diff options
Diffstat (limited to '18363-h')
| -rw-r--r-- | 18363-h/18363-h.htm | 16917 | ||||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/map.jpg | bin | 0 -> 266553 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/map.png | bin | 0 -> 164735 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/maph.png | bin | 0 -> 558349 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/new-cover.jpg | bin | 0 -> 307203 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p000.jpg | bin | 0 -> 353165 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p024.jpg | bin | 0 -> 398029 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p040.jpg | bin | 0 -> 398104 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p050.jpg | bin | 0 -> 400594 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p072.jpg | bin | 0 -> 398424 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p088.jpg | bin | 0 -> 430576 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p096.jpg | bin | 0 -> 340237 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p104.jpg | bin | 0 -> 330344 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p106.jpg | bin | 0 -> 360255 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p114.jpg | bin | 0 -> 316644 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p118.jpg | bin | 0 -> 363880 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p140.jpg | bin | 0 -> 457362 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p152.jpg | bin | 0 -> 320380 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p156.jpg | bin | 0 -> 309258 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p168.jpg | bin | 0 -> 369298 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p198.jpg | bin | 0 -> 370646 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p206.jpg | bin | 0 -> 424638 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p212.jpg | bin | 0 -> 393891 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p216.jpg | bin | 0 -> 398924 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p222.jpg | bin | 0 -> 362792 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p226.jpg | bin | 0 -> 411967 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p230.jpg | bin | 0 -> 372675 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p240.jpg | bin | 0 -> 423078 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p244.jpg | bin | 0 -> 384674 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p250.jpg | bin | 0 -> 400095 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p268.jpg | bin | 0 -> 377813 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p278.jpg | bin | 0 -> 386990 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p284.jpg | bin | 0 -> 338527 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p288.jpg | bin | 0 -> 366918 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p296.jpg | bin | 0 -> 375854 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p300.jpg | bin | 0 -> 330182 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/p360.jpg | bin | 0 -> 392353 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18363-h/images/qr18363.png | bin | 0 -> 324 bytes |
38 files changed, 16917 insertions, 0 deletions
diff --git a/18363-h/18363-h.htm b/18363-h/18363-h.htm new file mode 100644 index 0000000..98ac294 --- /dev/null +++ b/18363-h/18363-h.htm @@ -0,0 +1,16917 @@ +<!DOCTYPE html +PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2023-04-09T22:43:39Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> +<html lang="nl"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> +<title>Heldensagen en legenden van de Serviërs</title> +<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> +<meta name="author" content="Vojislav Maksim Petrović (1885?–1934)"> +<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> +<link rel="schema.DC" href="http://purl.org/dc/elements/1.1/"> +<meta name="DC.Title" content="Heldensagen en legenden van de Serviërs"> +<meta name="DC.Creator" content="Vojislav Maksim Petrović (1885?–1934)"> +<meta name="DC.Contributor" content="Joanna Petronella Wesselink-van Rossum (1860–1930)"> +<meta name="DC.Contributor" content="Čeda Mijatović (1842–1932)"> +<meta name="DC.Contributor" content="William Sewell"> +<meta name="DC.Contributor" content="Gilbert James"> +<meta name="DC.Date" content="2006-05-10"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC.Rights" content="Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u ergens anders woont, raadpleeg dan alstublieft de wetgeving in uw land voordat u dit boek downloadt."> +<meta name="DC.Identifier" content="https://www.gutenberg.org/ebooks/18363"> +<meta name="DC:Subject" content="Legends -- Serbia"> +<meta name="DC:Subject" content="Folklore -- Serbia"> +<style type="text/css"> /* <![CDATA[ */ +html { +line-height: 1.3; +} +body { +margin: 0; +} +main { +display: block; +} +h1 { +font-size: 2em; +margin: 0.67em 0; +} +hr { +height: 0; +overflow: visible; +} +pre { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +a { +background-color: transparent; +} +abbr[title] { +border-bottom: none; +text-decoration: underline dotted; +} +b, strong { +font-weight: bolder; +} +code, kbd, samp { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +small { +font-size: 80%; +} +sub, sup { +font-size: 67%; +line-height: 0; +position: relative; +vertical-align: baseline; +} +sub { +bottom: -0.25em; +} +sup { +top: -0.5em; +} +img { +border-style: none; +} +body { +font-family: serif; +font-size: 100%; +text-align: left; +margin-top: 2.4em; +} +div.front, div.body { +margin-bottom: 7.2em; +} +div.back { +margin-bottom: 2.4em; +} +.div0 { +margin-top: 7.2em; +margin-bottom: 7.2em; +} +.div1 { +margin-top: 5.6em; +margin-bottom: 5.6em; +} +.div2 { +margin-top: 4.8em; +margin-bottom: 4.8em; +} +.div3 { +margin-top: 3.6em; +margin-bottom: 3.6em; +} +.div4 { +margin-top: 2.4em; +margin-bottom: 2.4em; +} +.div5, .div6, .div7 { +margin-top: 1.44em; +margin-bottom: 1.44em; +} +.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, +.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { +margin-bottom: 0; +} +blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, +.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { +margin-top: 0; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 { +font-size: 1.2em; +} +h3.label { +font-size: 1em; +margin-bottom: 0; +} +h4, .h4 { +font-size: 1em; +} +.alignleft { +text-align: left; +} +.alignright { +text-align: right; +} +.alignblock { +text-align: justify; +} +p.tb, hr.tb, .par.tb { +margin: 1.6em auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { +font-size: 0.9em; +text-indent: 0; +} +p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { +margin: 1.58em 10%; +} +.opener, .address { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph { +font-size: 0.9em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl { +display: block; +text-align: right; +} +.trailer { +clear: both; +margin-top: 3.6em; +} +span.abbr, abbr { +white-space: nowrap; +} +span.parnum { +font-weight: bold; +} +span.corr, span.gap { +border-bottom: 1px dotted red; +} +span.num, span.trans { +border-bottom: 1px dotted gray; +} +span.measure { +border-bottom: 1px dotted green; +} +.ex { +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc { +font-variant: small-caps; +} +.asc { +font-variant: small-caps; +text-transform: lowercase; +} +.uc { +text-transform: uppercase; +} +.tt { +font-family: monospace; +} +.underline { +text-decoration: underline; +} +.overline, .overtilde { +text-decoration: overline; +} +.rm { +font-style: normal; +} +.red { +color: red; +} +hr { +clear: both; +border: none; +border-bottom: 1px solid black; +width: 45%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +margin-top: 1em; +text-align: center; +} +hr.dotted { +border-bottom: 2px dotted black; +} +hr.dashed { +border-bottom: 2px dashed black; +} +.aligncenter { +text-align: center; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +font-size: 1.44em; +line-height: 1.5; +} +h1.label, h2.label { +font-size: 1.2em; +margin-bottom: 0; +} +h5, h6 { +font-size: 1em; +font-style: italic; +} +p, .par { +text-indent: 0; +} +p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { +text-transform: uppercase; +} +.hangq { +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq { +text-indent: -0.42em; +} +.hangqqq { +text-indent: -0.84em; +} +p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { +float: left; +clear: left; +margin: 0 0.05em 0 0; +padding: 0; +line-height: 0.8; +font-size: 420%; +vertical-align: super; +} +blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { +font-size: 0.9em; +margin: 1.58em 5%; +} +.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { +text-decoration: none; +} +.advertisement, .advertisements { +background-color: #FFFEE0; +border: black 1px dotted; +color: #000; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +span.accent { +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base { +line-height: 0.40em; +} +span.accent span.top { +font-weight: bold; +font-size: 5pt; +} +span.accent span.base { +display: block; +} +.footnotes .body, .footnotes .div1 { +padding: 0; +} +.fnarrow { +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { +color: #660000; +} +.fnreturn { +color: #AAAAAA; +font-size: 80%; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +a { +text-decoration: none; +} +a:hover { +text-decoration: underline; +background-color: #e9f5ff; +} +a.noteRef, a.pseudoNoteRef { +font-size: 67%; +vertical-align: super; +text-decoration: none; +margin-left: 0.1em; +} +.externalUrl { +font-size: small; +font-family: monospace; +color: gray; +} +.displayfootnote { +display: none; +} +div.footnotes { +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep { +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote, .par.footnote { +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { +float: left; +margin-left: -0.1em; +min-width: 1.0em; +padding-right: 0.4em; +} +.apparatusnote { +text-decoration: none; +} +.apparatusnote:target, .fndiv:target { +background-color: #eaf3ff; +} +table.tocList { +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum { +text-align: right; +min-width: 10%; +border-width: 0; +white-space: nowrap; +} +td.tocDivNum { +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +vertical-align: top; +} +td.tocPageNum { +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +vertical-align: bottom; +} +td.tocDivTitle { +width: auto; +} +p.tocPart, .par.tocPart { +margin: 1.58em 0; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter, .par.tocChapter { +margin: 1.58em 0; +} +p.tocSection, .par.tocSection { +margin: 0.7em 5%; +} +table.tocList td { +vertical-align: top; +} +table.tocList td.tocPageNum { +vertical-align: bottom; +} +table.inner { +display: inline-table; +border-collapse: collapse; +width: 100%; +} +td.itemNum { +text-align: right; +min-width: 5%; +padding-right: 0.8em; +} +td.innerContainer { +padding: 0; +margin: 0; +} +.index { +font-size: 80%; +} +.index p { +text-indent: -1em; +margin-left: 1em; +} +.indexToc { +text-align: center; +} +.transcriberNote { +background-color: #DDE; +border: black 1px dotted; +color: #000; +font-family: sans-serif; +font-size: 80%; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +.missingTarget { +text-decoration: line-through; +color: red; +} +.correctionTable { +width: 75%; +} +.width20 { +width: 20%; +} +.width40 { +width: 40%; +} +p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { +color: #666666; +font-size: 80%; +} +span.musictime { +vertical-align: middle; +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { +padding: 1px 0.5px; +font-size: xx-small; +font-weight: bold; +line-height: 0.7em; +} +span.musictime span.bottom { +display: block; +} +ul { +list-style-type: none; +} +.splitListTable { +margin-left: 0; +} +.splitListTable td { +vertical-align: top; +} +.numberedItem { +text-indent: -3em; +margin-left: 3em; +} +.numberedItem .itemNumber { +float: left; +position: relative; +left: -3.5em; +width: 3em; +display: inline-block; +text-align: right; +} +.itemGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.itemGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.itemGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +.titlePage { +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0 7em; +padding: 5em 10% 6em; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle { +line-height: 1.7; +margin: 2em 0; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle { +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, +.titlePage .docTitle .volumeTitle { +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline { +margin: 2em 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .byline .docAuthor { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure { +margin: 2em auto; +} +.titlePage .docImprint { +margin: 4em 0 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .docImprint .docDate { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +div.figure { +text-align: center; +} +.figure { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft { +float: left; +margin: 10px 10px 10px 0; +} +.floatRight { +float: right; +margin: 10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead, .par.figureHead { +font-size: 100%; +text-align: center; +} +.figAnnotation { +font-size: 80%; +position: relative; +margin: 0 auto; +} +.figTopLeft, .figBottomLeft { +float: left; +} +.figTopRight, .figBottomRight { +float: right; +} +.figure p, .figure .par { +font-size: 80%; +margin-top: 0; +text-align: center; +} +img { +border-width: 0; +} +td.galleryFigure { +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption { +text-align: center; +vertical-align: top; +} +.lgouter { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display: table; +} +.lg { +text-align: left; +padding: .5em 0; +} +.lg h4, .lgouter h4 { +font-weight: normal; +} +.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { +color: #777; +font-size: 90%; +left: 16%; +margin: 0; +position: absolute; +text-align: center; +text-indent: 0; +top: auto; +width: 1.75em; +} +p.line, .par.line { +margin: 0; +} +span.hemistich { +visibility: hidden; +} +.verseNum { +font-weight: bold; +} +.speaker { +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line { +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +.castlist, .castitem { +list-style-type: none; +} +.castGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.castGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.castGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +body { +padding: 1.58em 16%; +} +.pageNum { +display: inline; +font-size: 8.4pt; +font-style: normal; +margin: 0; +padding: 0; +position: absolute; +right: 1%; +text-align: right; +letter-spacing: normal; +} +.marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +left: 1%; +position: absolute; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +} +.right-marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +right: 3%; +position: absolute; +text-indent: 0; +text-align: right; +width: 11% +} +.cut-in-left-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: left; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; +} +.cut-in-right-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: right; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: right; +padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; +} +span.tocPageNum, span.flushright { +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +text-indent: 0; +} +.pglink::after { +content: "\0000A0\01F4D8"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.catlink::after { +content: "\0000A0\01F4C7"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { +content: "\0000A0\002197\00FE0F"; +color: blue; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.pglink:hover { +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover { +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover { +background-color: #FFDCDC; +} +body { +background: #FFFFFF; +font-family: serif; +} +body, a.hidden { +color: black; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-weight: normal; +} +p.byline { +text-align: center; +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { +text-align: left; +} +.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { +color: #660000; +} +.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { +color: red; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6 { +font-weight: normal; +} +table { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.tableCaption { +text-align: center; +} +.arab { font-family: Scheherazade, serif; } +.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } +.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } +.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } +.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } +/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ +.cover-imagewidth { +width:480px; +} +.xd31e102 { +text-align:center; +} +.p000width { +width:492px; +} +.mapwidth { +width:720px; +} +.p024width { +width:495px; +} +.p040width { +width:497px; +} +.p050width { +width:495px; +} +.p072width { +width:495px; +} +.p088width { +width:496px; +} +.p096width { +width:498px; +} +.p104width { +width:492px; +} +.p106width { +width:494px; +} +.p114width { +width:497px; +} +.p118width { +width:495px; +} +.p140width { +width:495px; +} +.p152width { +width:496px; +} +.p156width { +width:720px; +} +.p168width { +width:493px; +} +.p198width { +width:496px; +} +.p206width { +width:495px; +} +.p212width { +width:493px; +} +.p216width { +width:490px; +} +.p222width { +width:494px; +} +.p226width { +width:495px; +} +.p230width { +width:491px; +} +.p240width { +width:496px; +} +.p244width { +width:496px; +} +.p250width { +width:493px; +} +.p268width { +width:492px; +} +.p278width { +width:494px; +} +.p284width { +width:489px; +} +.p288width { +width:492px; +} +.p296width { +width:495px; +} +.p300width { +width:496px; +} +.p360width { +width:491px; +} +.xd31e5261 { +text-align:center; +} +/* ]]> */ </style> +</head> +<body> +<div lang='en' xml:lang='en'> +<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='nl' xml:lang='nl'>Heldensagen en legenden van de Serviërs</span>, by Woislav M. Petrovitch</p> +<div style='display:block; margin:1em 0'> +This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and +most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions +whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms +of the Project Gutenberg License included with this eBook or online +at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you +are not located in the United States, you will have to check the laws of the +country where you are located before using this eBook. +</div> +</div> + +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='nl' xml:lang='nl'>Heldensagen en legenden van de Serviërs</span></p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: Woislav M. Petrovitch</p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translator: J.P. Wesselink-Van Rossum</p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Illustrators: William Sewell</p> +<p style='display:block; margin-top:0; margin-bottom:0; margin-left:2em;'>Gilbert James</p> +<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Commentator: Chedo Miyatovich</p> +<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: April 10, 2023 [eBook #18363]</p> +<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Dutch</p> + <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Produced by Jeroen Hellingman, and the Online Distributed Proofreading Team at http://dp.rastko.net/ for Project Gutenberg</p> +<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>HELDENSAGEN EN LEGENDEN VAN DE SERVIËRS</span> ***</div> +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first xd31e102">Heldensagen en legenden van de Serviërs +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 frontispiece"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p000width" id="p000"><img src="images/p000.jpg" alt="God zegene u, o schoon groen meer! In uw boezem zal ik voortaan wonen." width="492" height="720"><p class="figureHead">God zegene u, o schoon groen meer! In uw boezem zal ik voortaan wonen.</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">Heldensagen en legenden van de Serviërs</div> +</div> +<div class="byline"><span class="sc">Door</span> +<br><span class="docAuthor">Woislav M. Petrovitch</span> +<br><span class="sc">Attaché bij de Koninklijke Servische Legatie aan het Engelsche hof</span> +<br>Met een voorbericht van +<br><span class="docAuthor">Chedo Miyatovich</span> +<br><span class="sc">Gewezen Servisch gezant aan het Engelsche Hof</span> +<br>Uit het Engelsch vertaald door +<br><span class="docAuthor">Mevr. J. P. Wesselink—Van Rossum</span> +<br>Met 32 gekleurde platen door +<br><span class="docAuthor">William Sewell & Gilbert James</span> </div> +<div class="docImprint">Zutphen—W. J. Thieme & Cie—1915</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="xd31e150">[<a href="#xd31e150">V</a>]</span></p> +<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Inhoud.</h2> +<table class="tocList"> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> +</td> +<td class="tocPageNum">Bladz.</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><span class="sc"><a href="#intro" id="xd31e161">Inleiding</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">I.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch1" id="xd31e172">Historische terugblik</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">9</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">II.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch2" id="xd31e183">Bijgeloof en nationale gebruiken</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">20</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">III.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch3" id="xd31e194">Servische nationale epische poëzie</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">58</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch4" id="xd31e205">Kralyevitch Marko; of de Koninklijke prins Marko</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">63</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">V.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch5" id="xd31e216">Banovitch Strahinya</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">120</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch6" id="xd31e227">De tsarina Militza en de Zmay van Yastrebatz</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">130</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch7" id="xd31e238">Het huwelijk van Maximus Tzrnoyevitch</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">135</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch8" id="xd31e249">Het huwelijk van tsaar Doushan den Machtige</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">151</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IX.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch9" id="xd31e260">Tsaar Lazarus en de tsarina Militza</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">170</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">X.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch10" id="xd31e272">De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus Yakshitch</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">177</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XI.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch11" id="xd31e283">Het huwelijk van koning Voukashin</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">185</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch12" id="xd31e294">De heiligen verdeelen de schatten</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">194</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIII.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch13" id="xd31e305">Drie servische balladen</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">197</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">1.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch13.1" id="xd31e317">De bouw van Skadar</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">197</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">2.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch13.2" id="xd31e328">De stiefzusters</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">204</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">3.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch13.3" id="xd31e339">De ontvoering van de schoone Iconia</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">208</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch14" id="xd31e351">Folklore</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">211</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">1.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.1" id="xd31e363">De ram met de gouden vacht</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">211</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">2.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.2" id="xd31e374">een paviljoen noch in den hemel noch op aarde</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">218</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">3.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.3" id="xd31e385">Pepelyouga</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">222</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">4.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.4" id="xd31e396">De taal der dieren</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">227</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">5.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.5" id="xd31e407">De stiefmoeder en haar stiefdochter</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">233</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">6.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.6" id="xd31e418">Recht en onrecht</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">238</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">7.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.7" id="xd31e429">Wie weinig vraagt, ontvangt veel</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">241</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">8.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.8" id="xd31e440">Bash Tchelik of echt staal</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">245</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">9.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.9" id="xd31e451">De gouden appelboom en de negen pauwinnen</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">265</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">10.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.10" id="xd31e462">Het vogelmeisje</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">278</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">11.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.11" id="xd31e473">Liegen om een weddenschap</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">280</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">12.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.12" id="xd31e485">Het meisje, dat wijzer is dan de tsaar</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">284</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">13.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.13" id="xd31e496">Goede daden zijn onvergankelijk</a></span> <span class="pageNum" id="xd31e502">[<a href="#xd31e502">VI</a>]</span></td> +<td class="tocPageNum">288</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">14.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.14" id="xd31e508">Hij wien God helpt, kan niemand kwaad doen</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">297</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">15.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.15" id="xd31e519">Dieren als vrienden en als vijanden</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">302</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">16.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.16" id="xd31e530">De drie vrijers</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">313</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">17.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.17" id="xd31e541">De droom van den Koningszoon</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">318</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">18.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.18" id="xd31e552">De bijter gebeten</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">324</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">19.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.19" id="xd31e563">Het beroep dat niemand kent</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">337</td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum">20.</td> +<td class="tocDivTitle"> <span class="sc"><a href="#ch14.20" id="xd31e574">De tweelingen met de gouden haren</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">349</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XV.</td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"> <span class="sc"><a href="#ch15" id="xd31e586">Eenige Servische populaire anecdoten</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">357</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><span class="sc"><a href="#index" id="xd31e594">Verklarende Woordenlijst en Index</a></span> </td> +<td class="tocPageNum">365</td> +</tr> +</table> +<p><span class="pageNum" id="xd31e600">[<a href="#xd31e600">VII</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="loi" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Lijst van illustraties.</h2> +<ul> +<li> <span class="tocPageNum">Bladz.</span> +</li> +<li><span class="sc"><a href="#p000">God zegene u, o schoon groen meer! In uw boezem zal ik voortaan wonen</a></span> <span class="tocPageNum"><i>(titelplaat)</i></span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p024">Zou hij onmiddellijk ingesloten worden door een dikken mist</a></span> <span class="tocPageNum">24</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p040">En daar een boom driemaal schudt</a></span> <span class="tocPageNum">40</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p050">Terwijl de kinderen haar vroolijk volgen</a></span> <span class="tocPageNum">52</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p072">Op het oogenblik, dat Voukashin zijn zoon zou bereiken</a></span> <span class="tocPageNum">72</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p088">Maar dank zij Sharatz kwam ik ten laatste steeds verder van hem af</a></span> <span class="tocPageNum">88</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p096">De Doge schoof hoffelijk het gordijn voor den ingang ter zijde</a></span> <span class="tocPageNum">96</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p104">Ik zag, hoe zwart haar gelaat was en hoe wit haar handen! Ik huiverde van afschuw</a></span> <span class="tocPageNum">104</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p106">In enkele oogenblikken had Sharatz de Veela ingehaald</a></span> <span class="tocPageNum">106</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p114">Daar is het zwaard en hier is het aambeeld</a></span> <span class="tocPageNum">114</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p118">Hij bejammerde luid het lot van Marko</a></span> <span class="tocPageNum">118</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p140">Toen het kasteel ineenstortte, werd Maximus door den vallenden toren geraakt, die +hem echter niet ernstig kwetste</a></span> <span class="tocPageNum">140</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p152">En de stralen het meisje beschenen</a></span> <span class="tocPageNum">152</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p156">De berg Shar, waar Milosh, de herder, met zijn kudde vertoefde</a></span> <span class="tocPageNum">156</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p168">Twee harer keken haar gezellin, die in het midden stond, met een veelzeggenden blik +aan</a></span> <span class="tocPageNum">168</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p198">Werd voor de ochtendschemering door de Veela geslecht</a></span> <span class="tocPageNum">198</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p206">Waar zij Pauls grijzen valk den nek omdraaide</a></span> <span class="tocPageNum">206</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p212">Waarom weent gij, mijn broeder?</a></span> <span class="tocPageNum">212</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p216">En werkelijk, de olifanten kwamen, gelijk hij verwacht had</a></span> <span class="tocPageNum">216</span> <span class="pageNum" id="xd31e762">[<a href="#xd31e762">VIII</a>]</span></li> +<li><span class="sc"><a href="#p222">En daar zag hij zijn zuster zitten, met den kop van den slapenden draak op haar knie</a></span> <span class="tocPageNum">222</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p226">Marra deed haar gouden gewaad uit</a></span> <span class="tocPageNum">226</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p230">De slang kronkelde zich snel om zijn arm</a></span> <span class="tocPageNum">230</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p240">Toen eenige veele naar de bron kwamen om te baden</a></span> <span class="tocPageNum">240</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p244">Daarop verrees onmiddellijk op die plek een prachtig paleis</a></span> <span class="tocPageNum">244</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p250">Ontstelde hij hevig op het zien van de slang tegen den muur</a></span> <span class="tocPageNum">251</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p268">Streek dadelijk op den grond neer, waar ze in een meisje veranderde</a></span> <span class="tocPageNum">268</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p278">Gelukkig werd de oude vrouw zoo in beslag genomen door het spelen met den vogel</a></span> <span class="tocPageNum">278</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p284">Het heele brood is voor u</a></span> <span class="tocPageNum">284</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p288">Hij kon geen woord uitbrengen</a></span> <span class="tocPageNum">288</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p296">Geef mij uw hand, opdat ik uw ring kan zien</a></span> <span class="tocPageNum">296</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p300">Maar wat ook gebeurde, hij volhardde in het gebed</a></span> <span class="tocPageNum">300</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#p360">Vroeg hij den Era, waar hij den dief verborgen had</a></span> <span class="tocPageNum">360</span> </li> +<li><span class="sc"><a href="#map">Kaart van de Balkanstaten</a></span> <span class="tocPageNum">365</span> </li> +</ul> +<p><span class="pageNum" id="pbix">[<a href="#pbix">IX</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="preface" class="div1 last-child preface"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Voorbericht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Serviërs hechten de grootste waarde en het meeste gewicht aan de sympathieën van +een zoo hoog beschaafd, groot en daardoor terecht zoo invloedrijk volk als de Britsche +natie. Sinds het begin van de twintigste eeuw zijn er twee kritieke oogenblikken geweest—de +annexatie van Bosnië en Herzogovina door Oostenrijk en de oorlog tegen de Turken—waarbij +wij gelegenheid hebben gehad op te merken, van hoe groote praktische beteekenis de +Britsche sympathieën, zelfs al zijn zij oogenschijnlijk niet meer dan platonisch, +voor ons volk kunnen zijn. Het is zeer natuurlijk, dat wij den wensch koesteren deze +sympathieën te behouden en zoo mogelijk nog te vergrooten. Wij zijn trotsch op de +overwinningen, die ons leger op de dappere Turken behaalde, doch wij vleien ons, dat +ons volk behalve om zijn militaire eigenschappen ook om de andere trekken van zijn +nationaal karakter zich sympathie en eerbied zal weten te verwerven. +</p> +<p>Wij wenschen onzen vrienden ons volk te doen kennen, zooals het is. Wij wenschen hen +een blik te laten slaan in onze nationale psyche. En niets kan een beteren kijk geven +in de ziel van het Servische volk dan dit uitnemende boek van Woislav M. Petrovitch. +</p> +<p>De Serviërs behooren ethnologisch tot de groote familie der Slavische volken. Zij +zijn neven in den eersten graad van de Russen, Polen, Czechen, Slowakken en Bulgaren +en zij zijn de broeders der Croaten en Slowenen. Sedert de kerk niet langer de volkeren +gescheiden houdt en om der wille van het geloof geen tweedracht in het leven der volkeren +kan worden gezaaid, zijn de orthodoxe Serviërs en de Roomsch Katholieke Croaten feitelijk +één en hetzelfde volk. +</p> +<p>Van al de Slavische naties mogen de Serviërs zich er op laten voorstaan de meest poëtische +te zijn. Hun taal is de rijkste en de meest muzikale onder alle Slavische talen. De +overleden professor Morfill, die in zekeren zin een Panslavist was, heeft herhaaldelijk +tegen mij gezegd: “Ik zou wenschen, dat gij, Serviërs, zoowel als alle andere <span class="pageNum" id="pbx">[<a href="#pbx">X</a>]</span>Slavische volken, met Rusland een politiek verbond vormdet, maar ik zou niet willen, +dat gij uw schoone en goedontwikkelde taal prijsgaaft om die te verwisselen voor de +Russische!” +</p> +<p>Eens ging hij zelfs zoo ver als zijn meening te kennen te geven, dat de toekomstige +Vereenigde Staten van de Slaven als voertuig voor hun letterkunde en als officieele +taal de Servische zouden aannemen, wijl die verreweg de edelste en meest muzikale +is van alle Slavische dialecten. +</p> +<p>Toen onze voorouders het westelijk deel van het Balkanschiereiland bezetten, vonden +zij daar een groot aantal Latijnsche kolonies en Grieksche steden en nederzettingen. +In den loop van twaalf eeuwen hebben wij door wederzijdsche huwelijken veel Grieksch +en Latijnsch bloed opgenomen. Dientengevolge en onder den invloed van het handels- +en politiek verkeer met Italië werd onze taal verzacht en onze manieren, en de in +ons Slavische volk sluimerende liefde voor wat schoon, dichterlijk en edel is versterkt. +Wij vormen een bijzonder Slavische type, gewijzigd door Latijnsche en Grieksche invloeden. +De Bulgaren zijn een Slavisch volk van een geheel ander type, ontstaan door de circulatie +van Tartaarsch bloed in Slavische aderen. Dit eenvoudige feit verklaart de tegenstelling +tusschen de Serviërs en Bulgaren en hun onderlinge twisten gedurende de Middeleeuwen +en zelfs in onzen tijd. +</p> +<p>Wat zijn nu de nationale liederen der Serviërs? Het zijn geen liederen, gemaakt door +beschaafde of litterair geschoolde dichters, maar door eenvoudige menschen en die, +eenmaal populair geworden, door eenvoudige menschen worden gezongen. +</p> +<p>Tot in het midden van de negende eeuw leefden de Serviërs voor het meerendeel in agrarische- +en familiegenootschappen, Zadrooga genaamd. Naar M. Petrovitch heeft medegedeeld, +verlieten de zoons van een boer het huis huns vaders niet, als zij trouwden, maar +zij bouwden een houten hut op het land, dat het huis van hun vader omringde. Heel +dikwijls ontstond er een groote nederzetting <span class="pageNum" id="pbxi">[<a href="#pbxi">XI</a>]</span>rondom het oorspronkelijke huis, van vaak meer dan honderd personen, mannen en vrouwen, +die te zamen werkten op het land en de huizen als hun gemeenschappelijk eigendom beschouwden, +evenals de vruchten van hun arbeid. Al de leden van de Zadrooga erkenden het oudste +lid van zulk een familiegenootschap als hun hoofd en het was de gewoonte, dat allen +zich ’s avonds in het stamhuis rondom hem verzamelden. Nadat de zaken, die het boerenbedrijf +of andere aangelegenheden betroffen, waren afgedaan, werd de familiekring verder bezig +gehouden, doordat het hoofd of een ander mannelijk lid van de familie een heldendicht +voordroeg of een der liederen zong, waarin de een of andere historische gebeurtenis +verhaald werd of waarvan de tekst gewijd was aan een gebeurtenis, die eerst kort geleden +had plaats gehad. +</p> +<p>Bij de openbare samenkomsten, bij kerken en kloosters verzamelden zich eveneens groepen +mannen en vrouwen rondom de voordragers, die in liederen de oude koningen en helden +of een bijzonder treffende of belangrijke gebeurtenis bezongen. +</p> +<p>In Hongaarsch Servië (Syrmia, Banaat, Baschka) maken oude blinde mannen er een winstgevend +bedrijf van oude of nieuwe liederen te zingen, die voor het meerendeel op oude helden +of historische gebeurtenissen, doch ook wel op de geschiedenis van den dag betrekking +hebben. Maar in andere deelen van Servië (Shumadiya, Bosnië, Herzogovina, Montenegro, +Dalmatië) dragen welgestelde boeren zeer dikwijls de heldenliederen voor, omringd +door een menigte toehoorders en toehoorderessen. Het is een zonderling feit, reeds +door Vouk S. Karadgitch opgemerkt, dat de voordragers van heldenliederen zeer zelden +jong zijn, maar meestal mannen van middelbaren leeftijd en nog vaker oude mannen. +Het is, alsof de oude mannen het als hun plicht beschouwen het jonge geslacht bekend +te maken met de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van het volk en zijn +voornaamste helden. Men kan nog menig ongeletterde in Servië vinden, maar gij zult +niemand vinden, <span class="pageNum" id="pbxii">[<a href="#pbxii">XII</a>]</span>die niet in staat is u wat te vertellen over Stephan Nemanya, den eersten koning van +het Servië uit de Middeleeuwen, over zijn zoon, St. Sava, tsaar Doushan, zijn jongen +zoon Ourosh, koning Voukashin, den koninklijken prins Kralyevitch Marko, tsaar Lazarus +en de helden, die vielen in den vermaarden slag van Kossovo (1389). +</p> +<p>Zonder overdrijving kan dus gezegd worden, dat de Servische boeren hun eigen vaderlandsche +geschiedenis schreven door haar van het eene geslacht op het andere over te vertellen +en te bewaren in hun rhythmische, tienlettergrepige, rijmlooze verzen. De gooslari<a class="noteRef" id="xd31e902src" href="#xd31e902">1</a> en de monniken bewaarden het nationaal politieke bewustzijn en de nationale kerk +voor ondergang gedurende de vijf eeuwen, waarin zij slechts Turksche Rayah waren, +eenvoudige lieden, gedoemd om niets beters te zijn dan slaven van hun meester, den +Turk. Wij zouden tegenwoordig niets weten van den aanhoudenden guerillaoorlog, dien +de beste en moedigste mannen van het volk met groote hardnekkigheid tegen den onderdrukker +van het volk voerden van het begin der zestiende eeuw, tot de eerste opkomst van de +Shumadia onder Karageorge in 1804, indien wij de zoogenaamde Haïdoochke Pesme (Zangen +op Haïdooks<a class="noteRef" id="xd31e905src" href="#xd31e905">2</a>) niet bezaten. Lang voor de geschiedenis van het ontstaan van den Servischen Nationalen +Staat werd geschreven door Stoyan Novakovich, den geleerden president van de Servische +Academie, werd zij in verzen van groote schoonheid en uitdrukking bezongen door den +bard Vishnyich. En de overwinningen van het Servische leger op de Turken en Bulgaren +in den oorlog 1912–13 worden nu reeds bezongen door de barden in de herbergen en op +de jaarmarkten in de dorpen, waar het volk in grooten getale bijeenkomt en bij de +groote kerkelijke feesten op het plein rondom de kerk. Natuurlijk leert een Serviër, +die bij honderd gelegenheden nationale liederen heeft hooren voordragen, ze zelf voordragen, +al is hij misschien niet in staat zijn voordracht te <span class="pageNum" id="pbxiii">[<a href="#pbxiii">XIII</a>]</span>begeleiden op de goussle.<a class="noteRef" id="xd31e910src" href="#xd31e910">3</a> Evenmin valt het hem moeilijk door menigen stereotypen regel van oude welbekende +zangen te bezigen, in verzen de geschieden te verhalen van onzen tijd. Toen ik in +1873 als minister van financiën bij de begrootingsdebatten in de Skoupshtina een nederlaag +leed, werd hiervan dienzelfden avond en den volgenden dag in rijmlooze verzen kond +gedaan aan het volk. +</p> +<p>Naast de zangen, die meer of minder getrouw historische gebeurtenissen herdenken, +zijn er een menigte nationale liederen, die hun stof aan een der talrijke legenden +ontleenen. Zij zijn zonder twijfel in het leven geroepen onder den invloed van de +priesters en monniken en waren oorspronkelijk alleen bestemd voor de menigte, die +op de kerkelijke feesten samenstroomde. Het verheugt mij te zien, dat M. Petrovitch +in zijn verzameling heeft opgenomen het lied, dat waarschijnlijk het oudste onder +alle Servische zangen is. Het heet “De Heiligen verdeelen de Schatten” en het bewaart +de herinnering aan een blijkbaar zeer oude overlevering, die op haar beurt weer de +heugenis bewaart aan een groote ramp, die het stamvolk in Indië trof en vermoedelijk +de oorzaak was, dat de voorouders van de Slaven Indië moesten verlaten. Het is zeer +merkwaardig een echo van een groote ramp, die eenmaal Indië teisterde, in de nationale +zangen van de Serviërs te hooren naklinken. +</p> +<p>Dat de Serviërs nationale liederen hadden, waarin zij de Servische daden van hun nationale +helden bezongen, daarvan werd reeds in de veertiende eeuw melding gemaakt. Nicephoras +Gregoras, die door den Byzantijnschen keizer naar Servië werd gezonden met een diplomatieke +zending, vertelt de Serviërs hun nationale liederen te hebben hooren zingen. +</p> +<p>In officieele bescheiden, die bewaard bleven van de vele diplomatieke missies, die +zich in de zestiende eeuw tusschen Weenen of Buda en Konstantinopel bewogen, en wier +weg over Servië leidden, wordt eveneens melding <span class="pageNum" id="pbxiv">[<a href="#pbxiv">XIV</a>]</span>gemaakt van de heldenzangen, waarin de Serviërs hun groote voorouders herdachten. +</p> +<p>In die eeuw heeft de eerste poging plaats om eenige van deze nationale liederen door +de drukpers te vermenigvuldigen, een poging, die onder anderen door den dichter Hectorovich +uit Ragusa werd ondernomen. In de achttiende eeuw werden meer geslaagde pogingen gedaan +door den Franciscaner monnik Kachich-Mioshich en door den abt Fortis. Maar het is +aan den geleerden grondlegger van de moderne Servische literatuur, Vouk Stephanovitch +Karadgitch, dat in dezen de grootste eer toekomt, zooals door M. Petrovitch in zijn +Inleiding en elders is aangetoond. +</p> +<p>M. Petrovitch moet hebben ondervonden, wat de Franschen noemen “embarras de richesses.” +Het was niet zoo gemakkelijk de zangen voor een vertaling uit te kiezen. Maar hij +heeft ons eenige van de schoonste Servische heldendichten gegeven als model van wat +de Servische nationale dichtkunst voortbracht. Het doet mij alleen leed, dat hij daarbij +niet een paar voorbeelden heeft opgenomen, van wat de Servische vrouwen en meisjes +uit de dorpen aan lyrische poëzie voortbrengen. Misschien zal hij bij een andere gelegenheid +amende honorable maken aan onze vrouwelijke landgenooten. +</p> +<p>Ik wensch nog enkele woorden toe te voegen aan hetgeen M. Petrovitch heeft gezegd +omtrent onzen grootsten nationalen held, den koninklijken Prins (Kralyevitch) Marko. +Zooals hij heeft aangetoond is Marko een historische figuur. Maar wat de geschiedenis +omtrent hem heeft te zeggen is niet veel, en in elk geval niet in staat om te verklaren, +hoe hij de lievelingsheld werd van het Servische volk. Hij was een eerlijk en trouw +vazal van den sultan, wat het bijna onaannemelijk maakt, dat hij den eerbied en de +bewondering der Serviërs heeft opgewekt. Toch hebben de Serviërs gedurende de laatste +vijf eeuwen hun koninklijken Prins Marko geëerd, bewonderd en liefgehad en in de toekomst +zullen zij evenzeer als in het verleden trotsch op hem zijn. Dit psychologisch raadsel +heeft de beste Servische en enkele andere historische onderzoekers <span class="pageNum" id="pbxv">[<a href="#pbxv">XV</a>]</span>en schrijvers geprikkeld tot een nauwgezet onderzoek. Het is duidelijk, dat de meeste +liederen op Marko hun dichters moeten zijn ingegeven onder den machtigen invloed, +die zijn persoonlijkheid op zijn landgenooten en zijn tijd uitoefende. Dr. Yagich, +Dr. Maretich, professor Stoykovich en St. Novakovich zijn allen van meening, dat zijn +athletische kracht en zijn imposant voorkomen als voornaamste oorzaak moeten worden +aangemerkt van den indruk, dien hij achterliet. Allen stemmen hierin overeen, dat +zijn gedrag, zoowel in het dagelijksch leven als bij buitengewone gelegenheden, dat +was van een waar ridder, een <i lang="fr">cavaliere servente</i>, een <i lang="fr">chevalier sans peur et sans reproche</i>. +</p> +<p>Zelfs zijn zucht om den sultan als een trouw vazal te dienen werd in zijn voordeel +uitgelegd als bewijs van de onkreukbare oprechtheid van zijn karakter. Waarschijnlijk +werd die oprechtheid ook door den sultan gewaardeerd en werd Marko hierdoor in staat +gesteld niet zelden een beroep op den sultan te doen ten gunste van zijn volk, bijvoorbeeld +als enkele gevangenen en slaven bevrijd en gered moesten worden. Zeer zeker was hij +de beschermer van arme en lijdende mannen en vrouwen en stond hij hen bij, wat het +ook kostte, niet zelden met gevaar voor zijn eigen leven. Hij moet inderdaad bewijzen +van toewijding hebben gegeven voor de zaak van het recht; dat is het, wat hem bemind +maakte, niet alleen onder zijn tijdgenooten, maar ook bij hun nakomelingen<span class="corr" id="xd31e933" title="Niet in bron">.</span>—Hij moet gedurende zijn leven bekend zijn geweest om zijn vreeze Gods en den eerbied +en de liefde, die hij zijn moeder toedroeg. De Serviërs teekenden hem naar het model, +door zijn eigen persoonlijkheid en zijn daden aan het volk geboden. Een van de schoonste +trekken van zijn ridderlijk karakter, gelijk dat beschreven wordt door de nationale +barden, is zijn liefde voor en deernis met lijdende dieren. Het doet mij leed, dat +mijn vriend Petrovitch geen voorbeeld gaf van de liederen, die dien trek van onzen +nationalen held verheerlijken, als bijvoorbeeld het lied: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Marko en de Havik<span class="corr" id="xd31e937" title="Niet in bron">”</span> (Vouk ii 53) of <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Marko en de Arend” (Vouk ii 54). In <span class="pageNum" id="pbxvi">[<a href="#pbxvi">XVI</a>]</span>beide wordt verhaald, hoe deze vogels, toen Marko ziek lag op het open veld, gekweld +door een hevigen dorst, terwijl de gloeiende zonnestralen zijn gelaat verbrandden, +uit dankbaarheid voor de vriendelijkheid, die hij hun eens betoonde, hem water brachten +in hun snavels en hun vleugels uitspreidden, om zijn gelaat te beschutten tegen de +zon. +</p> +<p>Verreweg de beste studie over den Servischen nationalen held is geschreven door den +Russischen professor Halanski, die het raadsel oploste door te wijzen op de natuurlijke +sympathie van een volk voor den “tragischen held.” De historische Marko was zeer zeker +een “tragisch held”. Niets bewijst dat beter dan zijn laatste woorden, voor den aanvang +van den slag van Rovina (1399), door M. <span class="corr" id="xd31e945" title="Bron: Pretrovitch">Petrovitch</span> in zijn werk aangehaald. +</p> +<p>Ik moet er aan toevoegen, dat ook deze verklaring wel gegeven wordt: het Servische +volk teekent om zoo te zeggen zich zelf in den koninklijken Prins Marko. Zijn eigen +tragisch lot, zijn deugden en zwakheden ziet het gesymboliseerd in de populaire, maar +tragische figuur van Marko. Zonder twijfel moet Marko in vele opzichten het type van +een edelen Serviër zijn geweest, anders zou hij den weg tot de ziel en het hart van +zijn volk niet gevonden hebben. Maar die beschouwing is niet zeer bescheiden. +</p> +<p>Het zal onzen Britschen vrienden misschien belang inboezemen te weten, dat een bloedverwant +van de dynastie, waarvan Marko de laatste vertegenwoordiger was, een zekere prins +John Mussachi in een historisch gedenkschrift vermeldt, dat de vader van Marko, koning +Voukashin, de afstammeling was van een edelman Britanius of Britanicus<a class="noteRef" id="xd31e951src" href="#xd31e951">4</a> genaamd. Wij zouden er trotsch op zijn, indien bewezen kon worden, dat de voorouders +van onzen nationalen held op de een of andere wijze verwant waren aan het Engelsche +Volk. +</p> +<p class="signed"><span class="sc">Chedo Miyatovich</span>, +</p> +<p class="dateline"><span class="sc">Belgrado</span>, 28 Juni 1914. +</p> +<p>Lid van de Koninklijke Servische Academie van Wetenschappen. +</p> +<p></p> +<div class="figure mapwidth" id="map"><a href="images/maph.png"><img src="images/map.png" alt="Kaart van de Balkanstaten" width="720" height="468"></a><p class="figureHead">Kaart van de Balkanstaten</p> +</div><p> +<span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span> </p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e902"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e902src">1</a></span> De Servische nationale barden. <a class="fnarrow" href="#xd31e902src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e905"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e905src">2</a></span> Haïdooks—dolende ridders. <a class="fnarrow" href="#xd31e905src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e910"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e910src">3</a></span> Een primitief instrument met een snaar, dat in elk Servisch huis wordt gevonden. <a class="fnarrow" href="#xd31e910src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e951"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e951src">4</a></span> Mussachi’s gedenkschrift in Karl Hopf’s <span lang="fr">Chroniques Graeco-Romaines</span>. <a class="fnarrow" href="#xd31e951src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="intro" class="div1 introduction"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e161">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Inleiding</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Meer dan eens heb ik het betreurd, dat ik niet bij machte was in de volgende bladzijden +van de bezielende balladen onzer nationale barden een metrische overzetting te leveren. +Nooit heb ik zoo diep als bij deze vertaling beseft, hoezeer mijn leeraren in letterkunde +dwaalden—al moge er dan ook voor enkele gevallen en onder bepaalde omstandigheden +eenige waarheid in hun stelling liggen—wanneer zij beweerden, dat schoone gedachten +beter uitgedrukt worden in proza dan in dichtvorm, waarbij men door de regelen van +prosodie en metrum al te zeer belemmerd wordt. Het is ongetwijfeld waar, dat goed +proza meer waarde heeft dan middelmatige poëzie, maar geldt dit ook als de auteur +een groot dichter is? +</p> +<p>Het Servische heldendicht verdient ongetwijfeld de aandacht van de Engelsche letterkundige +wereld en ik waag het de hoop uit te spreken, dat de dag komt, waarop een ander Engelsch +dichter dan Sir John Bowring onder de bekoring van onze balladen zal komen en evenals +hij zal trachten de Engelsche lezers ook van de meesleepende rhytmische eigenschappen +van het oorspronkelijke te doen genieten. +</p> +<p>In de eerste helft van de negentiende eeuw hebben verschillende Duitsche dichters +eenige van onze nationale balladen van proza in dicht overgebracht en ik kan er niet +anders dan trotsch op zijn, dat zelfs Goethe daaronder behoorde. Helaas was hij gedwongen +een Italiaansche vertaling te gebruiken, daar hij de Servische taal niet kende—wat +wel het geval was met zijn zeer gewaardeerden landgenoot Jacob Grimm, die, nadat hij +onze muzikale taal had geleerd, om kennis te kunnen nemen van de schatten, die er +in geschreven zijn, als zijn meening uitsprak: “De Servische nationale poëzie verdient +werkelijk de algemeene aandacht—ik geloof, dat het Servisch algemeen bestudeerd zal +worden juist terwille van deze balladen.” +</p> +<p>Een Tchechisch<a class="noteRef" id="xd31e981src" href="#xd31e981">1</a> schrijver, Lyoodevit Schtur, schreef in <span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span>zijn verhandeling over de Slavische poëzie “De Indo-Europeesche volken drukken alle +op hun eigen manier uit, wat zij in zichzelf bevatten en wat hun ziel beroert. De +Indiër openbaart dit in zijn reusachtige tempels; de Pers in zijn heilige boeken, +de Egyptenaar in pyramiden, obelisken en onmetelijke, geheimzinnige labyrinten; de +Helleen in zijn prachtige beelden; de Romein in zijn bekoorlijke schilderijen, de +Duitscher in zijn schoone muziek—de Slaven hebben hun diepst gevoelde gedachten neergelegd +in balladen en verhalen.” +</p> +<p>Ik geloof niet, dat ik te veel beweer, als ik zeg, dat van al de Slaven de Serviërs +het overvloedigst hun ziel hebben uitgestort in een poëzie, die volkomen, geheel en +al nationaal is. Dat zou niet met dezelfde stelligheid gezegd kunnen worden van hun +verhalen en legenden, die naar mijn meening minder karakteristiek zijn. Wel pleit +hun verrassende analogie met het folklore van andere volken mee voor de eenheid in +voorhistorische tijden van het geheele Arische ras. Het zou bijvoorbeeld belachelijk +zijn voor eenig volk een sprookje als dat van “Asschepoester”<a class="noteRef" id="xd31e988src" href="#xd31e988">2</a> als “nationaal eigendom” op te eischen, of eenig ander, dat eveneens, zooals hun, +die eenige studie van het Europeesche folklore gemaakt hebben, wel bekend is, in vele +talen voortleeft. +</p> +<p>Sinds onheugelijke tijden heeft de Serviër een natuurlijk en meer dan gewoon talent +aan den dag gelegd voor het dichten van heldenballaden. Deze gave is het volk eigen +gebleven, toen het zich uit Noordelijker streken in zijn tegenwoordige woonplaats +vestigde, waar het de fantasie prikkelend natuurschoon en het verkeer met het beschaafde +Byzantium er zeer grooten invloed op uitoefenden en de voortbrengselen der poëzie +tot een ontwikkeling brachten, die ze meer dan eenig product van het genie der Noordelijker +Slaven deden gelijken op het Homerische heldendicht. De schat van zijn geestelijke +voortbrengselen werd voortdurend vermeerderd door nieuwe <span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span>indrukken en zoo ontstond de nationale poëzie, rijk van vorm en schoon van samenstelling. +De prachtige wouden van den Balkan, waar de legende en de romantiek meer dan in eenigen +anderen woudrijken streek van Europa een gunstige omgeving voor haar ontwikkeling +vonden, het altijd lachend uitspansel van Macedonië, de reusachtige Zwarte bergen +van Montenegro en Herzegowina zijn wel geschikt om zelfs een minder begaafd volk te +bezielen dan het Servische, dat deze romantische streken gedurende de laatste dertien +eeuwen bewoonde. +</p> +<p>De onvermoeide Servische zanggodin vervulde haar zending evenzeer op het slagveld +of in het woud als in de liefelijke weiden tusschen de kudden of onder de dreigende +muren van vorstelijke en heilige kloosters. Het geheele volk deelde in haar gaven +en wanneer een dichter de heldendaden van den een of anderen geliefden nationalen +held bezongen had of de vrome daden van een monnik of een heilige of eenig ander onderwerp +had aangeroerd, dat tot het hart van het volk sprak, dan stonden er steeds weer andere +barden klaar, die de dichterlijke schepping tot de hunne maakten en ze in wijder kring +verbreidden met de wijzigingen, die nu eenmaal al wat mondeling overgebracht wordt, +vergezellen, en waardoor ze steeds inniger tot het hart van het volk spreken. Uit +dit karakteristieke, dat aan mondelinge overbrenging eigen is, valt het bestaan van +verschillende teksten van eenige der meest populaire zangen te verklaren. +</p> +<p>Door vele eeuwen en meer speciaal gedurende de gruwzame overheersching van de Turken +konden de voortbrengselen der Servische nationale litteratuur enkel voortleven door +mondelinge overdracht. De onvermoeide monniken toch, die veilig waren binnen de geheiligde +muren van hun klooster, gebruikten hun vrijen tijd niet met het opteekenen der balladen +en heldendichten van het volk, doch met het aanleggen van biografieën van andere monniken +of van dezen of genen vorstelijken beschermheer. +</p> +<p>Die Serviërs, welke het onder het verlammende bestuur van den Sultan niet konden harden, +emigreerden in de zeventiende <span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span>eeuw met hun patriarch Arsen Tcharnoyevitch, naar de vlakten van Zuidelijk Hongarije. +In den loop der twee volgende eeuwen wijdden zij zich daar aan de pseudoklassieken +van het Westen. Zij beschouwden het <i lang="la">infra dignitatem</i> over zulke vulgaire onderwerpen als populaire dichtkunst en overleveringen te schrijven. +De begaafde afstammelingen van die beklagenswaardige slachtoffers der sluwe Oostenrijksche +en Pan-Russische invloeden verspilden hun talenten in ijdele en leege nabootsing der +pseudo-klassieke voortbrengselen van Italië en Frankrijk, en door volijverig de Servische +en Oud-Slavische werkwoorden op de Russische wijze te vervoegen, schiepen zij een +monsterachtig letterkundig jargon, dat zij noemden Slavyano-Serbski (d.i. Slavisch-Servisch). +En als eenig Servisch schrijver zich zou vermeten hebben in het welluidende en onvervalschte +Servisch te schrijven, dat algemeen in zijn vaderland gesproken werd, zou hem de vloek +getroffen hebben van die op een dwaalspoor gebrachte Slavisch-Servische “bestudeerders +der Klassieken”, die er innig van overtuigd waren, dat de roem in de nationale litteratuur +alleen te behalen was door te schrijven in een taal, die ze zelf nauwelijks begrepen, +en die tengevolge van de volkomen inconsequentie en willekeurige veranderingen ook +onverstaanbaar was. +</p> +<p>De “bestudeerders der klassieken” kregen hun verdiende loon in de eerste helft van +de negentiende eeuw, toen zij overstroomd werden door den niet te weerhouden vloed +van de populaire beweging, aan welker spits de boer Vouk Stephanovitch-Karadgitch +stond, een man, die zich zelf gevormd had en wiens naam voor altijd groot zal blijven +in de geschiedenis van de Servische letterkunde. Karadgitch is met recht de vader +van de Servische moderne litteratuur genoemd. Zijn ontelbare tegenstanders trachtten +hem te verpletteren onder de meest beleedigende benamingen, waaraan hun pen en hun +tong uitdrukking konden geven, maar eindigden, na meer dan vijftig jaren van vruchteloozen +weerstand, met hun armen wijd voor hem te openen. +</p> +<p>Karadgitch schiep een spraakkunst van de Servische <span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span>volkstaal, waaruit hij alle onnoodige graphische teekens verbande; zijn alphabet van +dertig letters paste zich volkomen aan bij de dertig klanken (vijf klinkers en vijf +en twintig mede-klinkers) van zijn moedertaal—en dientengevolge ontstond een ideale +phonetische orthografie, waarin de gulden regel gevolgd kon worden: <i>schrijf zooals gij spreekt en spreek zooals gij schrijft</i>.<a class="noteRef" id="xd31e1012src" href="#xd31e1012">3</a> Hij is van het eene dorp naar het andere door Servië gereisd, volijverig de epische +en lyrische gedichten verzamelend en neerschrijvend de legenden en overleveringen, +die hij van de lippen der barden opving en van verhalers, niet alleen van beroepszangers, +maar ook van amateurs. +</p> +<p>In zijn pogingen werd hij krachtig gesteund door de Servische regeerende vorsten en +hij had het geluk zich de intieme vriendschap te verwerven der beroemde philologen +en geleerden van de laatste eeuw: Bartholemy Kopitar, Schaffarik en Grimm. Geholpen +door Kopitar slaagde Karadgitch er in een academische dictionnaire samen te stellen +van de Servische taal vertolkt door Latijnsche en Duitsche equivalenten. Dit blijft +tot op heden de eenig betrouwbare Servische dictionnaire, die den Westerschen standaard +van zulke boeken nadert. Zijn eerste verzameling van Servische populaire gedichten +werd in 1814 in Weenen uitgegeven. Ze bevatte 200 lyrische zangen, die hij noemde +<i lang="sr"><span class="sic" title="Verbetering: ženske pesme">zenske pyesme</span></i> (d.i. vrouwenzangen) en 23 heldenballaden. Dit boek verwekte opzien in de letterkundige +kringen van Oostenrijk, Servië, Duitschland, Rusland en andere landen. Zeven jaar +later deed Karadgitch in Leipzig een tweede uitgave in drie deelen het licht zien. +Deze uitgave bevatte 406 lyrische zangen en 117 heldendichten. Aan deze uitgave ontleende +Sir John Bowring de stof voor zijn metrische vertaling van enkele der lyrische en +epische gedichten, die hij in 1827 uitgaf onder den titel <i>Servische Populaire Poëzie</i>. Hij droeg het boek op aan Karadgitch, <span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span>die zijn intieme vriend was en leeraar in het Servisch.<a class="noteRef" id="xd31e1027src" href="#xd31e1027">4</a> +</p> +<p>Ik heb drie van Bowrings balladen in dit boek overgenomen, om den lezers ook een getrouwere +weergave van het oorspronkelijke vers te bieden dan mogelijk is in proza. Wat de dichterlijke +verdiensten betreft van deze metrische vertalingen, ik wil mij niet aanmatigen er +een oordeel over te vellen, maar het moge mij vergund zijn te zeggen, dat ik geen +getrouwer vertaling heb gezien van onze nationale balladen en lyrische zangen, noch +in het Engelsch, noch in eenige andere taal. De moeilijkheden in aanmerking genomen, +die de bestudeering van elke Slavische taal (en dit geldt vooral van de Servische) +den Angel-Sakser biedt, is het verwonderlijk hoe weinig onvolkomenheden het werk van +Bowring aankleven. Sir John moet een ongewoon talent voor vreemde talen hebben bezeten, +daar hij ook uit ieder van de andere Slavische talen vertaald moet hebben en—naar +mij is medegedeeld—met dezelfde stiptheid en nauwgezetheid. +</p> +<p>De derde uitgave van het werk van Karadgitch verscheen in Weenen, tusschen de jaren +1841 en 1866. Het was nu gegroeid tot vijf deelen en bevatte 1112 lyrische zangen +en 313 heldenballaden. Het is uit deze uitgave, dat ik de heldenverhalen, in dit boek +opgenomen, heb gekozen; en indien ik er misschien in geslaagd ben een nieuw geslacht +van niet-Servische lezers belang te doen stellen in de letterkunde van mijn land, +dan zal het mijn verdere eerzucht zijn, de onvergelijkelijk veel zwaardere taak te +volbrengen om hun in een volgend deel een blik te gunnen in onze populaire lyrische +poëzie. +</p> +<p>Het voorbeeld van Karadgitch volgend hebben veel Serviërs van Bosnië en Herzegowina +balladen en legenden verzameld, die Karadgitch niet heeft hooren voordragen op zijn +verschillende <span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span>reizen, door de eigenlijke Servische landen, of waartoe hem de tijd ontbrak om ze +in te lasschen. Zulke later verzamelde gedichten—werkelijk een zeer groot aantal—zijn +van tijd tot tijd uitgegeven in de welbekende tijdschriften <i lang="sr">Bosanska Veela</i> (d.i. “de Veela van Bosnië”) en <i>Karadgitch</i> en het aantal vermeerdert voortdurend nog; niet alleen door de ontdekking van oude +bronnen, maar ook door de nieuwe inspiratie, die een gevolg was van de Balkanoorlogen +van 1912–1913. +</p> +<p>Tenslotte heb ik nog mijn meest dankbare erkentelijkheid te betuigen aan mijn geachten +vriend M. Chedo Miyatovich voor zijn onschatbaren raad en de aanmoediging, die ik +van hem ondervond en voor zijn edelmoedige bereidwilligheid om het voorbericht te +schrijven, dat mijn boek versiert, en eindelijk ook mijn uitgevers te danken voor +de hulp, die zij mij boden bij het gereedmaken van mijn manuscript voor de pers. +</p> +<p class="signed"><span class="sc">W. M. Petrovitch.</span> +</p> +<p class="signed">189 Queen’s Gate, Londen, +</p> +<p class="dateline">Mei 1914. +<span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span> </p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e981"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e981src">1</a></span> Tchech is een beter synonym voor het onjuiste Bohemer. <a class="fnarrow" href="#xd31e981src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e988"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e988src">2</a></span> In ’t Servisch Pepelyouga, waarin pepel, of—met als o uitgesproken l—pepeo, beteekent +sintel of asch; ouga, dat het achtervoegsel is, komt in beteekenis overeen met het +Engelsche one of het Italiaansche ella. <a class="fnarrow" href="#xd31e988src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1012"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1012src">3</a></span> Zie <i>Servische conversatie spraakkunst</i>, door Woislav M. Petrovitch uitg. Julius Groos, Heidelberg, 1914 (Londen: David Nutt, +212 Shaftesbury Avenue, W.C.), Inleiding pp. 1–8. <a class="fnarrow" href="#xd31e1012src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1027"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1027src">4</a></span> Dit was een van de vele eerbewijzen, die de boer, welke zich zelf gevormd had, ontving. +Hij werd door de universiteit te Jena tot doctor honoris causa benoemd. Later werd +hij medewerkend of eerelid van de meeste Academies van Wetenschappen in Europa; de +hoogste orden van de in Servië regeerende vorsten werden hem geschonken, en de keizers +van Oostenrijk, Rusland en Duitschland vereerden hem met gelijke bewijzen van hun +gunst. <a class="fnarrow" href="#xd31e1027src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e172">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk I. Historische terugblik.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch1.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De komst van de Serviërs.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Voor hun invasie in het Balkan-Schiereiland, die in de zevende eeuw plaats had, leefden +de Serviërs als een patriarchaal volk in het land, dat nu als Galicië bekend is. Ptolemeus, +de oude Grieksche aardrijkskundige, beschrijft, hoe ze leefden aan de oevers van de +rivier de Don, ten Noord-Oosten van de zee van Azof. Zij vestigden zich voor het meerendeel +in die Balkanstreken, welke zij op den huidigen dag nog bewonen, namelijk het tegenwoordige +koninkrijk Servië, Oud-Servië, Macedonië, Bosnië en Herzegowina, Montenegro, Dalmatië, +Batchka, Banaat, Croatië, Sirmië en Istrië. De oude inwoners van deze gewesten, Latijnen, +Thraciers, Grieken en Albaneezen, werden door de nieuw aangekomenen gemakkelijk naar +de Adriatische kust opgedrongen. Hun keizer Heraclius (610–641 na Chr.), die niet +in staat was krachtig weerstand te bieden, stond aan de Serviërs al de provincies +af, die zij bezet hadden, en zoo was de vrede gekocht. De Heidensche en onontwikkelde +Servische stammen stonden van nu af in geregeld verkeer met de beschaafde Byzantijnen +en werden spoedig bekeerd tot het christendom; want bijna zonder uitzondering gaat +de regel op, dat als een volk een ander overwint of onderwerpt, het meest beschaafde +van de twee, onverschillig of dit het overwonnene of de overwinnaar is, zijn beschaving +en gewoonten overbrengt op het meer barbaarsche. De Serviërs omhelsden echter het +Christendom pas wat meer algemeen in het begin van de negende eeuw, toen de twee broeders +Cyrillos en Methodius—de zoogenaamde Slavische apostelen—het Evangelie van Christus +in de oude Slavische taal overzetten en in die taal, welke in dien tijd de omgangstaal +was van de Zuidelijke Slaven dat Evangelie verkondigden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vroege worstelingen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daar de Serviërs gedurende de zevende en de achtste eeuw in stammen waren verdeeld, +werden zij een gemakkelijke prooi <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>van de Byzantijnen, de Bulgaren en de Franken, ofschoon geen dezer naburen er ooit +in slaagde hun het juk der onderwerping blijvend op te leggen. Toen werden de Serviërs +er zich echter bewust van, dat zij zich slechts door hun macht te concentreeren en +als een natie naar buiten op te treden zouden kunnen handhaven. Dit had tengevolge, +dat in het begin der negende eeuw een ernstige poging werd gedaan om aan de oevers +van de rivier de Morava een staat te stichten, waarvan Horea Margi (nu Tyoupriya genaamd) +de hoofdstad zou zijn. De Bulgaren, die vijandig tegenover deze pogingen stonden, +slaagden er in aan te toonen, hoe ontijdig ze werden ondernomen. Een nieuwe poging +om een onafhankelijke staat te vormen werd gedaan door de Djoupan (graaf) Vlastimir, +die er in geslaagd was zich aan de Byzantijnsche heerschappij te ontworstelen. Deze +nieuwe Staat werd Rashka genaamd en strekte zich uit rondom de rivieren Piva, Tara +en Lim, het stroomgebied van de rivier de Ibar in het Oosten en van dat van de Vrbas +in het Westen rakende. Reeds in den aanvang echter ontstonden er oneenigheden tusschen +de leiders, hetgeen de inmenging van den Bulgaarschen tzaar Siméon vergemakkelijkte. +Tchaslav, de Djoupan van een anderen Servischen stam, eischte, hoewel hij er geenerlei +recht op kon doen gelden, den troon op en werd hierbij ondersteund door Siméon, die +met goeden uitslag Rashka binnendrong. De Bulgaren bleven gedurende zeven jaar in +het bezit van het land (924–931), toen slaagde Tchaslav er in een nieuwen Staat te +stichten, die met Rashka het grondgebied van Zetta, Trebinye, Neretva en Houm omvatte. +</p> +<p>Na zijn dood heerschte er ook in dit vorstendom weer groote verdeeldheid. +</p> +<p>In den loop van de volgende eeuw overmeesterde het Byzantijnsche rijk, nadat het ’t +nu verzwakte Bulgarije onderworpen had, ook Rashka, waarvan de Groot Djoupan vluchtte. +De regent van Zetta, Stephen Voïslav (1034–1051) zoon van Dragomir, Djoupan van Trebinye, +maakte van de gelegenheid gebruik om zich onafhankelijk te verklaren van zijn leenheer, +<span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>den Groot Djoupan van Rashka, en eigende zich Zahoumlije (Herzegowina) en eenige andere +streken toe. Zijn zoon, Michaylo, (1053–1081) slaagde er verder in Rashka onder zijn +bewind te brengen en verkreeg in het jaar 1077 den koningstitel (rex Sclavorum) van +paus Gregorius VII. Onder de regeering van koning Bodin, den zoon van Michaylo, werd +het Servië van Tchaslav hersteld, bovendien werd nu Bosnië aan zijn rijk toegevoegd. +Maar na den dood van Bodin heerschte weer de oude wanorde, voornamelijk wijl verschillende +pretendenten naar den troon dongen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Onderlinge strijd.