diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:54:16 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:54:16 -0700 |
| commit | 7743d7016c78a142653a2c3c310480f3ba6e3b95 (patch) | |
| tree | 4396ded0de5b07169a9b2391471b46e723cf1ae4 /18836.txt | |
Diffstat (limited to '18836.txt')
| -rw-r--r-- | 18836.txt | 1790 |
1 files changed, 1790 insertions, 0 deletions
diff --git a/18836.txt b/18836.txt new file mode 100644 index 0000000..91e37ad --- /dev/null +++ b/18836.txt @@ -0,0 +1,1790 @@ +The Project Gutenberg EBook of Aliaj Tempoj, by Edith Wharton + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Aliaj Tempoj + +Author: Edith Wharton + +Translator: Edwin Grobe + +Release Date: July 16, 2006 [EBook #18836] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALIAJ TEMPOJ *** + + + + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + + KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ + + + + + EDITH WHARTON + (cx.1861-1937) + + + ALIAJ TEMPOJ + + + + + Esperantigis + EDWIN GROBE + + + + + 1999 + Eldonejo-Arizona-Stelo + 1620 North Sunset Drive + Tempe, Arizona 85281-1550 + Usono + + + + + EDITH WHARTON + "ALIAJ TEMPOJ" + Unua Eldono: Februaro 1999 + + + Origina Anglalingva Titolo: + "AUTRES TEMPS" + + + + + ALIAJ TEMPOJ + + +S-rino Lidkoto, dum la giganta minaca Nov-Jork-amaso sin difinis +transakve, retirigxis kauxre en sian angulon de la ferdeko kaj sidis +auxskultante kun speco de mallogika teruro la konstantan antauxenirantan +peladon de la helicoj. + +Komence, sxi survojigxis suficxe trankvile--en sinteno kiun sxi nomis +"bonsenca"--sed la surmara semajno disponigis al sxi tro da tempo por +pripensi aferojn kaj lasis sxin dum tro longa tempo en soleco kun la +pasinteco. + +Kiam sxi estis sola, cxiam estis la pasinteco kiu altiris sxian atenton. +Sxi ne kapablis sin distancigi de gxi kaj ne plu deziris fari tion. Dum +siaj longaj ekziljaroj sxi sukcesis akordigxi kun gxi, lernis konsenti +pri tio ke gxi estos cxiam tie, kolosa, obstrukca, gxenpeza, pli granda +kaj pli impona ol io ajn elvokota far la estonteco. Kaj, cxiuokaze, +sxi certis pri gxi, komprenis gxin, scipovis gxin pritrakti. Sxi jam +lernis kiel kamufli kaj prizorgi kaj sxirmi gxin same kiel oni agas pri +suferanta samfamiliano. + +La eblo ke sxi forgesu la pasintecon neniam bonsxancis sin prezenti al +sxi. Gxi rigardis sxin el la vizagxo de cxiu konato, gxi aperis subite +en la okuloj de nekonatoj kiam ununura vorto ilin komprenigis: "Jes, +_tiu_ S-rino Lidkoto, cxu vi ne scias?" Gxi elstarigxis salte antaux +sxi en la unua surmara tago kiam, trans la mangxcxambro, ekde la tablo +de la kapitano, sxi vidis pauxzi la migrantan lorneton de S-rino Lorino +Bulgxero kaj blankigxi kiel faligitan rolkurtenon la okulon malantaux +gxi. La sekvintan tagon, kompreneble, la kapitano demandis: "Cxu vi +konas vian ambasadorinon, S-rinon Bulgxeron?" kaj sxi respondis ke ne, +sxi malofte forlasas Florencon kaj ne vizitis Romon dum pli ol unu +tago ekde kiam Ges-roj Bulgxero atingis sian Italian postenon. Sxi +tiel alkutimigxis al tiuj frazoj ke sxi ripetis ilin sengxene. Kaj la +kapitano tuj sxangxis la temon. + +Ne, kutime ne gxenis sxin pripensi la pasintecon cxar sxi jam +alkutimigxis al gxi kaj gxin komprenis. Gxi estis granda konkreta fakto +staranta sur sxia vojo kiun necesis ke sxi cxirkauxiru cxiun fojon kiam +sxi movigxis en iu ajn direkto. Sed nun, laux la lumo de la malfelicxa +evento sxin alvokinta el Italio--la subita neatendita anonco pri la +eksedzigxo de sxia filino kaj Horaco Pursxo kaj la reedzinigxo de +tiu filino kun Vilburo Barklejo--la pasinteco, sxia aparta mizera +pasinteco, elstarigxis antaux sxi kun akuzaj okuloj, farigxis, laux +sxia senordigita fantazio, kiel afliktita parenco subite eskapinta de +la flegistinoj kaj prizorgantoj kaj paradiganta publike la hororon +kaj mizeron kiujn, dum la longaj jaroj, sxi tiom pacience sxirmis kaj +izolis. + +Jes, jen gxi staris antaux sxi dum la agititaj semajnoj post la alveno +de la novajxo--dum sxia senfina vojagxo el Hindio kie atingis sxin la +informletero de Leilino kaj la febra halto cxe sxia logxejo de Florenco +kie necesis ke sxi pauxzu kaj amasigu siajn havajxojn por komenci novan +survojigxon--jen gxi staris mokridetante al sxi kun nova malbonauxguro +sxajnanta diri: "Ho, sed _nun_ vi devas min rigardi, cxar mi estas ne +nur via propra pasinteco sed ankaux la nuntempo de Leilino." + +Certe estis majstra tusxo de tiuj cxefironiistinoj de tondilo kaj +sxpinilo kiam ili elektis duobligi la sorton de la patrino en tiu de +la filino. S-rino Lidkoto cxiam imagis iom makabre ke, tiel rimarkinde +malsukcesinte utili al Leilino en aliaj manieroj, almenaux sxi povos +roli kiel avertilo. Sxi ecx malkonsentis sin defendi, prezenti sian +kazon en la plej bona lumo, stoike malbonvolis priparoli mildigintajn +cirkonstancojn, por ke la senpripensa kompato de Leilino ne naskigu +konkludojn povantajn efiki katastrofe sur sxian propran vivon. Kaj nun +okazis tiajxo mem kaj S-rino Lidkoto imagis auxdi la tutan Nov-Jorkon +diri unuvocxe: "Jes, Leilino faris la samajxon kiun faris sxia patrino. +Kun tia ekzemplo cxu oni rajtas esperi aliajxon?" + +Tamen se sxi estis ekzemplo, kompatindulino, sxi estis acxa ekzemplo. +Sxi estintus, lauxsupoze, pli utila kiel deturnilo ol cent senkulpaj +patrinoj kiel stimuliloj. Cxar kiel kuragxintus ripeti eksperimenton +tiel katastrofan iu ajn vidinta ajnan eron de sxia vivo de la dek ok +pasintaj jaroj? + +Nu, en tiaj kazoj malgravas logiko, malgravas ekzemplo, gravas nenio +probable krom havi la samajn impulsojn en la sango; kaj jen estis la +malhela heredajxo kiun sxi donacis al sia filino. Leilino ne imitis sxin +konscie, sxi nur "postsimilis" sxin, estis projekciajxo de sxia propra +forpasinta ribelado. + +S-rino Lidkoto bedauxregis, en la komenco de la vojagxo, ke la sxipo +"Utopio" estas malrapida vaporveturilo kaj bezonos ok tutajn tagojn por +sxin alvenigi al sxia malfelicxa filino. Sed nun, kiam alproksimigxis +la momento de rerenkontigxo, bonvole sxi regxirintus la boaton kaj +revenfugxintus sur la altajn marojn. Temis ne nur pri tio ke sxi sentis +sin malpreta por alfronti la estontecon sxin atendantan en Nov-Jorko sed +ankaux ke sxi bezonis pli da tempo por arangxi kion "Utopio" jam havigis +al sxi. La pasinteco estis jam suficxe malbona sed la nuna tempo kaj +la estonteco estis pli malbonaj cxar ili estis malpli kompreneblaj kaj +cxar, dum sxi pli agxigxis, surprizoj kaj senkonsekvencoj gxenis sxin +pli ol la plej malbonaj certajxoj. + +Estis, ekzemple, S-rino Bulgxero. Laux la helo, aux anstatauxe la +malhelo, de novaj okazintajxoj, la vero povus esti ke S-rino Bulgxero +ne intencis sxin malagnoski, sed nur malsukcesis sxin rekoni. S-rino +Lidkoto konceptis tiun hipotezon auxskultante la konversacion de la +personoj sidantaj apud sxi sur la ferdeko--du viglaj junaj virinoj +portantaj surkape la plej lastatempajn Parizajn cxapelojn kaj enkape la +plej lastatempajn Nov-Jorkajn ideojn. Tiuj virinoj, pri kiuj maleblintus +al homo havanta la malnovtempajn kategoriojn de S-rino Lidkoto taksi cxu +ili estas edzinoj aux frauxlinoj, cxu bonkondutaj aux malbonkondutaj, +cxu ili havas iujn ajn el la ceteraj precizaj trajtoj kiujn junaj +virinoj de sxiaj juneco kaj socia rango devis havi, elmontris konon +pri la Nov-Jorka mondo kiu denove laux la tradicioj de S-rino Lidkoto, +devintus sugesti sekuran rangon en gxi. Sed en la fluida stato de la +aktuala socia etiketo, kion sugestis io ajn krom tio kion sugestis iliaj +cxapeloj--ke neniu scipovas antauxscii kio estas okazonta poste? + +Ili sxajnis, almenaux, frekventi aron da senokupaj kaj ricxegaj homoj +estigantaj la samajn gestojn kaj girantaj sur la samaj pivotoj kiel +la filino de S-rino Lidkoto kaj la amikinoj de tiu: iliaj Korinoj +kaj Matinoj kaj Mabelinoj sxajnis esti baldaux malkasxontaj konatajn +familinomojn kaj foje unu el la parolantinoj, resumante diskutadon kies +komencon S-rino Lidkoto ne auxdis, proklamis kun impeta memfido: "Cxu +Leilino? Ho, _Leilino_ bonfartas." + +Cxu povus temi pri _sxia_ Leilino, scivolis la patrino kun akra tremeto +de anksieco? Se ili nur konsentus mencii familinomojn! Sed ilia +interparolado saltetis elipse de aludo al aludo, iliaj interrompitaj +frazoj pendis super senfundaj fosajxoj da konjektado kaj ili naskigis en +sia perpleksigita auxskultanto la senton ke ili parolas malpli pri siaj +intimaj amikoj ol pri la tuta vivanta homaro. + +Sxia malnova amiko Franklino Ido povintus informi sxin eble. Sed jen +estis la lasta tago de la vojagxo kaj sxi ne ankoraux estigis la +kuragxon peti tion de li. Kiom ajn grandega estis la gxojo kiun sxi +spertis ekvidinte lian nomon sur la pasagxerlisto kaj lian amikan +barbhavan vizagxon en la homamaso staranta apud la ferdeka balustrado +cxe Cxerburgo, ankoraux sxi nenion diris al li krom en la momento de +ilia