldoende werden geacht, voegde men andere, die geduchter waren. Soldaten, gewapend met bogen en pijlen, schaarden zich
+in slagorde; maar reeds zwol de Victoria en steeg bedaard buiten hun bereik. De Scheik, toen een musket grijpende, mikte op
+den ballon. Maar Kennedy hield hem in het oog en met een kogel uit zijne karabijn verpletterde hij het wapen in de hand van
+den Scheik. Op deze onverwachte slag volgde eene algemeene vlucht, <a id="d0e2629"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2629">172</a>]</span>iedereen keerde, zoo snel hij kon, naar zijne hut terug, en gedurende het overige gedeelte van den dag bleef de stad geheel
+eenzaam. De nacht kwam en met hem volkomen windstilte. Men moest besluiten onbeweeglijk te blijven op driehonderd voet van
+den grond, geen enkel vuur schitterde in het duister, er heerschte eene doodelijke stilte. De doctor verdubbelde zijne waakzaamheid;
+die stilte kon wel een valstrik verbergen. En hij had niet mis geraden. Tegen middernacht scheen de geheele stad in vuur;
+honderden vuurstreepen kruisten zich even als vuurpijlen, die eene aaneenschakeling van vlammen vormden.&#8212;&#8220;Dat is zonderling,&#8221;
+zeide de doctor.&#8212;&#8220;Maar God vergeve mij!&#8221; antwoordde Kennedy, &#8220;men zou zeggen dat de brand ons nadert.&#8221;&#8212;Inderdaad verhief zich
+deze vuurmassa, bij het geluid van verschrikkelijke kreten en losbrandingen van musketten, naar de Victoria. Joe maakte zich
+gereed ballast uit te werpen, Ferguson begreep weldra het verschijnsel. Duizenden duiven, wier staarten voorzien waren van
+brandbare stoffen, waren tegen de Victoria opgelaten; verschrikt stegen zij op terwijl zij in de lucht kringen vuur beschreven.
+Kennedy begon al zijn schietgeweer te lossen, maar wat vermocht hij tegen zulk eene tallooze menigte? Reeds omringden de duiven
+het schuitje en den ballon, welke, dit licht terugkaatsende, in eene vuurzee scheen te zweven. De doctor aarzelde niet en
+een stuk kwarts uitwerpende, hield hij zich buiten het bereik der aanvallen van die gevaarlijke vogels; twee uren lang zag
+<a id="d0e2631"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2631">173</a>]</span>men hen in den nacht heen en weder vliegen, langzamerhand verminderde hun aantal en de vuren gingen uit.&#8212;&#8220;Nu kunnen wij gerust
+slapen,&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Niet slecht uitgedacht voor wilden,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Ja, zij bezigen gemeenlijk deze duiven om de strooien
+daken der dorpen in brand te steken, maar deze keer vloog het dorp hooger.&#8221;&#8212;&#8220;Een ballon heeft bepaald geene vijanden te vreezen.&#8221;&#8212;&#8220;Wel
+zeker,&#8221; antwoordde de doctor.&#8212;&#8220;Welke dan?&#8221;&#8212;&#8220;De onvoorzichtigen in zijn schuitje; waakt dus overal en altijd, mijne vrienden.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p172.jpg" alt="De Victoria, omgeven door vogels."></p>
+</div><p>
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2603" href="#d0e2603src" class="noteref">1</a></span> Sedert het vertrek van den doctor laten brieven van El&#8217;-Obeid door Munzinger, den nieuwen aanvoerder der expeditie geschreven,
+ongelukkig geen twijfel meer aangaande den dood van Vogel.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2638"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Vertrek in den nacht.&#8212;Alle drie.&#8212;Het instinct van Kennedy.&#8212;Voorzorgen<span class="corr" title="Bron: ">.</span>&#8212;De loop van den Shari.&#8212;Het meer Tchad.&#8212;Het water van het meer.&#8212;Het rivierpaard.&#8212;Een verloren kogel.
+</p>
+</div>
+<p>Ongeveer drie uur in den morgen zag Joe, die de wacht had, eindelijk de stad onder zich verdwijnen. De Victoria ging weder
+vooruit. Kennedy en de doctor ontwaakten. Deze raadpleegde zijn kompas en zag met voldoening dat de wind hen naar het noord-noord-oosten
+voerde.&#8212;&#8220;Wij zijn gelukkig,&#8221; zeide hij, &#8220;alles gaat goed, wij zullen nog heden het meer Tchad zien.&#8221;&#8212;&#8220;Is dat eene groote uitgestrektheid
+water?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Van belang, mijn waarde Dick; op zijne grootste lengte en breedte kan dit meer 120 mijlen halen.&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+zal in onze reis eenige afwisseling geven, als wij over een water gaan.&#8221;&#8212;&#8220;Maar het komt mij voor dat wij geen klagen hebben;
+zij is zeer afwisselend in gebeurtenissen en vooral zijn wij in den best mogelijken toestand.&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel, Samuel, behalve
+de ontberingen der woestijn, hebben wij geen ernstig gevaar geloopen.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Het is zeker dat onze brave Victoria zich altijd goed heeft gedragen. Wij hebben heden den 12<sup>den</sup> Mei, wij zijn den 18<sup>den</sup> April vertrokken en hebben dus 25 dagen gereisd. Nog tien dagen dan zullen wij aangekomen zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Waar?&#8221;&#8212;&#8220;Daar weet ik niets
+van, maar wat komt het er op aan!&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, Samuel, laat ons aan de Voorzienigheid de zorg overlaten om ons te richten
+en ons gezond te doen blijven, zoo als tot nu toe! Wij zien er niet naar uit, dat wij de ongezondste landen der wereld hebben
+doorreisd.&#8221;&#8212;&#8220;Wij waren in staat te stijgen en wij hebben het gedaan.&#8221;&#8212;&#8220;Leven de luchtreizen!&#8221; riep Joe uit; &#8220;wij zijn na vijf-en-twintig
+dagen welvarend en goed uitgerust, te veel misschien, want mijne beenen beginnen stijf te worden; ik zou wel eenige <a id="d0e2658"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2658">174</a>]</span>mijlen ver willen loopen.&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult dit genoegen smaken in de straten van Londen; maar om te besluiten, wij zijn met ons
+drie&euml;n vertrokken, evenals Denham, Clapperton en Overweg, gelijk Barth, Richardson en Vogel, en gelukkiger dan onze voorgangers
+zijn wij nog allen bijeen. Maar het is van belang niet te scheiden. Als echter een van ons op den grond was en de Victoria
+moest stijgen om een plotseling, ongewoon gevaar te ontgaan, wie weet of wij hem wel ooit zouden wederzien? Daarom, ik zeg
+het rondborstig aan Kennedy, ik heb niet gaarne dat hij zich verwijdert om te jagen.&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult mij toch wel toestaan, vriend
+Samuel, dezen lust nog eens bot te vieren; het kon geen kwaad onzen voorraad te vernieuwen; overigens hebt gij v&oacute;&oacute;r ons vertrek
+mij deze reeks van jachtpartijen zoo heerlijk afgeschilderd, en tot heden heb ik er weinig aan gedaan.&#8221;&#8212;&#8220;Maar, mijn waarde
+Dick, uw geheugen schiet te kort, of uwe zedigheid doet u uwe heldendaden vergeten; ik meen, dat gij, zonder van het kleine
+wild te spreken, reeds eene antilope, een olifant en twee leeuwen op het geweten hebt.&#8221;&#8212;&#8220;Mooi! Wat beteekent dat voor een
+afrikaanschen jager, die alle dieren der schepping voorbij den loop van zijn geweer ziet gaan? Kijk, zie dezen troep giraffen
+eens.&#8221;&#8212;&#8220;Giraffen,&#8221; zeide Joe, &#8220;zij zijn zoo groot als mijn vuist.&#8221;&#8212;&#8220;Omdat wij 1000 voet boven hen zijn, maar van nabij zult
+gij zien, dat zij driemaal hooger zijn dan gij.&#8221;&#8212;&#8220;En wat zegt gij van dezen troep gazellen?&#8221; hernam Kennedy, &#8220;en van deze
+struisvogels, die met de snelheid van den wind vluchten.&#8221;&#8212;&#8220;Struisvogels!&#8221; zeide Joe, &#8220;het zijn kippen.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons zien, Samuel,
+kunnen wij niet naderbij komen?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer zeker, Dick, maar niet op de aarde gaan. Waartoe zou het ook dienen die dieren te dooden,
+die ons van hoegenaamd geen nut zijn? Als het nog te doen was om een leeuw, eene tijgerkat of eene hyena te dooden, zou ik
+dat begrijpen, het zou altijd een gevaarlijk dier minder zijn; maar eene antilope, eene gazelle schieten, zonder ander voordeel
+dan de ijdele voldoening van uwe begeerten als jager, dat is waarlijk der moeite niet waard. Wij zullen op 100 voet van den
+grond stil blijven, en als gij een of ander wild dier ziet, zult gij ons een genoegen doen het een kogel in het hart te jagen.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria daalde langzamerhand, evenwel op eene veilige hoogte blijvende. In eene wilde en zeer bevolkte streek, moest men
+op onverwachte gevaren bedacht zijn. De reizigers volgden toen den loop van den Shari; de bekoorlijke oevers van die rivier
+verdwenen onder het lommer der boomen; klimplanten slingerden er van alle kanten om en brachten verschillende schakeeringen
+van kleuren voort. De krokodillen speelden in de zon of dompelden onder water met de snelheid eener hagedis; spelende kwamen
+zij aan de talrijke eilanden, die den loop der rivier tegenhielden. Aldus trokken zij, te midden eener rijke en weelderige
+natuur, door <a id="d0e2662"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2662">175</a>]</span>het district Maffatay. Tegen negen uur des morgens bereikten de reizigers eindelijk den zuidelijken oever van het meer Tchad.
+Daar was dan die Kaspische Zee van Afrika, wier bestaan zoolang tot de fabelen was gerekend, die binnenzee welke slechts werd
+bereikt door Denham en Barth. De doctor beproefde den tegenwoordigen vorm daarvan te bepalen, die zeer verschillend was van
+dien van 1847. Inderdaad, het is onmogelijk eene kaart van dit meer te maken; het wordt omringd door bijna onoverschrijdbare
+moerassen, waarin Barth dacht om te komen; van jaar tot jaar veranderen deze moerassen bedekt met riet en vijftien voet hooge
+papyrussen, in het meer zelf; dikwijls ook worden de steden aan zijne oevers ten halve overstroomd, zooals het Ngornou in
+1856 gebeurde; en nu zwemmen de rivierpaarden op de plaatsen waar de woningen van Bornou stonden. De zon schoot hare verblindende
+stralen op dit kalme water, en in het noorden smolten de twee elementen aan den horizon ineen. De doctor wilde de natuur van
+het water onderzoeken, dat hij lang gemeend had zout te wezen; er stak geen gevaar in de oppervlakte van het meer te naderen
+en het schuitje ging er langs als een vogel, op vijf voet afstands. Joe dompelde er eene flesch in en haalde haar halfvol
+op; men beproefde het water en bevond het ondrinkbaar, en met een zekeren smaak van loogzout aangedaan.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p175.jpg" alt="De Victoria boven een paar nijlpaarden."></p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e2669"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2669">176</a>]</span></p>
+<p>Terwijl de doctor het resultaat van zijn onderzoek opschreef, hoorde hij een schot aan zijne zijde. Kennedy had geen weerstand
+kunnen bieden aan de begeerte een reusachtig rivierpaard een kogel toe te zenden, het verdween op het geluid van de losbranding
+en de kegelvormige kogel van den jager scheen hem niets te deren.&#8212;&#8220;Het zou beter geweest zijn hem te harpoeneeren,&#8221; zeide
+Joe.&#8212;&#8220;En hoe?&#8221;&#8212;&#8220;Met een van onze ankers. Dat zou een passende hoek geweest zijn voor zulk een dier.&#8221;&#8212;&#8220;Maar,&#8221; zeide Kennedy,
+&#8220;Joe heeft daar waarlijk een denkbeeld&#8221;... &#8220;Dat ik u verzoek niet ten uitvoer te brengen,&#8221; antwoordde den doctor. &#8220;Het dier
+zou ons spoedig daarheen gesleept hebben, waar wij niet noodig hebben.&#8221;&#8212;&#8220;Vooral nu wij zekerheid hebben omtrent het water
+van het meer Tchad. Kan men dit dier eten, mijnheer Ferguson?&#8221;&#8212;&#8220;Het is niets anders dan een zoogdier, dat tot het ras der
+dikhuidigen behoort; zijn vleesch is uitmuntend, zegt men en maakt een tak uit van een aanzienlijken handel onder de stammen
+aan de oevers van het meer.&#8221;&#8212;&#8220;Dan spijt het mij dat het schot van mijnheer Dick niet beter heeft getroffen.&#8221;&#8212;&#8220;Dit dier is
+slechts kwetsbaar aan den buik en tusschen de dijen; de kogel van Dick heeft hem zelfs niet eens geschampt. Maar als het terrein
+mij gunstig schijnt, zullen wij aan het noordelijke uiteinde van het meer stilhouden, daar zal Kennedy als in eene menagerie
+zijn en zich op zijn gemak schadeloos kunnen stellen.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu!&#8221; zeide Joe, &#8220;laat mijnheer Dick een weinig jacht maken op het
+rivierpaard! Ik zou wel eens het vleesch van dit tweeslachtig dier willen proeven; het is waarlijk niet natuurlijk tot in
+het hart van Afrika door te dringen, om slechts van kleine snippen en patrijzen te leven even als in Engeland.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2672"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De hoofdstad van Bornou.&#8212;De eilanden der Biddiomahs.&#8212;De Condors.&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">De </span>ongerustheid van den doctor.&#8212;Zijne voorzorgen.&#8212;Een aanval in de lucht.&#8212;Het gescheurde omkleedsel.&#8212;De val.&#8212;Verhevene opoffering.&#8212;De
+noordelijke kust van het meer.
+</p>
+</div>
+<p>Sedert zijne aankomst aan het meer Tchad had de doctor een luchtstroom gevonden, die hem meer naar het westen voerde, eenige
+wolken matigden de hitte van den dag, en men gevoelde overigens op deze groote uitgestrektheid water een weinig koelte; maar
+tegen een uur naderde de ballon, dit gedeelte van het meer schuin overgestoken zijnde, op nieuw liet land.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p177.jpg" alt="De stad Kouka. Blz. 178."></p>
+<p class="figureHead">De stad Kouka. Blz. <a href="#d0e2695">178</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De doctor eerst een weinig teleurgesteld over deze richting, beklaagde <a id="d0e2693"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2693">177</a>]</span>er zich niet meer over, toen hij de stad Kouka, de vermaarde hoofdstad van Bornou, bemerkte; hij kon haar een oogenblik zien,
+omringd met hare muren van witte klei; eenige moskee&euml;n <a id="d0e2695"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2695">178</a>]</span>verhieven zich boven deze menigte dobbelsteenen, waarop de arabische huizen hier gelijken. In de tuinen achter de huizen en
+op de markten groeiden palm- en caoutchoucboomen, gekroond met een tooisel van bladeren meer dan honderd voet breed. Joe deed
+opmerken dat deze ontzettend groote parasols in overeenstemming waren met de zonnestralen.
+
+</p>
+<p>Kouka bestaat werkelijk uit twee zeer verschillende steden, van elkander gescheiden door den &#8220;dendal,&#8221; een wal van 300 vaam<a id="d0e2699src" href="#d0e2699" class="noteref">1</a>, toen bezet met voetvolk en ruiterij. Aan den eenen kant verheft zich de rijke stad met hare hooge en luchtige huizen, aan
+den anderen kant de arme stad, zijnde eene treurige verzameling van lage kegelvormige hutten, waar eene behoeftige bevolking
+een plantenleven leidt, want Kouka heeft noch handel noch nijverheid. Kennedy vond dat het eenige gelijkenis had met <span class="corr" title="Bron: Edimburg">Edinburg</span>, als het zich in eene vlakte uitspreidde met hare twee geheel verschillende steden. Maar nauwelijks konden de reizigers een
+blik daarop werpen: want met alle veranderlijkheid welke de luchtstroomen van deze streek kenmerkt, voerde een tegenwind hen
+veertig mijlen ver over het meer Tchad. Toen was het een nieuw schouwspel; zij konden de talrijke eilanden van het meer tellen,
+bewoond door de Biddiomahs, bloeddorstige roovers, wier nabuurschap evenzeer wordt gevreesd als die van de Touaregs der Sahara.
+Zij maakten zich gereed den Victoria moedig te ontvangen met pijlen en steenen, maar deze was die eilanden spoedig voorbij,
+waarboven hij scheen te zweven als een reusachtige schallebijter. Op dit oogenblik zag Joe naar den horizon en Kennedy aansprekende
+zeide hij: &#8220;Waarachtig, mijnheer Dick, gij die altijd van jagen droomt, zie hier uwe zaak.&#8221;&#8212;&#8220;Wat is het dan, Joe?&#8221;&#8212;&#8220;Deze keer
+zal mijn meester geene tegenwerping maken.&#8221;&#8212;&#8220;Wat is er dan toch?&#8221;&#8212;&#8220;Ziet gij daar ginds dien troep groote vogels die op ons
+afkomen?&#8221;&#8212;&#8220;Vogels!&#8221; zeide de doctor, zijn verrekijker nemende.&#8212;&#8220;Ik zie hen,&#8221; antwoordde Kennedy, &#8220;zij zijn ten minste twaalf
+in getal.&#8221;&#8212;&#8220;Veertien, als het u belieft,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Geve de hemel dat zij van eene kwaadaardige soort mogen wezen, opdat
+de teerhartige Samuel niets hebbe te zeggen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal niets te zeggen hebben,&#8221; antwoordde Ferguson, &#8220;maar ik zag deze vogels
+liever ver van ons.&#8221;&#8212;&#8220;Zijt gij er bang voor?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Het zijn condors, Joe, van de grootste soort, en als zij ons aanvallen....&#8221;&#8212;&#8220;Welnu!
+dan zullen wij ons verdedigen, Samuel, wij hebben wapens genoeg om hen te ontvangen. Ik geloof toch niet dat deze vogels zoo
+te vreezen zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wie weet?&#8221; antwoordde de doctor.
+
+</p>
+<p>Tien minuten later was de troep op een geweerschot-afstand <a id="d0e2707"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2707">179</a>]</span>genaderd; deze veertien vogels deden de lucht van hunne schorre kreten weergalmen, zij naderden den ballon meer verwoed dan
+verschrikt over zijne tegenwoordigheid.&#8212;&#8220;Wat schreeuwen zij,&#8221; zeide Joe, &#8220;welk geweld! Het staat hun waarschijnlijk niet aan,
+dat men hun gebied betreedt en zich veroorlooft te vliegen zoo als zij.&#8221;&#8212;&#8220;In waarheid,&#8221; zeide de jager, &#8220;zij zien er vrij
+verschrikkelijk uit, en ik geloof dat zij zeer geducht zouden zijn als zij eene goede karabijn hadden!&#8221;&#8212;&#8220;Zij hebben die niet
+noodig,&#8221; antwoordde Ferguson, die zeer ernstig werd.
+
+</p>
+<p>De condors vlogen rond in ontzettend groote kringen, die langzamerhand om den ballon kleiner werden; zij doorkruisten de lucht
+met eene phantastische snelheid, soms met de snelheid van een kogel dalende. De doctor ongerust zijnde besloot te stijgen
+om deze gevaarlijke vogels te ontkomen. Maar de condors stegen met hem, weinig geneigd om hem te verlaten.&#8212;&#8220;Het schijnt dat
+zij het op ons hebben voorzien,&#8221; zeide de jager, zijne karabijn ladende.&#8212;Inderdaad zij naderden, en meer dan een kwam op nauwelijks
+vijftig voet afstands en scheen de wapens van Kennedy te braveeren, &#8220;Ik heb machtig grooten lust op hen te schieten,&#8221; zeide
+deze.&#8212;&#8220;Neen, Dick, laat ons ze niet woedender maken. Dat zou hen aansporen om ons aan te vallen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar ik zou ze gemakkelijk
+overwinnen.&#8221;&#8212;&#8220;Gelooft gij dat! gij bedriegt u, Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Wij hebben meer dan een kogel voor elk van hen.&#8221;&#8212;&#8220;En als zij op het
+bovenste gedeelte van den ballon nederschieten, hoe zult gij hen dan bereiken? Stel u voor dat gij u bevindt in tegenwoordigheid
+van een troep leeuwen op de aarde, of haaien in volle zee! Voor den luchtreiziger is de toestand even gevaarlijk.&#8221;&#8212;&#8220;Spreekt
+gij in ernst, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer zeker, Dick.&#8221;&#8212;&#8220;Wachten wij dan.&#8221;&#8212;&#8220;Wacht. Houd u gereed in geval van aanval, maar vuur niet zonder
+mijn bevel.&#8221;
+
+</p>
+<p>De vogels schoolden toen op geringen afstand zamen; men zag duidelijk hun hals uitgestrekt door hun geschreeuw, hunne kraakbeenachtige
+kuif, met paarsche tepeltjes bezet, verhief zich van woede. Zij waren van de grootste soort; hun lichaam was meer dan drie
+voet lang en het bovenste gedeelte hunner witte vleugels schitterde in de zon; men zou hen gevleugelde haaien hebben genoemd,
+waarmede zij zeer veel overeenkomst hadden.&#8212;&#8220;Zij volgen ons,&#8221; zeide de doctor, toen hij hen met zich zag stijgen, &#8220;en al stijgen
+wij nog zoo hoog, hun vlucht zou hen nog hooger voeren.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dan te doen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;De doctor antwoordde niet.&#8212;&#8220;Hoor,
+Samuel,&#8221; hernam de jager, &#8220;wij hebben 17 schoten tot onze beschikking, als wij met al onze wapenen vuur geven; is er geen
+middel hen te vernietigen of te verstrooien? Ik belast mij met een zeker aantal.&#8221;&#8212;&#8220;Ik twijfel niet aan uwe behendigheid, Dick,
+ik geloof gaarne dat zij, die den mond uwer karabijn <a id="d0e2713"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2713">180</a>]</span>voorbijvliegen, dood zullen nedervallen, maar, ik herhaal het, als zij het bovenste gedeelte van den ballon aanvallen, kunt
+gij hen niet meer zien, zij zullen dit omkleedsel, dat ons houdt, verscheuren, en wij zijn 3000 voet hoog.&#8221;
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik schoot een der wildste vogels recht op den ballon toe met open bek en klauwen, gereed om te bijten en te
+verscheuren.&#8212;&#8220;Vuur, vuur!&#8221; riep de doctor uit. Nauwelijks had hij dit woord uitgesproken of de vogel viel, doodelijk getroffen.
+Kennedy had een der geweren met dubbelen loop genomen, Joe nam het andere.
+
+</p>
+<p>Verschrikt door de losbarsting verwijderden de condors zich voor een oogenblik, maar kwamen bijna terstond woedend terug.
+Kennedy trof met zijn eersten kogel juist den hals van den naasten, Joe verbrijzelde den vleugel van den anderen.&#8212;&#8220;Niet meer
+dan elf,&#8221; zeide hij.&#8212;Toen veranderden de vogels van tactiek en verhieven zich gezamenlijk boven den ballon. Kennedy zag Ferguson
+aan. Ondanks zijn moed en zijne koelbloedigheid verbleekte deze. Er heerschte een oogenblik een verschrikkelijk stilzwijgen.
+Vervolgens hoorde men een gekraak als van het scheuren van zijde en het schuitje schoot weg onder de voeten der drie reizigers.&#8212;&#8220;Wij
+zijn verloren,&#8221; riep Ferguson uit, de oogen op den barometer slaande, die aanhoudend rees.&#8212;&#8220;Weg met den ballast.&#8221; In eenige
+oogenblikken waren alle stukken kwarts verdwenen.&#8212;&#8220;Wij dalen steeds! Ledigt de waterbakken?&#8212;Joe! hoort gij?&#8212;Wij storten in
+het meer!&#8221; Joe gehoorzaamde, de doctor boog zich omlaag. Het meer scheen tot hem te komen als het wassende tij; de voorwerpen
+werden zichtbaar grooter, het schuitje was slechts 200 voet van het water verwijderd.&#8212;&#8220;De mondbehoeften!&#8221; riep de doctor.
+En de kist die haar bevatte werd weggeslingerd. De val werd minder snel, maar de ongelukkigen daalden steeds. &#8220;Werpt nog meer
+weg,&#8221; riep de doctor voor de laatste maal.&#8212;&#8220;Er is niets meer,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Zeker!&#8221; antwoordde Joe, en hij verdween over
+den rand van het schuitje.&#8212;&#8212;&#8220;Joe! Joe!&#8221; zeide de doctor verstijfd van schrik. Maar Joe kon hem niet meer hooren. De verlichte
+Victoria begon weder te stijgen tot op duizend voet hoogte, en de wind in het verscheurde omkleedsel vallende, voerde hem
+naar de noordkust van het meer.&#8212;&#8220;Verloren!&#8221; zeide de jager met een kreet van wanhoop.&#8212;&#8220;Verloren om ons te redden!&#8221; antwoordde
+Ferguson.&#8212;En deze zoo stoutmoedige mannen kregen tranen in de oogen; zij bogen zich voorover om eenig spoor van den ongelukkigen
+Joe te ontdekken, maar zij waren reeds te ver. &#8220;Wat zullen wij doen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Dalen zoodra het mogelijk is, Dick,
+en dan wachten.&#8221; Na een tocht van zestig mijlen daalde de Victoria op eene onbewoonde kust neder, ten noorden van het meer;
+de ankers hechtten zich vast in een niet zeer hoogen <a id="d0e2719"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2719">181</a>]</span>boom en de jagers maakten hen stevig vast. De nacht kwam, maar Ferguson noch Kennedy konden den slaap vatten.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p181.jpg" alt="De val van Joe. Bladz. 180."></p>
+<p class="figureHead">De val van Joe. Bladz. <a href="#d0e2713">180</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+
+<a id="d0e2729"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2729">182</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2699" href="#d0e2699src" class="noteref">1</a></span> Ruim 584.7 Meter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2730"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Gissing.&#8212;Herstel van het evenwicht van de Victoria.&#8212;Nieuwe berekeningen van doctor Ferguson.&#8212;Jacht van Kennedy.&#8212;Volledig onderzoek
+van het meer Tchad.&#8212;Tangalia.&#8212;Terugkeer.&#8212;Lari.
+</p>
+</div>
+<p>Des anderen daags, den 13<sup>den</sup> Mei, herkenden de reizigers terstond het gedeelte der kust, waarop zij zich bevonden; het was eene soort van eiland van stevige
+aarde, te midden van een onmetelijk moeras. Rondom dit terrein van vasten grond verhief zich riet, dat zoo groot was als boomen
+van Europa en dat zich uitstrekte zoover het oog reiken konde. Deze onoverschrijdbare moerassen maakten de stelling van den
+ballon veilig, men had slechts de zijde van het meer in het oog te houden; de uitgestrekte oppervlakte van het water verbreedde
+zich steeds, voornamelijk in het oosten, en noch eilanden, noch vasteland was zichtbaar aan den horizon. De twee vrienden
+hadden nog niet durven spreken van hun ongelukkigen reisgezel; Kennedy was de eerste die zijne gissingen aan den doctor mededeelde.&#8212;&#8220;Joe
+is misschien niet verloren,&#8220; zeide hij.&#8212;&#8220;Hij is behendig en een zwemmer, zoo als er weinigen bestaan, hij was niet verlegen
+om de <span class="corr" title="Bron: Frith">Firth</span> of de Forth te <span class="corr" title="Bron: Edimburg">Edinburg</span> over te zwemmen. Wij zullen hem wederzien, wanneer en hoe, weet ik niet, maar laat ons van onzen kant niets verzuimen om
+hem de gelegenheid te geven zich weder bij ons te voegen.&#8221;&#8212;&#8220;God hoore u, Dick,&#8221; antwoordde de doctor met bewogene stem, &#8220;wij
+zullen alles aanwenden om onzen vriend weder te vinden. Laat ons eerst zien waar wij zijn, maar voor alles den Victoria van
+het buitenste omkleedsel, dat nu van geen nut meer is, ontdoen, dit zal ons van een aanmerkelijk gewicht bevrijden, zes-honderd-vijftig
+pond is wel der moeite waard.&#8221; De doctor en Kennedy sloegen handen aan het werk, zij ondervonden groote moeielijkheden; zij
+moesten stuk voor stuk van dit sterke taf er afrukken en het in kleine repen snijden om het uit de mazen van het net te krijgen.