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De onderlinge strijd tusschen de leden van de regeerende families is een der karakteristieke +verschijnselen, die de geheele geschiedenis van Servië door is waar te nemen. Terwijl +de krachten verspild worden in den strijd voor persoonlijke belangen, en met alle, +geoorloofde zoowel als ongeoorloofde, middelen er naar gestreefd wordt aan de persoonlijke +eerzucht te voldoen, werden de nationale belangen verwaarloosd. Dit is in alle tijden +de groote hinderpaal geweest, waarop de vorming van een Servischen staat als politieke +eenheid voortdurend afstuitte—hoe dikwijls door verschillende regenten ook pogingen +werden aangewend om dit doel te bereiken. +</p> +<p>In 1169 kwam het bewind in handen van een <span class="corr" id="xd31e1073" title="Bron: dysnastie">dynastie</span>, die gedurende meer dan twee eeuwen (1169–1372) Servië binnen steeds veranderende +grenzen regeerde. De grondlegger er van was de beroemde Groot Djoupan Stephan Nemanya +(1169–1196) die door den Byzantijnschen keizer tot Hertog van Servië (Groot Djoupan) +werd verheven, nadat hij een revolutie had geleid, waarvan het resultaat gunstig was +voor zijn aanspraken. Door zijn dapperheid en wijsheid slaagde hij er niet alleen +in de provincies te vereenigen, die zijn voorgangers hadden bezeten, maar ook er sommige +aan toe te voegen, welke nooit Servisch waren geweest. Hij zette Ban Koulin, een bondgenoot, +op den troon van Bosnië. Verder bevestigde hij den orthodoxen godsdienst in zijn staat +door het <span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span>bouwen van een aantal kerken en kloosters en door de verbanning van kettersche Bogoumils<a class="noteRef" id="xd31e1078src" href="#xd31e1078">1</a>. Wijl hij de zwakte van den ouderdom voelde naderen en mede om zijn volk een nieuw +bewijs te geven van zijn godsdienstzin, abdiceerde de bejaarde Nemanya in 1196 ten +gunste van zijn bekwamen tweeden zoon Stephanus en trok zich in een klooster terug. +Bij zijn troonsbestijging in het jaar 1217 nam Stephanus den titel aan van koning +van Servië. +</p> +<p>Toen de kruisvaarders Constantinopel veroverden, werd Sava, Stephanus’ jongste broer, +door den Griekschen patriarch aan het hoofd gesteld van de Grieksche kerk in Servië +(1219), hij was de eerste Servische aartsbisschop. +</p> +<p>Stephanus werd opgevolgd door zijn zoon Radoslav (1223–1233), die onttroond werd door +zijn broeder Vladislav (1233–1242), welke op zijn beurt van den troon werd gestooten +door zijn derden broer Ourosh de Groote (1242–1276). +</p> +<p>Ourosh vergrootte zijn gebied en verhoogde <span class="corr" id="xd31e1085" title="Bron: Serviës">Serviërs</span> aanzien in het buitenland. Hij werd onttroond door zijn zoon Dragoutin (1276–1281), +die na een veldslag tegen de Grieken verloren te hebben, afstand deed tengunste van +een jongeren broeder Miloutin (1288–1321). Voor zich zelf behield hij echter een provincie +in het Noorden van den Staat. Spoedig daarna ontving Dragoutin van zijn <span class="corr" id="xd31e1088" title="Bron: schoomoeder">schoonmoeder</span>, de koningin van Hongarije, de landen tusschen de Donau, Save en de Drina. Hij nam +toen den titel aan van koning van Sirmië. Nog bij zijn leven schonk Dragoutin zijn +troon en een deel van zijn landen aan Miloutin; een ander deel kwam weer onder de +heerschappij van den koning van Hongarije. Miloutin wordt beschouwd als een der merkwaardigste +afstammelingen van Nemanya. Na zijn dood heerschte er de gewone oneenigheden over +de troonsopvolging. De orde werd hersteld door Miloutins zoon Stephanus Detchanski +(1321–1331), die de Bulgaren versloeg in den beroemden slag van Velbouzd <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>en geheel Bulgarije onderwierp. Het bleef een provincie van Servië, totdat de Ottomaansche +horden beide overweldigden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Doushan de Machtige.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Stephanus Detchanski werd onttroond door zijn zoon Doushan den Machtige (1331–1355), +de uitstekendste en meest roemrijke van alle Servische vorsten. Hij streefde er naar +het geheele Balkanschiereiland aan zich te onderwerpen. Nadat hij er in geslaagd was +het geheele Byzantijnsche keizerrijk, uitgenomen Constantinopel, te veroveren, riep +hij zich zelf, in overleg met de <i>Vlastela</i> (Vergadering van Edelen), tot tsaar van Servië uit. Hij verhief het Servische aartsbisdom +tot den rang van patriarchaat. Geheel Albanië en een deel van Griekenland onderwierp +hij; ook Bulgarije was een zijner vazalstaten. Door zijn ontijdigen dood (eenige geschiedschrijvers +beweren, dat hij vergiftigd is door zijn eigen ministers) was het hem niet vergund +zijn grootsche plannen te verwezelijken. Onder de regeering van zijn jongen zoon Ourosh +(1355–1371) ging bijna al wat hij gewrocht had weer te niet, tengevolge van de onverzadigbare +begeerigheid der machtige edelen, die daarmee den weg effenden voor den Ottomaanschen +inval. Onder hen, die opstonden tegen den nieuwen tsaar, was koning Voukashin. Met +zijn broer en eenige andere edelen regeerde hij bijna als een onafhankelijk vorst +over het geheele gebied rondom Prizrend tot het zuiden van den Shar dagh<a class="noteRef" id="xd31e1099src" href="#xd31e1099">2</a>. Koning Voukashin en zijn broeder werden in een slag tegen de Turken aan de oevers +van de rivier de Maritza(1371) verslagen en al de Servische landen ten Zuiden van +Skoplye (Üsküb) werden bezet door de Turken. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De koninklijke Prins Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In hetzelfde jaar stierf tsaar Ourosh, en Marko, de oudste zoon van koning Voukashin, +de nationale held, van wien wij herhaaldelijk in dit boek zullen hooren, riep zich +zelf tot koning over de Serviërs uit. Maar de Vlastela en de geestelijkheid <span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span>erkenden hem niet. Zij verkozen in 1371 Knez<a class="noteRef" id="xd31e1108src" href="#xd31e1108">3</a> (later tsaar) Lazarus, een bloedverwant van tsaar Doushan den Machtige, tot regent +van Servië, en Marko, wiens vorstendom Prilip een vazalstaat van den sultan was geworden, +hielp de Turken in hun veldtochten tegen de Christenen. In het jaar 1399 vond hij +den dood in den slag van Rovina in Roemenië; er wordt van hem gezegd, dat hij deze +gedenkwaardige woorden heeft gesproken: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Dat God de overwinning aan de Christenen geve, al moet ik ook onder de eersten zijn, +die omkomen!” +</p> +<p>Het Servische volk gelooft, gelijk wij zullen zien, dat hij niet stierf, maar zelfs +nu nog leeft. +</p> +<p>Prins Lazarus regeerde van 1371 tot 1389 en gedurende zijn regeering sloot hij een +verbond <span class="corr" id="xd31e1116" title="Bron: men">met</span> den Ban<a class="noteRef" id="xd31e1119src" href="#xd31e1119">4</a> Tvrtko van Bosnië tegen de Turken. Ban Tvrtko riep zich zelf uit tot koning van Bosnië +en beproefde zijn macht uit te breiden in Hongarije, terwijl prins Lazarus, bijgestaan +door een aantal Servische vorsten, zich gereed maakte voor een grooten oorlog tegen +de Turken. Maar sultan Amourath, op de hoogte gebracht van Lazarus’ bedoelingen, viel +op 15 Juni 1389 op de vlakte van Kossovo onverwacht de Serviërs aan. In dezen slag +werd aan beide zijden verwoed gevochten en toen de zon haar middaghoogte had bereikt, +scheen het, of het krijgsgeluk den Servischen wapenen gunstig zou zijn. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het verraad van Brankovitch.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was echter verraad in het Servische kamp. Vook (Wolf) Brankovitch, een van de groote +heeren, die het bevel voerde over een vleugel van het Servische leger, was lang naijverig +op zijn vorst geweest. Eenige geschiedschrijvers verhalen, dat Sultan Amourath er +in slaagde hem over te halen zijn heer te verraden door de belofte, dat hij onder +het opperbestuur van den sultan de kroon van Servië zou dragen. Op een kritiek oogenblik +in den slag wendde de verrader zijn paard om en vluchtte van het slagveld, gevolgd +door zijn 12.000 man sterke <span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span>troepenmacht, die meende, dat dit een krijgslist was om de Turken te misleiden. Daardoor +kwamen de Serviërs zeer in het nadeel en toen later op den dag de Turken versterkt +werden door nieuwe troepen onder bevel van des Sultans zoon Bajazet, was de Turksche +overwinning volkomen. Prins Lazarus werd gevangen genomen en onthoofd; de sultan zelf +kwam om door de hand van den Servischen voïvode<a class="noteRef" id="xd31e1128src" href="#xd31e1128">5</a> Milosh Obilitch. +</p> +<p>Niettegenstaande de ramp, waarin Brankovitch ook omkwam, werden de Serviërs niet door +de Turken onderworpen, dank zij de wijsheid en dapperheid van den zoon van Lazarus, +Stephanus Lazarevitch (1389–1457). Zijn neef, Dyourady Brankovitch (1427–1456), streed +ook heldhaftig, maar voet voor voet werd zijn staat door de Turken veroverd. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het eindsucces van de Turken.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na den dood van Dyourady konden de Servische edelen het niet eens worden over zijn +opvolger, en in de troebelen, die er uit voortsproten, slaagden de Turken er ten slotte +in de verovering van Servië te voltooien, welke tenslotte in 1459 een feit werd. Zij +stelden zichzelf tot taak de Servische boerenbevolking in Bosnië te bewegen den eed +van trouw aan den Sultan af te leggen onder voorspiegeling van toekomstigen voorspoed +en hierin slaagden zij onder de regeering van den koning van Bosnië, Stephanus Tomashevitch, +die tevergeefs beproefde hulp van den paus te verkrijgen. De onderwerping van Bosnië +was een voldongen feit in 1463 en die van Herzegowina volgde in 1482. +</p> +<p>Een Albanisch bevelhebber van Servischen oorsprong, George Kastriotovitch-Skander-Beg +(1443–1468) streed met succes en met grooten heldenmoed voor de vrijheid van Albanië. +</p> +<p>De Turken maakten zich echter van dit land meester, zooals <span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span>zij het voor en na van alle Servische landen deden met uitzondering van Montenegro, +dat zij nooit konden onderwerpen, gedeeltelijk door den <span class="sic">onvergelijkelijken</span> heldenmoed van de dapperste Serviërs—wien het onmogelijk was onder Turksche heerschappij +te leven—en gedeeltelijk door de ontoegankelijkheid van hun bergachtig land. Menige +adellijke Servische familie vond een veilige toevlucht in dat land der vrije bergbewoners, +nog meer gingen naar Ragusa of zochten bescherming bij de christelijke vorsten van +Walachije en Moldavië. De wreede en heerschzuchtige Turksche regeering dwong duizenden +families naar Hongarije te verhuizen en de afstammelingen van deze lieden worden tegenwoordig +nog gevonden in Batchka, Banaat, Sirmië en Croatië. Zij, die in Servië bleven, werden +of gedwongen den Islam te omhelzen of te leven als <i lang="sr">raya</i> (slaven), want de Turksche <i lang="sr">Spahis</i> (landeigenaren) onderdrukten niet alleen de christelijke bevolking, maar verklaarden +het land verbeurd, dat tot nu toe aan zijn bevolking had behoord. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De ellende onder het Turksche bestuur.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wij zouden dezen terugblik noodeloos verlengen, indien wij den ellendigen toestand +van de overwonnen Christenen volledig wilden beschrijven en daarom moeten wij volstaan +met niet meer dan een schets te geven van wat in een meer modern tijdperk plaats greep. +</p> +<p>Als de een of ander aktie te krachtig of een toestand acuut wordt, moet er vroeg of +laat een reactie als gevolg daarvan intreden. +</p> +<p>Toen de Turksche gruwelen hun toppunt bereikten, op het einde van de achttiende eeuw, +volgden de Serviërs het voorbeeld van hun broeders in Hongarije en Montenegro en verzamelden +zij zich rondom een leider, die als door de Voorzienigheid voorbeschikt scheen om +hen te bevrijden van de schandelijke onderdrukking hunner Aziatische heeren. Die leider, +een begaafd Serviër, Georg Petrovitch—door de Turken Karageorge (“Zwarte George”) +genaamd—verzamelde andere <span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span>Servische mannen van aanzien om zich heen en een algemeene opstand had plaats in 1804. +De Serviërs streden met succes en verwierven de onafhankelijkheid van dat deel van +Servië, dat tot de Turksche provincie Belgrado behoorde, benevensdie van nog eenig +naburig grondgebied. Dit werd slechts verkregen door groote opofferingen en door den +aangeboren moed der Servische krijgslieden. Jammer genoeg scheen het te zijn voorbeschikt, +dat dit tijdperk minder dan tien jaren duren zou. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.9" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Servië weer onder het juk gebracht.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Europa (en meer in het bijzonder Rusland) in oorlog werd gewikkeld tegen Napoleon, +vond Turkije gelegenheid, doordat de aandacht der Groote Mogendheden hierdoor in beslag +werd genomen, zijn geleden verliezen weer te herstellen; in 1813 werd Servië weer +onder het juk gebracht. George Petrovitch en andere Servische leiders verlieten het +land om hulp te zoeken, eerst in Oostenrijk en later in Rusland. In hun afwezigheid +deed Milosh Obrenovitch, een van de stadhouders van Karageorge-Petrovitch, een nieuwe +poging om het Servische volk te bevrijden van het Turksche juk en hij slaagde er in +1815 in de autonomie van de provincie Belgrado te herstellen. +</p> +<p>Gedurende den voortgang van zijn krijgsbedrijven keerde George Petrovitch naar Servië +terug en werd wreedaardig vermoord op bevel van Milosh, die zich zelf uitriep tot +erfelijk vorst en als zoodanig in October 1815 door de Verhevene Porte erkend werd. +Milosh was een groot tegenstander van de Russische politiek en hij haalde zich de +vijandschap van dat machtige rijk op den hals, tengevolge waarvan hij in 1839 gedwongen +werd afstand te doen van den troon ten behoeve van zijn zoon Michael (Servisch: “Mihaylo”). +Michael was een uitnemend diplomaat en had reeds zonder een druppel bloed te vergieten +verschillende districten aan het onafhankelijke Servië toegevoegd. Hij werd opgevolgd +door Alexander Karageorgevitch (1842–1860), een zoon van Karageorge Petrovitch. Onder +het beleidvol bestuur van dien vorst werd <span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span>in Servië een grondwet, die iets op een moderne Constitutie leek, ingevoerd en werd +de grond gelegd voor zijn verdere en snelle ontwikkeling. Maar een ongelukkige buitenlandsche +politiek, de corruptie onder de hooge staatsambtenaren en voornamelijk het verraad +van wie oogenschijnlijk zijn vrienden waren, doch die er inderdaad op uit waren hem +den voet te lichten, dwongen dien verlichten prins afstand te doen van den troon en +zijn land te verlaten. De Skoupshtina (Nationale Vergadering) herstelde Milosh op +den troon, maar in hetzelfde jaar stierf hij en werd nog eens opgevolgd door zijn +zoon Michael (1860–1868). Na den moord op dezen vorst kwam zijn jeugdige neef Milan +(1868–1889) aan de regeering, gedurende zijn minderjarigeheid onder voogdij van drie +regenten, overeenkomstig de Constitutie, die in 1869 werd afgekondigd. +</p> +<p>De voornaamste gebeurtenissen gedurende de regeering van Milan waren: de oorlog tegen +Turkije (1876–1878) en de annexatie van vier nieuwe districten; de erkenning van Servië’s +onafhankelijkheid door het beroemde Congres van Berlijn; Servie’s verheffing tot een +koningrijk in 1882; de ongelukkige oorlog tegen Bulgarije, die op aanstoken van Oostenrijk +werd begonnen en de totstandkoming van een nieuwe Constitutie, die met geringe wijzigingen +nog van kracht is. +</p> +<p>Nadat koning Milan afstand van den troon had gedaan, beklom zijn onwaardige zoon Alexander +dien. Ondanks de krachtige raadgevingen van zijn vrienden en de strenge vermaningen +van zijn persoonlijken vriend M. Chedo Miyatovich trouwde hij zijn maitresse Draga +Mashin, onder wier invloed een tijdperk van tirannie begon, dat bijna aan Nero herinnerde. +Hij ging zoo ver te beproeven de Constitutie te vernietigen, waardoor hij zich volkomen +van zijn volk vervreemde en in de kaart van zijn persoonlijke vijanden speelde, die +hem ten slotte vermoordden (1903). +</p> +</div> +</div> +<div id="ch1.10" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Koning Peter I.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Skoupshtina riep nu den zoon van Alexander Karageorgevitch, den tegenwoordigen +Peter I Karageorgevitch tot <span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span>koning uit. Zijn roemrijke regeering zal met gouden letters in de moderne Servische +geschiedenis geschreven staan, want het is aan hem te danken, dat der Christenheid +een verdrag geschonken werd, tengevolge waarvan de Turk in 1913 bijna uit Europa werd +verdreven. Maar helaas! De Serviërs zijn nog slechts in ongeveer de helft van hun +landen een vrij volk; hun broeders in het andere deel zuchten nog steeds onder het +vreemde juk. +</p> +<p>Hoe beknopt deze terugblik ook is, hij zal voldoende zijn om de omstandigheden en +voorwaarden te laten zien, waaronder de Servische nationale poëzie ontstond, waarmede +wij ons in de volgende bladzijden meer in ’t bijzonder zullen bezig houden. +</p> +<p>De legenden danken haar ontstaan aan de rampen, veroorzaakt zoowel door de zelfzucht +der leiders van het Servische volk als door de vreemde onderdrukkers; maar nationale +tegenspoeden hebben den hartstochtelijken drang van dit volk naar de vrijheid niet +kunnen uitroeien en deze populaire heldenverhalen van den Balkan zijn de uitdrukking +van de idealen, die het Servische ras ondanks zijn langdurige onderdrukking en kwelling +bewaard heeft; idealen, die dit eenvoudig volk ook verder zullen steunen in de rampen, +die het misschien nog zullen treffen, voor het de plaats veroverd heeft onder de groote +mogendheden, die het door zijn volharding en opofferingsgezindheid ten slotte zeker +zal innemen. +<span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e1078"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1078src">1</a></span> Protestanten van de Grieksch orthodoxe kerk, die zich later in Bosnië vestigden. <a class="fnarrow" href="#xd31e1078src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1099"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1099src">2</a></span> Zie het gedicht: “Tsaar Ourosh en de Edelen of De Koninklijke Prins Marko vertelt +aan wien het keizerrijk zal behooren.” <a class="fnarrow" href="#xd31e1099src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1108"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1108src">3</a></span> De titel komt overeen met dien van prins. <a class="fnarrow" href="#xd31e1108src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1119"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1119src">4</a></span> “Ban” is de oorspronkelijke titel van de regeerders van Bosnië. <a class="fnarrow" href="#xd31e1119src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1128"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1128src">5</a></span> Voïvode beteekende oorspronkelijk “leider van een leger” of “generaal”. Als adellijke +titel komt het overeen met het Engelsche “Duke” dat, afgeleid van het Latijnsche dux, +dezelfde wortelbeteekenis bezit. <a class="fnarrow" href="#xd31e1128src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e183">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main"><span class="corr" id="xd31e1178" title="Bron: Hoodstuk">Hoofdstuk</span> II. Bijgeloof en nationale gebruiken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch2.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Algemeene eigenaardigheden.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Serviërs, die het tegenwoordige koninkrijk Servië bewonen, hebben, daar zij ontstaan +zijn uit een vermenging met de oude, oorspronkelijke bevolking van het Balkanschiereiland, +het echte nationale type niet bewaard. Zij hebben voor het meerendeel een bruine gelaatskleur +en donker haar; heel zelden komen blonde haren of een lichte <span class="corr" id="xd31e1185" title="Bron: gelaatstkleur">gelaatskleur</span> voor. +</p> +<p>Boshnyaks (Serviërs, die Bosnië bewonen) worden beschouwd als de meest typische Serviërs, +daar zij het sterkst de nationale karaktertrekken hebben bewaard van het zuivere Zuid-Slavische +ras. +</p> +<p>De gemiddelde Serviër heeft een vrij levendig temperament; hij is fijngevoelig en +zijn gemoed is zeer ontvankelijk. Zijn geestdrift is snel gewekt, maar de meeste aandoeningen +zijn in den regel van korten duur. Hij is echter buitengewoon ijverig en soms volhardend. +Daar een oprechte vaderlandsliefde hem bezield, is hij <span class="corr" id="xd31e1191" title="Bron: steed">steeds</span> bereid zijn leven en eigendom op te offeren voor nationale belangen, die hij buitengewoon +goed begrijpt, dank zij zijn volmaakte kennis van de geschiedenis van zijn volk, die +hem van geslacht op geslacht is overgebracht door het aangename medium der populaire +epische poëzie, bestaande uit zeer eenvoudige, rijmlooze verzen van tien lettergrepen. +Hij is buitengewoon moedig en altijd gereed tot oorlogvoeren, ofschoon patriarchaal +en conservatief in alles, wat nationaal is, is hij gereed en bereid nieuwe ideeën +aan te nemen. Maar hij is achterlijk op ’t gebied van landbouw en industrie. Zeer +onderdanig in zijn Zadrooga<a class="noteRef" id="xd31e1194src" href="#xd31e1194">1</a> en gehoorzaam aan zijn meerderen, is hij dikwijls despotisch, als hij tot macht komt. +<span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span>De geschiedenis van al de Zuidelijke Slaven bevat een reeks van schendingen, afzettingen, +politieke verheffingen, volbracht soms door de meest wreede en verraderlijke middelen, +die alle in hoofdzaak te wijten zijn aan de aangeboren, en tot nu toe onuitroeibaar +gebleken fouten, eigen aan het ras: jaloezie en een onbeheerscht verlangen naar macht. +Deze fouten kwamen natuurlijk het duidelijkst uit bij de edellieden; vandaar het verval +van de oude aristocratie in alle Balkanstaten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Heidendom en Godsdienst.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er is maar weinig materiaal beschikbaar betreffende de prae-christelijke geschiedenis +van de Zuid-Slavische rassen. Hun aanbidding der Natuur is niet grondig bestudeerd. +Onmiddellijk na de Slavische emigratie naar het Balkanschiereiland, gedurende de zevende +en achtste eeuw, vernietigde het christendom, dat al diep wortel had geschoten bij +de Byzantijnen, gemakkelijk het oude geloof. De laatste getrouwen aan het heidendom +leefden in het westelijk deel van het schiereiland, in de streken rondom de rivier +Neretva en deze werden bekeerd tot het christendom onder de regeering van Basileios +I. Een aantal Croaten waren reeds in de zevende eeuw tot het Christendom overgegaan +en hadden een bisdom gesticht te Agram (Zagreb). In den loop van eenige duizenden +jaren oefenden Grieksch-Oostersche mythen en legenden, oude Illyrische en Romeinsche +propaganda, christelijke legenden en apocriefe geschriften zulk een invloed uit op +de oude godsdiensten van de Zuid-Slavische volken, dat het onmogelijk is uit zulk +een verward kluwen een zuiver Zuid-Slavische mythologie te reconstrueeren. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De God Peroon.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Van Peroon, den Russischen God van den Donder, bij wien de Russische heidenen een +eed plachten te doen, als zij, omstreeks de tiende eeuw, verdragen aangingen of verbonden +sloten met de Byzantijnen, resten nog slechts enkele onbeteekenende sporen. Er is +een dorp in de buurt van Spalato, dat den naam Peroon draagt; ook een klein aantal +personen in <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>Montenegro dragen dien naam<a class="noteRef" id="xd31e1208src" href="#xd31e1208">2</a> en hij bleef eveneens bewaard in den naam van een plant, Peroonika (iris), die aan +dezen God gewijd is. Er is nauwelijks een tuin bij eenige hut in de Servische dorpen, +waar de iris niet groeit naast de huislook. (Tchu-var-Koutchye). De Serviërs zeggen, +dat de God nog voortleeft als St. Elias (Elijah), en Servische boeren gelooven, dat +deze heilige de macht bezit bliksem en donder te beheerschen. Zij gelooven ook, dat +St. Elias een zuster heeft “Ognyena Maria” (Marie de Vlammende), die dikwijls als +zijn raadgeefster optreedt. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De God Volos.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De stad “Veless” heeft haar naam gekregen van den Russischen God van het vee “Volos”; +zoo ook een dorp in het westelijk deel van Servië en dan is er nog een klein dorp +aan den beneden-Donau, dat Velessnitza heet. Maar de wortel van het woord komt voor +in het Servische “vo” of “voll” (enkelvoud) “volovi” (meervoud) hetgeen “os” beteekent. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Zonnegod.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Andere natuurverschijnselen werden ook gepersonifieerd en vereerd als Goden. De zonnegod +“Daybog” (in het Russisch “Daszbog,” wat letterlijk beteekent “Geef, o God”) wiens +afbeeldsel gevonden wordt in de groep afgoden te Kief, en wiens naam weer verschijnt +als eigennaam van personen in Rusland, Moldavië en Polen, is voor de Serviërs de verpersoonlijking +van zonneschijn, leven, voorspoed, van alle goeds. +</p> +<p>Maar bij de Zuid-Slavische stammen is onder de overblijfselen van afgoden er geen +gevonden, die god “Daybog” voorstelt, zooals bij de Russen, die houten beelden van +hem maakten met een hoofd van zilver en een snor van goud. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Veele.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Servische legenden bewaren tot heden belangwekkende sporen van de aanbidding dezer +heidensche goden en van mindere <span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span>godheden—die nog altijd een aanzienlijke plaats in het nationale bijgeloof innemen. +</p> +<p>De “<span class="trans" title="nymphai"><span lang="grc" class="grek">νύμφαι</span></span>” en “<span class="trans" title="potami"><span lang="grc" class="grek">ποταμὶ</span></span>” genoemd bij den Griekschen historieschrijver Procopius, als vrouwelijke godheden +van lageren rang, die boschjes, wouden, fonteinen, bronnen of meren bewonen, schijnen +bewaard te zijn gebleven in de Servische populaire Veela (of Vila—in het enkelvoud; +Veele of Vile—in het meervoud). Er zijn verschillende fonteinen in Montenegro, die +“Vilin Izvor” zijn genoemd (bijv. op den berg Kom) zoo ook in het district Rudnik +in Servië. Gedurende de Renaissance maakten de Servische dichters van Raga en andere +steden in Dalmatië dikwijls melding van elfen, dryaden en bergnimfen, door hen geliefd +als “veele”. De Servische barden of troubadours hebben steeds van het begin der veertiende +eeuw tot op onzen tijd de veele verheerlijkt en bezongen, waarbij zij haar beschreven +als zeer schoon en van eeuwige jeugd, gekleed in rein wit en fijn neteldoek met glinsterend +gouden haren, die neergolfden over sneeuwwitte boezems. Men geloofde, dat de veele +de liefelijkste stemmen hadden en gewapend waren met pijl en boog. Haar welluidende +liederen werden dikwijls aan de oevers van de meren of op de weiden, diep in de wouden +verborgen, of op hooge bergtoppen boven de wolken gehoord. Zij hielden er ook van +te dansen en de kring, waarbinnen zij haar dans uitvoerden werd Vrzino (of Vilino) +Kollo genoemd. +</p> +<p>Op den berg Kom, in Montenegro, is een van deze ringen, die ongeveer twintig meter +in doorsnee heeft en “Vilino Kollo” heet. Het verdrag van Berlijn noemt een ander, +gelegen tusschen Vranya en Kustandil, waarover de Servisch-Bulgaarsche grens gelegd +werd. Als de veele aan het dansen waren, dorst niemand haar te storen, want zij konden +zeer vijandig tegen de menschen optreden. Evenals de Grieksche nimfen waren de veele +somtijds ook vriendelijk gestemd, en vaak stonden zij de helden bij. Zij konden de +zusters van mannen en vrouwen worden, konden zelfs huwen en kinderen hebben. Maar +zij waren in het geheel niet onkwetsbaar. Prins Marko, de lievelingsheld <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>van de Serviërs, werd door een veela met bovenmenschelijke kracht begiftigd; zij gaf +hem ook een bijzonder strijdros ten geschenke, “Sharatz,” dat werkelijk bijna menschelijke +eigenschappen bezat. Een veela werd ook zijn possestrima (Geestelijke zuster, of zuster-in-God) +en als Marko dringend hulp noodig had, daalde zij uit de wolken neer om hem bij te +staan. Maar zij weigerde hem te helpen, indien hij op Zondagen duelleerde. Bij zekere +gelegenheid<a class="noteRef" id="xd31e1248src" href="#xd31e1248">3</a> versloeg Marko bijna de Veela Raviyoyla, die zijn pobratim (broeder-in-God) Voïvode +Milosh had gewond. De veele waren zeer bekwaam in het aanwenden van kruiden en kenden +de eigenschappen van elke bloem en elke bezie; daardoor was Raviyoyla in staat de +wonden van Milosh te genezen en werd zijn doorstoken hart “gezonder dan ooit te voren.” +Zij geloofden in God en den Heiligen Johannes en verafschuwden de Turken. De veele +bezaten ook de gave der clairvoyance en de zuster-in-God van prins Marko voorspelde +zijn dood en dien van Sharatz<a class="noteRef" id="xd31e1251src" href="#xd31e1251">4</a>. Veele hadden de macht orkanen en andere natuurverschijnselen te bedwingen; zij konden +zich veranderen in slangen en zwanen. Als zij beleedigd werden, konden zij zeer wreed +zijn; zij waren in staat hen, die haar met geweld dreigden, van hun zintuigen te berooven; +zij leidden dan de menschen in diepe wateren of maakten prachtige gebouwen en vestingwerken +met den grond gelijk<a class="noteRef" id="xd31e1254src" href="#xd31e1254">5</a>. +</p> +<p>Aan de veele werd ook de macht toegekend om het lot te bepalen van pasgeboren kinderen. +In den zevenden nacht na de geboorte van een kind ziet de Servische boerenvrouw verlangend +uit naar de Oossood, een veela, die het lot van haar kind zal voorspellen en het is +alleen de moeder, die de stem van de fee kan hooren. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Voorbeschikking en onsterfelijkheid.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Serviërs hebben een onverzettelijk geloof in de voorbeschikking en zij zeggen dat +er geen dood is voor den vastgestelden <span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span>dag (<i lang="sr"><span class="sic" title="Verbetering: Nema smrti bez suđenog dana">Nema smrti bez soodyena dana</span></i>). Hun geloof in de onsterfelijkheid der ziel strekt zich zelfs uit tot die van overigens +onbezielde voorwerpen, zooals bosschen, meren en bergen. Na den dood van een mensch +stelt de ziel haar vertrek naar hoogere of lagere sferen uit tot er zekere tijd (gewoonlijk +veertien dagen) verloopen is; gedurende dien tijd zweeft ze in de lucht en heeft ze +het vermogen het lichaam van een dier of een insect binnen te gaan. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Goede en kwade geesten.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Geesten zijn gewoonlijk goed; in Montenegro gelooft men, dat elk huis zijn beschermgeest +heeft, dien zij <i lang="sr">syen</i> of <i lang="sr">syenovik</i> noemen. Zulke syens kunnen het lichaam binnengaan van een mensch, een hond, een slang, +ja zelfs van een hen. Op dezelfde wijze heeft ieder bosch, meer en berg zijn syen, +welke ook wel met een Turksch woord <i>djin</i> wordt genoemd. Zoo staat bijvoorbeeld de djin van den berg Riyetchki Kom aan de noordelijke +zijde van het meer van Scutari den voorbijgangers niet toe een tak of een blad aan +te raken van de eeuwig groene wouden aan den bergkant—en als een reiziger een bloem +of een blad dorst te plukken, zou hij onmiddellijk ingesloten worden door een dichten +mist en wonderlijke, schrikaanjagende visioenen zouden zich aan hem voordoen. In de +streek rondom Lurya worden deze boschgeesten door de Albaneezen evenzeer gevreesd, +zelfs de dorre takken van pijnboomen en lariksen durven zij daar niet aanraken. Dit +herinnert aan den eeredienst van het heilige kreupelbosch, die algemeen was onder +de oude Litthauwers. +</p> +<p></p> +<div class="figure p024width" id="p024"><img src="images/p024.jpg" alt="Zou hij onmiddellijk ingesloten worden door een dikken mist" width="495" height="720"><p class="figureHead">Zou hij onmiddellijk ingesloten worden door een dikken mist</p> +</div><p> +</p> +<p>Naast de goede geesten verschijnen ook booze geesten, (<span lang="sr" class="cyrl">byess</span>) demonen en duivels (<span lang="sr" class="cyrl"><span class="sic" title="Verbetering: đavo">dyavo</span></span>), door de christenen als heidensche goden beschouwd, en ook andere booze geesten +(<span lang="sr" class="cyrl"><span class="sic" title="Verbetering: zli duši">zli doossi</span></span>), die in de lichamen van doode en levende menschen huizen. Deze laatste worden genoemd +vookodlaks of vlkodlaks (vook, beteekent “wolf”, en dlaka, beteekent “haar”) en naar +het volksgeloof zijn zij het, die de zons- en maansverduisteringen veroorzaken. Dit +herinnert aan het oude Noorsche <span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span>bijgeloof, dat de zon en de maan voortdurend door hongerige wolven vervolgd worden; +het is een soortgelijke poging om deze natuurverschijnselen te verklaren. +</p> +<p>Zelfs nu nog gelooven de Servische boeren, dat eclipsen van de zon en maan worden +veroorzaakt, doordat deze de prooi worden van een hongerigen draak, die ze dreigt +te verslinden. Aan deze boosaardige en zeer machtige schepsels wordt de vernieling +van korenakkers en wijngaarden toegeschreven, want zij zijn de oorzaak van de schade, +die door hagelbrengende wolken wordt aangericht. Als de boeren een gedeeltelijke zons- +of maansverduistering zien of meenen, dat een hagelstorm hen bedreigt, dan vergaderen +zij in de dorpsstraten en allen—mannen, vrouwen en kinderen—slaan potten en pannen +tegen elkaar, schieten pistolen af, luiden bellen, teneinde het dreigende monster +vrees aan te jagen en te verdrijven. +</p> +<p>In Montenegro, Herzegowina en Bocca Cattaro gelooven de menschen, dat de ziel van +een slapende door den wind wordt weggedreven naar den top van een berg. Als er daar +een aantal verzameld zijn, worden zij woeste reuzen, die boomen ontwortelen om ze +dan als knuppels te gebruiken, en rotsen en steenen naar elkaar toeslingeren. Hun +gesis en gebrom wordt vooral in lente- en najaarsnachten gehoord. Deze worstelende +elementen worden niet alleen door menschelijke zielen bewoond, maar kunnen de geesten +van vele dieren bevatten, bijv. van ossen, honden, en zelfs van hanen, maar vooral +ossen nemen aan de worstelingen deel. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.9" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Heksen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vrouwelijke booze geesten worden gewoonlijk genoemd veshtitze (enkelvoud, veshtitza, +klaarblijkelijk afgeleid van het oude Boheemsche woord <i>ved</i>, dat “weten” beteekent). Verondersteld wordt, dat het oude vrouwen zijn, die door +een boozen geest bezeten zijn en die een onverzoenlijke vijandschap koesteren tegenover +mannen, andere vrouwen en het meest tegen kinderen. Zij komen min of meer <span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span>overeen met de wezens, die men elders “heksen” noemt. +</p> +<p>Als een oude vrouw gaat slapen, verlaat haar ziel het lichaam en dwaalt rond, totdat +ze het lichaam van een hen ingaat of nog vaker dat van een zwarten nachtvlinder. Fladderend +gaat ze die huizen binnen, waar een aantal kinderen zijn, want haar lievelingsvoedsel +is een kinderhart. Nu en dan komen veshtitze te zamen om haar avondeten gezamenlijk +in de takken van den een of anderen boom te gebruiken. Een oude vrouw, die de eigenschappen +van een heks heeft, mag aan zulke samenkomsten deelnemen, na zich bereid te hebben +verklaard zich aan de regelen te zullen onderwerpen, welke voorgeschreven zijn door +de ervaren veshtitze en die meestal bestaan in het uitspreken van zekere stereotiepe +zinnen. De boeren beproeven zulke schepsels te ontdekken en als zij er in slagen een +heks te vinden, dan wordt er haastig een jury gevormd, aan wie volmacht wordt gegeven +om haar ter dood te brengen. Een van de onfeilbare middelen, die gebruikt worden, +om te ontdekken of een verdachte werkelijk een heks is of niet, is de waterproef, +waarbij het slachtoffer in het water wordt geworpen. Want als zij blijft drijven, +dan is zij zeker een heks. +</p> +<p>In dat geval wordt zij meestal verbrand. Deze proef was ook in West-Europa welbekend. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.10" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Vampiers.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het geloof aan het bestaan van vampiers is in de Balkanstaten algemeen verbreid en +zelfs in sommige deelen van Westelijk Europa wordt het aangetroffen. Eenigen beweren, +dat dit bijgeloof verband moet houden met de meening, die velen in de orthodoxe kerk +aanhangen, dat het lichaam van hen, die sterven, nadat de banvloek der kerk hen getroffen +heeft, niet als het stoffelijk omhulsel van andere stervelingen aan ontbinding onderhevig +zijn, doch onmiddellijk na den dood in bezit worden genomen door booze geesten, die +dan op eenzame plaatsen aan de menschen verschijnen en hen vermoorden. +<span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span></p> +<p>In Montenegro worden vampiers <i>lampirs</i> of <i>tenatz</i> genoemd en men meent, dat zij het bloed van slapende menschen opzuigen, ook van vee +en andere dieren en na hun nachtelijke tochten weer in de gedaante van muizen naar +hun graven terugkeeren. Ten einde te ontdekken, waar het graf van de vampier is, nemen +de Montenegrijnen een zwart paard zonder vlek en brengen het naar het kerkhof. Het +verdachte lijk wordt opgegraven, doorboord met staken en verbrand. Natuurlijk verzet +de overheid zich tegen zulke bijgeloovige praktijken; daarbij kwam het echter voor, +dat de bevolking van een gemeente dreigde de woningen te verlaten, zoodat hun dorpen +ontvolkt zouden worden, indien hun niet werd toegestaan op hun wijze voor hun veiligheid +te zorgen. De code van keizer Doushan den Machtige beveelt, dat een dorp, waar lichamen +van gestorven personen zijn opgegraven en verbrand, even streng gestraft zal worden +als ware er een moord begaan; en dat de ban zal worden uitgesproken over een <i>resnik</i>, dat is een priester, die bij zulk een ceremonie de godsdienstoefening geleid heeft. +Militchevitch, een beroemd Servisch ethnograaf, verhaalt, hoe een resnik in het begin +van de negende eeuw gebeden las uit de apocriefe boeken van Peronius, als het noodig +was den booze uit te drijven. De weerzinwekkende gewoonte is geheel onderdrukt in +Servië. In Montenegro beproefde de aartsbisschop Peter II ze uit te roeien, maar volkomen +was zijn succes niet. In Bosnië, Istrië en Bulgarije wordt er ook nu en dan van gehoord. +Het geloof in vampiers is een bijgeloof, dat over Roemenië, Albanië en Griekenland +algemeen verbreid is<a class="noteRef" id="xd31e1324src" href="#xd31e1324">6</a>. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.11" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Aanbidding der natuur.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zelfs in onze dagen zijn er nog sporen over van zon- en maanvereering en vele Servische +en Bulgaarsche gedichten herdenken het huwelijk van de zon en de maan en bezingen +<i>Danitza</i> (de morgenster) en <i>Sedmoro Bratye</i> (De zeven broeders, <span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span>klaarblijkelijk de Pleiaden<a class="noteRef" id="xd31e1354src" href="#xd31e1354">7</a>). Ieder mensch heeft zijn eigen ster, die aan het uitspansel verschijnt op het oogenblik +van zijn geboorte en uitgebluscht wordt, als hij sterft. Vuur en bliksem worden ook +aangebeden. Het is een algemeen geloof, dat de aarde rust op water en dat water rust +op een vuur en dat dit vuur weer op een ander vuur ligt, dat <i>Zmayevska Vatra</i> (vuur van de draken) wordt genoemd. +</p> +<p>Ook de vereering van dieren is tot op onzen tijd bewaard gebleven. De Serviërs gelooven +niet minder dan dat de beer een mensch is, die voor zijn straf in een dier veranderd +werd. Dit gelooven zij, omdat de beer rechtop kan loopen, evenals een mensch. De Montenegrijnen +beschouwen den jakhals (<span lang="la">canis aureus</span>) als een half-menschelijk wezen, omdat zijn gehuil ’s nachts klinkt als het weeklagen +van een kind. Van de hinde (<span lang="la">capreolus caprea</span>) wordt verondersteld, dat zij de bijzondere bescherming van de veele geniet en daarom +zoo dikwijls ontsnapt aan den jager. In enkele deelen van Servië en door geheel Montenegro +wordt het als een zonde beschouwd een vos of een bij te dooden. +</p> +<p>De vereering van enkele slangen is algemeen in alle Balkanstaten. In Montenegro gelooft +men, dat onder elk huis een zwarte slang haar hol heeft; als iemand ze zou dooden, +dan kan men zeker zijn, dat het hoofd van het gezin sterft. Enkele waterslangen met +vurige koppen worden op één lijn gesteld met de booze draken (of hydra’s), die in +sommige tijden de schepen bedreigen, welke op het meer van Scutari zeilen. +</p> +<p>Van een van deze hydra’s wordt nog altijd verondersteld, dat hij in het meer Rikavatz +leeft, in de verlaten bergen van oostelijk Montenegro, waar het verborgen monster +nu en dan uit de diepte van het water oprijst; zijn terugkeer wordt aangekondigd door +heftige donderslagen en bliksemstralen. +</p> +<p>Maar de zuidelijke Slaven hebben van den draak niet dezelfde voorstelling als de Hellenen, +dat wil zeggen: een <span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span>monster in de gedaante van een reusachtige hagedis of slang, met gekuifden kop, vleugels +en groote, sterke klauwen, want zij weten, dat deze uiterlijke vorm alleen maar wordt +gebruikt als een misleidend masker. De ware gedaante van den draak is die van een +knap jongeling, met bovenmenschelijke kracht en moed begiftigd; in de verhalen en +liederen is hij meestal verliefd op de een of andere schoone prinses of keizerin.<a class="noteRef" id="xd31e1373src" href="#xd31e1373">8</a> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.12" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Toovenaars.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onder de heidensche priesters worden <i>tcharobnitzi</i> (toovenaars) vermeld, van wie bekend is, dat zij ook in Rusland voorkwamen, waar +zij gedurende de elfde eeuw het nieuwe christendom ondermijnden. De Slavische vertaling +van het Evangelie, door de kerk erkend in de negende eeuw, geeft den naam tcharobnitzi +ook aan de drie Heilige Koningen. +</p> +<p>Tot diezelfde categorie behoorden de resnitzi, die zooals uit reeds genoemde code +van Keizer Doushan blijkt, de lichamen van de dooden plachten te verbranden. <i>Resnik</i>, dat als eigennaam voorkomt in Servië, Bosnië en Croatië beteekent naar alle waarschijnlijkheid +“degeen, die zoekt naar waarheid.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.13" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Godsdienstige ceremoniën bij de offers gebruikt.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Door vertalingen van Grieksche heiligenlegenden is de juiste terminologie, die gebruikt +werd bij allerlei ceremonies, offerfeesten, enz. bewaard gebleven. Procopius noemt +de ossen als de dieren, die meestal werden geofferd, maar wij vinden, dat kalveren, +geiten en schapen met ossen werden gebruikt door de Poolsche Slaven en Litthauwers +en dat volgens Byzantijnsche autoriteiten de Russen zelfs wel vogels namen. +</p> +<p>Wanneer in Montenegro een nieuw huis wordt gebouwd, wordt gewoonlijk een ram of een +haan geslacht, opdat een hoeksteen besprenkeld kan worden met het bloed van dit dier +en bij de plechtigheden, waarmee het inwijden van een nieuwe fontein vergezeld gaat, +wordt een geit gedood. Volgens de overlevering schoot Prins Ivan Tzrnoyevitch eens +vlak voor <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>een grot een ongewoon zware, wilde geit, die, daar ze doornat was, zich het water +van haar huid schudde, tengevolge waarvan daar onmiddellijk een rivier begon te stroomen. +Die rivier wordt nu nog de rivier van Tzrnoyevitch genoemd. +</p> +<p>Het verhaal herinnert aan de horens van geiten en de lichamen van geiten, die op het +altaar prijken, gewijd aan den Illyrischen God Bind, bij een fontein in de provincie +Yapod. +</p> +<p>Het is een feit, dat Russische en Poolsche Slaven gewoon waren menschenoffers te brengen. +Wat de zuidelijke Slaven betreft, worden zulke offers alleen genoemd in den cyclus +van mythen, die de geschiedenis behelzen van zekere gebouwen, waarin men bij het begin +van den bouw een levend mensch begroef of inmetselde, omdat het bijgeloof wilde dat +ze anders nooit geheel voltooid zouden worden. Zulk een legende leeft onder de Serviërs +en Montenegrijnen voort met betrekking tot het bouwen van de vesting Skadar (Scutari) +en de brug nabij Vishegrad; bij de Bulgaren met betrekking tot het bouwen van het +fort Lidga-Hyssar bij Plovdiv en de Kadi-Köpri (Turksch voor “de brug van den rechter”) +over de rivier Stroema; en nog onder de moderne Grieken in hun geschiedenis van de +brug over de rivier Arta en bij de Roemeniërs van de kerk “Curtea de Ardyesh”. Het +is zeer waarschijnlijk, dat zekere raadselachtige bas-reliefs, die ovale menschelijke +gezichten voorstellen, alleen met oogen, neus en mond, welke gevonden zijn onder de +cementen muren van oude gebouwen, eenig verband houden met genoemde wijze van offeren. +Er zijn drie zulke hoofden in het fort van Prins Dyouragy Brankovitch te Smederevo +(Semendria) niet ver van Belgrado aan de binnenzijde van den middelsten slottoren +aan de Donauzijde, en twee andere tegen den buitenmuur van het klooster Rila vlak +bij de Doupitchka Kapiya. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.14" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Begrafenisgebruiken.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende het beleg van Constantinopel in het jaar 626 verbrandden de Serviërs hun +dooden. De Russen deden hetzelfde gedurende de veldslagen bij Silistria, 971. In later +tijd <span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span>werden in alle deelen van Rusland begrafenisdiensten gehouden, waarna de overblijfselen +der dooden werden begraven. +</p> +<p>De Slaven van Noord-Rusland waren gewoon de asch van den doode in een of ander klein +vaatwerk te bewaren, dat zij dan op een pilaar aan den openbaren weg plaatsten; die +gewoonte bleef zelfs in de twaalfde eeuw bestaan bij de Vyatitchs van zuidelijk Rusland. +Deze begrafenisgebruiken zijn het langst bewaard gebleven bij de Litthauwers; de laatste +heidensche begrafenis, welke vermeld wordt, is die van Keystut, den broeder van groothertog +Olgerd, in het jaar 1382. Hij werd verbrand met zijn paarden, wapenen, valken en honden. +</p> +<p>Er bestaan nog rechtopstaande steenen, zware steenen platen, of vierkante blokken, +zelfs kolommen, die in de Middeleeuwen <i lang="sr">kami</i> werden genoemd, of <i lang="sr">bileg</i>, en nu <i lang="sr">stetjak</i> of <i lang="sr">mramor</i>. Zulke steenen worden in grooten getale vlak bij elkaar gevonden; er zijn er bijvoorbeeld +meer dan 6000 in de provincie Vlassenitza en 22,000 in geheel Herzegowina; eenige +worden ook in Dalmatië aangetroffen, bijvoorbeeld in Kanovli en in Montenegro te Nikshitch; +in Servië worden ze echter alleen in Prodigne gevonden. Deze steenen zijn gewoonlijk +versierd met primitieve nabootsingen van het werk van Romeinsche beeldhouwers; bogen +op kolommen, plant- en boommotieven, zwaarden en schilden, de figuren van krijgslieden, +die bogen dragen, ruiters, herten, beren, wilde zwijnen en valken; er zijn ook tafereelen +van mannen en vrouwen, die samen dansen en spelen doen. +</p> +<p>Het symbool van het kruis duidt er op, dat het Christendom zijn intrede gedaan heeft. +Inscripties verschijnen pas na de elfde eeuw. Veel grafsteenen hebben klaarblijkelijk +hun oorsprong in de Middeleeuwen. Eenige graftomben, die ver van de dorpen zijn gelegen, +worden in de kronieken genoemd bij het aanduiden der grenzen van grondgebieden, bijvoorbeeld +Bolestino Groblye (het kerkhof van Bolestino), bij Ipek en Druzetin Grob (de graftombe +van Druzet). In Konavla bij Ragusa was er in het jaar 1420 een punt, waar belangrijke +wegen elkaar kruisten, bekend onder den naam <span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span>van “Obugonov Grob.” Zelfs in onze dagen is er daar een grafsteen zonder inscriptie +genaamd “Obugagn Greb.” Het is het graf van den landvoogd Obuganitch, een afstammeling +van de familie van Lyoubibratitch, beroemd in de veertiende eeuw. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.15" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Klassieke en Middeleeuwsche invloeden.</h3> +<h3 class="main"> +</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen het heidendom verdwenen was, gingen in de Zuid-Slavische legenden vele elementen +uit die der Grieken en Romeinen over. Er zijn zoowel verwijzingen naar de keizers +Trajanus en Diocletianus, als naar mythische personen. In de Balkan-staten wordt Trajanus +vaak verward met den Griekschen koning Midas. In het jaar 1433 hoorde de chevalier +Bertrandon de la Broquière van de Grieken te Trajanopel, dat deze stad gebouwd was +door keizer Trajanus, en dat deze boks-ooren had. De historicus Tzetzes noemt ook +de boks-ooren van dien keizer (<span class="trans" title="ō tia trayou"><span lang="grc" class="grek">ῶ τὶα τράυου</span></span>). In Servische legenden schijnt keizer Trajanus ook verward te zijn met Daedalus, +want hij wordt met oorlogs-vleugels aan zijn ooren voorgesteld. +</p> +<p>Aan den cyclus van Middeleeuwsche mythen danken wij ook het geloof aan de <i>djins</i> (reuzen), die in holen woonden, en die bekend zijn onder den Turkschen naam <i>div</i>—wat oorspronkelijk een Perzisch woord is. Het merkwaardige van hen was, dat zij maar +een oog hadden—zij zouden een varieteit van de cyclopen genoemd kunnen worden—en in +de Bulgaarsche, Croatische en Sloveensche mythologie worden zij ook genoemd. Aan de +oevers van de rivier Moratcha, in Montenegro, bevindt zich een weide, Psoglavlya Livada +genoemd, met een spelonk, waarin, naar gezegd wordt, nog in historische tijden zulke +schepsels hebben gewoond. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.16" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De verbreiding van het Christendom.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de heidensche Slaven de Romeinsche provinciën bewoonden, was het Christendom +beperkt tot de Byzantijnsche provincie. In Dalmatië werd na den val van Salona de +zetel van het aartsbisdom overgebracht naar Spalato (Splyet), maar in de pauselijke +bullen van de negende eeuw bleef het steeds <span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span>genoemd <i>Salonitana ecclesia</i> en het eischte voor zich de jurisdictie op over al de landen tot aan de Donau. +</p> +<p>Volgens Constantijn Porphyrogenetus namen de Serviërs in twee verschillende tijdperken +het Christendom aan, eerst gedurende de regeering van keizer Heraclius, die den paus +verzocht had een aantal priesters te zenden, om deze lieden tot het christendom te +bekeeren. Het is echter zeer goed bekend, dat de Slaven in Dalmatië, zelfs gedurende +de regeering van paus Johan IV (640–642) heidenen bleven; zonder twijfel verbreidde +het christendom zich langzamerhand van de Romeinsche steden van Dalmatië over de verschillende +Slavische provincies. De Croaten behoorden reeds tot de Romeinsche kerk, toen haar +priesters de Serviërs tot het christendom bekeerden, wat geschiedde tusschen de jaren +642 en 731, dat is na den dood van paus Johan IV en voor dat Leo de Isauriër zijn +betrekkingen met Rome had verbroken. +</p> +<p>De tweede bekeering van de Zuidelijke Slaven, die nog heidenen waren gebleven, geschiedde +omstreeks 879 door keizer Basilius I. +</p> +<p>In het begin drong het christelijk geloof slechts oppervlakkig door, omdat de menschen +de Latijnsche gebeden niet begrepen, noch de geestelijke boeken. Het schoot veel vaster +en sneller wortel, toen de oude Slavische taal werd gebruikt in de kerkdiensten. +</p> +<p>Tengevolge van de verschillen, die zich voordeden, over beelden en den vorm, die hun +eeredienst zou aannemen, verminderde de geestdrift voor de bekeering der heidenen +door de Latijnsche kerk aanmerkelijk. In de Byzantijnsche provincies was het echter +niet noodig bijzondere pogingen in het werk te stellen om de bevolking te kerstenen, +want deze Slaven kwamen in voortdurend contact met de Grieksche Christenen, wier geloof +zij zonder dwang overnamen. +</p> +<p>Door de Slavische benaming van plaatsen, die in zekere, officieele lijsten voorkomen, +kan men zien, dat door de Grieksche kerk nieuwe bisdommen gevestigd werden, uitsluitend +voor de Slaven. De bisschoppen leidden hun diensten in het <span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span>Grieksch, maar de priesters en monniken, die geboren Slaven waren, predikten en leerden +het volk in zijn eigen taal. Aldus bereidden zij den grond voor de groote Slavische +apostelen. +</p> +<p>De Slavische apostelen van Salonica, Cyrillos en zijn oudere broeder Methodius, waren +zeer geleerde mannen en wijsgeeren. De voornaamste van de twee Cyrillos was priester +en bibliothecaris van het patriarchaat, daarbij was hij professor in de philosofie +aan de Universiteit van het Keizerlijk Paleis te Constantinopel en hij was zeer geëerd +om zijn geleerdheid in geestelijke dingen. Hun groote werk begon in 862 met de zending +naar keizer Michael III, waarmede de Moravische vorsten Ratislav en Svetopluk hen +belastten. +</p> +<p>De Moraviërs waren reeds tot het Christendom bekeerd, maar zij verlangden leeraars +in hun midden te hebben, die bekend waren met de Slavische taal. Voordat de broeders +zich op reis begaven, stelde Cyrillos het Slavische alphabet samen en vertaalde het +Evangelie. +</p> +<p>Zoo werden deze Heilige Boeken voor de Serviërs geschreven in een taal, waarmede zij +bekend waren en de leerstellingen van den grooten Meester verdreven langzaam maar +gestadig den ouden primitieven godsdienst, die den vorm van zuiver naturalisme had +aangenomen. De aanbidding der natuur verdween echter niet geheel en heeft zich zelfs +tot op onze dagen in het volksgeloof op het Balkanschiereiland gehandhaafd. In de +folklore van deze volken vinden we een aantal trekken van het godsdienstig leven en +het bijgeloof, afkomstig uit voor-christelijke tijden, want na een worsteling van +vele jaren hadden de heidensche plechtigheden nog slechts ten deele de plaats moeten +ruimen voor de kerkelijke ceremoniën van de Latijnsche en later van de Grieksch-Christelijke +Kerk, waartoe thans alle Serviërs, de bewoners van Montenegro, Macedonië en een gedeelte +van Bosnië behooren. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.17" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Bijgeloof.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De fundamenten van het christelijk geloof werden allesbehalve stevig gelegd op het +Balkanschiereiland, tengevolge <span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span>van het ontbreken van ontwikkelde priesters en het feit, dat de mensch nu eenmaal +gehecht is aan het oude overgeleverde geloof. Hierin moet waarschijnlijk de verklaring +gezocht worden voor het verschijnsel, dat de christelijke godsdienst hen nooit in +het hart gegrepen heeft. Zelfs in onzen tijd is het bijgeloof vaak nog sterker dan +de godsdienst en verdringt dien soms geheel. Het geheele dagelijksch leven van den +zuidelijken Slaaf is doorweven van allerhande bijgeloof. Zijn bijgeloof hecht een +bepaalde beteekenis aan ’t geen gebeurt, als hij ’s morgens opstaat; vooral aan ’t +geen hij het eerst ziet; hij is er bijvoorbeeld zeker van een ongelukkigen dag te +zullen hebben, als zijn eerste ontmoeting die met een monnik is, als hij een huis +bouwt, dan moet eerst een “gelukkige plek” gevonden worden voor het fundament. ’s +Nachts wil zijn bijgeloof, dat hij op een bepaalde manier ligt; hij geeft er nauwlettend +acht op, of de hanen tijdig kraaien en of de honden veel blaffen en hoe ze blaffen. +Hij hecht groote waarde aan het oogenblik, waarop de donder het eerst wordt gehoord, +aan de soort regen die er valt, aan de wijze, waarop de sterren schijnen—of in het +geheel niet schijnen, en met groote bezorgdheid neemt hij een stralenkrans om de maan +waar en het schijnen van de zon door een wolk. +</p> +<p>Al deze dingen zijn voorteekenen en maken indruk op zijn bijgeloovig gemoed. Grooten +invloed hebben zij op zijn handelingen. Als hij bij voorbeeld van plan is aan een +jachtpartij deel te nemen, dan tracht hij uit die voorteekenen te voorspellen, of +er wild zal zijn of niet; hij gelooft, dat hij zeker wat zal schieten, als zijn vrouw +of zuster (of eenig ander hem goed gezind persoon) over zijn geweer springt, voordat +hij zijn honden roept. Vooral in het landbouwbedrijf neemt het bijgeloof een groote +plaats in. Voor enkele bijgeloovigheden is het mogelijk zeer goede verklaringen te +geven; voor andere echter is het vergeefs zoeken naar een redelijken grond. Ondanks +dat worden alle voorschriften en waarschuwingen, die met het bijgeloof samenhangen, +algemeen in acht genomen, omdat het volk met de moedermelk inzuigt: “het is goed zoo +te doen” <span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span>of uitgaat van de stelling: “onze voorouders deden altijd zoo en waren gelukkig, waarom +zouden wij niet evenzoo doen?” +</p> +<p>Het gedijen van vruchtboomen en het rijpen van de vrucht wordt bevorderd door toovermiddelen. +Een groot aantal feesten wordt georganiseerd, om zich een vruchtbaar jaar te verzekeren +of om overstroomingen, hagelslag, droogte, vorst en andere onheilen te voorkomen. +Het grootste aantal bijgeloovigheden heeft betrekking op het dagelijksch leven, vooral +op geboorte, huwelijk en dood. Toovermiddelen worden gebruikt om een toekomstigen +bruigom of bruid te ontdekken, een jonge man verliefd te doen worden op een meisje +of omgekeerd; ook wel, als dat gewenscht lijkt, hun wederkeerigen haat op te wekken. +</p> +<p>Tot toovermiddelen neemt men zijn toevlucht om de wenschen, die de bruid koestert +omtrent de kinderen, die zij hoopt te krijgen, vervuld te zien. Men tracht hun aantal +en geslacht te bepalen, hun gezondheid te voren vast te stellen en de omstandigheden +zoo te regelen, dat ze een gunstigen invloed op de geboorte hebben. Men gelooft, dat +de dood slechts kan komen, als de aartsengel Michael een ziel uit een lichaam verwijdert +en dat kan slechts op den vastgestelden dag gebeuren. +</p> +<p>De voornaamste nationale gewoonten van de Zuidelijke Slaven gaan gepaard met een menigte +bijgeloovigheden. Daar de Serviërs het sterkst in aantal zijn onder de Balkanslaven +zullen wij eenige van hun gewoonten nader beschouwen, om aan te toonen, hoe weinig +van den waren christelijken geest te vinden is in sommige van hun godsdienstige plechtigheden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.18" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het huwelijk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Als een kind in een Servische familie geboren wordt, dan wenschen de vrienden den +ouders geluk met de woorden: “het zij u gegeven te leven, tot ge de groene kransen +moogt zien!” hetgeen wil zeggen: leven tot hun kind getrouwd is. De huwelijken worden +het meest in het najaar gesloten, in het bijzonder tegen Kerstmis, zeldzamer in den +zomer. Indien ouders van plan zijn een bruigom voor hun dochter of een bruid voor +<span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>hun zoon te zoeken, dan nemen ze de geschiedenis gewoonlijk een heel jaar lang in +overweging. Hun zoon of dochter vergezelt hen naar verschillende bijeenkomsten, om +daar iemand te ontmoeten, die geschikt is de echtgenoot van hun dochter te worden +of de vrouw van hun zoon. Indien een dochter is ingelicht omtrent de beslissing harer +ouders, moet zij zich haasten met haar voorbereidselen: zij moet zorgen, dat de bochtchaluks<a class="noteRef" id="xd31e1477src" href="#xd31e1477">9</a> (huwelijksgeschenken), die zij moet uitdeelen onder de bruiloftsgasten (svati of +svatovi) spoedig gereed zijn. Deze geschenken zijn meestal artikelen, die zij eigenhandig +maakt, zooals sokken, kousen, hemden, handdoeken en reisdekens. Gewoonlijk wordt het +huis schoon gemaakt en misschien vergroot voor het huwelijk. Als alle toebereidselen +zijn getroffen, dan mag het gerucht van haar aanstaand huwelijk zich door het dorp +verspreiden. Daar de huwelijken gewoonlijk door de ouders worden vastgesteld, komen +verbintenissen uit liefde helaas zelden voor. Schaken wordt beschouwd als iets phenomenaals. +Er zijn echter gevallen, waarin de jongelieden zich niet voegen naar den wil hunner +ouders met betrekking tot het huwelijk. Indien een meisje verliefd is geworden op +een jongen man, kan zij haar toevlucht nemen behalve tot de gewone middelen en methoden, +tot beroepstoovenaressen. Listen, die door deze helpsters in de liefde wel worden +aanbevolen, zijn bijv.: Het meisje kijkt door den bek van een gebraden speenvarken +(dat gedood is voor het Kerstfeest) naar haar geliefde, waardoor hij beslist krankzinnig +verliefd op haar wordt. Het voorwerp harer liefde zal van minnesmart om haar sterven, +als zij naar hem kijkt door een gat in een kers of een andere vrucht; zij is er even +zeker van zijn genegenheid te verwerven, indien zij er in slaagt de aarde om te keeren +onder een afdruksel van zijn rechtervoet. Deze en veel dergelijke toovermiddelen worden +gewoonlijk toegepast op of omstreeks St. George’s dag (23ste April <abbr title="oude stijl">O.S.</abbr>) +</p> +<p>Ook jonge mannen nemen hun toevlucht tot tooverij, indien <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>zij de liefde willen opwekken van het een of andere ongevoelige meisje. Indien bijvoorbeeld +de jonge man zich op een Vrijdagnacht, klokke twaalf naar het erf begeeft bij de woning +van de jonkvrouwe van zijn hart en daar een boom drie maal schudt en even zooveel +keeren haar voornaam noemt, zal zij zeker aan zijn verlangen gehoor geven en zijn +liefde beantwoorden. Een even onfeilbaar middel is een bepaalde visch te vangen en +die bij zijn hart te laten sterven; daarna het vleesch te braden, totdat het geheel +verkoold is, de <span class="corr" id="xd31e1487" title="Bron: overblijfrelen">overblijfselen</span> tot poeder te stampen en dit stilletjes in water of een anderen drank te doen.—Indien +het meisje overgehaald kan worden het te proeven, kan zij er niet meer aan ontkomen +hem lief te hebben. Deze hulpmiddelen herinneren aan de bekende handeling van den +Franschen troubadour Pierre Vidal, om de liefde van zijn schoone patrones Donna Azalais +de Baux te winnen. ’t Was een recept, dat succes in de liefde beloofde, afkomstig +van iemand, die het van een Arabisch monument ontcijferd had. De dichter kreeg het +van Huges de Baux, een boosaardige, jeugdige ridder, de schoonbroer van de schoone +Donna Azalais. De lichtgeloovige Vidal moest op zekeren maannacht op een varken drie +keer rondom het kasteel van zijn geliefde rijden. Natuurlijk wist hij niet, dat zijn +snaaksche vriend al de bewoners op het terras had gebracht om deze belachelijke vertooning +gade te slaan. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.19" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Huwelijksonderhandelingen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Als de ouders zich een bruid voor hun zoon hebben uitgekozen, sturen zij iemand met +volkomen volmacht (navodagjya) naar haar ouders, om te vragen of zij al dan niet hun +toestemming tot een huwelijk van hun dochter met den jongeman willen geven. Daar huwelijken +zelden worden gesloten zonder de hulp van deze gevolmachtigden, zijn er een aantal +personen, wier eenig ambt het is over huwelijken te onderhandelen. Zij ontvangen een +som geld, indien hun diensten met succes worden bekroond. Naast geldelijke belooning +ontvangt de navodagyja van de toekomstige bruid op zijn minst <span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span>een paar sokken. Indien de vader van het meisje het voorstel niet aanvaardt, geeft +hij gewoonlijk geen beslist afwijzend antwoord, maar verschuilt hij zich achter het +een of ander voorwendsel; hij zegt bijvoorbeeld, dat zijn dochter nog te jong is, +of dat zij niet geheel gereed is met de voorbereidselen voor haar huwelijk. Maar als +de jongeman genade in zijn oogen vindt, en de vader bereid is zijn toestemming te +geven, dan antwoordt hij gewoonlijk, dat hij zijn dochter graag getrouwd zou zien +met zulk een uitnemend man, tenminste als het paar elkaar liefheeft. Dan wordt een +samenkomst voorbereid, ofschoon dit in werkelijkheid slechts een kwestie van vorm +is, daar de eindbeslissing in handen van de ouders zelf ligt, zonder dat de gevoelens +van den aanstaanden man en de vrouw daarbij veel gewicht in de schaal leggen. De ouders +vragen den jongelieden, of zij elkaar mogen lijden; gewoonlijk wordt een bevestigend +antwoord gegeven, waarop alle aanwezigen elkaar omhelzen. Geschenken worden gewisseld, +zoowel tusschen de ouders als tusschen den aanstaanden echtgenoot en zijn bruid. Deze +gebeurtenis wordt dikwijls gevierd door het afvuren van pistolen en geweren, teneinde +door het geheele dorp bekend te maken, dat er huwelijksfeesten op til zijn. Spoedig +na de plechtigheid, die de inleiding tot een verloving genoemd kan worden, brengen +de ouders van den jongeman en enkele zeer intieme vrienden een officieel bezoek aan +de woning der bruid. Het bezoek heeft gewoonlijk in den avond plaats en nadat de bruigom +aan de bruid een ring heeft gegeven, beginnen de feestelijkheden, die tot den volgenden +morgen duren. Eenige dagen later gaan de bruid en de bruidegom naar de kerk, door +enkele vrienden vergezeld en de priester doet hun de stereotiepe vragen, waaronder +deze: “Wenscht gij te trouwen uit vrijen wil?” Waarop zij om zoo te zeggen gedwongen +zijn “Ja” te antwoorden. +</p> +<p></p> +<div class="figure p040width" id="p040"><img src="images/p040.jpg" alt="En daar een boom driemaal schudt" width="497" height="720"><p class="figureHead">En daar een boom driemaal schudt</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.20" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De huwelijksprocessie.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een week voor den trouwdag, brengen beide families hun huis in gereedheid om een groot +aantal gasten te ontvangen, <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span>die zij gedurende verscheidene dagen zeer gastvrij onthalen. Zeer kort geleden nog +moest de huwelijksprocessie, indien de bruid in een verwijderd dorp woonde, soms verscheidene +dagen reizen om haar te halen en daar goede wegen, waarlangs voertuigen zich konden +voortbewegen, niet overal voorkwamen, was de geheele, lange stoet vaak genoodzaakt +den weg te paard af te leggen. Tot de huwelijksstoet behooren de <i>dever</i><a class="noteRef" id="xd31e1507src" href="#xd31e1507">10</a> (dat wil zeggen geleider van de bruid) die haar bij de heele reeks van plechtigheden +terzijde staat, in zekeren zin haar voogd; de <i>koom</i> (voornaamste getuige, die bij gelegenheid een soort peetvader van de kinderen wordt); +en de <i>stari-svat,</i> die de tweede getuige bij de huwelijksplechtigheid is. Gedurende de huwelijksplechtigheden +moet de koom achter den bruigom staan en de stari-svat achter de bruid. De stari-svat +is ook een soort ceremoniemeester op den huwelijksdag; hij bewaart de orde onder de +gasten, en presideert bij de huwelijksmaaltijden. De dever brengt ook zijn ouders +mee en de koom en de stari-svat moeten ieder vergezeld zijn van een bediende om hen +te assisteeren gedurende de plechtigheid. Deze twee getuigen moeten zorgen twee groote +was-kaarsen bij zich te hebben, die gewoonlijk versierd zijn met zijden kant en bloemen, +welke met veel andere geschenken aan de bruid worden aangeboden. +</p> +<p>Voor de processie zich op weg begeeft, vuren de jongelieden pistolen af en zingen +en dansen, terwijl de ouderen zich neerzetten en ververschingen gebruiken. De verschijning +van den bruigom in zijn huwelijksgewaad, waarbij de hoed met bloemen is versierd, +is het teeken, waarop een koor van meisjes de traditioneele huwelijksliederen inzet. +Als de rijtuigen klaarstaan om te vertrekken, zingen zij het volgende: +</p> +<div class="lgouter"> +<p class="line">Een valk vloog van het kasteel </p> +<p class="line">Met een brief onder zijn vleugel </p> +<p class="line">Laat den brief vallen op de knie van den vader, </p> +<p class="line">Zie, vader! De brief zegt u, <span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span></p> +<p class="line">Dat uw zoon ver zal reizen, </p> +<p class="line">Over veel stroomende rivieren, </p> +<p class="line">Door veel groene wouden, </p> +<p class="line">Totdat hij u een schoondochter brengt. </p> +</div> +<p class="first">Het <i>Tzigan</i>-(Zigeuners) korps begint zijn vroolijke melodieën, de bruidegom, de vaandeldrager +en andere jongelieden stijgen te paard, allen versierd met bloemen, de processie begeeft +zich op weg naar het huis van de bruid. De ruiters rijden meestal twee aan twee, pistolen +afschietend en zingende. De processie wordt steeds geleid door een vroolijken jongeling, +die een <i>tchoutoura</i> meevoert, (een plat houten vat) dat rooden wijn bevat. Het is zijn taak ieder, die +het huwelijksgezelschap op weg mocht ontmoeten, een dronk aan te bieden en hij heeft +het privilege gedurende het huwelijksfeest ten koste van iedereen grappen en geestigheden +ten beste te geven. Voor dien dag geniet hij de vrijheden van een hofnar en niemand +mag zijn geestige zetten kwalijk nemen, hoe ruw en onkiesch die soms ook zijn. +</p> +<p>Eenige schreden achter de tchoutouradrager rijdt de voïvode (generaal of leider), +wiens taak het is den eerste bij te staan in zijn geestige uitvallen en den vaandeldrager, +die de nationale vlag draagt; achter hen, in een rijkelijk met bloemen versierd voertuig, +rijden de bruidsmeisjes, die gekozen worden uit de familiebetrekkingen van den bruigom. +Met andere geschenken dragen de meisjes het trouwgewaad en de bloemen, die de vader +van den bruigom voor zijn aanstaande schoondochter heeft gekocht. Onmiddellijk achter +de bruidsmeisjes rijdt de bruigom tusschen den koom en den stari-svat. Daarna komen +andere bloedverwanten en gasten, twee aan twee in optocht. Soms leveren deze huwelijksprocessies +een zeer indrukwekkenden aanblik. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.21" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De aankomst.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Indien de huwelijksstoet het huis van de bruid nadert, wordt haar komst aangekondigd +door het afvuren van pistolen en geweren, waarop een aantal meisjes verschijnt, die +verschillende liederen zingen, waarin het verdriet wordt uitgedrukt <span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>over het vertrek der bruid uit het ouderlijk huis. In enkele deelen van Servië is +nog een vreemd, oud gebruik overgebleven; de vader van de bruid verlangt, dat aan +enkele voorwaarden wordt voldaan, eer hij bereid is de poorten van het binnenplein +voor den stoet te openen. Hij stuurt bijvoorbeeld een goed worstelaar, die de mannen +uit het gezelschap van den bruidegom uitdaagt. Een van de bruiloftsgasten moet hem +dan overweldigen, voordat de poorten worden geopend. Natuurlijk is de worstelproef +in den regel niet ernstig gemeend. In andere deelen van het land wordt als voorwaarde +gesteld, waarop den aangekomenen toegang wordt verleend, dat een hunner een pot of +ander terra-cotta vaatwerk, dat aan den top van den schoorsteen bevestigd is, er met +zijn pistool afschiet. +</p> +<p>Als aan zulke of andere voorwaarden tot genoegen is voldaan, wordt het huwelijksgezelschap +in huis toegelaten, en geleid naar tafels, beladen met gebraden lams- en varkensvleesch, +koeken, vruchten, wijn en cognac. De vader van de bruid geeft den vader van den bruidegom +de eereplaats en onmiddellijk naast hem zit de stari-svat, dan de koom en dan de bruidegom. +Als de gasten zijn gezeten, wordt er een groote, platte koek <i>(pogatcha)</i> voor den vader van den bruidegom neergezet en hij legt er eenige goudstukken op; +soms ook een geheele keten van gouden ducaten, die de bruid later om haar hals moet +dragen. Zijn voorbeeld wordt onmiddellijk gevolgd door den stari-svat, den koom en +al de andere gasten. Ten slotte haalt de vader van de bruid de huwelijksgift, die +hij zijn dochter meegeeft en plaatst die op den koek. Al het aldus verzamelde geld +wordt aan den stari-svat overhandigd, die het te zijner tijd aan de bruid zal geven. +Dan brengen de bruidsmeisjes het trouwgewaad naar het vertrek van de bruid, waar zij +haar met groote zorg en veel ceremoniën kleeden. Indien haar toilet gemaakt is, neemt +een van haar broers of, indien zij die niet heeft, een van haar naaste mannelijke +bloedverwanten, haar bij de hand om haar naar de verzamelde familie en vrienden te +geleiden. Zoodra zij verschijnt, begroeten de bruiloftsgasten haar met een levendig +vuur uit hun pistolen; de <span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span>bruidsmeisjes geleiden haar naar den bruigom, aan wien zij een bloemkrans aanbiedt. +Daarna wordt zij naar den stari-svat en den koom gebracht, wier handen zij kust. Indien +deze ceremonie is verricht, gaat zij het huis binnen, waar haar ouders op lage, houten +stoelen voor den haard zitten. Daar werpt zij zich neer, en kust den grond voor het +vuur. Dat is blijkbaar een overblijfsel van de vuuraanbidding, maar nu het symbool +van de vereering van den huiselijken haard. Zoodra zij is opgestaan, kust het meisje +de hand van haar vader en moeder, die haar, terwijl zij haar omhelzen, den zegen geven. +Nu brengt haar broer of bloedverwant, al naar het geval is, haar terug naar den bruigom +en geeft haar met inachtneming van alle vormen aan den dever over, die van dat oogenblik +zorg voor haar draagt en haar in de eerste plaats de geschenken geeft, die hij heeft +verzameld. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.22" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Terugkomst uit de kerk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nadat zij feest hebben gevierd en onthaald zijn, stijgen de gasten te paard en onvermoeid +hun pistolen afschietend begeven zij zich met de bruid naar de naaste kerk. Nadat +de godsdienstige <span class="corr" id="xd31e1550" title="Bron: cermoniën">ceremoniën</span> voorbij zijn, keert het bruiloftsgezelschap terug naar de woning van den bruidegom, +waar de bruid van haar paard of uit haar rijtuig moet stappen op een zak haver. Terwijl +de anderen het erf opgaan door de hoofdpoort, kiest de bruid meestal een anderen ingang, +omdat zij bevreesd is anders betooverd te worden. Zoodra zij binnenkomt, brengen de +familieleden van den bruigom haar een bak met verschillende soorten graan, die zij +op den grond uitstort, “opdat het jaar vruchtbaar moge zijn.” Dan brengen zij haar +een kind van het mannelijk geslacht, dat zij kust, en driemaal opheft. Daarna treedt +zij het huis binnen; onder haar armen heeft zij brooden en in haar handen flesschen +wijn—zinnebeelden van weelde en voorspoed. +</p> +<p>Ofschoon de bruiloftsgasten goed zijn onthaald in de woning der bruid, heeft de reis +hun eetlust opnieuw gewekt; daarom nemen zij in dezelfde volgorde als wij reeds genoemd +hebben <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>aan tafels plaats en worden zij onthaald op een groot feestmaal. Gedurende dit maal +geven de voïvodes en de tchoutouradrager evenals bij het vorige grappen ten beste +ten koste van iedereen. Deze vroolijke uitlatingen getuigen, zooals wij reeds hebben +gezegd, gewoonlijk niet van zeer goeden smaak, maar niemand voelt er zich door beleedigd, +en iedereen lacht hartelijk om de minste aardigheid. Gedurende dit feest, en terwijl +de jongelieden nationale dansen (kollo) uitvoeren en de traditioneele bruiloftsliederen +zingen, brengt de dever de bruid naar den drempel van haar vertrek (vayat) en geeft +haar over aan den koom, die haar nu binnenleidt, haar hand in die van den bruidegom +legt en hen alleen laat. De gasten blijven echter vaak in het huis tot het ochtendgrauwen, +drinkende en zingende. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.23" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Slava (of Krsno Ime)</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Deze gewoonte wordt beschouwd als een overblijfsel uit de tijden, toen de Serviërs +tot het christendom werden bekeerd. Iedere Servische familie heeft een dag in het +jaar, die bekend is als slava, gewoonlijk den een of anderen heiligendag, waarop zekere +ceremoniën worden vervuld, gedeeltelijk van godsdienstigen, gedeeltelijk van maatschappelijken +aard. De heilige, dien het hoofd der familie herdenkt als zijn beschermheilige of +naamheilige, wordt ook herdacht door zijn kinderen en hun afstammelingen. +</p> +<p>Eenige dagen voor de viering komt de priester naar het huis van iederen svetchar—den +man, die als hoofd der familie den heilige herdenkt—om het water te zegenen, dat voor +dit doel in een specialen bak gereed wordt gehouden, daarna besprenkelt hij het hoofd +van alle familieleden met het heilige water, waarin hij een klein takje bazielkruid +heeft gedoopt. Hij gaat daarop van kamer tot kamer om overal dezelfde ceremonie te +verrichten. +</p> +<p>Ten einde hun naamheilige aangenaam te zijn, vasten alle leden der familie een week +voor het feest. Den avond voor den heiligen dag wordt voor het beeld van den heilige +een <span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span> kaars aangestoken, die gedurende twee dagen blijft branden. Een of twee dagen voor +het feest bereiden de vrouwen een kolatch (een bijzondere koek, gemaakt van tarwebloem) +die ongeveer 37½ c.M. middellijn heeft en ongeveer 7½ c.M. dik is. De oppervlakte +is verdeeld in vier parten, doordat ze met een kruis is geteekend; elk vierde deel +heeft een schild waarop de letters <i><abbr title="Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum.">I.N.R.I.</abbr></i> staan. In het midden bevindt zich een cirkel, en daarbinnen en poskurnik (monogram +van deze initalen). Behalve de kolatch wordt een andere koek gemaakt van witte tarwe, +goed gekookt, en vermengd met poedersuiker, gehakte noten en amandelen. Deze wordt +kolyivo genoemd (letterlijk: “iets, dat met het mes is gedood”). Dit is blijkbaar +een reliquie uit heidensche tijden, toen men met kolyivo de dieren bedoelde, die op +het altaar werden geofferd. Toen de Serviërs bekeerd waren tot het christelijk geloof, +werd hun gezegd, dat de God der christenen en zijn heiligen geen dierenoffers en nog +minder die van een mensch verlangden, en dat daarvoor in de plaats gekookte tarwe +moest worden gebruikt. Wel eigenaardig is het, dat kolyivo slechts bereid wordt voor +die heiligen, van wie het volk gelooft, dat zij dood zijn en niet voor hen, van wie +verondersteld wordt, dat zij nog leven, wat bijv. het geval is met St. Elias (Elyah), +de beschermheilige van den donder, en daarom ook wel de “Donderaar” genoemd, de aartsengel +Michael en eenige anderen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.24" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Slava-ontvangavond.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op den vooravond van den Slavadag wordt er voldoende voedsel voor de twee volgende +dagen gereedgemaakt en tegen zonsondergang zijn al de tafels wel voorzien van ververschingen, +berekend op de komst van een groot aantal gasten. Vrienden en bloedverwanten worden +door een boodschapper, die daartoe speciaal wordt uitgezonden, genoodigd. In verschillende +door het gebruik geijkte vormen wordt deze uitnoodiging overgebracht; een er van is +de volgende: “Mijn vader (of mijn oom, al naar het geval is) heeft mij gezonden om +u zijn groeten te brengen en noodigt u heden avond in ons huis <span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span>om een glas cognac te drinken. Wij wenschen met u te deelen de zegeningen, die God +en onze beschermheilige over ons hebben uitgestort. Wij vragen u dringend te komen!” +Bij deze woorden overhandigt de boodschapper aan den genoodigden gast een tchoutoura, +gevuld met wijn en versierd met bloemen, waaruit de gast dan altijd een teug drinkt. +Daarna maakt hij het teeken des kruises en zegt: “Ik dank u; dat uw Slava een gelukkige +en voorspoedige zij!” Na den wijn geproefd te hebben, vervolgt hij: “Wij zullen ons +best doen om te komen. Wij zijn dankbaar voor de uitnoodiging, die ons ten zeerste +vereert.” Onveranderlijk spreekt hij deze woorden uit, hetzij hij werkelijk van plan +is de uitnoodiging aan te nemen of niet. +</p> +<p>Terwijl de boodschapper op weg is om de gasten uit te noodigen, zijn de vrouwen van +het huis bezig al de noodige toebereidselen te maken voor hun ontvangst. Elke gast +roept, als hij den drempel nadert: “O heer van het huis, zijt gij bereid gasten te +ontvangen?” Zoodra hij dat hoort, snelt de svetchar den gast tegemoet en begroet hem +met deze woorden: “Zeer zeker ben ik dat en ik hoop, dat er nog veel meer gasten komen +even welkom als gij!” Daarna treedt de gast binnen, omhelst den svetchar en zegt: +“Ik wensch u een zeer aangenamen avond en een gelukkige Slava!” En dan antwoordt de +gastheer als ware dat van zelf sprekend: “Ik dank u en heet u welkom in mijn huis!” +</p> +<p>Op dezelfde wijze worden de andere gasten begroet. Indien zij allen aanwezig zijn, +noodigt de gastheer hen uit hun handen te wasschen. Want geen Servische boer zou ooit +gaan zitten, om voedsel te gebruiken, voordat hij dit had gedaan. Daarna wijst de +gastheer ieder zijn plaats aan, altijd met stipte inachtneming van de volgorde, waarop +ieders rang hem aanspraak geeft. +</p> +<p>De meisjes van het huis dienen cognac rond aan de verzamelde gasten en deze wordt, +althans in den winter, gewoonlijk gewarmd, terwijl er honig of suiker aan is toegevoegd. +De gasten zijn intusschen blijven staan en wachten zwijgend en eerbiedig tot de ceremoniën +van de Slava zullen beginnen. +</p> +<p>De gastheer zet in het midden van de tafel een groote waskaars, <span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span>die hij niet aansteekt, alvorens het teeken des kruises driemaal gemaakt te hebben. +Daarna neemt hij een bak, waarin wat gloeiende asch ligt, plaatst daarin eenige stukjes +wierook en laat den geur dan opstijgen naar het heiligenbeeld, dat volgens de gewoonte +de eereplaats in de woning inneemt. Nog steeds met het wierookvat in de hand staat +hij enkele oogenblikken stil voor elken gast. Indien deze plechtigheid voorbij is +en er geen priester aanwezig is, noodigt de gastheer zijn gasten uit zelf hun gebed +op te zeggen. Veel Servische boeren hebben het talent om geïmproviseerde gebeden op +te zeggen en daar is bij deze ceremoniën altijd vraag naar. De gastheer geeft het +wierookvat aan zijn vrouw, wier plicht het is toe te zien, dat de damp van den wierook +elk deel van het huis bereikt. Daarna verbreekt de gastheer de stilte met het volgende +gebed: “Laat ons, o broeders, zeer eerbiedig bidden tot den almachtigen Heer, onzen +God, en tot de heilige Drieëenheid! O Heer, Gij almachtig en genadig Schepper van +Hemel en Aarde, bevrijd ons, wij bidden het u, van alle onvoorziene kwaad! O, Heilige +George! (hier noemt hij den naam van den beschermheilige, wiens feest zij vieren) +onze beschermheilige, bescherm ons en wees onze voorspraak bij den Heer onzen God; +wij, die hier verzameld zijn, vragen het u. Gij heilige Apostelen, gij vier Evangelisten +en pilaren, op wie de hemelen en de aarde rusten, wij, die zondaars zijn, smeeken +om uwe bemiddeling;” enz. Als het gebed is geëindigd, maken de gasten verscheidene +malen het teeken des kruises en dan begint het avondeten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.25" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Slava toasten.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende de eerste twee of drie gangen gaan de gasten door met cognacdrinken; wijn +wordt niet gepresenteerd, voordat zij vleesch hebben genomen. Bij het drinken van +het eerste glas wijn brengt de oudste gast, of de voornaamste in rang (gewoonlijk +is het de dorpsgeestelijke of de burgemeester) den eersten toast, waarvan evenals +van alle volgende de bewoordingen door de traditie zijn bepaald. In sommige deelen +van <span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span>Servië brengt de gastheer zelf den eersten toast op den aanzienlijksten van zijne +gasten uit, door tot hem de volgende woorden te richten: “Ik dank u, evenals al uw +broederen, voor de eer, die u mij genadiglijk bewijst mijn slava met uw <span class="corr" id="xd31e1588" title="Bron: tegenwoorheid">tegenwoordigheid</span> te vereeren. Laat ons het eerste glas drinken ter eere van den genadigen God. Waar +wijn in zijn naam gedronken wordt, daar moge altijd voorspoed zijn.” De voornaamste +gast aanvaardt den toast, maakt het teeken des kruises en antwoordt in de volgende +bewoordingen: “Ik dank u zeer, vriendelijke en milde gastheer! Moge uw slava u voorspoed +brengen, en laat ons dit tweede glas drinken ‘op het betere uur’.” De derde toast +is meestal ter verheerlijking van de Drieëenheid. In het Servisch: <i>Tretya-sretya, sve u slavu Svete Troyitze!</i> +</p> +<p>In enkele deelen van Servië worden er zeven of zelfs meer heildronken gebracht, maar +deze gewoonte vertoont gelukkig neiging om te verdwijnen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.26" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De ceremonie in de kerk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen staan al de leden der familie vroeg op, om het huis weer in orde +te brengen, en de svetchar gaat naar de naaste kerk. Hij neemt de kolyivo, de kolatch, +wat wijn, wierook en een waskaars mee. Al deze dingen plaatst hij voor het altaar, +waar zij gedurende den ochtenddienst moeten blijven, waarna de dienstdoende priester +in de slavakoek van onderen insnijdingen maakt, die overeenkomen met de lijnen van +het kruis aan de oppervlakte. Daarna breekt hij de koek en draait die in een cirkel +met behulp van den Svetchar, terwijl zij samen zekere gebeden opzeggen. Nadat deze +ceremonie geëindigd is, neemt de gastheer de eene helft van de koek, en laat de andere +helft voor den priester. Indien de kerk ver af ligt en de gastheer niet lang van huis +kan zijn, dan mag de slavakoek in zijn eigen huis door hem in tweeën worden gesneden +met behulp van zijn mannelijke gasten, onder het opzeggen van de voorgeschreven gebeden; +terwijl zij in een kring staan, houden zij de koek zoo, dat hun duim er op is geplaatst +en zij haar met vier vingers ondersteunen. +<span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch2.27" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het slava-feest.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Tegen den middag, eenige minuten voordat de zon haar hoogste punt bereikt, wordt een +deel van de slavakoek op de tafel geplaatst met een aangestoken kaars. Aan dit maal +in den middag worden gewoonlijk veel meer gasten genoodigd dan bij het avondeten van +den vorigen avond, bovendien heeft op dezen dag zelfs een vreemdeling—welke zijn godsdienst +ook moge zijn—het recht het huis binnen te gaan en gastvrijheid te verlangen. De koninklijke +Prins Marko had bijvoorbeeld veel vrienden onder de Turken en zij kwamen altijd als +gast op zijn slavadag. Al de gasten verheffen zich tegelijk van hun zetel, maken met +grooten eerbied een kruis, en in volmaakte stilte, met gevulde glazen, wachten zij +op de toespraak, die de Svetchar zal houden. Weer worden er drie of misschien meer +heildronken uitgebracht en aanvaard en natuurlijk worden even dikwijls de glazen geledigd +en weer gevuld, zelfs nog voor het maal van den middag is begonnen. Etend en drinkend +ter eere van God, de heilige Drieëenheid, de heilige slava, en zoo voort, blijft men +bijeen, tot laat in den nacht, wanneer de gasten zich herinneren, dat het tijd is +om naar huis te gaan. Velen brengen echter den geheelen nacht in het huis door en +blijven ook nog den volgenden dag. Eenige vereerders van goeden wijn ontzagen zich +soms niet drie achtereenvolgende dagen en nachten te blijven. Deze buitengewone toewijding +aan de heiligen werd vooral betoond te Nish en in den omtrek daarvan, en leverde den +beroemden Servischen romanschrijver Stephanus Strematz de stof voor een van de mooiste +en zonder twijfel een van de geestigste romans, die in Servië geschreven zijn. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.28" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De dag voor Kerstmis.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een ander feest, dat de Serviërs evenals andere volken met vele plechtigheden en gebruiken +van onmiskenbaar heidenschen oorsprong vieren, en dat aller hart met vreugde vervult, +is het Kerstfeest. Het is zelfs een bekende zegswijs van de <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>Serviërs, dat “er geen dag is zonder licht—noch eenige werkelijke vreugde zonder Kerstmis.” +</p> +<p>In den regel staat de Servische boer vroeg op, maar op den dag voor Kerstmis (Badgni +dan) is ieder nog vroeger dan gewoonlijk bij de hand. Want het is de dag, waarop ieder +lid van het gezin de handen vol werk heeft. Twee of meer der jonge mannen worden van +elk huis uitgezonden naar het bosch<a class="noteRef" id="xd31e1611src" href="#xd31e1611">11</a> om een jongen eikenboom te hakken en thuis te brengen, die <i>Badgnak</i> wordt genoemd. (De afleiding van het woord ligt in het duister, het is waarschijnlijk +afkomstig van den naam van een heidenschen God.) +</p> +<p>Als de jonge man, die den boom moet hakken, hem heeft uitgekozen, knielt hij neer +en woorden van begroeting prevelend en het bij deze gelegenheid gebruikelijk gebed +opzeggend, werpt hij er een handvol koren naar toe; daarna maakt hij driemaal het +teeken des kruises en draagt dan zorg den kant, waar hij begint met hakken zoo te +kiezen, dat de boom naar het Oosten moet vallen en wel juist op het oogenblik, dat +de zon zich boven den horizon vertoont. Hij moet er ook op letten, dat de boom bij +het op de aarde vallen geen takken aanraakt van een nabijstaanden boom, anders zou +meer dan waarschijnlijk de voorspoed van het huis in het komend jaar worden verstoord. +De stam van den boom wordt nu in drie blokken gehakt, waarvan het eene wat langer +is dan de beide andere. +</p> +<p>Tegen den avond, als alles gereed is en al de leden van de familie verzameld zijn +in de keuken, het voornaamste vertrek in de woning, wordt een groot vuur ontstoken +en het hoofd van de familie brengt plechtig de Badgnak binnen, die hij zoo op ’t vuur +plaatst, dat het dikke einde ongeveer 30 c.M. buiten den haard blijft; ondertusschen +spreekt hij op luiden toon zijn goede wenschen uit voor den voorspoed van het huis +en alle bewoners. +<span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p> +<p>Op dezelfde manier brengt hij de andere deelen van den Badgnak binnen, en als ze alle +drie branden, pakken de jonge herders het grootste blok vast, want zij gelooven door +zoo te doen zich de gehechtheid hunner schapen aan haar lammeren te verzekeren, van +de koeien aan haar kalveren en van alle andere dieren aan haar jongen. +</p> +<p>Op dit oogenblik brengt het oudste lid der familie een bos stroo en overhandigt dien +aan de huisvrouw, aan wie hij tegelijkertijd “een goede en gelukkige Badgni dan” wenscht. +Dan werpt zij een handvol koren naar hem toe, dankt hem voor het stroo en begint in +de keuken en aangrenzende kamers het stroo op den vloer uit te strooien onder het +nabootsen van het geklok der hennen, terwijl de kinderen haar vroolijk volgen en de +geluiden nabootsen, die jonge kuikens maken. +</p> +<p></p> +<div class="figure p050width" id="p050"><img src="images/p050.jpg" alt="Terwijl de kinderen haar vroolijk volgen" width="495" height="720"><p class="figureHead">Terwijl de kinderen haar vroolijk volgen</p> +</div><p> +</p> +<p>Indien dit gedaan is, moet om te beginnen de moeder een gele kaars brengen en een +aarden bak, gevuld met brandende kolen. +</p> +<p>De vader maakt weer eerbiedig een kruis, steekt de kaars aan en doet wat wierook op +de asch. Intusschen hebben de overige familieleden zich al in een halven kring opgesteld, +waarbij de mannen rechts en de vrouwen links staan. Nu gaat de vader overluid gebeden +opzeggen en loopt van het eene einde van den halven kring naar het andere; voor ieder +staat hij een korte poos stil, opdat de damp van den rookenden wierook in het wierookvat, +dat hij in zijn rechterhand houdt, ieder op zijn beurt in het gelaat komt. De gebeden, +die zij bij deze gelegenheid opzeggen, duren ongeveer vijftien of twintig minuten +en verschillen in bijna elk district. Na vijftien gebeden nemen zij allen plaats voor +het avondeten, dat niet neergezet is op een tafel, maar op den grond. Want het wordt +als een goede orthodoxe gewoonte beschouwd om op den avond voor Kerstmis zakken over +den steenen of leemen vloer te leggen en kussens in plaats van stoelen te gebruiken. +Gedurende het avondeten, waarbij geen vleesch wordt gebruikt, drinkt de huisvader +met geestdrift heildronken op de Badgnak, daarbij gelijktijdig zijn wenschen uitsprekende +voor hun aller <span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span>voorspoed in het nieuwe jaar. Hij giet ook een glas wijn over de uitstekende einden +van het blok. In verscheidene deelen van Servië vasten al de boeren—mannen, vrouwen, +zelfs kleine kinderen—de vijf en veertig dagen voor Kerstmis; zij onthouden zich van +vleesch, eieren en melkspijs en eten eenvoudig groenten en vruchten. +</p> +<p>Als het avondeten voorbij is, gaat de geheele familie naar bed, behalve een der jonge +mannen, die bij het vuur blijft, om toe te zien, dat de Badgnak niet geheel verbrandt +en het vuur niet uitdooft. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.29" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Kerstdag.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Algemeen neemt men aan, dat de plechtigheden en gebruiken bij dit kerkelijke feest, +dat wij Serviërs in onze eigen taal Bojitch noemen, wat “de kleine God” beteekent, +niets anders zijn dan min of meer gewijzigde vormen van aanbidding van den heidenschen +god Dabog (of Daybog), dien wij al genoemd hebben. +</p> +<p>Onze heidensche voorouders waren gewoon een varken aan hun zonnegod te offeren en +in onzen tijd is er geen enkel huis in geheel Servië, waar met Kerstmis niet als een +van zelfsprekend feit, gebraden varkensvleesch wordt opgediend. De mannen en jongens +van het gezin staan op dien dag heel vroeg op, om een groot vuur op het erf aan te +leggen en een speenvarken aan een spit te braden, waarvoor alle voorbereidselen op +Badgni dan gemaakt zijn. Op het oogenblik, dat men het kleine varken boven het vuur +houdt, wordt er om het te begroeten, heftig met pistolen of geweren geschoten. Daar +schot na schot valt, is het duidelijk, dat het geheele dorp in beweging is. Want bijna +al de gezinnen in het dorp houden deze gewoonte in eere en elke jongeman beschouwt +het als zijn natuurlijke plicht een pistool af te schieten, zoodat de naburige heuvelen +telkens weergalmen, alsof er een aanhoudende schermutseling plaats heeft. Nog vroeg +in den morgen gaat een der meisjes naar den gemeenschappelijken put om drinkwater +te halen, en als zij den put bereikt, brengt zij hem haar groet, <span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span>wenscht hem een gelukkigen Kerstmis en werpt er gelijktijdig een handvol koren en +een bosje of soms alleen een takje bazielkruid in. Het koren wordt geofferd in de +hoop, dat de oogst even overvloedig moge zijn als het water, en van het bazielkruid +verwacht men, dat het het water altijd helder en zuiver houdt. De eerste beker water, +dien zij ophaalt, wordt gebruikt voor het maken van een koek (<i>Thesnitza),</i> die aan den middagmaaltijd in evenveel stukjes wordt gebroken, als het gezin leden +telt. Een zilveren geldstuk wordt in het deeg gedaan en hij of zij, die het vindt, +wordt beschouwd als een lieveling van het geluk in het komende jaar. +</p> +<p>Gedurende den morgen verwacht elk huis een bezoeker (polaznik), die gewoonlijk een +jonge knaap is uit een naburig huis. Als de polaznik het huis binnen gaat, breekt +hij een klein takje van het einde der smeulende Badgnak, terwijl hij het hoofd van +het gezin begroet met de woorden: “Christus is geboren!” en al de anderen antwoorden +hem met den kreet “waarlijk, Hij is geboren.” De moeder werpt een handvol tarwe naar +hem toe. Dan nadert hij den haard en slaat herhaaldelijk op de Badgnak met het takje, +dat hij afgebroken heeft, zoodat duizenden vonken den schoorsteen in vliegen, daarbij +spreekt hij zijn heilwenschen uit: “Moge de Heilige Kerstmis dit huis even veel schapen, +even veel koeken, even veel bijenkorven (en zoo voort) geven, als er vonken in dit +vuur zijn!” Dan legt hij op de Badgnak, hetzij een zilveren, hetzij een gouden geldstuk, +dat het hoofd van het gezin behoudt om den smid te geven teneinde het door het ijzer +te smelten als zijn nieuwe ploeg wordt gemaakt, want, naar hij meent, is dit een onfeilbaar +middel om den grond vruchtbaarder te maken en van tegenspoed bevrijd te blijven. De +polaznik wordt natuurlijk uitgenoodigd te blijven en deel te nemen aan den maaltijd +en daarna wordt hem een koek voorgezet, die ook een geldstuk bevat, soms van goud, +soms van zilver. +</p> +<p>Na den maaltijd gaan al de jongelieden naar buiten om de een of andere sport te beoefenen, +meestal sledevaren, terwijl de ouderen zich verzamelen rondom een gooslar (een nationalen +<span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>zanger) en veel, ja eindeloos vermaak scheppen in het luisteren naar zijn voordracht +van hun oude balladen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.30" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Dodola, een godsdienstige plechtigheid.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De onheilen, die de Servische boeren het meest vreezen, zijn van tweeerlei aard—droogte +en zeer hevige stormen. In de heidensche tijden was er een godin, die, naar men geloofde, +heerschappij had over de wateren en den regen. Toen de Serviërs tot het christendom +bekeerd waren, kenden zij de macht om den oceaan, rivieren en stormen te bedwingen +aan St. Nicolaas toe; en de Dalmatiërs, zeevarende lieden, bidden nog altijd alleen +tot hem; terwijl men in het hartje van Servië, waar de boeren geen begrip hebben van +wat groote schepen, en nog minder van wat zeeën en meren zijn, zijn toevlucht neemt +tot de geliefde godin Doda of Dodola, telkens als er een overmatig lange droogte heerscht. +</p> +<p>De Dodola is een zeer bijzondere godsdienstige plechtigheid. Gewoonlijk wordt een +Zigeunermeisje ontkleed en dan dicht omwikkeld met gras en bloemen, zoodat zij er +bijna geheel onder verborgen is. Zij draagt een wijden krans van wilgentakken, doorweven +met wilde bloemen om haar middel en heupen en in dit fantastisch gewaad moet zij in +het dorp dansende van huis tot huis gaan, terwijl elke huisvrouw een emmer water over +haar uitstort en degenen, die haar vergezellen een lied zingen, dat tot refrein heeft: +Oy Dodo, oy Dodole. +</p> +<div class="lgouter"> +<p class="line">Val, o regen! en lieflijke dauw! </p> +<p class="line">Oy, Dodo! Oy Dodole! </p> +<p class="line">Verfrisch onze weiden en akkers! </p> +<p class="line">Oy, Dodo! Oy Dodole! </p> +</div> +<p class="first">In elken volgenden regel wordt telkens voor een andere graansoort of een andere plant +aan Doda gesmeekt er spoedig regen op te doen vallen. Dan geven de vrouwen van de +kleine hoeven haar geschenken, hetzij voedsel of geld; en de meisjes zingen andere +liederen voor haar, altijd in hetzelfde rhytme, bedanken, bieden haar goede wenschen +aan en vertrekken. +<span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch2.31" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Pinksterdagen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende de Pinksterfeesten gaan ongeveer vijftien meisjes, meestal Christen-Zigeunerinnen, +van wie een de Banierdraagster, een andere de koning en weer een andere de koningin +(kralyitza) voorstelt, gesluierd en begeleid door een groot aantal eerejonkvrouwen +van deur tot deur zingende en dansende het geheele dorp door. Haar liederen hebben +betrekking op het huwelijk, de keuze van een man of vrouw, het geluk van het huwelijksleven, +de zegen van het bezit van kinderen. Op elk vers van haar liederen volgt het refrein, +Lado, oy, Lado-leh!, wat waarschijnlijk de naam is van de oude Slavonische God der +Liefde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.32" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Palmzondag.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In den winter, juist voor den vastentijd, wordt het groote feest ter eere van den +Dood gevierd, waarbij allen plechtig hun gestorven bloedverwanten en vrienden herdenken +en zoodra komt niet Palmzondag, of allen vereenigen zich in de viering van het nieuwe +leven. +</p> +<p>Den voorafgaanden Zaterdag verzamelen de meisjes zich op een heuvel en dragen verzen +voor over de Opstanding van Lazarus en op Zondag, voor zonsopgang, komen zij op de +plaats samen, waar zij water putten en dan voeren ze haar landelijke dansen (kollo) +uit, terwijl zij daarbij een lied zingen waarin o.a. wordt meegedeeld, dat het water +dof wordt door het gewei van een damhert en helder door zijn oog<a class="noteRef" id="xd31e1667src" href="#xd31e1667">12</a>. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch2.33" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">St. George’s Dag.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Met St. George’s Dag, 23 April (Dyourdyev Dan), lang voordat de dag aanbreekt, staan +al de leden van een Servisch gezin op en nemen een bad in het water, waarin den vorigen +dag voor zonsondergang een aantal grassen en bloemen zijn geworpen—waarvan elk zijn +bijzondere beteekenis heeft. Van hem, die niet tijdig opstaat en door de zon in bed +wordt verrast, wordt gezegd, dat hij in ongenade is gevallen bij <span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span>St. George en dientengevolge maar weinig of geen geluk zat hebben, bij al wat hij +in de eerstvolgende maanden onderneemt. +</p> +<p>Men ziet in deze plechtigheid een bewijs, dat de Servische boeren daarmee hun onafhankelijkheid +van de verschillende invloeden der opnieuw ontwakende natuur verzinnelijken. +</p> +<p>Ieder, die hun volksgewoonten bestudeert, zal opmerken, dat elk jaargetijde op zijn +beurt de Serviërs noopt, wat bij een eenvoudig primitief volk ook zeer begrijpelijk +is, om ceremoniën in acht te nemen, die wijzen op de geheimzinnige betrekking, waarin +de mensch tot de natuur staat. +<span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e1194"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1194src">1</a></span> De mannelijke leden van een Servische familie blijven na hun huwelijk in het ouderlijk +huis wonen. Indien het huis te klein is, om het jonge paar te huisvesten, wordt het +familiehuis met een bijgebouw vergroot. Op deze manier kan het huis tot in het oneindige +uitgebreid worden en het is bekend, dat wel tachtig leden van een familie samen hebben +gewoond. Zulke familievereenigingen worden “zadrooga” genoemd. <a class="fnarrow" href="#xd31e1194src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1208"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1208src">2</a></span> Een van de hoofdpersonen in het drama van koning Nikita “<i>De Keizerin van de Balkanstaten</i>” is een krijgsman, genaamd Peroon. <a class="fnarrow" href="#xd31e1208src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1248"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1248src">3</a></span> Zie Prins Marko en de “Veela” bladz. 104. <a class="fnarrow" href="#xd31e1248src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1251"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1251src">4</a></span> Zie De dood van “Marko” bladz. 117. <a class="fnarrow" href="#xd31e1251src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1254"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1254src">5</a></span> Zie “Het bouwen van Skadar” bladz. 198. <a class="fnarrow" href="#xd31e1254src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1324"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1324src">6</a></span> Monnik Marcus van Seres: <span class="trans" title="Zētēsis peri boulcholachōn"><span lang="grc" class="grek">Ζήτησις περί βουλχολάχων</span></span>, ed. Lambros; <span class="trans" title="Neos Hellēnomnēmōn"><span lang="grc" class="grek">Νέος Ἑλληνομνήμων</span></span> I (1904) 336–352. <a class="fnarrow" href="#xd31e1324src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1354"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1354src">7</a></span> Pleiaden zijn ook bekend onder den naam Sedam Vlashitya. <a class="fnarrow" href="#xd31e1354src" title="Ga terug naar noot 7 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1373"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1373src">8</a></span> Zie “De Tsarina Militza en de Zmay van Yastrebatz” bladz. 130. <a class="fnarrow" href="#xd31e1373src" title="Ga terug naar noot 8 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1477"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1477src">9</a></span> Een Servisch woord van Turkschen oorsprong. <a class="fnarrow" href="#xd31e1477src" title="Ga terug naar noot 9 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1507"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1507src">10</a></span> Deze persoon is gewoonlijk een broer of een zeer intieme vriend van den bruigom. Hij +komt eenigszins overeen met den bruidsjonker, maar zijn functies zijn gewichtiger, +zooals blijken zal. <a class="fnarrow" href="#xd31e1507src" title="Ga terug naar noot 10 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1611"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1611src">11</a></span> Bosschen werden tot kort geleden beschouwd als gemeenschappelijk eigendom. Zelfs in +onze dagen staat het iederen boer vrij een Badgnak-boom te hakken in welk bosch hij +wil, al is het ’t eigendom van vreemdelingen. <a class="fnarrow" href="#xd31e1611src" title="Ga terug naar noot 11 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1667"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1667src">12</a></span> Aangehaald door den historicus Leopold von Ranke. <a class="fnarrow" href="#xd31e1667src" title="Ga terug naar noot 12 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e194">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk III. Servische nationale epische poëzie.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch3.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De belangrijkheid van de balladen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Dat het Servische volk—als Slavische en christelijke nationaliteit—niet geheel bezweek +onder den Ottomaanschen onderdrukker en dat de zuidelijke Slaven na bijna vijf eeuwen +van onderwerping aan den Turk nog een diep besef behouden hadden van hun nationale +idealen, is voornamelijk te danken aan de Servische nationale poëzie, die in het hart +der Balkan-Christenen een diepen haat tegen den Turk levendig heeft gehouden en onder +de onderdrukte Serviërs de herinnering levendig hield aan gemeenschappelijk ondernomen +pogingen van verzet, welke de nederlaag van den Turk op de slagvelden van Koumanovo, +Monastir, Prilip, Prizrend, Kirk-Kilisse en Scoetari ten gevolge had. +</p> +<p>Wie heeft deze gedichten geschreven? Wij zouden even goed kunnen vragen, wie is de +schrijver van den Ilias en de Odyssee? +</p> +<p>Indien Homerus het collectieve pseudoniem is voor een geheele reeks van Helleensche +nationale dichters, dan is “het Servische volk” dat van de nationale dichters, die +Servische epische gedichten door de eeuwen heen zongen en voor wie het onverschillig +was, of hun naam aan hun schepping verbonden werd. De taak van de geleerde Diascevastes +uit de eeuw van Pisistratus, welke zij met zooveel bekwaamheid vervulden in het oude +Hellas, is in Servië in het begin der negentiende eeuw ondernomen door een boer, die +zich zelf had gevormd, den beroemden Vouk Stephanovitch-Karadgitch. +</p> +<p>De eerste verzameling van Servische nationale gedichten, die hij neerschreef, zooals +hij ze opving van de lippen der gousslari (Servische nationale barden) werd voor het +eerst in 1814 te Weenen uitgegeven en niet alleen gretig gelezen in Servië en in de +letterkundige kringen van Oostenrijk en Duitschland, maar ook in andere deelen van +Europa. Goethe zelf vertaalde een der balladen en zijn voorbeeld werd weldra gevolgd +door anderen. +<span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span></p> +<p>Deze gedichten—gelijk ook uit de voorbeelden in dit boek blijkt—blijven stilstaan +bij den roem van het middeleeuwsche Servische rijk, die verloren ging op het noodlottige +slagveld van Kossovo (1389). +</p> +<p>Toen de Turken de Servische landen onderwierpen en de bloem der Servische aristocratie +verdreef, vonden deze mannen een toevlucht in de kloosters en dorpen, waar de Turksche +ruiterij nooit kwam. Daar konden zij gedurende eeuwen ongestoord blijven, bezield +door de welsprekendheid der Servische monniken, die het als hun plicht beschouwden +voor het volk achter hun oude muren de herinnering te bewaren aan oude koningen en +tzaren en aan het roemrijk verleden, waarin zij op het toppunt van hun macht stonden. +</p> +<p>Beroepsbarden trokken van het eene dorp naar het andere, in eenvoudige, tienlettergrepige +verzen de daden bezingend van Servische helden en Haïdooks (roofridders), de eenigen, +die nog weerstand boden aan de Turksche wreedheden. De barden brachten nieuws rond +van politieke en andere belangrijke gebeurtenissen, dikwijls meer of minder misvormd, +en de begaafde Serviërs—want begaafd waren zij en zijn zij nog—vonden het niet moeilijk +zich het verhaalde later te herinneren en aan anderen de geschiedenis weer over te +brengen, die hun in dichterlijken vorm was meegedeeld. Daar het rhytme van de gedichten +gemakkelijk is, en de nationale balladen doortrokken waren van den geest, die elken +waren Serviër bezielt, gebeurt het niet zelden, dat een boer, die eens een gedicht +heeft gehoord, niet alleen dat kan herhalen, zooals hij het gehoord heeft, maar ook +passages improviseert, ja, hij kan soms zelfs geheel oorspronkelijke balladen samenstellen. +</p> +<p>In Servisch Hongarije zijn scholen, waar de blinden deze nationale balladen leeren +en van de eene jaarmarkt naar de andere trekken, om ze voor te dragen voor de boeren, +die daar uit verschillende Servische landen samenkomen. Maar dit is niet de ware methode. +In de bergen van Servië, Montenegro, Bosnië en Herzegovina bestaat er geen gelegenheid +ze werktuigelijk te leeren; zij zijn aan allen van kindsbeen af bekend. <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>Indien in den winteravond de leden van een Servische familie rondom het vuur zijn +verzameld en de vrouwen spinnen, dan worden er gedichten opgezegd door hen, die ze +het best kennen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch3.2" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Goussle.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De balladen worden onveranderd opgezegd onder begeleiding van een primitief instrument +met één snaar, een <i>goussle</i> genaamd, dat in bijna elke woning wordt aangetroffen. De populaire Servische dichter +Peter Petrovitch liet ons in zijn meesterwerk <i><span class="sic" title="Verbetering: Gorski Vijenac">Gorsky Viyenatz</span></i> (“De Bergkrans”) de volgende regels na, die een spreekwoordelijke bekendheid hebben +gekregen. +</p> +<div class="lgouter"> +<div lang="sr" class="lg"> +<p class="line"><span class="sic" title="Verbetering: Đe se gusle u kući ne čuju">Dye se goussle u kutyi ne tchuyu</span> </p> +<p class="line"><span class="sic" title="Verbetering: Tu su mrtva i kuća i ljudi.">Tu su mrtva i kutya i lyoudi.</span> </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">(Het huis, waarin de goussle niet wordt gehoord, </p> +<p class="line">Is dood, en eveneens de menschen, die er wonen.) </p> +</div> +</div> +<p class="first">De oude mannen met volwassen zonen, die geen harden arbeid behoeven te doen, zeggen +de verzen voor hun kleinkinderen op, welke behagen scheppen in de rhythmische poëzie, +waaruit zij kennis putten van het verleden. Zelfs de abten van de kloosters achten +het niet beneden zich deze balladen voor te dragen en hun zang te begeleiden met de +eentonige klanken van de goussle. Maar de uitvoering draagt meer het karakter van +een voordracht dan van een lied. De snaar wordt slechts aan het eind van elk vers +even geraakt. In enkele deelen van Servië echter wordt op elke lettergreep den nadruk +gelegd door een streek met den strijkstok te doen en de laatste lettergreep wordt +wat uitgehaald. +</p> +<p>Deze epische tienlettergrepige versregels bestaan altijd uit vijf trochaeën; steeds +met een rust na den tweeden voet; en bijna elke regel is op zich zelf een volledige +zin. +</p> +<p>Er is nauwelijks een herberg of wijnhuis in eenig Servisch dorp, waar boeren te zamen +komen zonder een goussle-speler, om wien zij zich vereenigen en naar wiens voordrachten +zij met genot luisteren. Bij de feesten in de omgeving der kloosters, waar de boeren +in grooten getale samenkomen, dragen beroepsgousslars heldenzangen voor en doen daarbij +<span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span>in sommige passages hun gevoel zoo krachtig spreken, dat er ternauwernood een toehoorder +is, wiens wangen niet rijkelijk bedauwd zijn van tranen. De muziek is buitengewoon +eenvoudig, maar de eenvoud er van vormt een machtig en indrukwekkend contrast met +den overvloed van romantiek, die uit de heldendaden van den een of anderen lievelingsheld +spreekt—van den koninklijke Prins Marko bijvoorbeeld. +</p> +<p>Er zijn vele stoute overdrijvingen in deze nationale liederen en het is niet te verwonderen, +dat zij door Westersche critici onderschat werden, wat vooral het geval was met de +balladen, waarin de heldendaden van den geliefden Marko bezongen worden—die “zijn +zwaren staf omhoog werpt, zoo hoog, dat hij de wolken raakt, en weer opvangt in zijn +rechterhand, zonder van zijn trouw strijdros Sharatz af te stijgen”. +</p> +<p>Het kan zijn, dat de lezer nu en dan op een passage stuit, die hem wat ruw toeschijnt, +maar hij moet bedenken, dat de balladen gewoonlijk door eenvoudige, ongeletterde boeren +van geslacht tot geslacht werden overgedragen. De meeste van die, welke de daden van +den koninklijken Prins Marko tot onderwerp hebben, dateeren uit het begin der veertiende +eeuw, toen de gewoonten, zelfs in Westelijk Europa nog al afweken van die, welke nu +heerschen. Mijn vertalingen zijn echter zorgvuldig herzien door mevrouw C. H. Farnam, +die groote belangstelling voor het werk koesterde en beproefd heeft het oorspronkelijke +tot zijn recht te laten komen, ook daar, waar het ons wat ruw voorkomt. Nadat zij +eenigen tijd in Servië had doorgebracht—zooals vele edele Engelsche vrouwen gedaan +hebben—de gewonde helden van den Balkan-oorlog verplegende en hun pijnen met onuitsprekelijke +teederheid en toewijding verzachtende, voelde zij zich aangetrokken tot het natuurlijke, +aangeboren gevoel van eerlijkheid en tot den moed, die haar beschaafden geest in deze +eenvoudige Serviërs opviel en sedert strekte zich haar belangstelling ook uit tot +hun geschiedenis en letterkunde. Het is opmerkenswaard, dat de geschiedenis van de +Servische en andere Zuid-slavische volken, ontwikkeld als ze is door hun poëzie—zoo +al niet er <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>geheel door vervangen—daardoor nationaal eigendom is geworden, en zóó in de herinnering +van het geheele volk voortleeft, dat een reiziger uit het Westen verbaasd moet zijn, +als hij zelfs den meest onwetenden Servische boer hoort vertellen van de oude koningen +en tsaren, van de roemrijke dynastie van Nemagnitch en van de daden der nationale +helden uit alle tijdperken. +<span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e205">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk IV. Kralyevitch Marko; of de koninklijke prins Marko.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch4.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Marko Legenden.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marko was, zooals wij reeds gezien hebben, de zoon van koning Voukashin; zijn moeder +was koningin Helene, die de Servische troubadours in hun liederen en gedichten den +liefelijken, dichterlijken naam Yevrossima (Euphrosyne) gaven. +</p> +<p>Volgens de overlevering was de prins geboren in het kasteel van Skadar (Scoetari) +en zijn moeder, die de zuster was van den meest roemruchten en vermetelen aller ridders, +Momtchilo, droeg op haar zoon gelukkig veel van diens heldenmoed en veel van zijn +andere deugden over. +</p> +<p>Maar er is ook een andere legende, die even populair is, en daarin wordt beweerd, +dat Marko het kind was van een veela (feeën-koningin) en van een Zmay (een draak). +Zij, die hem deze laatstgenoemde afkomst toeschrijven, verklaren daaruit Marko’s geweldige +kracht, die hij dan van zijn vader, den draak, geërfd moet hebben; eveneens wordt +daarmee zijn fabelachtig uithoudingsvermogen aannemelijk gemaakt. +</p> +<p>In elk geval moet Prins Marko een buitengewoon aantrekkelijke persoonlijkheid geweest +zijn; hij maakte zulk een levendigen indruk op het gemoed van het Servische volk van +allen rang en stand, dat hij altijd geweest is, tot heden kon blijven en vermoedelijk +ook in de toekomst wel blijven zal onze meest geliefde held. Ja, er is geen Serviër +te vinden, zelfs niet in de verst verwijderde districten, die geen groote liefde koestert +voor Kralyevitch Marko en die u zijn geschiedenis niet kan vertellen. +</p> +<p>De heldendaden van dezen dapperen prins zijn gelukkig vereeuwigd door de nationale +barden, die zich allen beijveren hem in hun balladen en legenden te beschrijven als +een, die het recht lief had en alle onderdrukking haatte en de wreker was van alle +onrecht. Hij wordt zonder uitzondering voorgesteld als iemand van groote lichamelijke +kracht; zijn voornaamste <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>wapen was zijn zware oorlogsknuppel, die honderd pond woog, zestig pond staal en dertig +pond zilver, het overige was zuiver goud. Hierbij heeft men te bedenken, dat de zwaarden +en knuppels, die slechts door de menschelijke handen van zijn tegenstanders worden +gezwaaid, hem nooit kunnen dooden, zij kwetsen hem evenmin, en kunnen dezen held ternauwernood +raken. Hij is in haast alle legenden een bovennatuurlijke persoonlijkheid. +</p> +<p>Marko, die zich dikwijls ruw en overijld gedroeg, in het bijzonder tegenover de Turken, +wiens sultan hij zelfs geweldig ontstelde met de verhalen, die hij hem deed van zijn +vele bloeddorstige en oorlogzuchtige daden, is toch overal, waar daar melding van +gemaakt wordt, een zeer gehoorzame, liefhebbende en teergevoelige zoon voor zijn moeder; +en er waren gelegenheden, waarbij hij haar raadpleegde en haar raad opvolgde. +</p> +<p>Prins Marko was onbevreesd. +</p> +<p>Er werd gezegd, dat hij niemand vreesde dan God; en van nature was hij een hoffelijk +man jegens vrouwen. In Servië is het de gewoonte veel wijn te drinken, dien rooden +wijn, waarvan wij zoo dikwijls hooren; en deze gewoonte hield ook Marko in eere; maar +er wordt altijd gezegd, en algemeen geloofd, dat hij nooit dronken werd. +</p> +<p>De balladen bezingen ook koning Voukashin; Voukashin was gedurende de regeering van +Doushan den Machtige Staatsraad geweest. De hoofdstad van het rijk was Prizrend en +Marko werd toen door zijn vader aan het hof grootgebracht. Algemeen wordt verondersteld, +dat Marko eenigen tijd later den Keizer als secretaris en staatsraad bijstond en door +Doushan, toen deze zijn einde voelde naderen, met de zorg over zijn jongen zoon Ourosh +werd belast. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De trouweloosheid van Voukashin.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een ballade verhaalt, dat keizer Doushan de kroon had vermaakt aan Voukashin en bij +zijn laatsten wil had bepaald, <span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span>dat die vorst gedurende zeven jaar zou regeeren, doch dat hij na verloop van dien +tijd de regeering zou overdragen aan den tsarevitsch Ourosh. Niet alleen verlengde +koning Voukashin eigenmachtig zijn regeering tot zestien jaar, maar ook toen weigerde +hij beslist den schepter neer te leggen en wat meer zegt: hij riep zich zelf tot Tsaar +uit. De ballade beschrijft verder de onophoudelijke binnenlandsche beroeringen, die +den val van den Servischen Middeleeuwschen Staat verhaastten. En zoo komt zelfs in +de legende de rechtmatige toorn van het volk tegen de rebellen tot uiting en een jammerklacht +over den ondergang van het tsarenrijk, wanneer door de overlevering op Voukashin de +blaam en den vloek geworpen wordt van een overweldiger en verrader; hij wordt verfoeid +om zijn listigheid en trouweloosheid, terwijl zijn zoon Marko als de getrouwe verdediger +van Prins Ourosh, verheerlijkt wordt. Deze is de groote wreker van het onrecht, waaronder +de geheele natie gebukt gaat en men prijst hem steeds om zijn goed hart, zijn verdraagzaamheid +in politieke en particuliere aangelegenheden, zijn menschelijkheid en bovenal, omdat +hij steeds bereid was den strijd aan te binden voor de zaak van het recht. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het paard Sharatz.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Aan de geschiedenis van Marko dient vooraf te gaan een beschrijving van Sharatz, zijn +zeer geliefd, gevlekt strijdros, waarvan hij nooit scheidde. +</p> +<p>Sharatz is zonder twijfel ongeëvenaard. Er zijn verschillende lezingen van de gebeurtenis, +waarbij Marko in het bezit van hem kwam. Eenige barden verzekeren, dat Sharatz aan +Marko werd gegeven door dezelfde veela, die hem van het begin af begiftigd had met +zijn wonderbaarlijke kracht; maar er zijn anderen, die beweren, dat Marko eens een +veulen kocht, dat aan melaatschheid leed, en dat door den Prins zelf verpleegd werd, +zoodat het geheel genas. Hij leerde het wijn drinken en kweekte het op tot het prachtige +dier, dat het werd. +<span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p> +<p>Weer anderen zeggen, dat Marko in zijn jeugd drie jaar lang een heer diende en dat +hij als eenige belooning verzocht een keus te mogen doen uit de paarden, die toen +in de weide graasden. Zijn heer stemde er volgaarne in toe en Marko onderzocht, zooals +zijn gewoonte was, elk paard op zijn beurt door het bij den staart te nemen en rond +te draaien. +</p> +<p>Eindelijk, toen hij bij een bont veulen kwam, greep hij het bij den staart; maar dit +dier was niet in beweging te brengen en Marko kon het ondanks zijn grenzelooze kracht +geen stap van zijn plaats krijgen. Marko koos dat veulen en het groeide op tot zijn +geliefde Sharatz. +</p> +<p>De Serviërs van Veles noemen nog een groote vlakte bij Demir-Kapi “Markova Livada” +(weide van Marko). Sharatz beteekent “gevlekt” en men beweert, dat de huid van Marko’s +paard meer op de huid van een os dan op die van een gewoon paard geleek. +</p> +<p>De Prins gaf hem verschillende lievelingsnamen als Sharin of Sharo en bleef gedurende +de honderd en zestig jaren, die zij samen waren, innig aan hem gehecht. +</p> +<p>Dit merkwaardige dier was het snelste en sterkste paard, waarvan ooit iemand gehoord +heeft en dikwijls slaagde het er in de vliegende veela te achterhalen. Het was zoo +goed afgericht, dat het steeds het juiste oogenblik wist te kiezen, waarop het moest +knielen, om zijn meester voor een lansstoot van zijn tegenstander te redden. Het wist +precies, hoe het ’t ros van den tegenstander met zijn voorpooten kon raken. Indien +hij er lust in had, kon Sharatz zoo hoog springen als de lengte van drie lansen en +over een afstand van vier lansen; onder zijn hoeven sprongen glinsterende vonken en +de aarde, waarop hij trad, kraakte en stukken vlogen in alle richtingen; uit zijn +neusgaten kwam een trillende, blauwe vlam, ontstellend voor allen, die het zagen. +Hij beet vijandelijke paarden vaak de ooren af en in zijn leven verpletterde en vermorselde +hij een groot aantal Turksche soldaten. Marko kon gerust dommelen en soms zelfs gaan +slapen, indien hij door de bergen reed; al den tijd was hij veilig, want Sharatz hield +zorgvuldig <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>de wacht. Daarom voederde de Prins zijn strijdros met brood en wijn uit het vaatwerk, +dat hij zelf gebruikte en hij hield meer van hem dan van zijn eigen broer; en Sharatz +deelde, zooals hem ook toekwam, den roem van menige overwinning met zijn heer. Marko +reed nooit op een ander paard en samen worden zij beschreven als “een draak rijdende +op een draak.” +</p> +<p>Er zijn ongeveer acht en dertig gedichten en misschien tweemaal zooveel legenden in +proza, die een uitvoerige beschrijving geven van Marko’s indrukwekkende heldenfeiten, +en er is nauwelijks een Serviër of een Bulgaar te vinden, die er niet althans eenige +van kan voordragen. In den oorlog van Turkije tegen de Balkanstaten, 1912–1913 nam +een gouslar, indien hij niet moest vechten, zijn gousle<a class="noteRef" id="xd31e1773src" href="#xd31e1773">1</a> en droeg zijn makkers heldendichten voor, waarvan het grootste deel op Marko betrekking +had. De innige vereering, die de Serviërs dezen geliefden Prins toedragen, blijkt +een vaste band te zijn tusschen degenen, die nog in Servië zelf wonen en hen, die +naar allerlei andere landstreken verhuisd zijn. +</p> +<p>Er zijn natuurlijk verschillende verhalen over den dood van Marko. De in eenige legenden +vervatte overlevering, die het meest tot zijn landgenooten heeft gesproken en hun +dichterlijke verbeelding bijzonder heeft getroffen, is deze, dat hij nooit stierf. +Velen gelooven nog, dat hij zich terugtrok in een hol bij zijn kasteel te Prilip, +dat nog bestaat, om daar te rusten en dat hij daar nu slaapt. Nu en dan ontwaakt hij, +om te zien, of zijn zwaard al uit de rots is gekomen, waar hij het tot het gevest +in heeft gestooten. Als het zwaard uit de rots is, zal dit voor Marko het teeken zijn, +dat het oogenblik is aangebroken, om weer onder de Serviërs te verschijnen en het +Middeleeuwsche <span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span>keizerrijk te herstellen, dat bij den slag van Kossovo<a class="noteRef" id="xd31e1780src" href="#xd31e1780">2</a> verloren ging. +</p> +<p>Wat Sharatz betreft, hij eet nog steeds, maar zijn voorraad hooi is bijna op. +<span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko vertelt van wien het Keizerrijk zal zijn.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vier tabors<a class="noteRef" id="xd31e1823src" href="#xd31e1823">3</a> ontmoetten elkaar op de prachtige vlakte van Kossovo bij de witte kerk van Samodrezja<a class="noteRef" id="xd31e1826src" href="#xd31e1826">4</a>. Een leger werd aangevoerd door koning Voukashin; het tweede door den despoot<a class="noteRef" id="xd31e1829src" href="#xd31e1829">5</a> Ouglesha; het derde door voïvode Goyko en het vierde door tsarevitch Ourosh. De eerste +drie betwistten elkaar de erfenis van het rijk en waren gereed elkaar te doorsteken, +zoo vurig verlangden zij er allen naar te regeeren. Zij wisten niet, wie aangewezen +was als de opvolger van den tsaar en wie dus de rechtmatige erfgenaam van den troon +was. Koning Voukashin verklaarde: “Het keizerrijk werd aan mij nagelaten!” Voïvode +Goyko riep uit: “Neen! Het keizerrijk behoort mij”, en de despoot Ouglesha viel toornig +in: “Beiden vergist gij u, want weet, dat het rijk <i>mij</i> toebehoort”. +</p> +<p>De jeugdige tzarevitch bleef zwijgen, want hij was niet vrijmoedig genoeg om in tegenwoordigheid +van zijn hooghartige meerderen in jaren een enkel woord te zeggen. +</p> +<p>Koning Voukashin liet door een getrouw dienaar den aartsbisschop Nedelyko van Prizrend +naar de vlakte van Kossovo ontbieden om te zeggen, wie de rechtmatige heerscher over +het rijk was—want hij moest het weten, daar hij den roemruchten tsaar Doushan den +Machtige de laatste biecht <span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span>had afgenomen en tot zijn laatsten snik bij hem was gebleven. Bovendien wist men, +dat de aartsbisschop het archief onder zijn berusting had en dus in staat zou zijn +het testament van den keizer te toonen. Ook de despoot liet door zijn vlugsten boodschapper +een brief naar den aartsbisschop brengen; een derde werd geschreven door voïvode Goyoko, +die de bezorging opdroeg aan zijn specialen koerier en een vierde werd geschreven +en verzonden door Ourosh. +</p> +<p>Dit geschiedde alles in het geheim, maar de koeriers bereikten gelijktijdig Prizrend +en ontmoetten elkaar aan de poorten van Nedelyko’s woning. Nedelyko was juist bezig +den ochtenddienst in de kathedraal te leiden. De mannen waren woedend over het oponthoud +en zonder zelfs van hun paarden te stijgen, stormden zij als razenden het heilige +gebouw binnen, hieven hun karwats op en sloegen zelfs den goeden aartsbisschop, terwijl +zij hem toevoegden: +</p> +<p>“Hoor, o aartsbisschop Nedelyko! Spoed u onmiddellijk naar de vlakte van Kossovo. +Gij moet zeggen, wien het rijk toebehoort, want gij hebt de biecht ontvangen van den +roemruchten tsaar en hebt hem het laatste sacrament toegediend, en gij zijt het ook, +die de registers van den staat onder uw berusting hebt. Haast u, haast u, opdat wij +u niet van ongeduld het hoofd van het lichaam scheiden!” +</p> +<p>Aartsbisschop Nedelyko weende van smart bij de grievende vernedering en antwoordde +aldus: “Scheert u weg, gij dienstknechten van zeer machtige vorsten! Scheert u weg +uit het huis Gods! Eerst zal ik den dienst Gods beëindigen, en dan bekend maken in +wiens handen het rijk moet komen!” +</p> +<p>Daarna gingen de boodschappers naar buiten. Spoedig kwam de aartsbisschop en sprak +hen op de volgende wijze toe: “O mijn kinderen, boodschappers van den koning zelf +en van de prinsen! Ik ontving de laatste biecht van den doorluchten tsaar en diende +hem de sacramenten toe; maar over het keizerrijk of de aangelegenheden van den staat +sprak hij geen woord, want wij waren slechts vervuld van de zonden, die hij had bedreven. +Gij moet naar de stad Prilip gaan, want daar <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>is het kasteel van den koninklijken Prins Marko—Gij weet, dat Marko van mij lezen +en schrijven leerde; later was hij secretaris van den keizer en toen werd hem de zorg +toevertrouwd over de registers en hij zal zeker weten, wien de regeering over het +keizerrijk is opgedragen. Roept Marko naar de vlakte van Kossovo, opdat hij zegt, +wie nu tsaar is. Marko zal de waarheid zeggen, want hij vreest niemand dan God!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko wordt geroepen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De boodschappers begaven zich dadelijk op weg en sloegen, toen zij te Prilip kwamen, +tegen de deuren van het kasteel. Het geklop werd gehoord door Yevrossima en zij sprak +aldus tegen haar zoon: “O, Marko, mijn liefste zoon, wie kloppen daar beneden tegen +de poorten? Het is mogelijk, dat het boodschappers zijn van uw vader!” +</p> +<p>Marko beval de poorten te openen en toen de boodschappers binnen traden, bogen zij +met grooten eerbied en zeiden: “Dat God steeds met u zij, o, edele heer Marko!” +</p> +<p>De Prins legde vriendelijk zijn hand op hun hoofd en sprak: “Weest welkom, mijn kinderen! +Zijn de Servische ridders welvarend? En is alles wel met den doorluchten tsaar en +koning?” +</p> +<p>De koeriers negen weer onderdanig en zeiden: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, edele heer, zeer koninklijke Prins Marko. Allen zijn welvarend, ofschoon wij vreezen +op geen goeden voet met elkaar! De koning, uw vader, en de prinsen twisten ernstig +om het keizerrijk op de vlakte van Kossovo, dat uitgestrekte veld bij de kerk Samodrezja; +zij staan elk oogenblik op het punt elkaar met hun zwaarden te doorsteken, want zij +weten niet aan wien het keizerrijk rechtens toekomt. Gij, o edele Prins, wordt nu +opgeroepen om den erfgenaam van de keizerlijke troon aan te wijzen.<span class="corr" id="xd31e1855" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>De bard vertelt dan verder, hoe Marko naar Yevrossima ging en haar raad vroeg en ofschoon +het algemeen bekend was, dat Marko zelf de waarheid liefhad, smeekte zijn goede moeder +hem met de volgende woorden: “O, Marko, eenige zoon van je moeder! Dat op het voedsel, +waarmede gij werdt gevoed geen vloek ruste! Spreek geen onwaarheid, noch <span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span>om je vader aangenaam te zijn, noch om aan de eerzucht van je ooms te voldoen; maar +zeg, ik smeek het je, de waarheid voor God, opdat ge uw ziel niet verliest. Het zou +beter zijn om te komen, dan te zondigen tegen je ziel!” +</p> +<p>Marko nam de verzegelde documenten, besteeg Sharatz en reed naar de vlakte van Kossovo. +Toen hij de tent van zijn vader naderde, zag koning Voukashin hem en riep uit: +</p> +<p>“O, wat ben ik gelukkig! Hier is mijn zoon Marko; hij zal zeggen, dat het rijk mij +werd toegewezen, want natuurlijk weet hij, dat het overgaat van vader op zoon!” +</p> +<p>Marko hoorde dit, maar zei geen enkel woord, en wilde zelfs zijn hoofd niet naar de +tent des konings wenden. +</p> +<p>Toen de despoot Ouglesha Marko zag, sprak hij aldus: “O, hoe gelukkig voor mij! hier +is mijn neef Marko; hij zal ongetwijfeld zeggen, dat het rijk mij toebehoort. Wij +zouden samen regeeren als broeders!” Nog steeds bleef Marko zwijgen en wendde zijn +hoofd zelfs niet in de richting van de tent van zijn oom. +</p> +<p>Toen voïvode Goyko zijn komst bemerkte, riep hij uit: “O, dat is een geluk voor mij! +Daar is mijn lieve neef Marko; hij zal stellig zeggen, dat het rijk mij werd toevertrouwd. +Toen Marko een klein kind was, had ik de gewoonte hem hartelijk te liefkoozen, want +ik hield van hem als van een gouden appel en hij was mij altijd zeer dierbaar. Als +ik te paard uitreed, nam ik Marko altijd mee. O Marko, beste Marko, gij moet zeggen, +dat het rijk mij toekomt! In werkelijkheid zult gij het zijn, die als tsaar regeert +en ik zal uw rechterhand zijn, steeds gereed u als uw raadsman terzijde te staan!” +Marko zei nog steeds geen woord en zich houdende alsof hij <span class="corr" id="xd31e1867" title="Bron: voivode">voïvode</span> Goyko geheel niet zag ging hij regelrecht naar de tent, waarin de tsarevitch Ourosh +zich bevond en daar steeg hij van zijn Sharatz. +</p> +<p>Toen de jonge Ourosh hem zag, sprong hij op van het zijden kussen, waarop hij rustte +en riep uit: “Hoera! Ziedaar mijn peetvader Marko! Hij zal ons nu zeggen, wie de ware +tsaar is!” Zij omhelsden elkaar, vroegen naar elkaars gezondheid en namen op de rustbank +plaats, waarvan Ourosh juist was opgestaan. +<span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko vertelt de waarheid.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eenige tijd verliep; de zon ging onder; de nacht verstreek; de ochtend daagde en de +kerkklokken riepen allen op tot het doen van de ochtendgebeden. Na den dienst gingen +de koning, de prinsen en de groote heeren naar het kerkhof, waar zij plaats namen +aan tafels, suikerwerken aten en cognac dronken. Eindelijk sloeg Marko de oude documenten +open en zei overluid: +</p> +<p>“O, mijn beste vader, gij koning Voukashin! Zijt gij ontevreden met uw koninkrijk? +Dat het in een woestenij verandere, indien gij het zijt. O, dat gij een ander rijk +kunt begeeren! En gij, mijn oom, despoot Ouglesha! Zijt gij niet tevreden binnen uw +eigen grondgebied? Is het werkelijk te klein voor u, dat gij een rijk begeert, dat +aan een ander toebehoort? Dat het uwe ook in een woestenij verandere! En gij, mijn +oom, gij voïvode Goyko! Is uw hertogdom niet uitgestrekt genoeg voor u? Moge het ook +een woestenij worden! O, dat ook gij streven durft naar een ander tsarenrijk! Ziet +gij allen het niet en begrijpt gij het niet? Indien gij het niet ziet, moge dan, God +u evenmin zien kan! Het staat duidelijk geschreven in deze registers, dat het keizerrijk +aan Ourosh werd nagelaten. Van vader zal het overgaan op zoon. Aan dezen jongeling +behoort nu de keizerlijke kroon van zijn voorouders. Het was Ourosh, die door onzen +gestorven tsaar op zijn sterfdag tot zijn opvolger benoemd werd!” Toen koning Voukaskin +dit vernam, sprong hij op, trok zijn gouden yatagan en zou zijn zoon er mee doorstoken +hebben. De Prins vluchtte, achtervolgd door zijn vader, want het paste Marko niet, +te vechten met zijn vader, om dien misschien doodelijk te treffen. Marko liep de kerk +van Samodreza om; zijn vader zat hem vlak op de hielen, totdat zij driemaal de kerk +waren om geweest en toen, op het oogenblik, dat Voukashin zijn zoon zou bereiken, +sprak op eens een geheimzinnige stem van uit de kerk deze woorden: +</p> +<p></p> +<div class="figure p072width" id="p072"><img src="images/p072.jpg" alt="Op het oogenblik, dat Voukashin zijn zoon zou bereiken" width="495" height="720"><p class="figureHead">Op het oogenblik, dat Voukashin zijn zoon zou bereiken</p> +</div><p> +</p> +<p>“Snel de kerk binnen o, gij koninklijke Prins Marko! Ziet ge niet, dat gij anders +zult omkomen door de hand uws vaders, omdat gij de waarheid, die God zoo liefheeft, +hebt gesproken?” <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>Plotseling gingen de deuren van zelf open en Marko ging binnen; daarna sloten zij +zich en plaatsten zich tusschen de beide mannen. Koning Youkashin begon heftig op +de deuren te slaan met zijn korte zwaard, totdat hij zag, dat er bloed langs de balk +begon te druppelen, waarna hij door berouw werd aangegrepen en zuchtte en berouwvol +sprak: “Helaas! Ongelukkige man, die ik ben! O gij oneindige en hemelsche God! Hoor +mij aan! Ik heb mijn zoon Marko gedood!” Maar de geheimzinnige stem in de kerk zei: +“Hoor! Voukashin, gij machtig koning! Hoor, niet uw zoon Marko hebt gij gewond, maar +gij hebt den engel van den waarachtigen God gekwetst.” Deze woorden wekten des konings +woede weer op en hij vloekte Marko met deze woorden: “O, Marko, mijn eenige zoon, +dat God u doode! Dat niet het graf uw laatste rustplaats zij! Dat u geen zoon geboren +worde, die na u komt! Dat ons geslacht met u eindige! En meer dan dit alles, dat uw +ziel niet van uw lichaam scheide, voordat gij den Turk als vasal hebt gediend!” +</p> +<p>In deze bittere woorden werd Marko door den koning gevloekt, maar de nieuwe tsaar, +Ourosh, zegende hem, zeggende: “O, mijn geliefde peetvader Marko! Dat God u steeds +steune! Dat uw woord steeds geëerbiedigd en aangenomen worde door alle rechtvaardige +mannen in de divan!<span class="corr" id="xd31e1889" title="Niet in bron">”</span><a class="noteRef" id="xd31e1890src" href="#xd31e1890">6</a> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en de Moorsche Hoofdman.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een groot en machtig Moorsch hoofdman had aan de kust van de zee een prachtig kasteel +laten bouwen, dat twintig verdiepingen hoog was. Toen het geheel gereed was, liet +hij de prachtigste ruiten in de ramen zetten; hij behing de kamers en hallen met de +kostbaarste zijden en fluweelen stoffen en sprak toen bij zichzelf: “O, mijn Koula!<a class="noteRef" id="xd31e1897src" href="#xd31e1897">7</a> Waarom heb ik u opgericht, want er is niemand dan ik om met zachte schreden over +deze zachte tapijten te gaan en door deze vensters naar de blauwe glinsterende zee +te zien. Ik heb geen moeder, geen zuster en ik heb nog geen vrouw gevonden. Maar ik +zal heen gaan en <span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span>de dochter van den sultan ten huwelijk vragen. De sultan zal òf zijn dochter aan mij +geven òf in een tweegevecht tegenover mij staan.” En de daad bij het woord voegende +schreef hij een brief aan den Sultan te Istamboel<a class="noteRef" id="xd31e1902src" href="#xd31e1902">8</a> van den volgenden inhoud: +</p> +<p>“O, Sire, ik heb een schoon kasteel gebouwd aan de kust van de azuren zee, maar tot +nu toe heeft het geen meesteres, want ik heb geen vrouw. Daarom vraag ik u mij uw +geliefde dochter te geven. Ik eisch dit zelfs, want als gij mij uw dochter niet geeft, +weet dan, dat ge u hebt voor te bereiden op een ontmoeting, waarin we met het zwaard +in de hand van aangezicht tot aangezicht tegenover elkaar zullen staan. Tot dezen +strijd daag ik u bij dezen uit!” +</p> +<p>De brief bereikte den Sultan en zoodra deze hem gelezen had, liet hij onmiddellijk +naar iemand uitzien, die de uitdaging in zijn plaats zou willen aannemen. Een ontzaglijke +som gelds beloofde hij den ridder, die den Moor in het tweegevecht zou willen ontmoeten. +Menig moedig man trok uit, om den Moor te bevechten, maar niet een keerde ooit naar +Istamboel terug. +</p> +<p>Helaas, de Sultan bevond zich weldra in een zeer neteligen toestand, want al zijn +beste strijders hadden hun leven gelaten door de hand van den hooghartigen Moor. Het +ergste zou echter nog komen. +</p> +<p>De Moor doschte zich op zijn prachtigst uit, gespte zijn bewonderingswaardig zwaard +om, zadelde zijn ros Bedevia, waarbij hij de zeven buikriemen bijzonder stevig bevestigde +en gaf het een gouden trens. Aan een kant van het zadel hing hij zijn tent, die door +zijn zwaarsten knots aan de andere zijde in evenwicht gehouden werd. Hij sprong als +een bliksemstraal op zijn strijdros en zijn scherpe lans uitdagend voor zich houdend +reed hij recht op Istamboel toe. +</p> +<p>Zoodra hij de muren van de vesting bereikte, sloeg hij zijn tent op, stak zijn lans +stevig in de aarde, bond zijn Bedevia er aan vast en legde den inwoners dagelijks +deze zware belasting op: een schaap, een geheel baksel witte brooden, een vaatje zuivere +brandewijn, twee vaten roode wijn en een mooi meisje. <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>Elk meisje verkocht hij voor veel geld in Talia, nadat zij zijn slavin was geweest +en hem had gediend. Deze afpersing hield hij drie maanden vol, niemand durfde iets +tegen hem te ondernemen. En toch had hij hiermee de maat zijner boosheid nog niet +volgemeten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De intocht van den Moor.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De inwoners van Istamboel stonden op zekeren dag verlamd van schrik, toen de hooghartige +Moor, gezeten op zijn vurig ros, de stad binnenkwam. Hij ging naar het paleis en riep +luid: “Hoor, Sultan! Voor het laatst vraag ik u: wilt gij mij uw dochter tot vrouw +geven?” Toen hij geen antwoord kreeg, beukte hij zoo hevig met zijn knots tegen het +paleis, dat het gebroken glas uit de ramen als regen naar beneden stroomde. Toen de +Sultan zag, dat de Moor gemakkelijk op deze wijze het paleis zou kunnen verwoesten +en zelfs de geheele stad, voelde hij zich diep ongelukkig, want hij wist, dat hem +ten slotte geen andere keus zou overblijven dan den Moor zijn eenige dochter te geven. +Ofschoon overweldigd van schaamte stemde hij er eindelijk in toe. Voldaan over dit +succes vroeg de Moor vijftien dagen uitstel, voordat het huwelijk zou plaats hebben, +opdat hij terug zou kunnen gaan naar zijn kasteel en de noodige voorbereidselen treffen. +</p> +<p>Toen de dochter van den Sultan van het in wanhoop genomen besluit van haar vader hoorde, +gilde zij het uit en diep rampzalig riep zij: +</p> +<p>“Helaas! Aanschouw mijn verdriet, o Almachtige Allah! Is dit het gevolg er van, dat +men allerwege mijn schoonheid prees? Voor een Moor? Zou het dan mogelijk zijn, dat +een Moor een kus zal drukken op mijn gelaat?” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.9" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Droom van de Sultana.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Dien nacht had de Sultana een vreemden droom, waarin haar een man verscheen, zeggende: +“In het Servische rijk ligt een uitgestrekte vlakte, Kossovo; in die vlakte ligt een +stad Prilip; en in die stad woont de koninklijke Prins Marko, welke overal bekend +staat als een oprecht en groot held.” +<span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span></p> +<p>De man sprak verder en gaf de Sultana den raad onverwijld een bode te zenden naar +Prins Marko, om hem te verzoeken haar Zoon-in-God te worden, en hem tevens ontzaglijke +rijkdommen te beloven. Want hij was zonder twijfel het eenige levende wezen, dat kans +had den vreeselijken Moor te overwinnen en haar dochter te redden van haar schandelijk +lot. Den volgenden morgen spoedde zij zich naar de vertrekken van den Sultan en vertelde +hem haar droom. De Sultan schreef onmiddellijk een firman<a class="noteRef" id="xd31e1925src" href="#xd31e1925">9</a> en zond dien naar Prins Marko te Prilip. Hij smeekte hem zoo spoedig mogelijk naar +Istamboel te reizen en de uitdaging van den Moor aan te nemen. +</p> +<p>Indien hij er inderdaad in slagen zou de prinses te redden, dan zou de Sultan hem +drie tovars<a class="noteRef" id="xd31e1932src" href="#xd31e1932">10</a> ducaten van zuiver goud geven. +</p> +<p>Toen Marko de firman gelezen had, zei hij tegen den jeugdigen koerier van den Sultan, +welke geboortig was uit Tartarije: “In naam van God, ga terug, gij boodschapper van +den Sultan, en groet uw meester—mijn Vader-in-God—zeg hem, dat ik den Moor niet tegemoet +durf treden. <span id="xd31e1937"></span>Wij weten immers allen, dat hij onoverwinnelijk is. Indien hij mijn hoofd doormidden +kliefde, wat nut zouden mij dan drie tovars goud, of drie duizend tovars goud doen?” +</p> +<p>De jeugdige Tartaar bracht het antwoord van Marko over, dat de Sultana veel verdriet +gaf, zoodat zij besloot hem zelf een brief te schrijven, waarin zij hem nog eens smeekte +de uitdaging aan te nemen en de belooning verhoogde tot vijf tovars zuiver goud. Maar +Marko, die gewoonlijk zoo ridderlijk en hoffelijk tegenover vrouwen was, bleef onverzettelijk +en antwoordde, dat hij den strijd tegen den Moor niet aan zou binden, al werden hem +al de schatten van den Sultan geschonken; want hij dorst niet. +<span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.10" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Prinses doet een beroep op Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de diepbedroefde bruid hoorde, welk antwoord Marko had gegeven, sprong zij op, +nam een pen en een stuk papier, stak de pen in haar blozende wang en schreef met haar +eigen bloed het volgende: “Heil u, mijn dierbare broeder-in-God, koninklijke Prins +Marko! Wees een waar broeder voor mij! Dat God en de heilige Johannes onze getuigen +zijn! Ik smeek u, laat niet toe, dat ik de vrouw van den Moor word! Ik beloof u zeven +tovars van zuiver goud, zeven <span class="corr" id="xd31e1947" title="Bron: boshtchaluks">bochtchaluks</span>, die noch geweven, noch gesponnen zijn, maar geborduurd met zuiver goud. Bovendien +zal ik u een gouden schotel geven, versierd met een gouden slang, welker opgeheven +kop een juweel van onschatbare waarde in den bek heeft, waarvan zulk een schitterend +licht uitgaat, dat gij daarbij in het donkerst uur van den nacht even goed zult kunnen +zien als op den middag. Hierbij zal ik u ten geschenke geven een schitterend bewerkte +sabel; deze sabel heeft drie gevesten, alle van zuiver goud en in elk is een kostbare +steen gezet. De sabel alleen is drie steden waard. Ik zal aan dit wapen het zegel +van den Sultan hechten, zoodat de Groot-Vizier u nooit ter dood zal kunnen veroordeelen, +zonder daartoe eerst het bevel van Zijne Majesteit te hebben ontvangen.” +</p> +<p>Toen hij dezen brief had gelezen, dacht Marko lang na en schreef: “Helaas! o, mijn +geliefde zuster-in-God! Het zou slechts tot mijn ongeluk zijn, als ik kwam om voor +u te vechten en tot mijn nog grooter ongeluk, als ik wegbleef. Want ofschoon ik noch +den Sultan, noch de Sultana vrees, vrees ik zeer zeker God en den heiligen Johannes, +in wier naam gij mij hebt aangeroepen. Daarom besloot ik te komen, al weet ik, dat +ik een zekeren dood te gemoet ga.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.11" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko maakt zich gereed de Prinses te hulp te komen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nadat hij den boodschapper van de prinses had weggezonden, zonder hem te zeggen, wat +hij besloten was <span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span>te doen, ging Marko zijn kasteel binnen, sloeg zijn mantel om en zette een muts van +wolfsvacht op; daarna gordde hij zijn zwaard om, koos zijn scherpste lans, en ging +naar de stallen. Tot meerder zekerheid maakte hij eigenhandig de zeven buikriemen +onder het zadel van zijn Sharatz vast; daarna bevestigde hij een lederen flesch aan +een zijde van zijn zadel en hing zijn zwaarste strijdknots aan den anderen kant. Nu +was hij gereed; hij wierp zich op Sharatz en reed naar Istamboel. +</p> +<p>Toen hij de plaats van zijn bestemming bereikt had, ging hij niet zijn opwachting +maken, noch bij den Sultan, noch bij den Groot-Vizier, maar nam kalm zijn intrek in +een nieuw logement. Dienzelfden avond, kort na zonsondergang, leidde hij zijn paard +naar een meer om het te drenken. Tot verbazing van zijn meester wilde Sharatz echter +zelfs niets van het water proeven, maar hield zijn kop eerst naar rechts dan naar +links, totdat Marko de nadering bemerkte van een Turksch meisje, bedekt met een langen, +met goud geborduurden sluier. +</p> +<p>Toen zij den rand van het water bereikte, boog zij diep naar het meer, en zei overluid: +<span class="corr" title="Niet in bron">“</span>God zegene u, o schoon, groen meer! God zegene u, want gij zult voor altijd mijn tehuis +zijn! In uw boezem zal ik voortaan wonen; nu moet ik sterven, o schoon meer; liever +kies ik zulk een lot dan de bruid te worden van den wreeden Moor!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.12" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko groet de Prinses.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marko trad op het meisje toe en sprak haar aldus aan: “O gij ongelukkig Turksch meisje! +In welke moeilijkheden bevindt ge u? Wat is het, dat u besluiten deed u zelf te verdrinken?” +</p> +<p>Zij antwoordde: “Laat mij met vrede, leelijke dervish,<a class="noteRef" id="xd31e1968src" href="#xd31e1968">11</a> waarom vraagt gij mij, als gij mij toch niet kunt helpen?” +</p> +<p>Toen deed het meisje het verhaal van haar aanstaand <span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span>huwelijk met den Moorschen hoofdman, van de boodschappen, die naar Marko waren gezonden +en eindelijk vloekte zij Marko in heftige woorden om de ongevoeligheid van zijn hart. +</p> +<p>Daarop sprak Marko: “O vloek mij niet, lieve zuster-in-God! Marko is hier en spreekt +nu zelf tegen u!” +</p> +<p>Bij het hooren van deze woorden wendde het meisje zich tot den beroemden ridder, omhelsde +hem en smeekte ernstig: +</p> +<p>“Om Gods wil, o, mijn broeder Marko! Laat niet toe, dat de Moor mij trouwt!” +</p> +<p>Marko was zeer getroffen en zei; “O, lieve zuster-in-God. Ik zweer, dat ik, zoolang +mijn hoofd op mijn schouders blijft, nooit zal toelaten, dat de Moor u bezit. Vertel +niet aan anderen, dat gij mij hier hebt gezien, maar verzoek den Sultan en uw moeder +van avond een maal eten gereed te laten maken en naar het logement te brengen, en +verzoek hun vooral mij overvloedig wijn te zenden. Intusschen zal ik de komst van +den Moor in het logement afwachten. Als de Moor aan het paleis komt, moeten uw ouders +hem welwillend ontvangen en zij moeten zoover gaan u aan hem over te geven, teneinde +twist te voorkomen. Ik ken het eenige middel om u te verlossen, indien het de ware +God moge behagen en indien mijn geluk en mijn kracht mij niet in den steek laten.” +</p> +<p>De Prins keerde terug naar het logement en het meisje spoedde zich naar het paleis. +</p> +<p>Toen de Sultan en de Sultana hoorden, dat Marko gekomen was om hen te helpen, waren +zij zeer getroost en lieten onmiddellijk een weelderig maal gereed maken om hem dat +te zenden en zij voegden er goeden, rooden wijn in overvloed bij. +</p> +<p>Alle winkels waren gesloten in Istamboel en overal heerschte stilte, toen Marko in +vrede den heerlijken wijn dronk. De waard van het logement kwam om zijn deuren en +vensters te sluiten en toen Marko hem vroeg, waarom al de burgers dien dag zoo vroeg +hun woningen sloten, <span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span>antwoordde hij: “Op mijn woord, gij zijt hier waarlijk wel een vreemdeling! De Moorsche +hoofdman heeft de dochter van onzen Sultan ten huwelijk gevraagd, en daar zij, tot +onze schande, aan hem zal worden overgegeven, komt hij heden naar het paleis om haar +te halen. En bevreesd voor den Moor als wij zijn, sluiten wij allen onze winkels.” +</p> +<p>Maar Marko stond niet toe, dat de man de deur van het logement sloot, want hij wilde +den Moor en zijn schitterenden stoet voorbij zien komen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.13" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Moor in Istamboel.