renkontigxo: "Kompreneble, mi iras cxe Leilino." + +Sxi diris nenion al Franklino Ido cxar cxiam sxi hezitis instinkte enigi +lin en sian intimularon. Sxi certis ke li kompatas sxin, pli kompatas +sxin eble ol iu ajn alia. Sed cxiam li honoris sxin plej altagrade +malkonsentante elmontri tiun kompaton. Lia sinteno permesis sxin imagi +ke tiu kompato ne estas la bazo de lia sento pri sxi kaj parto de sxia +gxojo pri lia amikeco kun sxi konsistis el tio ke lauxsxajne tio estis +sxia ununura socia rilato ne dependanta de sxia socia stato, la ununura +rilato en kiu sxi povis pensi kaj senti kaj konduti kiel iu ajn alia +virino. + +Nun, tamen, dum la problemo de Nov-Jorko pliproksimigxis, sxi komencis +bedauxri ne esti parolinta, almenaux ne esti pridemandinta lin pri la +aludoj subauxditaj de sxi survoje. Li ne konis la du virinojn apud sxi, +li ecx neniam bonsxancis ekkoni S-rinon Lorinon Bulgxeron. Tamen li +konis Nov-Jorkon kaj Nov-Jorko estis la sfinkso kies enigmon necesus al +sxi eklegi por ne perei. + +En preskaux la sama momento kiam la penso trapasis sxian menson, liaj +klinigxantaj sxultroj kaj grizhara kapo reliefigxis kontraux la lumo +brileganta en la okcidento kaj li promenetis laux la malplena ferdeko +kaj sin faligis en la sxin apudantan segxon. + +"Vi atendas ke la Barklejoj alvenu renkonti vin, cxu mi rajtas supozi?" +li demandis. + +Neniam antauxe sxi auxdis iun eldiri la novan nomon de sxia filino kaj +eniris sxian menson la subita penso ke sxia amiko, kiu estis timida kaj +malklaresprima, jam dum la tuta vojagxo klopodis eldiri gxin kaj finfine +eligis gxin pafritme antaux sxi supozante ke se ne okazas nun la tauxga +momento, gxi okazos neniam. + +"Mi ne scias. Kompreneble, mi kablogramis. Sed mi opinias ke sxi--ke +ili--estas ie cxe _li_." + +"Ho, cxe Barklejo. Jes, proksime al Lenokso, cxu ne? Sed certe sxi +alvenos la urbon por vin renkonti." + +Li diris tion tiel facile kaj nature ke mildigxis sxia propra +malkomforto kaj subite, antaux ol scii kion sxi intencas fari, sxi +ekhipotezis: "Povas esti ke ne placxas al sxi intermiksigxi kun homoj." + +Ido, kies malatenta miopa rigardo fiksigxis sur la malrapide fluantan +akvon, turnigxis sur sia segxo por rigardi sian kunulinon. + +"Kiu? Cxu Leilino?" li diris kun nekredema rido. + +S-rino Lidkoto rugxigxis gxis sia senkolorigxinta hararo kaj repaligxis. +"Necesis al _mi_ multe da tempo--por alkutimigxi al gxi," sxi diris. + +Lia rigardo kompatigxis milde, "Miaopinie, vi ekscios"--li pauxzis +sercxante tauxgan vorton--"ke la situacio estas alia nun--nepre pli +facila." + +"Jen pri kio mi scivolas--jam ekde nia survojigxo." Nun sxi +nepre intencis paroli. Sxi pliproksimigxis, pro kio iliaj brakoj +intertusxigxis kaj sxi rajtis mallauxtigi la vocxon gxis nura murmurado. +"Vi vidu, mi cxion komprenis en fulmrapida ekpenso. Mia foriro al Hindio +kaj Siamo por tiu longa vojagxo min senigis je leteroj dum sinsekvaj +semajnoj. Kaj sxi ne deziris informi min antaux la vojagxo. Ho, _tion_ +mi komprenas, kompatinda knabino! Vi scias kiom komplezema sxi estis +cxiam por mi, kiel sxi strebis indulgi min. Kaj sxi sciis, kompreneble, +en kia horora mensostato mi estos. Sxi sciis ke mi dezirus ekhasti +tujege gxis sxi kaj entrepreni haltigi la aferon. Tial sxi havigis al mi +neniam ajnan indicon pri io ajn kaj sxi ecx sukcesis silentigi la busxon +al Suzino Suferno--vi scias ke Suzino estas tiu aparta familiano kiu +tenas min en sciado pri cxehejmaj okazintajxoj. Mi gxis nun ne komprenas +kiel sxi malebligis ke Suzino informu min. Sed tion sxi faris. Kaj sxia +unua letero--tiu kiun mi ricevis en Bankoko--diris nur ke la afero +finplenumigxis--la eksedzigxo, mi voldiras--kaj ke en la sekvonta tago +mem sxi klopodos--nu, mi supozas ke ne utilis atendi. Kaj _li_ sxajne +kondutis kiel eble plej bone, dezirinte edzigxi kun sxi tiom kiel--" + +"Kiu? Cxu Barklejo?" li helpis sxin. "Mi diru ke jes! Nu kion vi +supozas--?" Li sin interrompis. "Li estos sindona por sxi, mi vin +certigu." + +"Ho, kompreneble. Mi certas pri tio. Li skribis leteron al mi--vere +belegan leteron. Sed tiajxo trudas peze al la sindono de tia viro. Mi ne +certas ke Leilino konscias--" + +Denove Ido auxdigis sian etan trankviligan ridon. "Mi ne certas ke +konscias vi. _Ili_ bonfartas." + +Tio estis la sama frazo kiun aplikis al la nekonata "Leilino" la juna +virino sidanta en la apuda segxo kaj gxia reveno sur la lipoj de Ido +rugxigis la vangojn de S-rino Lidkoto je fresxa kuragxo. + +"Placxus al mi ekscii precize kion vi volas diri. La du junaj virinoj +sidantaj apud mi--tiuj surportantaj la mirindajn cxapelojn--parolis en +la sama maniero." + +"Kio? Cxu pri Leilino?" + +"Pri _iu_ Leilino. Mi imagis ke povas temi pri la mia. Kaj pri la socio, +gxeneralmaniere. Cxiuj iliaj amikinoj sxajne eksedzinigxis. Iuj el +ili sxajne anoncas novan fiancxinigxon antaux la oficiala plenumo de +sia eksedzinigxo. Unu el ili--_sxi_ nomigxis Mabelino--se mi bone +komprenis, sxia edzo eksciis ke sxi celas eksedzinigxi disde li kiam li +rimarkis novan fiancxinigxringon sur sxia fingro." + +"Nu, vi vidas ke Leilino faris cxion 'lauxregule', kiel diras la +Francoj," respondis Ido. + +"Jes. Sed cxu tiuj homoj agadas en sociaj rondoj? Cxu tiuj homoj pri +kiuj parolas miaj najbarinoj?" + +Li kuntiris la sxultrojn. "Necesus al arbitracikomisiono multe da +kunsidoj por determini la limojn de la hodiauxa socio. Sed almenaux ili +estas en Nov-Jorko, kaj tie vi _ne_ estas. Vi estas pli kaj pli for de +gxi." + +"Sed me revenis tien plurajn fojojn por viziti Leilinon." Sxi hezitis +kaj rigardis kontrauxdirekten. Tiam sxi eligis malrapide: "Kaj neniam mi +rimarkis--la plej etan sxangxon--en--en mia aparta situacio--" + +"Ho," li diris mallauxde, kaj sxi tremetis, timante esti tro dirinta. +Sed jam forpasis la horo kiam tiaj skrupuloj kapablis sxin bremsi. +Necesis ekscii kie sxi situas kaj kie situas Leilino. "S-rino Bulgxero +ankoraux malagnoskas min," sxi eligis kun embarasita rido. + +"Cxu vi certas? Eble vi malagnoskis _sxin_. Se ne nun, eble en pasinta +tempo. Kaj kiam temas pri malagnoskado, se vi ne malagnoskas la unua, vi +atingas nenion. Jen kio dauxrigas tiom da kvereloj." + +La vorto naskigis en S-rino Lidkoto denovan senton pri realajxoj. "Sed +la Pursxoj," sxi diris, "la Pursxoj estas tiel fortaj! Ili estas tiel +multnombraj kaj cxiuj ili sin apogas unu la alian, same kiel faris +la familio de mia edzo. Mi scias kion tio signifas kiam oni estas +kontrauxstarata de iu tuta klano. Ili estas pli fortaj ol iu ajn kvanto +da apartaj amikoj. La Pursxoj _neniam_ pardonos Leilinon por sxia foriro +disde Horaco. Nu, lia patrino kontrauxstaris lian edzigxon kun sxi +pro--pro mi. Sxi klopodis instigi Leilinon promesi ne vidi min okaze de +ilia mielmonata vojagxo al Euxropo. Kaj nun sxi diros ke okazis laux mia +ekzemplo." + +Sxia kunulo, karesante la barbon malprecize, primeditis tion dum +momento, tiam demandis, kun sxajna malrilato, "Kion diris Leilino kiam +vi skribis ke vi alvenos?" + +"Sxi diris ke tute ne necesas, sed ke pli bone estos ke mi venu, cxar +tio estos la sola rimedo por konvinki min pri la malneceso." + +"Nu, tial, tio pruvas ke sxi ne timas la Pursxojn." + +Sxi eligis longan suspiron de memorado. "Ho, nur en la komenco, vi +scias--oni neniam timas." + +Li metis sian manon sur la sxian kun gesto de kompreno kaj kompato. "Vi +vidos, vi vidos," li diris. + +Ombro plilongigxis laux la ferdeko antaux ili kaj stevardo ekstaris tie, +transdonante Markoni-gramon. + +"Ho, nun mi ekscios!" sxi proklamis. + +Sxi malfermis sxirgeste la mesagxon, tiam gxin faligis surgenuen, +silente metante la manojn sur la paperon. + +La demando de Ido sxin ekvigligis: "Cxu cxio bonfartas?" + +"Ho, cxio ege bonfartas. Nepre. Sxi ne povas alveni sed sxi sendas +Suzinon Sufernon. Sxi diras ke Suzino klarigos la aferon." Post cetera +silento sxi aldonis kun subita fluego da amareco: "Supozante ke mi +bezonas klarigon!" + +Sxi sentis atingi sxin la heziteman rigardon de Ido. "Sxi estas en la +kamparo, cxu?" + +"Jes. 