+De scheur door den snavel der roofvogels gemaakt was verscheidene voeten lang. Dit werk duurde ten minste vier uren; maar
+eindelijk scheen de binnenste ballon, geheel vrij geworden, niets te hebben geleden. De Victoria was toen een vijfde deel
+kleiner geworden. Dit verschil was merkbaar genoeg om Kennedy verbaasd te doen staan.&#8212;&#8220;Zal het voldoende zijn?&#8221; vroeg hij
+den doctor.&#8212;&#8220;Vrees hieromtrent niets, ik zal het evenwicht herstellen, en als onze arme Joe terugkomt, zullen wij met hem
+wel onzen gewonen gang weten te hernemen.&#8221;&#8212;&#8220;Op het oogenblik van onzen val, Samuel, waren wij, als ik mij wel herinner, niet
+ver van een eiland.&#8221;&#8212;&#8220;Ik herinner <a id="d0e2747"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2747">183</a>]</span>het mij inderdaad, maar dat eiland, zoo als alle eilanden van het meer Tchad, wordt zonder twijfel bewoond door een ras van
+zeeroovers en moordenaars, zij zullen zeker getuigen geweest zijn van dit ongeluk, en als Joe in hunne handen valt, wat zal
+er dan van hem worden, als het bijgeloof hem niet beschermt?&#8221;&#8212;&#8220;Hij zal er zich wel uitredden, zeg ik u, ik stel vertrouwen
+in zijne behendigheid en vernuft.&#8221;&#8212;&#8220;Ik hoop het. Nu, Dick, gaat gij in den omtrek jagen, zonder u evenwel te ver te verwijderen,
+het wordt dringend noodzakelijk onze levensmiddelen te vernieuwen, waarvan het grootste gedeelte opgeofferd is.&#8221;&#8212;&#8220;Goed, Samuel,
+ik zal niet lang weg blijven.&#8221;
+
+</p>
+<p>Kennedy nam een geweer met dubbelen loop en ging in het hooge gras naar een dicht bij staand kreupelhout; talrijke schoten
+deden den doctor begrijpen dat zijne jacht niet vruchteloos zou zijn. In dien tijd hield hij zich bezig de voorwerpen in het
+schuitje overgebleven, op te nemen en den tweeden luchtballon in evenwicht te brengen; er bleef dertig pond pemmican, eenige
+voorraad thee en koffie, ongeveer anderhalve gallon<a id="d0e2751src" href="#d0e2751" class="noteref">1</a> brandewijn, een ledige waterbak; al het gedroogde vleesch was weg. De doctor wist dat de stijgkracht van den nieuwen ballon
+door het verlies van het gas des eersten, met 900 pond was verminderd, daarop moest hij dus rekenen om zijn evenwicht tot
+stand te brengen. De nieuwe Victoria had 97000 kubiek voet<a id="d0e2754src" href="#d0e2754" class="noteref">2</a> inhoud en bevatte 33480 kubiek voet<a id="d0e2757src" href="#d0e2757" class="noteref">3</a> gas; de toestel voor uitzetting scheen in goeden staat te zijn; noch de batterij, noch de slang schenen iets te hebben geleden.
+De stijgkracht van den nieuwen ballon was dus 3000 pond ongeveer; als hij het gewicht der reizigers, van den voorraad water,
+het schuitje en zijn toebehooren, vijftig gallons<a id="d0e2760src" href="#d0e2760" class="noteref">4</a> water en 100 pond versch vleesch bij elkander rekende kwam hij tot een totaal van 2830 pond. Hij kon dus 170 pond ballast
+voor de onvoorziene gevallen medenemen, en de luchtballon was in evenwicht met de hem omringende lucht. Zijne schikkingen
+werden dienovereenkomstig gemaakt, en hij verving het gewicht van Joe door eene vermeerdering van ballast. Hij bracht den
+geheelen dag door met deze verschillende toebereidselen die eindigden bij de terugkomst van Kennedy. De jager had eene goede
+jacht gemaakt; hij bracht eene geheele lading ganzen, wilde eenden, kleine snippen, talingen en plevieren. Hij hield zich
+bezig dit wild te bereiden en te rooken. Elk stuk aan een dunnen stok gestoken, werd boven een vuur van groen hout gehangen.
+Toen het gereed was, bracht Kennedy het <a id="d0e2763"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2763">184</a>]</span>in het schuitje. Des anderen daags moest de jager zijn voorraad aanvullen. Des avonds waren de reizigers nog met dit werk
+bezig. Hun maal bestond uit pemmican, beschuit en thee. De vermoeienis, die hun honger had doen krijgen, verschafte hun een
+vasten slaap. Ieder trachtte gedurende zijne wacht de duisternis te doorboren, als hij soms de stem van Joe scheen te hooren,
+maar helaas! die stem, die zij zoo gaarne hadden willen hooren, was ver verwijderd. Bij de eerste stralen der zon wekte de
+doctor Kennedy.&#8212;&#8220;Ik heb lang nagedacht,&#8221; zeide hij, &#8220;over hetgeen wij moeten doen, om onzen reisgezel weder te vinden.&#8221;&#8212;&#8220;Wat
+ook uw voornemen zij, het is mij wel, spreek.&#8221;&#8212;&#8220;Voor alles is het van belang dat Joe weet waar wij zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel!&#8221;&#8212;&#8220;Als
+die waardige jongen zich eens ging verbeelden, dat wij hem verlieten!&#8221;&#8212;&#8220;Hij! hij kent ons te goed! Nooit zal zoo iets hem
+in de gedachte komen, maar hij moet onze verblijfplaats weten!&#8221;&#8212;&#8220;Hoe dat?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen weder in het schuitje gaan zitten en
+opstijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar als de wind ons uit den koers voert?&#8221;&#8212;&#8220;Dit zal gelukkig niet zoo zijn. Zie, Dick, hij voert ons naar het
+meer terug, en deze omstandigheid, die gisteren onaangenaam zou geweest zijn, is heden gunstig. Onze pogingen zullen zich
+dus daartoe bepalen den geheelen dag boven deze uitgestrekte wateroppervlakte te blijven. Joe moet ons daar zien; zijne blikken
+zullen ons daar onophoudelijk zoeken. Misschien zelfs zal hij ons van zijne verblijfplaats kunnen onderrichten.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Als hij alleen en vrij is, zal hij het zeker doen.&#8221;&#8212;&#8220;En als hij gevangen is,&#8221; hernam de doctor, &#8220;zal hij, daar de inlanders
+hier hunne gevangenen niet opsluiten, ons zien, en het doel van ons onderzoek begrijpen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;want wij
+moeten alle mogelijke gevallen voorzien, als wij geen spoor vinden door hem op zijn weg achtergelaten, wat zullen wij dan
+doen?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen beproeven het noordelijke gedeelte van het meer weder te bereiken en ons zooveel mogelijk in het gezicht
+houden. Daar zullen wij wachten, de oevers onderzoeken, welke Joe zeker zal trachten te bereiken, en wij zullen de plaats
+niet verlaten voordat wij alles hebben gedaan om hem weder te vinden.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons dan vertrekken,&#8221; antwoordde de jager.
+
+</p>
+<p>De doctor nam nauwkeurig hoogte van dit stuk vasten grond dat hij ging verlaten; volgens zijne kaart geloofde hij ten noorden
+van het meer Tchad te zijn, tusschen de stad Lari en het dorp Ingemini, welke beiden door majoor Denham waren bezocht. In
+dien tijd vulde Kennedy zijn voorraad vleesch aan. Hoewel de omringende moerassen sporen van rhinocerossen, lamentynen en
+rivierpaarden vertoonden, had hij geene gelegenheid een dezer groote dieren te ontmoeten. Ten zeven uur des avonds werd het
+anker van den boom losgemaakt, niet zonder groot bezwaar, dat Joe goed wist te boven te komen; de nieuwe ballon steeg tweehonderd
+voet. <a id="d0e2770"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2770">185</a>]</span>Hij aarzelde eerst, terwijl hij ronddraaide, maar eindelijk in een vrij snellen luchtstroom gekomen, ging hij over het meer
+met eene snelheid van twintig mijlen per uur.
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p185.jpg" alt="De jacht was niet vruchteloos. Blz. 183."></p>
+<p class="figureHead">De jacht was niet vruchteloos. Blz. <a href="#d0e2747">183</a>.
+</p>
+</div><p>
+<a id="d0e2780"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2780">186</a>]</span></p>
+<p>De doctor hield zich standvastig op eene hoogte tusschen de 200 en 500 voet; Kennedy loste dikwijls zijne karabijn; boven
+de eilanden naderden de reizigers zelfs onvoorzichtig, met hunnen blik het kreupelhout, de struiken doorzoekende, overal waar
+maar eenig lommer, of eenige kromming in eene rots tot schuilplaats aan hun reisgezel had kunnen dienen. Zij daalden bij lange
+prauwen, die het meer doorploegden. De visschers wierpen zich, op hun gezicht, in het water en gingen naar hun eiland terug
+met weinig verholen teekenen van vrees. &#8220;Wij zien niets,&#8221; zeide Kennedy na twee uren zoekens. &#8220;Wachten wij, Dick, en verliezen
+wij den moed niet, wij moeten niet ver zijn van het eiland waar het ongeluk ons trof.&#8221;
+
+</p>
+<p>Ten elf uur was de ballon 90 mijlen gevorderd; toen ontmoette hij een nieuwen luchtstroom, die hem onder een bijna rechten
+hoek zestig mijlen ver naar het oosten voerde. Hij zweefde boven een zeer groot en bevolkt eiland, dat de doctor voor Farram
+hield, waar de hoofdstad der Biddiomahs ligt. Hij verwachtte Joe uit deze struiken te voorschijn te zien komen, hen roepende.
+Als hij vrij was kon men hem zonder moeite ontvoeren, gevangen zijnde zou hij, door dezelfde list te bezigen die gediend had
+om den zendeling te redden, weldra bij zijne vrienden teruggekeerd zijn, maar men zag niets, het was om wanhopig te worden.
+De ballon kwam ten half drie in het gezicht van Tangalia, een dorp op den oostelijken oever van het meer gelegen en dat het
+uiterste punt was dat Denham op zijn tocht had bereikt. De doctor werd ongerust over deze standvastige richting van den wind,
+hij voelde zich naar het oosten teruggevoerd, naar het midden van Afrika en de eindelooze woestijnen.&#8212;&#8220;Wij moeten volstrekt
+stil houden,&#8221; zeide hij, &#8220;en zelfs op de aarde nederdalen; in het belang van Joe vooral moeten wij boven het meer terugkomen,
+maar laat ons vooraf trachten een tegenovergestelden luchtstroom te vinden.&#8221;
+
+</p>
+<p>Gedurende meer dan een uur zocht hij op verschillende hoogten. De Victoria week steeds af naar den vasten grond, maar gelukkig
+voerde een zeer hevige luchtstroom, op duizend voet hoogte, hem terug naar het noordwesten. Het was niet mogelijk dat Joe
+op een der eilanden van het meer werd teruggehouden, want dan zou hij zeker wel een middel hebben gevonden om van zijne tegenwoordigheid
+kennis te geven; misschien had men hem op het land gesleept. Dus redeneerde de doctor, toen hij den noordelijken oever van
+het meer Tchad weder zag. Te denken dat Joe verdronken was, dit was van allen grond ontbloot. Er was een afgrijselijk denkbeeld
+in den geest van Ferguson en Kennedy opgekomen; de kaaimannen zijn talrijk in die streken! Maar geen van beiden had den moed
+zijne gedachten in woorden uit te drukken. Echter zeide de doctor zonder eenige inleiding: &#8220;De krokodillen ontmoet men slechts
+op de oevers der eilanden van het meer; Joe zal behendig genoeg <a id="d0e2787"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2787">187</a>]</span>geweest zijn om hen te ontwijken; overigens zijn zij niet zeer gevaarlijk, en de Afrikanen baden zich ongestraft zonder hunne
+aanvallen te vreezen.&#8221; Kennedy antwoordde niet, hij wilde liever zwijgen dan over deze vreeslijke mogelijkheid redeneeren.
+
+</p>
+<p>De doctor wees tegen vijf uren des avonds de stad Lari aan. De inwoners waren bezig met de inzameling van katoen, voor hunne
+hutten van gevlochten riet, te midden van zindelijk en goed onderhouden omheinde plaatsen. Deze vereeniging van een vijftigtal
+hutten was gelegen op een kleine daling van den grond in een uitgestrekt dal tusschen lage bergen. De hevige wind dreef hen
+verder voort dan den doctor aangenaam was, maar hij veranderde nogmaals en bracht hem terug naar zijn punt van vertrek, op
+dat eiland, waar hij den vorigen nacht had doorgebracht. Het anker hechtte zich in plaats van in boomtakken in sterke rietbosschen
+vast. De doctor had veel moeite om den luchtballon tegen te houden, maar eindelijk ging de wind bij het begin van den nacht
+liggen en de twee vrienden waakten te zamen, bijna wanhopig.
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2751" href="#d0e2751src" class="noteref">1</a></span> 6,68 Liter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2754" href="#d0e2754src" class="noteref">2</a></span> 2481.5 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2757" href="#d0e2757src" class="noteref">3</a></span> 1340 Kub. Meter.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2760" href="#d0e2760src" class="noteref">4</a></span> 222,64 Liter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2791"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXIV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De orkaan.&#8212;Gedwongen vertrek.&#8212;Verlies van een anker.&#8212;Treurige overdenkingen.&#8212;Genomen besluit.&#8212;De hoos.&#8212;De verzwolgen karavaan.&#8212;Tegenwind
+en gunstige wind.&#8212;Terugkeer naar het Zuiden.&#8212;Kennedy op zijn post.
+</p>
+</div>
+<p>Ten drie uur des morgens werd de wind hevig, hij keerde met eene zoo groote kracht terug, dat de ballon zonder gevaar niet
+beneden kon blijven; hij lag bijna horizontaal en het riet dreigde zijn omkleedsel te verscheuren.&#8212;&#8220;Wij moeten vertrekken,
+Dick,&#8221; zeide de doctor, &#8220;wij kunnen in dezen toestand niet blijven.&#8221;&#8212;&#8220;Maar Joe? Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;Ik verlaat hem niet! Zeker niet!
+en al zou de orkaan ons 100 mijlen naar het noorden voeren, ik zal terugkomen. Maar hier stellen wij aller veiligheid in de
+waagschaal.&#8221;&#8212;&#8220;Vertrekken zonder hem!&#8221; riep de Schot uit op den toon van diepe smart.&#8212;&#8220;Gelooft gij dan,&#8221; antwoordde Ferguson,
+&#8220;dat mijn hart niet bloedt als het uwe? Gehoorzaam ik niet aan eene gebiedende noodzakelijkheid?&#8221;&#8212;&#8220;Ik ben tot uw dienst,&#8221;
+antwoordde de jager.&#8212;&#8220;Laat ons vertrekken.&#8221;
+<a id="d0e2799"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2799">188</a>]</span></p>
+<p>Maar het vertrek had groote moeielijkheden; het anker, stevig vastgehecht, weerstond alle pogingen, en de ballon, naar den
+tegenovergestelden kant trekkende, deed het nog vaster zitten; Kennedy kon het niet losrukken en in zijn tegenwoordigen toestand
+werd zijn manoeuvre zeer hachelijk, want hij liep gevaar dat de Victoria stijgen zou voordat hij er weder in kon klimmen.
+De doctor dit gevaar willende vermijden, deed den Schot in het schuitje gaan en besloot het ankertouw door te snijden. De
+Victoria steeg 300 voet en nam terstond de richting naar het noorden. Ferguson kon slechts aan dien storm gehoorzamen, hij
+kruiste de armen over de borst en verdiepte zich in zijne treurige overdenkingen. Na eenige oogenblikken van een diep stilzwijgen
+wendde hij zich tot Kennedy, die even stil was.&#8212;&#8220;Wij hebben misschien God verzocht,&#8221; zeide hij, &#8220;het was geen menschenwerk
+eene dergelijke reis te ondernemen!&#8221; En een zucht van smart ontsnapte hem.&#8212;&#8220;Nauwelijks eenige dagen geleden,&#8221; antwoordde de
+jager, &#8220;wenschen wij elkander geluk aan vele gevaren ontkomen te zijn. Wij gaven elkander de hand!&#8221;&#8212;&#8220;Arme Joe! goede brave
+jongen! Een oogenblik door zijne schatten verblind, offerde hij ze gaarne allen op! Daar is hij nu ver van ons! En de wind
+voert ons mede met onweerstaanbare snelheid!&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons zien, Samuel, als wij aannemen dat hij eene schuilplaats heeft gevonden
+bij de stammen aan het meer, zal hij dan niet kunnen doen even als de reizigers, die hen v&oacute;&oacute;r ons hebben bezocht, zoo als
+Denham en Barth? Die hebben hun vaderland wedergezien.&#8221;&#8212;&#8220;Mijn arme Dick, Joe kent geen woord van de taal, hij is alleen en
+zonder hulpmiddelen. De reizigers waarvan gij spreekt, naderden de opperhoofden slechts door hun groote geschenken te zenden,
+te midden van een geleide, gewapend en voorbereid op deze tochten. En nog konden zij de kwellingen en ellende van de ergste
+soort niet ontgaan!&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij dan dat er van onzen ongelukkigen reisgezel zal worden? Het is eene verschrikkelijke gedachte.&#8221;&#8212;&#8220;Maar
+wij zullen terugkeeren, Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;Zeker, Dick, al moesten wij de Victoria verlaten, al moesten wij te voet weder naar het
+meer Tchad gaan en ons in betrekking stellen met den Sultan van Bornou! De Arabieren kunnen geene slechte herinnering hebben
+aan de eerste Europeanen.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zal u volgen, Samuel,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;gij kunt op mij rekenen, wij zullen liever er
+van afzien deze reis ten einde te brengen! Joe heeft zich voor ons opgeofferd, wij zullen ons voor hem opofferen.&#8221;&#8212;Dit besluit
+gaf weder eenigen moed aan die twee mannen, zij gevoelden zich gesterkt door hetzelfde denkbeeld. Ferguson stelde alles in
+het werk om een tegenovergestelden luchtstroom te vinden, die hem nader bij het meer Tchad kon brengen, maar dit was toen
+onmogelijk en de daling zelfs werd onuitvoerbaar op een kalen grond en bij een zoo hevigen orkaan.
+<a id="d0e2802"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2802">189</a>]</span></p>
+<p>De ballon ging dus door het land der Tibbous, hij stak de Beladel Dj&eacute;rid over, eene woestijn, die de grens uitmaakt van Soudan,
+en kwam in eene zandwoestijn doorploegd met lange sporen van karavanen; de laatste linie van plantengroei smolt weldra samen
+met den zuidelijken horizon, niet ver van de voornaamste oase van dit gedeelte van Afrika, wier vijftig putten door prachtige
+boomen zijn overschaduwd, maar het was onmogelijk stil te houden. Een arabisch legerkamp, bestaande uit tenten van gestreepte
+stoffen, eenige kameelen die hun kop op het zand hadden uitgestrekt, verlevendigde deze eenzaamheid; maar de Victoria ging
+er overheen als een luchtverheveling en doorliep dus een afstand van zestig mijlen in drie uren, zonder dat het Ferguson gelukte
+zijn vaart te stuiten.&#8212;&#8220;Wij kunnen geen halt houden,&#8221; zeide hij, &#8220;wij kunnen niet dalen? hier is geene enkele boom, geene
+enkele verhevenheid van den grond! Zullen wij dan de Sahara oversteken? Zeker, de hemel is tegen ons.&#8221;&#8212;Hij sprak aldus met
+eene wanhopige woede, toen hij in het noorden het zand der woestijnen zag opstijgen in een dik stof; het dwarrelde onder den
+invloed van tegengestelde luchtstroomen. Te midden van een dwarlwind verdween eene geheele karavaan onder eene lawine van
+zand, de kameelen kermden erbarmelijk; kreten van wanhoop kwamen uit dien verstikkenden stofwolk. Soms stak een bont kleed
+met zijne levendige kleuren scherp af tegen dien chaos van zand, en het geloei van den storm beheerschte dit <a id="d0e2805"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2805">190</a>]</span>tooneel van verwoesting. Weldra hoopte het zand zich in dichte massa&#8217;s opeen; daar waar vroeger eene effene vlakte was, verhief
+zich een heuvel van stuifzand, onmetelijk graf eener verzwolgen karavaan.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p189.jpg" alt="Weldra hoopte het zand zich in dichte massa&#8217;s opeen."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De doctor en Kennedy waren bij dit verschrikkelijk schouwspel tegenwoordig. Zij konden hun ballon niet meer sturen, daar hij
+in tegenovergestelde luchtstroomen ronddraaide en niet meer gehoorzaamde aan de verschillende uitzettingen van het gas. Door
+deze bewegingen der lucht dwarrelde hij met duizelende snelheid, en het schuitje slingerde geweldig; de instrumenten, die
+onder de tent waren opgehangen, stieten tegen elkander met gevaar van te breken; de buizen der slang kromden zich, de waterbakken
+gingen met groot geraas van hunne plaats; de reizigers konden elkander op een afstand van twee voet niet verstaan en zij beproefden,
+door zich krampachtig aan de touwen vast te houden, aan de woede van den orkaan weerstand te bieden. Kennedy met verwilderde
+haren staroogde zonder te spreken, de doctor had zijne koelbloedigheid herkregen te midden van het gevaar en niet de minste
+ontroering was op zijne trekken te lezen, zelfs niet toen de Victoria, na eene laatste draaiing, plotseling stil bleef; de
+noordewind had de overhand gehouden en voerde hen terug langs den tegenovergestelden weg van dien van des morgens met eene
+voor het minst even groote snelheid.&#8212;&#8220;Waarheen gaan wij?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Laat dat aan de Voorzienigheid over, mijn waarde
+Dick, ik heb ongelijk gehad aan haar te twijfelen; zij weet beter dan wij wat goed voor ons is en wij keeren terug naar de
+plaatsen, die wij niet hoopten weder te zien.&#8221; Op den grond, die eerst zoo vlak en effen was, vertoonden zich na den storm
+kleine bergjes; de wind woei hevig en de Victoria vloog door de ruimte. De richting, die de reizigers volgden, verschilde
+een weinig van die, in welke zij des morgens waren gegaan, en tegen negen uur zagen zij, in plaats van het meer Tchad, de
+woestijn zich voor hen uitstrekken. Kennedy deed dit opmerken.&#8212;&#8220;Het komt er weinig op aan,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;het voornaamste
+is in het zuiden terug te komen, wij zullen de steden van Bornou, Wouddie of Kouka ontmoeten en ik zal niet aarzelen daar
+stil te houden.&#8221;&#8212;&#8220;Als gij tevreden zijt, ik ben het ten volle,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;maar geve de hemel dat wij niet de woestijn
+moeten doortrekken, zoo als die ongelukkige Arabieren. Wat wij gezien hebben was verschrikkelijk.&#8221;&#8212;&#8220;En gebeurt dikwijls, Dick;
+het doortrekken van de woestijn is met andere gevaren gepaard dan het oversteken van den oceaan; de woestijn heeft alle gevaren
+der zee, zelfs het verzwelgen, en daarenboven onuitstaanbare ontberingen en vermoeienissen.&#8221;&#8212;&#8220;Het komt mij voor,&#8221; zeide Kennedy,
+&#8220;dat de wind gaat liggen, het stof van het zand is minder dicht opeengepakt, zijne golvingen verminderen en de horizon <a id="d0e2814"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2814">191</a>]</span>klaart op.&#8221;&#8212;&#8220;Des te beter, wij moeten hem oplettend met den verrekijker onderzoeken, en niets moet ons oog ontsnappen.&#8221;&#8212;&#8220;Daar
+belast ik mij mede, Samuel, en de verste boom zal niet door mij worden gezien, zonder dat gij er van verwittigd wordt.&#8221; En
+Kennedy ging, met den verrekijker in de hand, voor in het schuitje staan.
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2816"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Geschiedenis van Joe.&#8212;Het eiland der Biddiomahs.&#8212;De aanbidding.&#8212;Het verzwolgen eiland.&#8212;De oever van het meer.&#8212;De slangenboom.&#8212;Voetreis.&#8212;Lijden.&#8212;Muskieten
+en mieren.&#8212;De honger.&#8212;Voorbijgang van den Victoria.&#8212;Verdwijning van den Victoria.&#8212;Wanhoop.&#8212;Het moeras.&#8212;Een laatste kreet.
+</p>
+</div>
+<p>Wat was er van Joe geworden gedurende de vergeefsche nasporingen van zijn meester? Toen hij zich in het meer had geworpen
+was zijne eerste beweging, nadat hij op de oppervlakte was gekomen, de oogen omhoog te slaan; hij zag den Victoria, reeds
+zeer hoog boven het meer, snel stijgen, langzamerhand kleiner worden en eindelijk door een snellen luchtstroom medegevoerd
+in het noorden verdwijnen. Zijn meester, zijne vrienden waren gered.&#8212;&#8220;Het is gelukkig,&#8221; zeide hij tot zich zelven, &#8220;dat ik
+het denkbeeld heb gehad mij in het meer Tchad te werpen, het zou zeker ook bij mijnheer Kennedy opgekomen zijn en hij zou
+zeker niet geaarzeld hebben te doen zoo als ik, want het is zeer natuurlijk dat &eacute;&eacute;n mensch zich opoffert om twee anderen te
+redden.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span> Hieromtrent gerustgesteld, begon Joe om zich zelven te denken; hij was in een onmetelijk meer, omringd door onbekende volkeren
+waarschijnlijk woeste stammen. Dit was eene reden te meer om zich uit de verlegenheid te redden door slechts op zich zelven
+te rekenen, hij maakte zich dus niet beangst. Voor den aanval der roofvogels, die volgens hem zich als ware condors hadden
+gedragen, had hij een eiland aan den horizon gezien; hij besloot dus zich daarheen te richten en al zijne zwemkunst in het
+werk te stellen, na zich van de kleederen ontdaan te hebben die hem het meest hinderden; eene wandeling van vijf of zes mijlen
+hinderde hem niet, daarom dacht <a id="d0e2827"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2827">192</a>]</span>hij, zoolang hij in het volle meer was, nergens anders aan dan om te zwemmen. Na een anderhalf uur was de afstand die hem
+van het eiland scheidde, zeer verminderd. Maar naarmate hij het land naderde, maakte zich eene eerst vluchtige, daarna ernstige
+gedachte van zijn geest meester. Hij wist dat de oevers van het meer bezocht werden door ontzaglijke alligators, hij kende
+de vraatzucht dezer dieren. Hoe natuurlijk hij ook alles in deze wereld mocht vinden, gevoelde de waardige jongen zich echter
+levendig ontroerd; hij vreesde dat het blanke vleesch bijzonder naar den smaak der krokodillen zou zijn en ging dus slechts
+met de grootste voorzorgen voorwaarts, steeds een oog in het zeil houdende. Hij was slechts honderd vademen verwijderd van
+het met groene boomen overschaduwde strand, toen een sterke lucht van muskus zijne reukzenuwen aandeed. &#8220;Mooi!&#8221; zeide hij
+bij zichzelven, &#8220;dat is het juist wat ik vreesde, de kaaiman is niet ver meer.&#8221; En hij dompelde zich snel onder, maar niet
+spoedig genoeg om de aanraking van een groot lichaam te ontgaan, wiens schubbige huid hem in het voorbijgaan schampte. Hij
+achtte zich verloren en begon met wanhopige snelheid te zwemmen; hij kwam boven water om adem te halen en verdween weder.
+Daar stond hij een kwartier lang een onuitsprekelijken angst uit, dien hij met al zijne koelbloedigheid niet kon verdrijven;
+hij meende achter zich het geluid te hooren van dien grooten muil gereed om hem te verslinden. Nu zwom hij, zoo stil mogelijk,
+onder water, toen hij zich eerst bij een arm, vervolgens om zijn middel voelde grijpen.