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op dat zelfde oogenblik, terwijl zij nog spraken, kon Marko het geraas hooren, waarmee +de Moorsche hoofdman en zijn zwarte volgelingen, op zijn minst vijfhonderd in aantal +en allen in glinsterende wapenrusting, de stad binnentrokken. +</p> +<p>De Moor had zijn Bedevia aangezet en deze draafde zoo vurig, dat de steenen, die zij +met haar hoeven opwierp, in alle richtingen door de lucht suisden en ramen en deuren +verbrijzelden van al de winkels, die zij voorbijging. Toen de cavalcade voor het logement +kwam, dacht de Moor: +</p> +<p>“Bij Allah! Ik ben getroffen van verbazing en verwondering! De vensters en deuren +van alle winkels in de geheele stad Istamboel zijn gesloten, zoo bevreesd is het volk +voor mij, maar als ik goed zie, zijn de deuren van dit logement nog open. Er moet +stellig niemand in zijn, anders is hij, die er verblijf houdt, een groote dwaas; het +kan ook zijn, dat hij een vreemdeling is, en niet weet, welk een vreeselijk wezen +ik ben.” De Moor en zijn gevolg brachten dien nacht in tenten voor het paleis door. +</p> +<p>Den volgenden dag gaf de Sultan zijn dochter aan den Moorschen hoofdman met al de +huwelijksgeschenken, die twaalf tovars wogen. Toen de huwelijksstoet het logement +voorbijging, waar Marko vertoefde, merkte de Moor weer de geopende deur op, en dezen +keer stuurde hij er Bedevia recht op af, om te zien, wie daar toch kon zijn. +<span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.14" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Sharatz en Bedevia.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marko zat op zijn gemak in de meest geriefelijke kamer, die de trots van het logement +was; langzaam dronk hij den rooden wijn, waarvan hij zooveel hield. Hij dronk niet +uit een gewonen drinkbeker, maar uit een schaal, die twaalf liter inhield. En telkens, +als hij de schaal weer gevuld had, dronk hij slechts de helft, en gaf volgens gewoonte +de andere helft aan zijn Sharatz. De Moor stond op het punt Marko aan te vallen, toen +Sharatz hem den weg versperde en boosaardig naar Bedevia schopte. Toen de Moor zulk +een onverwachten tegenstand ontmoette, wendde hij onverwijld zijn paard, om zich weer +bij den stoet te voegen. +</p> +<p>Toen stond Marko op; keerde zijn mantel en muts binnenste buiten, waardoor hij op +den eersten blik het ontstellende schouwspel bood van een wolf; daarna keek hij zijn +wapenen en de buikriemen van Sharatz zorgvuldig na, sprong op zijn strijdros en galloppeerde +den optocht na. Hij velde rechts en links de ruiters, totdat hij den dever en den +tweeden getuige bereikte, welke hij beide doodde. +</p> +<p>Den Moorschen hoofdman werd onmiddellijk verteld van den vreemdeling, die zich midden +door den stoet een weg had gebaand en wie hij had gedood, en ook, dat hij er niet +uitzag als elk ander ridder, maar gekleed was in een wolfsvacht. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.15" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko en de Moor.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Moor, die schrijlings op zijn Bedevia zat, zwenkte en sprak Marko aldus aan: “Het +ongeluk heeft u dezen dag ingehaald, o vreemdeling! Gij moet door Satan hier heen +gedreven zijn, om mijn gasten te verontrusten en zelfs mijn dever en tweeden getuige +te dooden; gij moet òf een dwaas zijn, die niets weet van wat heden gebeurt, òf gij +moet krankzinnig zijn geworden; maar misschien zijt gij het leven alleen moe! Op mijn +woord, ik zal de teugels van mijn <span class="corr" id="xd31e2005" title="Bron: Bedivia">Bedevia</span> inhouden, en zevenmaal over uw lichaam springen, daarna zal ik uw hoofd afslaan!” +<span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span></p> +<p>Daarop antwoordde Marko: +</p> +<p>“Houd op met deze leugentaal, o Moor! Indien God en mijn gewoon geluk mij nu slechts +getrouw blijven, dan zult gij zelfs niet in staat zijn mij te naderen; dat gij uw +voornemen ten uitvoer zoudt brengen en over mijn lichaam springen, kan ik mij zelfs +niet voorstellen!” +</p> +<p>Maar ziet! De Moor hield zijn Bedevia in, gaf haar toen heftig de sporen, en werkelijk +zou hij over Marko zijn gesprongen, indien Sharatz niet de goed getrainde vechter +was, die hij was; onmiddellijk steigerde hij, waardoor zijn tegenstander tegen zijn +voorpooten stiet en hij in staat was vlug het rechteroor van Bedevia af te bijten, +zoodat het bloed over haar nek en borst gutste. Op deze wijze streden Marko en de +Moor gedurende vier uur. Geen van beiden wilde toegeven en toen de Moor eindelijk +zag, dat Marko hem zou overweldigen, wendde hij zijn paard, Bedevia, om en vluchtte +langs de hoofdstraat van Istamboel weg. Marko joeg hem achterna. Maar Bedevia van +den Moor was vlug als een veela van het woud en zou Sharatz zeker ontsnapt zijn, indien +Marko zich niet plotseling zijn knots had herinnerd, die hij naar zijn tegenstander +wierp, en waarmee hij hem tusschen de schouders raakte. De Moor viel van zijn paard +en de Prins hieuw hem het hoofd van het lichaam. Daarna greep hij Bedevia, keerde +naar de straat terug, waar hij de bruid had gelaten en vond haar tot zijn verbazing +met haar twaalf tovars geschenken alleen op hem wachtende, want al de bruiloftsgasten +en het gevolg van den Moorschen hoofdman waren in galop weggevlucht. Marko geleidde +de Prinses terug naar den Sultan en wierp het hoofd van den Moorschen hoofdman voor +zijn voeten. +</p> +<p>De held nam nu afscheid en begaf zich dadelijk op de terugreis naar Prilip. Den volgenden +morgen ontving hij de zeven tovars goud, die hem beloofd waren, de vele kostbare geschenken, +die de Prinses had opgesomd en eindelijk nog een dankbetuiging voor zijn bewonderingswaardige +<span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span>daden, waarin gezegd werd dat de rijke schatten aan goud, die zijn vader-in-God, den +Sultan toebehoorden, steeds tot zijne beschikking stonden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.16" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko maakt een einde aan de huwelijksschatting.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren morgen heel vroeg reed de koninklijke Prins Marko over de vlakte van Kossovo. +Toen hij de rivier bereikte, kwam hij een meisje van Kossovo tegen en Marko groette +haar op de in Servië gebruikelijke wijze: “Dat God u helpe, o meisje van Kossovo!” +</p> +<p>Het meisje boog zeer diep en antwoordde: “Heil u, onbekende ridder!” +</p> +<p>Marko sprak, nadat hij haar een poos had aangekeken: “Lieve zuster, gij meisje van +Kossovo, gij zijt schoon, ofschoon gij wel wat jonger kondt zijn! Gij zijt slank, +sterk en bevallig; uw wangen zien gezond, en gij hebt een aangenaam en waardig voorkomen. +Maar helaas, lieve zuster, uw haar is grijs en staat u niet goed. Wie heeft u verdriet +veroorzaakt? Zeg het mij. Zijt gij zelf de oorzaak of uw moeder of uw bejaarde vader.” +</p> +<p>Het meisje stortte vele bittere tranen en tusschen haar snikken antwoordde zij Marko +aldus: “O, lieve broeder, gij onbekende ridder! Ik zelf ben niet de oorzaak van mijn +ongeluk en het is noch mijn moeder noch mijn vader, die zooveel verdriet over mij +hebben gebracht; maar ik heb alle geluk verloren door de schuld van een Moor, die +aan gene zijde van de zee woont. Hij heeft bezit genomen van de geheele vlakte van +Kossovo, en heeft behalve andere afpersingen ook een vreeselijke belasting opgelegd +van dertig ducaten, die door alle bruiden betaald moet worden en, vier en dertig door +alle bruigoms, die huwen willen. Mijn broeders zijn arm en hebben niet het noodige +geld om mijn belasting te betalen. Daardoor ben ik niet in staat mijn minnaar te huwen, +en zoo is alle geluk van mij geweken. Barmhartige God, zou ik mij zelf niet van het +leven benemen?” +</p> +<p>Daarop sprak Prins Marko: “Lieve zuster, gij meisje van <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span>Kossovo. Speel niet met uw leven;—laat al zulke gedachten varen, anders zult gij zonde +op uw ziel laden! Vertel mij, waar het kasteel is, waar de Moorsche heer kan worden +gevonden? Ik geloof, dat ik hem iets heb te zeggen!” +</p> +<p>Hierop antwoordde het meisje: “O, mijn broeder, gij onbekende ridder! Waarom vraagt +gij naar zijn kasteel? Wat wenschte ik, dat het met den grond gelijk werd gemaakt. +Misschien hebt gij een meisje naar uw hart gevonden en gaat gij nu de huwelijksbelasting +betalen, of zijt gij de eenige zoon van uw lieve moeder? Ik vrees voor u, o broeder, +want het kan zijn, dat gij daar omkomt en wat zou uw bedroefde en eenzame moeder dan +doen?” +</p> +<p>Marko stak zijn hand in zijn zak, nam er een beurs uit en overhandigde die aan het +meisje: “O, zuster, neem deze dertig ducaten, ga naar huis en wacht in vrede, totdat +uw geluk u roept<a class="noteRef" id="xd31e2029src" href="#xd31e2029">12</a>, maar wees zoo vriendelijk mij het kasteel van den Moor aan te wijzen, want ik ga +hem uw huwelijksbelasting betalen!” +</p> +<p>Daarop sprak het meisje overweldigd door haar onverwacht geluk aldus: “Het is geen +kasteel, maar het zijn tenten; dat zij alle vervloekt worden! Ziet gij daar niet op +de vlakte die zijden vlag wapperen? Daar is het paviljoen van den Moor zelf. Daarom +heen is een mooie tuin, dien hij heeft durven versieren met de hoofden van zeven en +zeventig Christenhelden, en hij heeft veertig dienstknechten, die dag en nacht de +wacht houden.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.17" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko bezoekt den Moor.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nadat hij dit had vernomen, nam Marko afscheid van het meisje en reed naar de tenten. +Hij zette zijn paard zoo krachtig aan, dat onder zijn hoeven levend vuur scheen op +te spatten en uit zijn neusgaten blies een helder blauwe vlam. Krankzinnig van toorn +reed Marko door het kamp. De tranen stroomden uit zijn oogen, die op de vlakte van +Kossovo waren gericht, toen hij uitriep: “Helaas, o vlakte <span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span>van Kossovo! O, te denken, dat gij dezen dag moest zien! En dat gij na de regeering +van onzen grooten Keizer<a class="noteRef" id="xd31e2039src" href="#xd31e2039">13</a> getuige moet zijn van de tirannie van een Moor! +</p> +<p><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Kan ik zulke schande en smart langer dragen? O, dat het een Moor vergund werd u te +verwoesten. Nu zal ik òf u wreken, òf omkomen!” +</p> +<p>De schildwachten bemerkten de komst van Marko en gingen hun heer waarschuwen: “O, +heer, gij Moor! Een vreemd en woest held, die een gevlekt paard berijdt, nadert; en +het is ongetwijfeld zijn plan ons aan te vallen.” +</p> +<p>Maar de Moor antwoordde onverschillig: “O, mijn kinderen, gij veertig trouwe dienstknechten +van mij, die held zal ons niet aanvallen. Hij brengt waarschijnlijk zijn huwelijksbelasting +en daar het hem spijt afstand te doen van de som, die hij moet geven, zet hij zijn +ros zoo ongeduldig aan. Gij deedt beter hem tegemoet te gaan en te verwelkomen; neemt +hem zijn paard en wapenen af en wijst hem den weg naar mijn tent. Ik geef niet om +zijn geld, maar ik heb lust zijn hoofd te klieven en zijn strijdros te behouden, dat +mij goed aanstaat.” +</p> +<p>De dienaren gingen heen om zijn bevel uit te voeren, maar toen zij Marko van nabij +zagen, waren zij zoo ontsteld, dat zij hem niet onder de oogen dorsten komen. Zij +vluchtten en verborgen zich achter hun hoofdman, terwijl zij hun yataghans bij het +zien van Marko onder hun mantels verborgen. +</p> +<p>Toen de onstuimige Prins genaderd was, stapte hij voor de opening van de tent van +zijn paard en sprak tot zijn getrouw paard: “Loop vrijelijk rond, mijn Sharatz, want +ik ga deze tent binnen om den Moor te spreken; ga niet te ver van deze plek, want +mogelijk zou ik je noodig kunnen hebben!” Toen ging Marko het paviljoen binnen. +</p> +<p>De Moorsche <span class="corr" id="xd31e2054" title="Bron: hoofman">hoofdman</span> zat afgekoelden wijn te drinken, die door een christen vrouw en een meisje ingeschonken +werd. De Prins begroette den Moor: “Dat God u bijsta, <span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span>mijn heer!” De Moorsche hoofdman antwoordde: “Heil u, onbekende ridder! Neem plaats, +opdat wij samen wijn kunnen drinken, voordat gij mij vertelt, wat u naar hier heeft +geleid!” +</p> +<p>Prins Marko antwoordde: “Ik heb geen tijd, om met u te drinken, maar ik ben hier gekomen +met de bedoeling u te spreken. Ik heb een meisje naar mijn hart gevonden, mijn gasten +wachten met hun paarden op eenigen afstand van hier, terwijl ik u mijn huwelijksbelasting +betaal. Ik zal u dadelijk mijn goud geven, opdat niets meer mijn geluk in den weg +sta. Zeg mij hoeveel ik moet betalen?” +</p> +<p>De Moor antwoordde heel vriendelijk: “Wel, dat hadt gij al lang dienen te weten: het +zijn dertig ducaten voor bruiden en vier en dertig voor bruidegoms; maar daar gij +een aanzienlijk ridder schijnt te zijn, zou het ons geen van beiden schaden, als gij +mij rond honderd ducaten gaaft.” Prins Marko nam drie ducaten uit zijn zak en legde +die voor den hooghartigen Moor neer, zeggende: “Geloof mij, ik heb geen geld meer; +ik zou dankbaar zijn, indien gij wildet wachten, totdat ik het huis van mijn bruid +bereik, want daar zullen wij zeker veel rijke geschenken ontvangen. Ik zal u al de +geschenken geven en alleen de bruid voor mijzelf behouden!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.18" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko betaalt voor allen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daarop schreeuwde de machtige Moor verwoed: “Ik geef geen crediet, ellendeling! Gij +zijt al te stoutmoedig door den gek met mij te steken!” Toen sprong hij op, hief zijn +knots op en sloeg Marko drie of vier maal op de schouders. +</p> +<p>Marko zei glimlachend: “Heldhaftige Moor, slaat gij in ernst of doet gij het alleen +voor de grap?” +</p> +<p>De Moor, die voortging met den aanval, siste: “Ik sla in ernst!” +</p> +<p>Weer glimlachte Marko en zei: “O, dan beklaag ik u. <span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span>Indien gij met ernstige bedoeling slaat, weet dan, dat ik een knots heb. Ik zal u +even dikwijls raken, als gij mij geslagen hebt, niet meer! Laten wij het tot een eerlijk +gevecht maken!” Hiermede hief Marko zijn knots op en sloeg den Moor met zulk een kracht, +dat hem het hoofd van de schouders viel! +</p> +<p>Hierover barstte Marko in lachen uit: “Barmhartige God, u zij dank! +</p> +<p><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Hoe snel was het hoofd van den Moorschen held afgeslagen! Het ligt voor mij, alsof +het nooit op zijn schouders was geweest!” +</p> +<p>Hij haalde nu zijn zwaard uit de scheede en de lijfwachten van den Moor den een na +den ander grijpend, hieuw hij hen het hoofd af, uitgezonderd vier, die hij in leven +liet om het verhaal van hun meesters einde te doen aan allen, die de waarheid wenschten +te hooren. Daarna nam hij de hoofden van de christenhelden en begroef ze zorgvuldig, +opdat geen wolven en gieren hen zouden verslinden. Den vier overgebleven dienaren +droeg hij op over de vlakte van Kossovo te gaan, van het noorden naar het zuiden, +en van het oosten naar het westen en uit te roepen, dat voortaan alle meisjes en jongelingen +vrij waren om te trouwen zonder de gehate belasting te betalen, want dat de koninklijke +Prins Marko gekomen was om eens en voor goed voor allen te betalen. +</p> +<p>Toen de onderdrukte christenen het nieuws vernamen, vereenigden zich allen, zoowel +ouden als jongen in den vreugdekreet: “Dat God den koninklijken Prins Marko een lang +leven schenke! Want Marko heeft ons land bevrijd van een monster! Wij bidden God, +dat zijn ziel gezuiverd moge worden van alle zonde.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p088width" id="p088"><img src="images/p088.jpg" alt="Maar dank zij Sharatz kwam ik ten laatste steeds verder van hem af" width="496" height="720"><p class="figureHead">Maar dank zij Sharatz kwam ik ten laatste steeds verder van hem af</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.19" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en Bogdan, de Bullebak.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vroeg in den morgen reden drie Servische ridders Kossovo uit; de een was Prins Marko +van Prilip; de tweede was Relya van Bazar en de derde was Milosh van <span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span>Potzerye. Zij waren op weg naar de zeekust, en hun weg leidde door de wijngaarden +van Bogdan, den Bullebak. <span class="corr" id="xd31e2086" title="Bron: Belya">Relya</span> van Bazar was een vroolijke, jonge ridder en hij joeg zijn paard steigerend door +den wijngaard, waarbij hij eenige van de hooge wijnstokken, beladen met heerlijke +trossen druiven, brak. +</p> +<p>Marko vermaande zijn vriend aldus: “Gij deedt beter dezen wijngaard met rust te laten, +Relya! Indien gij slechts wist aan wien hij toebehoort, dan zoudt ge uw paard wel +in bedwang houden: want deze bezittingen zijn van Bogdan, den Bullebak. Zelf heb ik +eens door deze wijngaarden gereden; ik was toen jong, ook ik deed mijn Sharatz steigeren, +zooals gij doet. Maar helaas! Ik werd door Bogdan opgemerkt, die op zijn slanke merrie +Bedevia reed. Ik wist, dat ik verkeerd deed en daar de ware God geen schuldige mannen +bijstaat, dorst ik hem niet te ontmoeten, maar vluchtte de rotsachtige kust op. Hij +vervolgde mij, en indien ik mijn trouwe Sharatz niet had gehad, zou hij mij zeker +hebben gegrepen. Dank zij Sharatz kon ik mij ten laatste echter steeds verder van +hem verwijderen. Toen Bogdan zag, dat hij mij bij de snelheid waarmede ik voortjoeg, +nooit zou kunnen inhalen, wierp hij mij zijn knots achterna en raakte mij precies +met het handvat zoodat ik voorover op de ooren van mijn Sharatz viel en slechts met +de grootste inspanning mijn plaats weer kon innemen. Hoe het zij, ik ontsnapte hem. +Dit gebeurde ongeveer zeven jaar geleden, sinds dien ben ik dezen weg niet meer gegaan.” +</p> +<p>Toen Marko dit zei, bemerkten de drie ridders in de verte een stofwolk, te midden +waarvan zij Bogdan herkenden met twaalf bedienden te paard. Marko riep uit: “Luistert, +mijn beide broeders-in-God! Hier is hij! En zeker zal hij ons alle drie dooden, indien +wij niet zorgen te ontkomen.” +</p> +<p>Hierop antwoordde Milosh van Potzerye: “O, mijn broeder-in-God, gij koninklijke Prins +Marko! Het geheele volk gelooft, dat er geen grooter helden zijn dan wij, drie Servische +<span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span>ridders; het zou veel beter voor ons drieën zijn om te komen dan smadelijk te vluchten!” +</p> +<p>Toen Marko dit hoorde, zei hij: “Luistert naar mij, mijn broeders-in-God! Indien dit +zoo is, laat ons dan den vijand verdeelen. Wilt gij Bogdan alleen te gemoet treden +of zijn twaalf ridders?” +</p> +<p>Milosh en Relya gaven er de voorkeur aan Bogdan alleen te bestrijden en lieten het +aan Marko over zijn twaalf volgelingen tegen te houden. Deze verdeeling was Marko +zeer aangenaam en nauwelijks waren zij overeen gekomen, welk aandeel ieder zou hebben +in den strijd, of Bogdan naderde aan het hoofd van zijn troep. Hij werd onmiddellijk +bezig gehouden door Milosh en Relya, terwijl Marko zijn aandacht schonk aan de twaalf +geleiders. Zijn zware knots zwaaiend dreef hij Sharatz op zijn vijanden toe; in zeer +korten tijd werden allen op den grond geslingerd. Toen steeg Marko van zijn paard, +bond hen de handen op den rug en dreef hen door de wijngaarden. +</p> +<p>Hij was nog slechts een klein eind gegaan, toen hij zag, hoe Bogdan zijn twee vrienden +voor zich uitdreef, hun armen op gelijke wijze gebonden als die van Bogdans volgelingen. +Toen hij dit zag, werd Marko door vrees bevangen en keek rond naar een middel om te +ontkomen. Echter herinnerde hij zich op hetzelfde oogenblik, dat de drie broeders-in-God +elkaar trouw hadden gezworen en dat zij zich plechtig verbonden hadden elkaar ten +alle tijde te helpen. Hij nam de teugels van Sharatz dus steviger in de handen, sloeg +het vizier van zijn helm over zijn voorhoofd, trok woedend zijn zwaard uit de scheede +en wierp een woesten, donkeren blik op Bogdan. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.20" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Bullebak is bevreesd Marko tegemoet te komen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de Bullebak de ontzettende woede en beslistheid in Marko’s oogen las, trilden +zijn beenen onder hem en hij wendde zijn merrie om, daar hij niet van aangezicht tot +aangezicht tegenover Marko dorst te treden. Hij kon echter <span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>niet hopen aan de wraak van den Prins te ontkomen en daarom riep hij na eene korte +wijle: +</p> +<p>“Kom, o Marko, laten wij ons met elkaar verzoenen. Wilt gij mijn twaalf volgelingen +vrij laten? Indien gij daartoe bereid zijt, dan zal ik op mijn beurt uw ‘broeders-in-God’ +vrij laten.” +</p> +<p>Hierin stemde Marko toe en sprong van Sharatz af. Hij maakte van zijn zadel een lederen +zak met wijn los en allen gingen zitten om zich te verfrisschen met den koelen wijn +en zich te goed te doen aan versch geplukte druiven. Toen zij uitgerust waren, stegen +de drie vrienden te paard en maakten zich gereed om te vertrekken. Toen zij op het +punt stonden weg te rijden, sprak Marko aldus Bogdan aan: “Dat het u met Gods hulp +voorspoedig ga, o Bogdan! En dat wij elkaar eens in goede gezondheid weer ontmoeten +en weer samen wijn drinken mogen!” Hierop antwoordde Bogdan: “Vaarwel! en dat God +u steeds helpe, o, koninklijke Prins Marko! Maar dat mijn oogen u nooit meer aanschouwen! +Gij hebt mij heden zoo verschrikt, dat ik niet geloof ooit weer te wenschen u te ontmoeten!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.21" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en opperbevelhebber Voutcha.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Luistert! Is het de donder of is het een aardbeving? Geen van beide, maar kanonnen +bulderen van het fort Varadin: de generaal viert een overwinningsfeest, want hij heeft +drie Servische helden gevangen genomen; de eerste is Milosh van Potzerye, de tweede +is Milan van Toplitza, en de derde is Ivan <span class="corr" id="xd31e2110" title="Bron: Kosanchitch">Kosantchitch</span>. De opperbevelhebber heeft hen in de diepste kerkers van zijn kasteel geworpen, ongezonde +holen, waar het stilstaande water tot aan de knieën reikt en de beenderen van krijgslieden +zoo hoog opgestapeld liggen, dat zij tot de schouders van een held reiken. +</p> +<p>Milosh van Potzerye is van adellijke geboorte; hij is niet gewoon aan ontbering en +lijden en hij bejammert en betreurt bitter zijn lot, terwijl hij verlangend door het +<span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span>traliewerk van de massieve deur in de donkere gang naar buiten ziet, vanwaar alleen +hulp kan komen. En werkelijk na drie dagen ziet hij een boodschapper, tot wien hij +roept: “O, mijn broeder-in-God! Breng mij iets, waarop ik een bericht kan schrijven!” +</p> +<p>De man voelde zich gevleid, broeder-in-God genoemd te worden door zulk een beroemd +held en bracht Milosh snel een rol, waarop hij de volgende woorden schreef: “Aan den +koninklijken Prins Marko van Prilip: o broeder-in-God, gij vorstelijke Marko! Of gij +verlangt niet meer van mij te hooren, of gij hebt opgehouden mij genegen te zijn! +Het lot is hard geweest en ik ben gevallen; uw broeder is in de handen van een vijand. +De Magyaar Voutcha heeft mij gevangen genomen, mij en mijn twee wapenbroeders. Wij +zijn gedurende drie geheele dagen opgesloten in dezen afschuwelijken kerker en het +is onmogelijk dat wij er over drie dagen nog levend zouden uitkomen. Daarom, indien +gij ons wilt terug zien, red ons dan, o broeder, hetzij door een heldhaftige daad +of door een losgeld!” Milosh krabde zijn wang open en zegelde het bericht met zijn +bloed; daarna overhandigde hij het aan den man met twaalf ducaten en smeekte hem er +zich mede naar Prilip te spoeden. De boodschapper reed zoo snel als hij kon en bereikte +de stad Prilip op Zondagmorgen. Prins Marko kwam juist uit de kerk, toen de koerier +op hem toe snelde. Toen de Prins las in welk een ontzettenden toestand zijn vrienden +zich bevonden, stroomden de tranen langs zijn wangen en hij deed er een eed op, dat +hij zijn edele broeders-in-God zou redden. +</p> +<p>Hier somt de bard op, welke toebereidselen Marko trof, bijna dezelfde als in de ballade: +“Prins Marko en de Moorsche hoofdman.” Daarna beschrijft hij de reis van Prilip naar +Varadin, maar zonder, dat spreekt van zelf, de wonderbaarlijke vlugheid van Sharatz +te overdrijven, die bij deze gelegenheid over de Donau zwom. +<span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.22" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De komst van Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Marko voor het kasteel van Varadin was aangekomen, sloeg hij zijn tent op, haakte +zijn lederen wijnzak los, dronk den inhoud leeg uit een schaal die twaalf oka’s (ongeveer +acht en veertig pinten) bevatte, en vergat ook nu niet, telkens als hij de schaal +vulde, de helft van de hoeveelheid wijn zijn geliefden Sharatz aan te bieden. Deze +daad werd opgemerkt door een schoone Magyaarsche dame, de echtgenoote van generaal +Voutcha’s zoon en daar zij verschrikte op het zien van dezen onbekenden held, werd +zij plotseling aangegrepen door een koorts, die haar gedurende drie jaren zou kwellen, +en spoedde zich heen om den opperbevelhebber te vertellen, wat zij had gezien; zij +beschreef hem elke bijzonderheid van Marko’s kleeding. +</p> +<p>Maar opperbevelhebber Voutcha wendde onverschilligheid voor, troostte zijn geliefde +schoondochter en beloofde haar, dat hij hem even gemakkelijk gevangen zou nemen, als +hij het reeds de drie ridders had gedaan, die in zijn kerkers lagen. Voutcha riep +zijn zoon en beval hem drie honderd ruiters te roepen, en den overmoedige onmiddellijk +te grijpen. +</p> +<p>Marko, die zat te genieten van zijn wijn, zag de nadering van Velimir niet, maar de +getrouwe Sharatz begon den grond met zijn rechter voorpoot te bewerken, aldus zijn +onopmerkzamen meester waarschuwend. Marko begreep hem, wendde zijn hoofd om en zag, +dat een geheel eskadron hem omsingeld had. Hij dronk nog een schaal wijn, wierp de +kom op het gras, sprong op zijn paard en viel verwoed het leger aan. “Zooals een valk +de bedeesde duiven aanvalt.” Een deel sneed hij in stukken, het tweede rende hij neer +met zijn Sharatz en het derde verdronk hij in de Donau. +</p> +<p>Maar Velimir ontsnapte hem bijna, dank zij zijn eigen vlug strijdros. Toen Marko zag, +dat Sharatz uitgeput was en onmogelijk het paard van Velimir bij kon houden, herinnerde +hij zich zijn knots, welke hij zoo handig slingerde, <span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span>dat het zware handvat juist met voldoende kracht den jongeman trof om hem ter aarde +te werpen. Onmiddellijk was Marko naast hem en bond Velimir stevig, waarop hij zich +op het zachte groene gras wierp en weer zijn wijn ging drinken. +</p> +<p>De vrouw van Velimir had alles gezien en zij snelde nu vlug naar den generaal, die +woedend werd op het hooren van het bericht en beval, dat al het belegeringsgeschut +afgeschoten zou worden. Daarna verzamelde hij drieduizend krijgslieden, besteeg zijn +merrie en voerde zijn leger aan tegen Marko. +</p> +<p>De Magyaren omringden den held volkomen, maar Marko zag er niets van onder het drinken +van zijn wijn. Sharatz lette echter beter op en kwam naast zijn meester staan, die, +toen hij bemerkte in welk een hachelijke positie hij zich bevond, in het zadel sprong +en nog verwoeder en onstuimiger dan te voren op de Magyaren inreed, met zijn sabel +in zijn rechterhand, zijn lans in zijn linker en de teugels van Sharatz stevig tusschen +zijn tanden. Degenen, die door zijn sabel geraakt werden, sloeg hij in tweeën, die, +welke hij raakte met zijn lans, werden over zijn hoofd geworpen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.23" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko neemt Voutcha gevangen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na drie of vier ontmoetingen had Marko zooveel Magyaren gedood, dat zij, die over +waren gebleven, met ontzetting werden vervuld en in wanorde vluchtten. Daarop nam +Marko generaal Voutcha op dezelfde wijze gevangen, als hij het zijn zoon had gedaan. +Nadat hij zijn handen had gebonden, maakte hij hem aan Sharatz’s zadel vast en bracht +hem naar de plek, waar Velimir lag te kreunen. Beiden maakte hij vast aan de merrie +van den opperbevelhebber en zoo begaf hij zich op weg naar Prilip, waar hij hun in +een kerker wierp. +</p> +<p>Eenige dagen later ontving hij een brief van de vrouw van Voutcha, die hem smeekte +Velimir en zijn vader niet <span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span>te dooden en een groote som gelds als losgeld aanbood. Marko zond het volgende antwoord: +“Luister, gij getrouwe echtgenoote van generaal Voutcha! Indien gij wenscht, dat ik +mijn gevangenen loslaat, dan hebt gij slechts mijn oude vrienden vrij te laten, Milan +van Toplitza en Ivan Kosantchitch en aan ieder drie tovars goud te geven als schadeloosstelling +voor den tijd, dien zij in gevangenschap hebben doorgebracht en gij moet mij een gelijke +som geven, want ik heb van mijn goeden Sharatz te veel moeten eischen. En mijn vriend +Milosh van Potzerye is ook nog in uw kasteel, maar ik geef hem volmacht zijn eigen +aangelegenheden met u in persoon te regelen, want in wat hij ook eischt, stem ik toe.” +</p> +<p>De vrouw van den generaal zond onmiddellijk de verlangde hoeveelheid goud. Daarna +nam zij de sleutels van de kerkers en liet de helden vrij. Zij liet eenige barbiers +roepen, om hun baard te scheren en hun haar en nagels te verzorgen. Daarna bestelde +zij een groote hoeveelheid zeer fijne wijnen en dure schotels, om aan de edele Serviërs +voor te zetten en na den feestmaaltijd vertelde zij hun Marko’s wondervolle daden +en smeekte Milosh van Potzerye al zijn invloed te gebruiken om Prins Marko over te +halen erbarmen te hebben met haar echtgenoot en haar zoon. Daarop beloofde Milosh, +dat aan haar wensch voldaan zou worden en dat zij geen vrees behoefde te hebben. Hij +verzocht haar alleen, dat hem zou worden gegeven: ten eerste het beste paard uit de +stallen van generaal Voutcha, dat, waarop Voutcha eens per jaar in statie naar de +kerk Tekiye reed; ten tweede de vergulde koets, getrokken door twaalf Arabische paarden, +die door generaal Voutcha werd gebruikt, als hij naar Weenen reisde voor zijn bezoeken +aan den Keizer, want in die koets wilde hij den bejaarden held, Milan van Toplitza +naar huis rijden. En ten slotte vroeg hij, of zijn vriend Toplitza het fraaie gewaad +zou mogen dragen, dat Voutcha op Paaschdag droeg. In dit alles stemde de <span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span>vrouw van Voutcha toe, en bovendien gaf zij aan elk der der vrienden duizend ducaten, +opdat zij op hun reis naar Prilip geen dorst zouden behoeven te lijden. +</p> +<p></p> +<div class="figure p096width" id="p096"><img src="images/p096.jpg" alt="De Doge schoof hoffelijk het gordijn voor den ingang ter zijde" width="498" height="720"><p class="figureHead">De Doge schoof hoffelijk het gordijn voor den ingang ter zijde</p> +</div><p> +</p> +<p>Marko begroette de ridders op hartelijke, broederlijke wijze en liet toen generaal +Voutcha en zijn Velimir vrij en beval, dat een krachtig escorte hen naar Varadin zou +geleiden. Toen de edele voïvodes de gastvrijheid van Marko gedurende verscheidene +dagen hadden genoten (en gedurende dien tijd een aanzienlijke hoeveelheid van zijn +rooden wijn hadden gebruikt) omhelsden zij elkaar en kusten elkaar op de wang; de +vrienden kusten de onbedekte hand van Marko. Toen begaf zich ieder in vrede naar zijn +eigen domein. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.24" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De huwelijksprocessie van Prins Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren avond, toen Prins Marko aan den maaltijd zat met zijn bejaarde moeder, +verzocht deze hem een meisje naar zijn hart te zoeken, opdat zij het gezelschap en +den steun mocht hebben van een schoondochter. Daarop antwoordde Marko: “God is mijn +getuige, o lieve moeder. Ik heb door negen koninkrijken en door het geheele Turksche +rijk gereisd en telkens, als ik een meisje vond, dat ik tot mijn bruid wenschte te +maken, kwam ik tot de ontdekking, dat u van een andere meening waart dan ik. Soms +was het, dat u niet vriendelijk gezind waart jegens de familie; en als ik een familie +vond, die u wel aanstond, dan telde zij weer geen meisje, dat genade in uw oogen kon +vinden! Echter, toen ik door Bulgarije reisde, hield ik mijn Sharatz eens in bij een +bron, en zie! daar zag ik een meisje, zoo mooi en zoo lief, dat het mij plotseling +toescheen, alsof het gras waarop ik stond om mij heen draaide. Later vernam ik, dat +dit meisje de dochter was van koning Shishman van Bulgarije. Dit zou ongetwijfeld +een passende bruid voor mij zijn en daarbij behoort zij tot een familie, waarop weinig +valt aan te merken! <span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span>Indien u er dus in toestemt, zal ik dadelijk gaan en haar ten huwelijk vragen.” +</p> +<p>Marko’s moeder, die overgelukkig was met de keus van haar zoon, haastte zich nog dienzelfden +avond de gebruikelijke geschenken gereed te maken, want zij vreesde, dat haar zoon +nog voor den morgen van inzicht mocht veranderen. Maar den volgenden morgen beval +Marko, dat Sharatz gezadeld zou worden en nadat hij den onontbeerlijken leeren wijnzak +aan de eene zijde van zijn zadel had gehangen en zijn oorlogsknots aan de andere, +nam hij afscheid van zijn moeder en reed recht toe recht aan naar het kasteel van +koning Shishman. De Bulgaarsche vorst zag Marko, toen hij nog een heel eind weg was +en ging hem tegemoet, om hem te begroeten. Toen hij vlak bij was, stapte Marko van +Sharatz, strekte zijn armen uit en de twee omhelsden elkaar en vroegen naar elkaars +gezondheid. De koning geleidde Marko binnen het kasteel, terwijl Sharatz door de stalknechts +naar de koninklijke stallen werd gebracht. +</p> +<p>Even later, onder den schitterenden maaltijd, die onmiddellijk ter eere van den vorstelijken +gast was aangericht, sprong Marko op, boog diep voor den koning en vroeg zijn dochter +ten huwelijk. De koning was zoo verheugd zulk een edelen en dapperen schoonzoon te +krijgen, dat hij zonder aarzelen toestemde. Marko besteedde drie tovars goud voor +den ring, dien zijn toekomstige bruid zou dragen en voor de trouwjapon en de andere +geschenken. Daarna vroeg hij, of hij terug mocht gaan naar Prilip om zijn bruiloftsgasten +en vrienden te verzamelen en toen hij op het punt was het paleis te verlaten, raadde +de koningin den prins aan, om als geleider van de bruid niet iemand te kiezen, dien +hij niet onvoorwaardelijk zou kunnen vertrouwen, maar liever zijn eigen broer te kiezen +of althans een neef. Want, meende zij, een vreemde zou een mededinger kunnen blijken, +zoo bekoorlijk en schoon was haar dochter. +</p> +<p>Toen Marko Prilip naderde, kwam zijn moeder hem <span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span>tegemoet, om hem te begroeten en na hem hartelijk op beide wangen gekust en hem haar +mooie handen toegestoken te hebben om te kussen, vroeg zij, of hij een voorspoedige +reis had gehad en met de prinses verloofd was. Marko vertelde alles, wat er gebeurd +was en vergat niet de woorden te herhalen, die de koningin bij het afscheid nemen +had gesproken. Hij beklaagde zich erover, dat zijn broeders gestorven waren, en dat +hij ook geen neef had. Zijn moeder, die zeer blij was, raadde Marko aan daarover niet +te jammeren, maar dadelijk een boodschap te zenden aan den Doge van Venetië, en hem +uit te noodigen met een gezelschap van vijfhonderd te komen, en als koom op te treden. +Eveneens moest hij een uitnoodiging zenden aan Styepan Zemlyitch om zich met vijfhonderd +volgelingen bij den bruiloftsstoet te voegen en de geleider van de bruid te zijn. +Deze raad kwam Marko zeer verstandig voor en dadelijk zond hij couriers weg, zooals +zijn moeder had bevolen. De Doge verscheen spoedig met zijn vijfhonderd ruiters en +Styepan Zemlyitch eveneens. Marko heette hen hartelijk en gastvrij welkom en er was +geen gebrek aan goeden wijn. +</p> +<p>Het gezelschap begaf zich nu opweg naar het hof van den Bulgaarschen koning, die hen +allerhartelijkst ontving en hen gedurende drie dagen onthaalde. Op den vierden dag +maakte het bruiloftsgezelschap zich gereed terug te keeren, want het was duidelijk +dat, indien zij nog drie dagen bleven, den koning geen druppel wijn meer over zou +blijven. +</p> +<p>Shisman gaf allen vorstelijke geschenken: eenigen gaf hij zijden hemden, anderen gouden +schalen en borden; aan den geleider van de bruid werd een bijzonder kostbaar, met +goud geborduurd hemd geschonken. +</p> +<p>Toen de bruid opgestegen was, gaf haar koninklijken vader haar aan den geleider van +de bruid over met deze woorden: +</p> +<p>“Hiermee vertrouw ik aan uw zorgen de bruid en haar <span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span>paard toe, totdat gij aan het kasteel van Marko komt; eenmaal daar, moet gij de bruid +aan Marko overgeven maar haar rijpaard moogt ge zelf behouden!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.25" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De huwelijksprocessie.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De processie reed verder tot aan de Bulgaarsche boschlanden en weiden en daar er nu +eenmaal geen geluk is zonder eenig ongeluk, woei een windvlaag een oogenblik den sluier +der bruid terzijde. De Doge van Venetië, die vlak naast haar reed, zag het schoone +gelaat van het meisje en was zoo bekoord door haar buitengewone schoonheid, dat hij +smoorlijk verliefd op haar werd. Toen de geheele bruiloftsstoet halt hield voor den +nacht, begaf hij zich onopgemerkt naar de tent van Styepan Zemlyitch en sprak hem +aldus aan: “O, gij geleider van de bruid! Wilt gij mij uw beschermelinge overgeven, +opdat wij samen kunnen vluchten: ik zal u een laars vol gouden dukaten geven?” +</p> +<p>Styepan Zemlyitch antwoordde verontwaardigd: +</p> +<p>“Zwijg, Doge van Venetië! Gij verdiendet in steen te veranderen! Zijt gij uw leven +moe?” +</p> +<p>Toen zij den tweeden dag de rustplaats bereikten, sloop de Doge weer heimelijk naar +de tent van Styepan Zemlyitch en vroeg nog eens om de bruid, maar nu bood hij twee +laarzen vol dukaten aan. Weer weigerde de geleider van de bruid, zeggende: +</p> +<p>“Scheer u weg, o Doge! opdat uw hoofd niet doormidden worde gekliefd! Heeft iemand +ooit gehoord van een koom, die zijn kooma aan haar bruidegom ontneemt?” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.26" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De ontrouwe koom.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de derde nacht kwam, bood de Doge den geleider van de bruid drie laarzen vol +dukaten van zuiver goud. Deze geweldige som geld was een te grote verzoeking voor +den geleider van de bruid en hij gaf de bruid over aan den Doge, die haar naar zijn +eigen tent <span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span>bracht. Daar verklaarde hij zijn liefde aan het meisje en smeekte haar in hartstochtelijke +bewoordingen met hem naar Venetië te vluchten, waar hij haar alles kon aanbieden, +wat het hart maar begeerde. Maar het Bulgaarsche meisje wendde zich met tegenzin van +hem af. “Om Godswil, o Doge van Venetië!” zei zij, “de aarde onder ons zou zeker splijten +om ons te verzwelgen en de hemelen boven ons zouden vaneen scheuren, indien een kooma +ontrouw zou zijn aan haar bruidegom.” +</p> +<p>Maar de Doge hield aan: “O, wees niet zoo dwaas, mijn lieftallige kooma. Ik heb vele +kooma’s gekust en geliefkoosd, maar nooit opende zich de aarde onder ons, of scheurden +de hemelen,—kom laat ons elkaar omhelzen!” +</p> +<p>Het meisje meende, dat het ’t beste zou zijn zich te houden, alsof zij aan zijn wensch +gehoor gaf en daarom antwoordde zij: “O mijn koom, Doge van Venetië! Mijn bejaarde +moeder heeft mij gezegd, dat zij mij zou vloeken, indien ik ooit een gebaarden held +zou kussen en ik heb er een eed op gedaan, slechts een geschoren ridder lief te hebben, +zooals de koninklijke Prins Marko er een is.” +</p> +<p>Hierop riep de Doge twee barbiers, een om zijn baard af te scheren en de ander om +zijn gelaat schoon te wasschen. Terwijl zij hiermede bezig waren, bukte het meisje +zich en raapte ongemerkt den baard van den Doge op en wikkelde dien in de plooien +van haar zijden gewaad. +</p> +<p>Nu zond de Doge de barbiers weg en beproefde opnieuw de bruid het hof te maken, die +preutschheid voorwendde en voorgaf te vreezen, dat zij beiden zeker zouden omkomen, +als Marko hoorde, wat er was gebeurd. De Doge bezwoer haar echter niet zoo dwaas te +zijn. “Ik heb vijfhonderd volgelingen bij mij!” zoo sprak hij. “Marko’s tent is ver +weg. Ziet gij ze niet ginds in de verte? Bovenop is een gouden appel bevestigd. In +den appel zijn twee groote diamanten geplaatst, die een licht verspreiden zoo ver +in het rond, dat men in de naburige tenten ’s avonds geen licht behoeft op te steken.” +<span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch4.27" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De vlucht van het meisje.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het meisje gaf voor dit wonder van nabij te willen aanschouwen, waarop de Doge hoffelijk +het gordijn voor den ingang terzijde schoof, opdat zij beter zou kunnen zien. Het +volgend oogenblik liep zij snel als een hinde naar het paviljoen van Prins Marko. +</p> +<p>Marko sliep en was ten zeerste verbaasd, toen hij plotseling werd gewekt door de binnenkomst +van zijn onverwachte bezoekster. Toen hij in het meisje zijn toekomstige vrouw herkende, +sprak hij haar toornig toe: “Gij, meisje van lage geboorte! Is het betamelijk, dat +gij mij tegen alle christelijke gebruiken in bezoekt?” +</p> +<p>Het meisje boog diep en antwoordde: “O, mijn Heer, gij koninklijke Prins Marko! Ik +ben geen meisje van lage geboorte, maar uit zeer edel geslacht. Gij hebt gasten medegebracht, +die zeer slechte bedoelingen koesteren. Weet dan, dat mijn geleider, Styepan Zemlyitch, +mij, uw bruid, verkocht aan den Doge van Venetië, voor drie laarzen vol goud! Indien +gij dit niet kunt gelooven, zie dan hier. Hier is de baard van den Doge!” Zij maakte +haar gewaad los en haalde daaruit den baard van den Doge te voorschijn en toonde hem +dien. +</p> +<p>Marko’s woede keerde zich nu tegen zijn trouwelooze vrienden en bij het aanbreken +van den dag wikkelde hij zich in zijn mantel van wolfshuid en, nadat hij zijn zware +knots had genomen, ging hij regelrecht naar den geleider van de bruid en naar den +koom en sprak: +</p> +<p>“Goeden morgen, o geleider van de bruid en koom! Gij leider, waar is uw schoonzuster? +En gij, o koom, waar is uw kooma?” Steypan Zemlyitch bleef zwijgen als een steen, +maar de Doge zei: “O, gij koninklijke Prins Marko. We bevinden ons in gezelschap van +zeer zonderlinge lieden; men kan niet eens een grap maken, zonder dat men verkeerd +wordt begrepen!” +</p> +<p>Maar Marko antwoordde: “Uw grap is slecht, o Doge van Venetië! Waar is uw baard?” +En nog eer de Doge in <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>de gelegenheid was te antwoorden, had de Prins zijn zwaard uit de scheede gehaald +en zijn hoofd in tweeën gespleten. +</p> +<p>Styepan Zemlyitch beproefde te ontvluchten, maar Marko snelde hem na en raakte hem +met zijn vlijmscherp zwaard zoo, dat hij in twee helften op den grond viel. +</p> +<p>Hierna keerde Marko naar zijn tent terug, beval den stoet verder te gaan en kwam zonder +verdere ongevallen te Prilip aan. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.28" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en de Moorsche Prinses.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren dag sprak de moeder van Prins Marko aldus tot haar zoon: “O, mijn geliefde +zoon, gij koninklijke Prins Marko! Waarom richt gij zooveel kerken en altaren op? +Of gij hebt ernstig tegen God gezondigd en doet boete, òf gij hebt ergens een bovenmatigen +rijkdom opgestapeld.” Toen antwoordde Marko van Prilip haar: “Mijn geliefde, bejaarde +moeder! Ik zal u de waarheid zeggen. Eens, toen ik door het Moorsche land reisde, +stond ik vroeg op, om Sharatz aan de bron te verfrisschen. Toen ik daar kwam, vond +ik twaalf Mooren, die met hetzelfde doel waren gekomen—en daar ik in mijn trots mijn +beurt niet wilde afwachten, stelden de twaalf Mooren zich tegenover mij, omdat zij +het eerst waren gekomen. Dadelijk begonnen wij te vechten. Ik hief mijn zware knots +op en velde een van de Mooren ter aarde; zijn elf metgezellen vielen mij aan en ik +sloeg een tweeden tegen den grond; toen vielen de tien overblijvenden mij aan en ik +doodde een derden; nog negen hielden zich met mij bezig en een vierde beet in het +stof; de overige acht snelden op mij toe en ik sloeg den vijfden neer; zeven streden +met mij en den zesden zond ik naar de eeuwigheid;—maar nu moest ik nog de overige +zes het hoofd bieden, die mij overweldigden; zij bonden mijn armen op mijn rug en +brachten mij naar hun Sultan, die mij in de gevangenis wierp. Daar vertoefde ik acht +jaar, waarin ik van de jaargetijden enkel den winter kon onderscheiden, <span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span>wanneer de meisjes sneeuwballen door de tralies van mijn kerker wierpen. Een enkelen +keer wist ik ook, dat ’t lente was, als de meisjes mij thijm toewierpen.<span class="corr" id="xd31e2208" title="Niet in bron">”</span> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.29" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Moorsche Prinses.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen het achtste jaar aanbrak, was het niet zoo zeer mijn kerker, die mij bedroefde, +als een Moorsch meisje, de geliefde dochter van den Sultan. Zij verveelde mij door +iederen morgen en iederen avond door mijn kerkerraam te roepen: “Waarom zoudt gij +omkomen in dezen kerker, o Marko? Geef mij uw woord, dat gij bereid zijt mij te trouwen +en ik zal u vrij laten en uw Sharatz ook. Stapels gouden dukaten zal ik meenemen; +zooveel, o, Marko, als gij ooit gewenscht hebt te bezitten.” +</p> +<p>Toen maakte zich een diepe wanhoop van mij meester, o mijn moeder, en daarom nam ik +mijn muts af, legde die op mijn knie en sprak daar als volgt tegen: “Bij mijn onwankelbaar +geloof. Ik zal u nooit verlaten; noch zal ik u ooit vergeten, daarop geef ik u mijn +woord! De zon zelf verandert dikwijls; in den winter is zij niet dezelfde als in den +zomer, maar mijn belofte zal ik altijd houden!” +</p> +<p>Het meisje verkeerde in de zalige dwaling, dat ik haar trouw had gezworen en opende +daarom op zekeren avond, toen de schemering inviel, de deuren van mijn gevangenis +en bracht mij naar mijn vurigen Sharatz, terwijl zij voor zich zelf een mooi, edel +rasdier had laten optuigen. Beide paarden droegen op hun rug zakken gevuld met dukaten. +Het Moorsche meisje bracht mij mijn meest geharde zwaard en wij spoedden ons snel +door het Moorsche land. +</p> +<p>Toen de duisternis inviel, wierp ik mijzelf op den grond om te slapen, de Moorsche +prinses deed eveneens, en zie: zij sloeg haar armen om mij heen. En ik keek naar haar, +moeder, en ik zag hoe zwart haar gelaat was en hoe wit haar tanden! Ik huiverde van +afschuw en nauwelijks wetende wat ik deed, sprong ik op, besteeg mijn Sharatz en galoppeerde +als een krankzinnige weg, haar alleen <span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span>achterlatende. Het meisje riep mij in doodsangst na: “O, mijn broeder-in-God, gij +koninklijke Prins Marko! Verlaat mij niet zoo!” Maar ik wilde mijn vlucht niet onderbreken. +“Toen en daar, o moeder heb ik tegen God gezondigd! Toen was het, dat ik goud in overvloed +bezat en daarvan heb ik talloos veel kerken en altaren gebouwd om mijn zonde te boeten!” +</p> +<p></p> +<div class="figure p104width" id="p104"><img src="images/p104.jpg" alt="Ik zag, hoe zwart haar gelaat was en hoe wit haar handen! Ik huiverde van afschuw" width="492" height="720"><p class="figureHead">Ik zag, hoe zwart haar gelaat was en hoe wit haar handen! Ik huiverde van afschuw</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.30" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en de veela.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Prins Marko en Milosh van Potzerye reden vroeg in den morgen over den schoonen berg +Mirotch. Zij droegen hun lansen en lieten hun paarden draven. Zij hadden elkaar zoo +hartelijk lief, dat zij elkaar nu en dan omhelsden. Plotseling begon Marko slaperig +te worden op zijn Sharatz en beproefde zijn makker over te halen wat te zingen, teneinde +hem wakker te houden. Daarop antwoordde Milosh: “O, lieve broeder-in-God, gij koninklijke +Prins Marko! Ik zou graag voor u zingen, maar verleden nacht, toen ik met veela Raviyoyla +was, dronk ik veel te veel wijn, en toen dreigde zij mij, dat zij mijn hart en mijn +keel zou doorboren met pijlen, als zij mij weer hoorde zingen.” +</p> +<p>Maar Marko drong aan: “O zing, lieve broeder! Vrees de veela niet, zoolang ik, Prins +Marko, leef; en zoolang ik mijn Sharatz en mijn zeshoekigen knuppel heb!” +</p> +<p>Zoo begon Milosh om zijn pobratim genoegen te doen een schoon lied te zingen, waarin +verhaald werd van hun dappere en deugdzame voorouders; hoe zij koninkrijken hadden +gesticht en geregeerd over het aanzienlijke Macedonische rijk; en hoe elk van deze +goede vorsten een altaar of een kerk had opgericht. +</p> +<p>Het lied beviel Marko zoo zeer, dat hij onder invloed van Milosh welluidende stem +in slaap viel. Maar de veela hoorde het lied eveneens, en met haar zangen wisselde +zij die van Milosh telkens af, waarbij zij haar best deed, om hem te toonen, dat zij +beter zong dan hij. In werkelijkheid echter zong Milosh beter, want hij had een prachtige +<span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span>stem en dit maakte de veela zeer boos; zij nam twee dunne pijlen, spande haar boog +en doorboorde eerst zijn keel en daarna zijn hart. +</p> +<p>Milosh slaakte een doordringenden kreet: “Helaas, o, mijn moeder! Helaas, Marko, mijn +broeder-in-God! De veela heeft mij met haar boog geschoten! Heb ik u niet gezegd, +o pobratim, dat ik niet moest zingen op den berg Mirotch?” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.31" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De vervolging van de veela.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Deze jammerklacht deed Marko dadelijk ontwaken. Hij sprong luchtig uit het zadel, +gordde stevig de buikriemen van zijn Sharatz vast, omhelsde hem, en fluisterde hem +dit in het oor: “Zie, Sharo, gij, op wiens snelheid ik vertrouw, gij moet de veela +Raviyoyla inhalen; ik zal uw hoeven beslaan met zuiver zilver en ze vergulden met +het mooiste goud; ik zal u bedekken met een zijden mantel, die tot uw knieën zal reiken +en daarop zal ik mooie zijden kwasten bevestigen, die van uw knieën tot aan uw hoeven +zullen hangen; uw manen zal ik doorvlechten met gouden draden en ze met <span class="corr" id="xd31e2237" title="Bron: zelzame">zeldzame</span> parelen versieren. Maar wee u, als gij de veela niet bereikt! Ik zal uw beide oogen +uitrukken; uw vier pooten zal ik breken; en ik zal u hier verlaten en gij zult voor +altijd kruipen van de eenen pijnboom naar den anderen; zoo zal ik doen als ik mijn +lieven broeder Milosh verliezen moet!” +</p> +<p>Daarna sprong Marko vlug op Sharatz en reed snel de veela achterna. +</p> +<p>Raviyoyla vluchtte reeds over den bergtop, en toen Sharatz haar in het oog kreeg, +sprong hij haar onstuimig achterna, met sprongen van drie lansen hoog zich telkens +de lucht inwerpend. In enkele oogenblikken had Sharatz de veela ingehaald, die ten +zeerste verschrikt omhoog vluchtte, naar de wolken. Maar Marko slingerde zonder deernis +zijn verreikenden knuppel en raakte haar tusschen de blanke schouders. Onmiddellijk +viel zij ter aarde, Marko <span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span>raakte haar nog verscheidene keeren, toen zij op aarde lag, uitroepende: “O, veela! +Dat God het aan u wreke! Waarom hebt gij de keel en het hart doorboord van mijn lieven +pobratim? Gij deedt beter hem genezende kruiden te geven, anders zult gij niet veel +langer uw hoofd op uw schouders dragen!” +</p> +<p></p> +<div class="figure p106width" id="p106"><img src="images/p106.jpg" alt="In enkele oogenblikken had Sharatz de Veela ingehaald" width="494" height="720"><p class="figureHead">In enkele oogenblikken had Sharatz de Veela ingehaald</p> +</div><p> +</p> +<p>De veela smeekte Marko haar te vergeven, en haar broeder-in-God te worden. “Om Gods +wil, o mijn broeder Marko, en in den naam van den heiligen Johannes,” riep zij, “spaar +mijn leven, dan zal ik over den berg gaan en kruiden zoeken en de wonden van uw pobratim +genezen!” +</p> +<p>Het aanroepen van den naam van den heilige miste zijn uitwerking op Marko niet. Hij +liet de veela vrij, die dadelijk ging, hoewel zij zich niet buiten het bereik van +Marko’s gehoor en stem begeven mocht en steeds zijn roep moest beantwoorden. +</p> +<p>Toen de veela kruiden had verzameld, bracht zij ze aan Milosh en genas zijn wonden; +niet alleen herstelde zijn stem geheel, maar ze was mooier dan te voren en zijn hart +was gezonder. Toen reden de broeders-in-God regelrecht naar het gebied van Poretch, +waar zij de rivier Timok over gingen en weldra aan de stad Bregovo kwamen, vanwaar +zij, na er een poos vertoefd te hebben, vertrokken naar het gebied van Vidin. Toen +de veela zich weer bij haar zusters gevoegd had, waarschuwde zij haar met de volgende +woorden: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Luistert, veela’s, mijn zusters. Schiet geen helden in het gebergte met uw pijlen +en bogen, zoolang de koninklijke Prins Marko en zijn Sharatz leven. O, wat heb ik, +beklagenswaardige, heden van zijn handen moeten lijden! Ja, ik verbaas er mij over, +dat ik nog leef!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.32" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en de Turksche jagers.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Amouradh, de groot-vizier, trok eens uit met een jachtgezelschap van twaalf Turksche +krijgslieden, waarbij hij ook Prins Marko had uitgenoodigd. Zij joegen drie dagen, +zonder in het woud op de hellingen van het gebergte op <span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span>wild te stooten. Maar zie, daar zagen zij eensklaps een groen meer, waarop een vlucht +wilde eenden zwom! De vizier liet zijn valk los en beval hem neer te schieten op een +goudgevleugelden eend. De valk was echter niet eens in de gelegenheid den eend te +zien, zoo snel vloog deze naar de wolken; wat de valk betrof, die streek op de takken +van een pijnboom neer. +</p> +<p>Toen sprak Prins Marko tot den vizier: “Is het mij vergund, o vizier Amouradh, mijn +valk los te laten en te beproeven den goudgevleugelden eend te vangen?” “Zeker moogt +gij dat, Prins Marko,” antwoordde de vizier. +</p> +<p>Toen liet de koninklijke Prins Marko zijn valk los en de vogel steeg omhoog naar de +wolken, viel daar de prooi met gouden vleugels aan en droeg haar omlaag naar den voet +van den groenen pijnboom. +</p> +<p>Toen de valk van Amouradh dit zag, werd hij zeer opgewonden, en zijn natuur getrouw, +trachtte hij den buit van den anderen te grijpen; hij wendde zich met een heftige +beweging naar zijn mededinger en beproefde den eend uit zijn klauwen te trekken. Maar +de valk van Marko was buitengewoon dapper, ook in dit opzicht zijn meester waardig +en wilde zijn welverdiend zegeteeken aan niemand afstaan dan aan zijn meester. Daarom +verzette hij zich vinnig tegen den valk van Amouradh en trok heftig aan diens trotsche +veeren. +</p> +<p>Toen de vizier dit zag, werd hij ook opgewonden en stormde in groote woede naar de +strijdenden en slingerde den valk van Prins Marko driftig tegen een pijnboom, zoodat +zijn rechter vleugel brak. Daarna steeg hij met zijn volgelingen te paard en rende +weg van het tooneel van zijn gewelddaad. +</p> +<p>De edele valk weeklaagde, toen hij op den grond lag, van pijn, en Prins Marko kwam +spoedig naar hem toe en drukte hem tegen zijn borst, want hij hield heel veel van +hem. Daarna verbond hij teeder zijn gewonden vleugel en sprak den vogel geroerd toe: +“Wee u en mij, <span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span>mijn valk, dat wij gingen jagen met den Turk zonder onze dierbare Serviërs, want de +Turk moet steeds de rechten van anderen schenden!” +</p> +<p>Nadat hij den vleugel van den valk had verbonden, sprong Marko op Sharatz en rende +door het bosch zoo snel als een veela. Weldra had hij den berg achter zich gelaten +en zag hij de vluchtende Turken voor zich. De vizier wendde zich om in het zadel en +zag, dat Marko hen op eenigen afstand volgde, waarom hij aldus zijn twaalf metgezellen +aansprak: “Gij, mijn kinderen—gij, twaalf dappere helden; ziet gij gindschen bergnevel +naderen, die den koninklijken Prins Marko omhult? Hoort, hoe geweldig hij zijn Sharatz +aanzet. God alleen weet, wat ons boven het hoofd hangt!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.33" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De wraak van Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nauwelijks had hij deze woorden gesproken, of Prins Marko was reeds bij hen, terwijl +hij zijn glinsterend zwaard zwaaide. Onmiddellijk verspreidden de twaalf Turken zich +als een zwerm musschen, die verschrikt werden door een roofvogel. Marko viel den vizier +aan, en kliefde met zijn sabel zijn hoofd. Daarna achtervolgde hij de twaalf krijgslieden; +elk hunner hieuw hij, door hun Turksche sjerp heen, doormidden. +</p> +<p>Daarna stond hij een oogenblik in twijfel: “O, wat moet ik nu doen? Moet ik naar den +Sultan te Yedrenet gaan, of deed ik misschien beter terug te keeren naar mijn witte +kasteel te Prilip?” +</p> +<p>Na lang beraad kwam hij tot het besluit, dat het beter zou zijn naar den Sultan te +gaan en zelf verslag te doen van wat er was gebeurd, dan zijn vijanden gelegenheid +te geven hem te belasteren bij den Padishah. +</p> +<p>Toen Prins Marko te Yedrenet kwam, werd hij onmiddellijk in de raadszaal door den +Sultan ontvangen. +</p> +<p>Een dichter zegt in de beschrijving van Marko’s oogen, dat ze even helder en wreed +waren als die van een <span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span>hongerigen wolf; en de Sultan werd verschrikt door het bliksemend licht, dat er uit +straalde. Hij achtte het verstandig geen hoogen toon aan te slaan en zei daarom vriendelijk +tot den held: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, mijn lieve zoon Marko, waarom zijt gij heden zoo verstoord? Hebt gij misschien +gebrek aan goud?” +</p> +<p>Prins Marko vertelde den Sultan, wat gebeurd was met zijn vizier Amouradh; geen enkele +bijzonderheid hield hij voor zich. Toen hij zijn verhaal geëindigd had, schudde de +Sultan van het lachen en stelde Prins Marko gerust: “Dat slechts zegeningen uw deel +zijn, mijn lieve zoon Marko!” zei hij. “Indien gij u anders hadt gedragen, dan zou +ik u niet mijn zoon genoemd hebben. Iedere Turk kan vizier worden, maar er is geen +held, die zich met Marko meten kan!” Bij deze woorden stak de Sultan zijn hand in +zijn met zijde gevoerden zak; haalde er een beurs met duizend dukaten uit en bood +haar Prins Marko aan met de woorden: “Neem dit aan als een gift van mij, o liefste +zoon Marko, drink wat wijn en ga in vrede!” Marko was gansch niet ongeneigd de beurs +te aanvaarden en verliet de raadszaal. +</p> +<p>Het was echter geen vriendelijkheid, die den Sultan tot deze schijnbare edelmoedigheid +jegens Marko dreef; integendeel, hij was buitengewoon bang voor hem en verlangde slechts +naar zijn spoedig vertrek. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.34" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prins Marko en Moussa Kessedjiya<a class="noteRef" id="xd31e2288src" href="#xd31e2288">14</a>.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Moussa Arbanass<a class="noteRef" id="xd31e2294src" href="#xd31e2294">15</a> dronk op zekeren dag wijn in een witte herberg in Istamboel. Toen hij vrij veel had +gedronken, <span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span>sprak hij aldus: “Het zal nu ongeveer negen jaar geleden zijn, dat ik in dienst trad +van den sultan te Istamboel; toch heeft hij mij nimmer een paard, noch wapenen, noch +een fluweelen mantel gegeven! Op mijn woord, ik zal tegen hem opstaan. Ik zal naar +de kust gaan, op de schepen in de havens beslag leggen en al de wegen bezetten, die +er heen leiden: en dan zal ik voor mij zelf een koula bouwen, waarom heen ik galgen +zal oprichten met ijzeren haken, en daaraan zullen zijn hodja’s (priesters) en hadji’s +(pelgrims) hangen.” +</p> +<p>De bedreigingen, die de Albanees in zijn dronkenschap uitte, voerde hij ook werkelijk +uit, toen hij zijn roes had uitgeslapen. Hij werd een opstandeling, nam bezit van +de zeehavens en de hoofdwegen, nam de rijke kooplieden gevangen en beroofde hen en +hing de hodja’s en hadji’s van den Sultan op. Toen de Sultan van al deze wandaden +hoorde, zond hij den groot-vizier Tyouprilitch met drie duizend manschappen uit om +Moussa te onderwerpen. Maar, helaas! Nauwelijks had het Turksche leger de kust der +zee bereikt, of Moussa joeg het uiteen en nam den groot-vizier gevangen. Hij bond +hem aan handen en voeten en zond hem aldus naar zijn heer te Istamboel terug. +</p> +<p>Nu vaardigde de Sultan in wanhoop een proclamatie uit over geheel zijn uitgestrekt +rijk, waarin hij ontzaglijke rijkdommen beloofde aan den ridder, die den oproerling +zou overwinnen. Menig dapper ridder trok uit om den oproerling te bevechten, maar +helaas, niet een keerde naar Istamboel terug om het beloofde goud op te eischen! Deze +vernedering bereidde den Sultan onuitsprekelijk veel verdriet en zorg. +</p> +<p>Eindelijk kwam de groot-vizier Tyouprilitch tot hem en zei: “Sire, roemrijke Sultan! +Indien wij nu slechts den koninklijken Prins Marko bij ons hadden! Hij zou Moussa, +den Bullebak, zeker overwinnen!” +</p> +<p>“O, martel mijn ziel niet door over den vorstelijken ridder Marko te spreken! Zijn +beenderen moeten reeds <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>lang verbleekt zijn, want er zijn op zijn minst drie jaren voorbij gegaan, sinds ik +hem in mijn donkersten kerker wierp, waarvan de deur stevig gesloten bleef.” +</p> +<p>Daarop vroeg de vizier: “Genadig heer, wat zoudt u den man geven, die Marko levend +in uw tegenwoordigheid bracht?” En de machtige Sultan antwoordde: “Ik zou hem het +vizierschap over Bosnië geven met de belofte daar negen jaar te mogen blijven, zonder +teruggeroepen te worden en ik zou zelfs geen dinar vragen van de inkomsten en belastingen, +die hij mocht verzamelen.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.35" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Er wordt om Marko gezonden.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Dit hoorende spoedde de sluwe vizier zich naar de gevangenis, opende de deur van den +kerker, haalde er den koninklijken Prins Marko uit en leidde hem voor den Sultan. +Het haar van Marko was zo lang geworden, dat het tot den grond reikte. Op de helft +sliep hij ’s nachts, terwijl hij zich met de andere helft bedekte. Zijn nagels waren +zoo lang, dat hij er mede kon ploegen, door het vocht en het vuil van den kerker was +hij zoo veranderd, dat hij zoo zwart leek als een zwarte steen. +</p> +<p>Toen de Sultan hem zag, riep hij uit: “Leeft gij nog, Marko?” “Ja ik leef nog, maar +kan nauwelijks mijn ledematen gebruiken,” antwoordde de held. +</p> +<p>De sultan ging voort en vertelde Marko van de wandaden van Moussa en vroeg hem: “Zoudt +gij in staat zijn, o, Marko, naar de zeekust te gaan en Moussa Kessedjiya te dooden? +Indien gij dat wildet doen, zou ik u graag zooveel geld geven, als gij maar wenschen +kunt.” +</p> +<p>Hierop antwoordde Prins Marko: “Helaas, o Sire, de vochtigheid van den steenen kerker +heeft mijn ledematen verlamd en mijn oogen verzwakt. Hoe zou ik het wagen met Moussa +een tweegevecht aan te gaan? Maar indien gij wilt, dat ik die heldendaad onderneem, +verleen mij dan gastvrijheid in een goede herberg, voorzie mij van een overvloed van +wijn en brandewijn, vet schapenvleesch en <span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span>goed wit brood; misschien, dat ik dan weer mijn krachten terug krijg. Ik zal het u +doen weten, zoodra ik mij in staat voel een tweegevecht aan te gaan.” +</p> +<p>Toen hij dit vernam, riep de Sultan eenige dienaren om Marko te wasschen, zijn haar +te knippen, hem te scheren en zijn nagels te knippen. Daarna liet hij hem met eerbewijzen +brengen naar de Nieuwe Herberg, waar alles, wat hij begeeren kon, in overvloed aanwezig +was. +</p> +<p>Marko bleef drie maanden in de herberg, at en dronk vol ijver en zoo was hij reeds +vrijwel op krachten gekomen, toen de Sultan hem vroeg: “Voelt gij u thans in staat +Moussa te overwinnen, want mijn arme onderdanen zenden mij onophoudelijk klachten +over dien vervloekten roover?” +</p> +<p>En Marko antwoordde den Sultan aldus: “Laat mij een stuk volkomen droog hout van een +mispelboom brengen, dat negen jaar geleden afgehouwen is, opdat ik mijn kracht beproeve!” +Toen het stuk hout gebracht werd, nam Marko het in zijn rechterhand en drukte het +zoo hard samen, dat het in drie stukken brak. “Op mijn woord, Sire, mijn tijd is nog +niet gekomen; het tweegevecht met zulk een gevaarlijk tegenstander als Moussa durf +ik nog niet aan!” +</p> +<p>Dus bleef Marko nog een maand in de Nieuwe Herberg, etende, drinkende en rustende, +totdat hij zich wat sterker voelde. Daarna vroeg hij weer om een droog stuk van een +mispelboom. Toen het hout hem werd gebracht, drukte hij het met zijn rechterhand samen, +totdat het in stukken brak en nu kwamen er twee druppels water uit. Toen zei Marko +tegen den Sultan: “Sire, nu ben ik gereed het tweegevecht aan te gaan.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.36" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko bestelt een zwaard.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marko ging regelrecht van het paleis naar Novak, den beroemden wapensmid. “Maak mij +een mooier zwaard dan gij ooit vervaardigd hebt, o, Novak!” zei Marko en hij gaf den +wapensmid dertig dukaten en ging naar de herberg. Daar bleef hij om de paar volgende +dagen te besteden <span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span>aan het drinken van rooden wijn en keerde toen bij den smid terug. “Zijt gij met mijn +zwaard gereed, o Novak?” +</p> +<p>De wapensmid bracht het zwaard en gaf het aan Marko, die vroeg: “Is het goed?” +</p> +<p>“Daar is het zwaard en hier is het aambeeld; daarop kunt gij de hoedanigheid van uw +zwaard beproeven?” antwoordde Novak rustig. +</p> +<p></p> +<div class="figure p114width" id="p114"><img src="images/p114.jpg" alt="Daar is het zwaard en hier is het aambeeld" width="497" height="720"><p class="figureHead">Daar is het zwaard en hier is het aambeeld</p> +</div><p> +</p> +<p>Daarop hief Marko zijn zwaard op en sloeg er zoo hard mede op het aambeeld dat hij +dat recht door midden hakte. +</p> +<p>“O Novak de wapensmid, zeg mij naar waarheid,—en moge God u helpen—hebt gij ooit een +beter zwaard gemaakt?” +</p> +<p>En Novak antwoordde: “Daar gij den naam van den waren God aanroept, moet ik u in alle +oprechtheid antwoorden, dat ik eens een beter zwaard heb gemaakt; ja, en dat was ook +voor een beter krijgsman. Toen Moussa een oproerling werd en zich naar de zeekust +begaf, beval hij mij een zwaard te maken, waarmede hij recht door het aambeeld sneed +evenals gij hebt gedaan en eveneens door den eikenstronk, waarop het stond.” +</p> +<p>Dit maakte Marko woedend. +</p> +<p>“Houd uw hand op, Novak, opdat ik u kan betalen voor mijn zwaard!” Nauwelijks had +de man zijn rechterarm uitgestoken, of Marko sloeg dien met een snelle beweging tot +bij den schouder af. +</p> +<p>“Nu, o Novak, kunt gij van dezen dag af geen beter, noch een slechter zwaard maken +dan het mijne! En neem deze honderd dukaten voor belooning.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.37" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko ontmoet Moussa.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen besteeg Marko zijn Sharatz en reed naar de zee, den geheelen weg langs vragende, +waar hij Moussa zou kunnen vinden. Op zekeren morgen heel vroeg reed hij de engte +van Katchanik in, waar hij eensklaps Moussa Kessedjiya zag, die bedaard op zijn zwarte +paard zat met <span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span>gekruiste beenen en zijn knots naar de wolken wierp en weer met zijn rechterhand opving. +Toen de twee ridders elkaar ontmoetten, zei Marko tegen Moussa: “Ridderlijke Moussa, +ga terzijde en laat het pad vrij voor mijn Sharatz om voorbij te gaan! Ga terzijde +of buig voor mij!” +</p> +<p>Hierop antwoordde Moussa: “Ga rustig verder, Marko, begin geen twist. Nog beter, laat +ons afstijgen en samen wat gebruiken. Ik zal nooit terzijde gaan om plaats voor u +te maken. Ik weet heel goed, dat gij geboren werd uit een koningin in een paleis en +op zijden kussens werd gelegd. Ongetwijfeld wikkelde uw moeder u in zuivere zijde, +en maakte zij de zijde vast met gouden draden en gaf u honig en suiker; mijn moeder +was een arme Albaneesche, en ik werd geboren op de koude rotsen naast de schapen, +die zij hoedde; en zij wikkelde mij in ruwe, zwarte stof en bond die om mij heen met +doornentakken; zij voedde mij met havermeel—en zij liet er mij een eed op doen, dat +ik nooit voor iemand opzij zou gaan.” Dit hoorende wierp Marko van Prilip zijn speer +naar de borst van Moussa, maar de woeste Albanees ving die met zijn krijgsknots op, +ze schampte af, en suisde hoog boven zijn hoofd. Toen trok Moussa zijn eigen speer +en mikte op de borst van Marko. Maar de koninklijke held ving ze op zijn knots op +en ze brak in drie stukken. Zij trokken nu beiden hun zwaard uit de scheede en vielen +op elkaar aan. Marko deed een krachtigen uitval, maar Moussa stelde zich met zijn +knots te weer en Marko’s zwaard was verbrijzeld. Onmiddellijk hief Moussa zijn eigen +zwaard op, om zijn tegenstander te raken, maar Marko ving den slag op dezelfde manier +op en het wapen brak bij het gevest af. Daarna bewerkten zij elkaar met hun knotsen, +totdat ook deze braken. Toen stegen zij af en grepen elkaar met groote woestheid aan. +De beroemde helden stonden elkaar, de ridderlijke Moussa en de koninklijke Marko. +Moussa kon Marko niet ter aarde krijgen en Marko kon Moussa niet overwinnen. Een ganschen +zomermorgen <span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span>worstelden zij met elkaar. Ongeveer op het middaguur kwam wit schuim op de lippen +van Moussa en Marko’s lippen waren bedekt met schuim en bloed. +</p> +<p>Toen riep Moussa uit: “Werp mij neer o, Marko! of indien gij dat niet kunt, laat mij +u dan neerwerpen!” +</p> +<p>Marko deed al zijn best, maar zijn pogingen waren vergeefs. Toen Moussa dit zag, spande +hij zijn laatste krachten in, hief Marko van den grond op, wierp hem in het gras en +drukte zijn knieën op zijn borst. +</p> +<p>Marko riep, toen hij zag in welk gevaar hij zich bevond: “Waar zijt gij nu, mijn zuster-in-God, +gij veela? Waar zijt gij heden,—dat gij geen oogenblik langer leven moogt! Nu zie +ik, dat uw eed valsch was, toen gij mij zwoert, dat gij mij in gevaar zoudt bijstaan!” +</p> +<p>Toen verscheen de veela van achter de wolken en zei: “O, mijn broeder, koninklijke +Prins Marko! Zijt gij mijn woorden vergeten: Ik heb u gezegd, dat gij nooit op Zondag +zoudt vechten? Ik kan u niet helpen, want het zou niet eerlijk zijn, dat twee tegen +een streden. Waar zijn uw verborgen dolken?” +</p> +<p>Moussa wierp een blik naar de wolken om te zien, vanwaar de stem kwam en dit was zijn +ongeluk, want Marko maakte van dat oogenblik gebruik, trok een verborgen degen en +sneed met een plotselingen stoot Moussa’s lichaam open van zijn middel tot zijn nek. +</p> +<p>Marko maakte zich met moeite los uit de omhelzing van den afzichtelijken Moussa en +daar het lijk op den rug lag, zag de Prins door de gapende wond, dat zijn tegenstander +drie rijen ribben had en drie harten. De wanden van een der harten waren ingevallen, +een ander klopte nog heftig, op het derde ontwaakte juist een slang, en toen deze +Marko zag, siste ze tegen Marko: “Dank God, o koninklijke Prins Marko, dat ik sliep, +terwijl Moussa leefde, want een drievoudig ongeluk zou u anders getroffen hebben!” +</p> +<p>Toen Marko dit hoorde, stroomden de tranen langs <span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span>zijn wangen en hij jammerde: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Helaas! Genadige God, vergeef mij, ik heb een beter ridder gedood dan ik ben!” +</p> +<p>Daarna sloeg hij het hoofd van Moussa af met zijn zwaard, stak het in den voederzak +van Sharatz, en keerde zegevierend naar Istamboel terug. Toen hij het hoofd van Moussa +voor den Sultan wierp, was deze vorst zoo ontsteld, dat hij opsprong “Vrees den doode +niet, o genadig Sultan! Indien gij reeds verschrikt zijt bij het zien van Moussa’s +hoofd, wat zoudt gij dan wel gedaan hebben, indien gij hem levend had ontmoet?” +</p> +<p>De Sultan gaf drie tovars goud aan Marko, die naar zijn kasteel te Prilip terugkeerde. +</p> +<p>Wat Moussa de Bullebak betrof, hij bleef op den top van den berg Katchanik. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.38" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De dood van Prins Marko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vroeg in den morgen, op een rustdag, reed Prins Marko langs het strand. Hij volgde +een rijpad, dat langs de hellingen van den berg Ourvinia voerde, en toen hij bijna +den top had bereikt, struikelde zijn getrouwe Sharatz plotseling en begon tranen te +storten. Zijn gekerm trof Marko’s hart en hij sprak zijn lieveling aldus aan: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Eilaas! lieve Sharo, mijn dierbaarste schat! Zie! wij hebben samen gelukkig geleefd +gedurende vele zomers, als trouwe makkers; tot nu toe zijt gij nooit gestruikeld en +heden schreien uw oogen voor het eerst: God alleen weet, welk lot ons wacht, maar +ik weet, dat dit het teeken is, dat uw leven of het mijne in groot gevaar verkeert +en dat een van ons veroordeeld is te sterven.” +</p> +<p>Toen Marko aldus tot zijn Sharatz gesproken had, riep de veela van den berg Ourvinia +tot hem: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Mijn lieve broeder-in-God! O, koninklijke Prins Marko! Weet gij, niet mijn broeder, +waarom uw paard struikelt? Uw Sharatz heeft verdriet om u, zijn meester. Weet, dat +gij binnen kort van hem zult scheiden!” +</p> +<p>Marko antwoordde: “O, gij witte veela! Dat uw keel <span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span>u pijnige om deze uwe woorden: Hoe zou ik in deze wereld ooit gescheiden kunnen leven +van Sharatz, die mij door menig land en menige stad gedragen heeft van den ochtend +totdat de zon onderging; geen beter ros betrad onze aarde dan Sharatz. Zoolang mijn +hoofd op mijn schouders rust, wil ik nooit gescheiden zijn van mijn geliefd paard!” +</p> +<p>En weer riep de veela: “O, mijn broeder, koninklijke Prins Marko, er is geen kracht, +die u uw Sharatz ontrukken kan; gij kunt niet sterven door het blinkend zwaard van +eenig held of de strijdknots of de speer van een krijgsman; gij vreest geen held op +aarde—maar, helaas! gij moet sterven, o, Marko! De dood, de oude vernietiger, zal +u treffen. Indien gij mij niet wilt gelooven, spoed u dan naar den top van den berg, +kijk naar rechts en naar links en gij zult twee hooge pijnboomen zien, bedekt met +nieuwe, groene naalden, en die zich hoog verheffen boven de andere boomen van het +bosch. Tusschen die pijnboomen bevindt zich een bron; stijg daar af en bindt uw Sharatz +aan een der <span class="corr" id="xd31e2380" title="Bron: pijnboonen">pijnboomen</span>; buig u dan neer en de bron zal uw gelaat weerspiegelen. Zie, en gij zult weten, +wanneer de dood u wacht!<span class="corr" id="xd31e2383" title="Niet in bron">”</span> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.39" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Marko verneemt zijn lot.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marko volgde de aanwijzingen van de veela, en toen hij op den top van den berg kwam, +keek hij naar rechts en naar links, en werkelijk, hij zag de twee hooge, rechte pijnboomen, +juist zooals zij ze hem had beschreven; en hij deed alles, wat zij hem had geraden +te doen. Toen hij in de bron keek, zag hij zijn gelaat weerspiegelen in het water; +en zie zijn lot was geschreven op de oppervlakte ervan! +</p> +<p>Toen stortte hij vele tranen, en sprak aldus: “o gij bedriegelijke wereld, eens mijn +feeënbloem! Gij waart liefelijk—maar ik vertoefde te korten tijd bij u: ternauwernood +drie honderd jaar! Het uur om te vertrekken <span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span>is voor mij gekomen!” Daarna trok hij zijn zwaard en spoedde zich naar Sharatz; met +een houw sloeg hij het dier den kop af. Nooit zou hij door een Turk worden bestegen; +nooit zou een Turksche last op zijn schoften drukken; nooit zou hij de dyugoom<a class="noteRef" id="xd31e2392src" href="#xd31e2392">16</a> dragen van de put voor den gehaten Muzelman! +</p> +<p>Nu groef Marko een graf voor zijn getrouwen Sharatz en begroef hem met meer eer dan +hij Andreas, zijn eigen broeder, had begraven. +</p> +<p>Daarna brak hij zijn zwaard in vieren, opdat het niet in de handen van een Muzelman +zou vallen, en opdat de Turk het niet zou zwaaien met iets van zijn eigen kracht, +waardoor de vloek van het christendom op hem zou neerdalen. Daarna brak Marko zijn +lans in zeven stukken en wierp die in de takken van den pijnboom. Toen nam hij zijn +ontzettenden knots in zijn rechterhand en wierp dien van den berg Ourvinia ver in +de donkere safieren zee met de woorden: “Als mijn knots terug keert uit de diepten +van den oceaan, dan zal er een held komen, zoo groot als Marko!” Toen hij zich aldus +van al zijn wapenen ontdaan had, nam hij uit zijn gordel een gouden tablet, waarop +hij deze mededeeling schreef: “Aan hem, die over dezen berg gaat en aan hem, die de +bron zoekt bij de pijnboomen en het lijk van Marko vindt: Weet, dat Marko dood is. +Hier zijn drie beurzen, gevuld met gouden dukaten. De eene zal Marko’s gift zijn voor +hem, die zijn graf delft; de tweede zal gebruikt worden om kerken te versieren; het +goud in de derde zal verdeeld worden onder de blinden en verminkten, opdat zij in +vrede door het land mogen trekken en in hun liederen Marko’s roemrijke heldendaden +prijzen!” +</p> +<p>Toen Marko dit geschreven had, bond hij het tablet aan een tak, opdat het door de +voorbijgangers gezien kon worden. Hij spreidde zijn mantel uit op het gras <span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span>onder de pijnboomen, maakte het teeken des kruises, trok zijn bonten muts over zijn +oogen en ging liggen.….. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4.40" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Hoe Marko gevonden werd.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het lijk van Marko bleef naast de bron liggen, totdat een geheele week voorbij was +gegaan. Ondertusschen kwam menig reiziger langs het breede pad en zag den ridderlijken +Marko, maar allen meenden, dat hij sluimerde en bleven op een veiligen afstand, uit +vrees den slapenden held te wekken. Geluk is de geleider van ongeluk, evenals ongeluk +dikwijls tot geluk voert; en het gebeurde, dat Vasso, de igouman (abt) van den berg +Athos, dien weg ging, toen hij naar de witte kerk Vilindar reed, vergezeld van den +jeugdigen Issaya, zijn dienaar. Toen de igouman Marko zag, wenkte hij Issaya, “O, +mijn zoon!” zei hij, “wees voorzichtig, opdat gij den held niet wekt, want Marko is +woedend, als hij gestoord wordt en zou ons vernietigen.” Daarna keek hij angstig rond +en zag het opschrift, dat Marko boven zijn hoofd had bevestigd. Hij kwam omzichtig +nader en las de boodschap. Toen steeg hij haastig van zijn paard en greep Marko’s +hand, maar de held bewoog niet! De tranen stroomden Vasso uit de oogen en hij bejammerde +luid het lot van Marko. Na een poosje nam hij de drie beurzen uit den gordel van den +beid en stopte ze in zijn eigen gordel. Lang peinsde hij erover, waar hij Marko zou +begraven; eindelijk legde hij het lijk van den held op zijn paard en bracht het naar +de kust. Weldra kwam hij veilig aan de witte kerk Vilindar en nadat hij de gebruikelijke +liederen had gezongen en die ceremoniën had verricht, die er bij pasten, begroef hij +Marko’s lijk in het midden van de kerk. +</p> +<p></p> +<div class="figure p118width" id="p118"><img src="images/p118.jpg" alt="Hij bejammerde luid het lot van Marko" width="495" height="720"><p class="figureHead">Hij bejammerde luid het lot van Marko</p> +</div><p> +</p> +<p>Daar begroef de bejaarde igouman Marko, maar hij plaatste geen monument op het graf, +opdat geen vijanden de plaats, waar de held begraven lag, zouden kunnen ontdekken +en wraak nemen op den doode. +<span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e1773"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1773src">1</a></span> Een instrument, dat eentonige, dreunende geluiden voortbrengt en dat in veel opzichten +op een lier gelijkt. In den ouden tijd werd dit instrument bespeeld door minstreelen +boven de dertig jaar. Jongere mannen speelden fluit, viool of een soort doedelzak. <a class="fnarrow" href="#xd31e1773src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1780"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1780src">2</a></span> Ten einde te illustreeren hoe vast dit geloof in geheel Servië wortel heeft geschoten, +haalt de schrijver het volgende uit zijn artikel (verkort) aan: “Hoe een Servische +Prins uit de veertiende eeuw in den laatsten oorlog op een wonderlijke wijze een overwinning +behaalde.” <i lang="en">The International Psychic Gazette</i> Mei 1913. +</p> +<p class="footnote cont">“Toen wij verleden jaar den 15den November te Skoplye (Uskub) kwamen, gaven de Servische +officieren een betrekkelijk kostbaar feestmaal in hun kazerne ter eere van den generaal-chirurgijn +Bourke en de twee Britsche afdeelingen van het Roode Kruis, bij welke gelegenheid +de bejaarde generaal Mishitch ons het volgende voorval vertelde uit den slag van Prilip, +die een paar dagen te voren was geleverd. +</p> +<p class="footnote cont"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Onze infanterie had voor dien slag, welke eenig is in de geschiedenis der veldslagen, +het bevel gekregen een geforceerden marsch te maken. Zij moest aan den voet van den +berg Prilip, waarop eens het kasteel van Marko stond, wachten op de uitwerking van +onze artillerie, die zoowel in aantal als in hoedanigheid, die der Turken overtrof. +Zij was gewaarschuwd het fort vooral niet te bestormen, voordat het bevel daartoe +door den opperbevelhebber gegeven was. Dit was volstrekt niet overbodig, want onze +soldaten hadden kort te voren verscheidene slagen met de punt van de bajonet gewonnen +en waren er van overtuigd, dat niets de Turken zoo kon verschrikken als het gezicht +van de glinsterende bajonetten der Servische troepen. Ook wisten zij, dat enkel het +geroep <i lang="sr">Na noge!</i> van de Bulgaren, voldoende was geweest om de Turken bij Kirk-Klissé en Lülé Bourgass +op de vlucht te jagen. +</p> +<p class="footnote cont">“Gedurende den vroegen morgen hield de infanterie zich rustig, maar reeds bij de eerste +kanonschoten merkten wij een ongewone beweging onder onze troepen en spoedig daarna +hoorden wij een woest geschreeuw en zagen wij hen als wolven regelrecht op het kasteel +van den koninklijken Prins Marko aansnellen. Ik kon hooren, hoe kapitein Agatonovitch +hen beval te blijven staan en het sein tot den aanval van den generaal af te wachten. +</p> +<p class="footnote cont"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Toen de troepencommandanten zagen, dat discipline machteloos bleek, beproefden zij +te vergeefs een beroep te doen op het gezond verstand van de soldaten. Zij voorspelden +hen een zekeren dood, indien zij tenminste de uitwerking der artillerie niet afwachtten, +maar hun woorden werden overstemd door het gebulder van het Turksche belegeringsgeschut +en de mitrailleuses, en onze soldaten liepen regelrecht het vuur in, waar zij bij +dozijnen schenen te vallen! Het was een afschuwelijk gezicht. Ik was niet in staat +mijn manschappen tot staan te brengen. Mijn bloed stolde, ik sloot mijn oogen. Een +rampzalige nederlaag! Demoraliseering van de andere troepen! Mijn eigen degradatie +was zeker! +</p> +<p class="footnote cont">“Na een poosje hield onze artillerie op met vuren, daar zij anders de eigen troepen +gedood zou hebben, die nu de bajonetten kruisten met de Turksche infanterie. Eenige +oogenblikken later zagen wij de Servische nationale kleuren van den slottoren van +het kasteel van Kralyevitch Marko <span class="pageNum" id="xd31e1799">[<a href="#xd31e1799">69n</a>]</span>wapperen. De Turken vluchtten in de grootste wanorde. De overwinning onzer troepen +was even volkomen als snel geweest! +</p> +<p class="footnote cont"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Toen wij iets later op het tooneel van den strijd kwamen, werd er een parade bevolen. +Na het appel merkten wij, dat ons verlies betrekkelijk onbeteekend was. Ik prees mijn +helden voor hun dapper gedrag, maar berispte hen scherp over hun ongehoorzaamheid. +Bij mijn laatste vermanende woorden riepen die duizenden soldaten als uit een mond: +‘<i>Kralyevitch Marko beval: Voorwaarts! Heeft u hem niet gezien op zijn Sharatz?</i>’ +</p> +<p class="footnote cont"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Het was mij duidelijk, dat de overlevering van Kralyevitch zoo diep in het hart van +deze eerlijke en heldhaftige mannen was gegrift, dat zij in hun levendig enthousiasme +de incarnatie van hun held hadden gezien. +</p> +<p class="footnote cont">“Ik zond de troepen weg en beval hun de geheele week een dubbel rantsoen voedsel en +wijn te geven. Elke tiende man ontving een ‘<i lang="sr">Medalya za Hrabrost</i>’ (medaille voor moed).” <a class="fnarrow" href="#xd31e1780src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1823"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1823src">3</a></span> Tabor is een Turksch woord en beteekent leger of kamp. <a class="fnarrow" href="#xd31e1823src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1826"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1826src">4</a></span> Andere barden zeggen “Gratchanitza”. <a class="fnarrow" href="#xd31e1826src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1829"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1829src">5</a></span> Despoot was een eeretitel van de Byzantijnsche keizers, daarna van de leden van hun +familie, die naderhand als ambtstitel overging op hun vazallen en gouverneurs. In +rang volgde de despoot onmiddellijk op den koning. <a class="fnarrow" href="#xd31e1829src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1890"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1890src">6</a></span> Divan is een Turksch woord voor “Senaat”. <a class="fnarrow" href="#xd31e1890src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1897"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1897src">7</a></span> Koula is het Servische woord voor “Kasteel”. <a class="fnarrow" href="#xd31e1897src" title="Ga terug naar noot 7 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1902"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1902src">8</a></span> Istamboel is de Turksche naam voor Konstantinopel. <a class="fnarrow" href="#xd31e1902src" title="Ga terug naar noot 8 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1925"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1925src">9</a></span> Firman is een Turksch woord voor keizerlijken “brief<span class="corr" id="xd31e1927" title="Niet in bron">”</span> of “decreet”. <a class="fnarrow" href="#xd31e1925src" title="Ga terug naar noot 9 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1932"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1932src">10</a></span> Met tovar, een Servische maat, werd een hoeveelheid bedoeld, die een normaal paard +op zijn rug kan dragen. Het is nu een verouderde term. <a class="fnarrow" href="#xd31e1932src" title="Ga terug naar noot 10 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e1968"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e1968src">11</a></span> Dervish is een kerkelijk ambtenaar bij de Mohamedanen. Voor den ongeloovige is het +een scheldwoord. <a class="fnarrow" href="#xd31e1968src" title="Ga terug naar noot 11 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2029"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2029src">12</a></span> Wat in ’t Servisch beteekent “totdat gij trouwt”. <a class="fnarrow" href="#xd31e2029src" title="Ga terug naar noot 12 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2039"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2039src">13</a></span> Dit doelt op Lazarus, die in den slag <span class="corr" id="xd31e2041" title="Bron: von">van</span> Kossovo viel. <a class="fnarrow" href="#xd31e2039src" title="Ga terug naar noot 13 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2288"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2288src">14</a></span> <i>Kessedjiya</i> beteekent “vechtersbaas”, “bullebak”, en is de bijnaam van den Albaneeschen roofridder +Moussa, die gedurende jaren des sultans macht tartte. De gebeurtenis beschreven in +het gedicht, waarop hier volgens sommige Servische historici wordt gedoeld—, verhaalt +een voorval, dat werkelijk plaats had in het begin van de veertiende eeuw. Er is nauwelijks +een herberg of wijnhuis in de dorpen der zuidelijke Slaven te vinden, waar niet op +den voorgevel de ruwe fresco prijkt, die het tweegevecht van Marko en Moussa voorstelt. <a class="fnarrow" href="#xd31e2288src" title="Ga terug naar noot 14 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2294"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2294src">15</a></span> Arbanass is een andere naam voor Albanees <a class="fnarrow" href="#xd31e2294src" title="Ga terug naar noot 15 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2392"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2392src">16</a></span> Dyugoom, een koperen watervat, van binnen geëmailleerd. <a class="fnarrow" href="#xd31e2392src" title="Ga terug naar noot 16 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e216">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk V: Banovitch Strahinya.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch5.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Historische data.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De ballade, die op Banovitch Strahinya betrekking heeft, is een van de mooiste en +beroemdste, die de naamlooze barden van de middeleeuwen voortbrachten. De schrijver +was waarschijnlijk een dienaar van een van Banovitch’ afstammelingen en benutte een +paar historische en biografische data, die hij gevonden moet hebben in de manuscripten, +welke aan zijn heer toebehoorden of die zich bevonden in de andere kasteelen, die +hij nu en dan bezocht. +</p> +<p>Prins Ourosh (van de dynastie der Nemany’s) huwde met Helene, een Fransche prinses +van het huis de Courtenay en door haar onderhield hij vriendschappelijke betrekkingen +met het Fransche hof van Karel van Anjou in Napels. Hiervan maakte hij gebruik om +te onderhandelen over een verdrag tusschen Serviërs en Franschen ter verdeeling van +het Byzantijnsche rijk. +</p> +<p>Eenige Servische historici zijn de meening toegedaan, dat Banovitch Strahinya werkelijk +de doorluchtige Strashimir Balshitch-Nemanyitch was, die te zamen met zijn twee broers +van 1360–1370 in Skadar, de hoofdstad van Noord-Albanië<span class="corr" id="xd31e2420" title="Niet in bron">,</span> regeerde en een afstammeling was van de oude Provencaalsche familie des Baux.<span id="xd31e2422"></span> +</p> +<p>In de eerste geschriften, waarin hij voorkomt, is de naam Baux gelatinizeerd en werd +dus Balcius, terwijl de leden der familie, die aan het Hof te Napels verkeerden, hun +naam in Italiaanschen vorm goten en zich Balza noemden. Verder veronderstelt men, +dat deze Seigneurs des Baux, die den Italiaanschen naam aannamen, door huwelijk met +het koninklijk huis van Nemanyitch vermaagschapt werden. +</p> +<p>Bij hun vestiging in Servische landen veranderden zij hun geslachtsnaam dan in Balsha +of Balshitch—itch of ich of ic is de eigenaardige uitgang van de meeste Servische +namen. +</p> +<p>Skadar was in dien tijd nog de hoofdstad van Zeta <span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>(het Montenegro van de moderne tijden). De dappere Nicholas I Petrovitch, de tegenwoordige +koning van Montenegro, stamt uit een zijlinie van Balshitch af. Deze werd door de +Groote Mogendheden genoodzaakt de stad te ontruimen, nadat hij ze dank zij den heldenmoed +van zijn troepen veroverd had. Overal, het geheele koninkrijk door, improviseeren +de Servische barden balladen, waarin zij voor volgende geslachten de droeve gebeurtenissen +van den tegenwoordigen tijd bewaren, gelijk hun voorouders dat deden met de heldendaden +van Strahinya. Maar laat ons terugkeeren naar de geschiedenis van Banovitch, zooals +die in de oude ballade wordt gegeven. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Valk Banovitch.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In de eerste verzen beschrijft de bard den held en looft hem als “een valk zonder +wederga.” Hij vertelt van de bevelen door Banovitch aan zijn dienaren en pages gegeven +met betrekking tot de voorbereidselen, die voor hem zelf getroffen moeten worden; +voor zijn getrouw paard Dyogo, en den hazewind Caraman, zijn onafscheidelijken metgezel. +Hij gaat echter niet op jacht; hij is voornemens den bejaarden Youg Bogdan te bezoeken +en is gekleed in louter zijde en fluweel, prachtig met goud geborduurd. +</p> +<p>Bogdan, zijn geliefde schoonvader, resideert in zijn weelderig kasteel in Kroushevatz. +De oude man verheugde er zich in hem te zien. Zijn negen zoons en hun vrouwen, evenals +de schoonzoons van Bogdan, waarvan er een in rechte lijn van koning Nemanya afstamde, +begroetten hem hartelijk. +</p> +<p>Terwijl zij aan het feestvieren waren, werd er een brief gebracht van de moeder van +Banovitch, waarin zij hem mededeelde, dat zeer talrijke Turksche horden op de vlakte +van Kossovo gekampeerd waren. Strahinya greep den brief en las met ontzetting den +vloek zijner moeder: “Wee u en uw feestvreugde in het vervloekte kasteel van den vader +uwer vrouw!” +<span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span></p> +<p>In den brief werd verder medegedeeld, dat een hoofdman, Vlah-Ali, een even trotsch +als hooghartig man, en onafhankelijk niet alleen van Mehmed, den groot-vizier, maar +ook van Sultan <span class="corr" id="xd31e2439" title="Bron: Amonradh">Amouradh</span> zelf, zijn kasteel had aangevallen, veroverd en geplunderd, zijn bedienden gevangen +genomen en zijn vrouw had meegenomen naar zijn tent op een berg bij de vlakte van +Kossovo, waar zij naar het scheen zonder eenigen tegenzin bleef. Youg Bogdan, die +de smart van Strahinya opmerkte, vroeg hem ongerust of er iets niet in orde was, of +hem iets in zijn kasteel ontbrak, of een van zijn familieleden hem had beleedigd. +Banovitch dankte zijn schoonvader en verzekerde hem, dat een geheel ander ongeluk +hem bedroefde, waarop hij den brief hardop voorlas. Banovitch verzocht Youg Bogdan +zijn zoons toe te staan hem te vergezellen naar de vlakte van Kossovo, daar hij besloten +was zijn vrouw te redden uit de handen van den vijand. Maar Youg Bogdan, die van oordeel +was, dat het slechts dwaasheid zou zijn, indien zoo weinigen duizenden bloeddorstige +Turken tegemoet traden, raadde Banovitch met klem aan de gedachte te laten varen. +Hij beloofde zelfs een mooiere bruid voor hem te zoeken, die hem meer waardig zou +zijn dan zijn eigen ontrouwe dochter. Maar Strahinya bleef bij zijn besluit en overtuigd +van het gemis aan ridderlijkheid bij zijn schoonvader, spoedde hij zich naar de stallen, +weigerde, zoo groot was zijn minachting, de hulp van Bogdans bedienden, zadelde Dyogo +en steeg onmiddellijk op en reed vol verontwaardiging en droefheid weg. Toen hij het +plein afreed, herinnerde hij zich plotseling Caraman, daarom floot hij en onmiddellijk +snelde Caraman naar zijn meester en troostte hem. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Banovitch zoekt den Turk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zoo reed Banovitch over velden en over bergen recht naar Kossovo met moed en blijheid, +want zijn hond was hem zelfs nog dierbaarder dan zijn paard. Te Kossovo <span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span>gekomen zag hij de vlakte bedekt met tenten en soldaten, en toen hij er naar keek, +voelde hij iets als vrees in zich; maar ondanks dat riep hij den naam van den waren +God aan, en vermomd als een Turk doorkruiste hij de vlakte. Gedurende verscheidene +dagen zocht hij, maar helaas! te vergeefs, de tent van Vlah-Ali. Eindelijk, aan de +oevers van de Sitnitza gekomen, zag hij een ruime, groene tent. Op de middenpaal glinsterde +een gouden appel; voor den ingang stond een Arabisch paard en trappelde vurig met +zijn voorpooten op den grond. Strahinya meende stellig, dat dit de tent moest zijn +van Vlah-Ali en hij zette zijn Dyogo krachtig aan. In een oogenblik had hij de tent +bereikt met zijn lans in de hand en schoof stoutmoedig het zijden gordijn terzijde, +dat den ingang bedekte. Tot zijn teleurstelling zag hij, dat de eenige aanwezige in +de tent een oude derwisch was met een witten baard, die hem tot aan de knieën reikte. +De oude man dronk wijn, iets wat hem verboden was door de wetten van zijn orde, en +hij beantwoordde den groet van Strahinya, die goed Turksch sprak, met een diepen salaam. +Toen zei de derwisch tot verbazing van Strahinya: “Heil u! o Banovitch Strahinya, +heer van Klein Banyska bij Kossovo!” +</p> +<p>Banovitch werd er eenigszins door van zijn stuk gebracht, maar hij liet dit zoo weinig +mogelijk blijken en vroeg: “Wie is de man, die gij Banovitch Strahinya hebt genoemd?” +De halfdronken derwisch lachte luid. “Gij kunt mij niet misleiden,” zei hij, “ik zou +u onmiddellijk herkennen, al ontmoette ik u op den top van den berg Goletch.” Toen +vertelde hij Banovitch, hoe hij enkele jaren geleden in zijn kasteel gevangen had +gezeten en zeer menschelijk behandeld was geworden, zelfs dagelijks een zekere hoeveelheid +wijn had ontvangen. +</p> +<p>Tenslotte had Banovitch hem naar zijn land laten terugkeeren om zijn losgeld te verzamelen. +Toen hij zijn tehuis bereikte, bemerkte hij, dat zijn bezittingen door den Sultan +waren verbeurd verklaard en zijn huis en andere eigendommen <span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span>aan de dochters van Pasha’s als huwelijksgift waren gegeven. Alles was woest en verlaten; +hij had zijn fortuin verloren—en, voegde hij er bitter aan toe, dientengevolge al +zijn vrienden—daarom had hij zich genoodzaakt gezien naar Yedrenet<a class="noteRef" id="xd31e2453src" href="#xd31e2453">1</a> te rijden, om daar zijn diensten aan den Sultan aan te bieden. De vizier, vervolgde +hij, vertelde den Sultan, dat hij er uitzag, alsof hij meer dan waarschijnlijk een +goed soldaat zou zijn, waarop de Sultan hem goede kleeren en betere wapens had gegeven +en de vizier liet zijn naam schrijven op den rol der krijgslieden, die gezworen hadden +om voor den Sultan te vechten. “Nu”, vervolgde hij, “bezit ik geen dinar meer, stel +mij, bid ik u, in de gelegenheid weer een vermogend man te worden.” +</p> +<p>Strahinya was diep getroffen door het ongeluk van den derwisch; hij steeg van zijn +paard, omhelsde hem en sprak de volgende vriendelijke woorden tot hem: “Gij zijt mijn +broeder-in-God! Ik schenk u graag uw losgeld kwijt, en zal u nooit een dinar vragen; +dat kunt gij mij echter vergelden: Ik zoek nu den hooghartigen Vlah-Ali, die mijn +kasteel verwoestte en mij mijn vrouw ontroofde! Zeg mij, o bejaarde derwisch! Waar +kan ik mijn vijand vinden? Ik smeek u als mijn broeder-in-God de Turken niet in te +lichten omtrent mijn tegenwoordigheid hier, en niet toe te staan, dat zij mij met +list gevangen nemen.” De derwisch was blij broeder-in-God te zijn van zulk een dapper +held als Strahinya en beloofde plechtig hem steeds trouw te blijven en dat hij, al +zou Strahynia ook de helft van het leger van den Sultan vernietigen, hem nooit zou +verraden; maar tegelijkertijd trachtte hij Banovitch over te halen van zijn voornemen +af te zien om zulk een onoverwinnelijken en ontzettenden vijand aan te vallen, wiens +naam zelfs al voldoende was om de besten en braafsten met ontzetting te vervullen. +Hij beschreef hem uitvoerig het bloeddorstig karakter van den onoverwinnelijken opstandeling +van den <span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span>Padishah en gaf Banovitch ten slotte de verzekering, dat noch zijn scherp zwaard, +noch zijn vergiftige speer, noch zijn paard hem iets zouden baten, doch dat de verschrikkelijke +Vlah-Ali hem levend zou grijpen met zijn ijzeren vuisten zijn ledematen in stukken +zou breken en zijn oogen uitrukken. +</p> +<p>Strahinya lachte luid, toen hij dit hoorde. “O mijn broeder,” zei hij, “gij bejaarde +derwisch! Gij behoeft mij niet te waarschuwen tegen één krijgsman; het eenige, wat +ik u verzoek, is niet het geheele leger van den Sultan tegen mij op de been te brengen. +Daar gij elken avond en elken morgen uw paarden laat drinken aan de rivier Sitnitza, +moet gij weten, waar de doorwaadbare plaatsen zijn, en gij zoudt mij het rijden door +de modderige diepten kunnen besparen!” +</p> +<p>Hierop herhaalde de derwisch zijn eed, en riep uit: +</p> +<div lang="sr" class="lgouter"> +<p class="line">Strahni-Bane, ti sokole Srpski! </p> +<p class="line">Tvome <span class="sic" title="Verbetering: Đogu">Dyogu</span> i tvome <span class="sic" title="Verbetering: junastvu">junashtvu</span> </p> +<p class="line">Svud su brodi, <span class="sic" title="Verbetering: đegod dođeš">dyegody dodyesh</span> vodi!<a class="noteRef" id="xd31e2477src" href="#xd31e2477">2</a> </p> +</div> +<p class="first">Banovitch ging de rivier over en reed zonder haast naar den berg Goletch. Hij was +nog aan den voet van den berg, toen de ochtendzon de vlakte van Kossovo bescheen, +en de tenten en de wapenrustingen der soldaten deed glinsteren. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De trouwelooze echtgenoote.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wat deed de machtige Vlah-Ali, toen de dageraad kwam? De gewoonte van den Turk was +den slaap slechts te zoeken bij zonsopgang. “Hoe dierbaar zijn nieuwe slavin, de echtgenoote +van Strahinya, hem was,” verhaalt de bard, “kan men begrijpen, als ik vertel, dat +hij zijn oogen sloot met zijn hoofd op haar ivoren schouder.” De trouwelooze <span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span>vrouw sliep niet; door de deur der tent keek zij over het slapende kamp. Plotseling +wekte zij haar nieuwen heer en wees met schrik naar de gestalte van een naderend ruiter, +in wien zij haar waren echtgenoot had herkend. +</p> +<p>Eerst lachte de Turk over haar angst en zei, dat het slechts een gezant van den Sultan +kon zijn. +</p> +<p>“Waarlijk,” zei hij, aanstalten makend om weer te gaan rusten, “Strahinya zal het +niet wagen de tent te naderen!” +</p> +<p>Spoedig werd Vlah-Ali weer door zijn gezellin gewekt, die hem zei, dat de ruiter geen +boodschapper van Amouradh was, maar haar eigen echtgenoot, Banovitch Strahinya zelf, +en zij waarschuwde Vlah-Ali, dat hij in levensgevaar verkeerde. +</p> +<p>Nu sprong de machtige Vlah-Ali op, bond een lange, zijden sjerp om, bevestigde daarin +een scherpe, glinsterende yataghan, gordde snel zijn blinkend zwaard om, en zat weldra +stevig in zijn zadel. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het gevecht.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een oogenblik later verscheen Banovitch, en de ontzettende strijd tusschen de twee +kampioenen begon—helden van bijna dezelfde vermaardheid, ofschoon niet van dezelfde +kracht. +</p> +<p>Strahinya overlaadde zijn tegenstander met verwijten en schampere woorden en Vlah-Ali +antwoordde met even beleedigende termen. Maar zij vochten niet alleen met woorden; +Banovitch gaf Dyogo de sporen en wierp met groote kracht zijn speer, die de machtige +Turk in zijn uitgestoken handen opving en in stukken brak. +</p> +<p>“O Strahinya,” riep hij spottend, “gij noemt mij een lafaard. Weet gij tegen wien +gij spreekt? Hier is geen vrouw van uw Servisch land, die door uw bedreigingen verontrust +kan worden; gij hebt hier te doen met den machtigen Vlah-Ali, die noch den Sultan, +noch den groot-vizier vreest, ja, zelfs niet de ontelbare horden, waarover zij bevelen! +Allen te zamen, zijn zij voor mij niets dan <span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span>een zwerm mieren!” Aldus sprekende, hield hij zijn forsch paard vlug in en zond zijn +speer fluitend door de lucht. Zoo recht ging zij op Strahinya’s borst af, dat hij +zeker getroffen zou zijn, indien de rechtvaardige God hem niet had geholpen. Dyogo, +die gewoon was aan tweegevechten, knielde snel en op het juiste oogenblik, zoodat +het wapen van den Turk over het hoofd van Banovitch vloog en tegen een rots stootte, +waar het in drie stukken brak. +</p> +<p>Nu hun speren vernield waren, grepen de verwoede krijgslieden naar hun zware knotsen +en snelden op elkaar toe. Hun slagen vielen dof en snel, totdat Vlah-Ali Strahinya +zoo geweldig raakte, dat hij verdoofd werd en voor op den nek van Dyogo viel. Weer +stond de ware God Strahinya bij; zijn geliefd grijs paard, geoefend in zulke worstelingen, +bewoog zijn kop en nek zoo behendig, dat zijn meester terug viel in het zadel. En +nu raakte Strahinya op zijn beurt den schouder van zijn tegenstander met groote kracht. +Maar de machtige Turk bleef oogenschijnlijk ongedeerd zitten, ofschoon de pooten van +zijn paard nu tot aan de knieën wegzonken in de zwarte aarde. +</p> +<p>En zoo ging het gevecht voort, totdat de strijders elkaars knotsen braken en naar +hun zwaard grepen in de hoop den strijd daarmee spoediger te beslissen. Maar zie! +Het zwaard van Banovitch was geen gewoon wapen; twee sterke smeden hadden er een week +aan besteed om het te vormen, en het allerfijnste staal te smelten voor het lemmet. +De Turk deed een snellen houw naar zijn vijand, maar Strahinya ving het glinsterend +staal met zijn eigen kling op en het zwaard was onmiddellijk gescheiden van het gevest. +Dit verheugde Banovitch zeer en woest op den Turk aandringend, beproefde hij nu zijn +tegenstander de armen af te hakken. Maar de helden waren tegen elkaar opgewassen. +Vlah-Ali beschermde zijn hoofd heel handig met het overgebleven stompje van zijn zwaard, +en stukje bij stukje brak hij het wapen van zijn tegenstander weg, totdat beiden weer +in dezelfde omstandigheden verkeerden. Zij stegen <span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span>nu af en grepen elkaar stevig vast; zij zwoegden en worstelden met al hun kracht. +</p> +<p>Eindelijk riep Strahinya, voelende dat zijn krachten opraakten, zijn vrouw toe het +andere stuk van het zwaard van den Turk te nemen en den strijd te beslissen door hetzij +zijn hoofd, hetzij dat van Vlah-Ali er mee te klieven. Daarop riep Vlah-Ali: “Mijn +lieveling! O, gij vrouw van Strahinya! Raak mij niet, maar raak liever Banovitch, +daar gij hem nimmer meer dierbaar kunt zijn; hij zal u steeds laken en hoonen. Maar +gij zult mij altijd zeer dierbaar zijn. Ik zal u geleiden naar Yedrenet, dertig meisjes +zullen daar zijn om u te bedienen, om uw statiekleed te dragen en uw wijde mouwen. +Met bonbons zal ik u voeden en u met gouden dukaten bedekken van het hoofd tot de +voeten!” +</p> +<p>Vrouwen zijn gemakkelijk te misleiden door mooie woorden; en zoo sprong de vrouw van +Strahinya op, raapte het scherpe lemmet van den grond, en wikkelde het zorgvuldig +in zachte zijde, want zij was bevreesd haar hand te zullen verwonden. Daarna snelde +zij vlug naar de strijdende helden en zich alle moeite gevende Ali niet te kwetsen, +sloeg zij heftig op het hoofd van Banovitch en doorsneed den gouden pluim en den witten +helm. Het lemmet wondde het hoofd van Strahinya niet ernstig, maar het bloed stroomde +snel en dik over zijn gelaat en verblindde hem bijna. +</p> +<p>Op dit bittere oogenblik dacht Strahinya aan zijn trouwe Caraman en riep hem tweemaal. +</p> +<p>De hond snelde verwoed op de trouwelooze vrouw toe en hield haar in bedwang,<a class="noteRef" id="xd31e2509src" href="#xd31e2509">3</a> waardoor zij zeer ontstelde en luid gilde. Zij wierp het lemmet ver weg en greep +den hond bij de ooren. De Turk, verontrust en in verwarring gebracht, keek om, ten +einde te zien, wat er gebeurde. Strahinya werd zoo aangemoedigd door dit nieuwe bewijs +van de trouw en het verstand van zijn hond, dat hij er <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>nieuwe kracht uit putte en van de gunstige gelegenheid gebruik maakte om zijn tegenstander +op den grond te werpen en hem met zijn tanden te dooden, “zooals de wolf een lam slacht.” +Daarna voerde hij zijn vrouw (die door de verstandige Caraman ongedeerd was gelaten) +naar het kasteel van haar vader terug. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5.6" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De terugkeer van den valk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Youg Bogdan en zijn zoons Strahinya bedekt met bloed zagen, waren zij ten hoogsten +verbaasd, dat een Turk dapper genoeg was om een held als Strahinya te wonden. Maar +Strahinya vertelde hun het schandelijk gedrag van zijn vrouw, en het verhaal maakte +Youg Bogdan zoo woedend, dat hij zijn zoons beval hun zuster met hun zwaard te doorsteken. +Maar de altijd ridderlijke Strahinya verzette zich hiertegen en riep uit: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, mijn schoonbroeders, zoudt gij u heden met schande bedekken? Tegen wie zoudt gij +uw zwaard trekken? Indien gij, o broeders, zoo bloeddorstig en moedig zijt, waar waren +dan uw messen en uw glinsterende zwaarden, toen ik naar de vlakte van Kossovo ging? +Waarom vergezeldet gij mij toen niet, en spreiddet gij uw dapperheid niet ten toon +tegenover de woeste Turken? Waarom hebt gij toen niet bewezen mijn vrienden te zijn? +Ik kan niet toelaten, dat gij uw zuster doodt; ook zonder uw hulp zou ik haar zelf +hebben kunnen dooden. Zij is maar een teere en gemakkelijk te misleiden vrouw! Maar +ik zal haar niet dooden: integendeel, zij zal mij voortaan even dierbaar zijn als +voorheen.” +</p> +<p>De bard eindigt zijn gedicht: +</p> +<div lang="sr" class="lgouter"> +<p class="line">Pomalo ye <span class="sic" title="Verbetering: takijeh junaka">takiyeh younaka</span>, </p> +<p class="line"><span class="sic" title="Verbetering: Ka’ što beše strahinjicu">Ka’ shto beshe Strahinyityou</span> Bane! </p> +</div> +<p class="first">(“Hoe weinigen zijn de helden, die vergeleken kunnen worden met Banovitch Strahinya!”) +<span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2453"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2453src">1</a></span> Adrianopel. <a class="fnarrow" href="#xd31e2453src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2477" lang="nl"> +<p class="footnote" lang="nl"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2477src">2</a></span> Deze regels worden beschouwd als de schoonste, welke ooit door eenig Servisch bard +zijn geschreven; vrij vertaald beteekenen zij: “O heer Strahinya, gij roemrijke Servische +valk! Gij die steeds op uw trouw paard Dyogo, en op uw eigen moed vertrouwt, zult, +waar gij ook gaat, een weg vinden, waar geen gevaar u bedreigt.” <a class="fnarrow" href="#xd31e2477src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2509"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2509src">3</a></span> Hier wijst de bard in de <span class="corr" id="xd31e2511" title="Bron: naïve">naïeve</span> beschouwingen, waarmede hij zijn verhaal onderbreekt, op het verschijnsel, dat het +schoone geslacht altijd op slechten voet staat met trouwe honden. <a class="fnarrow" href="#xd31e2509src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e227">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main"><span class="corr" id="xd31e2540" title="Bron: Hoodfstuk">Hoofdstuk</span> VI. De tsarina Militza en de zmay<a class="noteRef" id="xd31e2543src" href="#xd31e2543">1</a> van Yastrebatz.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch6.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het verhaal van Militza aan den tsaar.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, Gij eenig en ondeelbaar God! Dat allen u verheerlijken!”—Tsaar Lazarus zat aan +het avondeten en de tsarina Militza zat met hem aan; zij was treurig en neerslachtig. +Dit was de tsaar van zijn geliefde gade niet gewoon en daarom verontrustte het hem +niet weinig. Hij vroeg haar teeder: “O, Militza, mijn tsarina! Indien ik u een vraag +deed, zoudt gij mij dan naar waarheid antwoorden? Waarom zijt gij hedenavond zoo droefgeestig, +zoo treurig en zoo bleek? Mist gij iets in ons kasteel, dat gij gaarne zoudt hebben?” +</p> +<p>De tsarina antwoordde: “O, tsaar Lazarus, gij gouden kroon van Servië! Waarlijk, wanneer +gij ook tot mij spreekt, nooit antwoord ik anders dan de waarheid. Niets ontbreekt +mij in ons kasteel; maar waarlijk ik voel mij diep ongelukkig. Want de Zmay van Yastrebatz +komt sedert verleden jaar elken nacht in mijn toren om mij te omhelzen.” +</p> +<p>Tsaar Lazarus zei ten hoogste verbaasd: “Luister naar mij, o tsarina Militza! Indien +gij u hedenavond hebt teruggetrokken in uw vertrek in den witten toren en uw betooverde +minnaar komt weer, vraag hem dan of er iemand is behalve God, dien hij vreest en of +er op deze aarde een held gevonden wordt, dien hij hooger acht dan zich zelf!” +</p> +<p>Spoedig na het <span class="corr" id="xd31e2555" title="Bron: avoneten">avondeten</span> ging de tsaar naar zijn nauwe en veel verdiepingen tellende tchardack,<a class="noteRef" id="xd31e2558src" href="#xd31e2558">2</a> en de tsarina trok zich terug in haar toren. Men kon zien, hoe de berg Yastrebatz +plotseling gloeide, alsof hij in brand stond en hoe uit de vlammen de Zmay over de +effen vlakte van Kroushevo recht op den toren van de tsarina toevloog. +</p> +<p>Toen hij het vertrek van de tsarina binnenging, deed <span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span>hij zijn feeachtig gewaad af en keek teeder naar de schoone vrouw. De tsarina deed, +alsof zij haar minnaar welkom heette en na een poosje zei zij: “Ik bid u, o Zmay van +Yastrebatz, u, die zoo onverschrokken naar mijn toren komt, zeg mij, of er iemand +is naast God, dien gij vreest? En of er in de geheele wereld een held leeft, dien +gij hooger schat dan u zelf?” +</p> +<p>Daarop antwoordde de Zmay verbaasd, “Zwijg, o Militza! (of dat gij anders voor altijd +sprakeloos moogt blijven!) Deze vraag stelt gij mij alleen, omdat gij door Lazarus +zijt ingelicht!” +</p> +<p>Maar Militza ontkende dit, zeggende: “Neen, dat niet! Dat ik sterve, als ik de waarheid +niet zeg! Ik vraag het u, omdat ik zie, dat gij zulk een uitnemend held zijt.” +</p> +<p>Toen de Zmay dit hoorde, vertrouwde hij den valschen eed (minder gevaarlijk zou het +zijn geweest, indien een adder hem had gebeten!) en sprak aldus: “O Militza, liefste +tsarina! Daar gij mij in oprechtheid vraagt, zal ik u naar waarheid antwoorden! Op +de geheele aarde vrees ik niemand dan God; ook is er geen held, dien ik vrees. Maar +op een vlakte, Simia genaamd, ligt een dorp, dat bekend is onder den naam Koopinovo +en in dat dorp woont een Zmay-Despoot Vook; hem vrees ik, want ik heb hem gekend vanaf +onze dwaze kindsheid. Wij speelden vaak samen op den top van den hoogen berg Yastrebatz, +en Vook won het altijd van mij, wanneer wij het oneens waren. Vook is de eenige, dien +ik vrees, want hij is de sterkste der Zmay’s op deze aarde.” +</p> +<p>Toen de Zmay deze laatste woorden uitte, verscheen Danitza—de morgenster—aan den horizon +en de Zmay nam onmiddellijk de vlucht naar zijn kasteel. +</p> +<p>De tsarina spoedde zich naar de tchardack van Lazarus en vertelde hem, wat zij van +den Zmay had vernomen. Nadat hij het verhaal gehoord had, besloot de tsaar in “dunne +letters” een boodschap te zenden naar Zmay-Despoot Vook, waarin hij hem meldde, wat +hij had vernomen <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>en hem smeekte naar Kroushevatz te komen en zijn verfoeilijken vijand, den Zmay van +Yastrebatz, te dooden. Voor den dienst, dien hij hiermee bewees, zou Vook drie tovars +dukaten ontvangen en levenslang zou hij het bestuur over het koninkrijk Sirmia bekomen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch6.2" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vook als verdediger.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De brief kwam in handen van Zmay-Despoot Vook en nadat hij hem doorgelezen had, dacht +hij er een poos over na, wat hij zou doen. Hij had den vriend zijner kinderjaren lief, +maar hij kon hem zijn schandelijk gedrag niet vergeven. Ten slotte besloot hij met +den Zmay van Yastrebatz te vechten. +</p> +<p>Hij zadelde daarom zijn zwarte paard, dat hem door een veela geschonken was en dienzelfden +nacht bereikte hij nog de vlakte van Kroushevo; daar steeg hij af, sloeg zijn tent +op in de tarwevelden van Lazarus en dronk koelen wijn. +</p> +<p>Ondertusschen was de zon opgegaan, en toen de tsaar op zijn balkon heen en weer liep, +zag hij eensklaps een tent in zijn akkers, en daarin een vreemd en zeer wonderlijk +ridder. Hij riep onmiddellijk de tsarina en wees haar, wat hij zag. Militza riep uit, +dat dit niemand anders dan Zmay-Despoot Vook kon zijn, want hij leek veel op haar +tooverachtigen minnaar, den Zmay van Yastrebatz. +</p> +<p>De tsaar zond onmiddellijk een boodschapper naar den vreemdeling, om hem te verzoeken +dadelijk naar het paleis te komen, waar hem een prachtig feest zou wachten. Maar Vook +antwoordde, dat hij in zijn tent wenschte te blijven en verzocht de tsarina dien nacht +de deuren van haar vertrekken niet af te sluiten, maar kalm de komst van den Zmay +van Yastrebatz af te wachten en overigens alles aan haar nieuwen beschermer over te +laten. +</p> +<p>Toen de tsaar het antwoord van Vook ontving, gaf hij last een uitgezocht maal gereed +te maken en naar diens tent te brengen, waarbij een groote hoeveelheid roode wijn +niet werd vergeten. +<span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span></p> +<p>De dag ging voorbij zonder dat er iets bijzonders gebeurde en toen de nacht naderde, +trok de schoone Militza zich terug. Als gewoonlijk werd de berg Yastrebatz met een +gloed overtogen, en zijn heer vloog uit de vlammen regelrecht naar den toren van de +tsarina en sloop in haar kamer, nadat hij zijn magisch gewaad had uitgetrokken, Plotseling +hoorde hij de stem van Zmay-Despoot Vook zeggen: “Gij, die u vermeten hebt de Servische +tsarina te omhelzen, kom oogenblikkelijk uit den witten toren!” +</p> +<p>Ten zeerste ontsteld vloekte de Zmay van Yastrebatz de tsarina aldus: “Zie, Militza, +dat God u vernietige! Gij hebt mij toch aan Lazarus verraden!” +</p> +<p>Dit zeggende deed hij zijn magisch gewaad aan, en spoedde zich heen. Inplaats van +als anders zich naar zijn kasteel op den Yastrebatz te richten, ging hij recht omhoog +de wolken in. Vook zat hem dicht op de hielen en toen hij hem op zeer groote hoogte +naderde, sloeg hij hem heftig met zijn knots en brak zijn beide vleugels. +</p> +<p>De Zmay van Yastrebatz viel snel als een steen ter aarde, waar hij zich als een slang +kronkelde en deerniswaardig kreunde.—“Dat zoo elke held gestraft worde, die zijn geheimen +aan zijn minnares toevertrouwt!” kermde hij. Hij had niet lang den tijd om zich aan +zijn bittere overpeinzingen over te geven, want Vook was hem gevolgd, en zoodra hij +afgestegen was, sloeg hij den Zmay het hoofd af. Daarna begaf hij zich naar Lazarus +en wierp het hoofd voor hem op den grond. +</p> +<p>De tsaar was zoo verschrikt bij het zien van het afgrijselijke voorwerp, dat hij plotseling +door een hevige koorts werd aangegrepen. Maar hij gaf Vook het beloofde goud en vaardigde +een keizerlijk decreet uit, waarbij hij hem machtigde voor het overige van zijn leven +onafhankelijk over Sirmia te regeeren. Bovendien beloofde hij Vook, dat zoo hij ooit +gebrek aan goud mocht krijgen, hij zich slechts tot den tsaar behoefde te wenden, +om onmiddellijk <span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span>uit den nood geholpen te worden. De bard eindigt: “En zij leefden lang en gelukkig +te zamen, hielpen elkaar steeds, gelijk goede buren en landgenooten moeten doen; en +de roem van den held leeft in den volksmond voort. De dag, waarop de straf aan den +Zmay van Yastrebatz voltrokken werd, geldt nog altijd als de gelukkigste van het geheele +jaar!” +<span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2543"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2543src">1</a></span> Zmay is het Servische woord voor “draak”, maar in dit gedicht wordt het figuurlijk +gebruikt, om de bovenmenschelijke eigenschappen aan te duiden, die naar men aanneemt +de helden bezitten. <a class="fnarrow" href="#xd31e2543src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2558"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2558src">2</a></span> Tchardack is een Turksch woord en beteekent een toren, voorzien van balkons. <a class="fnarrow" href="#xd31e2558src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e238">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk VII. Het huwelijk van Maximus Tzrnoyevitch.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch7.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De ballade.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Deze ballade, welke den koning van Montenegro—Nicholas Petrovitch—inspireerde voor +zijn drama “De keizerin van de Balkanstaten,” is ongetwijfeld het schoonste nationale +gedicht, dat in Montenegro ooit werd gedicht en gezongen. Het zou zelfs een groot +dichter onmogelijk blijken de zeer karakteristieke beeldspraak en het effect, dat +door de eigenaardige woordvorming verkregen werd, in een vertaling tot zijn recht +te doen komen, terwijl ook veel van wat typeerend is voor de godsdienstige opvattingen, +de gewoonten en het bijgeloof voor den niet-ingewijde verloren gaat. +</p> +<p>Een Fransch spreekwoord zegt: “quand on n’a pas ce que l’on aime, on aime ce que l’on +a;” aldus hoop ik ook, dat de lezer genoegen zal willen nemen met de volgende overzetting +in proza van een buitengewoon belangwekkend nationaal gedicht. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het verhaal.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ivan Tzrnoyevitch<a class="noteRef" id="xd31e2602src" href="#xd31e2602">1</a> zeilde over de Adriatische zee naar Venetië om een bezoek te brengen aan den doge +en zijn dochter ten huwelijk te vragen voor zijn zoon Maximus. Hij bleef daar drie +jaren, gedurende welken tijd hij drie tovars goud uitgaf. Bij zijn vertrek aan het +einde van dit tijdperk werd overeengekomen, dat hij het volgende jaar zou terugkeeren +met zijn zoon en duizend of meer gasten voor de huwelijksfeestelijkheden. De doge +met zijn beide zoons en een honderdtal van de hoogste waardigheidsbekleeders vergezelden +Ivan naar zijn galei en de Montenegrijnsche vorst herhaalde zijn belofte het volgend +jaar te zullen terugkeeren met zijn gasten en zijn zoon, die naar hij verzekerde een +zoo edel held en een zoo knap jongeling <span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span>was, dat men zelfs uit een verzameling van duizend Montenegrijnen of duizend Venetianen +zijn gelijke vergeefs zoeken zou. De doge, die buitengewoon verheugd was zulk een +edel held tot schoonzoon te hebben, omhelsde Ivan zeggende: “Ik dank u, mijn vriend, +voor deze woorden! Hoe gelukkig ben ik een dergelijken schoonzoon te hebben gevonden, +die onder duizenden zijn weerga niet vindt. Ik zal hem meer liefhebben dan het licht +mijner oogen, en zal kostbare geschenken voor hem gereed maken: paarden en valken, +helmen met gouden pluimen en mantels, waarop hij trotsch zal zijn. Maar als hij niet +zoo knap is als gij gezegd hebt—wee u!” +</p> +<p>Daarna zeilde Ivan weg naar Zablak. Toen hij zijn kasteel naderde, voelde hij zich +zeer gelukkig en spoorde zijn paard Zdral aan om des te eerder thuis te zijn. Zijn +getrouwe gade zag hem reeds van verre en gaf onmiddellijk bevel aan de bedienden om +toebereidselen te maken voor de ontvangst van hun heer. Zij maakte uit het vroolijk +voorkomen van haar echtgenoot op, dat hij geslaagd was in zijn zending. +</p> +<p>Toen Ivan op het plein van zijn kasteel aankwam, hielpen eenigen zijner dienaren hem +bij het afstijgen van zijn paard, anderen ontdeden hem van zijn wapenrusting en wapenen +en zijn zoon Maximus bracht hem een zilveren zitbank, opdat hij kon plaatsnemen en +rusten. Ivan wendde zich om, teneinde zijn zoon te danken, maar zie! Een ongeluk was +hem overkomen. Gedurende de afwezigheid van zijn vader was Maximus bezocht door de +pokken—dien vreeselijken geesel!—en zijn eens knap gelaat was zoo met putten en litteekens +overdekt, dat het te afzichtelijk was om er naar te kijken. De bard verzekert ons, +dat het nauwelijks mogelijk was een leelijker man te vinden dan Maximus was geworden. +</p> +<p>De vorst herinnerde zich dadelijk zijn verzekering aan den doge, dat er onder duizenden +geen knapper jongeman gevonden zou worden dan zijn zoon en hij was heel treurig. +<span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span></p> +<p>Zijn lange knevel hing neer tot op zijn schouders<a class="noteRef" id="xd31e2614src" href="#xd31e2614">2</a> en met de oogen op den grond gericht zat hij zwijgend en moedeloos. Zijn gade zag +met bezorgdheid de neerslachtigheid van haar echtgenoot en beproefde hem op te beuren. +De plooien van haar sleepend gewaad samennemend en de einden van haar mouwen, kwam +zij nader en na een nijging gemaakt te hebben, kuste zij zijn hand. “Ik bid u, mijn +heer,” zei zij, “zeg mij, waarom zijt gij zoo treurig? Zijt gij in uw zending misschien +niet geslaagd? Hebt gij de dochter van den doge niet met onzen zoon verloofd? Is zij +misschien niet schoon genoeg om uw schoondochter te worden? Hebt gij spijt van de +drie tovars goud, die gij hebt uitgegeven?” +</p> +<p>Daarop vermande Ivan zich en antwoordde, dat het een geheel ander ongeluk was, dat +hem drukte. Hij vertelde, dat hij de toestemming van den doge voor de verloving had +verkregen, en dat zijn dochter zoo schoon was, dat zelfs de veele niet met haar vergeleken +konden worden; dat het niet de gedachte was aan het uitgegeven geld, die hem kwelde—want +zijn kasteel was vol gestapeld met schatten en het wegnemen van drie tovars dukaten +had den voorraad nauwelijks merkbaar verminderd. Neen, de ware oorzaak van zijn ongeluk +was, dat hij den doge had beloofd hem als schoonzoon een jongeling te geven, die de +knapste was onder duizenden en dat de doge, indien hij hem nu zijn zoon Maximus voorstelde +gelijk deze nu was, stellig vertoornd zou zijn em hem den oorlog zou verklaren. +</p> +<p>Toen de vorstin dit vernam, verweet zij Ivan, dat hij zich terwille van een bruid +had laten verleiden dergelijke verzekeringen en beloften te doen, terwijl hij in Montenegro +zelf een veel mooier meisje had kunnen vinden, wier familie een verbintenis met de +zijne waardig zou zijn. Vorst Ivan was ervan overtuigd, dat hij onverstandig <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>had gehandeld, en hij besloot van de verloving af te zien en verbood aan zijn vrienden +hem geluk te wenschen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De boodschap van den Doge.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Negen jaren verliepen, en het scheen, dat de verloving geheel en al vergeten was en +dat de dochter van den doge na niets van Ivan te hebben gehoord met een anderen prins +was getrouwd. +</p> +<p>Maar op zekeren dag kwam er een boodschap van den doge, waarin hij den vorst van Montenegro +verweet, dat hij zijn dochter sinds negen jaren niets had laten hooren, en dat deze +zich intusschen “van een knop ontwikkeld had tot een schoone roos.” Verder verzocht +hij Ivan aan zijn stille, geduldige dochter te schrijven en haar onomwonden mee te +deelen, wat hij besloten had met betrekking tot het voorgenomen huwelijk te doen; +mocht het zijn, dat hij zijn zoon zoo’n kostelijk meisje niet waardig keurde, dan +moest hij het haar eindelijk toch meedeelen, zoodat men in de gelegenheid was naar +een andere passende partij voor haar uit te zien. +</p> +<p>De vorst werd vervuld van diepe smart, toen hij de boodschap van den doge las. Wat +kon hij doen of zeggen? Na lang gepeinsd te hebben zocht hij zijn vorstelijke gade +op en sprak haar op deze wijze toe. “O, mijn lieveling, met uw zachte oogen! Ik bid +u, raad mij nu, wat te doen! Zal ik een boodschap naar het meisje zenden en haar zeggen, +dat zij vrij is een ander huwelijk te sluiten, of zal ik haar wat anders schrijven?” +</p> +<p>De vorstin was een wijze vrouw en zij gaf haar echtgenoot een verstandigen raad<a class="noteRef" id="xd31e2629src" href="#xd31e2629">3</a>: “O mijn heer, Tzrnoyevitch Ivo! Werd ooit een man geraden door een vrouw? Dit is +nooit gebeurd en zal nooit gebeuren. Want wij vrouwen hebben lange haren, doch slechts +weinig hersenen. <span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span>Maar daar gij mijn meening hebt gevraagd, waag ik het te zeggen, dat het een zonde +voor God zou zijn en een schande voor de wereld, indien gij het geluk van het meisje +zoudt vernietigen, door een eenmaal overeengekomen verloving te verbreken. Luister +naar mij, mijn heer! Waarvoor maakt gij u eigenlijk bezorgd? Indien de pokken het +gelaat van uw zoon hebben misvormd, dan past het uw vrienden daar ginds in aanmerking +te nemen, dat de ziekte, die hem bezocht, er de oorzaak van is—wie zou durven zeggen, +dat hij daartegen gevrijwaard is? En dan, indien gij vreest, dat men u moeilijkheden +bereidt, wanneer gij te Venetië komt, dan herinner ik er u aan, dat gij torens vol +dukaten hebt. Gij hebt den doge beloofd, dat gij met duizend svats zoudt komen, maar +waarom zoudt gij niet tweeduizend uitgezochte helden en ruiters medenemen? Indien +de Venetianen zien, met welk een groote macht gij reist, dan zullen zij u niet durven +aanvallen, al ware uw zoon blind. Verzamel daarom de svats en haast u de bruid naar +hier te brengen. O, mijn heer, verlies geen tijd meer door uw geest nog langer met +gepeins te plagen.” +</p> +<p>Deze stoutmoedige woorden troffen den vorst zoo, dat hij in lachen uitbarstte. Hij +liet door een renbode dadelijk een brief van den volgenden inhoud naar Venetië brengen: +“O, mijn vriend, gij doge van Venetië! Gij zoudt kunnen hooren, indien gij slechts +luisterdet, het gebulder van mijn dertig kanonnen, die ik ga afvuren van de tinnen +van mijn vesting! O, vriend, talm geen oogenblik, maar stuur dadelijk mij en mijn +zoon en al onze svats galeien tegemoet. Vaarwel!” +</p> +<p>Daarna zond Ivan een boodschapper naar Milosh Obrenbegovitch, om hem uit te noodigen +zijn stari-svat te zijn en zich te doen vergezellen van zooveel helden, als hij maar +met eenige mogelijkheid binnen de provincies van Antivari en Dulzigno kon vinden. +Hij schreef ook aan zijn neef kapitein Yovan, en noodigde ook hem uit ter <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>bruiloft te komen met zooveel vrienden als hem maar wilden vergezellen. +</p> +<p>Boden werden naar andere vrienden gezonden, die met blijdschap de uitnoodiging van +Ivan ontvingen en weldra was de vlakte van Zablak bezaaid met hun ontelbare tenten. +Op zekeren morgen bemerkte Ivan, dat kapitein Yovan, den leider der bruid, treurig +langs de borstweringen van het kasteel op en neer liep en telkens zijn oog liet gaan +over de lansknechten, stalmeesters en vlaggen van het kamp aan zijn voeten. Vorst +Ivan wilde niet, dat iemand ongelukkig was te midden van de feestelijke toebereidselen +en vroeg daarom aan kapitein Yovan naar de oorzaak van zijn droefgeestigheid. Yovan +zei, dat indien het hem vergund was te zeggen, wat hem op het hart lag, hij den vorst +zou raden een groot feest gereed te doen maken voor die tallooze Montenegrijnen, welke +voor zijn kasteel gekampeerd lagen en boden door het kamp te zenden om allen aan te +zeggen, dat zij naar huis moesten terugkeeren, opdat de oogst hunner akkers niet te +loor zou gaan. Gebeurde dit niet, dan zou het land beroofd zijn van zijn verdedigers +tegen den erfvijand, den Turk, die van hun afwezigheid gebruik zou kunnen maken om +het land aan te vallen. Yovan ging in een adem voort en vertelde den vorst, dat hij +den vorigen nacht in een droom gezien had hoe het uitspansel plotseling met donkere +wolken werd bedekt; uit die wolken was een bliksemstraal op zijn vorstelijk kasteel +gevallen en had het met den grond gelijk gemaakt; daarna was een brand uitgebroken, +die de mooie hoofdstad Zablak verteerd had. Toen het kasteel ineenstortte, was Maximus, +door den vallenden toren geraakt, die hem echter niet ernstig kwetste. +</p> +<p></p> +<div class="figure p140width" id="p140"><img src="images/p140.jpg" alt="Toen het kasteel ineenstortte, werd Maximus door den vallenden toren geraakt, die hem echter niet ernstig kwetste" width="495" height="720"><p class="figureHead">Toen het kasteel ineenstortte, werd Maximus door den vallenden toren geraakt, die +hem echter niet ernstig kwetste</p> +</div><p> +</p> +<p>“Hoe het zij” besloot Yovan, “indien er eenige waarheid in droomen schuilt, dan moest +Maximus hetzij sterven, hetzij in Venetië ernstig gewond worden en indien ik door +eenig Venetiaan zou worden beleedigd, dan zouden al <span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span>mijn volgelingen, vijf honderd man uit Podgoritza, liever sterven dan de mij aangedane +beleediging ongewroken laten.<span class="corr" id="xd31e2653" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>Vorst Ivan lachte hartelijk, toen Yovan had <span class="corr" id="xd31e2657" title="Bron: geeindigd">geëindigd</span>, en zei, dat zijn goede vriend zijn booze droomen te wijten had aan het feit, dat +zijn kussens te hoog of te laag waren geweest. En na gezegd te hebben “droomen zijn +bedrog, alleen God is waarachtig” wendde hij zich af, om te bevelen de dertig kanonnen +van de vesting ten teeken van vertrek af te vuren. +</p> +<p>Toen het geschut bulderde, vooral toen de beroemde kanonnen Krgno en Zelenko in beweging +kwamen, trilde de geheele vallei; de zwarte bergen weergalmden en het water van de +Zetina werd beroerd tot in haar diepste diepten. Eenige ruiters werden van hun paard +geslingerd, en zij, die stonden, vielen op hun knieën in het gras; want het is iets +geweldigs, als het vestinggeschut buldert! +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De huwelijksprocessie vertrekt.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De svats begaven zich in de beste stemming op weg; eenigen zetten hun rossen aan en +lieten ze rennen, anderen dronken en zongen vroolijke bruiloftsliederen onder het +voortgaan. In hun midden reed vorst Ivan op zijn strijdros Zdral, met twee trotsche +valken op zijn schouders; aan zijn rechterzijde reed Maximus en aan zijn linker Milosh +Obrenbegovitch. Vorst Ivan keek dikwijls naar zijn metgezellen, en maakte onwillekeurig +een vergelijking tusschen beiden. Plotseling beval hij halt te houden en sprak op +luiden toon aldus: “Luistert, o mijn broeders, gij doorluchtige svats! Ik heb u een +plan voor te leggen en ik hoop, dat het uw goedkeuring zal wegdragen. Wij staan op +het punt ons in te schepen, o broeders, en zullen spoedig te Venetië aankomen. Maar +ziet naar mijn zoon, hoezeer zijn voorkomen door een afschuwelijke ziekte is bedorven: +hij is onbetwistbaar de leelijkste van ons allen! Helaas! Toen ik negen jaar geleden +in Venetië was, <span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span>prees ik hem als de knapste jongeling, die te vinden was onder duizend Montenegrijnen; +ja zelfs onder duizend Venetianen. Daarom, mijn broeders, ben ik hedenmorgen zeer +treurig en stemt mij de gedachte aan de ontmoeting met den doge niet vroolijk. Let +op, de Venetianen zullen ons aanvallen, zoo groot zal hun teleurstelling zijn. Maar +ziet, o mijn dappere svats! Wij hebben hier bij ons een held, die zijns gelijke in +mannelijk schoon onder geen der onzen vindt, evenmin onder de trotsche Venetianen. +Ik spreek van den voïvode Milosh Obrenbegovitch. Laat ons den gepluimden helm van +het hoofd van mijn zoon nemen en dien op het hoofd van Milosh zetten, zoodat hij voor +den bruidegom zal doorgaan, totdat wij in vrede bezit hebben genomen van het meisje!” +</p> +<p>Op de svats maakte het plan van Ivan grooten indruk, maar zij aarzelden om te spreken, +uit vrees de gevoelens van Maximus te kwetsen, die een driftig jongeling was en die +mogelijk door het voorstel beleedigd kon zijn. Maar de voïvode Milosh zei genadig: +“O Ivan, onze heer! Waarom doet gij een vergeefsch beroep op de svats? Geef mij er +liever uw hand op, dat het plan in geen enkel opzicht uw edelen zoon beleedigt. Zweer +mij bij den waren God, dat gij het ons slechts geopenbaard hebt na overleg met uw +zoon, en dan zal ik mij op mijn eer plechtig verbinden de bruid voor Maximus te verkrijgen +zonder een gevecht. Maar gij moet er in toestemmen, mij als belooning voor het spelen +van de valsche rol de geschenken af te staan, die mij als bruigom gegeven zullen worden +en dat er niemand van mij eischen zal ze met een ander te deelen, doch dat ik ze alle +voor mij zelf zal mogen behouden!” +</p> +<p>Ivan barstte in lachen uit en riep: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, Milosh, Servische voïvode! Wat de geschenken betreft, waarover gij spreekt, ik +geef u mijn woord, vaster en harder zelfs dan steen, dat niemand een poging zal doen +ze met u te deelen! Stel u slechts in het bezit van de bruid en wees haar <span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span>leider, totdat wij de stad Zablak bereikt hebben en ik beloof u twee laarzen vol dukaten, +een gouden beker, die negen liters wijn kan bevatten, de merrie Bedevia, de stammoeder +van een mijner grootste stoeterijen evenals mijn Zdral en ik zal u een sabel aangorden, +die dertig beurzen gouden dukaten waard is.” +</p> +<p>Allen keurden het plan goed en nadat zij den onderscheidenden helm en de versierselen +van den bruigom op het hoofd van den voïvode Milosh hadden geplaatst, vervolgden zij +hun reis, en na op de wateren van de Adriatische zee heen en weer gewiegd te zijn, +bereikten zij zonder wederwaardigheden Venetië. +</p> +<p>Een groot aantal lieden, nieuwsgierig om de Montenegrijnen te zien, stroomden van +alle kanten toe, vooral ook om zich zelf te overtuigen, dat Maximus werkelijk zoo’n +edele en knappe prins was als zij hadden gehoord. +</p> +<p>Toen de Venetiaansche prinsen van hun dienaren hoorden, dat hun aanstaande schoonbroer +werkelijk zoo knap was als zijn vader hem negen jaar tevoren had beschreven, kwamen +zij levendig, met uitgestrekte armen om hem te omhelzen en hem welkom te heeten. Zij +wezen hem de vertrekken in hun paleis, die gereed waren gemaakt voor de vorstelijke +gasten en allen werden zeer geriefelijk geherbergd. +</p> +<p>De bruiloftsfeesten duurden drie dagen en daarna kwam het uur van vertrek. Onder het +gedonder van het geschut verzamelden de svats zich op het groote plein, en wachtten +op de bevelen van vorst Ivan en zijn edelen zoon. Zij voelden zich niet op hun gemak, +toen zij zagen, dat de poort gesloten was en er aan beide zijden twee Moorsche en +twee Venetiaansche soldaten met getrokken zwaard stonden, terwijl het lemmet en zelfs +hun armen met bloed bedekt waren. Hun onrust nam nog toe, toen zij na geruimen tijd +noch hun vorst, noch de bruid en den bruidegom zagen verschijnen. Zij begonnen luid +te morren, tot zij plotseling het geluid van paardenhoeven op het <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>marmeren plaveisel hoorden en den voïvode Milosh zagen, die beproefde zijn paard te +bedwingen met de teugels, terwijl hij het zacht de sporen gaf, opdat het zou springen +en steigeren. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De huwelijksgiften.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Achter Milosh reden de beide schoonbroeders, die de geschenken brachten. De oudste +leidde een zwart paard zonder een enkele vlek; het had een zilveren zadel op, versierd +met zwaar goud, waarop de schoone bruid zat, die een grijzen valk droeg. +</p> +<p>“Aanvaard, o, mijn dierbare en edele Maximus,” zei de prins, “deze schoone maagd met +haar zwart paard en haar grijzen valk als een teeken van onze liefde, want gij zijt +in waarheid de trots uwer broeders!” +</p> +<p>Milosh boog diep over den nek van zijn paard, toen hij den prins dankte voor zijn +welwillende woorden en de bruid aanvaardde met de geschenken, die zij meebracht. De +tweede broeder schonk nu den bruigom een sabel in gouden scheede, zeggende: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Draag dit, o broeder, en wees er trotsch op!” Daarna kwam de vader der bruid. Wat +een prachtig geschenk droeg hij in zijn handen! Een helm en in de pluim ervan glansde +een kostbare steen, die schitterde als de zon, zoodat men er niet lang in kon zien. +Maar het geschenk, dat de moeder der bruid hem gaf, was prachtiger dan alle andere. +Het was een hemd van zuiver goud, dat noch geweven noch gedraaid was, maar geheel +met de vingers was gemaakt; in de kraag, die een adder voorstelde (“en een adder zal +hem tenslotte bijten”) was een schitterende diamant, die zulk een lichtgloed uitstraalde, +dat hij nooit een kandelaar noodig zou hebben, als hij zijn bruid in haar slaapkamer +ging bezoeken. Al de svats waren verbaasd over de kostbaarheid der geschenken. +</p> +<p>Nu kwam de bejaarde broeder van den doge, Yesdimir, die een baard droeg, welke tot +zijn middel reikte; hij <span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span>liep langzaam en steunde op een gouden staf. Bittere tranen stroomden uit zijn oogen. +Het is waar, hij had goede redenen om te weenen. Gedurende zijn lange leven had hij +na elkaar zeven vrouwen gehad, maar hem waren noch zoons, noch dochters geboren. Daarom +droeg hij al zijn liefde over op zijn nicht, die hij als een dochter beschouwde en +die in zijn hart de plaats vervulde van de kinderen, waarmede hij weleer hoopte gezegend +te worden. Nu het geliefde meisje op het punt stond te vertrekken naar een ver verwijderd +land, was hij diep bedroefd. Hij droeg iets zeldzaams en wonderlijks opgevouwen onder +zijn arm, en toen hij de svats naderde, noemde hij den bruigom bij zijn naam. Deze +verscheen dadelijk en de eerbiedwaardige man sloeg om de schouders van den jongen +man een prachtigen mantel, die niet alleen hemzelf bedekte maar ook zijn paard tot +aan de hoeven reikte. Hoe kostbaar was die: en daarbij kon hij den held nooit anders +dan geluk aanbrengen! Er werd gezegd, dat er alleen dertig beurzen goud noodig waren +geweest voor het voeren er van, en welk een som moest de stof zelf hebben gekost<span class="corr" id="xd31e2694" title="Niet in bron">.</span> +</p> +<p>Prins Maximus sloeg alles gade en zag met naijverige oogen, hoe de voïvode Milosh +de geschenken ontving, die voor hem, den waren bruidegom, bestemd waren. Toen de groote +poort van het plein werd geopend, en de svats achter elkaar er uitgingen, ontving +ieder van de dienaren van den doge een stuk kostbare zijde en een doos, die verschillende +geschenken bevatte. Daarna zeilden zij in de galeien weg. +</p> +<p>Weldra bereikten zij de vlakte van Zablak, waar zij samen waren gekomen, toen zij +hun reis begonnen. Prins Maximus was vooruit gereden met zijn tien wapenbroeders, +teneinde zoo spoedig mogelijk het heugelijk bericht aan zijn moeder mede te deelen. +Toen de voïvode Milosh zag, dat Prins Maximus uit het gezicht was, gaf hij zijn paard +de sporen en toen hij bij de bruid en den dever kwam, <span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span>nam hij stoutmoedig de hand van het edele meisje. De bruid, die in haar onschuld meende, +dat hij Prins Maximus was, sloeg haar sluier terug en reikte den valschen bruigom +haar hand. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Prinses verneemt de misleiding.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zij, die in de nabijheid waren, deden, alsof zij het voorval niet hadden opgemerkt, +maar vorst Ivan zelf zag, wat er gebeurd was en het verontrustte hem zeer. Hij reed +naar de bruid en sprak haar aldus aan: “Raak hem niet aan met uw hand, o, mijn lieve +schoondochter! Of dat gij getroffen worde door een verlamming! Sluier uw oogen! Of +dat het gezicht u steeds ontbreke! Hoe kunt gij zoo handelen in tegenwoordigheid van +al de svats? Ziet gij dien held op zijn zwarte paard en met zijn lans in de hand? +Ziet gij zijn glinsterend schild en zijn gelaat door pokken geschonden? Dat is mijn +zoon Maximus, dien ik tegenover uw vader prees, toen ik uw hand voor hem vroeg, zeggende, +dat er geen knapper jongeling onder duizenden te vinden was dan hij. Maar ik was bevreesd +aan u en uw vader mijn zoon te vertoonen, toen zijn gelaat geschonden was en daarom +namen wij onze toevlucht tot een krijgslist en maakten de voïvode tijdelijk tot uw +bruigom, teneinde er in te slagen u in vrede naar hier te brengen. Door zich daartoe +te leenen kreeg Milosh het recht op al de geschenken, die toegewezen waren aan den +bruidegom!” +</p> +<p>De woorden van haar schoonvader troffen het edele meisje als een donderslag. Zij bracht +haar paard tot staan en weigerde verder te gaan zeggende: “O, mijn schoonvader, vorst +Ivan! Gij zelf zijt de bewerker van het ongeluk van uw eigen zoon, door Milosh voor +den echten bruigom uit te geven. Waarom hebt gij zoo gehandeld? Dat de ware God u +hiervoor uw verdiende loon geve! Wat doet het er toe of zijn gelaat pokdalig is? Allen +staan wij bloot aan die ziekte en werden wij door haar bezocht, dan zouden de gevolgen +mogelijk nog erger zijn. Indien zijn gelaat <span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span>geschonden is, zijn oogen zijn zeker nog helder en zijn hart is zoo gezond als altijd. +Indien gij hadt gemeend, dat uw zoon nog te jong was om mijn echtgenoot te zijn, dan +hadt gij dat moeten zeggen en ik zou negen jaar in het paleis van mijn vader hebben +gewacht—maar zelfs dan zou ik zeker niet gemaakt hebben, dat gij van schaamte zoudt +moeten blozen voor uw eigen edelen in Zablak. Nu deedt gij beter de geschenken over +te geven aan den rechtmatigen eigenaar, uw zoon Maximus, anders zal ik geen stap verder +gaan, al zoudt gij mij dreigen mijn oogen uit te steken”. +</p> +<p>Toen vorst Ivan deze besliste woorden hoorde, was hij ten zeerste verontrust en hij +riep zijn vrienden en voïvodes bijeen, om hem te raden wat te doen. Maar geen hunner +dorst een woord te zeggen, want zij herinnerden zich welke overeenkomst getroffen +was, voordat zij de zee over zeilden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het aanbod van Milosh.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Voïvode Milosh zag, dat niemand wilde spreken; hij gaf zijn paard de sporen en sprak +vorst Ivan aldus aan: “O Ivan, onze heer! Houdt gij uw belofte niet? Indien gij ze +niet gestand doet, dat gij zelf dan voortaan slechts leven moogt om bedrogen te worden! +Hebt gij mij niet uw woord gegeven, dat de huwelijksgeschenken zonder uitzondering +voor mij zouden zijn? Maar nu zint gij er op om uw woord te breken! Daar men zoo weinig +op u kan vertrouwen, stem ik er in toe—terwille van den vrede onder onze broeders +en svats—van de eerste twee geschenken afstand te doen: ik geef aan uw zoon de schoone +bruid terug en haar paard en al het met goud en zilver versierde paardentuig. Naar +recht, en volgens onpartijdig oordeel zou ik volkomen gerechtigd zijn het schoone +meisje te trouwen—want zij werd mij gegeven door allen, die er toe gerechtigd waren, +door haar ouders en haar broeders. Hierover zal ik echter niets meer zeggen, en u +eenvoudig deze beide geschenken laten met den <span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span>grijzen valk. Hier, ik geef uw zoon zelfs de gouden scheede over en het glinsterend +zwaard, maar ik zal er nooit in toestemmen den helm, den mantel en het gouden hemd +over te geven; want ik ben besloten die naar mijn eigen land mee te voeren en ze aan +mijn vrienden en broeders te toonen die, ik ben er zeker van,—er trotsch op zullen +zijn. Ik zweer bij mijn geloof in den waren God, dat ik deze drie geschenken niet +zal afstaan.” +</p> +<p>Al de svats, getroffen door het edele gedrag van Milosh, prezen hem en dankten hem +voor wat hij terwille van den vrede opofferde, maar zij ondervonden een krachtig verzet +bij de bruid, die zich niet kon verzoenen met den afstand van de kostbare geschenken +en vooral niet met het verlies van het gouden hemd. Daarop riep zij luid om Prins +Maximus. Dit verschrikte Vorst Ivan zeer, en hij beproefde het meisje aldus te kalmeeren: +</p> +<p>“O, mijn lieftallige schoondochter, gij Venetiaansch meisje! Roep mijn zoon niet, +want wij hebben hem groot onrecht aangedaan. Prins Maximus heeft een fijn gevoel van +eer en is een dapper man. Ik vrees boven alles een strijd en onze feeststemming kan +zoo gemakkelijk veranderen in rouw. Ik bezit in Zablak een toren vol gouden schatten; +die zal ik u geven en gij kunt er mede doen, wat gij wilt!” +</p> +<p>Maar het meisje was niet gemakkelijk te overreden en zij riep nog eens om Prins Maximus, +die met allen spoed ten tooneele verscheen. “O, Maximus, eenige zoon van uw moeder!” +begon de bruid: “Dat zij u verlieze! Dat de krijgslieden een draagbaar maken van uw +lansen en met uw schild uw graftombe bedekken! Dat uw gelaat bloze van schaamte op +den dag des oordeels even als het dat heden doet om het geschil met voïvode Milosh! +Waarom hebt gij er in toegestemd de geschenken aan een ander over te laten, terwijl +zij alleen den rechtmatigen bruidegom toekomen? Ik geef niets om al de andere geschenken; +laat Milosh ze meenemen, en dat een hevige <span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span>vloed hem verderve met al zijn schatten. Maar het verlies van het gouden hemd kan +ik niet dragen; ik heb het zelf voor u gemaakt; het heeft mij drie jaren gekost; drie +meisjes hielpen mij eraan; ik was mijn gezicht bijna kwijt, toen ik dit hemd klaar +had en al den tijd dacht ik aan u. Het is uw plicht het hemd onmiddellijk aan voïvode +Milosh te ontnemen, want anders zweer ik bij den waren God, dat ik geen stap voorwaarts +zal doen; maar ik zal mijn paard op zijn weg terugvoeren, en als ik het zeestrand +bereik, zal ik een blad plukken van de aloë en met zijn doornen mijn gelaat zoo krabben, +dat het bloed er uit stroomt; dan zal ik door mijn valk een boodschap aan mijn bejaarden +vader zenden en hem smeeken al zijn strijders te wapen te roepen en op te rukken om +uw Zablak te veroveren en te plunderen, en u aldus te laten boeten voor uw schandelijk +gedrag!