'Lastaminuta malhelpo. Sopirante al vi, atendante vin. Ambaux +sendas amon.' Cxu vi ne _komprenas_? La kompatinda karulino ne povas +alfronti tion." + +"Ne, mi ne komprenas." Li atendis. "Cxu vi intencas aliri sxin tujege?" + +"La horo estas tro malfrua por trafi trajnon hodiauxvespere. Sed mi +veturos per la unua morgauxmatena trajno." Sxi meditis momenton. "Eble +tio estas pli bona. Mi bezonas paroli kun Suzino unue. Sxi renkontos min +cxedoke kaj mi veturigos sxin rekte al la hotelo kun mi." + +Dum sxi evoluigis tiun planon, sxi spertis la senton ke Ido ankoraux +sxin rigardas, penseme, ecx seriozege. Kiam sxi finparolis, li restis +senparola dum momento. Tiam li diris, preskaux ceremonie: "Se via +interparolado kun Frauxlino Suferno ne dauxras gxis tro malfrua horo, +cxu mi rajtas alveni vin viziti post gxi? Mi vespermangxos cxe mia +klubo kaj mi telefonos al vi je cxirkaux la deka, se vi permesos. Mi +survojigxos morgauxmatene, cele al Cxikago, por negocoj, kaj placxus al +mi ekscii, antaux mia foriro, ke via kuzino sukcesis vin trankviligi, +pri kio mi jam antauxcertas." + +Li parolis kun timida zorgo kiu, ecx por la maltrankvilaj perceptoj +de S-rino Lidkoto, sonigis sentonoton dum longa tempo silentigitan. +Eble la faligo de la barilo de silentemeco antauxe ilin disapartiginta +nun liberigis cxe ambaux nesuspektitajn emociojn. La tono de lia peto +afekciis sxin kurioze kaj malstrecxis la fortan premon de sxiaj timoj. + +"Ho, jes, bonvolu alveni!" sxi diris, starigxante. La grandega +minaco kiu estis Nov-Jorko pligrandigxis nun, nanigante, sub longaj +etendajxoj da enbataligitaj masonadoj, la vastan ferdekon sur kiu +sxi staris kaj cxiujn estuletojn kiujn gxi veturigis. Unu el tiuj, +drivante pli proksime, prenis la formon de sxia servistino, sekvata de +stevardoj portantaj valizojn, kaj signalanta al sxi ke estas la horo +subferdekigxi. Dum ili descendis al la cxefa ferdeko, la homamaso sxin +balais kontraux la sxultron de S-rino Lorino Bulgxero, kaj sxi auxdis +la ambasadorinon alvoki al iu, super la cxagrenita cxapelmaro: "Mi ege +bedauxras! Tio multe placxintus al mi sed mi promesis pasigi dimancxon +cxe kelkaj geamikoj en Lenokso." + + + II + + +La klarigo de Suzino Suferno finigxis nur post la deka horo kaj sxi jxus +foriris kiam Franklino Ido, kiu, konforme al malnova Nov-Jorka tradicio, +sin anoncis per longa blanka skatolo da rozoj, alvenis kondukite en la +salonon de S-rino Lidkoto. + +Li antauxenpasxis kun sia timida duonhumura rideto kaj, prenante al sxi +la manon, sxin rigardis dum momento sen paroli. + +"Cxio bonfartas," li proklamis tiam. + +S-rino Lidkoto revensendis lian rideton. "Estas eksterordinare. Cxio +sxangxigxis. Ecx Suzino sxangxigxis. Kaj vi scias gxis kiom Suzino +reprezentis antauxe la malnovan Nov-Jorkon. La malnova Nov-Jorko +malaperis, sxajne. Sxi parolis en la plej mirinda maniero. Sxi klakigas +la fingrojn pri la Pursxoj. Sxi diris al mi--al _mi_--ke cxiu virino +rajtas esti felicxa kaj ke memesprimado estas la plej alta devo. Sxi +kulpigis min dirante ke mi miskomprenas Leilinon, ke mia vidpunkto estas +konvencia! Sxi kvazaux eksplodis pro fiero pri sia partoprenado en la +sekreto kaj surportis brocxon kiun donacis al sxi Vilburo Barklejo!" + +Franklino Ido sidigxis en la fotelo kiun sxi antauxensxovis por li sub +la elektra lustro. Li malantauxenjxetis la kapon kaj ridis. "Kion mi +diris al vi?" + +"Jes, sed mi ne povas kredi ke Suzino ne eraras. Kompatinda karulino, +sxi kutimas interesigxi pri sensukcesaj motivoj. Kaj eble sxi opinias +devi, restinte lojala pri mi, agi egale pri Leilino." + +"Sed sxi ne kontrauxstaris malkasxe, cxu ne? la mondon por vi? Sxi ne +klakadis la fingrojn pri la Lidkotoj, cxu?" + +S-rino Lidkoto kapneis, ankoraux ridetante. "Ne. Suficxis kontrauxstari +_mian_ familion. Dum iom da tempo dubinde estis ke ili permesu sxin +frekventi min kaj preskaux necesis ke sxi sin desinfektu post cxiu +vizito. Mi opinias ke en la unuaj tempoj mia bofratino ne permesis ke +sxiaj filinoj descendu al la mangxcxambro kiam Suzino vespermangxis cxe +sxi." + +"Nu, cxu la nuna sinteno de via kuzino ne estas la lauxeble plej bona +pruvo ke la tempoj sxangxigxis?" + +"Jes, jes, mi scias." Sxi antauxenklinigxis el sia sofo-angulo, fiksante +sian rigardon sur lian magran amikeman vizagxon kiu brilis malklare sur +sxin tra sxiaj larmoj. "Se tio veras, gxi--gxi mirindegas. Sxi diras ke +Leilino nepre felicxadas. Sxajnas ke angxelo kvazaux rondiradis levante +tombosxtonojn kaj la enterigitoj remarsxadas kaj la vivantoj ne ektimas +antaux ili." + +"Vio iom pravas," li konsentis. + +Sxi enigis longan spiradon kaj sidis rigardante kontrauxdirekte al li +laux la longa perspektivo de la lampfrangxitaj stratoj kiujn superpendis +sxiaj fenestroj. + +"Mi povas kompreni kiom felicxa vi devas esti," li komencis post iom da +tempo. + +Sxi turnigxis al li impete. "Jes, jes. Mi estas felicxa. Sed aldone +mi estas soleca, pli soleca ol iam. Jam antauxe mi ne okupis grandan +spacon en la mondo. Sed nun--kie estas starangulo por mi? Ho, cxar +mi jam komencis min konfesi, kial ne dauxrigi? Diri tion al vi levas +tombosxtonon de sur _mi_! Vi vidu, antaux cxi tio, Leilino bezonis min. +Sxi estis malfelicxa kaj mi konsciis pri tio, kaj kvankam preskaux +neniam ni priparolis tion mi sentis ke, iumaniere, la scio ke mi jam +traspertis la saman okazintajxon, ecx gxis ties plej suba fecxo, sxin +helpis. Kaj helpis _min_ sxia bezono pri mi. Kaj kiam alvenis la novajxo +pri sxia edzinigxo, mia unua pensado estis tio ke eble nun sxi bezonos +min ecx pli, ke sxi havos neniun krom mi al kiu peti helpon. Jes, sub +mia tuta cxagreno kusxis arda gxojo pri tio. Estis tiel malkutime kaj +mirinde eksenti denove ke estas unu persono ne scipovanta bonfarti sen +mi! Kaj nun tio kion diras al mi vi kaj Suzino sxajnas esti forpreninta +de mi mian filinon. Kaj en tiuj unuaj momentoj estas nur tio kion mi +kapablas senti." + +"Kompreneble estas nur tio kion vi kapablas senti." Li rigardis sxin +mediteme. "Kial Leilino ne alvenis vin renkonti?" + +"Efektive, la kulpo estis mia. Vidu, mi kablogramis ke ne certas ke mi +sukcesos trafi 'Utopion' kaj versxajne mia dua kablogramo malfruigxis +kaj kiam sxi gxin ricevis, sxi jam invitis kelkajn personojn gastigxi +cxe sxi en dimancxo--unu, du longatempajn geamikojn, diras Suzino. Mi +gxojas ke ili tuj konsentis iri cxe sxi sed kompreneble mi preferintus +esti sola kun sxi." + +"Tial, cxu vi dauxre intencas iri tien?" + +"Ho, mi devas. Suzino deziris treni min al Rigxfildo kun si gxis +lundo kaj Leilino sendis mesagxon informantan ke mi rajtas iri tien +se mi deziras kaj ke mi ne devas pripensi sxin. Sed mi scias kiom sxi +malkontentigxus. Suzino diris ke Leilino timis ke mi koleretigxos +pro tio ke sxi invitis gastojn kaj ke, se mi malaprobos tion, sxi ne +insistos ke mi venu. Sed se _ili_ ne malaprobas, kial malaprobu mi? Kaj +kompreneble, se ili bonvolas iri cxe Leilino, tio devas signifi--" + +"Kompreneble, mi gxojas ke vi rekonas tion," Franklin Ido asertis +abrupte. Li starigxis kaj transiris al sxi, prenante sxian manon per +unu el siaj rapidaj gestoj. "Estas io kiun mi deziras diri al vi," li +komencis-- + + + * * * * * + + +La sekvintan matenon, en la trajno, tra cxiuj ceteraj interluktantaj +pensadoj en la menso de S--rino Lidkoto, kuris la varmeta subfluo de +tio kion Franklin Ido deziris diri al sxi. + +Li jam deziris diri tion, sxi sciis, apartan pasintan fojon kiam, +preskaux ok jarojn antauxe, hazarda renkontigxo en la fino de pluva +auxtuno cxe senhoma Svislanda hotelo ilin kunigis dum du semajnoj +en malkutima apudeco. Ili piedpromenis kaj interparolis kune, +prunteprenis cxiu la librojn kaj jxurnalojn de la alia, pasigis la +longajn malvarmetojn vesperojn apud la fajro en la malklara lamplumo +de sxia eta pecxpinsalono kaj mirinde kontentigis sxin lia cxeesto kaj +fandigxis malmolaj glaciejoj de sxia personeco kaj sxi konsciis ke kiam +li foriros sxi tion bedauxros senespere. Kaj tiam, en la lasta minuto, +en sia stranga malrekta maniero, li lasis sxin kompreni ke dependas +de sxi cxu li restu. Sxi memoris ankoraux tiun sendorman nokton kiun +sxi pasigis post la malkovro. Estis absurde, kompreneble, konsideri +kompensi lian lojalecon konsentante pri tia ofero, sed kiel eltrovi +kialojn por lin konvinki? Sxi ne toleris la ideon permesi ke li taksu +sxin malpli afekciita, malpli inklina pri li ol sxi estas. La malavareco +de lia amo meritis ke sxi gxin repagu per la vero. Tamen kiel vidigi +al li kion sxi sentis sed malakcepti kion li proponis? Kiel konfesi al +li tion kio estis sur sxiaj lipoj kiam li faris la proponon? "Mi vidis +kion tio faris al unu viro kaj necesas ke neniam, neniam estu cetera." +La senparola malatento pri sxia pasinteco estis la medio en kiu vivis +ilia amikeco kaj sxi ne povis subite, al li el cxiuj viroj, komenci +paroli pri si kiel kulpinta virino en teatrajxo. Iel, tempofine, sxi +sukcesigis la aferon, evitis rektan klarigon, komprenigis al li ke +sxia vivo jam finigxis, ke sxi nun ekzistas nur por sia filino kaj ke +pli preciza liaflanka propono estintus preskaux malrespekti la tauxgan +socian delikatecon. Sxi tiel alkutimigxis al konduti kvazaux sxia vivo +jam finigxis! Kaj, cxiuokaze, li rekonis sxiaflankan indicon, rezulte +de kio sxi sukcesis sxirmi kaj sian kaj lian sentivecon. La sekvintan +jaron, kiam li alvenis Florencon por viziti sxin, ili rerenkontigxis en +la malnova amikema maniero kaj gxis nun tio dauxris esti la kvalito de +ilia intimeco. + +Kaj nun, subite kaj neatendite, li starigis la proponon denove, cxi-foje +senpere, kaj en tia formo ke sxi ne povis gxin eviti; bazante la +restarigon de la peto, post tiom longa