+
+</p>
+<p>Arme Joe! hij dacht voor de laatste maal aan zijn meester en begon wanhopig te worstelen, daar hij zich niet naar den bodem
+van het meer voelde trekken, zooals de krokodillen doen om hunne prooi te verslinden, maar naar de oppervlakte. Nauwelijks
+had hij kunnen ademhalen en de oogen openen, of hij zag zich tusschen twee negers, zwart als ebbenhout, die hem stevig vasthielden
+en vreemde kreten slaakten.&#8212;&#8220;Welnu, komaan!&#8221; riep Joe uit, &#8220;negers in plaats van kaaimans! Ik heb dit waarachtig liever! Maar
+hoe durven die kerels zich hier baden?&#8221; Joe wist niet dat de inwoners van de eilanden van het meer Tchad, even als vele negers,
+straffeloos zich baden in wateren waar zich alligators bevinden, zonder zich om hunne tegenwoordigheid te bekommeren; de tweeslachtige
+dieren van dit meer staan algemeen bekend als onschadelijk. Was Joe dus nu het eene gevaar ontkomen, om in het andere te vervallen?
+Dit liet hij aan de toekomst over, en daar hij niet anders kon doen, liet hij zich zonder eenige vrees te toonen naar den
+oever slepen.&#8212;&#8220;Klaarblijkelijk,&#8221; zeide hij in zich zelven, &#8220;hebben deze menschen den Victoria over de wateren van het meer
+zien gaan even als een monster uit de lucht, en zij moeten eerbied hebben voor een man, die uit den hemel is gevallen. Laat
+hen dus begaan!&#8221;
+
+<a id="d0e2831"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2831">193</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p193.jpg" alt="Joe in het meer Tchad. Blz. 192."></p>
+<p class="figureHead">Joe in het meer Tchad. Blz. <a href="#d0e2827">192</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p>Tot zoover was Joe met zijne overdenkingen gevorderd, toen hij aan land stapte te midden eener huilende menigte van beide
+seksen en allerlei leeftijd, maar niet van alle kleuren; hij bevond zich onder <a id="d0e2842"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2842">194</a>]</span>een stam van Biddiomahs van een prachtig zwarte kleur. Hij behoefde zelfs niet te blozen over de luchtigheid zijner kleeding,
+hij was naar de laatste mode van het land &#8220;ontkleed.&#8221; Maar, voordat hij den tijd had om zich van zijn toestand rekenschap
+te geven, kon hij zich niet vergissen in de aanbidding waarvan hij het voorwerp werd. Dit stelde hem gerust, hoewel de geschiedenis
+van Kazeh<a id="d0e2844src" href="#d0e2844" class="noteref">1</a> hem in het geheugen kwam. &#8220;Ik heb een voorgevoel dat ik weder een god, de een of andere Zoon der Maan zal worden! Welnu,
+dit ambacht is even goed als een ander, als men geene keus heeft. Het voornaamste is tijd te winnen. Als de Victoria weder
+voorbijkomt, zal ik van mijne nieuwe positie gebruik maken om aan mijne aanbidders het schouwspel te geven van eene wonderbare
+hemelvaart.&#8221; Terwijl Joe aldus nadacht, verdrong de menigte zich rondom hem, zij viel op de knie&euml;n, huilde, betastte hem en
+werd zeer gemeenzaam, maar zij was ook zoo goed hem een prachtig gastmaal aan te bieden, bestaande uit zure melk met gepelde
+rijst en honig. De waardige jongen, zich in alles schikkende, deed een der beste malen van zijn leven en gaf aan het volk
+een hoog denkbeeld van de wijze, waarop de goden bij plechtige gelegenheden eten.
+
+</p>
+<p>Toen de avond gekomen was, namen de toovenaars van het eiland hem eerbiedig bij de handen en geleidden hem naar eene soort
+van hut, door talismans omringd; voordat hij er binnen ging, sloeg Joe een onrustigen blik op de hoopen beenderen, die rondom
+dit heiligdom lagen; overigens had hij al den tijd om over zijn toestand na te denken toen hij in zijne hut was opgesloten.
+Gedurende den avond en een gedeelte van den nacht hoorde hij feestzangen, het geluid van eene soort van trom en een geraas
+van ijzer, dat zeer aangenaam is voor afrikaansche ooren; huilende koren begeleidden eindelooze dansen van de negers, die
+de heilige hut met hunne lichaamsverdraaiingen en grimassen omringden.
+
+</p>
+<p>Joe kon dit waarnemen door de muren van slijk en riet; misschien zou hij, in andere omstandigheden groot behagen hebben geschept
+in deze vreemde plechtigheden, maar eene onaangename gedachte bekroop hem weldra. Hoewel alles van de goede zijde beschouwende,
+vond hij het toch droevig in dit wilde land en bij dergelijke stammen te zijn. Weinige reizigers, die zich in deze streken
+hadden gewaagd, hadden hun vaderland wedergezien. Kon hij zich wel verlaten op de aanbidding waarvan hij het voorwerp was!
+Hij had goede redenen om aan de ijdelheid van aardsche grootheid te gelooven. Hij vroeg zich af, of de aanbidding in dit land
+niet zoover ging dat men den aangebedene opat! Ondanks dit onaangenaam vooruitzicht en na eenige uren van overdenking, kreeg
+<a id="d0e2854"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2854">195</a>]</span>de vermoeienis de overhand over de akelige gedachten en Joe viel in een diepen slaap, die zonder twijfel tot aan het krieken
+van den dag zou hebben geduurd, als eene onverwachte vochtigheid den slaper niet had wakker gemaakt. Weldra werd dit vocht
+water, dat zoo hoog steeg, dat Joe tot aan zijn midden daarin stond. &#8220;Wat is dat?&#8221; zeide hij, &#8220;eene overstrooming, eene hoos,
+eene nieuwe marteling der negers! Waarachtig, ik zal niet wachten totdat het mij aan den hals komt.&#8221; Dit zeggende stootte
+hij den muur met zijn schouder in en waar bevond hij zich toen? midden in het meer. Er was geen spoor meer van het eiland
+te zien. Het was in den nacht ondergeloopen.&#8212;&#8220;Dit is een naar land voor de bewoners,&#8221; zeide Joe, en hij begon op nieuw met
+alle kracht te zwemmen. Een dezer vrij algemeene verschijnsels op het meer Tchad had den braven jongen bevrijd; meer dan &eacute;&eacute;n
+eiland, dat vast als een rots scheen, is op deze wijze verdwenen, en dikwijls moesten de volkeren aan de oevers de ongelukkigen
+opnemen, die aan deze verschrikkelijke ramp waren ontkomen. Joe was onbekend met deze bijzonderheid, maar hij maakte er gebruik
+van. Hij bemerkte een dobberend schuitje en begaf zich spoedig daarheen, het was eene soort van ruw uitgeholde boomstam. Een
+paar riemen waren er gelukkig in, en Joe, van een snellen stroom gebruik makende, liet zich drijven. &#8220;Laat ons goed onze stelling
+opnemen,&#8221; zeide Joe. &#8220;De poolster, die als een eerlijk man zijn plicht doet om iedereen het noorden aan te wijzen, zal mij
+wel te hulp willen komen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij zag met blijdschap dat de stroom hem naar den noordelijken oever voerde en liet hem begaan. Tegen twee uur des morgens
+zette hij voet aan wal op een voorgebergte, bedekt met doornachtig riet, dat zeer lastig scheen, maar een boom stond daar
+juist van pas, om hem een bed in zijne takken aan te bieden. Joe klom er in voor meerdere veiligheid en wachtte daar, zonder
+veel te slapen, de eerste zonnestralen af. Toen de dag was aangebroken met dien snelheid, eigen aan de landen onder en bij
+den evenaar gelegen, sloeg Joe een blik op den boom, die hem gedurende den nacht had beschut; een onverwacht schouwspel deed
+hem schrikken. De takken van dezen boom waren letterlijk geheel bedekt met slangen en kameleons; de bladeren waren onzichtbaar;
+men zou het een boom van eene nieuwe soort hebben genoemd, die kruipend gedierte voortbracht; onder de stralen der zon kroop
+dit alles door en over elkander. Joe ondervond een levendig gevoel van schrik, gemengd met walging en sprong ter aarde, te
+midden van het gesis van den troep. &#8220;Dat is iets,&#8221; zeide hij, &#8220;dat men nooit zal willen gelooven.&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij wist niet dat de laatste brieven van doctor Vogel deze bijzonderheid van de oevers van het meer Tchad, waar de kruipende
+dieren talrijker zijn dan in eenig ander land ter wereld, hadden doen kennen; na hetgeen hij gezien had, besloot Joe in het
+vervolg <a id="d0e2860"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2860">196</a>]</span>omzichtiger te zijn en, zich naar de zon richtende, begaf hij zich op weg naar het noordoosten, hij ontweek zorgvuldig alle
+mogelijke hutten en holen, in een woord alles wat tot menschelijke woning zou hebben kunnen dienen.
+
+</p>
+<p>Hoe dikmaals zag hij naar de lucht! Hij hoopte den ballon te ontdekken en, hoewel hij hem dien geheelen dag te vergeefs had
+gezocht, verzwakte dit zijn vertrouwen op zijn meester niet; hij had eene groote vastheid van karakter noodig om zoo koelbloedig
+te zijn. De honger voegde zich bij de vermoeienis, want wortelen, merg van heesters, zoo als de &#8220;m&eacute;l&eacute;,&#8221; of vruchten van den
+palmboom &#8220;doum&#8221;, versterken iemand niet, en echter kon hij, volgens zijne schatting ongeveer twintig mijlen westwaarts gaan.
+Zijn lichaam droeg op twintig plaatsen de sporen van duizenden doornen, waarmede het riet van het meer, de acacia&#8217;s en de
+mimosa&#8217;s bezet zijn, en zijne bebloede voeten maakten zijn gang uiterst pijnlijk. Maar eindelijk wist hij zijne smarten te
+overwinnen en des avonds besloot hij den nacht aan de oevers van het meer Tchad door te brengen.
+
+</p>
+<p>Daar had hij de steken door te staan van duizenden insecten; vliegen, muskieten, mieren van een halve duim lengte, bedekten
+daar letterlijk de aarde; na twee uren bleef aan Joe geen stuk over van de weinige kleederen die hem bedekten; de insecten
+hadden alles verslonden; het was een verschrikkelijke nacht, die den vermoeiden reiziger geen uur slaap veroorloofde; al dien
+tijd woedden de wilde zwijnen en buffels, de ajoub, eene soort van lamentyn, die zeer gevaarlijk is, in de struiken en onder
+het water van het meer. Joe durfde zich niet bewegen. Hij had moeite zijn kalmte en geduld te behouden. Eindelijk brak de
+dag weer aan; Joe stond spoedig op en men oordeele over zijn afgrijzen toen hij zag dat een vuil dier zijne legerstede had
+gedeeld; eene pad, maar eene van vijf duim breed, met een monsterachtigen, afschuwelijken kop, die hem met groote oogen aanstaarde.
+Joe voelde zich het hart in het lijf omdraaien, en door walging voortgedreven, liep hij met groote stappen naar het meer,
+om zich te baden. Dit bad deed het jeuken dat hem kwelde een weinig bedaren en, na eenige bladeren te hebben gekauwd, ging
+hij weder op weg met eene volharding, waarvan hij zich geene rekenschap wist te geven; hij had geen gevoel meer van hetgeen
+hij deed en desniettemin voelde hij dat zijne kracht sterker was dan zijne wanhoop. Echter deed een verschrikkelijke honger
+zich bij hem voelen; zijne maag, minder geduldig dan hij, klaagde; hij was verplicht eene klimplant stevig om zijn lichaam
+te binden; gelukkig kon hij zijn dorst bij iedere schrede lesschen en, zich het lijden in de woestijn herinnerende, vond hij
+het betrekkelijk gelukkig dat hij de kwellingen van den dorst niet had te doorstaan.&#8212;&#8220;Waar kan de Victoria zijn?&#8221; vroeg hij
+zich af..... &#8220;De wind is noord, hij moest naar het meer terugkeeren. Zonder twijfel zal mijnheer Samuel het evenwicht hebben
+moeten herstellen; maar de dag van gisteren zal daarvoor wel voldoende zijn geweest, het zou dus niet onmogelijk zijn dat
+heden.... Maar <a id="d0e2866"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2866">198</a>]</span>laat ons doen als of ik hem nooit moest wederzien. Alles wel bezien, als ik eene der groote steden van het meer bereik, zou
+ik in het geval verkeeren van de reizigers, van welke mijn meester ons heeft gesproken. Waarom zou ik er niet even goed afkomen
+als zij? Er zijn er die terug zijn gekomen. Komaan, moed!&#8221; Aldus sprekende en steeds voortgaande, kwam de onverschrokken Joe
+in het midden van het bosch nabij een troep wilden terecht. Hij bleef bij tijds staan en werd niet gezien. De negers hielden
+zich bezig hunne pijlen te vergiftigen met het sap der wolfsmelk, hetgeen eene voorname bezigheid is voor de stammen dezer
+streek, en dat met zekere plechtigheid geschiedt.
+
+<a id="d0e2868"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2868">197</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p197.jpg" alt="De slangenboom. Blz. 195."></p>
+<p class="figureHead">De slangenboom. Blz. <a href="#d0e2854">195</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Joe verbergde zich en bleef onbeweeglijk, zijn adem inhoudende, in eene dicht begroeide plaats, toen hij, de oogen opheffende,
+door de bladeren heen den Victoria bemerkte, die zich naar het meer richtte, nauwelijks honderd voet boven hem. Maar het was
+onmogelijk zich te doen hooren of te laten zien. Tranen kwamen hem in de oogen, niet van wanhoop, maar van dankbaarheid; zijn
+meester zocht hem! Zijn meester verliet hem niet! Hij moest het vertrek der zwarten afwachten, dan kon hij zijne schuilplaats
+verlaten en naar de oevers van het meer loopen. Maar de ballon verdween toen in het blauw des hemels. Joe besloot hem te wachten,
+hij zou zeker wel weder voorbijkomen! Hij kwam inderdaad weder voorbij, maar meer naar het oosten. Joe liep, maakte gebaren,
+schreeuwde.&#8212;Te vergeefs! Een hevige wind voerde den ballon mede met eene snelheid, die hem alle hoop ontnam. Voor de eerste
+maal verlieten de kracht en de hoop den ongelukkige; hij zag zich verloren, hij geloofde dat zijn meester was vertrokken zonder
+terug te keeren, hij durfde niet meer denken. Als een krankzinnige liep hij met bloedende voeten en een gewond lichaam den
+geheelen dag en een gedeelte van den nacht. Hij sleepte zich nu eens op de knie&euml;n, dan eens op de handen voort, hij zag het
+oogenblik nabij dat de kracht hem zou ontbreken, dat hij ging sterven. Dus voortgaande bevond hij zich eindelijk bij een moeras,
+hij viel onverwachts in een taai slijk; ondanks zijne pogingen, ondanks zijn wanhopigen tegenstand, voelde hij zich langzamerhand
+in dien modderigen grond zuigen, eenige minuten later stak hij er tot zijn midden in.&#8212;&#8220;Daar is dan de dood,&#8221; zeide hij tot
+zich zelven, &#8220;en welk een dood!....&#8221;
+
+</p>
+<p>Hij worstelde woedend, maar dit deed hem nog dieper zinken in dit graf, dat de ongelukkige zich zelven groef! Er was geen
+enkel stuk hout, dat hem kon tegenhouden, geen riet om zich aan vast te houden!&#8212;Hij begreep dat het met hem gedaan was!...
+Zijne oogen sloten zich.&#8212;&#8220;Meester! meester!... help!&#8221; riep hij uit. En die wanhopige stem, reeds half versmoord, verloor zich
+in den nacht.
+
+
+
+<a id="d0e2881"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2881">199</a>]</span></p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2844" href="#d0e2844src" class="noteref">1</a></span> Zie hoofdstuk <a href="#d0e1673">XV</a>.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e2882"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXVI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Eene verzameling aan den horizon.&#8212;Een troep Arabieren.&#8212;De vervolging.&#8212;Hij is het!&#8212;Val van het paard.&#8212;De gewurgde Arabier.&#8212;Een
+kogel van Kennedy.&#8212;Manoeuvreeren.&#8212;Ontvoering in de vlucht.&#8212;Joe wordt gered.
+</p>
+</div>
+<p>Sedert Kennedy zijn waarnemings-post voor in het schuitje had ingenomen, onderzocht hij oplettend den horizon. Na eenigen
+tijd wendde hij zich tot den doctor en zeide: &#8220;Als ik mij niet bedrieg zie ik daar ginds een troep menschen of beesten zich
+bewegen, het is nog onmogelijk hen te onderscheiden. In allen gevalle loopen zij snel, want zij jagen eene wolk van stof op.&#8221;&#8212;&#8220;Zou
+het weer een andere wind zijn?&#8221; zeide Samuel, &#8220;of eene hoos, die ons naar het noorden zal voeren?&#8221; Hij stond op om den horizon
+te onderzoeken.&#8212;&#8220;Ik geloof het niet, Samuel, het is een troep gazellen of wilde ossen.&#8221;&#8212;&#8220;Misschien, Dick, maar zij zijn ten
+minste negen of tien mijlen van ons verwijderd en zelfs met den verrekijker kan ik niets onderscheiden.&#8221;&#8212;&#8220;In allen gevalle
+zal ik hen niet uit het oog verliezen, er is iets bijzonders, dat mij vreemd voorkomt, men zou zeggen dat het ruiterij was!
+Ik bedrieg mij niet, het zijn wel ruiters! Zie!&#8221; De doctor keek oplettend naar den hem aangewezen troep.&#8212;&#8220;Ik geloof dat gij
+gelijk hebt,&#8221; zeide hij, &#8220;het is een detachement Arabieren of Tibbous, zij gaan in dezelfde richting als wij, maar wij gaan
+sneller en komen hen gemakkelijk vooruit. In een half uur zullen wij in staat zijn te zien en te oordeelen wat wij moeten
+doen.&#8221;&#8212;Kennedy had weder zijn verrekijker genomen en keek oplettend. De ruiters werden meer zichtbaar, eenigen zonderden zich
+af.&#8212;&#8220;Het is blijkbaar,&#8221; hernam Kennedy, &#8220;eene manoeuvre of eene jacht, het schijnt wel dat die lieden iets vervolgen. Ik zou
+wel willen weten wat daarvan is.&#8221;&#8212;&#8220;Geduld Dick, spoedig zullen wij hen inhalen en zelfs voorbijkomen als zij dezen weg blijven
+volgen, wij gaan met eene snelheid van twintig mijlen in het uur en geene paarden kunnen zoo snel loopen.&#8221;&#8212;Kennedy ging weder
+op zijn post en eenige oogenblikken daarna zeide hij: &#8220;Het zijn Arabieren, die met de grootste snelheid rijden, ik kan het
+volmaakt goed onderscheiden, zij zijn vijftig in getal. Ik zie hunne burnous in den wind fladderen. Het is eene exercitie
+van ruiters, hun opperhoofd gaat hen op honderd schreden vooruit en zij volgen hem.&#8221;&#8212;&#8220;Wie zij ook mogen zijn, Dick, zij zijn
+niet te vreezen en, als het noodzakelijk is, zal ik stijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Wacht nog wat, Samuel.&#8212;Dat is zonderling,&#8221; voegde Dick er,
+na een nieuw onderzoek bij, &#8220;er is iets waarvan ik mij geene rekenschap kan geven; aan hunne pogingen en de <a id="d0e2890"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2890">200</a>]</span>ongeregeldheid hunner linie schijnen deze Arabieren eerder iemand te vervolgen dan te volgen.&#8221;&#8212;&#8220;Zijt gij er zeker van, Dick?&#8221;&#8212;&#8220;Ja.
+Ik bedrieg mij niet, zij volgen geen opperhoofd, die hen voorgaat, maar een vluchteling.&#8221;&#8212;&#8220;Een vluchteling,&#8221; zeide Samuel
+ontroerd.&#8212;&#8220;Ja.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons hem niet uit het oog verliezen en wachten.&#8221;&#8212;Men won spoedig drie of vier mijlen op die ruiters,
+die echter pijlsnel reden.&#8212;&#8220;Samuel! Samuel!&#8221; riep Kennedy met bevende stem uit.&#8212;&#8220;Wat is er, Dick?&#8221;&#8212;&#8220;Is het een zinsbedrog?&#8221;&#8212;&#8220;Is
+het mogelijk?&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij zeggen?&#8221;&#8212;&#8220;Wacht.&#8221;&#8212;En de jager veegde spoedig de glazen van den verrekijker af en begon weder
+te kijken.&#8212;&#8220;Welnu?&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Hij is het, Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Hij!&#8221; zeide deze laatste.&#8212;&#8220;Dit woord &#8216;hij&#8217; zeide alles, het was
+niet noodig hem te noemen.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Hij is het, te paard! nauwelijks 100 schreden van zijne vijanden! Hij vlucht!&#8221;&#8212;&#8220;Het is wel Joe!&#8221; zeide de doctor verbleekende.&#8212;&#8220;Hij
+kan ons in zijne vlucht niet zien.&#8221;&#8212;&#8220;Hij zal ons zien,&#8221; antwoordde Ferguson, de vlam van zijne gaspijp doende minderen.&#8212;&#8220;Maar
+hoe?&#8221;&#8212;&#8220;In vijf minuten zullen wij op vijftig voet van den grond en in vijftien boven hem zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Wij moeten hem waarschuwen
+door een schot.&#8221;&#8212;&#8220;Neen! hij kan niet op zijne schreden terugkeeren, de mogelijkheid daartoe is hem afgesneden.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dan te
+doen?&#8221;&#8212;&#8220;Wachten!&#8221;&#8212;&#8220;Wachten! En deze Arabieren?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen hen inhalen en voorbijkomen! Wij zijn geen twee mijlen van hen
+af en als het paard van Joe volhoudt!&#8221;&#8212;&#8220;Groote God!&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Wat is er?&#8221;&#8212;Kennedy had een kreet van wanhoop geslaakt,
+toen hij Joe ter aarde zag vallen. Zijn paard, blijkbaar uitgeput, was nedergestort.&#8212;&#8220;Hij heeft ons gezien!&#8221; riep de doctor
+uit, &#8220;toen hij opstond heeft hij ons een teeken gegeven.&#8221;&#8212;&#8220;Maar de Arabieren zullen hem bereiken? waarom wacht hij? O! die
+moedige jongen! Hoezee?&#8221; zeide de jager, die zich niet meer kon inhouden.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p201.jpg" alt="&#8220;Meester! meester!..... help!&#8221; Blz. 198."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Meester! meester!..... help!&#8221; Blz. <a href="#d0e2866">198</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Joe, onmiddellijk na zijn val opgestaan zijnde, op het oogenblik dat een der vlugste ruiters zich op hem wierp, sprong op
+als een panther, ontweek hem door een zijsprong, wierp zich achter op zijn paard, greep den Arabier bij de keel en wurgde
+hem met zijne gespierde armen en ijzeren vingers, wierp hem in het zand en vervolgde pijlsnel zijn weg. Een schrille kreet
+der Arabieren klonk door de lucht, maar geheel met hunne vervolging bezig zijnde, hadden zij den Victoria op 500 schreden
+achter zich en nauwelijks dertig voet van den grond niet bemerkt; zij zelven waren op nauwelijks twintig paardelengten van
+den vluchteling af. Een van hen naderde Joe meer en meer en was op het punt hem met zijne lans te doorboren, toen Kennedy
+met vast oog en vaste hand hem door een kogel ter aarde deed buitelen. Joe keerde op het gehoor van dien val zich zelfs niet
+om. Een deel der bende staakte zijn loop en viel voorover in het stof op het zien van den Victoria, de overigen <a id="d0e2905"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2905">201</a>]</span>zetten hunne vervolging voort.&#8212;&#8220;Wat doet Joe toch?&#8221; riep Kennedy uit, &#8220;hij houdt niet stil.&#8221;&#8212;&#8220;Hij doet beter dan dat, Dick,
+ik heb hem begrepen! hij blijft in de richting van den luchtballon en <a id="d0e2907"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2907">202</a>]</span>rekent op ons vernuft! Ah, die brave jongen. Wij zullen hem voor den neus van die Arabieren ontvoeren, wij zijn niet meer
+dan tweehonderd schreden van hem af.&#8221;&#8212;&#8220;Wat moeten wij doen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Laat uw geweer liggen.&#8221;&#8212;&#8220;Daar,&#8221; zeide de jager,
+zijn wapen nederleggende.&#8212;&#8220;Kunt gij 150 pond ballast in uwe armen houden?&#8221;&#8212;&#8220;Nog wel meer.&#8221;&#8212;&#8220;Neen! dat is voldoende.&#8221;&#8212;De doctor
+stapelde zakken met zand op tusschen de armen van Kennedy.&#8212;&#8220;Blijf achter in het schuitje en houd u gereed dien ballast in
+eens weg te werpen. Maar bij uw leven, doe het niet v&oacute;&oacute;r mijn bevel.<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Wees gerust!&#8221;&#8212;&#8220;Zonder dat zouden wij Joe niet kunnen bereiken, hij zou verloren zijn!&#8221;&#8212;&#8220;Reken op mij.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria was toen bijna boven de ruiters, die met lossen teugel Joe achtervolgden. De doctor hield voor in het schuitje
+de ladder klaar, gereed om haar uit te werpen op het gepaste oogenblik. Joe had den afstand tusschen zich en zijne vervolgers
+behouden, dat is ongeveer vijftig voet. De Victoria trok hen voorbij.&#8212;&#8220;Opgepast!&#8221; zeide Samuel tot Kennedy.&#8212;&#8220;Ik ben gereed.&#8221;&#8212;&#8220;Joe!
+pas op!...&#8221; riep de doctor met zijn heldere stem, terwijl hij de ladder uitwierp, wier eerste sporten het stof van den grond
+opjoegen. Op den roep van den doctor keerde Joe, zonder zijn paard stil te doen staan, zich om, de ladder bereikte hem en
+op het oogenblik dat hij er zich aan vast klampte riep de doctor tot Kennedy:&#8212;&#8220;Werp uit!&#8221;&#8212;&#8220;Het is gedaan...&#8221; En de Victoria,
+ontdaan van een gewicht dat zwaarder was dan Joe, steeg 150 voet in de lucht.
+
+</p>
+<p>Joe hield zich stevig aan de ladder vast gedurende de hevige schommelingen die de ballon beschreef; vervolgens een voor de
+Arabieren onbegrijpelijk gebaar makende en met de vlugheid van een clown klimmende, kwam hij bij zijne reisgezellen, die hem
+in hunne armen ontvingen. De Arabieren slaakten een kreet van verwondering en woede. De vluchteling was hun in de vlucht ontvoerd
+en de Victoria verwijderde zich snel.&#8212;&#8220;Meester! meester!&#8221; zeide Joe.&#8212;En van ontroering en vermoeienis bezwijkende, viel hij
+in zwijm, terwijl Kennedy, bijna waanzinnig van vreugde, uitriep: &#8220;Gered! gered!&#8221;&#8212;&#8220;Zeker!&#8221; zeide de doctor, die zijne koelbloedigheid
+had teruggekregen.
+
+</p>
+<p>Joe was bijna naakt, zijne bebloede armen, zijn lichaam met wonden bedekt, dit alles getuigde van zijn lijden. De doctor verbond
+zijne wonden en legde hem onder de tent neder.
+
+</p>
+<p>Hij kwam weldra bij, vroeg een glas brandewijn, dat de doctor geloofde hem niet te moeten weigeren, daar Joe niet iemand was
+dien men als iedereen moest behandelen. Na gedronken te hebben, drukte Joe de hand zijner twee reisgezellen en verklaarde
+zich bereid zijne avonturen te verhalen. Maar men veroorloofde hem niet te spreken en hij viel in een diepen slaap, waaraan
+hij groote behoefte scheen te hebben. De Victoria nam toen een richting naar het <a id="d0e2920"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2920">203</a>]</span>westen. Door een sterken wind voortgestuwd, zag men de grens van de doornachtige woestijn terug, boven de palmboomen, die
+door den storm gekromd of uit den grond gerukt waren, en toen men na de redding van Joe bijna 200 mijlen had afgelegd, kwam
+men tegen den avond voorbij den tienden graad breedte.
+
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e2922"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXVII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De weg naar het westen.&#8212;Het ontwaken van Joe. Zijne koppigheid.&#8212;Einde der geschiedenis van Joe.&#8212;Tagelet.&#8212;Ongerustheid van
+Kennedy.&#8212;Weg naar het noorden.&#8212;Een nacht dicht bij Aghad&eacute;s.