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De aanval van Maximus.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Prins Maximus dit gehoord had, draaide hij zijn paard om en gaf het zoo heftig +de sporen, dat het vel van het kniegewricht van zijn strijdros barstte en het bloed +zijn hoeven besprenkelde. Dol van pijn sprong het paard drie lansen hoog de lucht +in en vier lansen vooruit, zoodat het voortschoot als de bliksem. Milosh barstte in +lachen uit, zeggende: “God zij geprezen! Wat gebeurt er plotseling met den jongen.” +Maar zijn vroolijkheid was van korten duur, want nu stuurde Prins Maximus recht op +Milosh aan en wierp hem woedend zijn lans naar het hoofd.<a class="noteRef" id="xd31e2725src" href="#xd31e2725">4</a> +</p> +<p>Hij raakte Milosh zoo krachtig, dat zijn beide oogen barstten en hij van zijn paard +viel. Maximus viel zoo heftig aan, dat hij hem zijn hoofd in tweeën spleet; daarna +nam hij zijn bruid van haar geleider en snelde het kasteel binnen.<a class="noteRef" id="xd31e2730src" href="#xd31e2730">5</a> +<span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span></p> +<p>Toen de krijgslieden van Milosh zagen, dat hun bevelhebber viel, stormden zij verwoed +op de volgelingen van Prins Maximus los en een gevecht ontstond, dat maar weinigen +overleefden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7.9" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Maximus wordt een Turk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De overlevering wil, dat Prins Maximus zoo walgde van hetgeen gebeurd was, dat hij +den doge uitnoodigde om met een groote strijdmacht in Zablak een inval te doen en +Montenegro te veroveren; wat hem zelf betrof, hij zou naar Istamboel gaan en den Islam +omhelzen. Dit deed hij. +</p> +<p>Nu besloot een broeder van Milosh, Yovan Obrenbegovitch genaamd, die vermoedde, dat +de bedoeling van Maximus was een groote strijdmacht van den Sultan te verkrijgen om +Montenegro te veroveren, zich voor hetzelfde doel naar den Sultan te begeven. Maar +het was zijn bedoeling, om zoo hij er ook in slaagde een leger van den Sultan te krijgen, +dit niet te gebruiken tegen zijn vaderland Montenegro, maar tegen Prins Maximus. +</p> +<p>Op hun weg naar Istamboel ontmoetten de twee mannen elkaar en zij verschenen te zamen +voor den Sultan, die zeer wel wist, wie zij waren, en oordeelde, dat zij goede diensten +konden bewijzen in zijn strijd tegen de christenen, gelijk zoovele andere ontevredenen +van de christelijke hoven, waarom hij hen uiterst vriendelijk ontving. Zij omhelsden +den Mohamedaanschen godsdienst en namen Turksche namen aan: voïvode Yovan werd Mehmed-Bey +Obrenbegovitch genoemd, en Prins Maximus Scander-beg Ivanbegovitch. Nadat zij als +getrouwe Turken den Sultan negen jaar hadden gediend, benoemde hij hen, zoo tevreden +was hij over hun gedrag, tot vizier; aan Mehmed-Bey Obrenbegovitch gaf hij als leengoed +de vlakte van Ducadyin, en aan Scander-beg (den zoon van Prins Ivan) schonk hij Skoetari +aan de rivier Boyana. +<span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2602"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2602src">1</a></span> Vorst over Zetta en Montenegro, in het begin van de vijftiende eeuw afzonderlijke +staten. <a class="fnarrow" href="#xd31e2602src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2614"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2614src">2</a></span> Deze uitdrukking komt in veel van de gedichten voor en duidt op de diepste neerslachtigheid +en teleurstelling. <a class="fnarrow" href="#xd31e2614src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2629"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2629src">3</a></span> In dit vers drukt de troubadour de meening uit—volstrekt niet complimenteus tegenover +vrouwen, doch in de Balkanstaten wordt dat oordeel algemeen onderschreven—dat vrouwen +lange haren hebben en korte hersenen. (<span lang="sr" class="cyrl"><span class="sic" title="Verbetering: duge kose">Dooge kosse</span> a pameti kratke</span>). <a class="fnarrow" href="#xd31e2629src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2725"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2725src">4</a></span> Een andere lezing van deze ballade meldt, dat Maximus Milosh uitdaagde tot een duel, +waarin de Prins overwinnaar bleef. <a class="fnarrow" href="#xd31e2725src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2730"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2730src">5</a></span> Anderen beweren, dat Maximus niet vluchtte, maar bleef en streed tot hij uitgeput +was door zijn ontelbare wonden en dat hij toen een bovenmenschelijke poging deed en +er in slaagde zijn bruid te bevrijden. <a class="fnarrow" href="#xd31e2730src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e249">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk VIII. Het huwelijk van tsaar Doushan den machtigen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch8.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Doushan zendt Theodoor naar Ledyen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Koning Michael van Ledyen had een schoone dochter, Roksanda, en toen tsaar Doushan +haar ten huwelijk vroeg, stemde de koning daar dadelijk in toe. De verloving kwam +door tusschenpersonen tot stand, zonder dat Doushan de prinses gezien had; hij riep +daarom Theodoor, zijn kanselier, bij zich en zei: “Luister naar mij, mijn trouwe Theodoor! +Gij moet naar koning Michael in de witte stad Ledyen gaan en gij moet hem vragen den +datum voor de huwelijksfeestelijkheden te bepalen. Gij moet ook de andere gebruikelijke +voorbereidselen met hem regelen en er u van overtuigen, of de weergalooze Roksanda +een geschikte tsarina is voor onze Servische landen.” +</p> +<p>Theodoor beloofde zijn zending trouw te vervullen en nadat hij de noodige toebereidselen +gemaakt had, begaf hij zich op weg naar de Venetiaansche provincie. +</p> +<p>Toen hij aan de witte stad Ledyen kwam, ontving de koning hem hoffelijk en schonk +hem gedurende een geheele week gastvrijheid. +</p> +<p>Toen sprak Theodoor aldus tot den koning: “O, vriend van mijn heer, gij ridderlijke +koning Michael! Mijn tsaar heeft mij niet alleen naar hier gezonden om uw wijn te +drinken; hij wenscht, dat ik de noodige afspraken maak voor zijn huwelijk; zeg mij +dus, wanneer mijn heer kan komen? Welken tijd van het jaar schikt het u het best om +hem te ontvangen? Hoeveel svats zal hij meebrengen, als hij komt, om de schoone maagd +Roksanda te komen halen? Mijn heer heeft mij ook opgedragen u als zijn wensch kenbaar +te maken, dat mij het geluk ten deel valle de schoone prinses te zien.” +</p> +<p>Hierop antwoordde de koning: “O, mijn vriend Theodoor! Breng mijn groeten over aan +den tsaar en zeg hem, dat hij zooveel svats mede kan brengen als hij wil; zeg hem +<span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span>ook, dat hij mag komen om het meisje, wanneer hij maar wil; maar verzoek hem uit mijn +naam in geen geval zijn neven mede te brengen, de beide Voïnovitchs, Voukashin en +Petrashin, want ik heb vernomen, dat zij zeer twistziek zijn, als zij te veel gedronken +hebben en ik vrees, dat zij de eensgezindheid gedurende de feestelijkheden zullen +verstoren. Wat de prinses betreft, zij zal te gelegener tijd bij u komen en uit uw +handen den ring van uw heer ontvangen, gelijk de goede, oude gewoonte meebrengt.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Prinses Roksanda.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Bij het vallen van den avond werd Theodoor in een niet verlichte kamer geleid, en +terwijl hij zich afvroeg, wanneer de kandelaren gebracht zouden worden, zie, daar +stond de prinses voor hem, gehuld in een dichte duisternis. +</p> +<p>Theodoor voelde zich beleedigd door de poets, die hem gespeeld was; maar hij wanhoopte +niet. Hij had den prachtigen ring van zijn heer bij zich; die was zoo rijk bezet met +kostbare steenen, dat, toen hij hem te voorschijn haalde, de geheele kamer verlicht +was en de stralen het meisje beschenen, die, naar het den gezant toescheen, schooner +was dan de witte veela zelf. Theodoor bood den verlovingsring aan en gaf de prinses +tevens duizend dukaten. Daarna geleidden haar broeders haar terug naar haar vertrekken. +</p> +<p></p> +<div class="figure p152width" id="p152"><img src="images/p152.jpg" alt="En de stralen het meisje beschenen" width="496" height="720"><p class="figureHead">En de stralen het meisje beschenen</p> +</div><p> +</p> +<p>Den volgenden morgen nam Theodoor afscheid van den koning en aanvaardde de thuisreis; +toen hij te Prisrend aankwam, vroeg de tsaar levendig: “O, mijn getrouwe Theodoor! +Hebt gij het meisje Roksanda gezien en hebt gij haar den ring gegeven! Welk nieuws +brengt gij mij mee van koning Michael?” +</p> +<p>En Theodoor antwoordde: “Ja, mijn heer, ik zag uw bruid en schonk haar uw ring; maar +de woorden ontbreken mij om de betooverende schoonheid van Prinses Roksanda te beschrijven! +Vergeefs zou men haarsgelijke in Servië zoeken! En koning Michael gaf mij deze boodschap +mee: <span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span>gij kunt het meisje halen, wanneer gij wilt, en gij kunt zooveel svats meenemen, als +gij verkiest. Maar de koning verzoekt u dit eene: dat gij onder geen enkele voorwaarde +de Voïnovitchs, uw beide neven meeneemt, want zij zijn minnaars van den wijnbeker +en zijn spoedig beleedigd; zij zouden dronkemanstwisten kunnen teweeg brengen en het +zou misschien moeilijk zijn hun geschillen op een vredelievende manier te beslechten.” +</p> +<p>Toen hij dit hoorde, sloeg de tsaar met zijn rechterhand op zijn knie en riep uit: +“Helaas! Dat God mij helpe! Is de slechte naam van mijn neven reeds zoover verbreid! +Bij mijn onwankelbaar geloof, ik zal beiden onmiddellijk na de huwelijksfeestelijkheden +aan de poorten van hun kasteel Voutchitrn laten ophangen, opdat zij niet langer over +de heele wereld mijn naam te schande maken!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De processie begeeft zich op weg.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Spoedig daarop riep de tsaar zijn svats bijeen en toen zij allen verzameld waren, +leverden zij een schitterend schouwspel op. De huwelijksprocessie nam haar weg over +de vlakte van Kossovo en toen zij voorbij de muren van het kasteel Voutchitrn kwam, +keken de twee jeugdige Voïnovitchs neer op den ruiterstoet en zeiden treurig tegen +elkaar: “Onze oom moet boos op ons zijn, anders zou hij ons zeker hebben uitgenoodigd +om deel te nemen aan zijn huwelijksfeest!<span id="xd31e2773"></span> De een of andere schurk moet kwaad over ons hebben gesproken. Dat honderd onheilen +komen over hem, die ons dit heeft aangedaan! Onze tsaar gaat naar het Venetiaansche +land en heeft geen enkelen held in zijn gevolg, noch een naasten bloedverwant op wien +hij, als gevaar hem dreigt, rekenen kan. De Venetianen zijn reeds van oudsher bekend +als zeer sluw en geslepen, en zij kunnen onzen doorluchtigen tsaar dooden! En toch, +hem te vergezellen zonder dat wij zijn uitgenoodigd, is meer dan wij durven doen”. +</p> +<p>Daarop sprak hun bejaarde moeder<span class="corr" id="xd31e2777" title="Bron: ;">:</span> “O, mijn kinderen, <span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span>gij Voïnovitchs! Gij hebt een broeder in de bergen, Milosh, den schaapherder; ofschoon +de jongste, is hij de grootste held van u allen en hij zal een middel vinden om onze +eer hoog te houden. De tsaar heeft nooit van hem gehoord. Ik raad u hem een boodschap +te zenden en hem te verzoeken naar het kasteel Voutchitrn te komen; meld hem de ware +reden niet, maar zeg hem, dat zijn moeder, die oud is, elk oogenblik kan sterven, +en dat zij hem haar zegen wenscht te geven. Zeg hem haast te maken, indien hij zijn +moeder nog levend wil vinden!” +</p> +<p>Deze raad scheen den beiden broeders goed. Zij schreven een brief en zonden dien met +spoed naar den berg Shar, waar Milosh met zijn kudde vertoefde. +</p> +<p></p> +<div class="figure p156width" id="p156"><img src="images/p156.jpg" alt="De berg Shar, waar Milosh, de herder, met zijn kudde vertoefde" width="720" height="494"><p class="figureHead">De berg Shar, waar Milosh, de herder, met zijn kudde vertoefde</p> +</div><p> +</p> +<p>Toen Milosh den brief las, veranderde zijn gelaat en hij stortte bittere tranen. Zijn +smart werd opgemerkt door dertig herders, die hem omringden: “O, Milosh, dapper hoofdman!” +riepen zij. “Vele berichten hebben u bereikt, maar nooit hebben wij u tranen zien +storten, als gij ze laast. Van waar kwam deze brief, en welk slecht nieuws brengt +hij? Vertel het ons gauw, wij smeeken het u!” +</p> +<p>Milosh sprong op en sprak zijn herders aldus aan: “Luistert, o herders, mijn dierbaarste +broeders! Dit bericht komt van het kasteel. Mijn moeder ligt op haar doodsbed en zij +roept mij, om mij haar zegen te geven, opdat mijn ziel niet gevloekt zij. Ik moet +mij tot haar spoeden, en ik draag u op tijdens mijn afwezigheid goed op de schapen +te passen.” +</p> +<p>Toen Milosh het witte kasteel naderde, zagen zijn broeders hem vanaf een toren en +zij trokken uit om hem tegemoet te gaan; hun bejaarde moeder volgde ook. Milosh was +verbaasd haar te zien en zei verwijtend: +</p> +<p>“Waarom, waarde broeders, meldt gij ongeluk, als er geen grond voor is en als alles +goed met u is! Dat de Almachtige u deze misleiding vergeve.” +</p> +<p>En zijn broeders antwoordden: “Kom binnen, waarde broeder, er <i>is</i> toch een groot ongeluk!” +<span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span></p> +<p>De jonge mannen omhelsden elkaar en Milosh kuste de hand zijner moeder. Toen deden +de broers het verhaal van de verloving van hun oom en hoe hij naar het Venetiaansche +land trok zonder zijn beide neven te hebben uitgenoodigd in den huwelijksstoet mede +te rijden en zij besloten hun verhaal met deze smeekbede: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>O, lieve broeder Milosh! Gij moet den tsaar vergezellen, ja, al zijt gij niet genoodigd. +Zoo hij door eenig ongeluk bedreigd werd, zoudt gij uw oom kunnen bijstaan. Gij kunt +gaan en terugkeeren—zonder u aan iemand bekend te maken!” +</p> +<p>Milosh was daartoe dadelijk bereid en hij antwoordde verheugd: “Ik zal gaan, o, mijn +broeders. Ja, hoe zou ik anders kunnen? Indien ik niet bereid was onzen dierbaren +oom bij te staan, wien anders zou ik het dan willen doen?” +</p> +<p>Daarop begonnen zijn broers de noodige toebereidselen te maken. Peter ging naar den +stal om zijn paard, Koulash, te zadelen, terwijl Vankashin bleef om toe te zien, dat +Milosh van een passende uitrusting werd voorzien. Eerst trok hij hem een fijn hemd +aan, dat van den hals tot het middel met goud geborduurd was; van daaraf was het geweven +van witte zijde. Op het hemd waren drie dunne, sierlijke linten bevestigd; dan een +vest, versierd met dertig gouden knoopen; daarover een gouden borstharnas, dat ongeveer +vijftien pond woog. En ook in onderdeelen werd zijn uitrusting verzorgd als ware hij +een prins; tenslotte hing hij over zijn breede schouders een ruwen Bulgaarschen herdersmantel, +die hem geheel omhulde en zette hem een Bulgaarschen bonten muts met een hoogen punt +op het hoofd, zoodat hij zoo volkomen op een zwarten Bulgaar geleek, dat zelfs zijn +eigen moeder hem niet herkend zou hebben. Nu brachten de broeders hem een krijgslans +en een knots en het betrouwbare zwaard van hun ouden vader Voïn. Toen leidde Peter +Koulash voor, waarop hij een berenhuid had gelegd, opdat de tsaar het welbekende paard +niet zou herkennen. +<span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch8.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Milosh voegt zich bij den stoet.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Milosh was nu gereed om te vertrekken en toen hij afscheid van zijn broeders nam, +gaven zij hem dezen raad: “Indien gij bij de bruiloftsgasten komt, zullen zij u vragen, +wie gij zijt en vanwaar gij komt. Gij moet antwoorden, dat gij van het land Karavallahia +komt, waar gij een Turksch heer hebt gediend, Radoul-bey, die u uw loon niet wilde +uitbetalen, waarom gij nu uitziet naar een milddadiger heer. Zeg daarbij, dat, daar +gij toevallig bericht hebt ontvangen van het huwelijk van den tsaar, gij zijt komen +aanrijden om u bij de bedienden van het gezelschap te voegen, niet om eenig loon te +ontvangen, maar dat gij graag wilt dienen voor een stuk brood en een glas rooden wijn. +Intusschen moet gij de teugels van uw paard stevig in handen houden, want Koulash +is gewoon in hetzelfde gelid te gaan als de strijdrossen van den tsaar en hij zou +u kunnen verraden!” +</p> +<p>Nadat de broeders hun goeden raad gegeven hadden, nam Milosh afscheid van hen en van +zijn moeder en stuurde hij zijn paard in de richting van den huwelijksstoet; in het +gebergte Zagoryé haalde hij hen in. Toen zij den vreemdeling zagen, riepen de svats +hem aan. +</p> +<p>“Vanwaar komt gij, kleine, jeugdige Bulgaar?” En Milosh antwoordde: “Van verre!” gelijk +zijn broeders hem hadden aangeraden. Toen namen de svats hem dadelijk in hun kring +op, zeggende: “Dat gij gelukkig in ons gezelschap moogt zijn, kleine, jonge Bulgaar! +Wij zijn altijd blij, als we weer iemand meer in onze nabijheid hebben!” +</p> +<p>Het vorstelijk gezelschap, stralend van de schitterende kleuren der luisterrijke uniformen, +terwijl de lansen en harnassen in de zon glinsterden, reed door, totdat het in een +vallei kwam. Nu had Milosh de slechte gewoonte, die hij zich in het gebergte Shar +bij het hoeden van zijn schapen had eigen gemaakt, om tegen den middag in te slapen +en terwijl zijn Koulash fier voortstapte, viel hij in een diepen slaap en zoo kwam +het, dat zijn hand de teugels <span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span>losser vast hield. Zoodra Koulash voelde, dat de toom losser was, kromde hij zijn +nek en vloog als een pijl uit den boog door de rijen van den ruiterstoet, waarbij +hij paarden en ruiters omverwierp, totdat hij de paarden van den tsaar had bereikt. +Toen drong hij zich in hun gelid en nam denzelfden, langzamen, regelmatigen pas aan. +</p> +<p>Maar nu was de geheele stoet in wanorde geraakt en een menigte Lales<a class="noteRef" id="xd31e2817src" href="#xd31e2817">1</a> zou op de onschuldige oorzaak van de beroering zijn aangevallen, indien Doushan niet +tusschenbeide was gekomen om hem te beschermen: “Slaat dezen jeugdigen Bulgaar niet; +hij is een herder en herders hebben de gewoonte tegen den middag in te dommelen onder +het hoeden van hun schapen; weest niet boos, maar maakt hem zacht wakker.” +</p> +<p>Daarop wekten de svats Milosh, roepende: “Ontwaak, o dwaze, jonge Bulgaar! Dat de +Almachtige uw oude moeder spare, die u niet heeft kunnen doen begrijpen, dat gij het +niet wagen moogt u bij het gezelschap van den tsaar te voegen!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De sprong van Koulash.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Milosh ontwaakte plotseling en zag, dat de tsaar met zijn diepe, zwarte oogen naar +hem keek en zie! zijn Koulash liep in de koninklijke rij. Hij draalde geen oogenblik, +maar nam de teugels stevig in de hand en gaf zijn paard flink de sporen. Een oogenblik +trilde Koulash van zijn kop tot zijn hoeven, daarna sprong hij als waanzinnig in in +de lucht, drie lansen hoog, vier lansen ver terzijde, en over een afstand van zooveel +lansen vooruit, dat niemand ze kon tellen! Vuur kwam uit zijn bek en blauwe vlammen +kwamen uit zijn neusvleugels! Twaalf duizend svats aanschouwden met ontzag en bewondering +den verbazenden sprong van het Bulgaarsche paard en riepen als één man uit: “Vader +der barmhartigheid, welk een groot wonder!” <span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span>Toen zeiden eenigen tegen anderen: “Hoe komt zulk een goed paard in het bezit van +zoo iemand? Zulk een wonder hebben wij te voren nooit gezien!” +</p> +<p>Anderen zeiden: “Er was werkelijk één ros als dit in de stallen van den schoonzoon +van onzen tsaar; en nu is het in bezit van zijn neven, de beide broeders Voïnovitchs”. +</p> +<p>Onder de helden, die het paard bewonderden, waren Voutché van Dyakovitza, Yanko van +Nestopolyé en een jongeling uit Priepolyé. Dezen spraken aldus tegen elkaar: “Wat +een prachtig paard heeft die Bulgaar! Zijns gelijke is in dezen huwelijksstoet niet +te vinden, zelfs onze eigen tsaar heeft er geen zoo. Laat ons wat achter blijven en +trachten er hem van te berooven”. +</p> +<p>Toen zij Klissoura bereikten, waren de drie ruiters ver achter de andere svats; en +Milosh reed daar ook alleen. Toen naderden de helden hem en terwijl zij zich zeer +beleefd voordeden, spraken zij hem aldus aan: “Luister naar ons, gij jeugdige Bulgaar! +Wilt gij uw paard voor een beter ruilen? Wij zullen u bovendien honderd dukaten geven +en daarbij een ploeg en een paar ossen, opdat gij uw akkers kunt bebouwen en in vrede +het overige van uw dagen kunt slijten!” +</p> +<p>Maar Milosh antwoordde: “Laat mij met rust, o, gij drie machtige ruiters! Ik wensch +geen beter paard dan dat, hetwelk ik reeds heb; want hebt gij niet gezien, dat ik +dit zelfs niet rustig kan houden? En wat uw koopsom betreft, wat zou ik met zooveel +dukaten doen? Ik weet niet, hoe ik ze moet wegen en ik kan ook niet tellen tot honderd. +Wat zou ik doen met uw ploeg en ossen? Mijn vader heeft nooit een ploeg op zijn akkers +gebruikt en toch hebben zijn kinderen nooit honger gekend!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De strijd om Koulash.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op het hooren van dit antwoord zeiden de drie ruiters toornig: “Gij deedt beter ons +voorstel te aanvaarden, o, hooghartige Bulgaar, opdat wij niet met geweld uw paard +<span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span>nemen!” Op deze bedreiging antwoordde Milosh: “Het is waar: met geweld neemt men zelfs +landen en steden; hoe gemakkelijk moet het dan aan drie mannen niet vallen om mijn +paard met geweld te ontnemen! Daarom ruil ik het liever, want ik ben niet in staat +te voet te reizen”. +</p> +<p>Dit zeggende deed Milosh alsof hij gewillig afstand van Koulash deed; hij stak zijn +rechterhand onder zijn ruwen mantel. Zij meenden, dat hij zijn sporen wilde afnemen, +maar zij vergisten zich deerlijk, want dadelijk daarop kwam zijn zeshoekige knots +te voorschijn en voordat zij nog van hun verbijstering bekomen waren, gaf Milosh Voutché +een zacht tikje, dat hem drie keer na elkaar deed ombuitelen. Daarna sprak Milosh +hem spottend toe: “Dat de vruchtbaarheid uwer wijngaarden in uw vreedzaam landgoed +Dyakovitza even groot zij als uw dapperheid!” +</p> +<p>Toen hij zag, hoe het zijn makker verging, vluchtte Yanko in allerijl, maar Koulash +had bijna geen tijd noodig om het vluchtende paard te achterhalen en Milosh liet op +den schouder van zijn ruiter zulk een slag vallen, dat ook hij op den grond werd geslingerd, +waar hij vier keer omtuimelde, voordat hij liggen bleef. +</p> +<p>“Wacht even! O, Yanko!” smaalde Milosh. “Dat de vruchtbaarheid der appelboomen op +uw vreedzaam landgoed even overvloedig zij als de dapperheid, die gij heden aan den +dag hebt gelegd!” +</p> +<p>Nu bleef nog slechts de man uit Priepolyé over, die ondertusschen een eind verder +was gevlucht. Maar de snelheid van zijn paard baatte hem niet bij de vlugheid van +Koulash en Milosh bereikte hem spoedig en gaf hem met zijn strijdknots een tik, die +hem niet minder dan zes keer kopje deed duikelen. Of hij het hooren kon of niet, Milosh +riep luid uit: “Houd u vast, o jonge man van Priepolyé, en als gij teruggaat naar +Priepolyé, dan moogt gij er wat mij aangaat tegen de meisjes op pochen, hoe gij heden +met geweld een Bulgaarsch paard hebt genomen”. +</p> +<p>Hierop wendde Milosh zijn ros om en bereikte weldra <span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span>den huwelijksstoet. Te zijner tijd bereikte de processie de witte stad Ledyen en de +Serviërs sloegen hun witte tenten onder de muren op. De stalknechts gaven aan de paarden +gerst, maar zij gaven niets aan Koulash. Toen Milosh dit zag, nam hij in zijn linkerhand +een voederzak en van paard tot paard loopend, nam hij met zijn rechterhand van elk +een handvol weg, totdat hij den zak voor zijn trouwen Koulash had gevuld. Daarna ging +hij naar den opperwijnschenker en verzocht hem om een glas wijn. Maar deze weigerde, +zeggende: “Ga heen, gij zwarte Bulgaar! Indien gij uw ruwen Bulgaarschen houten nap +had meegebracht, zou ik er wellicht een dronk ingeschonken hebben, maar deze gouden +bekers zijn niet voor u!” Milosh wierp een donkeren blik op den lompen wijnbewaarder, +en liet dien volgen door een zachten tik op zijn wang, die drie gezonde tanden naar +zijn keel zond. Toen werd de man bang en hij verzocht Milosh: “Laat uw hand rusten, +o machtige Bulgaar! Gij zult wijn in overvloed hebben, zelfs al zou onze tsaar er +bij te kort komen”. +</p> +<p>Maar Milosh lette niet meer op den man, doch hielp zich zelf. Toen hij door den pittigen +wijn verkwikt was, daagde de dag en de zon begon te schijnen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De eerste proef.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Milosh in de frissche schoonheid van den vroegen morgen stond te drinken, riep +een page van koning Michael luid van een toren van het koninklijk kasteel: “Luister +o, Servische tsaar Doushan! Zie, in de vallei onder de muren der stad bevindt zich +de kampioen van onzen koning! Gij moet een tweegevecht met hem aangaan, gij zelf of +een plaatsvervanger. Indien gij hem niet overwint, zult gij deze plaats niet ongedeerd +verlaten, evenmin zal een uwer bruiloftsgasten terugkeeren! En nog minder zult gij +prinses Roksanda met u meevoeren!” +</p> +<p>Doushan hoorde de hooghartige boodschap en hij zond een omroeper, die een krachtige +stem had, rond onder <span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span>de bruiloftsgasten. Hier en daar stond hij stil om de boodschap van den tsaar luid +uit te roepen: “Heeft een moeder het leven geschonken aan een onbevreesden held, die +de uitdaging voor onzen tsaar wil aannemen? Hij, die dapper genoeg is om den strijd +tegen den kampioen aan te binden, zal door den tsaar in den adelstand worden verheven.” +</p> +<p>Maar helaas! toen de omroeper het kamp door was gegaan, was niemand naar voren getreden, +om de eer op te eischen voor den tsaar te strijden. +</p> +<p>Toen Doushan dit hoorde, sloeg hij met zijn rechterhand op zijn knie en riep uit: +“Wee mij! o machtige Schepper! Indien ik nu mijn lievelingsneven, de twee voïnovitchs +bij mij had, dan zou ik niet zonder kampioen zijn. De tsaar had nauwelijks zijn jammerklacht +geslaakt, of Milosh, zijn paard bij den toom leidend, verscheen voor de tent van den +tsaar. +</p> +<p>“O, mijn heer, gij machtige tsaar!” zei hij, “staat gij mij toe dit tweegevecht aan +te gaan?” +</p> +<p>De tsaar antwoordde: “Gij moogt het aanvaarden, o jeugdige Bulgaar! Maar helaas, er +is maar weinig kans, dat gij dien pochenden kampioen van den koning kunt overwinnen. +Maar als gij slaagt, waarlijk dan zal ik u in den adelstand verheffen!” +</p> +<p>Milosh sprong in het zadel en toen hij zijn vurigen Koulash van den tsaar afwendde, +wierp hij achteloos zijn lans over zijn schouder met de punt naar achteren. Dit ziende +riep Doushan hem toe: “O, mijn zoon, draag uw lans zoo niet. Draag de punt vooruit, +opdat de trotsche Venetianen u niet uitlachen!” Maar Milosh antwoordde: “Zie toe, +o tsaar, dat gij uw eigen waardigheid hoog houdt, en maak u niet bezorgd over de mijne! +Indien het noodig is, zal ik gemakkelijk mijn lans op het juiste oogenblik omkeeren, +zoo niet, dan kan ik ze even goed op deze verkeerde manier houden!” +</p> +<p>Terwijl Milosh over de vlakte van Ledyen reed, zagen <span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span>de vrouwen en meisjes van Ledyen hem, en lachend riepen zij uit: “Heiligen in den +hemel! Een wonder! Welk een plaatsvervanger voor een Servisch keizer! De jonge man +heeft zelfs geen ordentelijke kleeren aan! Wees blij, gij kampioen van den koning, +want gij zult nauwelijks uw zwaard uit de scheede behoeven te halen!” +</p> +<p>Ondertusschen had Milosh de tent bereikt, waarin de kampioen van den Venetiaanschen +koning zat. Voor den ingang had hij zijn lans diep in den grond gestoken en hieraan +had hij zijn grijs paard vastgebonden. Milosh sprak aldus den kampioen aan: “Sta op, +kleine, blanke Venetiaansche heer; wij zullen samen vechten voor de eer van onze meesters!” +</p> +<p>Maar de kampioen antwoordde toornig: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Scheer u weg, gij leelijke, zwarte Bulgaar! Mijn zwaard is niet voor dezulken als +gij zijt! Ik zou mijn staal niet willen bezoedelen door het in zulk een in lompen +gehulden kerel te steken!” +</p> +<p>Deze opmerking maakte Milosh zeer boos en hij riep uit: “Sta op, hooghartige Venetiaan! +Gij hebt werkelijk een rijker gewaad; ik zal het u ontnemen en wie zal dan de mooiere +veeren hebben?” +</p> +<p>Nu sprong de kampioen op en besteeg zijn grijs paard, dat hij over het veld liet steigeren +en springen. Milosh stond er kalm naar te kijken, totdat de Venetiaan plotseling zijn +lans recht naar de borst van Milosh slingerde. De behoedzame Serviër ving ze op den +gouden knop van zijn knots op en terwijl hij het wapen over zijn hoofd wierp, brak +hij het in drie stukken. +</p> +<p>Deze behendigheid verontrustte den kampioen en hij riep uit: “Wacht een oogenblik, +jij leelijke, zwarte Bulgaar! Mijn lans deugde niet, wacht, totdat ik er een betere +heb gekregen!” Hiermede gaf hij zijn paard de sporen, maar Milosh riep hem na: “Wacht, +gij blanke Venetiaan! Gij zult mij niet ontkomen!” Tegelijk gaf hij zijn Koulash de +sporen, joeg den lafhartigen kampioen achterna, en vervolgde hem tot vlak aan de poorten +van <span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span>Ledyen. Jammer genoeg voor den vluchteling waren de poorten gesloten! Een oogenblik +stond de kampioen besluiteloos stil en dit oogenblik was zijn laatste. Milosh zond +zijn onfeilbare lans af; zij floot door de morgenlucht en de kampioen was aan de poort +genageld. +</p> +<p>Toen steeg Milosh van zijn paard, sloeg het hoofd van den Venetiaan af, en wierp het +in den voederzak van Koulash. Daarna greep hij het grijze paard en reed er mee naar +den tsaar. “Hier, o machtige tsaar”, zei hij, “is het hoofd van den kampioen van den +koning!” +</p> +<p>Doushan was meer dan verheugd over zijn dapperheid en gaf hem veel goud. “Ga, mijn +zoon” zei hij vriendelijk, “drink wat goeden wijn, en dadelijk zal ik u in den adelstand +verheffen!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De tweede proef.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nauwelijks had Milosh plaats genomen achter zijn beker wijn of weer riep een page +met luider stem van het koninklijk kasteel: “Zie, o Servische tsaar! Ginds beneden +in de weide kunt gij drie vurige paarden gezadeld zien; op iederen rug is een vlammend +zwaard bevestigd met de punt omhoog. Indien gij in vrede van hier wilt gaan en de +dochter van den koning medenemen, dan moet gij of uw plaatsvervanger over deze vlammende +zwaarden springen.” +</p> +<p>Weer zond de tsaar een omroeper zijn kamp rond: “O, Serviërs” riep hij, “heeft niet +een moeder het leven geschonken aan een held, die den sprong wil wagen over de drie +paarden en de vlammende zwaarden, die op hun rug zijn bevestigd?” +</p> +<p>Weer ging hij het geheele kamp door, waarbij hij er voor zorgde, dat zijn woorden +door elken svat gehoord konden worden, maar weer kwam er geen enkele held zich aanbieden. +Terwijl de tsaar nog in angstig gepeins over het vraagstuk verzonken zat, keek hij +op en zie! weer stond Milosh voor hem. “O, roemruchtige tsaar!” <span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span>zei hij, “staat gij mij toe deze heldendaad te beproeven?” En de tsaar antwoordde +dadelijk: “Zeker moogt gij gaan, mijn lieve zoon! Maar doe eerst dien lompen Bulgaarschen +mantel af! Dat God den dommen kleermaker straffe, die hem zoo maakte!<span class="corr" id="xd31e2884" title="Bron: “">” </span>Maar Milosh zei: +</p> +<p>“Wees gerust, o machtige tsaar en drink uw koelen wijn! Maak u niet bezorgd over mijn +ruwen mantel. Indien de held een hart heeft, dan zal zijn mantel hem niet in den weg +zijn; en indien een schaap haar vacht te zwaar vindt, dan is er geen schaap in haar +noch wol op haar huid!” +</p> +<p>Zoo reed hij naar de weide van Ledyen, waar de drie paarden naast elkaar vastgebonden +stonden en den grond met hun voorpooten omwoelden. De jonge man steeg van zijn Koulash +af en ging op verscheidene passen van het derde paard naast hem staan; daarna streelde +hij Koulash zacht over zijn trotschen nek en zei: “Je zult hier rustig staan blijven, +totdat ik weer op het zadel kom!” Toen liep hij de paarden voorbij, bleef op korten +afstand van het eerste paard staan, waar hij zich omwendde, zoodat zijn gelaat naar +de op eenigen afstand van elkaar op een rij geplaatste paarden gekeerd was. Daarna +danste hij eerst op den eenen voet en toen op den anderen, waarop hij plotseling als +een vlug hert vooruit schoot en toen, hoog opspringende, zich over de drie paarden +met de vlammende zwaarden wierp, waarna hij veilig op het zadel van zijn eigen Koulash +terecht kwam. Nadat hij dit gedaan had, nam hij de teugels van de drie rossen, en +reed er mede in triomf naar den Servischen tsaar. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.9" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De derde proef.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Heel spoedig kwam de page van den Venetiaanschen koning weer naar den toren van het +koninklijk kasteel en sprak aldus: “Luister, gij tsaar van de Serviërs! Onder den +hoogsten toren van dit kasteel bevindt zich een slanke lans, waarop een gouden appel +is gestoken; op twaalf pas afstand is een ring: gij moet een pijl door den <span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>ring schieten en den appel doorboren—gij of uw afgezant!” +</p> +<p>Dezen keer wilde Milosh niet wachten, tot de omroeper zijn boodschap gedaan had, maar +ging regelrecht naar den tsaar en verkreeg zijn toestemming om de taak te vervullen. +Na zijn gouden pijl en boog genomen te hebben, begaf hij zich naar de aangewezen plaats, +plaatste zijn pijl op het koord van den boog en de pijl ging recht door den ring en +trof het hart van den appel, dien hij in zijn hand opving, toen hij viel. Weer schonk +de tsaar hem ontelbaar veel gouden dukaten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.10" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De vierde proef.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nauwelijks was dit wonderbare heldenfeit volbracht, of de vorstelijke page verscheen +weer op den toren van het kasteel: +</p> +<p>“Zie, o tsaar van de Serviërs! De twee koninklijke prinsen hebben voor het paleis +des konings drie schoone meisjes gebracht, allen precies gelijk en gekleed in gelijke +gewaden. De koning verzoekt u te raden, wie van de drie prinsessen Roksanda is! Wee +u, als gij een ander meisje aanraakt dan Roksanda! Gij zult de prinses niet als uw +bruid meevoeren, noch zult gij heengaan met uw hoofd op uw schouders, en evenmin zullen +uw gasten deze plaats levend verlaten!” +</p> +<p>Toen Doushan deze boodschap hoorde, liet hij dadelijk zijn raadsman Theodoor komen +en beval: “Ga, Theodoor, en zeg wie Roksanda is!” Maar Theodoor verklaarde, dat hij +haar maar zoo’n kort oogenblik had gezien, dat het hem onmogelijk zou zijn van de +drie meisjes, die allen op elkaar geleken, de eene aan te wijzen, die hij gezien had +bij het licht van den ring zijns meesters. +</p> +<p>Toen hij dit hoorde, sloeg de tsaar in wanhoop met zijn hand op zijn knie, uitroepende: +“Helaas: helaas! Moeten wij na vele verbazingwekkende heldendaden te hebben uitgevoerd, +terugkeeren zonder de bruid en geschandvlekt <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>in de oogen van ons volk?” Juist op dat oogenblik kwam Milosh, die begrepen had in +welke moeilijkheden de tsaar zich bevond, naar de keizerlijke tent en sprak aldus: +“Staat gij mij toe, o tsaar, om voor u te raden wie van de meisjes prinses Roksanda +is?” En de tsaar antwoordde verheugd: “Mijn volmacht hebt gij, o mijn lievelingszoon. +Maar gering is de hoop, dat gij juist zult raden, daar gij de prinses nooit te voren +hebt gezien!” +</p> +<p>Daarop antwoordde Milosh “Wees niet bevreesd, mijn roemruchtige heer! Toen ik nog +een herder was en in het gebergte Shar de wacht hield bij twaalf duizend schapen, +werden er in een nacht drie honderd lammeren geboren en ik was in staat van elk lam +te zeggen uit welke moeder het geboren was. Hoeveel gemakkelijker zal het zijn Roksanda +te herkennen, die toch eenige gelijkenis moet hebben met haar broers!” +</p> +<p>“Ga, ga dan, mijn lievelingszoon! Dat God u bijsta, wanneer gij raadt. Indien gij +slaagt, dan zal ik u het geheele land van Skender geven; gij zult er heerschen, zoolang +gij leeft!” +</p> +<p>Milosh ging over de uitgestrekte vlakte, totdat hij aan de plaats kwam, waar de drie +meisjes stonden te wachten. Met een snelle en onverwachte beweging, zwaaide hij den +ruwen bonten muts van zijn hoofd, wierp hij den zwaren mantel van zijn schouders, +waardoor het scharlaken fluweel en het gouden harnas, dat er onder verborgen was, +zichtbaar werden. Waarlijk, hij schitterde in het groene veld als de ondergaande zon +achter een bosch! Milosh spreidde zijn mantel op het gras uit en wierp daarop ringen, +parelen en kostbare steenen. Daarna trok hij zijn fijn-gehard zwaard uit de scheede +en sprak de drie mooie meisjes aldus aan: “Dat zij, die prinses Roksanda is, haar +sleep bij elkaar neme en haar mouwen en deze ringen, parelen en kostbare steenen oprape! +Indien iemand anders dan Roksanda deze schoone voorwerpen zou durven aanraken, zweer +ik bij mijn vast geloof, dat ik haar dadelijk <span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span>beide handen zal afhouwen, ja, tot aan haar ellebogen!” +</p> +<p>De drie schoone meisjes waren ontsteld en twee van haar keken beteekenisvol naar haar +gezellin, die in het midden stond. Dit was de prinses en na een oogenblik aarzelens +nam Roksanda haar zijden sleep en mouwen bijeen en begon de ringen, parelen en kostbare +steenen op te rapen. De twee andere meisjes waren op het punt te vluchten, maar Milosh +nam haar zacht bij de hand en geleidde alle drie naar den tsaar, aan wien hij prinses +Roksanda voorstelde; deze eer viel ook een van haar gezellinnen te beurt, die als +haar hofdame bij haar blijven mocht, maar het andere meisje hield hij voor zich zelf. +De tsaar kuste Milosh tusschen zijn vurige oogen; nog altijd wist hij niet, wie Milosh +was of vanwaar hij kwam. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.11" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het vertrek der Serviërs.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De ceremoniemeesters riepen nu overluid: “Maak u gereed, gij svats! Het wordt hoog +tijd, dat wij ons naar huis spoeden!” En de svats maakten zich gereed voor de reis +en spoedig begaven zij zich op weg en namen de schoone prinses Roksanda mee. +</p> +<p>Toen zij de poorten van de stad verlieten, naderde Milosh den tsaar en zei: “O, mijn +heer, gij Servische tsaar Doushan, luister naar mij! Er is in de stad Ledyen een geweldig +held, Balatchko, de voïvode genaamd; ik ken hem en hij kent mij. Balatchko heeft drie +hoofden: uit een er van komt een blauwe vlam, uit het andere blaast een ijskoude wind. +Wee hem, naar wien een van deze gericht is! Maar indien een held ze weerstaat, dan +is het niet moeilijk Balatchko te verslaan, als zijn wind en vlam hem hebben verlaten. +De Venetiaansche koning heeft hem zeven jaar geoefend, want het is zijn voornemen +hem te gebruiken om den koninklijken huwelijksstoet te vernietigen en prinses Roksanda +te bevrijden, voor het geval gij er in zoudt slagen haar in uw bezit te krijgen. Nu +is het zeker, dat hij hem zal zenden om u te overvallen. <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>Vervolg uw weg en ik zal achter blijven met driehonderd uitgelezen helden, om het +monster tegen te houden, als het u vervolgt.” +</p> +<p>Daarom bleef Milosh met zijn driehonderd makkers in het groene woud, terwijl de svats +verder gingen met de schoone prinses Roksanda. +</p> +<p></p> +<div class="figure p168width" id="p168"><img src="images/p168.jpg" alt="Twee harer keken haar gezellin, die in het midden stond, met een veelzeggenden blik aan" width="493" height="720"><p class="figureHead">Twee harer keken haar gezellin, die in het midden stond, met een veelzeggenden blik +aan</p> +</div><p> +</p> +<p>De svats hadden ternauwernood hun tenten opgebroken, of koning Michael liet den voïvode +Balatchko roepen. “O Balatchko, mijn getrouwe dienstknecht,” zei hij, “kunt gij vertrouwen +op uw dapperheid en uittrekken tegen de svats van den tsaar, om mijn dochter Roksanda +terug te brengen?” +</p> +<p>En Balatchko antwoordde: “Mijn heer, gij koning van Ledyen! Zeg mij eerst, wie die +moedige held was, die de groote heldendaden heeft verricht, waartoe gij den Servischen +tsaar hebt uitgedaagd?” De koning van Ledyen antwoordde hem: “O, Balatchko, mijn getrouwe +dienaar? Hij is geen held; hij is slechts een jeugdige zwarte Bulgaar.” En Balatchko +antwoordde: “Neen, gij vergist u; hij is geen zwarte Bulgaar. Ik ken hem goed; hij +is prins Milosh Voïnovitch zelf, dien zelfs den Servischen tsaar niet kon herkennen +onder zijn vermomming als herder. Waarlijk, hij is geen gewoon held, en een, die niet +licht geacht mag worden door eenig krijgsman, hoe onbevreesd hij ook moge zijn.” Toch +drong de koning aan: <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Trek op tegen de svats, o voïvode Balatchko! Indien gij de prinses weer terugwint, +dan geef ik u haar tot vrouw!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch8.12" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De strijd met Balatchko.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op het vernemen van deze belofte zadelde Balatchko zijn merrie Bedevia en begaf zich +op weg om de svats te vervolgen, vergezeld van zeshonderd Venetiaansche kurassiers. +Toen zij het bosch bereikten, zagen zij Koulash midden op den hoofdweg staan en Milosh +te voet achter hem. Balatchko sprak den prins aan met deze woorden: “O Milosh, klaarblijkelijk +hebt gij op mij gewacht!” <span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span>Hierna richtte hij zijn blauwe vlam op hem, die slechts het bont van Milosh zengde; +waarop hij, toen hij zag, dat hij den held geen ernstig letsel had toegebracht, zijn +ijskouden wind over hem liet heengaan. Koulash tuimelde driemaal om en in het stof, +maar de wind had geen invloed op zijn meester. Met den uitroep: “Hier hebt gij iets, +dat gij niet had verwacht!” slingerde Milosh zijn driehoekige knots en gaf Balatchko +een zachten slag, die hem uit het zadel lichtte. Toen wierp Milosh zijn lans en stak +den kerel aan den grond, waarna hij de drie hoofden afsloeg en ze in den voederzak +van Koulash wierp. Na dit gedaan te hebben besteeg hij zijn paard en voerde zijn driehonderd +Serviërs aan tegen de Venetiaansche kurassiers en kliefde driehonderd hoofden; de +overlevenden werden op de vlucht gedreven. Daarna haastte hij zich en haalde spoedig +den tsaar in, aan wiens voeten hij de drie grimmige hoofden van Balatchko wierp. De +tsaar verheugde zich over zijn overwinning en gaf hem duizend dukaten, daarna zette +de processie haar tocht naar Prisrend voort. Midden op de vlakte van Kossovo ging +de weg van Milosh naar de vesting Voutchitrn naar rechts, en hij naderde den tsaar +om afscheid van hem te nemen. “Dat God met u zij, mijn lieve oom!” zei hij. Toen pas +hoorde de tsaar, dat de man, dien hij voor een Bulgaar gehouden had, niemand anders +was dan zijn neef Prins Milosh Voïnovitch. Overstelpt door blijdschap riep hij uit: +“Zijt gij het, mijn lieve Milosh? Zijt gij het, mijn liefste neef? Gelukkig is de +moeder, die u het leven schonk, en gelukkig de oom, die zulk een dapperen neef heeft! +Waarom hebt gij u niet dadelijk bekend gemaakt? Waarlijk, ik zou u niet buiten gesloten +hebben van mijn gezelschap.” +</p> +<p>Wee hem, die zijn eigen bloedverwanten over het hoofd ziet. +<span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2817"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2817src">1</a></span> Dit is de volksnaam voor Serviërs, die in Batchka en Banat wonen, provincies die nu +onder Oostenrijksch-Hongaarsch bestuur zijn. <a class="fnarrow" href="#xd31e2817src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e260">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk IX. Tsaar Lazarus en de tsarina Militza.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch9.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het voorgevoel van de tsarina.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen zij op zekeren avond samen aan het avondeten zaten, sprak tsarina Militza aldus +tot tsaar Lazarus: +</p> +<p>“O Lazarus, gij gouden kroon van Servië! Gij zult morgen naar de vlakte van Kossovo +gaan met uw hertogen en dienaren, maar helaas, gij zult niemand in het paleis achterlaten +om mijn brieven aan u te bezorgen, en de uwe van Kossovo naar mij te brengen. Gij +neemt ook mijn negen broeders Yougovitchs met u mede; ik verzoek u althans een van +mijn broeders bij mij te laten, op wien ik kan vertrouwen en bij wien ik kan zweren!”<a class="noteRef" id="xd31e2947src" href="#xd31e2947">1</a> +</p> +<p>En de tsaar antwoordde: “O, mijn vrouwe, gij tsarina Militza! Welken van uw broeders +zoudt gij het liefst thuis houden.” Daarop sprak de tsarina: “Het liefst zou ik Boshko +Yougovitch bij mij houden!” +</p> +<p>Hierin stemde de tsaar toe. “O, mijn vrouwe, tsarina Militza! Als de ochtend daagt +en de zon boven de kim rijst en de poorten van de vesting geopend worden, dan kunt +gij naar de hoofdpoort gaan, waardoor het geheele leger, voorafgegaan door zijn standaards, +zal uittrekken—de ridders met krijgsmanslansen worden aangevoerd door Boshko Yougovitch, +die de vlag met het gouden kruis zal dragen. Groet hem uit mijn naam en zeg hem uit +mijn naam, dat ik hem verlof geef met u in ons witte kasteel te blijven en zijn vlag +over te dragen aan wien hij wil!” +</p> +<p>Toen de morgen daagde en de zon scheen, werden de poorten van de vesting geopend en +tsarina Militza verscheen aan de hoofdpoort der stad, en zie! het machtige leger maakte +zich gereed uit te trekken; aan het hoofd <span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span>reden de roemruchtige ridders, aangevoerd door Boshko Yougovitch. Boshko stond op +het punt zijn bruin paard te bestijgen, een heerlijk met gouden harnachement opgetuigd +dier. Op den vlaggestok was een gouden appel bevestigd en van het groote kruis hingen +gouden kwasten neer, die zachtjes tegen de schouders van Boshko tikten. +</p> +<p>Tsarina Militza naderde haar broer en haar teedere armen om zijn hals slaande sprak +zij hem met haar lieve stem aldus toe: “O, mijn lieve broeder, onze tsaar heeft u +aan mij gegeven en wenscht, dat gij niet ten oorlog trekt naar Kossovo. Hij draagt +u op uw vlag over te geven aan wien gij wenscht en in Kroushavatz te blijven, opdat +ik een broeder heb op wien ik kan vertrouwen!” +</p> +<p>Maar Boshko Yougovitch antwoordde: “Ga terug, o lieve zuster, naar uw witte kasteel! +Ik wil niet terugkeeren, noch deze vlag uit mijn handen geven, al kreeg ik Kroushavatz<a class="noteRef" id="xd31e2959src" href="#xd31e2959">2</a> zelf als belooning. Hoe zou ik kunnen verdragen dat mijn makkers zeiden: ‘Ziet naar +den lafaard Boshko Yougovitch! Hij durft niet naar Kossovo gaan, om zijn bloed te +storten voor de zaak van het Heilige Kruis en zijn geloof!’ ” Hierna maakte hij zich +los uit de omhelzing zijner zuster en sprong in het zadel. +</p> +<p>Ziet! Daar komt de bejaarde Youg-Bogdan aan het hoofd van een rij van zijn zeven andere +zoons! De tsarina beproefde achtereenvolgens ieder hunner tegen te houden, maar te +vergeefs. Voïn Yougovitch, de achtste broer, was de laatste in de rij; hij wilde evenmin +als zijn broeders luisteren en toen hij verder ging viel de arme tsarina voor de voeten +der paarden in zwijm. De doorluchtige Lazarus zag zijn geliefde gade neervallen en +daar hij de oorzaak van haar verdriet begreep, stortte hij tranen. Na snel rechts +en links een blik geworpen te hebben, ontwaardde hij zijn vertrouwden dienstknecht +Golouban en riep hem <span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span>toe: “O Golouban, mijn getrouwe knecht! Stijg van uw ros en breng de tsarina in uw +heldhaftige armen zacht naar haar slanken toren. God en ik stellen u vrij van den +dienst in den oorlog, blijf in ons witte kasteel in de nabijheid van de tsarina!” +</p> +<p>Op het hooren van deze woorden verbleekte Golouban en tranen stroomden langs zijn +wangen, toen hij afsteeg van zijn Laboud.<a class="noteRef" id="xd31e2968src" href="#xd31e2968">3</a> Hij nam de tsarina in zijn armen en droeg haar in den slanken, hoogen toren, zooals +de tsaar bevolen had; maar nadat hij dit gedaan had, kon hij niet langer weerstand +bieden aan den wensch van zijn hart om naar Kossovo te gaan; daarom snelde hij terug +naar zijn ros, gaf het de sporen en reed snel zijn makkers achterna. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch9.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Nieuws van den veldslag.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zie, den volgenden morgen, toen het daagde, streken twee onheilspellende raven van +het slagveld van Kossovo neer op den witten toren van den doorluchtigen tsaar Lazarus. +De een zei tegen den ander: “Is dit het kasteel van den beroemden vorst Lazarus? Is +er geen levende ziel in?” +</p> +<p>Slechts een in het kasteel hoorde het. Tsarina Militza trad op het balkon van haar +toren en smeekend sprak zij de twee raven aldus aan: “Ter wille van alles, wat u dierbaar +is, o gij twee donkere raven! Vanwaar komt gij? Komt gij niet aangevlogen van het +slagveld van Kossovo? Hebt gij daar twee machtige legers gezien? O, zeg het mij. Hebben +zij elkander ontmoet? Welke van de twee zal overwinnen?” +</p> +<p>Daarop antwoordden de beide raven: “Dat onheil ons treffe, indien wij de waarheid +niet tot u spreken, o schoone keizerin Militza! Wij komen werkelijk aanvliegen van +de vlakte van Kossovo. Ja! Daar hebben wij twee machtige <span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span>legers gezien; twee tsaren zijn omgekomen.<a class="noteRef" id="xd31e2979src" href="#xd31e2979">4</a> Van de Turken zijn er maar weinigen in leven gebleven, de overlevenden van de Serviërs +zijn bedekt met wonden en bloed!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch9.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De trouwe Miloutin.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nauwelijks hadden de raven uitgesproken, of de tsarina zag een ruiter naderen, dien +zij herkende. Zijn linkerarm hing hulpeloos neer; hij was overdekt met zeventien wonden; +bloed liep langs zijn paard. De tsarina riep hem toe op een toon van ontzetting: “Helaas, +helaas! Zijt gij het, mijn getrouwe Miloutin? Hebt gij dan uw tsaar verraderlijk achtergelaten +op de vlakte van Kossovo?” +</p> +<p>Maar Miloutin antwoordde langzaam en pijnlijk: “Help mij, o vrouwe, bij het afstijgen +van mijn paard! Bet mijn gelaat met koel water en verfrisch mij met rozekleurigen +wijn, want met zware wonden is mijn lichaam overdekt!” +</p> +<p>De tsarina liep naar hem toe en hielp hem bij het afstijgen van zijn met bloed bedekt +paard, bette zijn gelaat met koel water en bracht wijn aan zijn verdroogde lippen. +Toen zij hem aldus had verkwikt, sprak zij: “Wat voor vreeselijke dingen zijn er gebeurd, +o gij trouwe dienstknecht, te Kossovo, op de vlakte? Waar is de roemruchte prins Lazarus +omgekomen? Waar kwam de bejaarde Youg-Bogdan om? Waar vielen de negen broeders Yougovitch? +Waar Voïvode Milosh? Waar kwam Vouk Brankovitch om? Waar Ban Strahiyna?” +</p> +<p>Daarop bracht de krijgsman er met moeite en kreunend uit: +</p> +<p>“Allen bleven te Kossovo, o vrouwe! Waar de doorluchtige Prins Lazarus omkwam, daar +zijn vele, vele lansen gebroken, zoowel Turksche als Servische, maar minder Turksche +dan Servische, die daar, o vrouwe, werden opgeheven bij de verdediging van onzen geliefden +heer, den <span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span>roemruchtigen Prins Lazarus. En uw vader, o vrouwe, kwam bij den eersten aanval om. +Ook uw negen broeders vielen—getrouw bleven zij bij elkaar. Totdat hij stierf, hadt +gij daar den dapperen Boshko kunnen zien, zijn vlag wapperend in den wind, terwijl +hij her en derwaarts snelde en de Turken verspreidde als een valk, die onder een vlucht +bedeesde duiven neerstrijkt. Daar bij het riviertje de Sitnitza, waar het bloed den +helden tot boven de knieën reikte, kwam Ban Strahiyna om. +</p> +<p>“Maar onze helden stierven niet alleen! Twaalf duizend Turken liggen neer op de vlakte. +Sultan Mourat<a class="noteRef" id="xd31e2994src" href="#xd31e2994">5</a> werd verslagen door voïvode Milosh. Dat God hem al zijn zonden vergeve! De held heeft +aan het Servische volk de herinnering aan vele edele daden nagelaten, welke de barden +zullen bezingen, zoolang menschen leven en Kossovo is, wat het is. Wat den verrader +Vouk betreft, vervloekt zij zij, die hem het leven schonk! Hij bedroog onzen tsaar +te Kossovo. Twaalf duizend onzer beste en krachtigste ruiters misleidde hij en bracht +hij op een dwaalspoor, o, vrouwe! Vervloekt voor altijd zij zijn nageslacht!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch9.4" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Historische aanteekening.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onveranderlijk werpen de barden de verantwoordelijkheid voor den grooten tegenspoed +der Servische wapenen, die hen trof in dien beroemden slag te Kossovo, op Vouk Brankovitch, +die een der schoonzoons was van tsaar Lazarus. Eenigen van onze historici zijn er +van overtuigd, dat er een groot deel waarheid schuilt in deze <i lang="la">licencia poëtica</i> en zij wijzen op het feit, dat de geschiedenis der middeleeuwen van Servië vele voorbeelden +bevat van ontevredenen als Vouk Brankovitch, die verleid door mooie beloften van sluwe +Turksche staatslieden, naar Stamboel gingen om nuttige werktuigen te worden in de +handen der Ottomaansche krijgsoversten, die daardoor in staat <span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span>waren de Slaven van de Balkanstaten te onderwerpen. Maar de waarheid is, dat onze +tegenspoed voornamelijk te wijten was aan de ongehoorzaamheid der Servische Heeren, +die bijna onafhankelijk over Bosnië en Herzegovina regeerden. Deze edelen hadden geen +gevolg gegeven aan den oproep van tsaar Lazarus om zich met al hun mannen bij zijn +leger te voegen en zoo kwam het, dat het Servische leger aanmerkelijk kleiner was +dan het Turksche. +</p> +<p>Maar hoe het zij, de nederlaag, die de Serviërs leden in dien gedenkwaardigen slag, +maakte diepen indruk op het volk, en de Serviërs hebben sinds dien steeds geloofd, +dat alleen aan dit onheil de verplettering van het Servische rijk door den Turk geweten +moet worden. Deze meening hield gedurende vier eeuwen stand in het hart der onderdrukte +Serviërs. Na dien stonden zij herhaaldelijk tegen hun onderdrukkers op, onder anderen +in het begin der vorige eeuw onder leiding van twee Servische prinsen: George Petrovitch, +den grootvader van den tegenwoordigen koning Peter I Karageorgevitch in het jaar 1804, +en Milosh Obrenovitch in 1815. Maar nog een eeuw moest verloopen eer de gelegenheid +kwam voor een beslissenden slag, waarbij de slag van Kossovo gewroken werd. Dat geschiedde +in den beroemden slag van Koumanova in 1913, waar meer Turken vielen dan vijf eeuwen +geleden Serviërs. Toen pas was Servië gelukkig! +</p> +<p>Schrijver dezes maakte de Balkanveldtocht van 1912–1913 mee, en was getuige van roemrijke +daden en wapenfeiten van zijn landgenooten, die vergelijkenderwijs gesproken in geen +enkel opzicht onderdoen voor die van hun voorouders uit de middeleeuwen, toen Milosh +Obilitch, Marko Kralyevitch, Ban Strahiyna en anderen de Serviërs aanvoerden. Het +was een indrukwekkend gezicht, toen het Servische leger na afloop van den oorlog als +overwinnaar in Belgrado terugkeerde. De intocht der soldaten ging onder ontelbare +triomf bogen door, waarboven reusachtige opschriften prijkten: +<span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span></p> +<p>“Voor Kossovo: Koumanovo” en “Voor Slivnitza: Bregalnitza.” +</p> +<p>De onvermoeide Servische barden houden zich nu bezig met de heldendaden in den tegenwoordigen +tijd bedreven te Monastir, Koumanovo, Periep (Prilip), Scoetari (Skadar) enz. en die +zij zoodoende aan de vergetelheid ontrukken. Elk der volgende geslachten zal zich +opnieuw verheugen over den triomf van den Serviër op den onderdrukker van zijn ras, +aan wien tenslotte het rijk van zijn dappere voorouders ontworsteld werd—zooal niet +in zijn geheele uitgestrektheid, gelijk die onder de regeering van tsaar Doushan den +Machtigen was, dan toch voor zoover het zich uitstrekte in den tijd van tsaar Lazarus. +</p> +<p>Wat tsaar Lazarus verloor, werd herwonnen door zijn dappere landslieden, mede dank +zij het wijs beleid van onzen tegenwoordigen koning Peter I. +<span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e2947"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2947src">1</a></span> De liefde van een zuster voor haar broer is spreekwoordelijk in Servië. Geheele balladen +zijn gewijd aan schoone voorbeelden van zulk een liefde. In Servië kan geen zuster +een plechtiger eed zweren, dan die welke zij aflegt bij den naam van haar broer. <a class="fnarrow" href="#xd31e2947src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2959"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2959src">2</a></span> Kroushavatz was onder de regeering van tsaar Lazarus Hrebélianovitch en dus tijdens +den vermaarden slag van Kossovo (A.D. 1389) de hoofdstad van het uitgestrekte Servische +keizerrijk. <a class="fnarrow" href="#xd31e2959src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2968"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2968src">3</a></span> Laboud beteekent witte zwaan. <a class="fnarrow" href="#xd31e2968src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2979"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2979src">4</a></span> De Turksche Sultan Amourath I kwam om door de hand van voïvode Milosh. Die groote +Servische held doorstak hem met zijn verborgen ponjaard, toen hij, beschuldigd van +verraad, in de tegenwoordigheid van den sultan werd geleid. <a class="fnarrow" href="#xd31e2979src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e2994"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e2994src">5</a></span> Verkorting van Amourad of Amourath. <a class="fnarrow" href="#xd31e2994src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e272">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk X. De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus Yakshitch.<a class="noteRef" id="xd31e3019src" href="#xd31e3019">1</a></h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch10.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De waarschuwing van de Veela.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De ochtendstond was nog niet aangebroken, nog had Danitza<a class="noteRef" id="xd31e3025src" href="#xd31e3025">2</a> haar gelaat niet vertoond, toen een veela van den top van den berg Avala bij Belgrado +luid Demitrius en Stephanus, de twee gebroeders Yakshitch riep: “O, gij broeders Yakshitch! +Slechts ongunst verbergt het lot dezen morgen voor u in zijn schoot! Ziet gij niet, +dat de machtige Turk zich heeft opgemaakt om de heerlijke stad Belgrado van drie kanten +aan te vallen? Luistert, ik zal u de Pasha’s bij name noemen. De vizier van Tyoopria +is met veertigduizend man troepen gekomen; de Pasha van Vidin leidt een leger van +dertig duizend; en de Pasha van Novi Bazar heeft twintigduizend woeste Janitsaren +om zich verzameld! Indien gij mij niet wilt gelooven, klim dan op den top van een +uwer torens en kijk over de breede vlakte van Belgrado!” +</p> +<p>Op het hooren van deze plechtige verzekering keek Demitrius uit, en zag werkelijk, +wat de veela had gezegd. Indien er regen uit den hemel ware gevallen, dan zou er geen +druppel op den grond zijn neergekomen, zoo dicht was de vlakte bedekt door de menigte +Turken met hun paarden! Bij den aanblik daarvan werd hij met schrik vervuld en zonder +zich een oogenblik te bedenken snelde hij naar zijn stal, zadelde zijn paard en ontsloot +<span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>de hoofdpoort van de vesting, rende naar buiten en liet de sleutels in de poort steken. +Hij haalde de teugels niet in voordat hij een groot bosch bereikt had, en nu stond +de zon reeds hoog aan den hemel. Hij sprong uit het zadel, ging aan de oevers van +de verkoelende rivier Yahorika zitten en sprak aldus bij zich zelf: “Helaas, Demitrius, +gij verdient het om te komen! Hoe hebt gij aldus uw eenigen broeder Stephanus kunnen +achterlaten?” +</p> +<p>Overstelpt door berouw over zijn lafheid, wilde hij naar Belgrado terugkeeren, maar +het was te laat. De Turken waren de stad reeds door de geopende poort binnen getrokken. +Er was niemand, die zich tegen hen verzette en na de stad geplunderd te hebben trokken +zij af, waarbij zij verscheidene gevangenen mede voerden, onder wie zich ook Stephanus +Yakshitch bevond. Zij onthoofdden hem niet om zijn ongewone schoonheid en omdat zij +ook zeer goed bekend waren met zijn heldenmoed, waarvan de faam wijd en zijd verbreid +was. Zij brachten Stephanus in tegenwoordigheid van den vizier van Tyoopria, die zoo +aangenaam verrast was, toen hij hem zag, dat hij beval zijn handen vrij te maken en +hem zijn paard en wapenen terug te geven. Hij gaf ook een groot feestmaal, waarbij +een groot aantal kanonnen werden afgeschoten. Hierna keerde de vizier van Tyoopria +met zijn geheele leger in triomf terug naar Stamboel, waar hij zijn aanzienlijken +gevangene voor den Sultan leidde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Stephanus en de Sultan.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De machtige Padisha zat op zijn sidjadé,<a class="noteRef" id="xd31e3037src" href="#xd31e3037">3</a> en nadat hij Stephanus had voorgesteld, nam de vizier in zijn nabijheid plaats. Stephanus +maakte een diepe neiging en kuste de muil en de knie van den sultan. Daarna noodigde +de sultan hem uit een zetel te nemen dicht bij hem en sprak aldus: +<span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span></p> +<p>“O heldhaftige Stephanus Yakshitch! Indien gij een Turk wilt worden, (Dat Allah u +bescherme)! dan zal ik u tot mijn Groot-vizier van Bosnië in de stad Travnik maken! +Gij zult zeven andere viziers hebben, die aan uw bevelen zullen gehoorzamen; ik zal +u mijn eenige dochter ten huwelijk geven en voor u zorgen als voor mijn eigen zoon!” +</p> +<p>Hierop antwoordde Stephanus met vaste stem: “O, groote Padisha! Gij machtige beheerscher +der wereld! Ik zal nooit een Turk worden en het Heilige Kruis verzaken, ja, al boodt +gij mij uw eigen kroon aan! Ik ben bereid mijn leven te geven voor het heilige, christelijke +geloof!” +</p> +<p>Op het hooren van deze stoutmoedige woorden werd de sultan zeer verstoord en gaf bevel +Stephanus terecht te stellen. Maar Stephanus bezat een goed vriend in den vizier van +Tyoopria, die op dit kritieke oogenblik den sultan smeekte niet toe te geven aan zijn +toorn. “Laat, in den naam van Allah, o mijn Padisha,” zei hij, “een zoo onverschrokken +jongeman niet onthoofden! Ik heb hem mijn eerewoord gegeven, o sultan, dat gij zijn +leven niet zoudt nemen! Stel hem onder borgtocht in mijn handen! Ik zal u evenveel +gouden dukaten geven als hij op uw weegschaal weegt en zal hem bewaken in mijn kasteel +te Tyoopria, waar, ik beloof het u, ik hem het Mohammedaansche geloof zal leeren liefhebben.” +</p> +<p>De sultan stond zijn vizier genadiglijk dit verzoek toe en Stephanus vertrok met den +Turk naar zijn provincie. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Stephanus te Tyoopria.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de vizier te Tyoopria kwam, noodigde hij Stephanus uit om te genieten van al +de weelde van zijn kasteel en gedurende een geheel jaar beproefde hij door voorkomendheid +en vriendelijkheid den Servischen prins tot het geloof van den Muzelman over te halen. +Toen al zijn <span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span>pogingen mislukten, riep hij zijn hodja’s<a class="noteRef" id="xd31e3051src" href="#xd31e3051">4</a> en kadi’s<a class="noteRef" id="xd31e3054src" href="#xd31e3054">5</a> zoowel als de edellieden van zijn district op en deze mannen spraken aldus tegen +Stephanus: +</p> +<p>“O, Stephanus, de vizier heeft ons bevolen u tot het ware geloof te bekeeren. Indien +gij dit wilt omhelzen, dan zal hij u zijn eenige dochter ten huwelijk geven—zij is +mooier dan de witte veela zelf—en hij zal u dan doen aanwijzen tot Groot-vizier van +Novi Bazar. Maar indien gij weigert een Turk te worden, dan zal zijn djelat<a class="noteRef" id="xd31e3059src" href="#xd31e3059">6</a> uw hoofd doormidden splijten.” +</p> +<p>Hierop antwoordde Stephanus: “Ik dank u, eerwaardige hodja’s en kadi’s! Maar ik zou +liever mijn leven willen verliezen voor de zaak van ons heilig geloof en de wet van +onzen Heer Jezus, dan te leven en een Turk te worden.” +</p> +<p>De vizier wendde zich treurig af, en beval zijn djelat prins Stephanus te onthoofden. +Maar weer stond Stephanus’ goed gesternte hem bij. De Groot-vizier van Novi Bazar +kwam naar den vizier van Tyoopria en smeekte hem den jongen man niet te onthoofden. +“Herinnert gij u niet,” zei hij, “dat gij beloofd hebt hem niet naar het leven te +staan? Het zou beter zijn hem aan mij onder borgstelling over te leveren. Ik zal u +tweemaal zijn gewicht in gouden dukaten geven, en ik beloof plechtig dat ik, indien +ik hem in mijn provincie Novi Bazar heb, er zeker in slagen zal hem tot den Islam +te bekeeren!” +</p> +<p>De vizier van Tyoopria nam het aanbod aan en Stephanus was dus voor den tweeden keer +gered van den dood. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Stephanus te Novi Bazar.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de vizier te Novi Bazar aankwam, stuurde hij om zijn knecht Hoossein. +</p> +<p>“Luister, Hoossein, mijn getrouwe dienaar!” zei hij. +<span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span></p> +<p>“Neem dezen duur gekochten gevangene en leid hem door de kerkers, totdat gij aan den +twaalfden komt; laat hem daarin en sluit de twaalf deuren zorgvuldig achter u, zoodat +hij noch zon noch maan kan zien. Mij dunkt, dan zal hij spoedig bereid zijn een Mohammedaan +te worden!” +</p> +<p>Hoossein deed gelijk hem bevolen was en Stephanus werd voor een half jaar gevangen +gezet. Na verloop van dien tijd kreeg de vizier medelijden met hem. Hij liet zijn +eenige dochter Haykoona roepen en sprak haar aldus aan: “Mijn liefste dochter, mijn +hart van zuiver goud! Luister naar de woorden van uw vader! Ga terug naar uw toren, +open uw gouden kasten en tooi u met uw rijksten opschik. Trek uw mooiste gewaad van +rose zijde aan, dat versierd is met fluweelen lussen en gouden draden en sla over +dat alles uw van goud geweven mantel. Neem in uw rechter hand een gouden appel en +onder uw arm deze flesch; het is een drank, bereid van planten en bloemetjes uit het +bosch. Het wordt genoemd ‘water der vergetelheid.’ Men heeft mij gezegd, dat hij, +die zijn gezicht er mede wascht en er van drinkt, zijn bloedverwanten moet haten en +zijn godsdienst. Ga naar de diepste der torengewelven en open de twaalf deuren; sluit +ze weer alle zorgvuldig achter u. Indien gij bij prins Stephanus komt, geef hem dan +deze flesch met haar wondervollen inhoud. Hij zal stellig zijn gelaat er mede wasschen +en er van drinken: dan zal hij zijn geloof vergeten, den Islam omhelzen en u trouwen!” +</p> +<p>Het Turksche meisje haakte naar geen grooter geluk, want sinds zij den knappen Servischen +prins gezien had, had een vreemd verlangen haar gepijnigd. In haar droomen zag zij +niemand dan hem; en overdag werd zij verteerd van koorts. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Stephanus en de dochter van den vizier.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daarom voldeed zij met groote levendigheid aan den wensch van haar vader en toen zij +Stephanus bereikte, <span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span>begroette zij hem teeder: “Heil u, o Servische held! Dat God met u zij!” En de ridderlijke +prins beantwoordde haar groet: “Dat God u helpe, o weergalooze Haykoona!” +</p> +<p>Toen zei het mooie meisje: “O, prins Stephanus, ik schat u hooger dan mijn zwarte +oogen! Het smart mij, dat uw gelaat zoo donker geworden is en gij een zoo ellendig +leven moet leiden in de gevangenisgewelven van mijn vader. Neem deze flesch verkoelend +water; wasch uw heldhaftig gelaat met het vocht en drink er van!” +</p> +<p>De held nam de flesch uit de mooie handen; maar hij was verstandig! Zonder aarzeling +verbrijzelde hij haar tegen den steenen muur, waarbij hij er wel zorg voor droeg, +dat geen druppel hem bespatte. Het Turksche meisje bloosde van toorn, maar een oogenblik +later beheerschte zij zich en een teederen blik op den prins werpende, zei zij lieftallig: +“Ik smeek u, word een Turk en trouw mij! Ik houd meer van u dan van mijn zwarte oogen.” +</p> +<p>Maar Stephanus was tegen de verleiding bestand en hij antwoordde streng: “O, Turksche +jonkvrouwe, dat ongeluk u vergezelle! Gij weet, dat mijn geloof een christen verbiedt +een Turk te kussen! De hemelen boven ons zouden vaneen scheuren en steenen zouden +op ons hoofd neervallen!” +</p> +<p>De dochter van den vizier had den prins oprecht lief en ofschoon het voor haar hooghartig +gemoed niet gemakkelijk was zich over zulk een afwijzing heen te zetten, sprak zij +toch aldus: “O prins Stephanus, waarlijk ik heb u meer lief dan mijn eigen oogen! +Ik zou voor al den rijkdom dezer wereld niet gedoopt willen zijn, maar indien gij +mij bezweert, dat gij mij lief zult hebben en belooft mij te trouwen, dan wil ik zelfs +het christelijk geloof omhelzen! Laat ons veel goud nemen uit mijns vaders schatkamers +en te zamen vluchten naar uw heerlijk Belgrado.” +</p> +<p>Toen hij dit hoorde, sprong de jonge prins verheugd op en opende zijn armen voor het +mooie meisje. Hij was volstrekt niet ongevoelig voor haar bekoorlijkheden en hij <span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span>riep met vuur uit: “Gij hebt mijn prinselijke belofte, dat ik u zal liefhebben en +trouw blijven—gelijk de plicht van een goed ridder is. Dat de Heere Jezus in den hemel +mijn getuige zij!” +</p> +<p>Toen opende de jonge dochter van den vizier achtereenvolgens de twaalf deuren en het +jonge paar stond weldra in de heerlijke, frissche lucht, onder het uitspansel, dat +bezaaid was met sterren en bestraald werd door het licht der maan. Zij namen drie +tovars goud en uit haar vaders stallen twee van zijn beste paarden. En het meisje +gaf Stephanus een sabel, bezet met groote diamanten—het was half Novi Bazar waard—zeggende: +“Neem dit zwaard, mijn geliefde heer, opdat gij niet gedwongen wordt te zwichten voor +mindere helden, indien wij op onzen weg mochten aangevallen worden!” +</p> +<p>Toen stegen zij op hun paarden en zetten ze tot snelle vaart aan: in een nacht legden +ze een afstand tusschen zich en het kasteel van den vizier, waarover een karavaan +niet minder dan drie dagen en drie nachten zou gedaan hebben. +</p> +<p>Den volgenden morgen, bij het aanbreken van den dag bereikten zij Belgrado en onmiddellijk +liet prins Stephanus twaalf monniken komen, die het mooie Turksche meisje doopten, +waarna het jonge paar gelukkig vereenigd werd. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het slot van de ballade.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De bard eindigt zijn ballade met de volgende woorden, die dikwijls het slot van een +Montenegrijnsche ballade vormen: “Dit gebeurde op zekeren tijd; laat ons, o broeders, +God bidden, dat hij onzen heiligen Vladika<a class="noteRef" id="xd31e3095src" href="#xd31e3095">7</a> een goede gezondheid schenke! Amen o God, tot Wien wij altijd bidden!” +<span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span></p> +<p>In den regel eindigen de Servische barden zoo niet; zij stellen er zich mee tevreden +hun toehoorders een goede gezondheid toe te wenschen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10.7" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Historische aanteekening.