intervalo, sur tion ke, laux +propra elmontrado sxia, sxia cxefa argumento kontraux gxi ne plu +ekzistis. + +"Vi diras al mi ke Leilino estas felicxa. Se sxi estas felicxa, sxi +ne bezonas vin--ne bezonas vin, tio estas, sammaniere kiel antauxe. +Vi deziris, mi scias, esti cxiam atingebla, libera kaj disponebla se +subite sxi petus vin alveni sxin aux alvenus enaziligxi cxe vi. Mi +komprenis tion--tion mi respektis. Mi ne trudis al vi mian deziron +cxar mi konsciis gxin esti senutila. Vi ne taksintus vin libera, tion +mi komprenis suficxe bone, elprofiti tian gxojon kian havigintus al vi +kunvivado kun mi dum sxi estis malfelicxa kaj, kiel vi sxin imagis, +malhavanta la esperon sin liberigi. Ecx tiam mi ne havis la saman senton +pri tio kiel vi. Mi komprenis pli bone ol vi la evoluantan etoson cxi +tie. Sed antaux dek jaroj la sxangxigxo ankoraux ne okazis kaj mi +maldisponis la kapablon vin konvinki pri ties alveno. Tamen mi imagis +cxiam la eblon ke Leilino ne jugxu sian kazon finarangxita pro kio mi +elektis opinii ke ankaux nia kazo ankoraux ne finarangxis. Permesu ke mi +dauxre opinii tiel, almenaux gxis vi vidos sxin kaj konfirmos per propra +rigardo kion diras al vi Suzino Suferno." + + + III + + +Lauxlonge de la tuta raportado-reraportado kiun Suzino Suferno faris +al sxi dum ilia kvarhora fugxado al la montetaro, tiu peto de Ido ade +revenis al la menso de S-rino Lidkoto. Sxi ankoraux ne sciis kion senti +rilate al ties influo sur sxian apartan sorton, sed la peto estis io +sur kion sxiaj konfuzitaj pensadoj povus sin apogi meze de la amaso da +novaj efektoj kaj sxi estis nedireble gxoja ke li diris kion li diris +kaj gxin diris en tiu aparta momento. Tio helpis sxin alkrocxi solide al +sia identeco meze de la ekfluo da strangaj nomoj kaj novaj kategorioj +kiujn elversxis sur sxin la parolado de sxia kuzino. + +Laux la progreso de la vojagxo la komunikajxoj de Frauxlino Suferno pli +kaj pli eksterordinarigxis. Sxi kondutis kiel cxicxerono pretiganta la +menson de sensperta vojagxanto por la mirindajxoj baldaux eksplodontaj +sur gxin. + +"Vi ne rekonos Leilino. Sxi remuntigis siajn perlojn. Johano Sargxento +pentros sxin. Ho, kaj sxi petis ke mi diru al vi ke sxi esperas ke vi ne +maltoleros esti iom kunpremata dum la semajnfino. La domon konstruigis +la patro de Vilburo, vi scias, kaj gxi estas iom malnovmoda--gxi havas +nur dek porgastajn dormcxambrojn. Kompreneble tio estas malgranda afero +rilate al tio kion ili intencas fari. Ilia propono estas konservi la +nunan domon kiel alon. Sxi petis ke mi klarigu--sxi ege bedauxras la +malpovon disponigi al vi apartan saloneton en la komenco. Ili konsideras +Egiption por la venonta vintro escepte, kompreneble, se Vilburo ricevos +sian komision. Ho, cxu sxi ne skribis al vi pri tio? Nu, li deziras +Romon, vi scias--la duan sekretariecon. Aux, anstatauxe, li deziris +Anglion. Sed Leilino insistis ke, se ili iros eksterlanden, sxi postulas +esti proksime al vi. Kaj kompreneble tio kion sxi diras havas legxan +forton. Ho, ili ege deziras ricevi gxin. Vi komprenu, la onklo de Horaco +estas en Kabineto--ia adjunkta sekretario--kaj miaopinie li disponas +ege influajn rilatojn--" + +"Cxu la onklo de Horaco? Mi supozas ke vi volas diri tiun de Vilburo," +interrompis S-rino Lidkoto, eligante anhelon el kiu parton instigis la +frivola lingvouzado de Frauxlino Suferno. + +"Cxu tiu de Vilburo? Ne, mi ne volas diri lin. Tiun de Horaco mi volas +diri. Neniaj malbonvolaj deziroj kontrauxstarigas ilin, mi certigu +vin. Ekde la anonco pri la fiancxigxo de Horaco--cxu vi ne sciis ke +Horaco fiancxigxis? Nu, li edzigxas kun unu el la filinoj de Episkopo +Torburjo: la rugxharulino verkinta la romanon kiun cxiuj priparolas: +_Cxi Tiu Karno Mia_. Ili geedzigxos en la katedralo. Kompreneble, Horaco +_rajtas_, cxar estis Leilino kiu--sed, kiel mi diras, ne estas la plej +_eta_ rankoro kaj Horaco mem skribis al sia onklo pri Vilburo." + +La pensadoj de S-rino Lidkoto refugxis al tio kion sxi diris al Ido +la antauxan tagon sur la ferdeko de "Utopio". "Antauxe mi ne okupis +grandan spacon sed kie estas angulo por mi nun?" Kie, efektive, en +tiu homplena renversita mondo, kun ties impetaj sxangxoj kaj pelmelaj +realgxustigoj, ties novaj toleremoj kaj apatioj kaj komplezajxoj, estis +spaco por karaktero formita de pli severaj procedoj kaj vivo rompita sub +ilia nedeturnebla premo? Tiam, fulmrapide, sxi ekvidis la hxaoson laux +nova angulo kaj ordo sxajnis ekmovigxi sur la malplenon. Se la malnovaj +procedoj sxangxigxis, sxia kazo sxangxigxis kun ili. Ankaux sxi estis +parto de la gxenerala realgxustigo, eta ero de la nova kondutmodelo +evoluigita en pli auxdacaj, pli liberaj akordoj. Cxar sxia filino havis +nenian punon por pagi, cxu ankaux sxi mem ne liberigxis pro la sama +influo? La ricxaj postlasitajxoj de juneco kaj gxojo jam foriris. Sed +cxu ne restis suficxe da tempo por kunigi novajn provizojn da felicxo? +Tion, kompreneble, Franklino Ido sentis kaj deziris ke sxi sentu. Li +jam tuj vidis kiel la sxangxo en la situacio de la filino estigos +sxangxon en la koncepto de la patrino pri sxia aparta situacio. Preskaux +sxajnis--suficxe mirinde!--ke la malsagxeco de Leilino farigxis rimedo +por senkulpigi la malsagxecon de sxi mem. + + + * * * * * + + +Cxion alian S-rino Lidkoto forgesis dummomente en la varmo de la filina +cxirkauxbrako. Malnature estis, preskaux terure, ekstari sur stranga +sojlo, sub nekonata tegmento, en granda halo plena je pentrajxoj, +floroj, fajrolumo kaj hastantaj servistoj kaj en tiu vasta malkutima +konfuzo ekvidi Leilinon, sencxapelan, ridantan, auxtoritatan, dum +stranga juna viro gxoje ehxadis sxian saluton kaj transkomunikis +sxiajn ordonojn. Tamen ekde kiam S-rino Lidkoto tenis sian filinon +kontrauxbrusten kaj auxdis la filinon diri kontrauxorelen "Cxio en ordo, +vi maljuna karulino!", cxiu cetera sento perdigxis en la profunda efekto +de bonfarto kiun estigis la nura cxirkauxbrako de Leilino. + +La efekto restis ankoraux cxe sxi, varmigante sxiajn vejnojn kaj +tremetigante placxe sxian koron dum sxi supreniris al sia cxambro +post la tagmangxo. Iom limigite pro la cxeesto de vizitantoj, kaj +ne tro bedauxrante la bezonon prokrasti dum kelkaj horoj la "longan +interparoladon" kun sia filino pri kiu sxi sentis sin iel tremete +malpreta, sxi retirigxis, pretekstante lacigxon, al la helluma luksa +dormcxambro en kiun Leilino foje kaj refoje pardonpetis pri la bezono +sxin kunpremi. La cxambro estis pli granda kaj pli luksa ol iu ajn el +sxia Florenca apartamenteto. Sed cxefe imponis al sxi ne la nivelo de +ricxeco sugestita per la vocxtono de sxia filino kiam sxi aludis la +cxambron nek la finpretigo kaj la komplekso de ties meblajxoj. Temis pri +la aspekto kiun la cxambro kunhavis kun la cetero de la domo, kaj kun +la perspektivo de la subfenestraj gxardenoj, tiu sxajna apartenado al +aparta "establajxo"--al io solida, agnoskita, fondita sur sakramentoj +kaj precedentoj kaj principoj. Nek la loko nek Leilino nek Vilburo +elmontris ion ajn sugestantan pasion aux dangxeron. Ilia interrilataro +sxajnis tiel komfortiga kiel ilia meblaro kaj tiel respektinda kiel ilia +banksaldo. + +Estis tio, el la tuta konfuza sperto, kio plej konfuzis S-rinon +Lidkoton, kiu havigis al sxi samtempe la plej profundan senton de +sekureco por Leilino kaj la plej fortan senton de antauxtimo pro sxi +mem. Jes, estis en la kompleto kaj la kompakto de la bonfarto de Leilino +io kiu premis. Ido pravis. Sxia filino ne bezonis sxin. Leilino, en la +momento de sia unua cxirkauxbrako, senkonscie pravigis la fakton uzante +la saman frazon kiel Ido mem, kaj la du junaj virinoj kun la cxapeloj. +"Cxio estas en ordo, vi maljuna karulino!" sxi diris. Kaj sxia patrino +sidis sole, penadante sin situigi en la novan aferarangxon bildigitan de +tia certeco. + +Sxia unua distinga sento estis senlogika rankoro. Se tia sxangxigxo jam +estis alvenonta, kial gxi ne alvenis pli frue? Jen sxi estis, virino ne +ankoraux maljuna, kiu kompensis preze de la plej bonaj jaroj de sia vivo +la sxtelprenon de la felicxo kiun la samagxulinoj de sxia filino jugxis +ilia meritajxo. Estis nenia senco, nenia sinsekvo en tio. Sxi havigis +al si kion sxi deziris sed la acxetprezo estis tro alta. Necesis al sxi +pagi la lastan, plej amaran prezon por lerni ke amo havas prezon: ke +gxi valoras tiom sed ne plu. Sxi konis la angoron kiun sentas virino +vidinte la viron amatan de sxi malkovri tion pli frue ol sxi kaj leginte +la malkovron en liaj okuloj. Estis parto de sxia historio kiun dum +longa pasinta tempo sxi ne kuragxis pripensi. Cxiam sxi cxirkauxiradis +grandapasxe tiun hantitan angulon. Sed nun, kiam sxi vidis la junulon +stratetagxe, apartenantan tiel malferme kaj gxoje al Leilino, stuporigis +sxin la sensenca malsxparo de sxia aparta aventuro kaj tordis sxin la +ironia percepto ke la sukceso aux