+</p>
+</div>
+<p>De wind werd bedaarder gedurende den nacht en de Victoria bleef stil boven een grooten wilden vijgenboom. De doctor en Kennedy
+waakten beurtelings en Joe maakte van die gelegenheid gebruik om een goeden slaap te doen, vier-en-twintig uren achtereen.&#8212;&#8220;Dit
+geneesmiddel heeft hij noodig,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;de natuur zal zich met zijne genezing belasten.&#8221; Op den dag werd de wind
+weder vrij sterk maar veranderlijk, dan eens was hij noord, dan weder zuid, maar ten laatste werd de Victoria westwaarts gevoerd.
+De doctor met de kaart in de hand, herkende het koninkrijk Damerghou, een golvenden grond van groote vruchtbaarheid, met de
+hutten der dorpen, vervaardigd van riet en takken van de asclepia; de korenmolens verhieven zich in de bebouwde velden op
+kleine stellages, die bestemd waren om hen tegen de muizen en termiten te beschermen. Weldra bereikte men de stad Zinder,
+herkenbaar aan haar uitgestrekt plein van strafoefeningen; in het midden verheft zich de boom des doods, de beul waakt aan
+zijn voet, en al wie onder zijn lommer doorgaat, wordt terstond opgehangen. Het kompas raadplegende, kon Kennedy niet nalaten
+te zeggen: &#8220;Nu nemen wij weder een weg naar het noorden!&#8221;&#8212;&#8220;Wat beteekent dat? Als hij ons naar Tombuctou voert, zullen wij
+ons niet te beklagen hebben! Nooit zal er schooner reis onder betere omstandigheden volbracht zijn!....&#8221;&#8212;&#8220;Noch in betere gezondheid,&#8221;
+antwoordde Joe, die zijn opgeruimd gelaat door de gordijnen van de tent stak. &#8220;Daar is onze brave vriend!&#8221; riep de jager uit,
+&#8220;onze redder! Hoe gaat het?&#8221;&#8212;&#8220;Zeer natuurlijk, mijnheer Kennedy, zeer natuurlijk, nooit ben ik zoo wel geweest! Er is niets
+dat een mensch zoozeer op zijn streek brengt, als een klein uitspanningsreisje, voorafgegaan door een bad in het meer Tchad!
+Is het niet zoo, meester?&#8221;&#8212;&#8220;Edel hart!&#8221; antwoordde Ferguson hem de hand drukkende. &#8220;Hoeveel <a id="d0e2930"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2930">204</a>]</span>angst en onrust hebt gij ons veroorzaakt.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, en gij dan! gelooft gij dat ik gerust was over uw lot? Gij kunt u beroemen
+mij een grooten schrik te hebben aangejaagd!&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen elkander nooit verstaan, Joe, als gij de zaken zoo opvat.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zie
+dat zijn val hem niet heeft veranderd,&#8221; voegde Kennedy er bij. &#8220;Uwe opoffering is verheven geweest, mijn jongen, en heeft
+ons gered, want de Victoria zou in het meer zijn gevallen en eens daar zijnde, had niemand hem er uit kunnen halen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar
+als mijne opoffering, zoo als het u behaagt mijne buiteling te noemen, u gered heeft, heeft het mij dan ook niet gered, daar
+wij allen eene goede gezondheid genieten? Bij gevolg hebben wij elkander niets te verwijten.&#8221;&#8212;&#8220;Men zal zich nooit met dien
+knaap verstaan,&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Het beste middel om elkander eens te verstaan,&#8221; zeide Joe, &#8220;is niet meer daarover te spreken;
+wat gedaan is, is gedaan, hetzij goed of slecht, er valt niets aan te veranderen.&#8221;&#8212;&#8220;Stijfkop,&#8221; zeide de doctor lachend, &#8220;gij
+zult ons toch wel uwe avonturen willen verhalen?&#8221;&#8212;&#8220;Als gij er veel aan hecht! Maar vooraf zal ik deze vette gans braden, want
+ik zie dat mijnheer Dick zijn tijd niet heeft laten verloren gaan.&#8221;&#8212;&#8220;Zoo als gij zegt, Joe.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu! wij zullen weldra zien
+hoe dit afrikaansche wild zich in een europeesche maag gedraagt.&#8221;
+
+</p>
+<p>De gans was weldra gebraden en opgegeten; Joe nam er een goed deel van, als een mensch, die in vele dagen niets heeft genuttigd.
+Na het gebruik van thee en grog verhaalde hij zijn reisgezellen zijne avonturen; hij sprak met eene zekere ontroering; terwijl
+hij de zaken op zijne hem gewone wijze beschouwde. De doctor drukte hem herhaalde malen de hand, toen hij dezen waardigen
+dienaar meer bekommerd zag over het lot zijns meesters, dan over het zijne; de overstrooming van het eiland der Biddiomahs
+verklaarde hij hem uit de menigvuldigheid van dit verschijnsel op het meer Tchad. Eindelijk kwam Joe aan het oogenblik waarin
+hij in het moeras stekende een laatsten kreet van wanhoop slaakte.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p205.jpg" alt="De wegvoering van Joe. Blz. 202."></p>
+<p class="figureHead">De wegvoering van Joe. Blz. <a href="#d0e2907">202</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Ik hield mij voor verloren,&#8221; zeide hij, &#8220;en mijne gedachten waren u gewijd, meester; en ik begon te worstelen om er uit te
+komen. Hoe? dat zal ik u niet zeggen, ik was vast besloten mij niet te laten verzwelgen zonder pogingen te doen om mij te
+redden, toen ik op twee schreden afstands van mij een stuk pas afgesneden touw bemerkte: ik deed eene laatste poging, en zoo
+goed en zoo kwaad als het ging gelukte het mij dat te grijpen; ik trok en eindelijk was ik weder op vasten grond. Aan het
+einde van het touw vond ik een anker! O, meester, ik heb wel recht om &#8217;t het anker der redding te noemen, als gij daar ten
+minste niets tegen hebt. Ik herkende het voor een anker van den Victoria, gij waart dus daar geweest. Ik volgde de richting
+van het touw, dat mij uwe richting aanwees, en na nieuwe pogingen trok ik mij uit het slik. <a id="d0e2944"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2944">205</a>]</span>Ik had met mijn moed ook mijne krachten herkregen en ik liep gedurende een gedeelte van den nacht, mij van het meer verwijderende;
+eindelijk kwam ik aan den zoom van een onmetelijk woud. <a id="d0e2946"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2946">206</a>]</span>Daar was eene beslotene ruimte, waar paarden graasden zonder eenig kwaad te vermoeden; er zijn oogenblikken in het leven,
+dat iedereen kan paard rijden, is het niet waar? Ik bedacht mij geene minuut, sprong op den rug van een dezer dieren, en joeg
+met alle snelheid naar het noorden. Ik zal u niet spreken van steden, die ik niet heb gezien, noch van de dorpen die ik heb
+vermeden. Neen. Ik snelde over bezaaide velden, ik sprong over kreupelhout, beklom pallissaden, en zette mijn paard steeds
+aan. Ik kwam eindelijk aan de grens der bebouwde velden. Mooi, daar was de woestijn! dat stond mij aan, want toen kon ik beter
+en verder voor mij uitzien. Ik hoopte altijd den Victoria te ontdekken. Maar niets daarvan. Na drie uren belandde ik als een
+gek in eene legerplaats van Arabieren! Welk eene jacht!.... Ziet gij, mijnheer Kennedy, een jager weet niet wat eene jacht
+is, als men nooit op hem zelven jacht gemaakt heeft! En echter geef ik hem den raad het nooit te beproeven. Mijn paard viel
+neer van vermoeienis, men drong op mij aan, ik spring achter een Arabier op het paard! Ik was niet boos op hem en ik hoop
+dat hij het mij vergeven zal dat ik hem heb gewurgd; maar ik had u gezien en gij weet het overige. De Victoria volgde mijn
+spoor en gij naamt mij op in de vlucht, even als een ruiter een ring bij het ringsteken. Had ik niet gelijk op u te rekenen?
+Welnu, mijnheer Samuel, gij ziet hoe eenvoudig dat alles is. Niets ter wereld is natuurlijker! Ik ben gereed weder te beginnen,
+als het u nogmaals een dienst kan bewijzen! En overigens, zooals ik u zeide, meester, het is niet der moeite waard daarover
+te spreken.&#8221; &#8220;Mijn brave Joe!&#8221; antwoordde de doctor ontroerd, &#8220;edel hart! Wij hadden geen ongelijk vertrouwen te stellen in
+uw vernuft en uwe behendigheid.&#8221;&#8212;&#8220;Bah! mijnheer, men laat zich slechts door de omstandigheden leiden, en men redt zich uit
+den brand! Het veiligste, ziet gij, is nog de zaken te nemen zoo als zij zich voordoen.&#8221;
+
+</p>
+<p>Gedurende deze geschiedenis van Joe had de ballon snel eene groote uitgestrektheid doorloopen. Kennedy maakte weldra aan den
+horizon op eene verzameling hutten opmerkzaam, die het aanzien van eene stad hadden. De doctor raadpleegde zijne kaart en
+herkende Tagelel in Damerghou. &#8220;Wij vinden hier,&#8221; zeide hij, &#8220;den weg van Barth weder. Daar scheidde hij van zijne twee reisgezellen,
+Richardson en Overweg; de eerste moest den weg van Zinder, de tweede dien van Maradi volgen en gij herinnert u dat Barth de
+eenige van deze drie reizigers is, die Europa wederzag.&#8221;&#8212;&#8220;Dus,&#8221; zeide de jager, &#8220;als wij op de kaart de richting van den Victoria
+volgen, gaan wij recht noordwaarts.&#8221;&#8212;&#8220;Ja, mijn waarde Dick.&#8221;&#8212;&#8220;En verontrust u dit niet een weinig?&#8221;&#8212;&#8220;Waarom?&#8221;&#8212;&#8220;Omdat die weg
+ons naar Tripoli voert en boven de groote woestijn.&#8221;&#8212;&#8220;O! wij zullen zoo ver niet gaan, mijn vriend, ten minste ik hoop <a id="d0e2950"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2950">207</a>]</span>het.&#8221;&#8212;&#8220;Maar waar wilt gij stil houden?&#8221;&#8212;&#8220;Laat eens zien, Dick, zoudt gij niet nieuwsgierig zijn om Tombuctou te bezoeken?<span class="corr" title="Bron: ">&#8221;</span>&#8212;&#8220;Tombuctou?&#8221;&#8212;&#8220;Zonder twijfel,&#8221; zeide Joe, &#8220;men mag geene reis door Afrika doen, zonder Tombuctou te bezoeken.&#8221;&#8212;&#8220;Gij zult
+de vijfde of zesde Europeaan zijn, die deze geheimzinnige stad heeft gezien!&#8221;&#8212;&#8220;Naar Tombuctou dan.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons dan tusschen
+17&deg; en 18&deg; breedte aankomen en daar zullen wij een gunstigen wind zoeken, die ons naar het westen voert.&#8221;&#8212;&#8220;Goed,&#8221; antwoordde
+de jager; &#8220;maar moeten wij nog een langen weg noordwaarts afleggen?&#8221;&#8212;&#8220;Ten minste 150 mijlen.&#8221;&#8212;&#8220;Dan ga ik een weinig slapen,&#8221;
+zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Slaap, mijnheer,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;gij, meester, doe even als mijnheer Kennedy, gij zult rust noodig hebben,
+want ik heb u op eene onbescheidene wijze wakker gehouden.&#8221;
+
+</p>
+<p>De jager strekte zich onder de tent uit, maar Ferguson, op wien de vermoeienis weinig invloed had, bleef op zijn post als
+waarnemer. Na drie uren trok de Victoria buitengewoon snel over dat keisteenachtige land, met rijen hooge en naakte bergen
+met grondvlakken van graniet; enkele toppen bereikten zelfs eene hoogte van 4000 voet; de giraffen, antilopen en struisvogels
+sprongen zeer vlug in de bosschen van <span class="corr" title="Bron: acasia&#8217;s">acacia&#8217;s</span>, mimosa&#8217;s en dadelboomen; na de dorheid der woestijn hernam de plantengroei zijn rijk. Het was het land der Kailouas, die
+zich het gezicht bedekken met een band van katoen, even als hunne gevaarlijke buren de Touaregs.
+
+</p>
+<p>Ten tien uur des avonds, na een tocht van 250 mijlen, hield de Victoria stil boven eene belangrijke stad; de maan deed zien
+dat een gedeelte half verwoest was; eenige toppen van moskee&euml;n verhieven zich door den maneschijn verlicht; de doctor nam
+de hoogte der sterren waar, en bevond dat hij op de breedte van Aghad&egrave;s was. Deze stad, eertijds het middelpunt van een levendigen
+handel, begon reeds te vervallen toen doctor Barth haar bezocht. Daar men den ballon in den donker niet had bemerkt, daalde
+hij neder op twee mijlen ten noorden van Aghad&egrave;s, op een groot gierstveld. De nacht was vrij rustig en verdween tegen drie
+uur des morgens, terwijl een lichte wind den ballon naar het oosten en zelfs een weinig naar het zuiden voerde. Ferguson haastte
+zich van deze goede gelegenheid gebruik te maken; hij steeg spoedig en ging voort te midden van heldere zonnestralen.
+
+
+
+<a id="d0e2962"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2962">208</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e2963"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXVIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Snelle tocht.&#8212;Voorzichtige besluiten.&#8212;Aanhoudende plasregens.&#8212;Gao.&#8212;De Niger.&#8212;Golberry, Geoffroy, Gray.&#8212;Mungo-Park.&#8212;Laing.&#8212;R&eacute;n&eacute;
+Cailli&eacute;.&#8212;Clapperton.&#8212;John en Richard Lander.
+</p>
+</div>
+<p>De dag van den 17<sup>den</sup> Mei was kalm en er had geen merkwaardig voorval plaats; de woestijn begon weder; een zachte wind voerde den ballon naar het
+zuidwesten, hij week noch rechts noch links af, zijne schaduw beschreef op het zand eene volkomen rechte lijn. Voor zijn vertrek
+had de doctor voorzichtig zijn voorraad water hernieuwd, daar hij vreesde niet te zullen kunnen dalen in deze streken, die
+onveilig werden gemaakt door de Aoueglimminiaansche Touaregs. De vlakte, die 1800 voet boven het oppervlak der zee verheven
+was, daalde in het zuiden. De reizigers, den weg van Aghad&egrave;s naar Mourzouk, die dikwijls door kameelen werd bereden, afgesneden
+hebbende, kwamen des avonds op 16&deg; breedte en 4&deg;55&#8242; lengte, na een eentonigen tocht van 190 mijlen. Gedurende dien dag maakte
+Joe de laatste stukken wild gereed, hij gaf bij het avondmaal eenige zeer lekkere kleine snippen. Daar de wind goed was, besloot
+de doctor zijn tocht dezen nacht voort te zetten, terwijl de maan, die nog bijna vol was, helder scheen. De Victoria steeg
+tot op 500 voet hoogte en, op dien nachtelijken tocht van zestig mijlen zou de lichte slaap van een kind zelfs niet zijn gestoord.
+Zondagmorgen was er weder eene verandering in de richting van den wind, die hen naar het noordwesten voerde; eenige raven
+vlogen in de lucht en aan den horizon een troep gieren, die gelukkig veraf bleven. Het gezicht van die vogels gaf Joe aanleiding
+zijn meester zijn compliment te maken over zijn denkbeeld der twee ballons.&#8212;&#8220;Wat zou er van ons geworden zijn,&#8221; zeide hij,
+&#8220;met een enkel omkleedsel? Deze tweede ballon is even als de sloep van een schip, welke men in geval van schipbreuk bij de
+hand heeft om zich te redden.&#8221;&#8212;&#8220;Gij hebt gelijk, mijn vriend, maar mijne sloep verontrust mij een weinig, zij is niet zoo
+goed als het schip zelf.&#8221;&#8212;&#8220;Wat wilt gij zeggen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Ik wil zeggen dat de nieuwe Victoria niet zoo goed is als
+de oude; het zij dat het weefsel te veel is op de proef gesteld, hetzij dat de gutta percha gesmolten is door de hitte der
+slang, ik bemerk een zeker verlies van gas; tot hiertoe bedraagt dit niet veel, maar eindelijk wordt het beduidend; wij hebben
+eene neiging tot dalen, en om op dezelfde hoogte te blijven ben ik gedwongen het gas meer te doen uitzetten.&#8221;&#8212;&#8220;Duivels!&#8221; zeide
+Kennedy, &#8220;daartegen zie ik geen hulpmiddel.&#8221;&#8212;&#8220;Er is er geen, mijn waarde Dick, daarom zullen wij wel doen ons te haasten en
+<a id="d0e2974"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2974">209</a>]</span>zelfs den nacht door te reizen.&#8221;&#8212;&#8220;Zijn wij nog ver van de kust?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Welke kust? mijn jongen? Weten wij dan waarheen
+het toeval ons zal voeren; al wat ik u kan zeggen is, dat Tombuctou <a id="d0e2976"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2976">210</a>]</span>nog 400 mijlen westwaarts van ons ligt.&#8221;&#8212;&#8220;En hoeveel tijd zullen wij besteden om er te komen?&#8221;&#8212;&#8220;Als de wind ons niet te veel
+afvoert, reken ik die stad tegen Dinsdagavond te bereiken.&#8221;&#8212;&#8220;Dan zullen wij,&#8221; zeide Joe, terwijl hij eene lange rij menschen
+en beesten aanwees, die midden door de woestijn trokken, &#8220;spoediger aankomen dan die karavaan.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p209.jpg" alt="Het land der Kailouas. Blz. 207."></p>
+<p class="figureHead">Het land der Kailouas. Blz. <a href="#d0e2950">207</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Ferguson en Kennedy keken naar omlaag en zagen een groote verzameling van wezens, van allerlei soort; er waren meer dan honderd
+vijftig kameelen, en wel van die welke voor twaalf gouden mutkals<a id="d0e2988src" href="#d0e2988" class="noteref">1</a> van Tombuctou naar Tafilet gaan, beladen met 500 pond; allen droegen onder de staart een kleinen zak, bestemd om hunne uitwerpsels
+op te vangen, hetgeen de eenige brandstof is, waarop men in de woestijn kan rekenen. Deze kameelen der Touaregs zijn van het
+beste ras; zij kunnen van drie tot zeven dagen zonder drinken blijven en twee dagen zonder eten; hunne vlugheid overtreft
+die der paarden en zij gehoorzamen vernuftig aan de stem van den Khabir, den aanvoerder der karavaan. Men kent hen in het
+land onder den naam van Mehari. Deze bijzonderheden verhaalde de doctor, terwijl zijne reisgezellen deze menigte mannen, vrouwen
+en kinderen beschouwden, die met moeite liepen op half beweeglijk zand, dat nauwlijks werd tegengehouden door eenige distels,
+verdord gras en lage doornstruiken. Joe vroeg hoe de Arabieren zich in de woestijn konden richten en de hier en daar in deze
+onmetelijke eenzaamheid verspreide putten bereiken.&#8212;&#8220;De Arabieren,&#8221; antwoordde Ferguson, &#8220;hebben van de natuur een wonderbaar
+instinct ontvangen om hun weg te herkennen. Daar waar een Europeaan geheel van de wijs zou zijn, aarzelen zij nooit. Een onbeduidende
+steen, een keisteen, eenige boomen, de verschillende kleuren van het zand zijn hun voldoende om veilig te reizen; des nachts
+richten zij zich naar de poolster; zij leggen niet meer dan twee mijlen per uur af en rusten slechts bij de groote middaghitte;
+denk nu eens hoeveel tijd zij noodig hebben om de Sahara, die meer dan 900 mijlen lang is, door te trekken.&#8221; Maar de ballon
+was reeds uit de oogen der verbaasde Arabieren verdwenen, die zijne snelheid moesten benijden. Des avonds passeerde hij op
+2&deg; 20&#8242; lengte<a id="d0e2991src" href="#d0e2991" class="noteref">2</a> en legde des nachts nog meer dan een graad af.
+
+</p>
+<p>Des Maandags veranderde het weder geheel; er begon een hevige regen te vallen; men moest weerstand bieden aan dien stortvloed
+en de vermeerdering van gewicht waarmede de ballon en het schuitje belast werden; deze voortdurende stortregen verklaarde
+het aanwezig zijn der moerassen en poelen die de oppervlakte van het land <a id="d0e2996"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e2996">211</a>]</span>bedekten; de plantengroei verscheen er weder met de mimosa&#8217;s en de tamerindenboomen.
+
+</p>
+<p>Dit was Sonray met zijne dorpen, bedekt met omgekeerde daken even als armenische mutsen; er waren weinig bergen, maar juist
+heuvels genoeg om kloven en beken te vormen, welke de afrikaansche hoenders en de kleine snippen in hunne vlucht doorkliefden;
+hier en daar doorsneed een hevige stortvloed de wegen; de inlanders trekken die over door zich aan eene kleine plant, die
+van den eenen boom tot den anderen loopt, vast te houden; de bosschen maakten plaats voor biezen, waarin zich alligators en
+rivierpaarden bewogen. &#8220;Wij zullen weldra den Niger zien,&#8221; zeide de doctor; &#8220;de landstreek verandert bij het naderen der groote
+rivieren. Deze wegen, die als het ware loopen, hebben eerst den plantengroei met zich medegevoerd, zooals zij later de beschaving
+zullen brengen. Dan heeft de Niger in zijn loop van 2500 mijlen aan zijne oevers de belangrijkste steden van Afrika.&#8221;&#8212;&#8220;Kijk,&#8221;
+zeide Joe, &#8220;dat herinnert aan de geschiedenis van dien grooten bewonderaar der goedheden van de Voorzienigheid, die hij prees
+omdat zij gezorgd had dat de rivieren in het algemeen door de groote steden loopen.&#8221;&#8212;Des middags zweefde de Victoria boven
+eene vereeniging van vrij ellendige hutten, Gao, dat vroeger eene groote hoofdstad was. &#8220;Daar stak Barth den Niger over bij
+zijne terugkomst van Tombuctou,&#8221; zeide de doctor. &#8220;Zie hier dus dien stroom, zoo beroemd in de oudheid, als de mededinger
+van den Nijl, aan wien het heidensche bijgeloof een goddelijken oorsprong toekende; evenals de Nijl, en meer zelfs, heeft
+zijn onderzoek talrijke slachtoffers gekost.&#8221; De Niger liep tusschen twee ver van elkander gelegen oevers, zijne wateren stroomden
+met eene zekere snelheid zuidwaarts; maar de reizigers konden, daar zij snel mede werden gevoerd, er nauwelijks de omtrekken
+van zien. &#8220;Ik zal u van dien stroom iets vertellen,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;en hij is reeds ver van ons! Hij doorloopt onder den
+naam van Dhiouleba, Mayo, Egghirreou, Quorra en nog anderen eene ontzaglijke uitgestrektheid lands, hij zou bijna in lengte
+met den Nijl gelijk zijn. Deze namen beteekenen eenvoudig &#8216;den stroom&#8217;, volgens de taal der landstreken, die hij doorloopt.&#8221;&#8212;&#8220;Had
+doctor Barth dien weg gevolgd?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Neen, Dick, toen hij het meer Tchad verliet, ging hij door de voornaamste
+steden van Bornou en den Niger over te Say, vier graden beneden Gao; vervolgens drong hij in die ondoorzochte streken, welke
+de Niger in zijn elleboog omsluit, en na acht maanden van nieuwe vermoeienissen, kwam hij te Tombuctou; dit zullen wij met
+dezen snellen wind, in minder dan drie dagen doen.&#8221;&#8212;&#8220;Heeft men de bronnen van den Niger ontdekt?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Reeds sedert
+langen tijd,&#8221; antwoordde de doctor; &#8220;de kennis van den Niger en zijne takken gaf aanleiding <a id="d0e3000"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3000">212</a>]</span>tot talrijke expediti&euml;n, en ik kan u de voornaamste opnoemen. Van 1749 tot 1758 bezocht Adamson de rivier en Gorea; van 1785
+tot 1788 doorkruisten Golberry en Geoffroy de woestenijen van Senegambi&euml; en drongen door tot het land der Mooren, die Sagnier,
+Brisson, Adam, Riley, Cochelet en zoo veel andere ongelukkigen vermoordden. Daarna volgt de beroemde Mungo Park, de vriend
+van Walter Scott en even als deze Schot. In 1795 door het Afrikaansch gezelschap te Londen gezonden, kwam hij te Bambarre,
+bezocht den Niger, reisde 500 mijlen met een slavenhandelaar, verkende de rivier Gambia en kwam in 1797 in Engeland terug.
+Hij vertrok weder den 30<sup>sten</sup> Januari 1805 met zijn schoonbroeder Anderson, Scott den teekenaar en eenige werklieden; hij kwam te Gorea, voegde zich bij
+een detachement van 35 soldaten, zag den 19<sup>den</sup> Augustus nogmaals den Niger, maar toen bleven er, ten gevolge der vermoeienissen, ontberingen, slechte behandelingen, de
+guurheid van het weder en de ongezondheid van het land slechts elf van de veertig Europeanen over; den 16<sup>den</sup> November ontving de vrouw van Mungo Park zijne laatste brieven en een jaar later vernam men door middel van een handelaar,
+dat de ongelukkige reiziger, den 23<sup>sten</sup> te Boussa aan den Niger gekomen, zijne boot zag omverwerpen door de watervallen der rivier en dat hij zelf door de inboorlingen
+werd vermoord.&#8221;&#8212;&#8220;En dit verschrikkelijke einde schrikte de onderzoekers niet af?&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p213.jpg" alt="De Niger. Blz. 215."></p>
+<p class="figureHead">De Niger. Blz. <a href="#d0e3058">215</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>&#8220;Integendeel, Dick, want toen moest men niet alleen de rivier opnemen, maar ook de papieren van den reiziger wedervinden.