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende de lange periode van Ottomaansche overheersching over de lijdende christelijke +rassen van de Balkanstaten waren er aan de hoven der christenvorsten altijd ontevredenen, +die de sluwe Turksche staatslieden maar al te gemakkelijk geneigd vonden hun trouw +aan hun rechtmatige heeren te breken. Zij vonden steeds groote gastvrijheid te Constantinopel +en werden vaak met rijkdom en eerbewijzen overladen. Daarvoor bewezen zij dan zeer +gewichtige diensten aan de sultans in hun vele veldtochten, daar zij natuurlijk goed +bekend waren met den strategischen toestand van hun land en vaak ook met gewichtige +staatsgeheimen. Soms dienden deze verraders den Turk door in hun eigen land voornamelijk +onder de boeren ontevredenheid te zaaien. Zij verzekerden dan, dat de bevolking het +beter zou hebben onder Ottomaansch bestuur. Onder den invloed van zulke afvalligen +kwam het landvolk in Bosnië en Herzegovina ten tijde van den slag van Kossovo (1389) +tegen zijn heerschers in opstand en nam het geen deel aan den gedenkwaardigen veldslag. +</p> +<p>Het aantal voorbeelden van een dergelijk verraad, dat Montenegro oplevert, is echter +zeer gering. Van de vroegste tijden af werd het bewoond door de edelsten van de Servische +aristocratie en haar helden. Daar werd het aannemen van het geloof van den Islam, +onverschillig om welke reden of op welk motief ook als de grootste lafhartigheid beschouwd, +waaraan een christen zich schuldig kon maken. +<span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e3019"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3019src">1</a></span> Een ballade uit Montenegro, uit het district Byelopavlitch. <a class="fnarrow" href="#xd31e3019src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3025"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3025src">2</a></span> Danitza is de morgenster. De Servische barden beginnen vaak hun gedichten met de vermelding +van den ochtendstond en de verschijning van “Danitza”. Verscheidene algemeen bekende +balladen beginnen aldus: De maan beknort de ster Danitza: “Waar zijt gij geweest? +Waarmee hebt gij uw tijd verspild?” En Danitza deelt dan ter verontschuldiging van +haar lang wegblijven onveranderlijk aan de Maan mede, hetgeen zij in den nacht, gedurende +haar afwezigheid heeft gezien, meestal een slechte daad van een Turk of een bewijs +van karakterloosheid van een jongen man tegenover zijn broer of een ander bloedverwant, +een oneerlijkheid bij de verdeeling van het vaderlijk erfdeel, of iets dergelijks. <a class="fnarrow" href="#xd31e3025src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3037"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3037src">3</a></span> Een sidjadé is een divan. <a class="fnarrow" href="#xd31e3037src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3051"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3051src">4</a></span> Een hodja is een Mohammedaansch priester. <a class="fnarrow" href="#xd31e3051src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3054"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3054src">5</a></span> De kadi is een Ottomaansch rechter. <a class="fnarrow" href="#xd31e3054src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3059"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3059src">6</a></span> De djelat is de beul. <a class="fnarrow" href="#xd31e3059src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3095"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3095src">7</a></span> Een Vladika is in Servië een “bisschop”. In Montenegro waren de leden van het huis +Petrovitch-Niegosh zoowel wereldlijke als geestelijke heerschers. Het was Vladika +Danilo Petrovitch, oom van den tegenwoordigen koning van Montenego, die het allereerst +den titel aannam van erfelijk prins. <a class="fnarrow" href="#xd31e3095src" title="Ga terug naar noot 7 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e283">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk XI. Het huwelijk van koning Voukashin.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch11.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De boodschap aan Vidossava.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Koning Voukashin<a class="noteRef" id="xd31e3114src" href="#xd31e3114">1</a> van Skadar aan de Boyana<a class="noteRef" id="xd31e3117src" href="#xd31e3117">2</a> schreef een boek<a class="noteRef" id="xd31e3120src" href="#xd31e3120">3</a> en zond dat naar Herzegovina, naar de witte stad Pirlitor<a class="noteRef" id="xd31e3123src" href="#xd31e3123">4</a> tegenover den berg Dourmitor. Hij schreef het in het geheim, en in het geheim zond +hij het aan de schoone Vidossava, de eenzame gade van den voïvode Momtchilo. Aldus +was de inhoud van het boek: +</p> +<p>“Heil u, Vidossava, echtgenoote van Momtchilo! Waarom woont gij te midden van ijs +en sneeuw? Indien gij opziet van de muren van uw kasteel, dan ziet gij den berg Dourmitor +met sneeuw en ijs, niet alleen in den winter, maar ook midden in den zomer; indien +gij naar beneden kijkt, zie, daar stroomt uw onstuimige rivier, de Tarra, die op haar +golven hout en steenen draagt. Er zijn geen doorwaadbare plaatsen, noch bruggen die +haar overspannen; ze is slechts omgeven door pijnboomen en stukken rots. Waarom zoudt +gij geen vergif toedienen aan uw echtgenoot of hem aan mij verraden? Dan zoudt gij +naar mij kunnen vlieden, naar de vlakke zeekust in mijn witte stad aan de Boyana. +Ik zal u gaarne trouwen en gij zult mijn koningin worden. Gij zult zijde spinnen op +een gouden spoel, zitten op gouden kussens en fluweel dragen, geborduurd met goud. +En hoe prachtig is deze stad Skadar aan de Boyana! Als gij neerziet op de vruchtbare +hellingen boven de muren, dan rust uw blik op ontelbare vijgen en olijvenboomen en +wijngaarden vol druiventrossen; als gij omlaag kijkt, zie! hoe wit de vlakten zijn +van <span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>nijgende tarwevelden en groen van de sappige weiden. Door de weiden stroomt de heldergroene +Boyana; haar wateren worden bevolkt door alle soorten van visschen, die gij versch +opgediend op tafel zult hebben, indien gij dat wenscht.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het verraad van Vidossava.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Vidossava het boek had gelezen, schreef zij haar antwoord in fijne letters: “Mijn +heer, gij koning Voukashin! Het is geen gemakkelijke taak den voïvode Momtchilo te +verraden, nog minder gemakkelijk is het hem te vergiftigen. Momtchilo heeft een zuster, +Yevrossima genaamd, die zijn gerechten gereed maakt en voor hem van elk gerecht iets +gebruikt. Hij heeft negen broers en twaalf volle neven, die wijn schenken in zijn +gouden beker; zij drinken altijd vóór hem, eer hij een teug neemt! Ook, o koning! +bezit de voïvode Momtchilo een paard, Yaboutchilo genaamd, dat vleugels heeft en vliegen +kan, zoo ver als zijn meester maar wil. Dit is nog niet alles. Mijn echtgenoot heeft +een zwaard, versierd met diamanten, zoo groot als de oogen van een meisje; hiermede +gewapend vreest hij niemand dan God. Maar luister naar mij, o koning Voukashin! Verzamel +een ontzaglijk groot leger! Voer uw helden naar het meer, en verberg u daar in de +bosschen. Het is de gewoonte van Momtchilo elken Zondagmorgen op de jacht te gaan; +dan rijdt hij uit met zijn negen broeders en twaalf neven, en wordt daarbij vergezeld +door een wacht van veertig mannen uit zijn kasteel. Op den avond, die aan den volgenden +Zondag vooraf gaat, zal ik Yaboutchilo de vleugels afbranden; het met juweelen bezette +zwaard zal ik in gezouten bloed doopen, zoodat het Momtchilo onmogelijk zal zijn het +uit de scheede te trekken: aldus zult gij in staat zijn hem te overwinnen.” +</p> +<p>Toen dit boek in handen kwam van koning Voukashin, werd zijn hart verheugd, en hij +verzamelde een groote strijdmacht en trok op naar Herzegovina. Hij trok naar <span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span>het meer bij het kasteel van Momtchilo, waar hij zich in de naburige bosschen verborg. +</p> +<p>Aan den vooravond van den Zondag trok Momtchilo zich in zijn slaapkamer terug om te +rusten op de zijden kussens, toen, zie! zijn gade tot hem kwam. Zij legde zich niet +neer op de zijden kussens, maar bleef naast haar echtgenoot staan en haar tranen vielen +op zijn hoofd. Toen hij de warme tranen op zijn ridderlijke wangen voelde, keek de +voïvode op en zei: +</p> +<p>“O, Vidossava, mijn getrouwe gade! Welk groot verdriet heeft u getroffen, dat gij +tranen op mijn hoofd stort?” +</p> +<p>En Vidossava antwoordde: “Mijn heer, gij voïvode Momtchilo. Ik heb geen ander verdriet +dan over u. Ik heb van een wonder gehoord, dat mijn eigen oogen niet hebben gezien. +Men heeft mij gezegd, dat gij een gevleugeld paard hebt, maar ik kan het verhaal niet +gelooven. Het zal u het een of ander machtig kwaad brengen en ik vrees, dat gij zult +omkomen!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het gevleugelde paard.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Momtchilo was gewoonlijk voorzichtig, maar dezen keer liep hij in den val: “Vidossava, +mijn dierbare gade,” zei hij teeder, “indien dat de oorzaak van uw verdriet is, dan +kan ik u gemakkelijk troosten. Gij zult de vleugels van mijn ros Tchile<a class="noteRef" id="xd31e3144src" href="#xd31e3144">5</a> zien; als de eerste hanen kraaien, ga dan naar beneden, naar de stallen; dan zult +gij zien, hoe Tchile zijn vleugels ontplooit.” +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, legde hij zich weer neer om te slapen. Maar niet alzoo Vidossava. +Zij bleef waken om het eerste hanengekraai te hooren en toen zij het geluid vernam, +sprong zij op, stak een lantaarn en een kaars aan, nam wat kalfsvet en teer en spoedde +zich naar de stallen. En zie! Zij zag, hoe Yaboutchilo zijn vleugels ontplooide, die +tot aan zijn hoeven reikten. Vidossava smeerde de vleugels met vet en teer in en stak +ze met <span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span>haar kaars in brand. Wat niet verbrandde, bond zij stevig onder den buik van het paard +vast. Hierna ging zij naar het arsenaal en doopte het lievelingszwaard van Momtchilo +in gezouten bloed. Daarna keerde zij naar de kamer van haar gade terug. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De droom van Momtchilo.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Bij het aanbreken van den dag ontwaakte Momtchilo en sprak tot Vidossava: “Mijn geliefde +gade! Heden nacht heb ik een vreemden droom gehad: plotseling verscheen een nevel +wolk van het vervloekte land Vassoye, die den berg Dourmitor omhulde. Ik reed door +de wolk met mijn negen geliefde broeders en twaalf volle neven, vergezeld van mijn +veertig wachten. In dien nevel, o, mijn geliefde Vidossava! verloren wij elkaar uit +het oog; en nooit ontmoetten wij elkaar meer! God alleen weet, wat deze droom beteekent; +maar ik heb een voorgevoel, dat het een of ander onheil ons weldra zal treffen!” +</p> +<p>Vidossava beproefde haar heer gerust te stellen. “Vrees niet, mijn geliefde heer!” +zei zij; “droomen zijn bedrog, God verlaat u niet!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De hinderlaag.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Momtchilo kleedde zich voor de jacht en wandelde uit zijn witten toren naar het plein, +waar zijn negen broeders, twaalf neven en veertig wachten reeds op hem wachtten. Zijn +gade leidde zijn Yaboutchilo naar hem toe; hij sprong in het zadel en als gewoonlijk +reed hij met zijn gevolg ter jacht. Zonder dat een hunner iets vermoedde, bereikten +zij het meer, waar eensklaps een groote strijdmacht hen omringde. Momtchilo greep +naar zijn zwaard, maar helaas, hij was niet in staat het uit de scheede te trekken. +Toen riep hij bitter uit: “Luistert, mijn geliefde broeders! Mijn gade Vidossava heeft +mij verraden, geeft mij een zwaard?” +</p> +<p>Haastig gehoorzaamden zijn broeders; zij gaven hem het beste zwaard, dat zij hadden! +Toen zei Momtchilo weer: “Luistert, mijn geliefde broeders: gij zult de vleugels van +het leger <span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span>aanvallen en ik zal tegen het midden den strijd aanbinden.” +</p> +<p>Machtig God, welk een heerlijk wonder! “Hoe gelukkig zoudt gij u achten, als gij, +mijn broeders<a class="noteRef" id="xd31e3164src" href="#xd31e3164">6</a>, dat wonder hadt gezien: hoe voïvode Momtchilo zijn zwaard zwaaide, en zich een weg +baande door den muur van vijanden!” Echter werden er meer verpletterd door Yaboutchilo +dan door het zwaard van den held! Maar helaas een droevig ongeluk wachtte hem ten +slotte. Toen hij zich door den vijand had heengeslagen, volgden de negen zwarte paarden +van zijn broeders hem; maar de zadels waren leeg! +</p> +<p>Toen Momtchilo dit zag, barstte zijn moedig hart haast van verdriet over het verlies +van zijn negen geliefde broeders; de arm, waarin hij zijn zwaard hield, viel slap +langs zijn zijde; en wetende, dat hij niet langer zou kunnen vechten, gaf hij Yaboutchilo +de sporen, opdat deze zijn vleugels zou uitspreiden en naar zijn kasteel vliegen. +</p> +<p>Maar helaas! Voor het eerst gehoorzaamde zijn paard niet aan de sporen. Toen sprak +Momtchilo verwijtend: +</p> +<p>“O, Yaboutchilo, dat de wolven u verslinden! Menig keer hebt gij van hier gevlogen, +alleen uit tijdverdrijf en nu ik in gevaar verkeer, wilt gij niet vliegen!” +</p> +<p>En het ros antwoordde hinnikend: “Mijn heer, machtige voïvode <span class="corr" id="xd31e3172" title="Bron: Montchilo">Momtchilo</span>! Vloek mij niet, en beproef niet mij verder te dwingen! Heden kan ik niet vliegen! +Dat God uw Vidossava straffe! Dezen nacht heeft zij de punten van mijn beide vleugels +verbrand. Wat zij niet verbrandde, heeft zij stevig onder mijn buikriem vastgebonden. +O, mijn geliefde meester; gij deedt beter te trachten alleen te ontsnappen. Ik kan +u niet helpen!” +</p> +<p>Toen Momtchilo dit hoorde, biggelden de tranen langs zijn heldhaftig gelaat. Het kostte +hem moeite van zijn geliefde Yaboutchilo af te stijgen; na een laatste liefkozing +vermande hij zich en met drie sprongen bevond hij zich <span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span>voor den ingang van zijn kasteel. En zie! de massieve poorten waren gesloten en gegrendeld. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Broeder en zuster.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen hij dit zag, riep Momtchilo luid zijn zuster toe: “O Yevrossima, mijn geliefde +zuster! Laat een rol linnen naar beneden, opdat ik tegen den muur van het kasteel +kan opklimmen en ontkomen, voordat mijn vervolgers mij hebben ingehaald!” +</p> +<p>Yevrossima hoorde de smeekbede en antwoordde onder een vloed van tranen: “Helaas, +mijn geliefde broeder, gij voïvode Momtchilo! Hoe kan ik een linnen band naar beneden +laten, nu mijn schoonzuster, uw ontrouwe Vidossava, mijn haren aan een balk heeft +vastgebonden?” +</p> +<p>Maar zusters hebben een week hart voor broers<a class="noteRef" id="xd31e3185src" href="#xd31e3185">7</a> en Yevrossima rukte, terwille van haar eenigen broer, zoo hevig met haar hoofd, dat +zij los kwam, maar haar haren aan den balk liet; toen nam zij een rol linnen, maakte +het eene eind vast en wierp het ander eind over den muur van af den wal. Momtchilo +greep het linnen en klom snel op naar den rand van den wal. Hij was op het punt in +de vesting te springen, toen zijn trouwelooze gade snel kwam aanloopen, en met een +scherp zwaard het linnen boven de handen van Momtchilo doorsneed. +</p> +<p>Terzelfder tijd was de strijdmacht van Voukashin genaderd en Momtchilo stortte neer +op hun lansen en zwaarden. Toen de koning den held zag vallen, spoedde hij zich naar +de plek en doorstak hem het hart met een hevigen stoot. Hij stiet zoo heftig, dat +het zwaard door den muur drong. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De dood van Momtchilo.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Voïvode Momtchilo was een buitengewoon held, en hij was in staat deze laatste woorden +tegen koning Voukashin <span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span>te spreken: “Mijn laatste verzoek aan u, o koning Voukashin, is, dat gij mijn trouwelooze +Vidossava niet huwt, want zij zal ook u verraden. Heden heeft zij mij aan u verraden, +morgen zal zij u hetzelfde aandoen! Veel beter zou het zijn mijn lieve zuster Yevrossima +te huwen, de lieftalligste van alle meisjes. Zij zal u altijd trouw zijn en u een +held schenken, even groot als gij zelf zijt!” +</p> +<p>Dit zei voïvode Momtchilo, toen hij worstelde met den bleeken dood. Toen hij het gezegd +had, vloog zijn ziel hemelwaarts. +</p> +<p>De poorten van het kasteel werden nu geopend en de ontrouwe Vidossava kwam naar buiten +om koning Voukashin welkom te heeten. Nadat zij hem begroet had, ging zij hem voor +naar haar witten toren en wees hem een plaats aan haar gouden tafel. Zij bood hem +fijne wijnen aan en vele kostbare gerechten. Daarna ging zij naar het arsenaal en +bracht hem de wapenrusting en de wapenen van Momtchilo. Maar merkwaardig! De helm, +die Momtchilo juist paste, viel koning Voukashin neer op de schouders. Een van Momtchilo’s +kaplaarzen was groot genoeg voor de twee voeten van koning Voukashin. Het zwaard van +Momtchilo was een armlengte te lang, toen koning Voukashin het aan zijn gordel paste! +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De straf van Vidossava.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen hij dit alles zag, riep koning Voukashin uit: “Helaas! Wee mij! Dat God mij vergeve! +Welk een trouweloos monster moet deze jeugdige Vidossava zijn om zulk een held te +verraden, wiens gelijke over de geheele wereld vergeefs gezocht moet worden! Hoe kon +ik, rampzalige, verwachten, dat zulk een vrouw mij trouw zou blijven?” +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, riep hij luid zijn bedienden, die Vidossava grepen en haar +mooie ledematen aan de staarten van vier paarden bonden, die ze toen voor het kasteel +Pirlitor uiteen joegen. +</p> +<p>Vreeselijk lot, aldus werd ze levend aan stukken gescheurd. +<span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span></p> +<p>Daarna plunderde de koning het kasteel van Momtchilo en voerde Yevrossima weg naar +Skadar aan de Boyana. Later betoonde hij zich haar liefde waardig trouwde haar en +zij schonk hem Marko en Andreas. En inderdaad, Marko erfde den heldenmoed van voïvode +Momtchilo en zoo werd de voorspelling van zijn oom vervuld. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11.9" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Historische aanteekening.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Hoe ruw de gewoonten ook mogen zijn, waarvan in deze ballade uit de veertiende eeuw +een beeld gegeven wordt, in mijn verzameling is ze toch ongetwijfeld een plaats waard. +Ze werd neergeschreven door Vouk St. Karadgitch, die ze opving van de lippen van een +Servischen bard, en ik kan niet genoeg mijn spijt uitdrukken over mijn onmacht om +in een andere taal de schoone en stoutmoedige vergelijkingen en de even kernachtige +als welsprekende uitdrukkingen tot haar recht te laten komen. +</p> +<p>De Fransche troubadours der middeleeuwen kozen zelden de ontrouw van vrouwen als thema; +waarschijnlijk omdat een geval als in onze ballade beschreven werd hetzij onbekend +was, hetzij te algemeen, om als belangrijk te worden beschouwd. Indien Servische barden +de wispelturigheid en het verraad van het zwakkere geslacht niet dan bij hooge uitzondering +bezongen, dan kwam dat door den weerzin, die in Servië door de ontrouw, zoowel van +den echtgenoot als van zijn gade wordt opgewekt. Ongetwijfeld heeft de bard in een +klooster, dat hij op een zijner reizen aandeed, een of andere kroniek opgedoken, waaraan +hij eenige feiten ontleende betreffende het huwelijk van koning Voukashin en, evenals +de Fransche troubadour, die uit het sobere historische materiaal, dat hem ten dienste +stond, het verhaal van den slag bij Ronceval opbouwde, heeft zijn fantasie aangevuld, +wat hem aan feiten ontbrak. +</p> +<p>Voor het algemeen oordeel over de ontrouw vindt men een aanwijzing in de barbaarsche +straf, die de bard Vidossava <span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span>oplegt. Het mag zeker als een groote merkwaardigheid gelden, dat ik bij mijn nasporingen +geen enkele ballade heb gevonden, waarin ontrouw van den kant van een echtgenoot voorkomt. +</p> +<p>In de balladen, die betrekking hebben op Prins Marko zien wij, dat hij altijd ridderlijk +jegens vrouwen was, vooral tegenover weduwen en onderdrukte meisjes, onverschillig +welke haar maatschappelijke positie of godsdienst ook waren. Hij is bereid Turksche +meisjes bij te staan en zelfs zijn leven voor haar te wagen. In de ballade getiteld: +“De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus Yakshitch” verhaalt de bard, hoe hij +de liefde opwekt van een hartstochtelijk Turksch meisje, die hij echter afwijst; reeds +de enkele gedachte aan een verbintenis tusschen een Christen en een Mohammedaansche +vrouw wekt zijn verontwaardiging. Het kan zijn, dat koning Voukashin voor Vidossava’s +huwelijk met voïvode Momtchilo omgang met haar had, maar indien dat zoo was, dan moet +het meer een politieke verbintenis zijn geweest dan een zaak van het hart. +<span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e3114"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3114src">1</a></span> Koning Voukashin, de vader van prins Marko, was een leenman van keizer Doushan, den +Machtigen. <a class="fnarrow" href="#xd31e3114src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3117"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3117src">2</a></span> Boyana is de rivier, aan welker oever Scoetari is gebouwd. <a class="fnarrow" href="#xd31e3117src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3120"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3120src">3</a></span> De Servische barden van de veertiende eeuw gebruikten onveranderlijk het woord “boek” +als zij een brief bedoelen. <a class="fnarrow" href="#xd31e3120src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3123"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3123src">4</a></span> Of volgens enkele barden Piritor. Men beweert, dat de muren van het kasteel in Herzegovina +nog aangewezen kunnen worden. <a class="fnarrow" href="#xd31e3123src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3144"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3144src">5</a></span> Tchile verkleinwoord van Yaboutchilo, den vollen naam van het paard. <a class="fnarrow" href="#xd31e3144src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3164"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3164src">6</a></span> Men dient in het oog te houden, dat zulke balladen door de barden voorgedragen worden +voor groote bijeenkomsten van allerlei leeftijd en beiderlei geslacht; waarbij zij +zich soms rechtstreeks tot hun hoorders wenden. <a class="fnarrow" href="#xd31e3164src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3185"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3185src">7</a></span> Dit is weer een voorbeeld van de innigheid der zusterlijke liefde, waarvan wij reeds +vroeger hebben gesproken. <a class="fnarrow" href="#xd31e3185src" title="Ga terug naar noot 7 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e294">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk XII De heiligen verdeelen de schatten.<a class="noteRef" id="xd31e3220src" href="#xd31e3220">1</a></h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch12.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De bard begint.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Genadige schepper! Dondert het of schudt de aarde? Of kan het zijn het loeien van +den stormachtigen oceaan, die zijn golven tegen het strand beukt?<a class="noteRef" id="xd31e3226src" href="#xd31e3226">2</a> +</p> +<p>Neen, het is geen donder, noch is de aarde aan het schudden of de onstuimige Oceaan +bezig tegen het strand te beuken. +</p> +<p>Zie! de heiligen verdeelen onder elkaar de schatten des Hemels, van de Aarde en van +de Zee; de Heilige Petrus en de Heilige Nicolaas, Johannes en Elias; onder hen is +ook de Heilige Panthelias. +</p> +<p>Plotseling nadert met langzame, sleepende schreden, Beata Maria; de tranen stroomen +haar langs het bleeke gelaat. +</p> +<p>“Lieve zuster” sprak de heilige Elias, “gij Beata Maria! Welk groot ongeluk heeft +u getroffen, dat de tranen langs uw wangen stroomen?” +</p> +<p>Daarop sprak Beata Maria onder haar snikken door: “O mijn lieve broeder, gij Donderaar +Elias. Hoe kan ik nalaten tranen te storten, nu ik juist uit Indië ben teruggekeerd, +uit Indië, dat gevloekte land? In dat ontaarde land heerscht volstrekte regeeringloosheid; +het volk heeft geen eerbied voor zijn meerderen; kinderen gehoorzamen hun ouders niet; +ouders vertreden hun kinderen onder hun <span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span>eigen voeten. (dat hun wangen blozen bij den divan<a class="noteRef" id="xd31e3237src" href="#xd31e3237">3</a> voor God, die de waarheid zelf is). De eene <i>koom</i> beschuldigt den ander voor den rechter en legt een valsche getuigenis tegen hem af—waarmee +hij zijn eigen ziel verliest, en nadeel toebrengt aan hem, die als getuige aanwezig +is geweest bij zijn huwelijk of doop; de broeder daagt den broeder uit tot een tweegevecht; +een bruid is niet veilig in handen van een dezer, en helaas, zelfs nog ontzettender +dingen heb ik gezien!” +</p> +<p>De Donderaar Elias gaf ten antwoord: “O, lieve zuster, gij Beata Maria. Wisch deze +tranen af van uw lieftallig gelaat. Indien wij deze schatten hebben verdeeld, zullen +wij naar den divan tot onzen Almachtigen Schepper gaan. Tot Hem willen wij bidden, +dat Hij in Zijn oneindige genade ons de sleutels verleene der Zeven Hemelen, om die +er mede te sluiten. Ik zal de wolken verzegelen, zoodat er geen droppel regen meer +uit neervalt, noch stortregen, noch zachte dauw. Ook zullen de zilveren stralen der +maan gedurende den nacht niet schijnen. Alzoo zal er gedurende drie volle jaren een +ontzettende droogte heerschen en noch tarwe, noch wijn zal er groeien, ja, zelfs niet +zooveel als er noodig is voor de Heilige Mis.” +</p> +<p>Beata Maria was getroost en wischte de tranen weg van haar melkwit gelaat. En de heiligen +gingen voort met het verdeelen der schatten: Petrus koos wijn en tarwe en de sleutels +van het Hemelsche Rijk: Elias koos den bliksem en den donder; Panthelias de groote +hitte; Johannes broederschap en koomschap, zoowel als het Heilige Kruis; Nicolaas +koos de zeeën met de galeien er op. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch12.2" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Gramschap van God.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen begaven allen zich naar den divan bij den Almachtige, tot Wien zij onophoudelijk +baden, drie lichte dagen en drie duistere nachten lang. Zij baden en inderdaad hun +<span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span>gebeden werden verhoord: God gaf hun de sleutels van de Hemelen. +</p> +<p>Zij sloten de Zeven Hemelen af en drukten zegels op de wolken en ziet, drie volle +jaren viel er geen druppel regen, noch stortregen, noch zachte dauw. Het zilveren +licht der maan scheen niet en er groeide geen wijn, noch ontsproot de tarwe in den +verschroeiden grond, zelfs niet zooveel als noodig was voor de behoeften der Heilige +Kerk. +</p> +<p>Aanschouwt wat gebeurde! De zwarte aarde spleet; levenden werden er in verzwolgen—God +zond een afgrijselijke plaag, die ouden en jongen wegmaaide, hen scheidende, die elkaar +dierbaar waren. De weinigen, die dit overleefden, hadden bitter berouw en wendden +zich tot God den Heer, in Wien zij waarachtig geloofden en Die hen nu zegende. +</p> +<p>En Gods zegen, dien Hij dezen menschen gaf, is gebleven tot op dezen dag: er zou een +zomer en een winter zijn, elk jaar een! +</p> +<blockquote> +<p class="first">Zooals het lang geleden was, zoo is het ook nu. “Aangebeden God dat onze dankzeggingen +U bereiken! Wat geschied is, dat het nooit weer geschiede.”</p> +</blockquote><p> +<span class="pageNum" id="pb197">[<a href="#pb197">197</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e3220"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3220src">1</a></span> Deze ballade is naar alle waarschijnlijkheid een in mythologisch gewaad gestoken herinnering +aan een geweldige voorhistorische catastrophe; zij toont duidelijker dan eenige andere +oude herinnering van het dichterlijke Servische volk de opvallende overeenstemming +tusschen de overleveringen der verschillende volkeren. <a class="fnarrow" href="#xd31e3220src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3226"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3226src">2</a></span> Dit begin zou menigen lezer in verwarring kunnen brengen, als niet werd meegedeeld, +dat de beroering niet wordt teweeg gebracht door de heiligen, maar, wat een Servisch +auditorium heel goed weet, deze inleiding enkel haar ontstaan dankt aan de behoefte, +die de bard voelt om zijn verhaal met een effectvollen aanhef te beginnen, teneinde +zich daardoor van de volle aandacht zijner toehoorders te verzekeren. <a class="fnarrow" href="#xd31e3226src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3237"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3237src">3</a></span> Divan beteekent in het Servisch een vergadering van een regeeringslichaam. In dezen +zin beteekent het ’t Laatste Oordeel. <a class="fnarrow" href="#xd31e3237src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e305">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk XIII. Drie servische balladen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch13.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e317">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De bouw van Skadar (Scoetari).<a class="noteRef" id="xd31e3264src" href="#xd31e3264">1</a></h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De volgende gedichten zijn overgenomen uit <span lang="en">Sir John Bowrings “Servian popular Poetry”, London 1827</span>. Deze vertalingen zijn in dien vorm opgenomen, om eenig denkbeeld te geven van den +vorm van het nationale gedicht, waaraan de stof van dit boek voor het grootste gedeelte +ontleend is. +</p> +<div class="lgouter"> +<div class="lg"> +<p class="line">Drie broeders kwamen overeen een vesting te bouwen. </p> +<p class="line">Het waren de gebroeders Mrnyavtchevitch, </p> +<p class="line">Kraly Vukashin<a class="noteRef" id="xd31e3277src" href="#xd31e3277">2</a> was de oudste broeder; </p> +<p class="line">En de tweede was voïvode-Uglesha; </p> +<p class="line">En de derde, de jongste broeder, Goïko. </p> +<p class="line">Volle drie jaren werkten zij aan de vesting, </p> +<p class="line">De vesting Skadra, aan de rivier Boyana; </p> +<p class="line">Volle drie jaren werkten ook drie honderd werklieden. </p> +<p class="line">IJdel was de poging om de grondvesten voor den muur te leggen. </p> +<p class="line">Nog ijdeler die om de vesting zelf op te trekken: </p> +<p class="line">Wat des avonds door de werklieden was opgetrokken, </p> +<p class="line">Werd voor de ochtendschemering door de veela geslecht. </p> +<p class="line">Toen in ’t vierde jaar opnieuw werd begonnen, </p> +<p class="line">Hoor! de veela van den met bosch begroeiden berg </p> +<p class="line">Riep—“Gij koning Vukashin! IJdel is uw pogen! </p> +<p class="line">Nooit, nooit zult gij de vesting bouwen, </p> +<p class="line">Indien gij niet twee gelijknamige wezens vindt, </p> +<p class="line">Indien gij niet vindt Stoyan en Stoyana: </p> +<p class="line">En deze beiden,—die elkaar liefhebben, </p> +<p class="line">Zij moeten onder het fundament worden ingemetseld. </p> +<p class="line">Dan alleen zullen de fundamenten de vesting dragen, </p> +<p class="line">Dan kunt gij de muren optrekken.” <span class="pageNum" id="pb198">[<a href="#pb198">198</a>]</span></p> +<p class="line">Toen Vukashin de woorden der veela hoorde, </p> +<p class="line">Riep hij spoedig tot Dessimir, zijn dienstknecht: </p> +<p class="line">“Luister Dessimir, mijn getrouwe dienstknecht, </p> +<p class="line">Gij waart mij steeds een trouw dienaar; </p> +<p class="line">Van dezen dag af zult gij mijn zoon zijn; </p> +<p class="line">Span mijn renpaarden voor mijn zegewagen, </p> +<p class="line">Belaad dien met zes lasten gouden schatten, </p> +<p class="line">Reis de geheele wijde wereld door, en breng mij, </p> +<p class="line">Breng mij mede die twee wezens van één naam, </p> +<p class="line">Breng mij die twee, die elkaar zoo liefhebben, </p> +<p class="line">Breng mij Stoyan en Stoyana. </p> +<p class="line">Steel hen, zoo ge hen met goud niet kunt koopen, </p> +<p class="line">Breng hen hier naar Skadar aan de Boyana.<a class="noteRef" id="xd31e3318src" href="#xd31e3318">3</a> </p> +<p class="line">Wij zullen hen begraven onder de fundamenten van den muur, </p> +<p class="line">Dan zullen de fundamenten den muur kunnen dragen, </p> +<p class="line">Dan zullen wij onze vesting Skadar kunnen bouwen.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Dessimir gehoorzaamde aan het bevel van zijn meester. </p> +<p class="line">Hij spande onmiddellijk de paarden voor den wagen, </p> +<p class="line">Vulde dien met zes lasten gouden schatten. </p> +<p class="line">Door de geheele wijde wereld reed de getrouwe dienstknecht </p> +<p class="line">En rondzwervend vroeg hij overal naar de gelijknamige schepsels, </p> +<p class="line">Naar de tweelingen—naar Stoyan en Stoyana;— </p> +<p class="line">Volle drie jaren zocht hij hen—zocht hen te vergeefs: </p> +<p class="line">Nergens vond hij Stoyan en Stoyana. </p> +<p class="line">Toen spoedde hij zich huiswaarts naar zijn meester; </p> +<p class="line">Hij bracht den koning zijn paarden en zijn wagen en </p> +<p class="line">Gaf hem zijn zes lasten gouden schatten. </p> +<p class="line">“Hier, mijn vorst, zijn uw paarden en wagen: </p> +<p class="line">Hier hebt gij uw gouden schatten— </p> +<p class="line">Vergeefs zocht ik deze gelijknamige wezens: </p> +<p class="line">Nergens vond ik Stoyan en Stoyana.” <span class="pageNum" id="pb199">[<a href="#pb199">199</a>]</span></p> +<p class="line">Toen Vukashin zijn dienaar had ontslagen, </p> +<p class="line">Riep hij onmiddellijk zijn bouwmeester Rado. </p> +<p class="line">En Rado riep zijn driehonderd werklieden; </p> +<p class="line">En zij vingen weer aan de vesting Skadar te bouwen; </p> +<p class="line">Maar ’s avonds slechtte de veela hun werk weer. </p> +<p class="line">Vergeefs trachtten zij de fundamenten van den muur te leggen; </p> +<p class="line">Vergeefsch was hun poging de vesting Skadar te bouwen. </p> +<p class="line">En de veela van het bergwoud riep: </p> +<p class="line">“Vukashin, luister, luister naar mij! </p> +<p class="line">Gij verkwist uw rijkdom en verspilt uw kracht. </p> +<p class="line">Vergeefs tracht gij het fundament voor den muur te leggen, </p> +<p class="line">Vergeefs poogt gij de vestingmuren op te richten! </p> +<p class="line">Luister nu naar mij: gij zijt met drie broeders. </p> +<p class="line">Ieder heeft tehuis een getrouwe gade. </p> +<p class="line">Zij, die morgen naar de Boyana komt, </p> +<p class="line">Zij, die de rantsoenen aan de werklieden brengt, </p> +<p class="line">Sluit haar diep in der muren fundamenten </p> +<p class="line">Zoodoende zullen de fundamenten stevigheid erlangen. </p> +<p class="line">Dan zult gij de sterkte aan de Boyana bouwen. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen de koning de veela hoorde, </p> +<p class="line">Riep hij terstond zijn beide broeders tot zich: </p> +<p class="line">“Hoort mijn woorden, hoort nu mijn woorden, broeders! </p> +<p class="line">Aldus sprak de veela van het woud op den berg: </p> +<p class="line">Verspil niet langer uw schatten en uw kracht </p> +<p class="line">Met uw vergeefsche pogingen om de vesting te bouwen </p> +<p class="line">Op een wrak en ondeugdelijk fundament. </p> +<p class="line">Voorts zei de veela van het woud op den berg: </p> +<p class="line">Ieder uwer bezit een getrouwe gade; </p> +<p class="line">Ieder een getrouwe bruid, die uw woning bestiert; </p> +<p class="line">Zij, die morgen naar de vesting komt, </p> +<p class="line">Zij, die de werklieden hun rantsoen brengt, </p> +<p class="line">Worde onder de fundamenten van den muur ingemetseld; </p> +<p class="line">Dan zullen de fundamenten de vesting dragen, </p> +<p class="line">Dan kan de vesting aan de Boyana verrijzen. <span class="pageNum" id="pb200">[<a href="#pb200">200</a>]</span></p> +<p class="line">Nu dan broeders! In Gods heilige tegenwoordigheid </p> +<p class="line">Laat ieder zweren het vreeselijke geheim te bewaren; </p> +<p class="line">Dat het noodlot beslisse, wie de eerste zal zijn, </p> +<p class="line">Die haar weg neemt naar de rivier van Skadar.” </p> +<p class="line">En elk der broers zwoer in Gods heilige tegenwoordigheid </p> +<p class="line">Het vreeselijke geheim voor zijn vrouw te bewaren. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen de nacht op de aarde was neergedaald, </p> +<p class="line">Spoedde zich ieder naar zijn eigen witte woning; </p> +<p class="line">Ieder nam deel aan het liefelijk avondmaal, </p> +<p class="line">Ieder zocht zijn bed voor den verkwikkenden slaap. </p> +<p class="line">Zie! Toen gebeurde er een verbazingwekkend wonder<span class="corr" id="xd31e3396" title="Bron: ,">.</span> </p> +<p class="line">Het eerst brak Vukashin zelf zijn eed, </p> +<p class="line">Toen hij zijn vrouw het vreeselijk geheim toefluisterde: </p> +<p class="line"><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Verschuil u! mijn getrouwe gade, houd u verborgen! </p> +<p class="line">Ga morgen niet naar de Boyana! </p> +<p class="line">Breng den werklieden morgen geen voedsel! </p> +<p class="line">Anders, mijn schoone! zal het u uw jonge leven kosten </p> +<p class="line">En onder de muren zal men u insluiten!” </p> +<p class="line">Ook Uglesha brak zijn eed! </p> +<p class="line">En hij gaf zijn vrouw met deze woorden raad: </p> +<p class="line">“Begeef u niet noodeloos in gevaar, liefste lief! </p> +<p class="line">Ga morgen niet naar de Boyana! </p> +<p class="line">Breng den werklieden hun rantsoen niet! </p> +<p class="line">Anders kon het zijn, dat gij van uw vriend nu reeds gescheiden werdt, </p> +<p class="line">Het kon zijn, dat gij ingesloten werdt onder het fundament!” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Getrouw aan zijn eed, fluisterde de jonge Goïko </p> +<p class="line">Geen woord ter waarschuwing aan zijn lieftallige gade. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen de ochtend begon te grauwen, </p> +<p class="line">Stonden al de broeders bij het aanbreken van den dag op, </p> +<p class="line">En ieder spoedde zich naar de Boyana: </p> +<p class="line">Aanschouwt nu! twee edele jonge vrouwen: <span class="pageNum" id="pb201">[<a href="#pb201">201</a>]</span></p> +<p class="line">Ze zijn half-zusters, de oudste zusters— </p> +<p class="line">De een brengt haar door de sneeuw gebleekt linnen </p> +<p class="line">Om het nog eens in de zomerzon te bleeken. </p> +<p class="line">Zie! zij komt naar de bleekvelden— </p> +<p class="line">Daar blijft zij staan—zij doet geen stap nader. </p> +<p class="line">Zie! de tweede, met de kruik van roode klei; </p> +<p class="line">Zie! zij komt—zij vult ze in het stroompje; </p> +<p class="line">Daar praat zij met andere vrouwen—draalt— </p> +<p class="line">Ja! zij draalt—doch komt geen schrede nader. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">De jeugdige vrouw van Goïko draalt thuis; </p> +<p class="line">Want zij heeft een kindje in de wieg. </p> +<p class="line">Geen volle maand oud is de kleine lieveling: </p> +<p class="line">Maar de tijd van het maal nadert; </p> +<p class="line">En haar bejaarde moeder zet haar aan tot arbeid; </p> +<p class="line">Liefst zou zij de dienstmaagd roepen om haar te bevelen </p> +<p class="line">Het middagmaal naar de Boyana te brengen. </p> +<p class="line">“Niet zoo!” zei de jonge gade van Goïko; </p> +<p class="line">“Blijf, zit rustig neer, ik bid u moeder! </p> +<p class="line">Wieg het kindje in zijn wieg: </p> +<p class="line">Ik zelf zal het voedsel naar Skadar brengen. </p> +<p class="line">In het aangezicht van God zou het een schande zijn. </p> +<p class="line">Een beleediging en schande voor het geheele volk, </p> +<p class="line">Indien geen van ons drieën bereid zou zijn om het te dragen.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Zoo bleef zij thuis, de bejaarde moeder. </p> +<p class="line">En zij wiegde de kleine lieveling in de wieg. </p> +<p class="line">Toen stond Goïko’s jeugdige gade op, </p> +<p class="line">Riep alle dienstmaagden om zich heen, </p> +<p class="line">Gaf haar het voedsel, en gaf bevel haar te volgen. </p> +<p class="line">Toen zij de stroomende rivier Boyana bereikten, </p> +<p class="line">En Mrnyavtchevitch Goïko haar zag, </p> +<p class="line">Omhelsde hij met verscheurd hart zijn jeugdige gade; </p> +<p class="line">Kuste duizend keer haar sneeuwwit voorhoofd. </p> +<p class="line">Brandende tranen vloeiden snel van zijn oogleden— </p> +</div> +<div class="lg"> +<p><span class="pageNum" id="pb202">[<a href="#pb202">202</a>]</span></p> +<p class="line">En hij sprak met van smart gebroken stem: </p> +<p class="line">“O mijn gade, mijn eigen: hoe innig ben ik over u bekommerd. </p> +<p class="line">Hebt gij geen oogenblik gedroomd, dat gij moest omkomen? </p> +<p class="line">Waarom hebt gij onze kleine verlaten? </p> +<p class="line">Wie zal onze kleine baden in uw afwezigheid? </p> +<p class="line">Wie zal de borst ontblooten om de zuigeling te voeden?” </p> +<p class="line">Meer en steeds meer zou hij nog willen spreken, </p> +<p class="line">Maar de koning stond het niet toe. Vukashin </p> +<p class="line">Grijpt haar blanke hand en roept </p> +<p class="line">Meester Rado—hem, den bouwmeester; </p> +<p class="line">En hij roept zijn driehonderd werklieden. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Maar de jonggehuwde glimlacht en waant het </p> +<p class="line">Alles een grap—geen vrees overvalt haar. </p> +<p class="line">Als de driehonderd werklieden zich om haar verzamelen, </p> +<p class="line">De steenen opstapelen en de balken rondom haar. </p> +<p class="line">Zij hebben haar nu ingesloten tot den gordel. </p> +<p class="line">Hooger verheffen de muren en balken zich, steeds hooger; </p> +<p class="line">Eindelijk begrijpt de rampzalige het lot dat haar wacht. </p> +<p class="line">En zij gilt luid in haar wanhoop; </p> +<p class="line">In haar smart smeekt zij haar echtgenoot en zijn broeders: </p> +<p class="line">“Kunt gij aan God denken? hebt gij geen medelijden? </p> +<p class="line">Kunt gij mij aldus insluiten, mij, jong en gezond?” </p> +<p class="line">Maar te vergeefsch, tevergeefsch waren haar smeekingen; </p> +<p class="line">En haar broeders verlieten haar, toen zij voortging met smeeken. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Schaamte en vrees volgden toen op verwijten </p> +<p class="line">En met deerniswekkende stem riep zij tot haar echtgenoot: </p> +<p class="line">“Kan het, kan het zijn, mijn heer en echtgenoot, </p> +<p class="line">Dat gij mij, zoo jong, meedoogenloos laat insluiten? </p> +<p class="line">Laat ons gaan en mijn bejaarde moeder opzoeken: </p> +<p class="line">Laat ons gaan—mijn moeder, zij is rijk: <span class="pageNum" id="pb203">[<a href="#pb203">203</a>]</span></p> +<p class="line">Zij zal een slaaf koopen—een man of een vrouw, </p> +<p class="line">Dien gij begraven kunt onder de fundamenten van den muur.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen de moeder-gade—de gade en moeder, </p> +<p class="line">Zag, dat haar smeekbeden en klachten onverhoord verklonken, </p> +<p class="line">Richtte zij zich tot Neimar Rado:<a class="noteRef" id="xd31e3509src" href="#xd31e3509">4</a> </p> +<p class="line">“In Gods naam, mijn broeder Neimar Rado, </p> +<p class="line">Laat een opening voor deze sneeuwwitte borst, </p> +<p class="line">Laat mij deze sneeuwwitte borst vrij kunnen opheffen, </p> +<p class="line">Als mijn sprakelooze Yovo tot mij komt. </p> +<p class="line">Als hij komt, o laat hem mijn borst ledigen!” </p> +<p class="line">Rado beval den werklieden aan haar verzoek te voldoen </p> +<p class="line">En een venster te laten voor haar sneeuwwitte borst, </p> +<p class="line">Zoodat zij haar vrij zou kunnen opheffen, </p> +<p class="line">Als haar sprakelooze Yovo tot haar zou komen, </p> +<p class="line">Als hij kwam om uit haar borst te drinken. </p> +<p class="line">Nog eens riep zij tot Neimar Rado, </p> +<p class="line">“Neimar Rado! In Gods naam, mijn broeder! </p> +<p class="line">Laat ook voor mijn oogen een klein venster, </p> +<p class="line">Opdat deze oogen onze witte woning zien kunnen, </p> +<p class="line">Als mijn Yovo naar mij toe gebracht wordt, </p> +<p class="line">Als mijn Yovo naar huis wordt gedragen.” </p> +<p class="line">Rado beval zijn werklieden haar te gehoorzamen. </p> +<p class="line">En voor die heldere oogen een klein venster te laten, </p> +<p class="line">Opdat haar oogen haar eigen witte woning zouden zien, </p> +<p class="line">Als haar kindje Yovo tot haar gebracht werd, </p> +<p class="line">Als zij het kindje Yovo naar huis zouden brengen. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Zoo bouwden zij den zwaren muur rondom haar. </p> +<p class="line">En brachten toen het kindje in zijn wieg </p> +<p class="line">Dat een lange poos door zijn moeder gezoogd werd </p> +<p class="line">Toen werd haar stem zwak—toen zweeg zij geheel. </p> +<p class="line">Nog vloeide de stroom en voedde het kind: </p> +</div> +<div class="lg"> +<p><span class="pageNum" id="pb204">[<a href="#pb204">204</a>]</span></p> +<p class="line">Ruim een jaar hing hij aan haar borst; </p> +<p class="line">Nog vloeide de stroom—en hij vloeit nog steeds.<a class="noteRef" id="xd31e3546src" href="#xd31e3546">5</a> </p> +<p class="line">Als de levensstroom in haar opdroogt, </p> +<p class="line">Komen de vrouwen daarheen—de plaats behoudt haar kracht— </p> +<p class="line">Komen ze daarheen om haar schreiende kinderen te stillen. </p> +</div> +</div> +<p class="first"></p> +<div class="figure p198width" id="p198"><img src="images/p198.jpg" alt="Werd voor de ochtendschemering door de Veela geslecht" width="496" height="720"><p class="figureHead">Werd voor de ochtendschemering door de Veela geslecht</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch13.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e328">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">II. De Stiefzusters.</h3> +<div class="lgouter"> +<div class="lg"> +<p class="line">Een hooge, slanke den stond tusschen twee groene lorkenboomen. </p> +<p class="line">Lorkenboomen waren zij niet, deze twee, </p> +<p class="line">En geen hooge, slanke den stond er tusschen. </p> +<p class="line">Het waren broeders, kinderen van een moeder. </p> +<p class="line">De een was Paul; de andere broeder Radool, </p> +<p class="line">En middenin Yelitza, hun zuster. </p> +<p class="line">Hartelijk was de liefde, die de broeders haar toedroegen; </p> +<p class="line">Menig teeken van genegenheid gaven zij haar, </p> +<p class="line">Soms een schitterend geschenk en dikwijls kleinigheden, </p> +<p class="line">En ten laatste een mes met zilveren heft. </p> +<p class="line">En versierd met goud; dat gaven zij hun zuster. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen Pauls jeugdige gade dit had gehoord, </p> +<p class="line">Verhief haar boezem zich van jaloezie: </p> +<p class="line">En zij riep verwoed tot de gade van Radool: </p> +<p class="line">“Ach zuster! Mijn zuster in den Heer, </p> +<p class="line">Kent gij een plant van demonische kracht, </p> +<p class="line">Die verderf over onze zuster kan brengen?” <span class="pageNum" id="pb205">[<a href="#pb205">205</a>]</span></p> +<p class="line">De gade van Radool antwoordde snel: </p> +<p class="line">“In Godsnaam, zuster, wat bedoelt gij? </p> +<p class="line">Van tooverkruiden weet ik niets—En wist ik het wel, </p> +<p class="line">Nooit zou ik u ervan vertellen, nooit; </p> +<p class="line">Want mijn broeders hebben mij lief; ja, ze hebben mij lief. </p> +<p class="line">Van hun liefde geven zij mij menigmaal bewijs.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen Pauls jeugdige gade dit antwoord had vernomen, </p> +<p class="line">Begaf zij zich naar het paard in de weide, </p> +<p class="line">Bracht het een doodelijke wonde toe, en spoedde </p> +<p class="line">Zich naar haar echtgenoot, dien zij aldus aansprak:— </p> +<p class="line">“Uw zuster, die gij liefhebt, is die liefde onwaardig, </p> +<p class="line">Uw gaven zijn aan deze onwaardige slechts verspild; </p> +<p class="line">Uw ros, dat in de weide liep, heeft zij doorstoken.” </p> +<p class="line">Toen wendde Paul zich tot Yelitza, zijne zuster </p> +<p class="line">En vroeg: “Waarom deedt gij ’t?—Dat God er u voor straffe!” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Doch toen de maagd ontkende en zwoer: </p> +<p class="line">“Bij mijn leven en bij uw leven, ik deed het niet!” </p> +<p class="line">Toen twijfelde hij niet meer aan zijn zuster. </p> +<p class="line">Waarop Pauls jonge gade, toen zij dit merkte, </p> +<p class="line">Zich ’s avonds heimelijk spoedde naar den tuin, </p> +<p class="line">Waar zij Pauls grijzen valk den nek omdraaide— </p> +<p class="line">Toen spoedde zij zich naar haar echtgenoot en zei: </p> +<p class="line">“Uw zuster, die gij liefhebt, is die liefde onwaardig, </p> +<p class="line">En uw gaven zijn aan deze onwaardige slechts verspild, </p> +<p class="line">Zie! Zij doodde Uw lievelingsvalk.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Paul ondervroeg Yelitza, zijne zuster. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">“Zeg mij waarom, en God moge u straffen!” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Maar hoog en luid bezwoer zijn zuster: </p> +<p class="line">“Ik was het niet, bij mijn leven, broeder; </p> +<p class="line">Bij mijn leven en het uwe, ik deed het niet!” </p> +<p class="line">En de broer geloofde zijn zuster weer. <span class="pageNum" id="pb206">[<a href="#pb206">206</a>]</span></p> +<p class="line">Toen Pauls jeugdige vrouw dit bemerkte, </p> +<p class="line">Sloop zij ’s avonds van den avondmaaltijd weg, </p> +<p class="line">En stal het gouden mes en daarmede vermoordde, </p> +<p class="line">Vermoordde zij haar arme kindje in de wieg! </p> +<p class="line">En toen de ochtendstond den morgen bracht, </p> +<p class="line">Wekte zij schreeuwend haar echtgenoot </p> +<p class="line">“Wee!” schreeuwde zij en reet haar wangen open: </p> +<p class="line">“Boos is de liefde, die gij uw zuster toedraagt. </p> +<p class="line">En uw gaven zijn aan deze onwaardige verspild; </p> +<p class="line">Ons kindje in de wieg heeft zij doorstoken! </p> +<p class="line">Zult gij nog langer aan mijn woorden twijfelen? </p> +<p class="line">Zie! het mes is in uw zusters gordel.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Paul sprong op, als door den waanzin overmeesterd, </p> +<p class="line">Onstuimig stormde hij naar de verdieping boven, </p> +<p class="line">Waar zijn zuster op haar matten sliep </p> +<p class="line">Met het gouden mes onder haar kussen. </p> +<p class="line">Snel greep hij het gouden mes,—en trok het— </p> +<p class="line">Hij trok het nijgend uit de zilveren scheede;— </p> +<p class="line">En zie, ’t was vochtig van het bloed,— </p> +<p class="line">’t Was rood en met geronnen bloed bedekt! </p> +<p class="line">Toen Paul, de edele, dit zag, greep hij haar vast,— </p> +<p class="line">Hij knelde haar kleine, mooie hand en vloekte haar: </p> +<p class="line">“Dat Gods vloek op u ruste, zuster! </p> +<p class="line">Gij hebt mijn lievelingspaard vermoord; </p> +<p class="line">Uw hand vermoordde ook mijn edele valk; </p> +<p class="line">Maar gij hadt de hulpelooze zuigeling moeten sparen.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Nog luider en op hooger toon nog zwoer zijn zuster: </p> +<p class="line">“Ik was het niet, bij mijn leven, mijn broeder, </p> +<p class="line">Bij mijn leven en bij uw leven, ik zweer het u! </p> +<p class="line">Maar indien gij op mijn eed geen acht wilt geven; </p> +<p class="line">Voer mij dan naar de open vlakten der wildernis; </p> +<p class="line">Bind uw zuster aan de staarten uwer paarden; </p> +<p class="line">Laat vier paarden mijn ledematen vaneen scheuren.” </p> +<p class="line">En de broer vertrouwde zijn zuster niet! <span class="pageNum" id="pb207">[<a href="#pb207">207</a>]</span></p> +<p class="line">Woest greep hij haar blanke armen—en droeg haar </p> +<p class="line">Naar de verwijderde vlakten—de open wildernis;— </p> +<p class="line">Aan de staarten van vier paarden bond hij haar </p> +<p class="line">En hij joeg ze voort over de woestenij;— </p> +<p class="line">En ziet! waar een druppel stortte van haar bloed, </p> +<p class="line">Daar ontsproot een bloem,—een geurig bloempje; </p> +<p class="line">Waar haar lichaam viel, toen het dood en verminkt was, </p> +<p class="line">Daar rees een kerk op uit de wildernis. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Korte tijd verliep; een noodlottige ziekte </p> +<p class="line">Overviel Pauls jeugdige gade;—de ziekte </p> +<p class="line">Lag negen lange jaren op haar,—een zware ziekte! </p> +<p class="line">Hondstarwegras schoot op tusschen haar beenderen </p> +<p class="line">En daartusschen nestelden toornige slangen, </p> +<p class="line">Die, ofschoon verborgen, de helderheid van het licht harer oogen dronken. </p> +<p class="line">Toen betreurde zij haar lot en toen zij wanhopend treurde, </p> +<p class="line">Sprak zij aldus tot Paul, haar echtgenoot: </p> +<p class="line">“O breng mij, Paul, mijn heer </p> +<p class="line">En voer mij naar de kerk uwer zuster, </p> +<p class="line">Want zoo er redding is, vind ik ze mooglijk daar.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Toen Paul de bede van zijn gade hoorde, </p> +<p class="line">Droeg hij haar naar zijn zusters kerk </p> +<p class="line">En nauwelijks had hun voet ’t portaal der kerk betreden, </p> +<p class="line">Of zij vernamen een geheimzinnige stem: </p> +<p class="line">“Kom hier niet, jonge vrouw! kom hier niet! </p> +<p class="line">Want deze kerk kan u noch redding, noch genezing geven.” </p> +<p class="line">Groot was haar zielesmart, toen zij dit hoorde; </p> +<p class="line">En smeekend zei de vrouw tot Paul, haar heer: </p> +<p class="line">“In Godsnaam, Paul, mijn echtgenoot, mijn heer! </p> +<p class="line">Breng mij nooit, nooit naar onze woning terug! </p> +<p class="line">Bind mij aan de staarten van de wilde paarden en jaag ze, </p> +<p class="line">Jaag ze in de onmetelijke wildernis; </p> +<p class="line">Laat hen mijn ellendige ledematen uiteen rukken.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p><span class="pageNum" id="pb208">[<a href="#pb208">208</a>]</span></p> +<p class="line">En Paul verhoorde de bede van zijn gade. </p> +<p class="line">Hij bond haar aan de staarten van vier wilde paarden; </p> +<p class="line">Joeg ze voort over de groote vlakte der woestenij </p> +<p class="line">En waar een druppel van haar bloed neerviel, </p> +<p class="line">Daar sprongen stekelige doornen en distels op </p> +<p class="line">En waar het lichaam viel, toen het dood was, </p> +<p class="line">Stroomden de wateren toe en vormden een stilstaand meer. </p> +<p class="line">Over het meer zwom een klein, zwart paard, </p> +<p class="line">Naast hem dreef een gouden wieg, </p> +<p class="line">Op de wieg zat een jonge, grijze valk, </p> +<p class="line">In de wieg sluimerde een klein kindje, </p> +<p class="line">Met de blanke hand zijner moeder om zijn keel: </p> +<p class="line">En die hand omknelde een gouden mes. </p> +</div> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure p206width" id="p206"><img src="images/p206.jpg" alt="Waar zij Pauls grijzen valk den nek omdraaide" width="495" height="720"><p class="figureHead">Waar zij Pauls grijzen valk den nek omdraaide</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div id="ch13.3" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e339">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">III. De ontvoering van de schoone Iconia.</h3> +<div class="lgouter"> +<div class="lg"> +<p class="line">Gouden wijn drinkt Theodorus van Stalatch,<a class="noteRef" id="xd31e3725src" href="#xd31e3725">6</a> </p> +<p class="line">In zijn kasteel Stalatch aan de Morava; </p> +<p class="line">Zijn bejaarde moeder schenkt hem wijn in. </p> +<p class="line">Terwijl de wijn-dampen naar zijn hoofd stijgen— </p> +<p class="line">Spreekt de moeder aldus tot den held: </p> +<p class="line">“Mijn zoon! Gij, Theodorus van Stalatch! </p> +<p class="line">Zeg mij, waarom zijt gij niet gehuwd? </p> +<p class="line">Gij zijt in de dagen van jeugd en schoonheid: </p> +<p class="line">In uw woning zou uw bejaarde moeder </p> +<p class="line">Nu graag uw kinderen rondom zich zien spelen.” </p> +<p class="line">En hij, Theodorus van Stalatch, antwoordde: </p> +<p class="line">“God is mijn getuige, o mijn bejaarde moeder! </p> +<p class="line">Ik heb door menig land en stad gezworven </p> +<p class="line">Maar nooit vond ik het gezochte meisje; </p> +<p class="line">Of, als ik het meisje vond, dan vond ik nooit </p> +<p class="line">In uw hart vriendelijke gevoelens jegens haar; </p> +<p class="line">En als gij u vriendelijk en voorkomend toondet, <span class="pageNum" id="pb209">[<a href="#pb209">209</a>]</span></p> +<p class="line">Dan vond ik het meisje valsch en trouweloos. </p> +<p class="line">Maar toen ik gisteren, bij zonsondergang, </p> +<p class="line">Dwaalde bij de rivier de Ressava, </p> +<p class="line">Zie: daar zag ik dertig liefelijke maagden </p> +<p class="line">Bezig op de oevers haar garen en linnen te bleeken: </p> +<p class="line">Onder haar bevond zich de schoone Iconia, </p> +<p class="line">De schoonste dochter van vorst Miloutin; </p> +<p class="line">Van hem, den vorstelijken heerscher over Resseva. </p> +<p class="line">Zij zou waarlijk een bruid zijn om lief te hebben. </p> +<p class="line">Zij zou waarlijk Uw genegenheid waard zijn: </p> +<p class="line">Maar dat meisje is reeds verloofd; </p> +<p class="line">Haar hand is beloofd aan George Irene— </p> +<p class="line">Aan Irene, voor Sredoi, zijn bloedverwant. </p> +<p class="line">Maar ik wil dat meisje winnen—ik wil haar winnen </p> +<p class="line">Of de poging zal mij mijn leven kosten, moeder!” </p> +<p class="line">Zijn moeder ontried hem dit en waarschuwde hem— </p> +<p class="line">“Zeg dat niet, mijn zoon! het meisje is verloofd; </p> +<p class="line">Het is geen grap! zij is verwant aan monarchen.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Maar de held sloeg geen acht op zijn moeder: </p> +<p class="line">Luid riep hij tot Dobrivoy, zijn knecht— </p> +<p class="line">“Dobrivoy! kom hier, trouwe dienstknecht! </p> +<p class="line">Breng mijn bruine paard voor, en maak het gereed. </p> +<p class="line">Leg het het zilveren zadel op den rug, </p> +<p class="line">Tuig het op met de met goud geboorde teugels.” </p> +<p class="line">Toen het ros gereed was, ging hij er heen, </p> +<p class="line">Hij wierp zich op zijn rug, gaf het de sporen, </p> +<p class="line">En stuurde ’t naar de kalme rivier de Morava, </p> +<p class="line">Die door de vreedzame vlakte van Ressava stroomt. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">En hij bereikte de kalme rivier Ressava; </p> +<p class="line">Daar zag hij weer de dertig maagden— </p> +<p class="line">Daar zag hij de schoone Iconia, </p> +<p class="line">Toen veinsde de held een plotselinge ongesteldheid; </p> +<p class="line">Vroeg om hulp; en begroette haar hoffelijk— </p> +<p class="line">“God in den hooge zij met u, lieftallig meisje!” <span class="pageNum" id="pb210">[<a href="#pb210">210</a>]</span></p> +<p class="line">En de lieftalligste beantwoordde zijn woorden, </p> +<p class="line">“En u zij zaligheid, vreemdeling en krijgsman?” </p> +<p class="line">“Lief meisje! in naam van de liefde des hemels, </p> +<p class="line">Wilt gij mij een beker verkoelend water geven? </p> +<p class="line">Want een hevige koorts gloeit in mij; </p> +<p class="line">Ik durf niet van mijn paard te stijgen, schoon meisje! </p> +<p class="line">Want mijn ros heeft een boozen trek— </p> +<p class="line">Tweemaal wil hij zijn ruiter niet laten opstijgen.” </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Warm en ernstig was het medelijden van het meisje; </p> +<p class="line">En met lieve stem sprak zij hem aldus aan: </p> +<p class="line">“Neen! dat niet—dat niet, gij onbekende krijgsman! </p> +<p class="line">Hard en zwaar is het water van de Ressava; </p> +<p class="line">Hard en zwaar zelfs voor gezonde krijgslieden; </p> +<p class="line">Hoe veel te meer voor hen, die door koorts aangetast en vermoeid zijn! </p> +<p class="line">Wacht, en ik zal U een beker wijn brengen.” </p> +<p class="line">Snel trippelde het meisje naar haar woning; </p> +<p class="line">Zij keerde terug met een gouden beker met wijn, </p> +<p class="line">Dien zij Theodorus van Stalatch toereikte. </p> +<p class="line">Hij strekte zijn hand uit; echter niet den beker wijn, </p> +<p class="line">Maar de hand van het meisje greep hij </p> +<p class="line">En met een zwaai wierp hij haar op zijn kastanjebruin paard achter zich: </p> +<p class="line">Driemaal omwond hij haar met zijn lederen gordel, </p> +<p class="line">En ten slotte bond hij haar ook met zijn degenriem; </p> +<p class="line">En hij bracht haar naar zijn eigen witte woning. </p> +</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb211">[<a href="#pb211">211</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e3264"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3264src">1</a></span> Skadar of Skadra afgeleid van de Italiaansche benaming Scodra of ook Scoetari, de +tegenwoordige hoofdstad van Albanië. Scoetari heeft sinds onheugelijke tijden aan +de Serviërs behoord. <a class="fnarrow" href="#xd31e3264src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3277"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3277src">2</a></span> Kraly beteekent Koning. <a class="fnarrow" href="#xd31e3277src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3318"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3318src">3</a></span> Boyana is de naam van de rivier, die de muren van Skadar bespoelt <a class="fnarrow" href="#xd31e3318src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3509"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3509src">4</a></span> Neimar beteekent architect. <a class="fnarrow" href="#xd31e3509src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3546"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3546src">5</a></span> Sir John Bowring, die in 1827 hierover schreef, verhaalt, dat een kleine stroom van +vloeibare koolzure kalk op de muren van Scoetari wordt aangemerkt als een blijk van +de waarheid dezer geschiedenis. Vouk St. <span class="corr" id="xd31e3548" title="Bron: Karadjitch">Karadgitch</span> zegt, dat het Servische volk zelfs nu nog gelooft, dat geen groot gebouw met succes +opgericht kan worden, zonder dat er een levend wezen ingemetseld wordt. Daarom vermijden +zij de nabijheid van zulke gebouwen, als men bezig is ze op te trekken, want er wordt +gezegd, dat het reeds voldoende is, wanneer slechts de geest van zulk een ongelukkige +wordt ingemetseld, waarop echter een spoedige dood volgt. Srpske Narodne Pyesme, Weenen +1875, deel II p. 124 noot 20. <a class="fnarrow" href="#xd31e3546src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e3725"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3725src">6</a></span> Een vervallen vesting aan de oevers van de rivier Morava. Den zelfden naam draagt +een stad in Midden-Servië, niet ver verwijderd van het kasteel van Theodorus. <a class="fnarrow" href="#xd31e3725src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e351">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk XIV. Folklore.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch14.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e363">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De ram met de gouden vacht.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eens ging een jager naar de bergen om te jagen, en daar kwam hem een ram met een gouden +vacht tegemoet. De jager nam zijn geweer om hem te schieten, maar de ram snelde op +hem toe en voordat de jager kon schieten, stootte de ram hem met zijn horens en hij +viel dood neer. Eenige dagen later vonden zijn vrienden zijn lijk; zij wisten niet, +wie hem gedood had; zij namen het lijk mee naar huis en begroeven het. De vrouw van +den jager hing het geweer tegen den muur van haar hut. Toen haar zoon opgroeide, vroeg +hij haar verlof om het te nemen en ermee op jacht te gaan. Zij wilde het echter niet +toestaan, en zei: “Nooit mag je mij weer om dit geweer vragen. Het redde het leven +van je vader niet en ik zou niet willen, dat het ook de oorzaak van jou dood werd!” +</p> +<p>Op zekeren dag nam de jongeling het geweer stilletjes weg en ging ermee het bosch +in om te jagen. Heel spoedig kwam dezelfde ram uit het dichte kreupelhout aansnellen +en zei: “Ik heb uw vader gedood; nu is het uw beurt!” Dit verschrikte den jongeman +en onder den uitroep: “God helpe mij!” haalde hij den haan van zijn geweer over en +zie! de ram viel dood neer. +</p> +<p>De jongeling was buitengewoon blij, dat hij den ram met de gouden vacht gedood had, +zoo was er geen tweede in het geheele land. Hij ontdeed den ram van zijn huid en droeg +de vacht naar huis,—zeer prat ging hij op zijn dapperheid. Gaandeweg verspreidde het +nieuws zich over het land, totdat het ’t hof bereikte en de koning den jeugdigen jager +beval hem de vacht van den ram te brengen, opdat hij er zich van overtuigen kon welke +soorten van beesten er in zijn bosschen werden gevonden. Toen de jongeling de vacht +bij den koning bracht, zei deze tot hem: “Vraag wat gij wilt voor deze vacht, en ik +zal u geven, wat gij vraagt!” Maar de jongeling <span class="pageNum" id="pb212">[<a href="#pb212">212</a>]</span>antwoordde: “ik zou haar voor niets ter wereld willen verkoopen.” +</p> +<p>Toevallig was de eerste minister een oom van den jeugdigen jager, maar hij was zijn +vriend niet; integendeel hij was zijn grootste vijand. Daarom zei hij tegen den koning: +“Daar hij u de huid niet wil verkoopen, moet gij hem iets opdragen, wat bepaald onmogelijk +is!” De koning riep den jongeman weer bij zich en beval hem een wijngaard te planten +en over zeven dagen den nieuwen wijn van den eersten oogst te brengen. +</p> +<p>De jongeling begon te schreien en smeekte om ontheven te worden van deze onmogelijk +te vervullen opdracht; maar de koning bleef bij hetgeen hij bevolen had en zei: +</p> +<p>“Indien gij over zeven dagen mijn bevel niet hebt uitgevoerd, dan zal uw hoofd worden +afgeslagen!” +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e3828"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De jongeling vindt hulp.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nog steeds schreiende begaf de jongeling zich naar huis en vertelde zijn moeder alles, +wat bij zijn bezoek aan den koning was voorgevallen en zij antwoordde: “Heb ik je +niet gezegd, mijn zoon, dat het geweer je het leven zou kosten?” +</p> +<p>In diepe smart en verwarring verliet de jongeman het dorp en liep een heel eind het +bosch in. Eensklaps stond een meisje voor hem, dat hem vroeg: “Waarom weent gij, mijn +broeder?” En hij antwoordde boos: +</p> +<p></p> +<div class="figure p212width" id="p212"><img src="images/p212.jpg" alt="Waarom weent gij, mijn broeder?" width="493" height="720"><p class="figureHead">Waarom weent gij, mijn broeder?</p> +</div><p> +</p> +<p>“Vervolg uw weg! Gij kunt mij niet helpen!” Daarom liep hij verder, maar het meisje +volgde hem en verzocht hem nogmaals haar de oorzaak van zijn tranen te zeggen, “want +misschien,” voegde zij er aan toe, “is het mogelijk, dat ik u helpen kan.” +</p> +<p>Toen stond hij stil en zei: “Ik zal het u vertellen, maar ik weet, dat God alleen +mij kan helpen.” Toen vertelde hij haar alles, wat er met hem was gebeurd en welke +taak hem was opgedragen. Toen zij het verhaal had gehoord, <span class="pageNum" id="pb213">[<a href="#pb213">213</a>]</span>zei zij: “Wees niet bevreesd, mijn broeder, maar ga naar den koning en vraag hem, +waar hij wenscht, dat de wijngaard zal geplant worden en laat dien dan aanleggen in +volkomen rechte lijnen. Daarna moet gij een zak nemen met een takje thijm erin; leg +u dan te slapen op de plaats, waar de wijngaard zal moeten komen en gij zult zien, +dat hij binnen zeven dagen rijpe druiven zal dragen.” +</p> +<p>Hij keerde naar huis terug en vertelde zijn moeder, wat het meisje, dat hij had ontmoet, +gezegd had, en welke belachelijke dingen hij zou moeten doen. Maar zijn moeder zei +ernstig: “Ga, ga, mijn zoon, doe zooals het meisje zegt; in elk geval kun je er niet +slechter aan toe worden dan je nu bent.” +</p> +<p>Hij ging dus naar den koning, gelijk het meisje hem had gezegd, en de koning gaf hem +de aanwijzing, die hij verlangde. Toch was hij nog altijd treurig, toen hij zich met +zijn tak thijm neerlegde op de aangewezen plek. +</p> +<p>Toen hij den volgenden morgen wakker werd, zag hij, dat de wijnstokken al geplant +waren; den tweeden morgen waren zij bedekt met bladeren; en op den zevenden dag droegen +zij rijpe druiven. Niettegenstaande de voorspelling van het meisje, was hij verbaasd +rijpe druiven te zien in een tijd van het jaar, waarin zij nergens te vinden waren; +maar hij plukte ze, perste wijn, en bovendien nam hij een mand vol rijpe vruchten +mede naar den koning. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e3844"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De tweede taak.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen hij het paleis bereikte, stond de koning en zijn geheele hofhouding verbaasd. +De eerste minister zei: “Wij moeten hem iets opdragen, dat absoluut onmogelijk is!” +en hij gaf den koning den raad den jongeling te bevelen—een kasteel te bouwen van +de slagtanden van olifanten. +</p> +<p>Toen hij deze onvervulbare opdracht vernomen had, ging de jongeling weenende naar +huis, en vertelde zijn moeder, wat er gebeurd was en voegde er aan toe: “Dit moeder, +is volkomen onmogelijk!” Maar weer gaf zijn <span class="pageNum" id="pb214">[<a href="#pb214">214</a>]</span>moeder hem raad en zei: “Ga, mijn jongen, het dorp uit, misschien ontmoet je het meisje +weer!” +</p> +<p>De jongeling gehoorzaamde, en werkelijk, zoodra hij de plaats bereikte, waar hij den +vorigen keer het meisje had ontmoet, stond zij weer voor hem en zei: “Dit zal ook +gemakkelijk gaan; maar ga eerst naar den koning en vraag hem een schip met driehonderd +vaten wijn en evenveel kruiken brandewijn en ook twintig timmerlieden. Dan gaat ge +naar die en die plaats tusschen twee bergen; ge damt daar de beek af, en giet er al +den wijn en den brandewijn in. De olifanten zullen op die plaats komen om water te +drinken en zij zullen dronken op den grond vallen. Dan moeten uw timmerlieden dadelijk +de slagtanden afzagen en die naar de plaats brengen, waar de koning zijn kasteel gebouwd +wil hebben. Daar moogt gij u te slapen leggen en binnen zeven dagen zal het kasteel +gereed zijn.” +</p> +<p>Toen de jongeman dit gehoord had, spoedde hij zich naar huis, en vertelde zijn moeder +alles, wat het meisje hem gezegd had. De moeder was vol vertrouwen en raadde haar +zoon aan te doen, wat het meisje hem had voorgeschreven. Hij ging dus naar den koning +en verzocht hem om het schip, de driehonderd vaten wijn en brandewijn en ook om de +twintig timmerlieden; en de koning gaf hem alles, wat hij verlangde. Daarna ging hij +naar de plek, die het meisje hem had aangewezen en deed alles, wat zij hem had aangeraden. +En werkelijk, de olifanten kwamen, gelijk hij verwacht had, dronken en vielen daarna +bedwelmd neer. De timmerlieden hieuwen de ontelbare slagtanden af, brachten die naar +de aangewezen plaats en begonnen te bouwen en binnen zeven dagen was het kasteel gereed. +Toen de koning dit zag, was hij weer verbaasd en zei tot zijn eersten minister: “Wat +moet ik nu met hem doen? Het is geen gewone jongeman! God alleen weet, wie hij is!” +Daarop antwoordde de ambtenaar: “Geef hem nog een opdracht en als het hem gelukt ook +die ten uitvoer <span class="pageNum" id="pb215">[<a href="#pb215">215</a>]</span>te brengen, dan heeft hij bewezen een bovennatuurlijk wezen te zijn.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p216width" id="p216"><img src="images/p216.jpg" alt="En werkelijk, de olifanten kwamen, gelijk hij verwacht had" width="490" height="720"><p class="figureHead">En werkelijk, de olifanten kwamen, gelijk hij verwacht had</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e3860"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De derde taak.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Opnieuw gaf hij den koning raad. Deze riep den jongeman en zei tot hem, dat hij hem +uit zeker koninkrijk een prinses moest brengen, die daar in een zeker kasteel woonde. +“Indien gij haar niet bij mij brengt, zult gij zekerlijk uw leven verliezen!” Toen +de jongeman dit hoorde, ging hij regelrecht naar zijn moeder en noemde haar zijn nieuwe +taak, waarop zijn moeder hem den raad gaf zijne vriendin, het meisje, nog eens op +te zoeken. Hij spoedde zich naar de plek buiten het dorp, naar de plaats, waar hij +de vorige keeren haar ontmoet had en toen hij er aankwam, verscheen zij weer. Zij +luisterde aandachtig naar het verhaal van het laatste bezoek, dat de jongeman aan +het hof had gebracht en zei toen: “Ga naar den koning en vraag hem om een galei; in +de galei moeten twintig winkels worden gemaakt, elk met verschillende koopwaren; in +elken winkel moet ook een knappe jongeman zijn om de waren te verkoopen. Op uw reis +zult gij een man ontmoeten, die een arend draagt; gij moet zijn arend koopen en er +den prijs voor betalen, dien hij vraagt. Dan zult gij een tweeden man ontmoeten, die +in zijn net een karper met gouden schubben draagt; gij moet, het koste wat het kost, +den karper koopen. De derde man, dien gij zult ontmoeten, zal een duif dragen, die +gij ook moet koopen. Dan moet gij een veer uit den staart van den arend, een schub +van den karper, en een veer van den linkervleugel van de duif nemen—en dan de dieren +hun vrijheid geven.