malsukceso de la plej profundaj homaj +spertoj povas dependi de hazarda kronologio. + +Tiam iom post iom la pensado de Ido revenis al sxi. "Mi elektis opinii +ke nia kazo ne estas fermita," li diris. Profunde afekciis sxin tio. +Por cxiuj ceteraj sxia kazo estis jam de longe fermita. _Finita_ estis +skribacxita cxie sur sxi. Sed jen estis unu viro kiu kredis kaj atendis. +Kaj kion fari se realigxus tio kion li kredis kaj atendis? Se la "en +ordo" de Leilino auxgurus la "en ordo"-n de sxi mem? + +Gxis nun, kompreneble, maleblis antauxscii. Sxi jam imagis, efektive, +enirinte la mangxcxambron antaux la tagmangxo, ke tro subita silento +surfalis la kunigitan geamikaron de Leilino, la sveltajn parolemajn +junajn virinojn kaj la lantajn golfsxtrumphavajn junajn virojn. Cxiuj +akceptis sxin dece, kun tiu speco de sxtonigita deco kiu povas esti +aux agnosko pri agxo aux protesto pri sendisciplino. Sed laux ili, +kompreneble, sxi devas esti maljunulino cxar sxi estas la patrino de +Leilino kaj en socio tiel superregata de juneco la nura cxeesto de +matureco estas retenilo. + +Unu el la junulinoj tamen baldaux elvenis la aron kaj, sin apudigante +al S-rino Lidkoto, sxin auxskultis kun blua rigardo de admiro kiu +estigis en la pli agxa virino subite felicxan konscion pri sxiaj de +longe forgesitaj sociaj gracioj. Placxe estis konscii ke sxi allogis +tiun junan Cxarlotinon Vinon kies patrino nombrigxis inter sxiaj plej +intimaj amikinoj kaj en kiu travivis iom de la sobreco kaj mildeco de la +pli frua etiketo. Sed la kolokveto, interrompite de la tagmangxoanonco, +sukcesis efektivigi nenian pli definitivan ol tiu rememorigan emocion. + +Ne, ankoraux sxi ne komprenis kiel sxia aparta kazo akordigxos en +la nova socia ordo. Sed ceteraj homoj--"pli agxaj homoj" diris +Leilino--alvenus per la posttagmeza trajno kaj tiun vesperon je la +vespermangxhoro sendube sxi scipovus fintaksi la situacion. Sxi komencis +scivoli nervoze kiuj estos la novalvenontoj. Sendube ne necesus al sxi +alfronti embarasajn renkontojn kun antauxaj konatoj. Tamen strange estis +ke sxia filino menciis neniajn nomojn. + +Leilino proponis ke poste, en la posttagmezo, Vilburo sxin veturigu +en promenado. Sxi anoncis la deziron ke ili estigu "bonan trankvilan +interparoladon." Sed S-rino Lidkoto volis ke antauxiru la promenadon +sxia parolado kun Leilino kaj, cetere, jam dum la tagmangxo, subauxdis +hazardajn aludojn pri okazonta tenismatcxo en kiu estas partoprenonta +sxia bofilo. Sxia lacigxo estis suficxa pretekso por malakcepti la +promenadinviton kaj sxi petegis ke Leilino permesu sxin ripozi trankvile +en sia cxambro gxis ili povos ekgxui trankvilan kunbabilmomenton. + +"Antaux la tehoro, tial, vi anasino," Leilino decidigxis kun lasta kiso +kaj baldaux S-rino Lidkoto, tra sia malfermita fenestro, auxdis la +fresxajn lauxtajn vocxojn de la gastoj de sia filino sonoradi trans la +gxardenojn ekde la tenisejo. + + + IV + + +Leilino jam alvenis kaj foriris kaj ili jam okazigis sian +interparoladon. Gxi ne dauxris tiel longe kiel S-rino Lidkoto deziris +cxar meze de gxi Leilino estis vokita al la telefono por ricevi gravan +mesagxon de la urbo kaj sendis informajxon al la patrino pri sia maleblo +reveni jxus tiam cxar unu el la junaj virinoj ricevis neatenditan +alvokon kaj oni devis arangxi sxian foriron. Sed patrino kaj filino +pasigis preskaux unu horon kune kaj S-rino Lidkoto estis felicxa. Neniam +sxi vidis Leilinon en tiel dolcxa, tiel atenta animstato. La nura +maltrankviligajxo estas la troeco mem de tiu atento, la troigita deklaro +de la gxeno sentita de la filino kiam iliajn unuajn momentojn da kunesto +difektis la cxeesto de nekonatoj. + +"Ili ne estas nekonatoj por mi, karulino, cxar ili estas amikoj de vi," +la patrino sxin certigis. + +"Jes, sed mi konas viajn sentojn, vi stranga sovagxa patrino. Mi scias +kiel ekde cxiam vi malamas homojn." (Cxu _malamas homojn_? Cxu Leilino +forgesis kial?) "Kaj jen la kialo pro kio mi diris al Suzino ke se vi +preferas aliri Rigxfildon kun sxi en dimancxo, mi nepre komprenos kaj +atendos pacience nian bonan cxirkauxbrakon. Sed vi ne sentis veran +gxenon inter ili dum la tagmangxhoro, cxu ne, karulino?" + +S-rino Lidkoto, je tio, subite direktis surprizitan rigardon al sia +filino. "Ne plu gxenas min tiajxoj," sxi respondis simple. + +"Sed tio ne min konsolas por esti alfrontiginta vin al la gxeno de tio, +por esti permesinta vin alveni cxi tien kiam mi devintus _postuli_ +ke vi iru al Rigxfildo kun Suzino. Se Suzino ne stultigxintis, sxi +kunirigintus vin tien kun sxi. Malplacxegas al mi pripensi vin cxi-supre +en tuta soleco." + +Denove S-rino Lidkoto penadis legi ion pli ol iom obtuzan amon en +la brilega rigardo de sia filino. "Mi gxojas povinte malstrecxigxi +hodiauxposttagmeze, karulino. Kaj poste--" + +"Ho, jes, poste, kiam cxi tiu tuta aferacxo finfinigxos, ni kompensos +gxin duoble, cxu ne, vi sxatata karulino?" Kaj en tiu momento oni +alvokis Leilinon al la telefono, kio soligis S-rinon Lidkoton inter +sxiaj konjektoj. + +Tiuj ankoraux sxvebis antaux sxi en nuba malcerteco kiam Frauxlino +Suferno frapetis cxe sxia pordo. + +"Cxu vi alvenas por min konduki malsupren al la teservo? Mi forgesis +kiom malfrua estas la horo," S-rino Lidkoto ekkrietis. + +Frauxlino Suferno, diketa fiksrigarda virineto kun modesta hararangxo +kaj akordigxema rideto, nervoze algxustigis la pendantajn klarionbidojn +de sia komplika nigra robo. Frauxlino Suferno estis cxiam en funebra +lamentado kaj cxiam en memorhonorado pri la forpaso de malproksimaj +parencoj sxi surportis la forjxetitajn vestajxojn de iliaj intimaj +familianoj. "Gxi ne estas _precize_ funebra," sxi kutimis diri, "sed +gxi estas la ununura nigra vestajxero kiun posedis la kompatinda +Gxulino--kaj kompreneble Georgo estis nur la duonkuzino de mia +patrino." + +Dum la frauxlino antauxenvenis S-rino Lidkoto sin surprizis scivolante +humure cxu la virino lamentas la eksedzigxon de Horaco Pursxo +surportante unu el la malnovaj nigraj satenajxoj de lia patrino. + +"Ho, cxu vi _deziris_ malsupreniri por la tehoro?" Suzino Suferno +fiksrigardis sxin, iom konfuzite. "Leilino suprensendis min por resti +apud vi. Sxi opiniis ke vi estos pli komforta restante cxi tie. Sxi +timis ke vi vin sentu iom laca." + +"Laca mi estis. Sed mi disponis la tutan posttagmezon por mallacigxi. +Kaj cxi tiun mirindan sofon por min helpi." + +"Leilino petis ke mi diru al vi ke sxi suprenhastos dummomente antaux +la vespermangxo post la alveno de cxiuj. Sed la trajno cxiam alvenas +terure malfrue. Sxi bedauxregas la maleblon disponigi al vi apartan +sidcxambron. Sxi deziris ekscii cxu mi opinias ke tio vin gxenas." + +"Kompreneble, tio spertigas al mi nenian gxenon. Strange estas ke +Leilino povus supozi la kontrauxon." S-rino Lidkoto sin apartigis por +liberigi spacon por la domservistino kiu aperis sursojle kunportante +tableton sur kiu sternigxis perpleksiganta variaro da tekuketoj. + +"Leilino mem arangxis tion," murmuretis Frauxlino Suferno dum la pordo +fermigxis. "Sxia ununura deziro estas ke vi vin sentu felicxa cxi tie." + +S-rino Lidkoto jugxis unu plua indikajxo pri la subfosita aferstato +tion ke la prizorgo de sxia filino elmontrigxas en la multobleco da +sandvicxoj kaj la fornovarmo de kuketoj. Tamen cxio okazinta ekde sxia +alveno sxajnis pligrandigi sxian konfuzon. + +Veturilkorno soninta sur la eniraleo sxangxis la direkton de sxiaj +pensadoj. "Cxu jam alvenas la novaj gastoj?" sxi demandis. + +"Ho, certege, ne. Ili ne alvenos antaux la sepa horo." Frauxlino Suferno +strecxis la kolon el la fenestro por okulkapti la veturilon. "Devas esti +Cxarlotino en forirado." + +"Cxu estis la Vin-familia knabino kiun oni urgxe forvokis? Mi esperas ke +ne temas pri malsano." + +"Ho, ne. Mi opinias ke temis pri dateraro. Sxia patrino telefonis +dironte ke oni atendas sxin cxe Staplejo-familio de Fisxkilo kaj oni +devis veturigi sxin haste al Albanio por ke sxi tie entrajnigxu." + +S-rino Lidkoto meditis. "Mi bedauxras. Sxi estas cxarmulineto. +Mi esperis ekpovi paroleti kun sxi denove hodiauxvespere post la +vespermangxo." + +"Jes. Ege domagxe estas!" La rigardo de Frauxlino Suferno svagigxis. "Vi +aspektas ja lace, vi sciu," sxi dauxrigis, sidigxante cxe la tetablo kaj +pretigxante disdoni ties bongustajxetojn. "Vi reiru al via sofo kaj lasu +min servi al vi. La cxirkauxhastado estigis en vi pli grandan efikon ol +vi konscias kaj necesas ke vi ne plu kontrauxbaraktu gxin. Vi nur restu +trankvile cxi-supre kaj malstrecxigxu. Vi disponos pri Leilino tute sole +en lundo." + +S-rino Lidkoto alprenis la tetason kiun transdonis sxia kuzino sed +elmontris nenian ceteran emon obei al sxiaj ordonoj. Dummomente sxi +kulerumis sian teon silente. Tiam sxi demandis: "Cxu estas via opinio ke +mi restu trankvile cxi-supre gxis lundo?" + +Frauxlino Suferno demetis sian tason per gesto tiel