+In 1816 werd eene expeditie te Londen uitgerust, waaraan majoor Gray deel nam; deze kwam aan den Senegal, drong in Fouta-Djallon
+door, bezocht de Foullahs en Mandingo&#8217;s en kwam onverrichter zake in Engeland terug. In 1822 onderzocht majoor Laing het geheele
+westelijk gedeelte van Afrika, dat aan de Engelsche bezittingen grenst en hij was de eerste, die de bronnen van den Niger
+bereikte; volgens zijne aanteekeningen zijn de bronnen van die onmetelijke rivier geene twee voet breed.&#8221;&#8212;&#8220;Gemakkelijk om
+over te springen,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;He! he! gemakkelijk!&#8221; antwoordde de doctor. &#8220;Als men aan de overlevering geloof slaat, wordt
+hij, die beproeft deze bronnen over te springen, onmiddellijk verzwolgen, en die er water uit wil putten, wordt door eene
+onzichtbare hand teruggestooten.&#8221;&#8212;&#8220;En het staat ons vrij, daarvan geen woord te gelooven?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Zeker. Vijf jaar later
+moest majoor Laing de Sahara doortrekken; te Tombuctou gekomen en eenige mijlen hooger op, werd hij gewurgd door de Ouelad-Shiman,
+die hem wilden dwingen muselman te worden.&#8221;&#8212;&#8220;Weder een slachtoffer!&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;Toen ondernam een moedig jongeling met
+zijne zwakke hulpmiddelen de verbazendste der hedendaagsche reizen, dat was de Franschman R&eacute;n&eacute; Cailli&euml;. Na verschillende <a id="d0e3024"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3024">213</a>]</span>pogingen in 1819 en 1824 vertrok hij op nieuw den 19<sup>den</sup> April 1827 van den Rio-Nunez; den 3<sup>den</sup> Augustus kwam hij zoo uitgeput en ziek te Tim&eacute;, dat hij niet v&oacute;&oacute;r Januari 1828, dat is zes <a id="d0e3032"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3032">214</a>]</span>maanden daarna, zijne reis kon hervatten; hij voegde zich toen bij eene karavaan, beschermd door zijn oostersch kleed, bereikte
+den 10<sup>den</sup> Maart den Niger, drong in de stad Jenn&eacute; door, scheepte zich op de rivier in en zakte haar af tot aan Tombuctou, waar hij
+den 30<sup>sten</sup> April aankwam. Een ander Franschman, Imbert, in 1670, een Engelschman, Robert Adams in 1810, hadden misschien deze merkwaardige
+stad gezien; maar R&eacute;n&eacute; Cailli&eacute; was de eerste Europeaan, die nauwkeurige berichten heeft gegeven; den 4<sup>den</sup> Mei verliet hij de koningin der woestijn, den 9<sup>den</sup> herkende hij de plaats, waar de majoor Laing was vermoord, den 19<sup>den</sup> kwam hij te El-Araouan en verliet de handelsstad om, te midden van duizend gevaren de uitgestrekte woestenijen tusschen Soudan
+en de noordelijke streken van Afrika door te trekken; eindelijk kwam hij te Tanger en den 28<sup>sten</sup> September scheepte hij zich in naar Toulon; in 19 maanden, ondanks 180 dagen ziekte, had hij Afrika van het westen tot het
+noorden doorkruist. Als Cailli&eacute; in Engeland was geboren, zou men hem vereerd hebben als den onverschrokkensten reiziger der
+hedendaagsche tijden, even als Mungo Park! Maar in Frankrijk werd hij niet op rechten prijs gesteld<a id="d0e3052src" href="#d0e3052" class="noteref">3</a>.&#8221;&#8212;&#8220;Het was een moedig man.&#8221; zeide de jager. &#8220;Wat is er van hem geworden?&#8221;&#8212;&#8220;Hij is 39 jaar oud gestorven aan de gevolgen zijner
+vermoeienissen; men geloofde genoeg gedaan te hebben met hem den prijs van het Aardrijkskundig Gezelschap in 1828 toe te kennen;
+de grootste eer zou hem in Engeland bewezen zijn. Voor het overige beraamde een Engelschman, terwijl Cailli&eacute; zijne verwonderlijke
+reis volbracht, dezelfde onderneming en beproefde haar met evenveel moed, al is het dan niet met evenveel geluk. Het was kapitein
+Clapperton, de reisgezel van Denham. In 1829 ging hij weder naar Afrika langs de westkust van de golf van Benin, volgde het
+spoor van Mungo-Park en Laing, vond in Boussa de aanteekeningen, betrekking hebbende op den dood des eersten weder, kwam den
+20<sup>sten</sup> Augustus te Sackatou, waar hij gevangen gehouden zijnde den laatsten adem uitblies in de armen van zijn getrouwen bediende
+Richard Lander.&#8221;&#8212;&#8220;En wat werd er van dien Lander?&#8221; vroeg Joe belangstellend.&#8212;&#8220;Het gelukte hem de kust weder te bereiken en
+te Londen terug te komen, de papieren van den kapitein en een nauwkeurig verhaal zijner eigene reis medebrengende; toen bood
+hij aan het gouvernement zijne diensten aan om de kennis van den Niger te voltooien; hij nam zijn broeder John, tweeden zoon
+van arme lieden uit Corn-Wallis mede, en beiden zakten zij van 1829 tot 1831 de rivier af van Boussa tot aan hare uitwatering,
+dorp voor dorp, mijl <a id="d0e3058"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3058">215</a>]</span>voor mijl beschrijvende.&#8221;&#8212;&#8220;Dus ontsnapten die twee broeders aan het algemeene lot?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Ja, ten minste op deze
+expeditie; want in 1833 ondernam Richard eene derde reis naar den Niger en stierf, door een onbekenden kogel getroffen, aan
+den mond der rivier. Gij ziet dus, mijne vrienden, dat dit land, dat wij doortrekken, getuige is geweest van edele zelfopofferingen,
+die al te dikwijls slechts den dood tot belooning hebben gehad.&#8221;
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2988" href="#d0e2988src" class="noteref">1</a></span> Honderd vijf en twintig francs, ongeveer &#402;60.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e2991" href="#d0e2991src" class="noteref">2</a></span> Meridiaan van Parijs.
+</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3052" href="#d0e3052src" class="noteref">3</a></span> Doctor Ferguson, in zijne hoedanigheid als Engelschman, overdrijft misschien; niettemin moeten wij erkennen dat R&eacute;n&eacute; Cailli&eacute;
+in Frankrijk onder de reizigers geene vermaardheid geniet zijn moed waardig.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e3060"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XXXIX.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Het land van den elleboog van den Niger.&#8212;Phantastisch gezicht van het gebergte Homberi.&#8212;Kabra.&#8212;Tombuctou.&#8212;Plan van doctor
+Barth.&#8212;Val.&#8212;Waarheen de hemel wil.
+</p>
+</div>
+<p>Gedurende dien Maandag deed doctor Ferguson aan zijne reisgezellen talrijke mededeelingen aangaande de streek, welke zij doortrokken;
+de grond, die vrij vlak was, stelde hun tocht geen hinderpaal in den weg. De eenige zorg des doctors was over dien noordoosten
+wind, die hevig woei en hem van de breedte van Tombuctou verwijderde. De Niger, na tot aan deze stad noordwaarts op te zijn
+gegaan, kromt zich even als een groote straal water, en valt in den Atlantischen Oceaan; in dien elleboog is het land zeer
+verscheiden, nu eens weelderig vruchtbaar, dan eens uiterst dor; de onbebouwde velden volgen op ma&iuml;svelden, die vervangen
+worden door uitgestrekte velden met bremstruiken bedekt; alle soorten van watervogels, pelikanen, talingen, martijnsvogels,
+leven in talrijke troepen op de oevers der stroomsnellingen en moerassen.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p216.jpg" alt="De Victoria boven hoge rotsen."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Van tijd tot tijd zag men een kamp van Touaregs, die onder hunne lederen tenten bleven, terwijl de vrouwen het werk daar buiten
+verrichtten, de kameelen melkende, en pijpen rookende. De Victoria was tegen acht uur des avonds meer dan 200 mijlen naar
+het westen getrokken, de reizigers waren toen getuigen van een prachtig schouwspel. Eenige stralen der maan baanden zich een
+weg door eene opening in de wolken en, tusschen de regendruppels doorgaande, vielen zij op de bergketen Homboria. Geen vreemder
+gezicht dan deze kruinen van een bazaltachtig voorkomen; zij weerkaatsten in phantastische beelden op den verduisterden hemel;
+men zou gezegd hebben dat het ru&iuml;nen waren eener onmetelijke stad uit de middeleeuwen, even als de ijsbanken der ijszee&euml;n
+die in donkere nachten aan de verbaasde blikken vertoonen.&#8212;&#8220;Daar is eene plaats uit de Geheimen van Udolpho,&#8221; zeide de doctor,
+&#8220;Anna Radciliffe zou deze bergen niet vreeslijker hebben kunnen afschilderen.&#8221;&#8212;&#8220;Waarachtig,&#8221; antwoordde Joe, &#8220;ik zou des avonds
+niet gaarne in <a id="d0e3075"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3075">216</a>]</span>dit land van spoken wandelen. Als het niet te zwaar was, zou ik dit geheele landschap naar Schotland overbrengen, dat zou
+een goed effect geven op de oevers van het meer Lomond, en de reizigers zouden er in menigte heen snellen.&#8221;&#8212;&#8220;Onze ballon is
+niet groot genoeg om u dit te veroorlooven, maar het komt mij voor dat onze richting verandert. Mooi! de nachtspoken dezer
+plaats zijn zeer lief, zij voeren ons een aardigen zuidoosten wind toe, die ons op den goeden weg zal terugbrengen.&#8221; Inderdaad
+sloeg de ballon een meer noordelijken weg in, en den 20<sup>sten</sup> des morgens zweefde hij over een groot net van kanalen en rivieren, de geheele ineenstrengeling der takken van den Niger;
+verscheidene van deze kanalen, bedekt met dik gras, hadden het voorkomen van vette weiden. Daar vond de doctor den weg terug
+van doctor Barth, toen deze zich op de rivier inscheepte om haar tot aan Tombuctou af te zakken. De Niger, die hier 800 va&acirc;m<a id="d0e3080src" href="#d0e3080" class="noteref">1</a> breed is, stroomde tusschen twee oevers rijk in kruisplanten en tamarindeboomen; de huppelende kudden der gazellen vereenigden
+haar geringde horens met het lange gras, waartusschen de alligator haar in stilte bespiedde. Lange rijen ezels en kameelen,
+beladen met koopwaren van Jenn&eacute;, liepen onder schoone boomen; weldra vertoonde zich bij een kromming der rivier een amphitheater
+van huizen; op hunne terrassen en daken was de geheele voorraad, die in de omringende streken was ingezameld, opgehoopt.&#8212;&#8220;Het
+is Kabra,&#8221; riep de doctor <a id="d0e3083"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3083">217</a>]</span>vroolijk uit, &#8220;het is de haven van Tombuctou, de stad zelve is geen vijf mijlen van hier!&#8221;&#8212;&#8220;Dan zijt gij tevreden, mijnheer?&#8221;
+vroeg Joe.&#8212;&#8220;Verrukt, mijn jongen.&#8212;Alles gaat goed.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p217.jpg" alt="Een wolk van sprinkhanen. Blz. 220."></p>
+<p class="figureHead">Een wolk van sprinkhanen. Blz. <a href="#d0e3122">220</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+<a id="d0e3093"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3093">218</a>]</span></p>
+<p>Inderdaad ontrolde zich de koningin der woestijn, het geheimzinnige Tombuctou, dat even als Rome en Athene hare scholen van
+geleerden en leerstoelen van wijsbegeerte heeft gehad, voor de blikken der reizigers. Ferguson volgde de minste bijzonderheden
+op den platten grond, door Barth zelf geteekend en erkende de uiterste nauwkeurigheid daarvan. De stad vormt een grooten driehoek
+beschreven in eene onmetelijke vlakte van wit zand, de top richt zich naar het noorden en loopt een eind de woestijn in; in
+de omstreken vertoonen zich nauwlijks eenige grasplanten, kleine mimosa&#8217;s en heesters. Wat het gezicht van de stad betreft,
+dit heeft veel van een opeenhooping van ballen en dobbelsteenen; zoo ziet zij er uit als men haar uit een luchtballon overziet,
+de vrij nauwe straten zijn omzoomd met huizen, die slechts eene verdieping hoog, en gebouwd zijn van in de zon gebakken tichelsteenen,
+en hutten van stroo en riet, eenige kegelvormig, anderen vierkant; op de terrassen zijn eenige mannen in hun schitterenden
+mantel gehuld, achteloos uitgestrekt, met de lans of het musket in de hand; op dit uur van den dag ziet men geene vrouwen.
+&#8220;Maar men zegt dat zij schoon zijn,&#8221; voegde de doctor daarbij. &#8220;Gij ziet de drie torens der drie moske&euml;n, die alleen van een
+groot aantal zijn overgebleven; de stad heeft zeer veel van haren ouden luister verloren. Aan den top des driehoeks verheft
+zich de moskee van Sankore met hare galerijen, die op vrij schoone bogen rusten; verder, bij de wijk Sane-Gungu, is de moskee
+van Sidi, Jahia en eenige huizen met twee verdiepingen; zoekt geene paleizen noch monumenten; de Scheik is een eenvoudig handelaar
+en zijne koninklijke woning een kantoor.&#8221;&#8212;&#8220;Ik meen half omvergeworpen wallen te zien,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;Zij zijn in 1826 door
+de Foullanahs verwoest; toen was de stad een derde grooter; want Tombuctou, sedert de elfde eeuw het voorwerp der algemeene
+begeerlijkheid, heeft achtereenvolgens toebehoord aan de Touaregs, de Sonrayers, de Marokkanen, de Foullanahs. <span class="corr" title="Bron: en">En</span> dit groote middelpunt der beschaving, waar een geleerde als Ahmed-Baba in de zestiende eeuw eene bibliotheek van 1600 handschriften
+bezat, is nu slechts eene stapelplaats van den handel van Midden-Afrika.
+
+</p>
+<p>De stad scheen inderdaad zeer zorgeloos bewaakt te worden, zij kenmerkte de aanstekende achteloosheid van steden, die vervallen;
+onmetelijke puinhoopen waren in de voorsteden opeengestapeld en vormden met den heuvel van de markt de eenige oneffenheden
+van den grond. Toen de Victoria voorbijtrok, ontstond er wel eenige beweging, de trom werd geroerd, maar nauwlijks had de
+laatste geleerde dier plaats den tijd dit verschijnsel waar te nemen; de reizigers, door den wind der woestijn teruggedreven,
+hernamen den kronkelenden loop der rivier en weldra was Tombuctou niets meer dan eene der vluchtige herinneringen hunner reis.&#8212;&#8220;En
+nu geleide de hemel ons, waar het hem behage.&#8221;&#8212;&#8220;Als het maar naar het <a id="d0e3101"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3101">219</a>]</span>westen is,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Bah!&#8221; zeide Joe, &#8220;al kwamen wij te Zanzibar langs denzelfden weg terug, of al moesten wij
+den Oceaan oversteken naar Amerika, dat zou mij niet bevreesd maken.&#8221;&#8212;&#8220;Men zou het eerst moeten kunnen, Joe.&#8221;&#8212;&#8220;En wat ontbreekt
+ons daarvoor?&#8221;&#8212;&#8220;Gas, mijn jongen; de stijgkracht van den ballon vermindert merkbaar, en wij zullen dus zeer zuinig daarmede
+moeten zijn, opdat hij ons naar de kust voere. Ik zal zelfs genoodzaakt zijn ballast uit te werpen. Wij zijn te zwaar.&#8221;&#8212;&#8220;Dat
+is het gevolg van het niets doen en van den geheelen dag als een luiaard in zijne hangmat te blijven liggen, meester, men
+wordt vet en zwaar. Onze reis is eene reis van luiaards en als wij terugkomen zal men ons afschuwelijk dik en vet vinden.&#8221;&#8212;&#8220;Ziedaar
+opmerkingen, die Joe waardig zijn,&#8221; antwoordde de doctor; &#8220;maar wacht op het einde; weet gij wat de hemel ons weglegt? Wij
+zijn nog ver van het einde onzer reis.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Waar gelooft gij de kust van Afrika te bereiken, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Ik zou zeer in verlegenheid zijn om te antwoorden, Dick! wij zijn
+aan de genade van zeer veranderlijke winden overgegeven, maar ik zal mij gelukkig achten als ik tusschen Sierra-Leona en Portendick
+aankom; daar is eene streek waar wij vrienden zullen ontmoeten.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>En het zal ons genoegen doen hun de hand te drukken; volgen wij nu de begeerde richting?&#8221;&#8212;&#8220;Niet volkomen, Dick; zie de magneetnaald;
+wij gaan naar het zuiden en gaan den Niger opwaarts naar zijne bronnen.&#8221;&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Eene fraaie gelegenheid om die te ontdekken,&#8221; zeide Joe, &#8220;als zij niet reeds bekend waren; zou men geene andere bronnen van
+hem kunnen vinden?&#8221;&#8212;&#8220;Neen, Joe, maar wees gerust, ik hoop dat wij zoo ver niet zullen gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>Toen de nacht viel, wierp de doctor de laatste zakken ballast uit; de ballon steeg; de gaspijp, hoewel met volle vlam werkende,
+kon hem nauwelijks op zijne hoogte houden; hij was toen zestig mijlen bezuiden Tombuctou, en des anderen daags ontwaakte men
+aan de oevers van den Niger, niet ver van het meer Debo.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3080" href="#d0e3080src" class="noteref">1</a></span> 1559.24 Meter.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e3114"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XL.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Ongerustheid van doctor Ferguson.&#8212;Standvastige richting naar hot zuiden.&#8212;Eene wolk sprinkhanen.&#8212;Gezicht van Jenn&eacute;.&#8212;Gezicht
+van S&eacute;go.&#8212;Verandering van wind.&#8212;Verdriet van Joe.
+</p>
+</div>
+<p>De bedding der rivier was toen door groote eilanden in nauwe takken verdeeld, waar een snelle stroom ging. Op een daarvan
+zag men eenige herdershutten, maar het werd onmogelijk, nauwkeurig hoogte daarvan te nemen, want de snelheid van den Victoria
+nam steeds toe. Ongelukkig ging hij nog meer naar het zuiden en stak <a id="d0e3122"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3122">220</a>]</span>in eenige oogenblikken het meer Debo over. Ferguson zocht op verschillende hoogten andere luchtstroomen in den dampkring,
+maar te vergeefs. Hij liet deze manoeuvre spoedig varen, daar zij nog meer gas deed verliezen. Hij zeide niets maar werd zeer
+ongerust. Deze standvastige zuidewind verijdelde zijne berekeningen: hij wist niet meer waarop hij moest rekenen. Als hij
+de Engelsche of Fransche bezittingen niet bereikte, wat zou er dan van hen worden te midden der woeste volken, die de kusten
+van Guinea onveilig maakten? Hoe kon hij daar een schip wachten om naar Engeland terug te keeren? En de richting van den wind
+voerde hem naar het koninkrijk Dahomey; onder de meest woeste stammen, in handen van een koning, die bij openbare feesten
+duizenden menschenoffers slachtte! Daar zouden zij verloren zijn. Van een anderen kant voelde de doctor dat de ballon zijne
+kracht verloor. Echter hoopte hij dat het einde van den regen eene verandering in de stroomen van den dampkring zou ten gevolge
+hebben. Hij werd dus op eene onaangename wijze tot het juist begrip van den toestand teruggebracht door deze opmerking van
+Joe: &#8220;Goed?&#8221; zeide deze, &#8220;daar wordt de regen heviger en ditmaal zal het een zondvloed zijn, te oordeelen naar die wolk, die
+daar ginds nadert.&#8221;&#8212;&#8220;Nog eene wolk!&#8221; zeide Ferguson.&#8212;&#8220;En eene groote,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Zoo als ik er nooit eene heb gezien,&#8221;
+zeide Joe, &#8220;met een zelfkant.&#8221;&#8212;&#8220;Ik heradem,&#8221; zeide de doctor, zijn verrekijker nederleggende, &#8220;dat is geene regenwolk.&#8221;&#8212;&#8220;Niet!&#8221;
+zeide Joe.&#8212;&#8220;Neen, het is eene wolk sprinkhanen.&#8221;&#8212;&#8220;Zijn dat sprinkhanen!&#8221;&#8212;&#8220;Millioenen sprinkhanen, die even als eene hoos over
+dit land zullen trekken, en wee! den bodem, want als zij er op neerstrijken, zal hij vernield worden.&#8221;&#8212;&#8220;Ik zou dat wel willen
+zien!&#8221;&#8212;&#8220;Wacht een weinig Joe, binnen tien minuten zal deze wolk ons hebben bereikt en gij zult er zelf over kunnen oordeelen.&#8221;
+Ferguson zeide de waarheid; die dikke, donkere wolk van eene uitgestrektheid van verscheidene mijlen, kwam met een oorverdoovend
+geraas aan, op den grond hare ontzaglijke schaduw werpende; het was eene ontelbare menigte sprinkhanen; op honderd schreden
+van den Victoria sloegen zij op een groen land neder, een kwartier later hernamen zij hunne vlucht en de reizigers konden
+nog van verre de geheel kaal gegeten boomen en struiken en de als afgemaaide weiden zien. Men zou gezegd hebben dat een plotselinge
+winter het veld onvruchtbaar had gemaakt.&#8212;&#8220;Welnu, Joe?&#8221;&#8212;&#8220;Welnu, mijnheer! het is zeer merkwaardig, maar zeer natuurlijk; wat
+&eacute;&eacute;ne sprinkhaan in het klein zou doen, doen millioenen in het groot.&#8221;&#8212;&#8220;Het is een verschrikkelijke regen,&#8221; zeide de jager,
+&#8220;die nog meer verwoestingen aanricht dan de zwaarste hagelbui.&#8221;&#8212;&#8220;En het is onmogelijk zich er voor in te bewaren,&#8221; antwoordde
+Ferguson; &#8220;somtijds zijn de inwoners op het denkbeeld gekomen bosschen, ja zelfs oogstvelden in brand te steken om de vlucht
+<a id="d0e3124"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3124">221</a>]</span>dezer insecten te stuiten, maar de eerste rijen zich in de vlammen werpende, dooven die uit door hunne massa, en de overigen
+gaan daar bedaard over heen. Gelukkig is er in deze streken eene schadeloosstelling <a id="d0e3126"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3126">222</a>]</span>voor hunne verwoestingen; de inlanders verzamelen deze insecten in menigte en eten ze met graagte.&#8221;&#8212;&#8220;Het zijn de reegeiten
+der lucht,&#8221; zeide Joe, die, om zich te onderrichten, zeide spijt te hebben dat hij ze niet kon proeven.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p221.jpg" alt="Joe wierp de tent naar beneden. Blz. 224."></p>
+<p class="figureHead">Joe wierp de tent naar beneden. Blz. <a href="#d0e3156">224</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het land werd tegen den avond moerassiger; de wouden maakten plaats voor boschjes van opgaande boomen; op de oevers der rivier
+zag men eenige tabaksplantages. Op een groot eiland zag men toen de stad Jenn&eacute; met de twee torens harer van aarde gebouwde
+moskee en den verpestenden reuk der millioenen zwaluwnesten op hare muren. Eenige kruinen van baobabs, mimosa&#8217;s en dadelboomen
+kwamen tusschen de huizen te voorschijn; zelfs des nachts scheen de werkzaamheid zeer groot. Jenn&eacute; is inderdaad eene groote
+handelsplaats, het voorziet in alle behoeften van Tombuctou; zijne booten voeren op de rivier, zijne karavanen langs lommerrijke
+wegen de verschillende voortbrengselen zijner nijverheid daarheen.&#8212;&#8220;Als dit onze reis niet te veel verlengde,&#8221; zeide de doctor,
+&#8220;zou ik beproefd hebben in deze stad te dalen; er moet zich daar meer dan een Arabier bevinden, die in Frankrijk of Engeland
+heeft gereisd en aan wien onze wijze van reizen niet geheel onbekend kan zijn. Maar het zou niet voorzichtig zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Dan zullen
+wij dit bezoek tot eene volgende reis uitstellen,&#8221; zeide Joe lachende. &#8220;Overigens, als ik mij niet bedrieg, mijne vrienden,
+schijnt de wind meer uit het oosten te komen, wij moeten deze gelegenheid niet voorbij laten gaan.&#8221;
+
+</p>
+<p>De doctor wierp eenige voorwerpen uit, die nutteloos waren geworden, ledige flesschen en eene kist voor vleesch, die niet
+meer werd gebruikt; het gelukte hem den Victoria op eene hoogte te houden, die gunstiger was voor zijne plannen. Ten vier
+uur des morgens verlichtten de eerste zonnestralen Sego, de hoofdstad van Bambarra, die volmaakt herkenbaar was aan de vier
+steden waaruit zij bestaat, aan hare moorsche moskee&euml;n en aan het onophoudelijk heen en wedergaan der ponten, die de inwoners
+naar de verschillende wijken overbrengen. Maar de reizigers werden evenmin gezien als zij zelf iemand zagen; zij snelden voorbij
+en rechtstreeks naar het noordwesten, waardoor de ongerustheid des doctors langzamerhand bedaarde.&#8212;&#8220;Nog twee dagen in deze
+richting en met deze snelheid zullen wij de rivier Senegal bereiken.&#8221;&#8212;&#8220;En zullen wij dan in een bevriend land zijn, Samuel?&#8221;&#8212;&#8220;Nog
+niet geheel; maar als de Victoria ons in den steek liet, konden wij de Fransche etablissementen bereiken! Maar ik wensch dat
+hij het nog eenige honderd mijlen uithoudt, dan zullen wij zonder vermoeienis, zonder vrees of gevaren de westkust bereiken.&#8221;&#8212;&#8220;En
+dan is het uit,&#8221; zeide Joe. &#8220;Welnu! des te erger! Als het niet was om het vermaak van te vertellen, zou ik nooit weer een
+voet op de aarde zetten. Denkt gij dat men onze verhalen zal gelooven, meester?&#8221;&#8212;&#8220;Wie weet het, mijn beste Joe? Eene zaak
+zal ten minste onbetwistbaar <a id="d0e3140"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3140">223</a>]</span>zijn, duizend getuigen hebben ons van den eenen kant van Afrika zien vertrekken; duizend getuigen zullen ons aan den anderen
+kant zien aankomen.&#8221;&#8212;&#8220;In dat geval,&#8221; antwoordde Kennedy, &#8220;komt het mij moeielijk voor te zeggen dat wij er niet zijn doorgetrokken.&#8221;&#8212;&#8220;Ach!
+mijnheer Samuel,&#8221; hernam Joe met een diepen zucht, &#8220;ik zal meer dan eens mijn gouderts betreuren! Dat zou gewicht bijgezet
+hebben aan onze verhalen en de waarschijnlijkheid onzer reis. Voor een wichtje goud per toehoorder, zou ik eene menigte menschen
+bijeenbrengen om mij te hooren en te bewonderen.&#8221;
+
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e3142"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XLI.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Men nadert den Senegal.&#8212;De Victoria daalt meer en meer.&#8212;Men werpt steeds ballast uit.&#8212;De marabout El-Hadji.&#8212;De heeren Pascal,
+Vincent, Lambert.&#8212;Een mededinger van Mohammed.&#8212;De moeielijk te beklimmen bergen.&#8212;De wapenen van Kennedy.&#8212;Een manoeuvre van
+Joe.&#8212;Halt boven het woud.
+</p>
+</div>
+<p>Den 27<sup>sten</sup> Mei tegen negen uur des morgens kreeg het land een anderen aanblik, de zachte hellingen veranderden in heuvels, die het voorteeken
+waren van nabij zijnde bergen. Men zou den keten moeten overtrekken, die het dal van den Niger van dat van den Senegal scheidt
+en den loop der wateren bepaalt, hetzij naar de golf van Guinea, hetzij naar de baai van Kaap Verd. Tot aan den Senegal wordt
+dit gedeelte van Afrika als gevaarlijk beschouwd. Doctor Ferguson wist het door de verhalen zijner voorgangers: zij hadden
+duizend ontberingen geleden, duizend gevaren geloopen te midden dezer barbaarsche negers. Dit noodlottige klimaat deed het
+grootste deel der reisgezellen van Mungo Park omkomen. Ferguson had dus meer dan ooit besloten in deze ongastvrije landstreek
+geen voet op de aarde te zetten. Maar hij had geen oogenblik rust; de Victoria daalde merkbaar, hij moest nog eene menigte
+meer of minder onnutte voorwerpen wegwerpen, vooral wanneer hij een bergtop moest overtrekken. Dit duurde langs een weg van
+120 mijlen; men werd vermoeid van het reizen en dalen; de ballon, die nieuwe rots van Sisyphus<a id="d0e3153src" href="#d0e3153" class="noteref">1</a>, daalde onophoudelijk. De luchtballon, weinig gezwollen, werd langwerpiger en de wind maakte groote plooien in zijn omkleedsel.