abrupto ke gxi +endangxerigis apudan teleron da skonoj. Kiam sxi sin certigis pri +la bonfarto de la skonoj, sxi suprenrigardis kun tremetanta rido. +"Karulino, eble morgaux vi sentos vin en alia stato. La aero cxi tie, vi +scias--" + +"Jes, mi scias." S-rino Lidkoto antauxenklinigxis por servi skonon al +si. "Kiu alvenos hodiauxvespere?" sxi demandis. + +Frauxlino Suferno tiris la brovojn kaj fiksrigardis. "Vi scias ke mia +bedauxrinda kapacxo ne bone memoras nomojn. Leilino diris al mi. Sed +estas tiom multaj--" + +"Cxu tiom multaj? Sxi ne diris al mi ke sxi atendas multhoman gastaron." + +"Ho, ne multhoman. Sed iom preterirantan sxian intiman amikorondeton. +Kaj, kompreneble, cxar estas la unua fojo, sxi iom ekscitigxas pri la +alveno de la pliagxularo." + +"Cxu la pliagxularo? Cxu vi aludas niajn samagxulojn?" + +"Nu, jes." Frauxlino Suferno pauxzis, kvazaux dezirante sin kunigi por +eksalti. "La Asxtono Gxilesoj," sxi eligis. + +"Cxu la Asxtono Gxilesoj? Cxu vere? Placxos al mi revidi Marnjon +Gxileson. Devas esti dek ok jaroj ekde kiam mi lastan fojon vidis sxin," +diris S-rino Lidkoto konstantaritme. + +"Jes," Frauxlino Suferno anhelis, subitege replenigante sian tason. + +"La Asxtono Gxilesoj. Kaj kiuj aliaj?" + +"Nu, la Samcxjo Fresbijoj. Sed la plej grava gasto, kompreneble, estas +S-rino Lorino Bulgxero." + +"Cxu S-rino Bulgxero? Leilino ne diris al mi ke sxi alvenas." + +"Cxu ne? Mi supozas ke sxi cxion forgesis kiam sxi vidis vin. Sed la +festenon oni estigis por S-rino Bulgxero. Vidu, estas tre grave ke +sxi--nu, ke sxi ekaprobu Leilinon kaj Vilburnon. Lia komisiigxo al Romo +nepre dependas de tio. Kaj vi scias ke Leilino postulas Romon por esti +proksima al vi. Tial sxi demandis al Marnjo Gxileso, kiu estas intima +amikino de la Bulgxeroj, cxu eble oni ne povus arangxi la viziton? Kaj +la kablogramo de Marnjo trafis S-rinon Bulgxeron cxe Cxerburgo. Sxi +pasigos nur du semajnojn en Usono kaj alvenigi sxin cxi-tien estis vera +triumfo." + +"Jes, mi konscias pri tio," diris S-rino Lidkoto. + +"Vi scias, sxi estas iom--iom elektema; kaj Marnjo estis iom dubema +cxu--" + +"Cxu sxi konsentos, pro Leilino?" murmuretis S-rino Lidkoto. + +"Nu, jes. Pro sxia oficiala posteno. Sed felicxe sxi estas amikino de la +Barklejoj. Kaj renkonti cxi tie la Gxilesojn kaj la Fresbijojn gxustigos +la aferon. La tempoj sxangxigxis!" Suzino Suferno indulge resumis. + +S-rino Lidkoto ridetis. "Jes. Antaux kelkaj jaroj sxajnintus malprobable +ke iam denove mi vespermangxu kun Marnjo Gxileso kaj Harjetino Fresbijo +kaj S-rino Lorino Bulgxero." + +Frauxlino Suferno dummomente ne sxajnis voli ellabori la temon kaj post +intervalo da silento S-rino Lidkoto subite reparolis: "Tiurilate, cxu +ili scias ke mi estas cxi tie?" + +La efiko de sxia demando estis estigi cxe Frauxlino Suferno troigitan +atakon de fiksrigardado kaj brovokuntirado. Sxi rearangxetadis la +teajxojn, tusxetadis siajn klarionbidojn kaj, rigardante la horlogxon, +diris mirege: "Lauxkompate! Cxu estas jam la sepa?" + +"Mi supozas ke estas tute egale," dauxrigis S-rino Lidkoto. "Sed cxu +Leilino diris al ili ke mi alvenas?" + +Frauxlino Suferno rigardis sxin dolore. "Nu, vi ne povas supozi, +karulino, ke Leilino farus ion ajn--" + +S-rino Lidkoto dauxrigis. "Cxar, kompreneble, ege gravas, kiel vi diras, +ke S-rino Lorino Bulgxero spertu favoran efekton por ke Vilburo havu la +plej bonajn sxancojn atingi Romon." + +"Mi _diris_ al Leilino ke vi reagos tiel, karulino. Vi vidu, estas cxefe +nome de _vi_--por obteni postenon proksiman al vi--ke Leilino invitis +S-rinon Bulgxeron." + +"Jes, tion mi komprenas." S-rino Lidkoto, abrupte starigxante, direktis +sian rigardon al la horlogxo. "Sed, kiel vi diras, la horo malfruas. Cxu +ni ne ekvestigxu por la vespermangxo?" + +Ankaux Frauxlino Suferno, reage al la propono, starigxis, tusxante +nervoze siajn klarionbidojn. "Ege placxus al mi povi konvinki vin resti +cxi-supre cxi-vespere. Mi certas ke Leilino estus pli felicxa se vi ja +restus. Efektive, vi estas ege tro laca por malsuprenveni." + +"Kia stultajxo, Suzino!" S-rino Lidkoto parolis kun subita akro, +etendante la mano gxis la sonorilo. "Kiam ni vespermangxos? Cxu je la +oka kaj duono? Tial mi nepre devas vin forsendi. Je mia agxo oni bezonas +tempon por vestigxi." + +Frauxlino Suferno, tiel propulsite gxis la sojlo, lantis tie por ripeti: +"Leilino neniam sin pardonos se vi agos preter via fizika kapablo." Sed +S-rino Lidkoto ridetis al sxi senresponde kaj la glacia lum-ondo sxin +forpelis tra la pordo. + + + V + + +S-rino Lidkoto, kvankam sxi iniciatis geston por alvoki la +cxambroservistinon, ne gxin finfaris. + +Kiam la pordo fermigxis, sxi dauxre staris senmove meze de la dolcxaluma +grandspaca cxambro. La fajro, ekbruligite je la krepuska horo, dancadis +sur la brileco de argxento kaj speguloj kaj sobraj orajxoj. Kaj la sofo +gxis kiu urgxis sxin Frauxlino Suferno amasigis siajn kusenojn en invita +proksimeco al tablo sxargxita je novaj libroj kaj jxurnaloj. Sxi ne +memoris esti iam antauxe pli lukse logxata aux spertinta tiel strangan +senton de esti ekstere, solapersone, sub la nokto, sur vendobatita +ebenajxo. Sxi sidigxis apud la fajro kaj meditadis. + +Cxeporda frapeto instigis sxin levi la kapon kaj sxi vidis sian filinon +sur la sojlo. La komplika arangxo de la bela hararo de Leilino kaj la +flugantaj faldajxoj de sxia tualetrobo komprenigis ke sxi interrompis +sian tualeton por hasti al sia patrino. Sed post eniri la cxambron sxi +pauxzis momenton, ridetante malcerte, kvazaux forgesinte la celon de sia +hasto. + +S-rino Lidkoto starigxis. "Cxu estas la vestigxhoro, karulino? Ne min +riprocxu. Mi ne malfruos." + +"Cxu la vestigxhoro?" Leilino staris antaux sxi kun mistifikita rigardo. +"Nu, mi supozis, karulino--mi volas diri, mi esperis ke vi decidigxis +resti cxi tie en trankvila ripozado." + +Sxia patrino ridetis. "Sed mi jam estis en ripozado la tutan +posttagmezon!" + +"Jes, tamen--vi scias, vi jes ja aspektas lace. Kaj kiam Suzino jxus +diris al mi ke vi intencas klopodi--" + +"Cxu vi alvenis por haltigi min?" + +"Mi alvenis dezirante diri ke vi sentu nenietan devon--" + +"Efektive. Tion mi komprenas." + +Okazis pauxzo dum kiu Leilino, svage evitante la patrinan +okulkontroladon, driviris al la tualetotablo kaj komencis malmunti la +simetrion de la brosiloj kaj boteloj arangxitaj sur gxi. "Cxu viaj +vizitantoj scias ke mi estas cxi tie?" S-rino Lidkoto subite dauxrigis. + +"Cxu ili--kompreneble--nu, efektive," Leilino respondis, tute +absorbite per siaj klopodoj turni la sxtopilon de botelo da salo de +Epsomo. + +"Tial ili ne surprizigxos se mi ne aperos, cxu?" + +"Ho, tute ne, karulino. Mi certigu al vi ke _cxiuj_ komprenos." Leilino +demetis la botelon kaj returnigxis al sia patrino dum sxia vizagxo +ekbrilis je retrankviligxo. + +S-rino Lidkoto staris senmove, kun la kapo en rektalinia pozo, dum kiu +tempo sxiaj okuloj rigardis ridetante la filinon. "Cxu ili opinios tion +stranga se mi jes ja aperos?" + +Leilino haltis abrupte, kun la lipoj jam duonapertaj por respondi. +Dum sxi pauxzis, rugxo sxtelfarbetis sxian nudan kolon, atingis +balailmove sxian gorgxon, ekflamigxis en sxiaj vangoj. De tie la koloro +suprensendis sian katastrofan karmezinon gxis sxiaj tempioj mem, gxis +sxiaj orelloboj, gxis la randoj de sxiaj palpebroj, pulsante sur la tuta +vizagxo en fajraj ondoj, kvazaux ventumate far iu neperceptebla vento. + +S-rino Lidkoto spektadis la konflagracion silente. Tiam sxi forturnis la +rigardon, iom ridante. "Mi nur volis diri ke mi timis ke mia malcxeesto +difektos la sidarangxon de via mangxtablo. Se vi povas certigi al mi +ke ne, mi elektos kredi vin kaj revenos al tiu nerezistebla sofo." Sxi +pauxzis, kvazaux atendante ke sxia filino parolu. Tiam sxi etendis la +brakojn. "Forkuru kaj vin vestu, karulino. Kaj ne maltrankviligxu pri +mi." Sxi cxirkauxbrakis Leilinon intime, premis longan kison sur la +lastan postbrilajxon de sxia malpligrandigxanta rugxigxo. "Efektive, mi +sentas min iomete laca, kaj se ne gxenos vin ke mi malcxeestu la aferon, +mi opinias preferi malbonkondute enlitigxi kaj resti tie gxis via +kompanio disigxos. Kaj nun forkuru, se ne, vi malfruos, kaj pardonpetu +por mi al cxiuj." + + + VI + + +La gastoj de la Barklejoj disigxis kaj S-rino Lidkoto, nepre +renormaligxinte post sia dutaga ripozado, sin trovis en la sekvinta +lundo, en soleco kun siaj gefiloj kaj Frauxlino Suferno. + +Estis etoso de jubilado en la aero cxar la festeno "disvolvigxis" tiel +eksterordinare bone, tiel ege kontentige, sxajne, por S-rino Lorino +Bulgxero, ke la baldauxa komisiigxo de Vilburo al Romo estis preskaux +nepra certeco. Tiel certa tio sxajnis ke la anticipo de frua rekunigxo +mildigis la cxagrenon kiun Leilino sentis eksciinte la decidon de sia +patrino reiri Italion preskaux tuj. Neniu komprenis tiun decidon. +Sxajnis al