+Kennedy merkte dit op en zeide: &#8220;Zou er een scheur in den ballon zijn?&#8221;&#8212;&#8220;Neen,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;maar de gutta-percha
+is blijkbaar zachter geworden of gesmolten door de hitte, en het waterstofgas dringt door de taf.&#8221;&#8212;<a id="d0e3156"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3156">224</a>]</span>&#8220;Hoe kunnen wij dit verhinderen?&#8221;&#8212;&#8220;Dat is onmogelijk. Wij moeten ons lichter maken, dat is het eenige middel; laat ons wegwerpen
+wat wij missen kunnen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar wat?&#8221; zeide de jager, in het schuitje ziende, dat reeds voor een goed deel ledig is.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>&#8212;&#8220;Laten wij de tent wegwerpen, wier gewicht vrij aanzienlijk is.&#8221;&#8212;Joe, wien dit bevel gold, klom boven den cirkel, waaraan
+de koorden van het net bevestigd waren. Vandaar gelukte het hem gemakkelijk de dikke zeilen der tent te verwijderen en hij
+wierp ze naar beneden.&#8212;&#8220;Dat zal het geluk uitmaken van een geheelen negerstam;&#8221; zeide hij, &#8220;daar is genoeg om een duizendtal
+inlanders te kleeden, want zij hebben niet veel noodig.&#8221;&#8212;De ballon was een weinig gerezen, maar weldra werd het blijkbaar
+dat hij nog den grond naderde.&#8212;&#8220;Laat ons dalen,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;en zien wat aan dit omkleedsel te doen is.&#8221;&#8212;&#8220;Ik herhaal het
+u, Dick, wij hebben geen middel om het te herstellen.&#8221;&#8212;&#8220;Wat zullen wij dan doen?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen alles opofferen, wat ons niet
+onmisbaar is; ik wil tot elken prijs een oponthoud in deze streken vermijden; de wouden, wier kruin wij thans overtrekken,
+zijn niets minder dan veilig.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe! leeuwen? hyena&#8217;s!&#8221; zeide Joe met verachting.&#8212;&#8220;Erger dan dat, mijn jongen, menschen en
+wel de wreedsten die in Afrika zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Hoe weet men dat?&#8221;&#8212;&#8220;Door de reizigers, die ons zijn voorgegaan; vervolgens hebben de
+Franschen, die de kolonie van den Senegal bewonen, betrekkingen met de omringende volksstammen; onder het bestuur van den
+kolonel Faidherbe heeft men ver in het land onderzoekingen gedaan, officieren, zooals Pascal, Vincent, Lambert hebben kostbare
+aanteekeningen hunner expeditie medegebracht. Zij hebben de streken van den elleboog van den Senegal doorzocht, waar de oorlog
+en de plundering alles heeft verwoest.&#8221;&#8212;&#8220;Wat is daar dan gebeurd?&#8221;&#8212;&#8220;In 1854 hitste een marabout van het Senegalsche Fouta,
+met name Al-Hadji, die even als Mohammed eene roeping zeide ontvangen te hebben, alle stammen aan tot den oorlog tegen de
+ongeloovigen, dat is de Europeanen; hij verspreidde dood en verwoesting, tusschen den Senegal en zijn tak, den Fal&eacute;m&eacute;. Drie
+benden dweepers, door hem aangevoerd, doorkruisten het land, spaarden dorp noch hut, maar plunderden en vermoordden alles;
+hij naderde zelfs het dal van den Niger tot aan Sego, dat lang bedreigd werd. In 1857 ging hij meer noordwaarts en tastte
+het fort Medina aan, dat door de Franschen op de oevers der rivier was gebouwd; dit etablissement werd verdedigd door een
+held, Paul Holl, die gedurende verscheidene maanden bijna zonder voedsel en ammunitie, volhield tot de kolonel Faidherbe hem
+kwam ontzetten. Al-Hadji en zijne benden staken toen den Senegal weder over en kwamen in Ka&auml;rta terug, om hunne rooverijen
+en moorden te vervolgen; hier zijn de streken, waarin hij gevlucht is met zijn troep bandieten, en ik verzeker u <a id="d0e3160"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3160">225</a>]</span>dat het niet goed zou zijn in zijne handen te vallen.&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen niet in zijne handen vallen,&#8221; zeide Joe, &#8220;al moesten wij
+onze schoenen en kousen opofferen om den Victoria te doen rijzen.&#8221;<a id="d0e3162"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3162">226</a>]</span>&#8212;&#8220;Wij zijn niet ver van de rivier,&#8221; zeide de doctor, &#8220;maar ik voorzie dat onze ballon ons tot daar niet zal kunnen brengen.&#8221;&#8212;&#8220;Laat
+ons maar eerst op den oever komen,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;dat zal altijd iets gewonnen zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Dat zullen wij beproeven,&#8221;
+zeide de doctor, &#8220;maar iets verontrust mij.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dan?&#8221;&#8212;&#8220;Wij zullen bergen moeten oversteken en dat zal moeielijk zijn, daar
+ik de stijgkracht van den luchtballon niet kan vermeerderen, zelfs met de grootste hitte.&#8221;&#8212;&#8220;Laat ons wachten,&#8221; zeide Kennedy,
+&#8220;daarna zullen wij zien.&#8221;&#8212;&#8220;Arme Victoria!&#8221; zeide Joe, &#8220;ik ben er aan gehecht, even als een zeeman aan zijn schip, ik zal niet
+zonder verdriet van hem scheiden. Hij is niet meer wat hij bij zijn vertrek was, goed! maar wij moeten geen kwaad van hem
+spreken! Hij heeft ons groote diensten bewezen en het hart zal mij breken als ik hem verlaten moet.&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust, Joe, als
+wij hem verlaten, zal dit zeker ondanks ons zelven zijn, Hij zal ons tot het eind zijner krachten dienen. Ik vraag hem nog
+slechts 24 uren.&#8221;&#8212;&#8220;Hij put zich uit,&#8221; zeide Joe, hem beschouwende, &#8220;hij wordt dunner, zijn leven vliedt heen! arme ballon!&#8221;&#8212;&#8220;Als
+ik mij niet bedrieg,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;zie ik aan den horizon de bergen, waarvan gij hebt gesproken, Samuel.&#8221;&#8212;&#8220;Zij zijn het,&#8221;
+zeide de doctor, na hen met zijn verrekijker te hebben onderzocht, &#8220;zij komen mij zeer hoog voor, het zal ons moeite kosten
+er over te trekken.&#8221;&#8212;&#8220;Kunnen wij ze niet mijden?&#8221;&#8212;&#8220;Ik geloof het niet, Dick, zie eens de groote ruimte die zij beslaan, bijna
+de helft van den horizon.&#8221;&#8212;&#8220;Zij schijnen zich zelfs om ons te vernauwen,&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Wij moeten er volstrekt over!&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p225.jpg" alt="&#8220;Dat is niet moeielijk.&#8221; Blz. 227."></p>
+<p class="figureHead">&#8220;Dat is niet moeielijk.&#8221; Blz. <a href="#d0e3178">227</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Deze zoo gevaarlijke hinderpalen schenen zeer ras te naderen, of liever de sterke wind dreef den Victoria naar een der steilsten.
+Men moest tot elken prijs stijgen.&#8212;&#8220;Laat ons den waterbak ledigen,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;en slechts zooveel behouden als voor
+een dag noodig is!&#8221;&#8212;&#8220;Ziedaar!&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Stijgt de ballon?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Een weinig, omtrent vijftig voet,&#8221; antwoordde
+de doctor, die den barometer niet uit het oog verloor. &#8220;Maar het is niet genoeg.&#8221;
+
+</p>
+<p>Inderdaad schenen de hooge toppen zich op de reizigers te willen storten. Dezen waren er bij lange na niet boven, er ontbraken
+nog 500 voet aan. De voorraad water van de gaspijp werd eveneens weggeworpen, men behield slechts eenige pinten, maar dit
+was nog onvoldoende.&#8212;&#8220;Wij moeten er echter over,&#8221; zeide de doctor.&#8212;&#8220;Laat ons de kisten wegwerpen, daar wij ze hebben geledigd,&#8221;
+zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Werp ze weg!&#8221;&#8212;&#8220;Ziedaar!&#8221; zeide Joe. &#8220;Het is verdrietig dat dat alles zoo stuk voor stuk weg gaat.&#8221;&#8212;&#8220;Wat u
+betreft, hernieuw uwe opoffering niet. Wat er gebeure, zweer mij ons niet te verlaten.&#8221;&#8212;&#8220;Wees gerust, meester, wij zullen
+elkander niet verlaten.&#8221;
+
+</p>
+<p>De Victoria had weder eenige voeten in hoogte gewonnen, maar de top der bergen was nog altoos hooger; het was een rechtopgaande
+<a id="d0e3178"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3178">227</a>]</span>kant, die in een werkelijk steil opgaanden muur eindigde. Hij was nog 200 voet boven de reizigers.&#8212;&#8220;In tien minuten,&#8221; zeide
+de doctor tot zich zelven, &#8220;zal ons schuitje verbrijzeld zijn tegen deze rotsen, als het ons niet gelukt die over te trekken.&#8221;&#8212;&#8220;Welnu,
+mijnheer Samuel?&#8221; zeide Joe.&#8212;&#8220;Behoud slechts onzen voorraad pemmican en werp al het overige vleesch weg.&#8221;
+
+</p>
+<p>De ballon werd nog een vijftigtal ponden lichter en steeg merkbaar, maar dit hielp niets als zij niet over de bergen heen
+konden gaan. De toestand was verschrikkelijk, de Victoria ging zeer snel; men gevoelde dat hij zou verbrijzeld worden, de
+schok zou verschrikkelijk zijn. De doctor zag rondom zich in het schuitje, het was bijna ledig.&#8212;<span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span>Als het noodig is, Dick, zult gij u gereed houden uwe wapenen op te offeren.&#8221;&#8212;&#8220;Mijne wapenen!&#8221; antwoordde de jager ontroerd.&#8212;&#8220;Mijn
+vriend, als ik het u vraag is het noodig.&#8221;&#8212;&#8220;Samuel, Samuel!&#8221;&#8212;&#8220;Uwe wapenen, uw voorraad kruit en lood kunnen ons het leven
+kosten.&#8221;&#8212;&#8220;Wij naderen!&#8221; riep Joe uit, &#8220;wij naderen!&#8221;&#8212;Zestig voet was de berg nog hooger dan de Victoria. Joe nam de dekens
+en wierp die weg, zonder iets aan Kennedy te zeggen wierp hij ook verscheidene zakken kogels en lood weg. De ballon steeg
+boven den gevaarlijken top, maar het schuitje was nog een weinig beneden de rotsen, waartegen het onvermijdelijk moest breken.
+&#8220;Kennedy! Kennedy!&#8221; riep de doctor uit, &#8220;werp uwe wapenen weg, of wij zijn verloren.&#8221;&#8212;&#8220;Wacht, mijnheer Dick!&#8221; zeide Joe. En
+Kennedy zich omkeerende zag hem buiten het schuitje verdwijnen. &#8220;Joe! Joe!&#8221; riep hij uit.&#8212;&#8220;De ongelukkige!&#8221; zeide de doctor.
+De vlakte boven op den berg had op deze plaats ongeveer twintig voet uitgestrektheid en aan den anderen kant had hij eene
+geringere helling. Het schuitje kwam juist op de hoogte van die vlakte, het gleed over den grond bestaande uit scherpe keisteenen.&#8212;&#8220;Wij
+gaan er overheen,&#8221; riep eene stem, die het hart van Ferguson deed kloppen.&#8212;De onverschrokken Joe hield zich met de handen
+aan den ondersten rand van het schuitje vast, hij ging te voet over den bergtop, waardoor hij den ballon met de geheele zwaarte
+van zijn lichaam verlichtte; hij was zelfs verplicht het stevig vast te houden, want het ontsnapte hem bijna. Toen het aan
+den tegenovergestelden kant was gekomen, heischte Joe zich door eene krachtige greep zijner handen in de hoogte, en aan de
+touwen zich vasthoudende klom hij weder bij zijne metgezellen. &#8220;Dat is niet moeielijk,&#8221; zeide hij.&#8212;&#8220;Mijn brave Joe! mijn vriend!&#8221;
+zeide de doctor op hartelijken toon.&#8212;&#8220;Wat ik gedaan heb,&#8221; antwoordde hij, &#8220;was niet voor u, het was voor de karabijn van mijnheer
+Dick! ik was hem dit schuldig voor de zaak van den Arabier! Ik betaal gaarne mijne schulden en nu zijn wij quitte,&#8221; voegde
+hij er bij, den jager zijn geliefkoosd wapen aanbiedende. &#8220;Het zoude mij te veel verdriet doen, u daarvan te zien scheiden.&#8221;
+Kennedy drukte hem krachtig de hand zonder een <a id="d0e3185"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3185">228</a>]</span>woord te kunnen spreken. De Victoria behoefde nu slechts te dalen; dat was hem gemakkelijk; hij was weldra weder op tweehonderd
+voet hoogte van den grond en bevond zich toen in evenwicht. De grond had verschillende oneffenheden, die des nachts moeielijk
+waren te ontwijken met een ballon, die niet meer te besturen was. De avond daalde schielijk, en ondanks zijn tegenzin moest
+de doctor besluiten tot den anderen morgen stil te houden.&#8212;&#8220;Wij zullen eene gunstige plaats zoeken om stil te houden,&#8221; zeide
+hij.&#8212;&#8220;Ah,&#8221; antwoordde Kennedy, &#8220;gij neemt eindelijk een besluit?&#8221;&#8212;&#8220;Ja, ik heb lang nagedacht over een plan dat wij ten uitvoer
+zullen leggen. Het is pas zes uur &#8217;s morgens, wij zullen den tijd hebben. Joe, werp de ankers uit.&#8221;&#8212;Joe gehoorzaamde en de
+beide ankers gingen buiten het schuitje.&#8212;&#8220;Ik bemerk groote wouden,&#8221; zeide de doctor, &#8220;wij zullen over hunne kruinen gaan en
+ons aan een of anderen boom vasthechten, voor niets ter wereld zou ik er in toestemmen den nacht op aarde door te brengen.&#8221;&#8212;&#8220;Zullen
+wij kunnen dalen?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Waartoe zou dat dienen? Ik herhaal het u, het zou gevaarlijk zijn te scheiden. Overigens
+verzoek ik uwe hulp voor een moeielijk werk.&#8221;&#8212;De Victoria, die strijkelings langs den top van onmetelijke bosschen ging, bleef
+weldra plotseling stil staan; zijne ankers hadden gevat; daar de wind ging liggen bleef hij bijna onbeweeglijk boven dit uitgestrekte
+groene veld, gevormd door de kruinen van een bosch wilde vijgeboomen.
+
+
+
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3153" href="#d0e3153src" class="noteref">1</a></span> Sisyphus werd om zijne misdaden veroordeeld om in de onderwereld een steen tegen eene rots op te wentelen. Als deze bijna
+den top had bereikt, viel hij weder naar beneden.
+</p>
+</div>
+<p class="div1"><a id="d0e3187"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XLII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Edelmoedige strijd.&#8212;Laatste opoffering.&#8212;De toestel tot uitzetting.&#8212;Behendigheid van Joe.&#8212;Middernacht.&#8212;De wacht van den doctor.&#8212;Hij
+slaapt in.&#8212;De brand.&#8212;Het gehuil.&#8212;Buiten bereik.
+</p>
+</div>
+<p>Doctor Ferguson begon den stand op te nemen volgens de hoogte der sterren, hij bevond zich nauwelijks op 25 mijlen van den
+Senegal.&#8212;&#8220;Al wat wij kunnen doen, mijne vrienden,&#8221; zeide hij, na op zijne kaart te hebben gezien, &#8220;is de rivier over te steken;
+maar daar er geene schuit noch brug is, moeten wij haar tot elken prijs in den ballon oversteken, daarom moet deze nog meer
+verlicht worden.&#8221;&#8212;&#8220;Maar ik zie niet hoe wij dit zullen kunnen doen,&#8221; antwoordde de jager, die voor zijne wapens vreesde, &#8220;of
+een van ons moest besluiten zich op te offeren en achterblijven, en op mijne beurt verzoek ik die eer.&#8221;&#8212;&#8220;Wel nu nog mooier,&#8221;
+antwoordde Joe, &#8220;ben ik daaraan niet gewoon!&#8221;&#8212;&#8220;Er is geen sprake van om <a id="d0e3195"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3195">229</a>]</span>er uit te springen, mijn vriend, maar enkel om te voet de kust van Afrika te bereiken, ik ben een goed looper en goed jager.&#8221;&#8212;&#8220;Ik
+zal er nooit in toestemmen,&#8221; antwoordde Joe.&#8212;&#8220;Uw edelmoedige strijd is noodeloos, mijn brave vrienden,&#8221; zeide Ferguson; &#8220;ik
+hoop dat wij niet tot dit uiterste zullen komen, overigens, als het noodig was, zouden wij te zamen dit land doortrekken en
+niet scheiden.&#8221;&#8212;&#8220;Dit noem ik spreken,&#8221; zeide Joe, &#8220;eene kleine wandeling zal ons geen kwaad doen.&#8221;&#8212;&#8220;Maar vooraf,&#8221; zeide de
+doctor, &#8220;zullen wij een laatste middel beproeven om den Victoria te verlichten.&#8221;&#8212;&#8220;Welk?&#8221; zeide Kennedy, &#8220;ik ben nieuwsgierig
+het te vernemen.&#8221;&#8212;&#8220;Wij moeten ons van de kisten der gaspijp, van de Bunsensche batterij en de slang ontdoen; wij hebben daar
+meer dan 900 pond.&#8221;&#8212;&#8220;Maar, Samuel, hoe zult gij daarna het gas doen uitzetten?&#8221;&#8212;&#8220;Dat zullen wij niet meer doen!...&#8221;&#8212;&#8220;Maar...&#8221;&#8212;&#8220;Luistert,
+mijn vrienden, ik heb nauwkeurig berekend welke stijgkracht ons overblijft, zij is voldoende om ons drie&euml;n te vervoeren met
+de weinige voorwerpen, die ons overblijven. Wij wegen nauwlijks 500 pond, de twee ankers medegerekend, die ik gaarne wil behouden?&#8221;&#8212;&#8220;Mijn
+waarde Samuel,&#8221; antwoordde de jager, &#8220;gij weet het beste over onzen toestand te oordeelen, zeg ons wat wij moeten doen, wij
+zullen u gehoorzamen.&#8221;&#8212;&#8220;Tot uwe orders, meester.&#8221;&#8212;&#8220;Ik herhaal het u, mijne vrienden, hoe ernstig dit besluit ook zij, wij
+moeten onzen toestel opofferen.&#8221;&#8212;&#8220;Het zij zoo,&#8221; antwoordde Kennedy.&#8212;&#8220;Aan het werk!&#8221; zeide Joe.
+
+</p>
+<p>Het was geen geringe arbeid, men moest den toestel stuk voor stuk uit elkander nemen; eerst nam men de mengkist weg, vervolgens
+die der gaspijp en eindelijk de kist, waarin het water ontleed werd; er was niets minder dan de vereenigde kracht der drie
+reizigers noodig om den toestel, die vast aan den bodem van het schuitje was bevestigd, los te rukken. Eindelijk gelukte het
+hun en zij wierpen hem er uit.&#8212;&#8220;De negers zullen zeer verbaasd zijn,&#8221; zeide Joe, &#8220;dergelijke voorwerpen in het bosch te zien
+hangen, zij zijn in staat er afgodsbeelden van te maken.&#8221;&#8212;Vervolgens moest men zich bezig houden met de buizen, die in den
+ballon vast zaten en die aan den slang waren bevestigd. Het gelukte Joe eenige voeten boven het schuitje de geledingen van
+caoutchouc door te snijden, maar met de buizen ging dat moeielijker, want zij werden aan haar boveneinde vastgehouden en bevestigd
+door de draden van geel koper en den ring der klep. Toen toonde Joe eene groote behendigheid; blootvoets om het omkleedsel
+niet te beschadigen, klom hij met behulp van het net en ondanks de schommelingen, boven op den luchtballon en daar maakte
+hij, na tallooze moeielijkheden, zich met eene hand aan deze glibberige oppervlakte vasthoudende, de buitenste banden los,
+die de buizen vasthielden. Dezen gingen nu gemakkelijk los en werden door het onderste gedeelte van den <a id="d0e3199"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3199">230</a>]</span>toestel weggetrokken die door een sterken band hermetisch werd gesloten. De Victoria van dit aanzienlijk gewicht bevrijd,
+steeg in de lucht en spande het ankertouw sterk. Te middernacht was al het werk gelukkig ge&euml;indigd ten koste van vele vermoeienissen,
+men nam in haast een maal van pemmican en kouden grog, want de doctor kon geene warmte ter beschikking van Joe stellen. Deze
+en Kennedy bezweken bijna van vermoeienis.&#8212;&#8220;Gaat slapen, mijne vrienden,&#8221; zeide Ferguson tot hen, &#8220;ik zal de eerste wacht
+nemen, ten twee uur zal ik Kennedy wekken; ten vier uur zal Kennedy Joe wekken; ten zes uur zullen wij vertrekken, en de hemel
+wake dan nog dezen laatsten dag over ons.&#8221;&#8212;Zonder zich langer te doen noodigen, strekten de beide reisgezellen des doctors
+zich op den bodem van het schuitje uit en vielen spoedig in een diepen slaap.
+
+</p>
+<p>De nacht was kalm, eenige wolken braken tegen het laatste kwartier der maan, wier onzekere stralen nauwelijks de duisternis
+eenigszins braken. Ferguson op den rand van het schuitje geleund, sloeg zijne blikken rondom zich; hij keek met oplettendheid
+naar het donkere gebladerte, dat zich onder hem ver uitstrekte; het minste gerucht scheen hem verdacht en hij zocht zich zelfs
+het minste geritsel der bladeren te verklaren.
+
+</p>
+<p>Hij bevond zich in dien geestestoestand, die door de eenzaamheid nog gevoeliger wordt gemaakt, en gedurende welken eene onbestemde
+vrees onze zinnen ontroert. Op het einde van eene dergelijke reis, na zoovele hinderpalen te boven te zijn gekomen, op het
+oogenblik van het doel te bereiken, is de vrees levendiger en de ontroering sterker, het punt van aankomst schijnt voor de
+oogen te vlieden. Overigens was hun tegenwoordige toestand alles behalve veilig te midden van een barbaarsch land en met een
+vervoermiddel dat, per slot van rekening, hen elk oogenblik kon in den steek laten. De doctor rekende niet volkomen meer op
+zijn ballon, de tijd was voorbij dat hij hem stoutmoedig bestuurde, omdat hij zeker van hem was. Onder deze indrukken meende
+de doctor soms eenig onbestemd gerucht te hooren in die groote wouden; hij meende zelfs een plotseling verdwijnend vuur tusschen
+die boomen te zien glinsteren; hij keek oplettend en richtte zijn nachtkijker naar dien kant, maar zag niets en er heerschte
+zelfs een diepe stilte. Hij had zonder twijfel verkeerd gezien; hij luisterde zonder het minste gerucht te vernemen; daar
+de tijd van zijne wacht toen was verstreken, wekte hij Kennedy, beval hem eene uiterste waakzaamheid en ging naast Joe liggen,
+die vast sliep. Kennedy stak bedaard zijne pijp aan, terwijl hij zich de oogen uitwreef, die hij moeite had om open te houden,
+ging in een hoek zitten en begon sterk te rooken om den slaap te verdrijven. De diepste stilte heerschte rondom hem; een zacht
+windje bewoog de <a id="d0e3205"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3205">231</a>]</span>kruinen der boomen en slingerden een weinig het schuitje, hetgeen hem nog meer slaap veroorzaakte; hij wilde weerstand daaraan
+bieden; opende herhaalde malen zijne oogen, en eindelijk door de vermoeienis bezwijkende viel hij in slaap.
+
+</p>
+<p>Hoelang duurde dit? Hij kon zich daarvan geene rekenschap geven bij zijn ontwaken, dat plotseling door een onverwacht geknetter
+werd veroorzaakt. Hij wreef zich de oogen uit en stond op, eene groote hitte deed zich voelen. Het woud stond in brand.&#8212;&#8220;Brand!
+brand!&#8221; riep hij, zonder het voorval te begrijpen.&#8212;Zijne twee reisgezellen stonden op.&#8212;&#8220;Wat is het dan?&#8221; vroeg Samuel.&#8212;&#8220;De
+brand,&#8221; zeide Joe..... &#8220;Wie kan.....&#8221; Op dit oogenblik brak onder het hel verlichte gebladerte een gehuil uit.&#8212;&#8220;O! de wilden,&#8221;
+riep Joe uit, &#8220;zij hebben het woud in brand gestoken om ons des te zekerder te verbranden.&#8221;&#8212;&#8220;De Talibas de marabouts van Al-Hadji
+zonder twijfel,&#8221; zeide de doctor.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p231.jpg" alt="Op dit oogenblik brak onder het hel verlichte gebladerte een gehuil uit."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Een kring omringde den Victoria, het gekraak van dood hout vermengde zich met het smeulen der groene takken; de klimplanten,
+<a id="d0e3216"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3216">232</a>]</span>de bladeren, al wat leven had in dit bosch was door het verwoestende element aangetast; de groote boomen teekenden zich donker
+af in dit fornuis, met hunne takken, die met gloeiende kolen waren bedekt; deze brandende massa weerkaatste in de wolken,
+en de reizigers meenden dat zij door een bal van vuur omringd waren.&#8212;&#8220;Laat ons vluchten!&#8221; riep Kennedy uit! &#8220;op de aarde is
+onze eenigste kans op behoud.&#8221;&#8212;Maar Ferguson hield hem met vaste hand terug en hij sneed het ankertouw met een bijlslag door.
+De vlammen, zich naar den ballon uitstrekkende, lekten reeds zijne verlichte zijden, maar de Victoria, ontdaan van zijne banden,
+steeg meer dan 1000 voet. Vreeslijke kreten weergalmden in het woud, met hevige losbrandingen; de ballon ging met behulp van
+een luchtstroom naar het westen. Het was vier uur des morgens.
+
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e3218"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XLIII.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>De Talibas.&#8212;De vervolging.&#8212;Een verwoest land.&#8212;De Victoria daalt.&#8212;De laatste mondbehoeften.&#8212;De sprongen van den Victoria.&#8212;Verdediging
+met geweerschoten.&#8212;De wind wakkert aan.&#8212;De rivier Senegal.&#8212;De watervallen van Gouina.&#8212;De heete lucht.&#8212;Overtocht der rivier.
+</p>
+</div>
+<p>&#8220;Als wij gisteren de voorzorg niet hadden genomen om den ballon lichter te maken zouden wij nu zonder genade verloren zijn
+geweest,&#8221; zeide Ferguson.&#8212;&#8220;Dat heet ik de zaken op zijn tijd doen,&#8221; zeide Joe, &#8220;men redt zich, en niets is natuurlijker.&#8221;&#8212;&#8220;Wij
+zijn niet buiten gevaar,&#8221; antwoordde Ferguson.&#8212;&#8220;Wat vreest gij dan?&#8221; vroeg Dick.&#8212;&#8220;De Victoria kan zonder uw verlof niet dalen,
+en als hij al daalde?&#8221;&#8212;&#8220;Als hij daalde!&#8221; zei Dick.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p233.jpg" alt="Verdediging met geweervuur. Blz. 234."></p>
+<p class="figureHead">Verdediging met geweervuur. Blz. <a href="#d0e3238">234</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Den zoom van het bosch waren zij overgetrokken en de reizigers konden een dertigtal ruiters ontdekken, gekleed met een langen
+pantalon en golvende bornous; zij waren gewapend, de eenen met lansen, de anderen met lange musketten; zij volgden in een
+lichten galop op hunne vlugge paarden de richting van den Victoria, die met eene matige snelheid voortging. Op het gezicht
+der reizigers stootten zij woeste kreten uit, terwijl zij hunne wapens slingerden; de woede en de bedreigingen teekenden zich
+op hun bruin gezicht, dat nog woester werd door een kleinen maar puntigen baard; zij doortrokken zonder moeite die lage vlakten
+en die zachte hellingen, die tot aan den Senegal afdalen.&#8212;&#8220;Zij zijn het wel,&#8221; zeide de <a id="d0e3236"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3236">233</a>]</span>doctor, &#8220;de wreede Talibas! de woeste marabouts van Al-Hadji! Ik zou liever in het midden van een woud, omringd door een troep
+wilde dieren willen wezen, dan in handen dezer bandieten te vallen.&#8221;<a id="d0e3238"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3238">234</a>]</span>&#8212;&#8220;Zij zien er niet zeer inschikkelijk uit,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;en het zijn stevige knapen.&#8221;&#8212;&#8220;Gelukkig vliegen die beesten niet,&#8221;
+antwoordde Joe, &#8220;dat is altoos iets.&#8221;&#8212;&#8220;Ziet,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;deze verwoeste dorpen en verbrande hutten, dat is hun werk,
+en daar waar zich groote bouwvelden uitstrekten, hebben zij de verwoesting gebracht.&#8221;&#8212;&#8220;Zij kunnen ons niet bereiken,&#8221; hernam
+Kennedy, &#8220;en als wij den stroom tusschen hen en ons kunnen brengen, zijn wij in veiligheid.&#8221;&#8212;&#8220;Zeer juist. Dick, maar wij moeten
+niet vallen,&#8221; antwoordde de doctor, de oogen op den barometer slaande.&#8212;&#8220;In alle gevallen, Joe,&#8221; hernam Kennedy, &#8220;zullen wij
+geen kwaad doen onze wapenen gereed te maken.&#8221;&#8212;&#8220;Dat kan niet schaden, mijnheer Dick, wij zullen er ons wel bij bevinden ze
+niet te hebben weggeworpen.&#8221;&#8212;&#8220;Mijne karabijn!&#8221; riep de jager uit, &#8220;ik hoop mij er nooit van te scheiden.&#8221;&#8212;En Kennedy laadde
+ze met de grootste zorg, er bleef hem ammunitie genoeg over.<span class="corr" title="Bron: &#8221;"></span>&#8212;&#8220;Op welke hoogte zijn wij?&#8221; vroeg hij aan Ferguson.&#8212;&#8220;Op ongeveer 750 voet, maar wij hebben geene macht meer om gunstige luchtstroomen
+te zoeken door te reizen of te dalen, wij hangen geheel van den ballon af.&#8221;&#8212;&#8220;Dat is verdrietig,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;de wind is
+niet sterk, en als wij door een orkaan gelijk aan dien der vorige dagen waren overvallen, zouden die afschuwelijke bandieten
+reeds lang uit het gezicht zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Deze schelmen volgen ons zonder zich te generen,&#8221; zeide Joe, &#8220;in kleinen galop.&#8221;&#8212;&#8220;Als wij
+op een kleinen afstand waren,&#8221; zeide de jager, &#8220;dan zou ik er schik in hebben hen achter elkander van het paard te doen tuimelen.&#8221;&#8212;&#8220;Ja
+zeker!&#8221; antwoordde Ferguson, &#8220;maar zij zouden ook ons onder schot hebben, en onze Victoria zou een te goed mikpunt zijn voor
+hunne kogels; als zij hem verscheurden, dan laat ik aan uw oordeel over welke onze toestand zou zijn.&#8221;&#8212;De vervolging der Talibas
+ging den geheelen morgen voort. Tegen elf uur waren de reizigers nauwelijks 15 mijlen naar het westen gevorderd. De doctor
+bespiedde de minste wolken aan den horizon; hij vreesde altijd eene verandering in den dampkring. Als hij naar den Niger werd
+teruggevoerd, wat zou er dan van hem worden? Hij bemerkte dat de ballon merkbaar daalde; sedert zijn vertrek had hij reeds
+meer dan 300 voet verloren en de Senegal moest nog een twaalftal mijlen verwijderd zijn; met hunne tegenwoordige snelheid,
+moesten zij nog op drie uren reis rekenen.