Leilino nepre nekredeble ke S-rino Lidkoto malkonsentu resti +cxe ili gxis la fiksigxo de ilia aparta sorto kaj Vilburo ehxis sxian +miregon. + +"Kiel vi ne atendu cxi tie, laux la propono de Leilino, gxis ni povos +cxiuj kunfari niajn valizojn kaj kuniri?" + +S-rino Lidkoto ridetis pro dankemo dum sxi anoncis sian malkonsenton. +"Malgraux cxio, ne estas certe ke vi faros la valizojn." + +"Ho, vi devintus vidi Vilburon kun S-rino Bulgxero," Leilino diris +triumfe. + +"Ne, vi devintus vidi Leilinon kun sxi," gxojegis la edzo de Leilino. + +Frauxlino Suferno aldonis entuziasme: "Mi ja opinias ke inviti +Harjetinon Fresbion estis genia manovro!" + +"Ho, ni estos kun vi baldaux," ridis Leilino. "Tiel baldaux ke estas +vere sensence disigxi." + +Sed S-rino Lidkoto eltenis kun la senbrua firmeco pri kiu sxia filino +konsciis ke estos sentutile gxin kontrauxstari. Post sxiaj longaj +monatoj en Hindio, nepre devigis, sxi postulis, ke sxi revenu al +Florenco kaj kontrolu kio okazas al sxia eta tiea logxejo. Kaj sxi jam +estis tiel komforta sur "Utopio" ke sxi eksentas la deziron tien reveni +per la sama sxipo. Tial estis devige ke la filino konsentu pri sxia +decido kaj dauxre gastigi sxin gxis la posttagmezo de la antauxtago de +la surmarigxo de "Utopio". Tiu arangxo konvenis al kelkaj projektoj +kiujn, dum sia dutaga izoligxo, S-rino Lidkoto silente maturigis. +Foriri la plej baldaux kiel eble farigxis por sxi nepra gravajxo kaj la +Florenca logxejeto, kiu enhavis sxian pasintecon en cxiu faldajxo de +siaj kurtenoj kaj inter cxiu pagxo de siaj libroj, sxajnis al sxi nun la +ununura loko de kie estus tolereble rigardi tiun pasintecon. + +Sxi ne estis malfelicxa dum la intervenaj tagoj. Vidi la bonfarton +de Leilino, senti la tenerecon de Leilino estis, malgraux cxio, la +kialoj de sxia alveno kaj plenajxon da tio sxi jam ja ricevis. Leilino +neniam antauxe estis pli felicxa, nek pli tenera, kaj kontempladi +sxian gxojegon kaj gxuadi sxian karecon estis absorba agado por sxia +patrino. Tamen ili ankaux iom surpremis kelkajn kvazaux tro strecxitajn +muzikakordojn kaj S-rino Lidkoto, kiam finfine sxi soligxis en la +Nov-Jorka hotelo al kiu sxi revenis la nokton antaux ol ensxipigxi, +spertis la senton esti jxus eskapinta vivkorpe el la kaptotenado de +giganta mano. + +Sxi malpermesis la filinon alveni la urbon kun sxi. Sxi ecx malakceptis +la kompanion de Suzino Suferno. Sxi deziris nenian viatikon krom tiu +de siaj apartaj pensadoj. Kaj sxi permesis ke tiuj sxin alvenu sen +kauxri antaux ili dum sxi sidis en la sama altplafona salono en kiu, +antaux nur unu semajno, sxi kaj Franklino Ido estigis sian memorindan +interparoladon. + +Sxi promesis al sia amiko havigi al li novajxojn pri si, sed sxi ne +tenis la promeson. Sxi sciis ke li sendube revenis de Cxikago kaj ke se +li ekscius sxian subitan decidon reveni Italion, ne eblus al sxi eviti +vidi lin antaux la surmerigxo. Kaj cxar antaux cxio sxi deziris ne vidi +lin, sxi silentadis, celante alsendi leteron al li ekde la sxipo. + +Estis nenia kialo pro kiu atendi gxis tiam por skribi al li. La nuna +momento estis pli favora kaj la tasko, kvankam ne placxa, almenaux +plenigus horon de sxia soleca vespero. Sxi aliris la skribtablon, +eltiris paperfolion kaj komencis skribi lian nomon. Kaj en tiu momento +la pordo malfermigxis kaj li eniris. + +La vortoj per kiuj sxi salutis lin estis la lastaj kiujn sxi povintus +sin imagi diri kiam ili adiauxis antauxe. "Kiel eternamonde vi eksciis +ke mi estas cxi tie?" + +Tujege li scikaptis sxian voldiradon. "Tial vi ne volis ke mi eksciu?" +Li staradis, sxin rigardante. "Mi supozas ke mi devintus interpreti +vian silenton kiel havantan tiun signifon. Sed lauxhazarde mi renkontis +S-rinon Vinon, kiu gastas cxi tie kaj sxi invitis min vespermangxi kun +sxi kaj Cxarlotino kaj la juna amkandidato de Cxarlotino. Ili diris al +mi esti vidintaj vin alveni hodiauxposttagmeze kaj mi ne toleris la +ideon ne suprenveni." + +Okazis pauxzo inter ili kiun S-rino Lidkoto finfine interrompis, +deklarante: "Ho, tial sxi jes ja min rekonis!" + +"Cxu vin rekonis?" Li fiksrigardis. "Nu--" + +"Ho, mi prikonsciis sxian rekonon pri mi, kvankam sxi ne movis ecx +ununuran palpebron. Tion mi prikonsciis pro la rugxigxo de Cxarlotino. +La knabino havas ege belan rugxigxkapablon. Mi konsciis ke sxia patrino +malpermesis ke sxi alparolu min." + +Ido demetis sian cxapelon kun malpacienca rido. "Cxu Leilino ne kuracis +al vi viajn iluziojn?" + +Sxi rigardis lin fikse. "Tial vi ne opinias ke Margaretino Vino celis +min malagnoski, cxu?" + +"Mi opinias ke viaj opinioj estas absurdaj." + +Sxi pauxzis percepteblan momenton sen dauxrigi la temon. Tiam sxi diris +tangxante: "Mi eknavigos morgaux frumatene. Mi intencis skribi al vi. +Jen la letero kiun mi jam komencis." + +La rigardo de Ido sekvis sxian geston, tiam atingis sxian vizagxon. +"Tial cxu vi ne intencis vidi min nek ecx sciigi al mi ke vi foriros +gxis post la foriro?" + +"Mi opiniis ke estos pli bone klarigi cxion al vi en letero--" + +"Kion Dionome vi havas por klarigi?" Sxi ne respondis kaj li dauxrigis +urgxe: "Ne povas esti ke vi maltrankviligxas pri Leilino, cxar +Cxarlotino Vino diris al mi ke sxi estis tie pasintsemajne kaj multhoma +kompanio alvenis en la momento mem de sxia foriro: la Fresbijoj, la +Gxilesoj kaj S-rino Lorino Bulgxero--la tuta kontrolantaro! Se Leilino +sukcesigis _tiun_ ekzamenon, tiam sxi aljugxigis al si sian diplomon." + +S-rino Lidkoto sin faligetis en la saman angulon de la sofo kie sxi jam +sidis dum ilia interparolado de la antauxa semajno. "Mi stultigxis," sxi +komencis abrupte. "Mi devintus iri al Rigxfildo kun Suzino. Mi konsciis +nur poste ke oni atendis ke mi iru." + +"Cxu atendis ke vi iru?" + +"Jes. Ho, la kulpo ne estis de Leilino. Sxi suferis, kompatinda +karulino. Sxia atento tirigxis dise. Sed sxi jam invitis sian gastaron +antaux ol ekscii pri mia alveno." + +"Ho, rilate al tio--" Ido entiris profundan spiron de senzorgigo. +"Mi povas kompreni ke estis lauxnecese malkuragxige ne rajti disponi +pri sxi solapersone je la komenco. Sed, malgraux cxio, vi estis inter +malnovaj amikoj aux iliaj infanoj: la Gxilesoj kaj la Fresbijoj--kaj +eta Cxarlotino Vino." Li pauxzis momenton antaux la lasta nomo kaj +heziteme sxin kontrolrigardis. "Ecx se ili alvenis en maltauxga momento, +vi estis certe felicxa bonsxancinte revidi ilin cxiujn cxe Leilino." + +Sxi revenigis lian rigardon kun apenaux videbla rideto. "Ilin mi ne +vidis." + +"Cxu ilin vi ne vidis?" + +"Ne. Tio estas, mi vidis nur etan Cxarlotinon Vinon. Tiu infano estas +ekskvizita! Ni estigis interparoladon en la tago de mia alveno. Sed kiam +sxia patrino eksciis ke mi gastas en la domo, sxi telefonis al sxi, +postulante ke sxi tuj foriru. Tial mi ne revidis sxin." + +La senkolora vizagxo de Ido rugxigxis. "Mi ne scias de kie vi alprenas +tiajn ideojn." + +Sxi dauxrigis, kvazaux ne lin auxdinte. "Ho, kaj mi vidis ankaux Marnjon +Gxileson dum momento. Suzino Suferno alvenigis sxin al mia cxambro +la lastan vesperon, post la vespermangxo, kiam la aliaj cxiuj ludis +brigxon. Sxi havas bonvolan intencon--sed ne helpis multe." + +"Sed kion vi faris en via cxambro vespere post la mangxo?" + +"Nu, vidu, kiam mi konsciis ke alveni estis eraro--kiom embarasa +por Leilino estis mia alveno, mi volas diri--mi nur diris al sxi ke +mi estas tre laca kaj preferos resti supretagxe gxis la foriro de la +gastoj." + +Ido, gxemante, frapigis la manon kontraux la brakon de sia fotelo. "Mi +scivolas kiom da cxio tio vi nur imagis!" + +"Mi ne imagis tion ke Harjetino Fresbio ne petis vidi min, kvankam +sciante ke mi estas en la domo. Nek tion ke Marnjo Gxileso instigis +Suzinon, je la dek unua horo, suprenkontrabandi sxin gxis mia cxambro +kiam la aliaj ne scius kien sxi malaperis. Nek la teruran timon de mia +kompatinda Leilino ke S-rino Lorino Bulgxero, honore de kiu la festeno +estis arangxita, divenu ke mi estas en la domo kaj malhelpu ke sxia edzo +aljugxu al Vilburo la duan sekretaripostenon pro la kialo ke oni devigis +sxin tranokti sub la sama tegmento kiel lia bopatrino!" + +Ido dauxre tamburumis sur sian fotelbrakon per maltrankviligitaj +fingroj. "Vi ne _scias_ ke iuj ajn el la agoj kiujn vi priskribas fontis +el la kauxzoj kiujn vi supozas." + +S-rino Lidkoto pauxzis antaux ol respondi, kvazaux honeste strebante +taksi la pezon de lia argumentado. Tiam sxi diris en mallauxta vocxo, +"Mi scias ke Leilino suferegis timante ke mi malsuprenvenu al la +vespermangxo la unuan nokton. Kaj estis por mi, ne por si, ke sxi timis. +Leilino neniam timas por si." + +"Sed la konkludoj kiun vi eltiras estas nepre sensencaj. Estas +mallargxpensaj virinoj cxie sed la virinoj alvenintaj cxe Leilino +konsciis nepre bonege ke ilia tiea cxeesto havigus al sxi specon de +socia rajtigo kaj se ili konsentis ke sxi havu gxin, kial mondo-nome ili +dezirus malaprobi tion por vi?" + +"Tiun samajxon mem mi diris al mi antaux unu semajno en la nuna cxambro +post mia unua interparolado kun Suzino Suferno." Sxi levis nebuletan +rideton al liaj maltrankvilaj okuloj. "Jen kial mi auxskultis kion +vi diris al mi la saman vesperon kaj kial viaj argumentadoj min +duonkonvinkis kaj instigis min ekesperi ke ne maleblos por mi kio eblis +por Leilino. Se jam alvenis la nova liberigo, kial ne por mi same kiel +por la aliaj? Mi ne scipovas diri al vi kian flugvojon malfermis mia +imago!" + +Franklino Ido starigxis el sia fotelo kaj transiris la cxambron gxis +segxo staranta proksime al la sofo-angulo. "Mi interesigxis--en tiu +momento--nur pri kiel via imago sxajnis proksimigi vin al mi," li +diris. + +"Ankaux mi interesigxis pri tio. Jen kial mi celis foriri sen vidi vin." +Ili intersxangxis reciprokajn seriozajn rigardojn. "Cxar, vi vidu, mi +eraris," sxi dauxrigis. "Ni ambaux eraris. Vi diras ke estas sensence +ke la virinoj konsentintaj agnoski la gastecon de Leilino samtempe +malkonsentis min renkonti sub sxia tegmento. Kaj tiel tio estas. Sed +mi komencas kompreni la kialon de tio. Temas nur pri tio ke la socio +ege tro okupigxas por revizii siajn decidojn. Sendube neniu en la domo +pauxzis por konsideri ke mia kazo kaj tiu de Leilino estas samegaj. Ili +nur memoris ke mi faris ion kion, en la momento de la farado, la socio +kondamnis. Mian kazon oni jugxis kaj klasis. Mi estas la virino kiun jam +de dudek jaroj oni malagnoskas. La pli maljunaj homoj jam duonforgesis +la kialon, kaj la pli junaj neniam sciis la veran kialon. Malagnoski min +nur farigxis tradicio. Kaj la tradicioj perdintaj sian signifon estas la +plej malfacilaj por detrui." + +Ido sidis senmove dum sxi parolis. Kiam sxi silentis, li starigxis, +ridante mallonge, kaj transiris la cxambron gxis la fenestro. Ekstere, +la vasta nigra Nov-Jorko-perspektivo, striite per siaj multegaj +lumvicoj, etendigxis foren en la fumajn randojn de la nokto. Pergeste li +indikis gxin al sxi. + +"Kion signifas al la tuta tiea ekstera vivo, laux via supozo, tiaj +vortoj kiajn vi jxus uzis--'socio,' 'tradicio' kaj la ceteraj?" + +Sxi alvenis ekstari apud li cxe la fenestro. "Malpli ol nenio, +kompreneble. Sed vi kaj mi ne estas ekstere. Ni estas fermitaj en eta +strecxita rondo de kutimo kaj asociigxo, same kiel ni estas fermitaj +en cxi tiu cxambro. Memoru, mi opiniis esti sukcesinta eliri gxin +iun fojon, sed verfakte estis la aliaj homoj kiuj gxin eliris dum mi +restis en la sama eta cxambro. La sola diferenco estis ke mi restis tie +solapersone. Ho, mi gxin logxebligis nun, mi alkutimigxis al gxi. Sed mi +perdis cxiuj iluziojn pri angxelo bonvolonta alveni malfermi la pordon." + +Denove Ido ridis malpacience. "Nu, se la pordo ne malfermeblas, kial +ne permesi eniri ceteran malliberulon? Almenaux la soleco estus malpli +granda--" + +Sxi forturnigxis de la malhela fenestro en la brile lumigitan cxambron. + +"Sed la malliberejo estus pli fortika. Vi forgesas ke mi estas bonege +informita pri tio. Ni estas cxiuj malliberuloj, kompreneble--ni cxiuj +ordinaraj homoj malkunportantaj nian liberecon en la cerbo. Sed ni nin +alkutimigis al niaj apartaj cxeloj kaj se oni nin translokigas subite +en la novajn, povas okazi ke ni renkontu sxtonmuron tie kie ni atendis +renkonti maldensan aeron kaj ke ni nin sensencigu frapegante la kapon +kontraux gxin. Iun fojon mi vidis viron tiel agi." + +Ido, sin apogante kun falditaj brakoj kontraux la fenestrokadron, +sxin spektadis silente dum sxi vagiradis maltrankvile en la cxambro, +kunamasigante kelkajn disjxetitajn librojn kaj lancxante manplenon da +sxiritaj leteroj en la forjxetajxujon. Kiam sxi finfaris, li reparolis: +"Cxio kion vi diras bazigxas sur antauxkonceptitaj teorioj. Kial vi ne +elprovis ilin malsuprenirante renkonti viajn antauxajn amikojn? Cxu vi +ne prikonscias kiun konkludon ili povus nature koncepti pro via elekto +vin kasxi kiam ili alvenis? Sxajnis ke vi timas ilin--aux ke vi ne +pardonis ilin. Ambauxmaniere, vi malpravigis ilin anstataux atendi ke +ili pravigu vin. Se Leilino sin enterigintus en la dezerto, cxu vi +supozas ke la socio tien irintus por sxin revenigi? Vi diras ke vi +timis nome de Leilino kaj ke sxi timis nome de vi. Cxu vi ne komprenas +kion signifas cxiuj tiuj komplikaj sentoj? Nur ke vi estis tro nervoza +en la koncerna momento por lasi la aferon evolui nature, same kiel vi +estas tro nervoza nun por ilin taksi racie." Li pauxzis kaj turnis la +rigardon al sxia vizagxo. "Ne klopodu ektaksi nun. Aljugxu al vi iom +pli da tempo. Aljugxu al _mi_ iom plu da tempo. De cxiam mi konscias ke +bezonatos tempo." + +Li alproksimigxis kaj sxi permesis ke li alprenu sxian manon. Pro la +serioza afableco de lia vizagxo situanta tiel proksime super sxi, sxi +sentis sin kvazaux infanon vekitan el timigaj songxoj kaj trovantan +lumon en sia cxambro. + +"Eble vi pravas--" sxi auxdis sin komenci. Tiam ia internajxo retiris +sxin kvazaux alkrocxe kaj sxia mano forfalis de li. + +"Mi scias ke mi pravas; fidu al mi. Ni priparolos tion baldaux en +Florenco." + +Sxi staris antaux li, sentante kun malespero lian bonecon, lian +paciencon kaj lian malrealecon. Lia tuta dirajxo sxajnis pentrita gazo +mallevita inter sxi kaj la veraj faktoj de la vivo kaj kaptoprenis sxin +subita deziro dispecegigi la gazon. + +Sxi retirigxis kaj lin rigardis kun rideto de suprajxa trankviligo. +"Vi ja pravas--rilate al cxesi paroli nun. Mi estas nervoza kaj laca +kaj dauxra parolado ne helpus. Mi tro meditas pri eventoj. Kiel vi +diras, mi devas penadi ne retirigxi en kauxrado antaux homoj." Sxi +flankenturnigxis kaj rigardis la horlogxon. "Ho, estas nur la deka! Se +mi forsendas vin, mi komencos tro meditadi denove. Kaj se vi restas, +ni dauxre parolos pri la sama temo. Kial ni ne malsupreniru viziti +Margaretinon Vinon dum duonhoro?" + +Sxi parolis malpeze kaj rapide dum sxiaj brilaj okuloj rigardis lian +vizagxon, kiun, dum sxi spektadis, sxi vidis sxangxigxi, kvazaux sxia +rideto jxetintus sur gxin tro klaran lumon. + +"Ho, ne--ne hodiauxvespere!" li asertis. + +"Cxu ne hodiauxvespere? Nu, kiun alian vesperon mi havos kiam mi foriros +je la tagigxo? Krome, mi deziras vidigi al vi ke mi celas esti pli +racia--ke mi celas ne plu timi homojn. Kaj tre placxus al mi ekvidi +novan fojon la malgrandan Cxarlotinon." Li staris antaux sxi kun la mano +en la barbo, ripetante la geston kiun li efektivigis cxiam en momentoj +de perpleksigxo. "Venu!" sxi ordonis gxoje, turnigxante gxis la pordo. + +Li sekvis sxin kaj metis manon sur sxian brakon. "Cxu vi ne +opinias--cxu ne estus pli bone ke mi antauxiru kaj kontrolu? Ili diris +al mi ke ili pasigis lacigan tagon cxe la robtajloro. Mi kuragxas +sugesti ke ili jam enlitigxis." + +"Se vi diris ke junulo de Cxarlotino vespermangxas kun ili. Certe li +ne foririntus antaux la deka, cxu? Malgraux tio, mi malsupreniros +kaj kontrolos kun vi. Oni malsxparas tiom da tempo antauxsendante +serviston." Sxi flankenmetis lin mildageste, tiam pauxzis dum frapis +sxin nova pensado. "Aux atendu. Mia servistino enestas la apudan +cxambron. Mi petos ke sxi iru demandi cxu Margaretino konsentos min +akcepti. Jes, jen estas certe la plej bona rimedo." + +Sxi turnigxis malantauxen kaj iris gxis la pordo kondukanta al sxia +dormcxambro. Sed antaux ol povi gxin malfermi, denove sxi sentis la +rapidan tusxgeston de Ido. + +"Mi opinias--nun mi memoras--la junulo de Cxarlotino proponis ke ili +foriru cxiuj--al muzikhalo aux simila ejo. Mi certas--mi nepre certas +ke vi ne sukcesos renkonti ilin." + +Sxia mano forfalis de la pordo, la lia forfalis de sxia brako kaj dum +ili retirigxis kaj alfrontis unu la alian, sxi vidis la sangon levigxi +malrapide tra lia palflava hauxto, rugxigi liajn kolon kaj orelojn, sin +trudi al la randoj de lia barbo kaj senmovigxi en malklarajn makulajxojn +sub liaj amikemaj cxagrenitaj okuloj. Sxi jam vidis la saman rugxigxon +sur alia vizagxo kaj la sama impulso de kompato sentita tiam denove sxin +instigis forturni la vizagxon. + +Cxeporda frapsono rompis la silenton kaj portisto enigis la kapon en la +cxambron. + +"Estas nur por ekscii kiom da valizoj foriros al la sxipo +morgauxmatene." + +Sxi sentis ke tiuj vortoj dispecigis sxirrapide la vualon de pentrita +gazo kaj ke denove sxi movigxas inter la sovagxaj randoj de la realeco. + +"Ho, ve!" sxi ekkriis. "Mi neniam sukcesas memori! Atendu momenton. +Necesas ke mi informigxu cxe mia servistino." + +Sxi malfermis sian dormcxambran pordon kaj alvokis: "Anetino!" + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Aliaj Tempoj, by Edith Wharton + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALIAJ TEMPOJ *** + +***** This file should be named 18836.txt or 18836.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/8/3/18836/ + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