+
+</p>
+<p>Op dit oogenblik werd hunne oplettendheid opgewekt door nieuwe kreten; de Talibas zetten hunne paarden meer aan. De doctor
+raadpleegde den barometer en begreep de oorzaak van dit gehuil.&#8212;&#8220;Wij dalen,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Ja,&#8221; antwoordde Ferguson.&#8212;&#8220;Duivels!&#8221;
+dacht Joe.&#8212;Na een kwartier was het schuitje geene 150 voet meer van den grond, maar de wind stak meer op.&#8212;De Talibas spoorden
+hunne paarden aan en weldra barstten er geweerschoten <a id="d0e3244"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3244">235</a>]</span>los.&#8212;&#8220;Te ver, ezels,&#8221; riep Joe uit, &#8220;het komt mij goed voor die schurken op een afstand te houden.&#8221;&#8212;En op een der voorste
+ruiters mikkende, gaf hij vuur, de Taliba stortte ter aarde, zijne metgezellen bleven staan en de Victoria won weder op hen.&#8212;&#8220;Zij
+zijn voorzichtig,&#8221; zeide Kennedy.&#8212;&#8220;Omdat zij zich zeker wanen ons te bereiken,&#8221; antwoordde de doctor, &#8220;en zij zullen slagen,
+als wij nog meer dalen! Wij moeten volstrekt stijgen.&#8221;&#8212;&#8220;Wat zullen wij wegwerpen?&#8221; vroeg Joe.&#8212;&#8220;Alle pemmican die ons overblijft,
+dat bedraagt nog dertig pond.&#8221;&#8212;&#8220;Al klaar,&#8221; zeide Joe, de bevelen zijns meesters gehoorzamende. Het schuitje, dat bijna den
+grond raakte, steeg in de hoogte, te midden der kreten van de Talibas; maar een half uur later daalde de Victoria weder snel;
+het gas ontsnapte door de pori&euml;n van het omkleedsel. Weldra ging het schuitje rakelings langs den grond; de negers van Al-Hadji
+stortten er op los, maar, zoo als in dergelijke gevallen gebeurt, nauwelijks had het den grond aangeraakt of de Victoria steeg
+plotseling om eene mijl verder weder te dalen.&#8212;&#8220;Zullen wij hen dan niet ontkomen?&#8221; vroeg Kennedy woedend.&#8212;&#8220;Werp onzen brandewijn
+weg, Joe,&#8221; zeide de doctor, &#8220;onze instrumenten, alles wat eenige zwaarte heeft, en ons laatste anker, omdat het noodig is.&#8221;
+Joe rukte de barometers en thermometers los, maar dat beteekende weinig, en de ballon, die een oogenblik steeg, daalde weldra
+weder. De Talibas snelden hem na en waren slechts tweehonderd schreden van hem af.&#8212;&#8220;Werp de twee geweren weg,&#8221; beval de doctor.
+En vier achtereenvolgende schoten troffen vier Talibas, die vielen te midden van de razende kreten der bende.
+
+</p>
+<p>De Victoria steeg weder. Hij maakte groote sprongen even als een groote elastieke bal. Het was een vreemd schouwspel deze
+ongelukkigen te zien, die met reusachtige schreden poogden te vluchten en die, aan Anteus gelijk, eene nieuwe kracht schenen
+te bekomen, zoodra zij de aarde aanraakten. Maar aan dezen toestand moest een einde komen, het was bijna middag; de Victoria
+verloor zijn gas, zijn omkleedsel begon te fladderen, de plooien van het taf sloegen over elkander heen.&#8212;&#8220;De hemel verlaat
+ons,&#8221; zeide Kennedy, &#8220;wij zullen moeten vallen.&#8221;&#8212;Joe antwoordde niet, hij zag zijn meester aan. &#8220;Neen,&#8221; zeide deze, &#8220;wij kunnen
+nog meer dan 150 pond wegwerpen.&#8221;&#8212;&#8220;Wat dan?&#8221; vroeg Kennedy, die geloofde dat de doctor gek werd.&#8212;&#8220;Het schuitje,&#8221; antwoordde
+deze. &#8220;Laten wij ons aan het net vasthouden, de mazen kunnen ons wel houden totdat wij aan den stroom komen. Spoedig! Spoedig!&#8221;&#8212;En
+de stoutmoedige mannen aarzelden niet om een dergelijk middel tot behoud te beproeven; zij gingen aan de mazen van het net
+hangen, zoo als de doctor dit had aangewezen, en Joe, zich met eene hand vasthoudende, sneed de touwen van het schuitje door,
+het viel op het oogenblik dat de luchtballon weder ging dalen. &#8220;Hoezee! hoezee!&#8221; <a id="d0e3248"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3248">236</a>]</span>riep hij uit, terwijl de ballon tot op 300 voet steeg.&#8212;De Talibas hitsten hunne paarden aan; zij liepen ventre &agrave; terre, maar
+de Victoria, een sterkeren wind ontmoetende, snelde hen vooruit naar een heuvel in het westen. Dit was eene gunstige omstandigheid
+voor de reizigers, want zij konden hem overtrekken, terwijl de bende van Al-Hadji genoodzaakt was hem om te trekken. De drie
+vrienden hielden zich vast aan het net. Zij hadden het onder zich kunnen vast maken, het vormde als het ware een drijvenden
+zak. Plotseling riep de doctor, na den heuvel te zijn overgetrokken, uit: &#8220;De rivier! de rivier! de Senegal, mijne vrienden!&#8221;
+
+</p>
+<p>Twee mijlen voor hen was de rivier; de tegenover gelegen oever, laag en vruchtbaar, bood hun eene zekere schuilplaats aan.
+&#8220;Nog een kwartier,&#8221; zeide Ferguson, &#8220;en wij zijn gered.&#8221; Maar het moest niet zoo zijn; de ledige ballon viel langzamerhand
+op den grond, die bijna geheel beroofd was van plantengroei; het waren lange hellingen en rotsachtige vlakten; nauwelijks
+zag men eenige struiken, een zwaar en door de zonnestralen verdroogd gras. De Victoria raakte dikwijls den grond en verhief
+zich weder; zijne sprongen werden korter en lager; bij den laatsten bleef het bovenste gedeelte van het net aan de hooge takken
+van een baobab vast zitten.&#8212;&#8220;Het is gedaan,&#8221; zeide de jager.&#8212;&#8220;En op honderd schreden van de rivier.&#8221;&#8212;De drie ongelukkigen
+zetten voet op de aarde en de doctor sleepte zijne twee reisgezellen mede naar den Senegal. Op die plaats deed de rivier een
+sterk geloei hooren; aan de oevers gekomen herkende Ferguson den waterval van Gouina. Er was geene schuit op den oever, geen
+levend wezen. Op eene breedte van 2000 voet stortte de Senegal zich van eene hoogte van 150 voet, met een schelklinkend geraas;
+hij stroomde van het oosten naar het westen, en de rotsen, die zijn loop tegenhielden, strekten zich van het noorden naar
+het zuiden uit. In het midden van den waterval verhieven zich rotsen van eene vreemde gedaante, even als groote dieren uit
+de tijden v&oacute;&oacute;r den zondvloed, die versteend zijn te midden der wateren. De onmogelijkheid om dien kolk over te steken was
+duidelijk. Kennedy kon een gebaar van wanhoop niet weerhouden. Maar de doctor riep met krachtige stem uit: &#8220;Alles is nog niet
+gedaan!&#8221;&#8212;&#8220;Ik wist het wel,&#8221; zeide Joe, met dat vertrouwen op zijn meester dat hem nooit verliet.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p237.jpg" alt="De overtocht van den waterval. Blz. 238."></p>
+<p class="figureHead">De overtocht van den waterval. Blz. <a href="#d0e3264">238</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Het gezicht van dat droge gras had den doctor op een gewaagd denkbeeld gebracht; het was het eenige voor hun behoud. Hij bracht
+zijne metgezellen spoedig naar het omkleedsel van den luchtballon terug.&#8212;&#8220;Wij zijn dien bandieten ten minste een uur vooruit,&#8221;
+zeide hij, &#8220;laat ons geen tijd verliezen mijne vrienden, raapt eene hoeveelheid van dit droge gras op, ik heb ten minste honderd
+pond noodig.&#8221;&#8212;&#8220;Waarvoor?&#8221; vroeg Kennedy.&#8212;&#8220;Ik heb geen gas meer, welnu! ik zal de rivier oversteken met heete lucht.&#8221;&#8212;&#8220;Mijn
+<a id="d0e3262"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3262">237</a>]</span>brave Samuel!&#8221; riep Kennedy uit, &#8220;gij zijt waarlijk een groot man.&#8221;&#8212;Joe en Kennedy sloegen handen aan het werk en hadden weldra
+eene groote menigte gras bij den baobab opeengestapeld. Gedurende <a id="d0e3264"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3264">238</a>]</span>dien tijd had de doctor de opening van den luchtballon verwijd, door hem van onderen in te snijden; hij droeg vooraf zorg
+al het aanwezige gas door de klep te doen ontsnappen, vervolgens stapelde hij eene hoeveelheid gras op onder het omkleedsel
+en stak het in brand. Er is weinig tijd noodig om een ballon met warme lucht te vullen, eene hitte van 180 graden is voldoende
+om de zwaarte der lucht voor de helft te verminderen; de Victoria begon dan ook merkbaar weder eene ronde gedaante aan te
+nemen; er ontbrak geen gras, het vuur werd onderhouden door de zorgen des doctors en de luchtballon werd zichtbaar grooter.
+Het was toen kwartier voor eenen. Op dit oogenblik verscheen de bende der Talibas in het noorden, men hoorde kreten en den
+galop hunner pijlsnel rijdende paarden.&#8212;&#8220;In twintig minuten zullen zij hier zijn,&#8221; zeide Kennedy. &#8220;Gras! gras! Joe, in tien
+minuten zullen wij in de lucht zijn.&#8221;&#8212;&#8220;Daar, mijnheer.&#8221;&#8212;De Victoria was voor twee derde gevuld.&#8212;&#8220;Mijne vrienden, laten wij
+ons aan het net vasthechten, zooals wij reeds hebben gedaan.&#8221;&#8212;&#8220;Het is in orde,&#8221; antwoordde de jager.
+
+</p>
+<p>Na tien minuten gaven eenige schokken aan den ballon de neiging te kennen om te rijzen. De Talibas naderden, zij waren nauwlijks
+500 schreden van hen af.&#8212;&#8220;Houdt u goed vast,&#8221; zeide Ferguson.&#8212;&#8220;Vrees niet, meester.&#8221;&#8212;En met den voet stootte de doctor eene
+nieuwe hoeveelheid gras bij den reeds brandenden hoop. De ballon, geheel uitgezet door de hoogere temperatuur, ging in de
+hoogte.&#8212;&#8220;Op weg,&#8221; riep Joe.
+
+</p>
+<p>Eene losbranding van musketten antwoordde hem, een kogel raakte zelfs zijn schouder, maar Kennedy, zijne karabijn lossende,
+wierp weder een vijand ter aarde. Kreten van woede vergezelden het ontsnappen van den luchtballon, die bijna 800 voet steeg.
+Een sterke wind voerde hem weg; hij beschreef verontrustende schommelingen, terwijl de onverschrokken doctor en zijne gezellen
+den waterval onder hen beschouwden. Tien minuten daarna daalden zij langzamerhand dicht bij den anderen oever der rivier.
+Daar stonden verbaasd, verwonderd en verschrikt een tiental mannen, die de Fransche uniform droegen. Men oordeele over hunne
+verbazing toen zij den ballon aan den rechteroever der rivier zagen opstijgen, zij geloofden bijna aan een hemelsch verschijnsel.
+Maar hunne bevelhebbers, een luitenant van de marine en een cadet, kenden uit de dagbladen van Europa de stoutmoedige poging
+van doctor Ferguson en zij begrepen het geval terstond.
+
+</p>
+<p>De ballon, langzamerhand kleiner wordende, daalde weder met de onverschrokken reizigers, die zich aan zijn net vasthielden,
+maar het was twijfelachtig of hij wel het land zou bereiken, daarom wierpen de Franschen zich in de rivier en ontvingen de
+drie Engelschen in hunne armen, op het oogenblik dat de Victoria op eenige <a id="d0e3272"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3272">239</a>]</span>voeten afstands van den linker oever der rivier nederviel.&#8212;&#8220;Doctor Ferguson!&#8221; riep de luitenant uit.&#8212;&#8220;Hij zelf,&#8221; antwoordde
+de doctor bedaard, &#8220;en zijne vrienden.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p239.jpg" alt="Daarom wierpen de Franschen zich in de rivier en ontvingen de drie Engelschen in hunne armen."></p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>De Franschen droegen de reizigers naar de andere zijde der rivier, terwijl de ballon, half ledig, door een snellen stroom
+medegesleept, als een ontzaglijke waterbel met de wateren van den Senegal in de watervallen van Gouina verzwolgen werd.&#8212;&#8220;Arme
+Victoria!&#8221; zeide Joe.
+
+</p>
+<p>De doctor kon een traan niet weerhouden; hij opende zijne armen en zijne twee vrienden wierpen er zich diep ontroerd in.
+
+
+
+
+</p>
+<p class="div1"><a id="d0e3283"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2 class="label">XLIV.</h2>
+<div class="blockquote">
+<p>Besluit.&#8212;Het proces-verbaal. De Fransche etablissementen.&#8212;De post van Medina.&#8212;De Basilic.&#8212;Saint-Louis.&#8212;Het Engelsche fregat.&#8212;Terugkeer
+naar Londen.
+</p>
+</div>
+<p>De expeditie, die zich aan den oever der rivier bevond, was door den gouverneur van den Senegal gezonden. Zij bestond uit
+twee officieren, de heeren Dufraisne, luitenant der mariniers en Rodamel, <a id="d0e3291"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3291">240</a>]</span>cadet, een sergeant en zeven mariniers. Sedert twee dagen hielden zij zich bezig met het opnemen eener gunstige plaats voor
+een fort te Gouina, toen zij getuigen waren van de aankomst van doctor Ferguson. Men kan zich gemakkelijk de gelukwenschingen
+en de omhelzingen voorstellen, die aan de drie reizigers te beurt vielen. De Franschen uit eigen ondervinding de vervulling
+van dit stoutmoedige plan hebbende kunnen bevestigen, werden de natuurlijke getuigen van Samuel Ferguson. Derhalve verzocht
+de doctor hen terstond zijne aankomst aan de watervallen van Gouina officieel te bewijzen.&#8212;&#8220;Gij zult niet weigeren een proces-verbaal
+te onderteekenen?&#8221; vroeg hij aan den luitenant Dufraisne.&#8212;&#8220;Ik ben tot uw dienst,&#8221; antwoordde die heer.&#8212;De Engelschen werden
+naar den voorloopigen post op den oever der rivier gebracht; zij vonden daar de oplettendste zorgen en overvloedig levensmiddelen.
+Daar werd in de volgende bewoordingen dat proces-verbaal opgemaakt, hetwelk zich thans in de archieven van het Aardrijkskundig
+Genootschap te Londen bevindt:
+
+
+</p>
+<div class="blockquote">
+<p>&#8220;Wij ondergeteekenden verklaren, dat wij op onderstaanden datum hebben zien aankomen doctor Ferguson en zijne twee reisgezellen,
+Richard Kennedy en Jozef Wilson<a id="d0e3296src" href="#d0e3296" class="noteref">1</a> aan het net van een ballon hangende, welke ballon op eenigen afstand van ons in de rivier gevallen, door den stroom medegesleept
+en in de watervallen van Gouina verzwolgen is. Ten bewijze waarvan wij dit proces-verbaal hebben opgemaakt, en in tegenwoordigheid
+der boven genoemden onderteekend. Gedaan den 24<sup>sten</sup> Mei 1862 aan de watervallen van Gouina.
+
+
+</p>
+<p><span class="corr" title="Bron: ">&#8220;</span><span class="smallcaps">Samuel Ferguson</span>, <span class="smallcaps">Richard Kennedy</span>, <span class="smallcaps">Jozef Wilson</span>; <span class="smallcaps">Dufraisne</span>, luitenant der mariniers; <span class="smallcaps">Rodamel</span>, cadet; <span class="smallcaps">Dufais</span>, sergeant; <span class="smallcaps">Filippeau</span>, <span class="smallcaps">Mayor</span>, <span class="smallcaps">Pelissier</span>, <span class="smallcaps">Rascagnet</span>, <span class="smallcaps">Guillon</span>, <span class="smallcaps">Lebel</span>, soldaten.&#8221;
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Hier eindigt de verbazende reistocht van doctor Ferguson en zijne moedige gezellen, door onwederlegbare getuigen bewezen.
+Zij bevonden zich bij vrienden, te midden van meer gastvrije stammen, en die veel gemeenschap hebben met de Fransche etablissementen.
+Zij waren Zaturdag den 24<sup>sten</sup> Mei aan den Senegal gekomen en den 27<sup>sten</sup> van diezelfde maand bereikten zij den post van Medina, een weinig noordelijker aan de rivier gelegen.
+
+</p>
+<p>Daar ontvingen de Fransche officieren hen met open armen en bewezen hun alle soorten van beleefdheden en gastvrijheid; de
+doctor en zijne reisgezellen konden zich bijna onmiddellijk inschepen op de kleine stoomboot, de Basilic, die den Senegal
+tot aan zijne monding afzakte. Veertien dagen daarna kwamen zij, den 10<sup>den</sup> Juni, <a id="d0e3355"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3355">241</a>]</span>te Saint-Louis, waar de gouverneur hen uiterst goed ontving; zij waren geheel bekomen van hunne overspanning en vermoeienissen.
+Overigens zeide Joe tot ieder die hem wilde hooren: &#8220;Onze reis is <a id="d0e3357"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3357">242</a>]</span>eene armzalige reis, en als iemand begeerig is naar ontroeringen, raad ik hem niet haar te ondernemen, dat wordt op het laatst
+vervelend; en zonder de avonturen van het meer Tchad en den Senegal, geloof ik waarlijk dat wij van verveling zouden gestorven
+zijn.&#8221;
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p241.jpg" alt="De post te Gouina. Blz. 240."></p>
+<p class="figureHead">De post te Gouina. Blz. <a href="#d0e3291">240</a>.
+</p>
+</div><p>
+
+
+</p>
+<p>Een Engelsch fregat was op het punt om te vertrekken; de drie reizigers namen plaats aan boord; den 25<sup>sten</sup> Juni kwamen zij te Portsmouth en des anderen daags te Londen aan. Wij zullen niet beschrijven hoe men hen in het Koninklijk
+Aardrijkskundig Genootschap ontving. Kennedy vertrok terstond naar <span class="corr" title="Bron: Edimburg">Edinburg</span> met zijne karabijn, hij wilde spoedig zijne oude gouvernante gerust stellen.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson en zijn getrouwe Joe bleven dezelfde mannen zoo als wij hen hebben gekend. Maar er had buiten hun weten eene
+verandering bij hen plaats gehad, zij waren twee vrienden geworden. De dagbladen van geheel Europa zwaaiden allen den hoogsten
+lof toe aan de moedige reizigers en de &#8220;Daily Telegraph&#8221; verkocht eene oplage van 370,000 exemplaren op den dag, toen hij een uittreksel uit de reis bekend maakte.
+
+</p>
+<p>Doctor Ferguson deed in eene openbare zitting van het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap verslag van zijne luchtreis en
+hij en zijne twee reisgezellen verkregen de gouden medaille voor de merkwaardigste expeditie in 1862.
+
+</p>
+<p>De reis van doctor Ferguson heeft op het nauwkeurigst de aardrijkskundige opnemingen van Barth, Burton, Speke en anderen bevestigd.
+
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/p242.jpg" alt="Afbeelding van doctor Ferguson met randschrift: &#8220;Excelsior Ferguson.&#8221;"></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a id="d0e3296" href="#d0e3296src" class="noteref">1</a></span> Dick is het verkleinwoord van Richard en Joe dat van Jozef.
+</p>
+</div>
+</div><a id="d0e3392"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3392">243</a>]</span><div class="backmatter">
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/map.jpg" alt="Vijf weken in een luchtballon."></p>
+<p class="figureHead">Vijf weken in een luchtballon.</p>
+</div><p>
+
+
+<a id="d0e3400"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3400">245</a>]</span></p>
+<p class="div1"><a id="d0e3401"></a><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>Inhoud.</h2>
+<p><a href="#d0e109">I</a>. Einde van eene zeer toegejuichte redevoering.&#8212;Voorstelling van doctor Ferguson.&#8212;&#8220;Excelsior.&#8221;&#8212;Persoonsbeschrijving van den
+doctor.&#8212;Een overtuigd fatalist.&#8212;Maaltijden in den <i>Club der Reizigers.</i>&#8212;Tallooze toosten. ... 1
+
+</p>
+<p><a href="#d0e246">II</a>. Een artikel van den &#8220;Daily Telegraph.&#8221;&#8212;Oorlog der geleerde dagbladen.&#8212;De heer Petermann ondersteunt zijn vriend Dr. Ferguson.&#8212;Antwoord van den geleerden Koner.&#8212;Aangegane
+weddenschappen.&#8212;Verschillende voorstellen aan Ferguson gedaan. ... 6
+
+</p>
+<p><a href="#d0e305">III</a>. De vriend van den doctor.&#8212;Van welken tijd hunne vriendschap dagteekende.&#8212;Dick Kennedy te Londen.&#8212;Onverwacht, maar niet geruststellend
+voorstel.&#8212;Weinig troostend spreekwoord.&#8212;Eenige namen uit het martelaarsboek van Afrika.&#8212;Voordeelen van een luchtballon.&#8212;Het
+geheim van doctor Ferguson. ... 9
+
+</p>
+<p><a href="#d0e420">IV</a>. Afrikaansche onderzoekingen.&#8212;Barth, Richardson, Overweg, Werne, Brun-Rollet, Peney, Andrea Debono, Miani, Guillaume Lejean,
+Bruce, Krapf en Rebmann, Maizan, Roscher, Burton en Speke. ... 15
+
+</p>
+<p><a href="#d0e554">V</a>. Droomen van Kennedy.&#8212;Lidwoorden en voornaamwoorden in het meervoud.&#8212;Vleierijen van Dick.&#8212;Wandeling over de kaart van Afrika.&#8212;Wat
+er tusschen de twee punten van den passer blijft.&#8212;Hedendaagsche tochten.&#8212;Speke en Grant.&#8212;Krapf, de Decken, de Heuglin. ...
+19
+
+</p>
+<p><a href="#d0e660">VI</a>. Een ongewoon bediende.&#8212;Hij ziet de wachters van Jupiter.&#8212;Dick en Joe twisten.&#8212;De twijfel en het geloof.&#8212;De weging.&#8212;Joe Wellington.&#8212;Hij
+ontvangt eene halve kroon. ... 24
+
+</p>
+<p><a href="#d0e744">VII</a>. Wiskundige bijzonderheden.&#8212;Berekening van den inhoud des ballons.&#8212;De dubbele ballon.&#8212;Het omkleedsel.&#8212;Het schuitje.&#8212;De geheimzinnige
+toestel.&#8212;De levensmiddelen.&#8212;De optelling. ... 28
+
+</p>
+<p><a href="#d0e933">VIII</a>. Gewicht van Joe.&#8212;De bevelhebber der Resolute.&#8212;Het tuighuis van Kennedy.&#8212;Vervoer.&#8212;Het afscheidsmaal.&#8212;Het vertrek van den
+21<sup>sten</sup> Februari.&#8212;Wetenschappelijke zittingen van den doctor.&#8212;Duveyrier, Livingstone.&#8212;Bijzonderheden der luchtreis.&#8212;Kennedy tot zwijgen
+gebracht. ... 32
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1053">IX</a>. Men zeilt de Kaap om.&#8212;De potsenmaker voorin.&#8212;Cursus van wereldbeschrijving door Professor Joe.&#8212;Over de richting der ballons.&#8212;Over
+het zoeken der luchtstroomen.&#8212;<span class="abbr" title="Transcriptie: Eur&ecirc;ka"><span class="Greek">&#917;&#8021;&#961;&#951;&#954;&#945;</span></span><span class="corr" title="Bron: ">.</span> ... 38
+<a id="d0e3456"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3456">246</a>]</span></p>
+<p><a href="#d0e1122">X</a>. Voorafgaande proeven.&#8212;De vijf kisten van den doctor.&#8212;De warmteleider.&#8212;Wijze van uitvoering.&#8212;Zeer goede uitslag. ... 42
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1211">XI</a>. Aankomst te Zanzibar.&#8212;De engelsche consul.&#8212;Slechte stemming der inwoners.&#8212;Het eiland Koumbeni.&#8212;De regenmakers.&#8212;Vulling van
+den ballon.&#8212;Vertrek op den 18<sup>den</sup> April.&#8212;Laatst vaarwel.&#8212;De Victoria. ... 47
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1346">XII</a>. Overtocht der zee-engte.&#8212;De Mrima.&#8212;Gesprekken van Dick en voorstel van Joe.&#8212;Recept voor koffie.&#8212;De Uzaramo.&#8212;De ongelukkige
+Maizan.&#8212;De berg Duthumi.&#8212;De kaarten van den doctor.&#8212;Nacht op een Konzenilje-Kaktus. ... 54
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1488">XIII</a>. Verandering van weder.&#8212;Koorts van Kennedy.&#8212;Het geneesmiddel van den doctor.&#8212;Reizen te land.&#8212;De kom van Imeng&eacute;.&#8212;De berg Rubeho.&#8212;Op
+zesduizend voet.&#8212;Een halt van een dag. ... 63
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1568">XIV</a>. Het bosch van gomboomen.&#8212;De blauwe antiloop.&#8212;Het verzamelingsteeken.&#8212;Een onverwachte aanval.&#8212;De Kanyenye.&#8212;Een nacht in de
+lucht.&#8212;De Manunguru.&#8212;Jihoue la Mkao.&#8212;Voorraad water.&#8212;Aankomst te Kazeh. ... 68
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1673">XV</a>. Kazeh.&#8212;De woelige markt.&#8212;Verschijning van den Victoria.&#8212;De Wanganga.&#8212;De zonen der Maan.&#8212;Wandeling des doctors.&#8212;Bevolking.&#8212;De
+koninklijke temb&eacute;.&#8212;De vrouwen des Sultans.&#8212;Eene koninklijke dronkenschap.&#8212;Joe wordt aangebeden.&#8212;Hoe men in de maan danst.&#8212;Omkeering.&#8212;Twee
+manen aan het uitspansel.&#8212;Vergankelijkheid der goddelijke grootheid. ... 75
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1771">XVI</a>. Voorteeken van onweer.&#8212;Het land der Maan.&#8212;De toekomst van Afrika.&#8212;Het werktuig van het laatste uur.&#8212;Gezicht van het land
+bij ondergaande zon.&#8212;Bloemen en planten.&#8212;Het onweder.&#8212;De vuurgordel.&#8212;De sterrenhemel. ... 84
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1837">XVII</a>. Het Maangebergte.&#8212;Een oceaan van groen.&#8212;Men werpt het anker.&#8212;De olifant als stoomsleper.&#8212;Onderhouden vuur.&#8212;Dood van het
+dier.&#8212;De veldoven.&#8212;Maaltijd op het gras&#8212;Een nacht op de aarde. ... 91
+
+</p>
+<p><a href="#d0e1909">XVIII</a>. Karagwah.&#8212;Het meer Uker&eacute;ou&eacute;.&#8212;Een nacht op een eiland.&#8212;De Evenaar.&#8212;Overtocht van het meer.&#8212;De watervallen.&#8212;Gezicht van het
+land.&#8212;De bronnen van den Nijl.&#8212;Het eiland Benga.&#8212;De handteekening van Andreas Debono.&#8212;Het Paviljoen met de wapenen van Engeland.
+... 99
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2016">XIX</a>. De Nijl.&#8212;De bevende berg.&#8212;Herinnering aan het land.&#8212;De verhalen der Arabieren.&#8212;De Nyam-Nyam.&#8212;Verstandige overleggingen van
+Joe.&#8212;De opstijging van luchtballons.&#8212;Mevrouw Blanchard. ... 107
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2061">XX</a>. De hemelsche flesch.&#8212;De vijgepalmboomen.&#8212;De &#8220;mammouthboomen.&#8221;&#8212;De oorlogsboom.&#8212;Het gevleugelde span.&#8212;Gevecht van twee volksstammen.&#8212;Slachting.&#8212;Goddelijke
+tusschenkomst. ... 111
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2111">XXI</a>. Vreemde geruchten.&#8212;Een nachtelijke aanval.&#8212;Kennedy en Joe in den boom.&#8212;Twee schoten.&#8212;Help! Help!&#8212;Antwoord in het Fransch.&#8212;De
+morgen.&#8212;De zendeling.&#8212;Het plan van redding. ... 116
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2179">XXII</a>. Het electrieke licht.&#8212;De zendeling.&#8212;Ontroering te midden van een lichtstraal.&#8212;De lazaristenpriester.&#8212;Weinige hoop.&#8212;<a id="d0e3512"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3512">247</a>]</span>Zorgen des doctors.&#8212;Een leven van verloochening.&#8212;Overtocht van een vulkaan. ... 123
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2238">XXIII</a>. Toorn van Joe.&#8212;De dood eens rechtvaardigen.&#8212;De wacht bij het lijk.&#8212;Dorheid.&#8212;De begrafenis.&#8212;De stukken kwarts.&#8212;Zinsbedrog
+van Joe.&#8212;Een kostbare ballast.&#8212;Hoogte-opneming der goudbergen.&#8212;Begin der wanhoop van Joe. ... 130
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2287">XXIV</a>. De wind gaat liggen.&#8212;Men nadert de woestijn.&#8212;De vermindering van den voorraad water.&#8212;De nachten onder den evenaar.&#8212;Ongerustheid
+van Samuel Ferguson.&#8212;Hoe de toestand is.&#8212;Krachtige antwoorden van Kennedy en Joe.&#8212;Nog een nacht. ... 136
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2353">XXV</a>. Een weinig wijsbegeerte.&#8212;Een wolk aan den horizon.&#8212;Te midden van een mist.&#8212;De onverwachte ballon.&#8212;De teekens.&#8212;Nauwkeurig
+gezicht van den Victoria.&#8212;De palmboomen.&#8212;Spoor van eene karavaan.&#8212;De put in de woestijn. ... 142
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2395">XXVI</a>. Honderd dertien graden.&#8212;Overdenkingen van den doctor.&#8212;Wanhopig zoeken.&#8212;De gaspijp gaat uit.&#8212;Honderd-twee-en-twintig graden.&#8212;De
+beschouwing der woestijn.&#8212;Eene wandeling in den nacht.&#8212;Eenzaamheid.&#8212;Bezuinigings ontwerpen van Joe.&#8212;Hij wil nog een dag wachten.
+... 147
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2430">XXVII</a>. Vreeslijke hitte.&#8212;Zinsbedrog.&#8212;De laatste droppels water.&#8212;Nachten van wanhoop.&#8212;Poging tot zelfmoord.&#8212;De Simoem.&#8212;De oase.&#8212;Leeuw
+en Leeuwin. ... 151
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2462">XXVIII</a>. Aangename avond.&#8212;De keuken van Joe.&#8212;Verhandeling over rauw vleesch.&#8212;Geschiedenis van James Bruce.&#8212;Het bivouak.&#8212;De droomen
+van Joe.&#8212;De barometer daalt.&#8212;De barometer rijst.&#8212;Toebereidselen tot het vertrek.&#8212;De orkaan. ... 156
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2522">XXIX</a>. Verschijnselen van plantengroei.&#8212;Phantastisch denkbeeld van een franschen schrijver.&#8212;Prachtig land.&#8212;Het koninkrijk Adamova.&#8212;De
+onderzoekingen van Burton en Speke vereenigd met die van Barth.&#8212;De bergen van Atlantika.&#8212;De rivier Benok&eacute;.&#8212;De stad Yola.&#8212;De
+Bag&eacute;l&eacute;.&#8212;De berg Mendif. ... 161
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2575">XXX</a>. Mosfeia.&#8212;De Scheik.&#8212;Denham, Clapperton, Oudney.&#8212;Vogel.&#8212;De hoofdstad van Loggoum.&#8212;Toole.&#8212;Windstilte boven Kernak.&#8212;De landvoogd
+en zijn hof.&#8212;De aanval.&#8212;De brandduiven. ... 167
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2638">XXXI</a>. Vertrek in den nacht.&#8212;Alle drie.&#8212;Het instinct van Kennedy.&#8212;Voorzorgen.&#8212;De loop van den Shari.&#8212;Het meer Tchad.&#8212;Het water
+van het meer.&#8212;Het rivierpaard.&#8212;Een verloren kogel. ... 173
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2672">XXXII</a>. De hoofdstad van Bornou.&#8212;De eilanden der Biddiomahs.&#8212;De Kondors.&#8212;De ongerustheid van den doctor.&#8212;Zijne voorzorgen.&#8212;Een aanval
+in de lucht.&#8212;Het gescheurde omkleedsel.&#8212;De val.&#8212;Verhevene opoffering.&#8212;De noordelijke kust van het meer. ... 176
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2730">XXXIII</a>. Gissing.&#8212;Herstel van het evenwicht van de Victoria.&#8212;Nieuwe berekeningen van doctor Ferguson.&#8212;Jacht van Kennedy.&#8212;Volledig
+onderzoek van het meer Tchad.&#8212;Tangalia.&#8212;Terugkeer.&#8212;Lari. ... 182
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2791">XXXIV</a>. De orkaan.&#8212;Gedwongen vertrek.&#8212;Verlies van een anker.&#8212;<a id="d0e3562"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3562">248</a>]</span>Treurige overdenkingen.&#8212;Genomen besluit.&#8212;De hoos.&#8212;De verzwolgen karavaan.&#8212;Tegenwind en gunstige wind.&#8212;Terugkeer naar het Zuiden.&#8212;Kennedy
+op zijn post. ... 187
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2816">XXXV</a>. Geschiedenis van Joe.&#8212;Het eiland der Biddiomahs.&#8212;De aanbidding.&#8212;Het verzwolgen eiland.&#8212;De oever van het meer.&#8212;De slangenboom.&#8212;Voetreis.&#8212;Lijden.&#8212;Muskieten
+en mieren.&#8212;Voorbijgang van den Victoria.&#8212;Verdwijning van den Victoria.&#8212;Wanhoop.&#8212;Het moeras.&#8212;Een laatste kreet. ... 191
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2882">XXXVI</a>. Eene verzameling aan den horizon.&#8212;Een troep Arabieren.&#8212;De vervolging.&#8212;Hij is het!&#8212;Val van het paard.&#8212;De gewurgde Arabier.&#8212;Een
+kogel van Kennedy.&#8212;Manoeuvreeren.&#8212;Ontvoering in de vlucht.&#8212;Joe wordt gered. ... 199
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2922">XXXVII</a>. De weg naar het westen.&#8212;Het ontwaken van Joe.&#8212;Zijne koppigheid.&#8212;Einde der geschiedenis van Joe.&#8212;Tagelet.&#8212;Ongerustheid van
+Kennedy.&#8212;Weg naar het noorden.&#8212;Een nacht dicht bij Aghad&eacute;s. ... 203
+
+</p>
+<p><a href="#d0e2963">XXXVIII</a>. Snelle tocht.&#8212;Voorzichtige besluiten.&#8212;Aanhoudende <span class="corr" title="Bron: plasreregens">plasregens</span>.&#8212;Gao.&#8212;De Niger.&#8212;Golberry, Geoffroy, Gray.&#8212;Mungo-Park.&#8212;Laing.&#8212;R&eacute;n&eacute; Gailli&eacute;.&#8212;Clapperton.&#8212;John en Richard Lander. ... 208
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3060">XXXIX</a>. Het land van den elleboog van den Niger.&#8212;Phantastisch gezicht van het gebergte Homberi.&#8212;Kabra.&#8212;Tombuctou.&#8212;Plan van doctor
+Barth.&#8212;Val.&#8212;Waarheen de hemel wil. ... 215
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3114">XL</a>. Ongerustheid van doctor Ferguson&#8212;Standvastige richting naar het zuiden.&#8212;Eene wolk sprinkhanen.&#8212;Gezicht van Jenn&eacute;.&#8212;Gezicht
+van S&eacute;go.&#8212;Verandering van wind.&#8212;Verdriet van Joe. ... 219
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3142">XLI</a>. Men nadert den Senegal.&#8212;De Victoria daalt meer en meer.&#8212;Men werpt steeds ballast uit.&#8212;De marabout El-Hadji.&#8212;De heeren Pascal,
+Vincent, Lambert.&#8212;Een mededinger van Mohammed.&#8212;De moeielijk te beklimmen bergen.&#8212;De wapenen van Kennedy.&#8212;Een manoeuvre van
+Joe.&#8212;Halt boven een woud. ... 223
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3187">XLII</a>. Edelmoedige strijd.&#8212;Laatste opoffering.&#8212;De toestel tot uitzetting.&#8212;Behendigheid van Joe.&#8212;Middernacht.&#8212;De wacht van den doctor.&#8212;Hij
+slaapt in.&#8212;De brand.&#8212;Het gehuil.&#8212;Buiten bereik. ... 228
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3218">XLIII</a>. De Talibas.&#8212;De vervolging.&#8212;Een verwoest land.&#8212;De Victoria daalt.&#8212;De laatste mondbehoeften.&#8212;De sprongen van den Victoria.&#8212;Verdediging
+met geweerschoten.&#8212;De wind wakkert aan.&#8212;De rivier Senegal.&#8212;De watervallen van Gouina.&#8212;De heete lucht.&#8212;Overtocht der rivier.
+... 232
+
+</p>
+<p><a href="#d0e3283">XLIV</a>. Besluit.&#8212;Het proces-verbaal.&#8212;De fransche etablissementen.&#8212;De post van Medina.&#8212;De Basilic.&#8212;Saint-Louis.&#8212;Het Engelsche fregat.&#8212;Terugkeer
+naar Londen. ... 239
+
+
+
+
+<a id="d0e3607"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3607">249</a>]</span></p>
+<p class="div1"><span class="pagenum">
+[<a href="#d0e3401">Inhoud</a>]
+</span></p>
+<h2>Oordeel der pers over Jules Verne&#8217;s werken.</h2>
+<p>Bekroond door de Fransche Academie.
+
+</p>
+<p>Wie zou ooit gedacht hebben dat de fiere natuurwetenschap ooit een huwelijk zou hebben aangegaan met de luchtige, luchtigere
+en luchtigste fantazie.... der dichters? De handige fransche romancier en geleerde, die <span class="smallcaps">Jules Verne</span> heet, heeft dit snood verraad gepleegd. Hij legde de hand op de schatten der geographische, ethnologische, fyzische en astronomische
+wetenschap van den dag en hij slaagde met benijdenswaardige takt.
+
+</p>
+<p>Voor jongelieden zijn zulke boeken onbetaalbaar&#8212;de strenge Muze der exacte wetenschappen schenkt hun in die bladzijden haren
+eersten glimlach.
+
+</p>
+<p class="alignright"><span class="smallcaps">Dr. Jan ten Brink</span> (<i>Zondagsblad</i>).
+
+
+</p>
+<p>Reisbeschrijvingen en zwerftochten door vreemde en onbekende streken hebben altoos iets aantrekkelijks, en dubbel is dat het
+geval, wanneer de schrijver van avontuurlijke lotgevallen te verhalen heeft, en door eene levendige voorstelling zijne lezers
+weet te boeien. <span class="smallcaps">Jules Verne</span> nu, levert reisverhalen die ons al dadelijk in spanning brengen en die men met onverminderde belangstelling verder leest.
+Merkwaardige natuurschilderingen en velerlei bijzonderheden aangaande het planten-, dieren- en menschenleven in ver verwijderde
+en schaars bezochte streken, vinden wij bij VERNE in overvloed. Zijn uitnemend geestig en onderhoudend geschreven boeken mag
+men aan ieder in handen geven, en al zeer bedorven moet de smaak zijn van hen, die geen genoegen scheppen in zulke degelijke
+lectuur.
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Leeskabinet.</i>
+
+
+</p>
+<p>Onder de beste jongens-lectuur, honderdmaal beter en toch even boeiend als de overprikkelende Aimard-romans, stellen wij gaarne
+in de eerste plaats <span class="smallcaps">Jules Verne&#8217;s</span> werken.
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Steenwijker Courant.</i>
+
+<a id="d0e3645"></a><span class="pagenum">[<a href="#d0e3645">250</a>]</span></p>
+<p>De jongens zullen groot behagen scheppen in deze grillige reisverhalen, waarin wetenschappelijke waarheid hand aan hand gaat
+met de uitbundigste verbeelding.... &#8217;t Zijn uitmuntende jongensboeken, en we zouden dolgraag weer eens jongen willen worden
+om <span class="smallcaps">Verne&#8217;s</span> werken ten volle te genieten. <i>Times.</i>
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>De uitmuntende werken van <span class="smallcaps">Jules Verne</span> behooren onder de weinige, die men onbeschroomd, ja wij durven zeggen met rechtmatigen trots, aan het thans levend geslacht
+in handen kan geven. Onder al de geschriften van onzen tijd is er niet &eacute;&eacute;n, dat beter beantwoordt aan de dringende behoeften
+der tegenwoordige maatschappij om eindelijk bekend te worden met de wonderen van dat wereldrond, waarop zij geroepen is haar
+rol te spelen. Niet &eacute;&eacute;n heeft met meer recht dien snellen en schitterenden opgang gemaakt, waarmede <span class="smallcaps">Verne&#8217;s</span> werken reeds bij hun eerste verschijning worden begroet.
+
+</p>
+<p><span class="smallcaps">Jules Verne</span> beschikt over een reusachtige natuurphantasie, waarvoor alle wetten verstommen, en is als de schepper van natuurwetenschappelijke
+romans te beschouwen.
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>Illustrirte Zeitung,</i> 2 Nov. 1875.
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>.... En de inhoud? Ja, die is alleraardigst, wat den vorm betreft; gemakkelijk en vloeiend en geleidelijk. Wil men op deze
+wijze enkele weinig bekende gedeelten van den aardbodem beschrijven, dan is zekerlijk het middel uitstekend gehanteerd, want
+jong en oud zal zich aan de lectuur letterlijk vergasten, terwijl de tijd, er aan besteed, nuttig doorgebracht is tevens.
+Waarlijk geen schrale lof.
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>De Gids.</i>
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>&#8220;<span class="smallcaps">Jules Verne</span> heeft ons aan veel wonderbaarlijks gewend! &#8217;t Zij wij met de kinderen van kapitein <span class="smallcaps">Grant</span> het geheel zuidelijk halfrond doortrekken om den verloren reiziger terug te vinden, of dat wij met hem in een luchtballon
+over Afrika heenzweven, of wel eindelijk onder zijn geleide ronddolen onder de oppervlakte der zee, zoodat de geheimen der
+peillooze diepte ontraadseld voor onze oogen staan, voortdurend zullen wij den aardigen Franschman geloovig en in stomme verbazing
+vergezellen.&#8221;
+
+</p>
+<p class="alignright"><i>De Gids.</i>
+</p>
+<hr><p>
+
+</p>
+<p>De <b>werken</b> van <b>Jules Verne</b> <i>zijn alom afzonderlijk verkrijgbaar in post</i> 8<sup>0</sup>. <b>boekdeelen</b> van <b>200 bladz.</b> met <b>50</b> &agrave; <b>60</b> fraaie <b>Houtgravures</b> &agrave; &#402; <b>1,50,</b> in linnen &#402; <b>1,75.</b>
+
+
+
+
+
+</p>
+<p>De Reis om de Wereld in 80 dagen.
+
+</p>
+<p>5e druk. Met 52 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>De Reis naar de Maan in 28 dagen en 12 uren.
+
+</p>
+<p>2e druk. Met 60 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>De Kinderen van Kapitein Grant. Zuid-Amerika.
+
+</p>
+<p>Met 60 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>De Kinderen van Kapitein Grant. Australi&euml;.
+
+</p>
+<p>Met 50 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>De Kinderen van Kapitein Grant. Stille Z.-Zee.
+
+</p>
+<p>Met 52 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>20,000 mijlen onder Zee. Oost. Halfrond.
+
+</p>
+<p>Met 50 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>20,000 Mijlen onder Zee. West. Halfrond.
+
+</p>
+<p>Met 60 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Vijf Weken in een Luchtballon. Ontdekkingsreis in de Binnenlanden van Afrika. Met 75 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Het Geheimzinnige Eiland. De Luchtschipbreukelingen.
+
+</p>
+<p>Met 54 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Het Geheimzinnige Eiland. De verlatene.
+
+</p>
+<p>Met 54 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Naar het Middelpunt der Aarde.
+
+</p>
+<p>Met 53 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Michael Strogoff. De Koerier van den Czaar.
+
+</p>
+<p>Met 60 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Het Zwarte Goud.
+
+</p>
+<p>Met 55 houtgravuren ... &#402; 1.50.
+
+</p>
+<p>Ter perse:
+
+</p>
+<p>Hector Servadac.
+
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug."></p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p></p>
+<div class="divFigure">
+<p class="legend"><img border="0" src="images/backcover.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant."></p>
+</div><p>
+
+</p>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Vijf weken in een luchtballon, by Jules Verne
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON ***
+
+***** This file should be named 19086-h.htm or 19086-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/9/0/8/19086/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at http://www.pgdp.net/
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/19086-h/images/backcover.jpg b/19086-h/images/backcover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b8c0df9
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/backcover.jpg
diff --git a/19086-h/images/frontcover.jpg b/19086-h/images/frontcover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2f808a3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/frontcover.jpg
diff --git a/19086-h/images/map.jpg b/19086-h/images/map.jpg
new file mode 100644
index 0000000..09b6bb2
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/map.jpg
diff --git a/19086-h/images/p000.jpg b/19086-h/images/p000.jpg
new file mode 100644
index 0000000..41ac1f3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p000.jpg
diff --git a/19086-h/images/p001.jpg b/19086-h/images/p001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ad2a6fa
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p001.jpg
diff --git a/19086-h/images/p005.jpg b/19086-h/images/p005.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ab95084
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p005.jpg
diff --git a/19086-h/images/p009.jpg b/19086-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..630d512
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p009.jpg
diff --git a/19086-h/images/p011.jpg b/19086-h/images/p011.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cd4d1a3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p011.jpg
diff --git a/19086-h/images/p013.jpg b/19086-h/images/p013.jpg
new file mode 100644
index 0000000..dcd3122
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p013.jpg
diff --git a/19086-h/images/p017.jpg b/19086-h/images/p017.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7cf0542
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p017.jpg
diff --git a/19086-h/images/p021.jpg b/19086-h/images/p021.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4769811
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p021.jpg
diff --git a/19086-h/images/p025.jpg b/19086-h/images/p025.jpg
new file mode 100644
index 0000000..64895e2
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p025.jpg
diff --git a/19086-h/images/p028.jpg b/19086-h/images/p028.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7fbb5f3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p028.jpg
diff --git a/19086-h/images/p033.jpg b/19086-h/images/p033.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ef9745d
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p033.jpg
diff --git a/19086-h/images/p037.jpg b/19086-h/images/p037.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b58c998
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p037.jpg
diff --git a/19086-h/images/p041.jpg b/19086-h/images/p041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0415ee6
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p041.jpg
diff --git a/19086-h/images/p045.jpg b/19086-h/images/p045.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cdc82b3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p045.jpg
diff --git a/19086-h/images/p049.jpg b/19086-h/images/p049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c176f68
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p049.jpg
diff --git a/19086-h/images/p050.jpg b/19086-h/images/p050.jpg
new file mode 100644
index 0000000..69a82d0
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p050.jpg
diff --git a/19086-h/images/p051.jpg b/19086-h/images/p051.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3e43ef2
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p051.jpg
diff --git a/19086-h/images/p052.jpg b/19086-h/images/p052.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b41bb70
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p052.jpg
diff --git a/19086-h/images/p053.jpg b/19086-h/images/p053.jpg
new file mode 100644
index 0000000..53501e3
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p053.jpg
diff --git a/19086-h/images/p055.jpg b/19086-h/images/p055.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fb61b0a
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p055.jpg
diff --git a/19086-h/images/p056.jpg b/19086-h/images/p056.jpg
new file mode 100644
index 0000000..473aba9
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p056.jpg
diff --git a/19086-h/images/p057.jpg b/19086-h/images/p057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8ffd861
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p057.jpg
diff --git a/19086-h/images/p059.jpg b/19086-h/images/p059.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3282dc5
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p059.jpg
diff --git a/19086-h/images/p061.jpg b/19086-h/images/p061.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5b302ac
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p061.jpg
diff --git a/19086-h/images/p065.jpg b/19086-h/images/p065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..913acef
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p065.jpg
diff --git a/19086-h/images/p069.jpg b/19086-h/images/p069.jpg
new file mode 100644
index 0000000..00ef4ff
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p069.jpg
diff --git a/19086-h/images/p073.jpg b/19086-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c9d44d6
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p073.jpg
diff --git a/19086-h/images/p078.jpg b/19086-h/images/p078.jpg
new file mode 100644
index 0000000..79d5aab
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p078.jpg
diff --git a/19086-h/images/p081.jpg b/19086-h/images/p081.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e782d08
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p081.jpg
diff --git a/19086-h/images/p085.jpg b/19086-h/images/p085.jpg
new file mode 100644
index 0000000..24340df
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p085.jpg
diff --git a/19086-h/images/p089.jpg b/19086-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d33ad4c
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p089.jpg
diff --git a/19086-h/images/p093.jpg b/19086-h/images/p093.jpg
new file mode 100644
index 0000000..88a95aa
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p093.jpg
diff --git a/19086-h/images/p097.jpg b/19086-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b6b1f6c
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p097.jpg
diff --git a/19086-h/images/p101.jpg b/19086-h/images/p101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d44c92b
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p101.jpg
diff --git a/19086-h/images/p105.jpg b/19086-h/images/p105.jpg
new file mode 100644
index 0000000..abe909a
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p105.jpg
diff --git a/19086-h/images/p108.jpg b/19086-h/images/p108.jpg
new file mode 100644
index 0000000..491e0c4
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p108.jpg
diff --git a/19086-h/images/p112.jpg b/19086-h/images/p112.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2eb0f30
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p112.jpg
diff --git a/19086-h/images/p113.jpg b/19086-h/images/p113.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eb9a751
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p113.jpg
diff --git a/19086-h/images/p117.jpg b/19086-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0de266e
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p117.jpg
diff --git a/19086-h/images/p121.jpg b/19086-h/images/p121.jpg
new file mode 100644
index 0000000..72603a9
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p121.jpg
diff --git a/19086-h/images/p124.jpg b/19086-h/images/p124.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1b9fe35
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p124.jpg
diff --git a/19086-h/images/p125.jpg b/19086-h/images/p125.jpg
new file mode 100644
index 0000000..63ec692
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p125.jpg
diff --git a/19086-h/images/p129.jpg b/19086-h/images/p129.jpg
new file mode 100644
index 0000000..32a06d7
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p129.jpg
diff --git a/19086-h/images/p133.jpg b/19086-h/images/p133.jpg
new file mode 100644
index 0000000..faa4d1e
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p133.jpg
diff --git a/19086-h/images/p137.jpg b/19086-h/images/p137.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d4fb2b5
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p137.jpg
diff --git a/19086-h/images/p141.jpg b/19086-h/images/p141.jpg
new file mode 100644
index 0000000..10a8557
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p141.jpg
diff --git a/19086-h/images/p145.jpg b/19086-h/images/p145.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f7ee9b9
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p145.jpg
diff --git a/19086-h/images/p149.jpg b/19086-h/images/p149.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8a5948a
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p149.jpg
diff --git a/19086-h/images/p153.jpg b/19086-h/images/p153.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3cfc34f
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p153.jpg
diff --git a/19086-h/images/p157.jpg b/19086-h/images/p157.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c173096
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p157.jpg
diff --git a/19086-h/images/p161.jpg b/19086-h/images/p161.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e1a9dd8
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p161.jpg
diff --git a/19086-h/images/p162.jpg b/19086-h/images/p162.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6525502
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p162.jpg
diff --git a/19086-h/images/p165.jpg b/19086-h/images/p165.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d17c10f
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p165.jpg
diff --git a/19086-h/images/p169.jpg b/19086-h/images/p169.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a3ba0da
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p169.jpg
diff --git a/19086-h/images/p172.jpg b/19086-h/images/p172.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bffb1f2
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p172.jpg
diff --git a/19086-h/images/p175.jpg b/19086-h/images/p175.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8995c6b
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p175.jpg
diff --git a/19086-h/images/p177.jpg b/19086-h/images/p177.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7535c37
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p177.jpg
diff --git a/19086-h/images/p181.jpg b/19086-h/images/p181.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1e8f30a
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p181.jpg
diff --git a/19086-h/images/p185.jpg b/19086-h/images/p185.jpg
new file mode 100644
index 0000000..44cca0c
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p185.jpg
diff --git a/19086-h/images/p189.jpg b/19086-h/images/p189.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e9df052
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p189.jpg
diff --git a/19086-h/images/p193.jpg b/19086-h/images/p193.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f1e42f8
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p193.jpg
diff --git a/19086-h/images/p197.jpg b/19086-h/images/p197.jpg
new file mode 100644
index 0000000..22de547
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p197.jpg
diff --git a/19086-h/images/p201.jpg b/19086-h/images/p201.jpg
new file mode 100644
index 0000000..77e6115
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p201.jpg
diff --git a/19086-h/images/p205.jpg b/19086-h/images/p205.jpg
new file mode 100644
index 0000000..486fdcf
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p205.jpg
diff --git a/19086-h/images/p209.jpg b/19086-h/images/p209.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9342fb8
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p209.jpg
diff --git a/19086-h/images/p213.jpg b/19086-h/images/p213.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2604782
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p213.jpg
diff --git a/19086-h/images/p216.jpg b/19086-h/images/p216.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a916324
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p216.jpg
diff --git a/19086-h/images/p217.jpg b/19086-h/images/p217.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e1425bf
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p217.jpg
diff --git a/19086-h/images/p221.jpg b/19086-h/images/p221.jpg
new file mode 100644
index 0000000..59dd09e
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p221.jpg
diff --git a/19086-h/images/p225.jpg b/19086-h/images/p225.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1ebd05c
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p225.jpg
diff --git a/19086-h/images/p231.jpg b/19086-h/images/p231.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8b749fa
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p231.jpg
diff --git a/19086-h/images/p233.jpg b/19086-h/images/p233.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d8a3e56
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p233.jpg
diff --git a/19086-h/images/p237.jpg b/19086-h/images/p237.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5986ca7
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p237.jpg
diff --git a/19086-h/images/p239.jpg b/19086-h/images/p239.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3884128
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p239.jpg
diff --git a/19086-h/images/p241.jpg b/19086-h/images/p241.jpg
new file mode 100644
index 0000000..87493ae
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p241.jpg
diff --git a/19086-h/images/p242.jpg b/19086-h/images/p242.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eba986f
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/p242.jpg
diff --git a/19086-h/images/spine.jpg b/19086-h/images/spine.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1b1ca94
--- /dev/null
+++ b/19086-h/images/spine.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..75764bf
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #19086 (https://www.gutenberg.org/ebooks/19086)