<span id="xd31e3864"></span> Indien gij het verre land bereikt en bij het kasteel zijt, waar de prinses woont, +dan moet gij alle winkels openen en elken jongeman bevelen bij zijn deur te gaan staan. +En de meisjes, die naar den oever komen om water te halen, zullen zeker zeggen, dat +zij nooit te voren een schip gezien hebben, dat met zulke wonderbare <span class="pageNum" id="pb216">[<a href="#pb216">216</a>]</span>en mooie voorwerpen beladen was. Het nieuws zal ook de prinses bereiken, die dadelijk +aan haar vader toestemming zal vragen, om de galei te gaan bekijken. Als zij aan boord +komt met haar hofdames, moet gij het gezelschap van den eenen winkel naar den anderen +brengen, en de mooiste koopwaren, die gij hebt, voor haar uitspreiden; aldus moet +gij haar afleiden en bezighouden en aan boord van uw galei houden, tot het avond wordt. +Dan moet gij plotseling onder zeil gaan; het zal dan zoo donker zijn, dat uw vertrek +niet opgemerkt wordt. De prinses zal een lievelingsvogel op haar schouder hebben en +als zij bemerkt, dat de galei wegzeilt, zal zij de vogel loslaten en hij zal naar +het paleis vliegen met een bericht aan haar vader, waarin zij hem meldt, wat haar +is overkomen. Als gij ziet, dat de vogel is weggevlogen, moet gij de veer van den +arend verbranden; de arend zal verschijnen en indien gij hem beveelt den vogel te +vangen, dan zal hij dat onmiddellijk doen. Daarna zal de prinses een kiezelsteen in +de zee werpen en oogenblikkelijk zal het schip stil liggen. Daarop moet gij dadelijk +de schubbe van den karper verbranden; de karper zal naar u toekomen en gij moet hem +bevelen den kiezelsteen te zoeken en op te slikken. Zoodra dat gedaan is, zal de galei +weer verder zeilen. Dan zult gij eenigen tijd in vrede uw weg kunnen vervolgen; maar +als gij een bepaalde plek tusschen twee bergen bereikt, zal uw galei plotseling versteenen +en gij zult u zeer verontrusten. Dan zal de prinses u bevelen haar wat levenswater +te brengen, waarop gij de veer van de duif moet verbranden, en als de vogel verschijnt +moet gij haar een klein fleschje geven, waarin zij u den levenselixer zal brengen. +Dan kan uw galei weer verder zeilen en gij zult zonder verdere avonturen met de prinses +thuis komen.” +</p> +<p>De jongeling keerde terug bij zijn moeder en zij raadde hem aan te doen, zooals het +meisje hem had voorgeschreven. Hij begaf zich dus naar den koning en vroeg om de <span class="pageNum" id="pb217">[<a href="#pb217">217</a>]</span>dingen, die hij noodig had voor zijn onderneming, en weer gaf de koning hem alles, +waarom hij vroeg. +</p> +<p>Op zijn reis ging het juist, zooals het meisje voorspeld had en hij slaagde er in +de prinses in triomf thuis te brengen. De koning zag vanaf het balkon, waar hij zich +met zijn eersten minister bevond, de galei terugkeeren en de eerste minister zei: +“Nu moet u hem werkelijk dooden, zoodra hij landt; anders zult u hem nooit weer kwijt +raken!” +</p> +<p>Toen de galei de haven bereikte, stapte de prinses met haar hofdames het eerst aan +land; daarna volgden de knappe jonge mannen, die de waren te koop hadden aangeboden +en eindelijk de jongeman zelf. De koning had zijn beul bevolen zich gereed te houden, +en zoodra de jongeman aan land stapte, werd hij door de dienaren van den koning gegrepen +en zijn hoofd werd afgekapt. +</p> +<p>De koning was van plan de schoone prinses te trouwen—en zoodra hij haar zag, naderde +hij haar met complimenten en vleierijen. Maar de prinses wilde niet naar zijn honigzoete +woorden luisteren; zij wendde zich af en vroeg: “waar is de jongeman, die mij geschaakt +heeft en die zooveel deed om mij hier te brengen?” +</p> +<p>En toen zij zag, dat zijn hoofd was afgeslagen, nam zij onmiddellijk de kleine flesch +en goot wat van den inhoud over het lichaam en zie! de jongeman stond volmaakt gezond +op. Toen de koning en zijn minister dit wonder aanschouwden, zei de laatste: “Deze +jongeman moet nu wijzer zijn dan ooit, want was hij niet gestorven—en is hij niet +tot het leven teruggekeerd?” Waarop de koning, die verlangend was te weten, of het +inderdaad waar was, dat hij, die, na uit den dood weer verrezen te zijn, alle dingen +wist, den beul beval hem zelf het hoofd af te houwen, waarbij hij er op rekende, dat +de prinses hem tot het leven zou terugroepen door de kracht van haar wonderdoend levenswater. +</p> +<p>Maar toen het hoofd van den koning afgehouwen was, <span class="pageNum" id="pb218">[<a href="#pb218">218</a>]</span>wilde de prinses er niet van hooren hem het leven terug te schenken; integendeel: +zij schreef dadelijk aan haar vader, wien zij vertelde, dat zij een groote liefde +had opgevat voor den jongeman en dat het haar innigste wensch was hem te trouwen. +Zij verhaalde haar vader alles, wat er gebeurd was. Haar vader antwoordde, dat hij +de keuze zijner dochter goedkeurde en hij deelde den eersten minister mee, dat hij +hem en zijn volk den oorlog zou verklaren, indien zij den jongeman niet tot hun vorst +zouden uitroepen. De mannen van dat land zagen onmiddellijk in, dat dit niet anders +dan rechtvaardig zou zijn en zoo werd de jongeman koning. Hij huwde de schoone prinses +en gaf groote landgoederen en titels aan al de knappe jongelieden, die hem bij zijn +expeditie hadden geholpen. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e374">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Een paviljoen noch in den hemel noch op aarde.<a class="noteRef" id="xd31e3883src" href="#xd31e3883">1</a></h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er leefde eens een tsaar, die drie zoons en een dochter had. De laatste werd in een +kooi bewaakt, want hij had haar lief, zooals hij zijn eigen oogen lief had. Toen het +meisje opgroeide, verzocht zij haar vader een avond te mogen uitgaan met haar broeders, +en de tsaar stond haar verzoek toe. +</p> +<p>Nauwelijks had zij het paleis verlaten of een draak vloog naar omlaag, greep de prinses +en verdween, ondanks het verweer van haar broeders, in de wolken. De prinsen haastten +zich hun vader te vertellen, wat er was gebeurd, en zij smeekten hem hun zuster te +mogen gaan zoeken. +</p> +<p>Daarop gaf hun ongelukkige vader elk hunner een paard en een volledige uitrusting +voor een lange reis, en zij begaven zich op weg om haar te zoeken. Toen zij lang gereisd +hadden, zagen zij in de verte een paviljoen, dat noch in den hemel, noch op aarde +was, maar dat er midden tusschenin hing. Toen zij er vlak onder waren, kwamen <span class="pageNum" id="pb219">[<a href="#pb219">219</a>]</span>zij op het denkbeeld, dat hun zuster zich daar wel kon bevinden en zij begonnen te +overwegen, hoe zij het ’t best zouden kunnen bereiken. Eindelijk besloten zij, dat +een hunner zijn paard zou dooden, de huid in reepen snijden, daarvan een riem maken, +en na het eene eind aan een pijl te hebben bevestigd, den riem met den pijl omhoog +te schieten, en dat wel zóó krachtig, dat de pijlspits diep in het geraamte van het +paviljoen zou boren, waarna zij in de gelegenheid zouden zijn om naar boven te klimmen. +De twee jongere broers stelden den oudsten voor, dat hij zijn paard zou dooden, maar +hij weigerde. De tweede wilde het zijne evenmin ten offer brengen; toen doodde de +jongste, ziende dat er niets anders op zat, zijn paard, sneed de huid tot een langen +riem, bevestigde een eind aan zijn <span class="corr" id="xd31e3891" title="Bron: peil">pijl</span> en schoot regelrecht omhoog naar het paviljoen, waar de pijl stevig bleef zitten. +</p> +<p>Den volgenden dag moesten zij uitmaken, wie langs den riem omhoog zou klimmen; weer +weigerden de twee oudste broers en zoo viel het den jongsten ten deel dit waagstuk +te ondernemen. Daar hij zeer vlug was, bereikte hij weldra het paviljoen; hij dwaalde +van de eene kamer naar de andere en kwam eindelijk in een vertrek, waar hij zijn zuster +zag zitten met den kop van den slapenden draak op haar knie. Toen de prinses haar +broer zag, was zij buitengewoon bang voor zijn leven en zij smeekte hem te vluchten, +voordat de draak zou ontwaken. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e3895"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins doodt den draak.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar de moedige jongeman kon niet doen, wat zijn zuster van hem verlangde. Hij greep +zijn knots en sloeg den draak op den kop. Het monster wees met een van zijn klauwen, +naar de plek waar hij geraakt was en zei tegen het meisje: “Hier heeft mij iets gebeten!” +Weer hief de prins zijn knots op en hij gaf weer een slag op het hoofd van den draak; +maar blijkbaar had dit op den draak niet den minsten invloed, want hij wees weer onverschillig +<span class="pageNum" id="pb220">[<a href="#pb220">220</a>]</span>naar de plek, zeggende: “Weer heeft mij iets gebeten!” +</p> +<p>De jonge prins was op het punt voor den derden keer toe te slaan, toen zijn zuster +op een plek wees, waar de draak een doodelijke wond kon krijgen en zijn knots op de +aangewezen plek richtende, sloeg hij toe en de draak bezweek onmiddellijk. De prinses +maakte zich dadelijk vrij van het hoofd van den draak, snelde vlug naar haar broer +om hem een kus te geven en verlangde er toen naar hem de verschillende kamers te toonen. +</p> +<p>Eerst bracht zij hem naar een kamer, waar een zwart paard stond, vastgebonden in een +stal en gedekt met een zadel en een harnas met zilveren versierselen. Daarna bracht +zij hem naar een tweede kamer, waar zij een wit paard vonden, ook geheel opgetuigd, +maar zijn harnachement was van zuiver goud. Daarna bracht zij hem in een derde kamer, +waar een mooi Arabisch paard stond, welks zadel, stijgbeugels en teugels bezet waren +met kostbare steenen. +</p> +<p>Vervolgens bracht de prinses haar broer naar een kamer, waar op een gouden tabouret +een meisje zat, dat bezig was te borduren met gouden draden. Vandaar bracht zij hem +in een tweede vertrek, waar een meisje gouden draden spon. Tenlaatste gingen zij een +derde kamer binnen, waar een meisje parelen zat te rijgen, en voor haar op een gouden +schaal zat een gouden hen met haar kuikens de parelen te sorteeren. +</p> +<p>Nadat hij zijn nieuwsgierigheid had bevredigd, ging de prins weer terug naar de kamer, +waar hij den dooden draak had achter gelaten en wierp het lijk op de aarde; alleen +reeds op het zien van het lijk van den draak, geraakten de twee oudste broeders buiten +zich zelf van schrik. Daarna liet de prins zijn zuster langzaam omlaag en op haar +volgden de drie meisjes met haar werk. Terwijl hij daarmee bezig was, riep hij iets +tegen zijn broers en hij maakte gebaren—om hun te beduiden, <span class="pageNum" id="pb221">[<a href="#pb221">221</a>]</span>aan wien ieder der meisjes zou behooren. Hij behield voor zich zelf haar, die bezig +was geweest met het rijgen der parelen en hij vergat ook de gouden hen en de kuikens +niet. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e3908"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De trouweloosheid van de broeders.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zijn broeders, die den jeugdigen prins zijn heldenmoed benijdden en jaloersch waren +op zijn gelukkig geslaagde heldenfeiten, maakten zich nu schuldig aan een laaghartige +daad. Zij sneden den riem door, opdat hij de aarde niet zou kunnen bereiken, en haastig +braken zij op, waarbij zij hun zuster en de geheele buit meenamen. +</p> +<p>Op hun weg naar huis ontmoetten zij een schaapherder, die zijn schapen hoedde en hem +haalden zij over zich te vermommen en zich voor hun jongsten broeder uit te geven, +terwijl zij aan hun zuster en haar drie maagden bevel gaven het geheim strikt te bewaren. +</p> +<p>Er verliep eenige tijd; toen vernam de jongste prins, dat zijn broeders en de vermomde +herder op het punt stonden de drie meisjes te trouwen. Deze mededeeling scheen letterlijk +juist te zijn, want op den dag, waarop zijn oudste broer zou trouwen, besteeg hij +het zwarte paard, vloog omlaag en steeg af vlak voor de kerk. Daar wachtte hij het +oogenblik af, waarop de stoet naar buiten zou komen en toen zijn broer te paard zou +stijgen, naderde hij snel, hief zijn knots op en gaf hem een hevigen slag, zoodat +hij op hetzelfde oogenblik neerviel. Toen besteeg de jonge prins het zwarte paard +weer en werd onmiddellijk weer naar het geheimzinnige paviljoen teruggevoerd. +</p> +<p>Op den trouwdag van zijn tweeden broer werd het heldenfeit nu op het witte paard herhaald, +zonder dat iemand er eenig vermoeden van had, wie die vreemde aanvaller was. +</p> +<p>Nu kwam de beurt aan den herder. Op den dag van diens huwelijk met het derde meisje +besteeg de jonge prins het Arabische ros, stapte af op het kerkplein, juist op het +oogenblik, dat de trouwstoet op het punt stond terug te <span class="pageNum" id="pb222">[<a href="#pb222">222</a>]</span>keeren. Dezen keer sloeg hij den bruidegom zoo hevig op zijn hoofd, dat hij dood neerviel. +De gasten stegen gezwind van hun paard en omringden den prins, die geen poging deed +te ontsnappen, maar zich bekend maakte als de derde zoon van hun tsaar. Hij vertelde +hun, dat de voorgewende prins, die hij naar de andere wereld had gezonden, slechts +een gewoon herder was, en dat zijn broeders hem uit naijver in het betooverde paviljoen +hadden gelaten, waar hij zijn zuster gevonden en den draak gedood had. Alles, wat +hij zei, werd dadelijk bevestigd door zijn zuster en de drie meisjes. Toen de tsaar +dit vernam, was hij zeer vertoornd op zijn twee oudste zoons en hij verbande hen voor +altijd uit zijn paleis. En wat zijn dapperen jongsten zoon betrof, hij liet hem met +het derde meisje huwen en wees hem aan als de erfgenaam van den troon en van alles, +wat hij bezat. +</p> +<p></p> +<div class="figure p222width" id="p222"><img src="images/p222.jpg" alt="En daar zag hij zijn zuster zitten, met den kop van den slapenden draak op haar knie" width="494" height="720"><p class="figureHead">En daar zag hij zijn zuster zitten, met den kop van den slapenden draak op haar knie</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e385">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Pepelyouga.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op een hooggelegen weiland, bij een onmetelijk diepen afgrond waren eenige meisjes +bezig met spinnen, terwijl zij haar vee hoedden, toen een oude, vreemd uitziende man +met een witten baard, die hem tot aan den gordel reikte, naderde en tot haar sprak: +“O, schoone meisjes, neemt u in acht voor den afgrond, want indien een uwer haar spoel +van de klip zou laten vallen, dan zou haar moeder op hetzelfde oogenblik in een koe +veranderen!” +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, verdween de oude man en de meisjes, die onthutst waren door +zijn woorden, naderden, terwijl zij het vreemde geval bespraken, het ravijn tot dicht +bij den rand; eensklaps was hun belangstelling voor de diepe kloof gewekt. Zij gluurden +nieuwsgierig over den rand, als verwachtten zij iets ongewoons te zullen zien, totdat +eensklaps de mooiste van haar allen haar spoel uit haar hand liet vallen, en voor +dat zij die weer kon grijpen, viel zij van rots tot rots in de diepte onder haar. +Toen zij dien avond thuis kwam, bevond zij, wat zij reeds <span class="pageNum" id="pb223">[<a href="#pb223">223</a>]</span>gevreesd had, dat de voorspelling bewaarheid was, want haar moeder stond, veranderd +in een koe, voor de deur. +</p> +<p>Korten tijd daarna hertrouwde haar vader. Zijn nieuwe vrouw was een weduwe en bracht +een eigen dochter in haar nieuw tehuis. Dit meisje was door de natuur allesbehalve +begunstigd, en de moeder begon onmiddellijk haat te koesteren tegen haar stiefdochter +om haar goed uiterlijk. Zij verbood haar voortaan haar gelaat te wasschen, haar haar +te kammen of van kleeren te verwisselen en op alle mogelijke manieren trachtte zij +haar ongelukkig te maken. +</p> +<p>Op zekeren dag gaf zij haar een zak vol hennep, zeggende: “Indien gij dit niet spint, +en zorgt dat het van avond tot een mooi kluwen geworden is, behoeft gij niet thuis +te komen, want dan ben ik van plan u te dooden.” +</p> +<p>Het arme meisje was diep terneergeslagen; zij liep achter het vee, onderwijl met ijver +spinnende, maar op het middaguur, toen het vee zich neerlegde om te rusten, zag zij, +dat zij nog slechts heel weinig gevorderd was en zij begon bitter te weenen. +</p> +<p>Nu werd haar moeder dagelijks met het andere vee naar de weide gedreven en toen zij +de tranen van haar dochter zag, kwam zij nader en vroeg, waarom zij schreide, waarop +het meisje haar alles vertelde. Toen troostte de koe haar dochter met de woorden: +“Mijn lief kind, wees getroost! Laat mij de hennep in mijn mond nemen en ze kauwen; +ze zal als een draad uit mijn oor komen. Je hebt niets anders te doen dan het einde +te nemen en het op een klos te winden.” +</p> +<p>Dit gebeurde; de hennep was weldra gesponnen en toen het meisje ze ’s avonds aan haar +stiefmoeder gaf, was deze ten hoogste verbaasd. +</p> +<p>Den volgenden morgen beval de vrouw het meisje op ruwen toon een nog grooteren zak +hennep te spinnen en toen het meisje, dank zij haar moeders hulp alles spon en opwond, +gaf haar stiefmoeder haar den volgenden dag tweemaal zooveel om te Spinnen. Desondanks +bracht het <span class="pageNum" id="pb224">[<a href="#pb224">224</a>]</span>meisje ’s avonds zelfs die ongewone hoeveelheid goed gesponnen thuis, waaruit de stiefmoeder +opmaakte, dat zij niet alleen spon, maar dat andere meisjes, haar vriendinnen, haar +hielpen. Daarom zond zij den volgenden morgen haar eigen dochter om het meisje te +bespieden en haar te vertellen, wat zij zou zien. Het meisje merkte spoedig, dat de +koe de arme wees hielp door de hennep te kauwen, terwijl deze niets anders te doen +had, dan de draad op een klos te winden. Zij snelde naar huis en vertelde haar moeder, +wat zij had gezien. Deze drong er toen op aan, dat haar man bevel zou geven die bijzondere +koe te slachten. Eerst aarzelde haar echtgenoot, maar daar zijn vrouw meer en meer +aandrong, besloot hij te doen, wat zij verlangde. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e3938"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De belofte.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen zij hoorde, wat besloten was, schreide de stiefdochter meer dan ooit en toen +haar moeder vroeg, wat er aan scheelde, vertelde zij haar onder tranen wat er zou +gebeuren. Daarop zei de koe tot haar dochter: “Wisch uw tranen af en schrei niet meer. +Indien zij mij slachten, moet gij er alleen maar voor zorgen, dat ge niets van mijn +vleesch eet, en na den maaltijd zorgvuldig mijn beenderen verzamelt. Begraaf die achter +het huis onder een steen; mocht gij ooit hulp noodig hebben, kom dan naar mijn graf +en daar zult gij vinden, wat gij zoekt.” +</p> +<p>De koe werd gedood, en toen het vleesch werd opgediend, weigerde het arme meisje er +van te eten; zij wendde voor, dat zij geen honger had; na den maaltijd verzamelde +zij met groote zorg de beenderen en begroef die op de plek, die door haar moeder was +aangewezen. +</p> +<p>De naam van het meisje was Marra, maar daar zij het ruwste huiswerk moest doen, zooals +waterdragen, wasschen en vegen werd zij door haar stiefmoeder en stiefzuster “Pepelyouga” +(asschepoester) genoemd. +</p> +<p>Op zekeren Zondag, toen de stiefmoeder en stiefzuster <span class="pageNum" id="pb225">[<a href="#pb225">225</a>]</span>zich gekleed hadden om naar de kerk te gaan, strooide de vrouw door het huis een mandvol +gierst en zei: “Luister, Pepelyouga; zoo gij al de gierst niet hebt opgeraapt en zoo +het eten niet gereed is, als wij uit de kerk komen, dan zal ik je dooden!” +</p> +<p>Toen zij vertrokken waren, begon het arme meisje te schreien. Zij dacht: “wat het +eten betreft, dat kan ik gemakkelijk gereed maken, maar hoe zou het mogelijk zijn, +al de gierst op te rapen?” Maar op hetzelfde oogenblik dacht zij aan de woorden van +de koe: indien ge ooit hulp noodig hebt, kom dan slechts naar mijn graf achter het +huis en daar zult gij onmiddellijk vinden, wat gij zoekt. Dadelijk snelde zij naar +buiten, en toen zij het graf naderde, zie! een koffer lag wijd geopend op het graf, +en daarin waren prachtige gewaden en alles wat noodig was voor het toilet eener dame. +Twee duiven zaten op het deksel van den koffer, en toen het meisje nader kwam, zeiden +zij tegen haar: “Marra, neem het gewaad, dat ge het mooist vindt, uit den koffer, +kleed je en ga naar de kerk; en wat de gierst en het werk betreft, daar zullen wij +op toezien en zorgen, dat alles in orde is!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e3948"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Marra gaat naar de kerk.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Marra had geen tweede uitnoodiging noodig; zij nam het eerste zijden kleed, dat haar +hand aanraakte, kleedde zich en ging naar de kerk, waar haar komst groot opzien baarde. +Iedereen, mannen zoowel als vrouwen, bewonderden haar schoonheid en de dure kleeren, +maar zij vroegen elkaar vergeefs, wie zij was en van waar zij kwam. Er was toevallig +dien dag een prins in de kerk en ook hij bewonderde het schoone meisje. +</p> +<p>Juist voor de dienst was afgeloopen, sloop het meisje de kerk uit en snelde naar huis, +deed haar kleeren uit en legde ze weer in den koffer, die zich onmiddellijk sloot +en onzichtbaar werd. Daarna spoedde zij zich naar de keuken en bemerkte, dat het middagmaal +gereed was en <span class="pageNum" id="pb226">[<a href="#pb226">226</a>]</span>de gierst verzameld in de mand. Spoedig daarop kwam haar stiefmoeder met haar dochter +terug en zij waren er verbaasd over, dat de gierst opgeraapt en de maaltijd gereed +en al het overige werk ook klaar was. De wensch om het geheim te kennen, kwelde de +stiefmoeder nu geweldig. +</p> +<p>Den volgenden Zondag gebeurde alles als te voren, behalve, dat het meisje een zilveren +kleed in de koffer vond en de prins haar nog meer bewonderde, zoozeer, dat hij niet +in staat was ook maar een oogenblik zijn oogen van haar af te wenden. Op den derden +Zondag maakten moeder en dochter zich weer gereed naar de kerk te gaan en nadat zij +de gierst weer had neergestrooid, herhaalde zij haar vorige bedreigingen. Zoodra zij +vertrokken waren, liep het meisje regelrecht naar het graf harer moeder, waar zij +evenals bij de vorige gelegenheid de open koffer en dezelfde twee duiven vond. Dezen +keer vond zij een gewaad van gouden kant. Zij kleedde er zich haastig in en ging naar +de kerk, waar zij nog meer dan te voren door allen werd bewonderd. Wat de zoon van +den tsaar betrof, hij was dezen keer gekomen met het voornemen haar niet uit het oog +te verliezen, maar haar te volgen en te zien, waar zij heenging. Toen de dienst dus +ten einde liep, en het meisje stil als te voren vertrok, volgde de verliefde prins +haar. Marra spoedde zich voort, want zij had niet al te veel tijd en onder het loopen, +verloor zij een van haar gouden muiltjes. Zij was te gehaast om stil te staan en het +op te rapen. Maar de prins, die het meisje uit het oog had verloren, zag het muiltje +en stak het in zijn zak. Marra deed haar gouden gewaad uit, toen zij thuis kwam, borg +het op in den koffer en spoedde zich naar het huis. +</p> +<p></p> +<div class="figure p226width" id="p226"><img src="images/p226.jpg" alt="Marra deed haar gouden gewaad uit" width="495" height="720"><p class="figureHead">Marra deed haar gouden gewaad uit</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e3961"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De Prins zoekt het mooie meisje.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De prins besloot nu van huis tot huis te gaan, het geheele rijk van zijn vader door, +om de eigenares van het muiltje te vinden, en alle mooie meisjes uit te noodigen <span class="pageNum" id="pb227">[<a href="#pb227">227</a>]</span>het gouden muiltje aan te passen. Maar helaas, zijn pogingen schenen tot mislukking +gedoemd; voor eenige meisjes was het muiltje te lang, voor anderen te kort en voor +weer anderen te nauw. Er was er niet een, wien het paste. +</p> +<p>Op zijn tocht van de eene deur naar de andere kwam de prins eindelijk aan het huis +van Marra’s vader. De stiefmoeder had hem verwacht en had haar stiefdochter onder +een grooten voedertrog op het erf verborgen. Toen de prins haar vroeg, of zij dochters +had, antwoordde zij, dat zij er maar een had en zij bracht haar dochter bij hem. De +prins verzocht het meisje het muiltje te passen, maar hoe zij ook wrong, er was zelfs +geen ruimte genoeg voor haar teenen! Daarop vroeg de prins, of het waar was, dat er +geen ander meisje in het huis was, en de stiefmoeder antwoordde, dat dit werkelijk +waar was. +</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik vloog een haan op den voedertrog en kraaide krachtig: “<i>Kook-oo-ryeh-koooo!</i> Hier is zij onder dezen trog!” +</p> +<p>De stiefmoeder riep woedend uit: “Sst—! Ga heen! Dat een arend je grijpe en met je +wegvliege!” De nieuwsgierigheid van den prins was gewekt; hij liep naar den trog, +tilde dien op, en, tot zijn groote verbazing zag hij daar het meisje, dat hij driemaal +in de kerk had gezien, gekleed in hetzelfde gouden gewaad, dat zij den laatsten keer +had gedragen, en met slechts een muiltje aan. +</p> +<p>Toen de prins het meisje herkende, was hij buiten zich zelf van vreugde. Snel paste +hij het muiltje aan haar sierlijken voet; het paste haar niet alleen uitstekend, maar +vormde een paar met dat, hetwelk zij reeds aan haar linkervoet had. Hij tilde haar +teeder op en geleidde haar naar zijn paleis. Later verwierf hij haar liefde en zij +leefden gelukkig samen. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e396">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De taal der dieren.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Hoeveel overeenstemming er is in de folklore van verschillende volken wordt op zeldzame +wijze geïllustreerd <span class="pageNum" id="pb228">[<a href="#pb228">228</a>]</span>door het volgend verhaal, dat een treffende gelijkenis vertoont met een verhaal, dat +ook bij de negers van West-Afrika algemeen bekend is. Daarin wordt door den Koning +der Dieren aan den held als gunst toegestaan de taal der dieren te verstaan; hij ontvangt +daarbij de waarschuwing, dat hij zal sterven, zoodra hij aan iemand het bezit van +deze gave openbaart. De gave, die hem verleend is, maakt hem tot een rijk man; hij +lacht om een gesprek tusschen dieren, die hij beluistert; zijn vrouw vraagt hem, waarom +hij lacht. Tot op dit punt zijn de beide verhalen aan elkaar gelijk, maar in het West-Afrikaansche +verhaal openbaart de man het geheim en boet zijn overtreding met den dood; terwijl +het Servische slot veel minder tragisch is, zooals wij zullen zien. +</p> +<p>Een rijk landbouwer had een schaapherder, die hem een groot aantal jaren trouw en +eerlijk had gediend. Op zekeren dag, toen hij zijn schapen door een bosch naar de +weide leidde, hoorde hij een sissend geluid en hij vroeg zich verbaasd af, wat het +kon zijn. Aandachtig luisterend liep hij steeds dichter naar de plaats, van waar het +geluid kwam; en nu zag hij, dat het bosch in brand stond en dat het gesis werd uitgestooten +door een slang, die door vlammen was omringd. De herder keek toe, wat het arme schepsel +zou doen in haar nood en toen de slang den schaapherder zag, riep ze te midden der +vlammen uit: “O, herder, ik smeek u, red mij uit dit vuur!” De herder stak haar zijn +staf toe en de slang kronkelde zich snel om den stok, om zijn arm en verder tot zijn +schouders en rondom zijn hals. +</p> +<p></p> +<div class="figure p230width" id="p230"><img src="images/p230.jpg" alt="De slang kronkelde zich snel om zijn arm" width="491" height="720"><p class="figureHead">De slang kronkelde zich snel om zijn arm</p> +</div><p> +</p> +<p>Toen de herder besefte, wat er gebeurde, werd hij aangegrepen door afschuw, en riep +uit: “Wat zijt gij van plan te doen, gij ondankbaar schepsel! Heb ik je leven gered, +om het mijne te verliezen?” En de slang antwoordde hem: “Wees niet bang, mijn redder! +Maar breng mij naar het huis van mijn vader! Mijn vader is de koning van de slangenwereld.” +<span class="pageNum" id="pb229">[<a href="#pb229">229</a>]</span></p> +<p>De herder beproefde de slang te bewegen medelijden met hem te hebben en smeekte hem +te willen verontschuldigen; want hij kon zijn schapen niet verlaten. +</p> +<p>Daarop zei de slang tot hem: “Wees gerust, mijn vriend! Maak u niet bezorgd over uw +schapen; er zal niets met ze gebeuren, maar haast u nu naar het huis van mijn vader!” +De herder ging dus met de slang om zijn hals door het bosch, totdat zij aan een grot +kwamen, waarvan de ingang door slangenlichamen werd bedekt. Toen zij bij de poort +kwamen, siste de gids van den herder tegen haar dienaressen, waarop al de slangen +onmiddellijk uit elkaar gingen, en een weg voor den herder open lieten, die er zonder +eenig letsel te bekomen doorging. Toen zei de slang tegen haar redder: “Als wij voor +mijn vader verschijnen, zal hij u zeker als belooning voor uw vriendelijkheid jegens +mij alles geven, wat gij wenscht: goud, zilver en kostbare steenen; maar niets van +dat alles moet gij aannemen. Ik zou u aanraden te vragen de taal der dieren te leeren +verstaan. Hij zal zich ongetwijfeld tegen uw wensch verzetten, maar eindelijk zal +hij toegeven.” +</p> +<p>Zij traden nu de vertrekken van den koning binnen, die blijkbaar aanmerkelijk verlicht +vroeg: “Mijn dochter, waar zijt gij al dien tijd geweest?” +</p> +<p>Het reptiel vertelde toen alles van den brand in het bosch en van de vriendelijkheid +van den schaapherder, die zijn leven had gered. Nu richtte de slangenkoning zich aangedaan +tot den herder: “Welke belooning mag ik u geven, omdat gij het leven van mijn dochter +hebt gered?” +</p> +<p>De herder antwoordde: “Ik wensch niets dan de macht om de taal der dieren te kunnen +spreken en te begrijpen.” Maar de vorst zei: “Dat is niets voor u, want indien ik +u die macht gaf, en gij zoudt het geheim aan een ander mededeelen, dan zoudt gij onmiddellijk +sterven. Kies daarom iets anders.” +</p> +<p>Maar de herder bleef volhouden. “Indien gij mij wilt <span class="pageNum" id="pb230">[<a href="#pb230">230</a>]</span>beloonen, schenk mij dan de gave om de taal der dieren te verstaan; indien gij mijn +wensch niet wilt vervullen, dan hebben wij niets meer met elkaar te bespreken; ik +zeg u vaarwel!” +</p> +<p>En werkelijk wendde hij zich om teneinde weg te gaan. Maar de koning, die zag, dat +hij volharden zou bij zijn besluit, hield hem terug en riep uit: “Kom hier, mijn vriend! +Daar gij zoo vurig verlangt de taal der dieren te begrijpen, zal die gave u niet onthouden +worden; open uw mond!” +</p> +<p>De herder gehoorzaamde, en de slangenkoning blies in zijn mond en zei: “Blaas nu in +mijn mond!” De herder deed wat hem gezegd werd, en de slangenkoning blies een tweeden +keer in den mond van den herder. Toen sprak hij: “Nu bezit gij de taal der dieren. +Ga in vrede; maar zorg er goed voor, dat gij uw geheim niet aan een ander meedeelt, +anders zult gij op hetzelfde oogenblik sterven!” +</p> +<p>De herder nam afscheid van zijn vrienden en toen hij door het bosch terugging, hoorde +en verstond hij alles, wat de vogels en planten en andere levende schepsels tegen +elkaar zeiden. Toen hij zijn kudde bereikte en al zijn schapen in veiligheid vond, +zooals hem was beloofd, legde hij zich neer op het gras om te rusten. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4001"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De begraven Schat.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ternauwernood had hij zich neergevlijd, of twee raven streken neer op een boom en +begonnen samen te praten. “Indien deze schaapherder wist, wat er zich op de plek bevindt, +waar dat zwarte schaap ligt, dan zou hij zeker de aarde opgraven, en hij zou het hol +ontdekken, dat vol zilver en goud is.” +</p> +<p>De herder ging dadelijk naar zijn heer en vertelde hem, wat hij wist van den begraven +schat. Deze reed met een kar naar de aangegeven plaats, groef diep in de aarde en +zie! hij vond een hol vol zilver en goud. Dat alles laadde hij op zijn kar en bracht +den schat naar huis. Deze <span class="pageNum" id="pb231">[<a href="#pb231">231</a>]</span>heer was een eerlijk en edelmoedig man en hij gaf den geheelen schat aan zijn herder, +zeggende: “Neem dit, mijn zoon; het was aan u, dat God het gaf! Ik zou je aanraden, +een huis te bouwen, te trouwen en met dit geld de een of andere goede zaak te beginnen.” +</p> +<p>De herder deed, zooals zijn vriendelijke heer hem had aangeraden en gaandeweg verdubbelde +zijn rijkdom en hij werd de rijkste man niet alleen in zijn dorp, maar in het geheele +gewest. Nu nam hij zelf schaapherders in dienst en vee- en zwijnenhoeders om zijn +groote kudden te verzorgen. Op zekeren dag, juist voor Kerstmis, zei hij tegen zijn +vrouw: “Maak wijn en eetwaren gereed, want morgen zullen wij naar onze hoeven gaan +en onze knechts onthalen.” Zijn vrouw deed gelijk hij bevolen had en den volgenden +dag gingen zij naar hun hoeven en de heer sprak tot zijn mannen: “Komt nu allen, en +eet en drinkt te zamen; wat de schapen betreft, ik zelf zal vannacht voor ze zorgen.” +</p> +<p>Zoo ging de vriendelijke man zijn schapen hoeden. Omstreeks middernacht begonnen de +wolven te huilen en zijn honden blaften uitdagend. De wolven zeiden in hun eigen taal +tegen de honden: “Kunnen wij komen en de schapen dooden? Er zal genoeg zijn ook voor +u.” Daarop antwoordden de honden in hun eigen taal: “O zeker, kom toch, wij wenschen +ook een feestmaal!” Maar onder de honden was een heel oude, die maar twee tanden over +had. Dat trouwe dier blafte verwoed tegen de wolven: “Naar den duivel met jelui allemaal! +Zoolang ik deze twee tanden heb, zult gij de schapen van mijn heer niet aanraken!” +En hun meester hoorde en begreep alles, wat zij zeiden. Den volgenden morgen beval +hij zijn knechts al de honden, behalve den ouden, te dooden. De knechts smeekten hun +meester dit niet te doen. Zij zeiden: “Beste meester, het is zonde hen te dooden!” +</p> +<p>Maar de heer gedoogde geen tegenspraak en beval streng: “Doet, zooals ik bevolen heb!” +Daarna stegen <span class="pageNum" id="pb232">[<a href="#pb232">232</a>]</span>hij en zijn vrouw te paard en zij begaven zich op weg naar huis; hij op een hengst +en zij op een merrie. Op de reis bleef de merrie wat achter den hengst. Deze hinnikte +en zei: “Haast je wat, waarom treuzel je zoo?” En de merrie antwoordde: “Voor jou +is het niet moeilijk—jij draagt alleen je heer, en ik draag een tirannieke vrouw, +wier bevelen een last voor het geheele huishouden zijn!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4014"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De lastige vrouw.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen hij dit hoorde, keerde de heer zich om en barstte in lachen uit. Zijn vrouw merkte +zijn plotselinge vroolijkheid op, gaf haar merrie de sporen en toen zij haar echtgenoot +had bereikt, vroeg zij hem, waarom hij had gelachen. Hij antwoordde: “Er was geen +bepaalde reden voor; ik lachte maar zoo—” Maar de vrouw was niet tevreden met dit +antwoord, en liet haar man niet met rust. Tevergeefs beproefde hij er zich af te maken +met de woorden: +</p> +<p>“Vraag mij niet langer; als ik je de ware reden zeg, waarom ik heb gelachen, dan moet +ik dadelijk sterven!” +</p> +<p>Maar zij geloofde haar man niet, en hoe vaker hij weigerde het haar te vertellen, +des te hardnekkiger drong zij er op aan, dat hij het zou doen, totdat de arme man +eindelijk ten einde raad was door haar aandringen. +</p> +<p>Zoodra zij thuis waren, beval de man een doodkist gereed te maken en toen die gereed +en voor de huisdeur was geplaatst, zei hij tegen zijn vrouw: “Ik zal in deze kist +gaan liggen, want op hetzelfde oogenblik, waarop ik je vertel, waarom ik lachte, zal +ik sterven.” Hij ging dus in de kist liggen, en toen hij nog een laatsten blik in +het rond wierp, zag hij zijn getrouwe hond van de akkers komen. Het arme dier liep +op de doodkist van zijn meester toe en ging huilende van verdriet naast zijn hoofd +zitten. Toen zijn heer dit zag, vroeg hij zijn vrouw den hond eten te geven. De vrouw +bracht brood en gaf het aan den hond, die er niet naar taalde, nog minder er van at. +<span class="pageNum" id="pb233">[<a href="#pb233">233</a>]</span>Het stuk brood trok echter een haan aan, die naderbij kwam en er van begon te pikken. +De hond verweet hem dit en zei: “Jij onverzadigbaar schepsel! Je denkt aan niets dan +aan eten en je ziet niet, dat onze beste heer op het punt staat te sterven!” +</p> +<p>Op deze bestraffing antwoordde de haan: “Laat hem dood gaan, als hij zoo’n dwaas man +is! Ik heb een honderdtal vrouwen en ik verzamel haar allen rondom een graankorrel, +dien ik gevonden heb, en als zij allen bijeen zijn, eet ik hem zelf op! Mocht een +harer daar geen genoegen mee nemen, dan pik ik naar haar; maar hij, de dwaas, is niet +in staat een vrouw te regeeren.” +</p> +<p>Hierop sprong de man uit de kist, nam een stok en riep tot zijn vrouw: “Kom in huis, +vrouw, en ik zal je vertellen, waarom ik heb gelachen!” +</p> +<p>Toen zij zag, wat de bedoeling van haar man was, verzocht zijn vrouw hem van zijn +voornemen af te zien en beloofde nooit meer nieuwsgierig te zijn of te beproeven zich +in zijn zaken te mengen. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e407">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De stiefmoeder en haar stiefdochter.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was eens een meisje, dat met haar stiefmoeder samen woonde. De vrouw haatte haar +stiefdochter buitengewoon, daar zij mooier was dan haar eigen dochter, die zij mee +had gebracht naar het huis. Zij deed haar uiterste best de eigen vader van het arme +meisje tegen haar op te zetten en dit deed zij met zulk een goeden uitslag, dat hij +weldra zijn eigen kind begon uit te schelden, ja zelfs te haten. +</p> +<p>Op zekeren dag zei de vrouw tegen haar echtgenoot: “Wij moeten je dochter wegsturen. +Zij moet de wereld ingaan om zelf haar fortuin te zoeken!” En hij antwoordde: “Hoe +kunnen wij het arme meisje wegzenden? Waar zou zij alleen heen moeten?” Maar de slechte +stiefmoeder antwoordde: “Morgen moet je ver met haar de bosschen ingaan, haar daar +achter laten, en je dan naar huis spoeden—anders wil ik niet langer bij je wonen.” +<span class="pageNum" id="pb234">[<a href="#pb234">234</a>]</span></p> +<p>Eindelijk gaf de ongelukkige vader toe en zei: “Maak tenminste wat voor het meisje +klaar, opdat zij niet van honger omkomt.” +</p> +<p>Daarom bakte de stiefmoeder een koek en gaf dien den volgenden morgen, toen zij met +haar vader het huis verliet, aan het meisje mee. De man en zijn dochter stapten voort, +totdat zij midden in het bosch waren, en toen sloop de vader weg en keerde naar huis +terug. +</p> +<p>Den geheelen dag dwaalde het meisje in het bosch rond om een pad te zoeken, maar zij +kon er geen vinden. Het werd intusschen steeds donkerder en eindelijk klom zij in +een boom; zij vreesde door het een of andere wilde dier verslonden te worden, indien +zij gedurende den nacht op den grond bleef. En werkelijk den ganschen nacht huilden +de wolven zoo bloeddorstig onder den boom, dat het arme meisje in haar zenuwachtigen +angst bijna was gevallen. +</p> +<p>Den volgenden morgen klom zij weer naar beneden en dwaalde weer rond om een weg te +vinden, maar hoe verder zij liep, des te dichter werd het bosch; er scheen geen einde +aan te zijn. Toen het weer donker werd, keek zij rond naar een anderen geschikten +boom, waarin zij tusschen de takken veilig den nacht zou kunnen doorbrengen. Maar +eensklaps zag zij een lichtglans door de duisternis. Zij meende, dat het misschien +een woning kon zijn en liep er heen. En werkelijk, zij kwam spoedig aan een groot, +mooi huis; de deuren stonden open. Zij ging binnen en zag veel sierlijke kamers; in +een er van stond een groote tafel met brandende lichten er op. Zij dacht, dat dit +een woning van roovers moest zijn, maar zij was hoegenaamd niet bang. Want zij zei +tegen zich zelf: “Alleen rijke menschen behoeven bang voor roovers te zijn; ik, een +arm, eenvoudig meisje, behoef voor niets te vreezen; ik zal hun zeggen, dat ik graag +voor hen wil werken, als zij mij iets te eten willen geven.” +<span class="pageNum" id="pb235">[<a href="#pb235">235</a>]</span> </p> +<div class="div3 section" id="xd31e4039"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Een vreemde woning.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daarna nam zij den koek uit haar tasch, maakte het teeken des kruises<a class="noteRef" id="xd31e4043src" href="#xd31e4043">2</a> en begon haar maal. Nauwelijks was zij begonnen te eten of een haan verscheen en +vloog naast haar, alsof hij om een deel er van vroeg. Het goede meisje kruimelde een +stukje van haar koek en voerde het hem. Kort daarna kwam een kleine hond en begon +op zijn wijze van zijn vriendelijke gevoelens jegens haar blijk te geven. Het meisje +brak weer een stuk van haar koek af, nam het hondje voorzichtig op haar schoot en +begon het te voeren en te liefkoozen. Daarna kwam een kat en daarmede deed zij hetzelfde. +</p> +<p>Eensklaps hoorde zij een luid gebrul, en schrok geweldig, toen zij een leeuw zag naderen. +Het groote dier kwispelde echter zoo vriendelijk met zijn staart, en het keek zoo +goedaardig uit zijn oogen, dat haar moed weer terugkeerde en zij hem een stuk koek +gaf, wat de leeuw opat; daarna lekte hij haar hand. Dit bewijs van dankbaarheid stelde +het meisje volkomen gerust; zij streelde den leeuw zacht en gaf hem nog meer van haar +koek. +</p> +<p>Eensklaps hoorde het meisje een heftig gekletter van wapenen en zij viel bijna flauw, +toen zij een schepsel in een berenhuid de kamer zag binnenkomen. De haan, de hond, +de kat en de leeuw snelden het tegemoet en sprongen er omheen, waarbij zij hun uiterste +best deden om te toonen, hoe verheugd zij waren. Zij, arm kind, kon niet anders denken +dan dat dit vreemde gedrocht een wreed schepsel was en zij verwachtte niet anders +dan dat het haar zou bespringen en verslinden. Maar het monster wierp zijn berenhuid +van zijn hoofd en schouders en plotseling glinsterde de geheele kamer van de pracht +van zijn gouden gewaden. Het meisje verloor bijna haar bezinning, toen zij een knap +man met edel voorkomen voor zich zag. Hij <span class="pageNum" id="pb236">[<a href="#pb236">236</a>]</span>naderde haar en zei: “Wees niet bevreesd! Ik ben geen woestaard, ik ben de zoon van +den tsaar; en als ik op de jacht ga, dan kom ik gewoonlijk vermomd hier in deze berenhuid, +opdat de menschen mij niet herkennen. Behalve gij, weet niemand, dat ik een man ben; +de menschen denken, dat ik een geest ben en ontvluchten mij. Niemand durft dit huis +voorbij gaan, nog minder er binnen treden, want het is bekend, dat ik er woon. Gij +zijt de eerste, die het gewaagd hebt, binnen te komen, waarschijnlijk wist gij, dat +ik geen geest ben?” +</p> +<p>Daarop vertelde het meisje den prins alles van haar slechte stiefmoeder en verzekerde, +dat zij niets van deze woning wist, noch wie er in woonde. Toen de jonge prins, bewogen +van verontwaardiging en medelijden haar verhaal had gehoord, zei hij: “Uw stiefmoeder +haatte u, maar God had u lief. Ik heb u ook zeer lief, en indien gij voelt, dat gij +mijn liefde zoudt kunnen beantwoorden, zou ik u willen trouwen—wilt gij mijn vrouw +zijn?” “Ja”, antwoordde het meisje. +</p> +<p>Den volgenden morgen nam de prins het meisje mee naar het paleis van zijn vader en +zij werden getrouwd. Na een poosje verzocht de vrouw van den prins toestemming om +haar vader te mogen bezoeken. De prins stond het haar gaarne toe en gekleed in een +mooie, met goud geborduurde japon ging zij naar haar oude tehuis. Haar vader was afwezig +en haar moeder vreesde, zoodra zij haar zag komen, dat zij kwam om zich te wreken. +Daarom snelde zij haar tegemoet en zei: “Ziet gij nu, dat ik u den weg van het geluk +op gezonden heb?” De stiefdochter omhelsde de vrouw en kuste haar; zij omhelsde haar +stiefzuster ook. Daarna nam zij plaats en wachtte op de terugkomst van haar vader. +Daar hij echter niet kwam, was zij eindelijk wel genoodzaakt, hoe ongaarne ook, heen +te gaan zonder hem te hebben gezien. Toen zij vertrok, gaf zij veel geld aan haar +stiefmoeder, maar toen zij op eenigen afstand bas, balde de ondankbare vrouw toch +haar <span class="pageNum" id="pb237">[<a href="#pb237">237</a>]</span>vuist naar haar en mompelde: “Wacht maar, jij vervloekt schepsel, je zult de eenige +niet zijn, die zoo sierlijk gekleed gaat; ik zal mijn eigen dochter denzelfden weg +opzenden!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4056"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De naijver van de stiefmoeder.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De man kwam niet terug voor laat in den avond. Toen ging zijn vrouw hem tegemoet en +zei: “Luister man! Ik ben van plan ook mijn eigen dochter de wereld in te zenden, +opdat ook zij haar fortuin kan zoeken; want jou dochter kwam heden terug om ons te +bezoeken en zie! zij schitterde van al het goud.” +</p> +<p>De man zuchtte en gaf zijn toestemming. +</p> +<p>Den volgenden morgen bakte de vrouw voor haar dochter verscheidene koeken, ook gaf +zij haar wat gebraden vleesch mee en zond haar met haar vader het bosch in. De ongelukkige +vader geleidde haar—evenals hij het zijn eigen dochter had gedaan—naar het diepst +van het bosch, sloop toen weg, en liet haar alleen. Toen het meisje zag, dat haar +vader verdwenen was, wandelde zij langzaam voort door het woud, totdat zij de poort +van hetzelfde huis bereikte, waarin haar stiefzuster het geluk had gevonden. Zij trad +binnen, sloot de deur en besloot ze voor niemand te openen. Daarna nam zij een koek +uit haar tasch en begon haar maal. Intusschen kwamen de haan, de hond en de kat binnen +en begonnen om haar heen te springen, hopende dat zij hun iets te eten zou geven; +maar zij riep boos uit: “Maakt, dat je weg komt, leelijke dieven! Ik heb ternauwernood +genoeg voor mijzelf; ik wil jelui niets geven!” En toen begon zij hen te slaan, waarop +de hond jankte. De leeuw, die het jammeren van zijn vriend hoorde, sprong woedend +toe en doodde het onvriendelijke meisje. +</p> +<p>Den volgenden morgen reed de prins met zijn echtgenoote uit om te gaan jagen. Zij +kwamen aan het huis en zagen, wat er gebeurd was en toen de prinses haar stiefzuster +aan haar kleeren herkende, nam zij het verscheurde gewaad bijeen en bracht het naar +de woning van haar <span class="pageNum" id="pb238">[<a href="#pb238">238</a>]</span>vader. Dezen keer vond zij haar vader thuis en hij was werkelijk heel gelukkig, toen +hij vernam, dat zijn lieve dochter getrouwd was met een knappen prins. Maar toen hij +hoorde, wat de dochter van zijn vrouw was overkomen, was hij werkelijk bedroefd en +riep uit: “Haar moeder heeft haar straf verdiend van Gods hand, omdat zij je zonder +reden haatte. Zij is bij de put, ik zal er heen gaan en haar het droeve nieuws vertellen.” +</p> +<p>Toen zijn vrouw hoorde, wat er gebeurd was, zei zij: “O, man, ik kan het niet verdragen +je dochter te zien; laten wij haar en den zoon van den tsaar dooden! Doe het, of ik +zal dadelijk in de put springen!” +</p> +<p>De man antwoordde verontwaardigd: “Nu, spring dan! Ik zal mijn eigen kind niet vermoorden!” +</p> +<p>En de slechte vrouw zei: “Als je haar niet kunt dooden, goed,—maar het is mij onmogelijk +haar weer te zien!” Daarop sprong zij in de put en was dood. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e418">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main"><span id="xd31e4070"></span>Recht en onrecht.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was een koning, die twee zoons had; de een was sluw en onrechtvaardig en de andere +goed en rechtvaardig. Toen zijn tijd gekomen was, stierf de koning en de onrechtvaardige +zoon zei tegen zijn broeder: “Daar gij jonger zijt dan ik, kunt gij niet verwachten, +dat ik den troon met u deel; gij deedt daarom beter het paleis te verlaten. Neem deze +driehonderd tzechins<a class="noteRef" id="xd31e4074src" href="#xd31e4074">3</a> en een paard mee; dat is jou aandeel in de erfenis.” +</p> +<p>De jongere broer nam het goud en zijn paard en na een oogenblik nagedacht te hebben +zei hij: “God zij geprezen! Hoeveel van het geheele koninkrijk is mijn deel geworden!” +</p> +<p>Eenigen tijd later ontmoetten de beide broers elkaar bij toeval op een weg, en de +jongste begroette den oudste aldus: “God helpe u, broeder!” En de oudste antwoordde: +“Dat God u een ongeluk zende! Waarom roept gij steeds <span class="pageNum" id="pb239">[<a href="#pb239">239</a>]</span>Gods naam aan tegen mij? Onrecht is beter dan recht.” +</p> +<p>Daarop antwoordde de goede broeder: “Ik wed, dat onrecht niet beter is dan recht!” +</p> +<p>Zij wedden om honderd tzechins en kwamen overeen de beslissing aan den eersten voorbijganger, +die zij zouden ontmoeten, over te laten. Na een poosje gereden te hebben, ontmoetten +zij Satan, die zich als een monnik had verkleed en zij verzochten hem in hun geschil +te beslissen. Satan antwoordde onmiddellijk, dat onrecht beter was dan recht; daarmee +verloor de rechtvaardige broeder honderd tzechins. Toen gingen zij opnieuw een weddenschap +aan voor dezelfde som, en vervolgens een derde; en telkens besliste de Duivel—elken +keer verschillend vermomd—voor het onrecht. Ten slotte verloor de goede broeder zelfs +zijn paard; maar hij was volstrekt niet overtuigd en dacht na. “Wel! ik heb al mijn +tzechins verloren, dat is waar, maar ik heb mijn oogen nog en dezen keer zal ik om +mijn oogen wedden.” Zoo gingen zij de weddenschap nog eens aan; de onrechtvaardige +broer wachtte echter niet eens op de uitspraak van een ander, maar nam zijn ponjaard, +en stak zijn broer de oogen uit, zeggende: “Laat het recht u nu maar helpen, nu gij +geen oogen meer hebt!” +</p> +<p>De arme jongeling zei tegen zijn wreeden broeder: “Ik heb mijn oogen verloren terwille +van Gods rechtvaardigheid, maar ik verzoek u, mijn broeder, mij wat water in een kom +te geven, opdat ik mijn wonden kan wasschen en mij onder een pijnboom bij de bron +te brengen!” +</p> +<p>De onrechtvaardige broer deed, wat hem werd verzocht en vertrok toen. +</p> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4086"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Het genezende water.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De ongelukkige jongeling bleef tot diep in den nacht onbewegelijk zitten, toen eenige +veele naar de bron kwamen om te baden en hij een harer tegen haar zusters hoorde zeggen: +“Zusters, weet gij, dat de prinses lijdende is aan melaatschheid en de koning, haar +vader, al de beroemde <span class="pageNum" id="pb240">[<a href="#pb240">240</a>]</span>geneesheeren heeft geraadpleegd, maar geen enkele haar kan redden? Maar als de koning +de genezende kracht van dit water kende, zou hij er zeker een weinig van nemen en +zijn dochter er in baden. Dan zou zij volkomen herstellen.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p240width" id="p240"><img src="images/p240.jpg" alt="Toen eenige veele naar de bron kwamen om te baden" width="496" height="720"><p class="figureHead">Toen eenige veele naar de bron kwamen om te baden</p> +</div><p> +</p> +<p>Toen de hanen begonnen te kraaien, verdwenen de veele; de prins kroop naar de bron, +om de wonderbare hoedanigheden van het water te onderzoeken. Hij bette er zijn oogen +mee en zie! Zijn gezicht was onmiddellijk teruggekeerd. Daarna vulde hij zijn kom +met het water en spoedde zich naar den koning, wiens dochter lijdende was aan melaatschheid. +Toen hij aan het paleis kwam, zei hij tegen de wachthebbende officieren, dat hij de +prinses kon genezen in een dag en een nacht. De officieren deelden het den koning +mede, die dadelijk toestond, dat hij zijn middel beproefde. En de prinses was genezen. +Dit stemde den koning zoo gelukkig, dat hij de helft van zijn koninkrijk aan den jongen +prins afstond en hem ook zijn dochter tot vrouw gaf. Zoo werd de rechtvaardige broeder +de schoonzoon van den koning en zijn staatsraad. +</p> +<p>Het nieuws van deze groote gebeurtenis verspreidde zich over het koninkrijk en kwam +ten slotte ook den onrechtvaardigen prins ter oore. Hij dacht, dat zijn broer zijn +geluk onder den pijnboom moest hebben gevonden; hij ging daar dus ook zijn geluk beproeven. +Daar aangekomen doorstak hij zijn eigen oogen. Laat in den avond kwamen de veele baden +en de prins hoorde met verbazing, hoe zij spraken over het herstel der prinses. “Iemand +moet ons bespied hebben,” zei een harer, “toen wij spraken over de hoedanigheden, +die dit water bezit. Misschien slaat ook nu iemand ons gade. Laten we eens rond zien!” +Toen zij onder den pijnboom kwamen, vonden zij den jongeman, die zijn geluk was komen +zoeken en zij scheurden hem onmiddellijk in vieren. +</p> +<p>En aldus kreeg de slechte prins de straf voor zijn onrechtvaardigheid. +<span class="pageNum" id="pb241">[<a href="#pb241">241</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.7" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e429">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Wie weinig vraagt, ontvangt veel.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er leefden eens drie broers, die in plaats van groote bezittingen slechts een pereboom +hun eigendom konden noemen. Om de beurt zouden zij bij den boom de wacht houden, terwijl +de twee anderen zich verhuurden om te werken. Op zekeren nacht zond God zijn engel +om te zien, hoe de broeders het maakten, en, indien zij in moeilijkheden verkeerden, +hun toestand te verbeteren. De engel kwam vermomd als een bedelaar en toen hij een +der broeders aantrof, die de wacht hield bij den boom, verzocht hij om een peer. De +jongeman nam een paar vruchten, die tot zijn eigen deel van den boom benoorden, overhandigde +ze aan den bedelaar en zei: “Neem deze peren van mijn deel van den boom; die, welke +aan mijn broeders behooren, kan ik u niet geven.” De engel nam de vruchten, dankte +den jongeman en verdween. +</p> +<p>Den volgenden dag was het de beurt van den tweeden broeder om over de vruchten te +waken, en weer kwam de engel in de gedaante van een bedelaar en vroeg om een peer. +Deze broer gaf ook van zijn eigen deel van den boom, zeggende: “Neem deze; zij zijn +van mij, maar van die, welke aan mijn broeders behooren, durf ik niet te geven.” +</p> +<p>De engel nam de vruchten dankbaar aan en verdween. +</p> +<p>De derde broer had een gelijke ervaring. +</p> +<p>Toen de vierde dag kwam, vermomde de engel zich als een monnik en kwam heel vroeg, +opdat hij de drie broers thuis zou kunnen vinden, en zei tegen de jongelieden: “Komt +met mij mede, ik zal u een beter leven geven!” Zonder verdere vragen te stellen gehoorzaamden +zij hem. +</p> +<p>Weldra kwamen zij aan een rivier, waardoor het water hevig stroomde en de engel vroeg +aan den oudsten broer: “Wat wenscht gij te bezitten?” Hij antwoordde: “Ik zou willen, +dat al dit water in wijn veranderde en dat het mij toebehoorde!” De engel maakte het +teeken des kruises met zijn stok en zie! Wijn stroomde in plaats van water <span class="pageNum" id="pb242">[<a href="#pb242">242</a>]</span>en op hetzelfde oogenblik werden op de oevers van het stroompje verscheidene tonnen +zichtbaar en er verschenen mannen, die ze met wijn vulden; in een woord: er was een +heel dorp ontstaan. Daarna wendde de engel zich weer tot den jongeman en zei: “Hier +is wat gij verlangdet, vaarwel!” En hij vervolgde zijn reis met de anderen. De drie +liepen voort, totdat zij aan een veld kwamen, waarop een groot aantal duiven rondliepen, +en de engel vroeg aan den tweeden broer: “Nu, en wat zoudt gij wenschen te bezitten?” +En hij antwoordde: “Ik zou wenschen, dat de duiven in schapen veranderden en dat die +mij toebehoorden!” Weer maakte de engel het teeken des kruises in de lucht, en zie! +Schapen in plaats van duiven bedekten het veld. Plotseling verrezen er vele melkhuizen; +meisjes waren bezig de schapen te melken, anderen schonken de melk over en weer anderen +maakten room. Er was ook een slachthuis, waar mannen bezig waren; enkelen sneden het +vleesch in groote stukken, anderen wogen het en weer anderen verkochten het en namen +er het geld voor in ontvangst. Daarna sprak de engel: “Hier is alles, wat gij verlangdet; +vaarwel!” +</p> +<p>Nu ging de engel verder met den jongsten broer, en nadat hij het veld over was gegaan, +vroeg hij: “Wat verlangt gij te bezitten?” De jonge man antwoordde: “Ik zou mij tot +den gelukkigsten man rekenen, indien God zoo genadig was mij een vrouw te schenken +van zuiver christelijk bloed!” +</p> +<p>Daarop antwoordde de engel: “O, dat is nog al moeilijk; er zijn maar drie zulke vrouwen +in de geheele wereld en twee van haar zijn getrouwd. De jongste, dat is waar, is een +jong meisje, maar reeds dingen twee jonge mannen naar haar hand.” +</p> +<p>Zij reisden verder en kwamen in een stad, waar een machtig tsaar woonde met zijn dochter. +Zij was werkelijk van zuiver christelijk bloed. De reizigers traden het paleis binnen +en troffen er twee prinsen aan, die daar reeds <span class="pageNum" id="pb243">[<a href="#pb243">243</a>]</span>waren en hun huwelijksappels<a class="noteRef" id="xd31e4119src" href="#xd31e4119">4</a> op de tafel hadden gelegd. De jonge man legde nu ook zijn appel op de tafel. Toen +de tsaar de nieuw aangekomenen zag, zei hij tot hen, die hem omringden: “Wat zullen +wij nu doen. Genen zijn vorstelijke prinsen, en dezen zien er uit als bedelaars!” +Daarop sprak de engel: “Laat het geschil aldus beslist worden: de prinses moet drie +wijnstokken in den tuin planten, en elk der drie, die aanzoek deden, er een aanwijzen. +Met hem, aan wiens wijnstok den volgenden morgen druiven gevonden worden, zal de prinses +trouwen!” Dit plan had aller instemming en de prinses plantte dus drie wijnstokken. +</p> +<p>Toen de volgende morgen daagde, zie! hingen er druiven in groote trossen aan den wijnstok, +die aan den armen man was toegewezen. Daarom kon de tsaar zijn dochter niet weigeren +aan den jongsten broeder. Na het huwelijk leidde de engel het jonge paar naar het +bosch, waar hij beiden een vol jaar alleen liet. +</p> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4124"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De Engel keert terug.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen zond God opnieuw zijn engel, zeggende: “Daal neer naar de aarde en zie, hoe deze +armen nu leven; indien zij in ellende verkeeren, moet gij hen helpen en hun toestand +verbeteren!” +</p> +<p>De engel gehoorzaamde onmiddellijk en weer als bedelaar verkleed, ging hij eerst naar +den oudsten broer. Hij vroeg hem om een glas wijn. Maar de rijke man weigerde: “Indien +ik iedereen een glas wijn zou moeten geven, zou er niets voor mij overblijven!” +</p> +<p>Hierop maakte de engel het teeken des kruises met zijn stok en onmiddellijk stroomde +er weer water door de rivier evenals te voren. Toen wendde hij zich tot den man en +zei: “Dit was niet voor u, keer terug naar den pereboom, en ga voort met dien te bewaken!” +<span class="pageNum" id="pb244">[<a href="#pb244">244</a>]</span></p> +<p>Daarna ging de engel naar den tweeden broer, wiens velden bedekt waren met schapen +en vroeg hem om een plak kaas, maar de rijke man weigerde, zeggende: “Indien ik iedereen +een plak kaas zou moeten geven, dan zou er geen voor mij overblijven!” Weer maakte +de engel het teeken des kruises met zijn stok en zie! Al de schapen veranderden onmiddellijk +in duiven, die weer wegvlogen. Toen sprak hij tot den tweeden broer: “Dit was stellig +niet voor u; ga naar den pereboom en houd daarbij weer de wacht!” +</p> +<p>Eindelijk ging de engel naar den jongsten broeder om te zien, hoe hij het maakte en +vond hem met zijn vrouw in het bosch, waar hij leefde als een arm man in een hut. +Hij verzocht de hut te mogen binnen komen en daar den nacht te mogen doorbrengen. +Zij heetten hem hartelijk welkom, maar zeiden hem, dat zij hem niet zoo’n goed onderkomen +konden verschaffen, als zij zouden wenschen. “Wij zijn,” zoo voegden zij er aan toe, +“heel arme menschen.” Waarop de engel antwoordde: “Spreek zoo niet; ik zal heel tevreden +zijn met hetgeen gij hebt!” +</p> +<p>Zij vroegen zich af, wat zij zouden doen, want er was geen koren in de hut, waar zij +goed brood van konden bakken. Gewoonlijk maalden zij boomschors fijn en bakten dat +in den oven. Zulk brood bereidde de vrouw nu voor haar gast en zette het in den oven +om te bakken. Even later ging zij naar haar baksel kijken, en was aangenaam verrast, +toen zij een echt brood zag liggen. +</p> +<p>Toen het paar dit wonder zag, hieven zij hun handen ten hemel en zeiden: “Wij danken +u, o God! dat wij nu in staat zijn onzen gast te onthalen!” Nadat zij hun gast het +brood hadden voorgezet, brachten zij een kom water en zie! Toen zij dronken, zagen +zij, dat het wijn was. +</p> +<p>Toen maakte de engel nog eens het teeken des kruises met zijn stok over de hut, en +daarop verrees onmiddellijk op de plek een prachtig paleis, dat een overvloed van +alles bevatte. Daarop zegende de engel het paar en verdween. <span class="pageNum" id="pb245">[<a href="#pb245">245</a>]</span>De nederige en godvreezende man en vrouw leefden daar verder gelukkig. +</p> +<p></p> +<div class="figure p244width" id="p244"><img src="images/p244.jpg" alt="Daarop verrees onmiddellijk op die plek een prachtig paleis" width="496" height="720"><p class="figureHead">Daarop verrees onmiddellijk op die plek een prachtig paleis</p> +</div><p> +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.8" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e440">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Bash Tchelik of echt staal.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er leefde eens een tsaar, die drie zoons en drie dochters had. Toen ouderdom hem overviel +en het stervensuur voor hem sloeg, riep hij zijn kinderen tot zich en hij beval zijn +zoons, dat zij hun zusters zouden geven aan den eersten, die naar haar hand mochten +dingen. “Doet, zooals ik ulieden zeg,” voegde de stervende tsaar er aan toe, “of vreest +mijn vloek!” +</p> +<p>Kort nadat de tsaar gestorven was, werd er op zekeren nacht heftig op de poort van +het paleis geklopt, zoodat het geheele gebouw schudde; een geweldig gebulder, gegil +en geblaas werd vernomen; het scheen, alsof het paleis gebeukt werd door een hevigen +orkaan. Al de hovelingen werden aangegrepen door een onuitsprekelijke vrees en eensklaps +werd een stem van buiten gehoord: “O, prinsen, opent de deur!” Daarop riep de oudste +broeder uit: “Doe niet open!” De tweede broer voegde er aan toe: “Doe voor niets ter +wereld open!” Maar de jongste broeder zei: “Ik moet de deur openen!” En hij sprong +naar de deur en wierp die open. Toen hij het gedaan had, kwam er iets binnen, maar +de broeders konden slechts een helder licht zien, waaruit deze dringende woorden hen +toeklonken: “Ik ben gekomen om uw oudste zuster ten huwelijk te vragen en haar terstond +mee te nemen; want ik heb geen tijd te verliezen; evenmin zal ik een tweeden keer +kunnen komen om haar te vragen! Antwoordt snel. Wilt gij haar geven of niet? Dat is +het, wat ik wil weten.” +</p> +<p>De oudste broeder antwoordde: “Ik wil haar niet geven. Ik kan u niet zien, ik weet +niet wie gij zijt, en evenmin vanwaar gij komt. Vanavond is het voor het eerst, dat +ik uw stem heb gehoord en gij dringt er op aan mijn zuster dadelijk mede te nemen. +Ik zou niet eens weten, waar ik mijn zuster nu en dan zou kunnen bezoeken!” +<span class="pageNum" id="pb246">[<a href="#pb246">246</a>]</span></p> +<p>De tweede broer zei eveneens: “Ik geef mijn toestemming niet, dat gij mijn zuster +vannacht met u meevoert!” +</p> +<p>Maar de jongste broeder verzette zich en zei: “Indien gij haar niet wilt geven, dan +doe ik het. Hebt gij de woorden van onzen vader niet onthouden?” Daarna nam hij zijn +zuster bij haar hand<a class="noteRef" id="xd31e4153src" href="#xd31e4153">5</a> en gaf haar aan den onzichtbaren gast, die aanzoek gedaan had, zeggende: “Dat zij +een getrouwe en gehoorzame echtgenoote zij!” +</p> +<p>Op het oogenblik, waarop de prinses den drempel overging, viel ieder in het paleis +van ontsteltenis op den grond, zoo ontzettend waren de bliksemschichten en zoo luid +de donderslagen. Het geheele gebouw schudde, alsof het zou instorten. Maar de storm +ging voorbij en de dag brak aan. Dien morgen werd er vlijtig gezocht, of er eenig +spoor gevonden kon worden van den vreemden bezoeker of van den weg, dien hij was gegaan; +maar helaas, alle pogingen waren vruchteloos. +</p> +<p>Den volgenden nacht omstreeks denzelfden tijd werd een gelijk geraas rondom het paleis +vernomen en een stem aan de deur riep uit: “O, prinsen, doet de deur open!” +</p> +<p>Door vrees aangegrepen dorsten zij niet ongehoorzaam te zijn. Toen sprak de meedoogenlooze +stem weer: “Geef mij uw tweede zuster, ik ben gekomen, om haar ten huwelijk te vragen!” +</p> +<p>De oudste broer verzette zich: “Ik wil mijn toestemming niet geven!” De tweede broer +zei eveneens: “Ik wil mijn zuster niet weggeven!” Maar de jongste was bereid. “Ik +zal haar geven!” zei hij. “Zijt gij reeds vergeten, wat onze vader bevolen heeft in +het uur van zijn dood?” +</p> +<p>Daarop nam de jongste prins zijn zuster bij de hand en gaf haar aan den onzichtbaren +bezoeker, zeggende: “Neem haar, dat zij trouw en gehoorzaam zij!” Zoo vertrok de bezoeker +met de prinses en den volgenden dag was er geen spoor meer van haar te vinden. +<span class="pageNum" id="pb247">[<a href="#pb247">247</a>]</span></p> +<p>Den derden nacht op hetzelfde uur trilde de aarde en het paleis schudde op zijn grondvesten, +zoo geweldig was de beroering in het rond. Weer werd een geheimzinnige stem van buiten +gehoord. De prinsen openden de deur en weer trad een onzichtbare gast binnen en zei: +“Ik kom uw jongste zuster ten huwelijk vragen!” De twee oudste broers riepen gelijktijdig +uit: “Wij willen onze zuster niet in den nacht geven; wij moeten weten, aan wien wij +haar geven, zoodat wij haar kunnen bezoeken, als wij het wenschen!” Maar weer riep +de jongste broer uit: “Ik zal haar geven, als gij het niet wilt! Zijt gij dan vergeten, +wat onze vader ons heeft gezegd? Zoolang is het nog niet geleden!” Met deze woorden +nam hij het meisje bij de hand en gaf haar aan den onzichtbaren gast, zeggende: “Neem +haar mee! En dat zij u vreugde en geluk geve!” +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4165"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prinsen begeven zich op weg.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen bespraken de broers het lot van hun zusters en smart vervulde +hun hart. “Groote God!” zeiden zij, “welk een geweldig wonder! Wij weten niet, welk +lot onze zusters te beurt is gevallen; noch weten wij, waarheen zij zijn gegaan, noch +met wien zij zijn getrouwd!” Eindelijk besloten zij hun geliefde zusters te gaan zoeken +en na de noodige toebereidselen voor de reis te hebben getroffen, begaven zij zich +op weg voor het onderzoek. +</p> +<p>Zij reisden enkele dagen en verdwaalden toen in een dicht woud, waar zij een geheelen +dag ronddoolden. Toen de duisternis viel, kwamen zij overeen den nacht door te brengen +op een plaats, waar zij water konden vinden. Toen zij dus aan een meer kwamen, besloten +zij daar te overnachten en zij gingen zitten om wat te eten. Toen zij op het punt +stonden zich te slapen te leggen, stelde de oudste broer voor, dat de anderen zouden +slapen, en hij de wacht zou houden. De twee jongere broers gingen dus slapen, terwijl +hij de wacht hield. +</p> +<p>Te middernacht kwam het water in hevige beroering <span class="pageNum" id="pb248">[<a href="#pb248">248</a>]</span>en hij, die de wacht hield, was vervuld van schrik, toen hij uit het midden van het +water iets naar zich toe zag bewegen. Toen het nader kwam, zag hij, dat het een monsterachtige +krokodil was met twee reusachtige ooren. Het monster viel den prins met al zijn kracht +aan, maar de dappere prins ving het op de punt van zijn zwaard op en kliefde snel +zijn kop doormidden. Daarna hieuw hij het de ooren af en borg die in zijn tasch; maar +het lijk wierp hij terug in het meer. Spoedig daarop brak de morgen aan, maar de twee +jongere broeders sliepen rustig door, onbewust van den heldenmoed van hun broer. +</p> +<p>Op gepasten tijd wekte de prins de jongemannen en zonder te zeggen, wat er gebeurd +was, raadde hij aan de reis te vervolgen. Zij reisden den geheelen dag en weer verdwaalden +zij in een dicht bosch; zij besloten den nacht bij een klein meer door te brengen +en legden snel een vuur aan. Nadat zij hadden gegeten, zeide de tweede broer: “Vannacht +zult gij beiden slapen en ik zal waken.” En zoo sliepen de oudste en de jongste broer, +terwijl de tweede de wacht hield. +</p> +<p>Eensklaps begon het water in het meer te bewegen en zie! Een krokodil met twee koppen +verscheen en snelde verwoed op de drie broeders toe. Maar de tweede broeder was geen +lafaard; hij gaf het monster een ontzettenden slag met zijn glinsterend zwaard, en +de krokodil viel dood neer. Toen hieuw de prins het de vier ooren af, deed ze in zijn +tasch en wierp het afzichtelijke lijk in het meer. De twee slapende broeders wisten +van dit alles niets en sliepen, totdat de zon opging. De dappere prins riep uit: “Staat +op, broeders, het is hoog tijd!” Zij stonden onmiddellijk op en maakten zich gereed +verder te gaan, zonder te weten waarheen. +</p> +<p>Een groote vrees vervulde hun hart, toen zij bemerkten, dat zij zich in een vreeselijke +woestijn bevonden; hier dwaalden zij drie lange dagen rond, en toen hun voedsel op +was, dachten zij niet anders, dan dat zij van honger <span class="pageNum" id="pb249">[<a href="#pb249">249</a>]</span>zouden omkomen in dit vreemde land, dat van een onmetelijke uitgestrektheid scheen +te zijn. Toen richtten zij hun vurige gebeden tot den Almachtige en baden Hem, dat +het Hem mocht behagen hun uitkomst te geven en zie! Eindelijk zagen zij een uitgestrekt +watervlak. Groot was nu hun vreugde; zij overlegden samen en kwamen overeen, dat zij +den nacht zouden doorbrengen aan den oever van dat meer. +</p> +<p>Nadat zij hun dorst hadden gelescht, legden zij een helder vuur aan en toen het uur +voor slapen aanbrak, stelde de jongste broer voor: “Heden nacht is het mijn beurt, +gij beiden gaat slapen en ik zal waken!” Zoo gingen de beide oudste broers slapen +en de jongste bleef wakker; scherp keek hij rond en dikwijls wierp hij een blik over +het meer. Tegen middernacht bemerkte hij beweging in het water, en terwijl hij verbaasd +toekeek, werd het meer zoo onstuimig, dat een golf over den oever sloeg en het vuur +bijna uitdoofde. Het volgend oogenblik verscheen een afschuwelijke krokodil met drie +koppen. Deze snelde verwoed op de broeders toe, blijkbaar van plan hen te verslinden. +Maar de jongste prins was niet minder dapper dan zijn twee broers; hij trok zijn zwaard +uit de scheede en toen het monster met wijd opengesperde kaken op hem toe kwam, gaf +hij het achtereenvolgens drie ontzettende slagen, waarmee hij de drie koppen afhieuw. +Daarna sneed hij de zes ooren af, deed die in zijn tasch en wierp het lijk en de koppen +in het meer. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4180"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De negen reuzen.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ondertusschen was het vuur uitgedoofd en daar er niets was om opnieuw vuur, te maken +en de prins zijn broers niet wilde wekken, ging hij een eindje de woestijn in, in +de hoop eenige brandstof te zullen vinden, maar helaas hij zocht vergeefs. Hij klom +op een rots en zag eindelijk den gloed van een vuur. Daar het scheen, dat het vuur +niet heel ver weg was, besloot hij er heen te gaan, om <span class="pageNum" id="pb250">[<a href="#pb250">250</a>]</span>brandende stukken hout te halen, waarmee hij zijn eigen vuur weer zou kunnen aansteken. +Hij daalde dus van de rots af en spoedde zich een poos door de woestijn. Eindelijk +kwam hij aan een hol, waar hij negen reuzen rondom een groot vuur zag zitten. Zij +roosterden twee mannen aan het spit, een aan elken kant. Op het vuur stond een ketel +vol met ledematen van menschen. +</p> +<p>Toen de prins dit zag, werd hij aangegrepen door afschuw, en graag zou hij weer weggesneld +zijn, maar het was te laat. Hij begroette de reuzen dus met deze woorden: “Goeden +avond, makkers, ik heb u al geruimen tijd gezocht!” Zij heetten hem vriendschappelijk +welkom en beantwoordden zijn groet aldus: “Dat God u helpe, daar gij een onzer zijt!” +De slimme prins zei: “Wel, ik zal altijd een trouw vriend van u blijven en zou mijn +leven voor u willen geven!” +</p> +<p>“Wel”, riep een der reuzen, “daar gij van plan zijt u bij ons te voegen, zijt gij +ongetwijfeld bereid menschenvleesch te eten en met ons mee te gaan, als wij uit gaan +om buit te zoeken?” +</p> +<p>Daarop antwoordde de zoon van den tsaar: “Zeer zeker! Ik ben bereid alles te doen, +wat gij doet.” Toen de reuzen dit hoorden, zeiden zij: “Dan is het goed! Kom bij ons +zitten!” Toen nam het geheele gezelschap plaats rondom het vuur en zij begonnen het +vleesch uit den ketel te halen en te eten. De zoon van den tsaar deed alsof hij at, +maar hij misleidde hen handig, want inplaats van het op te eten, wierp hij het vleesch +achter zich. +</p> +<p>Na het avondeten riepen de reuzen: “Laat ons nu op de jacht gaan, want wij moeten +morgen ook wat te eten hebben!” Zij begaven zich dus alle negen op weg; de prins was +de tiende van het gezelschap. “Ga met ons mee”, zeiden de reuzen tegen den prins, +“wij zullen naar een naburige stad gaan, waar een tsaar woont: want uit die stad hebben +wij reeds verscheidene jaren ons voedsel gehaald!” Toen zij aan de plaats kwamen, +rooiden de reuzen twee pijnboomen. <span class="pageNum" id="pb251">[<a href="#pb251">251</a>]</span>Bij den muur van de stad gekomen, plaatsten zij een boom er tegenaan en bevalen den +prins: “Ga boven op den muur staan, dan zullen wij u den tweeden boom aanreiken, dien +gij aan den anderen kant tegen den muur moet zetten, zoodat wij langs den stam in +de stad kunnen neerdalen.” +</p> +<p>De prins gehoorzaamde, en, toen hij boven op den muur was, zei hij: “Ik weet niet, +hoe ik het moet doen, ik ben niet bekend in deze plaats en zie geen kans den boom +over den muur te werpen; laat alsjeblieft een van allen naar boven komen en mij wijzen, +hoe ik het moet doen!” Daarop klom een der reuzen naar boven, greep den top van den +boom en wierp den stam over den muur, terwijl hij den hoogsten tak in zijn handen +hield. De prins benutte dit oogenblik om zijn zwaard te trekken, en zonder dat zij, +die beneden stonden, het merkten, sloeg hij met een slag het hoofd van den reus af +en wierp zijn lijk over den muur. Toen zei hij tegen de anderen: “Komt nu een voor +een naar boven, opdat ik u in de stad kan neerlaten, zooals ik het onzen eersten makker +heb gedaan.” De reuzen, die niets kwaads vermoedden, klommen den een na den ander +naar boven en de prins hieuw hen een voor een het hoofd af, totdat hij ze alle negen +had gedood. Daarna daalde hij langzaam neer langs den pijnboom en bereikte den grond +binnen den stadsmuur. +</p> +<p>Toen hij door de straten liep, was hij verbaasd geen levende ziel daar aan te treffen; +de geheele stad scheen verlaten! Daarom zei hij tot zich zelf: “Deze leelijke reuzen +moeten al de inwoners van deze stad hebben vernietigd!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4195"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De slapende prinses.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Hij bleef doorloopen en zag eindelijk een zeer hoogen toren; door een van de luchtgaten +scheen licht. Hij opende de deur en liep recht door naar de kamer, vanwaar hij meende, +dat het licht kwam. Ze was allerprachtigst versierd met goud en fluweel en op een +luisterrijke rustbank lag een <span class="pageNum" id="pb252">[<a href="#pb252">252</a>]</span>meisje te slapen. Het meisje was buitengewoon mooi en nadat de prins zich eenige oogenblikken +in haar aanblik verlustigd had, ontstelde hij hevig op het zien van een slang tegen +den muur; ze bewoog haar afschuwelijken kop, klaarblijkelijk met de bedoeling het +meisje op haar voorhoofd tusschen de oogen te raken. Maar de prins snelde vlug naar +voren met zijn getrokken ponjaard en doorboorde den kop van de slang, zoodat die tegen +den muur werd genageld, waarbij hij uitriep: “Dat God geve, dat mijn ponjaard door +niemand uit den muur getrokken kan worden dan door mij!” Daarna snelde hij heen, klom +den muur van den stad weer over, juist zooals hij was gekomen. Hij nam een brandend +stuk hout uit het vuur en spoedde zich naar de plaats, waar hij zijn broers had achtergelaten +en waar hij hen nog slapende vond. Hij legde opnieuw een vuur aan. Intusschen was +de zon opgekomen; hij wekte zijn broers en onmiddellijk zetten zij hun reis voort. +Dienzelfden dag kwamen zij aan den weg, die naar de stad voerde, waarvan wij gehoord +hebben. Het was de gewoonte van den tsaar, die in de stad woonde, elken morgen naar +buiten te wandelen, waarbij hij telkens de groote slachting weer door de reuzen onder +zijn volk aangericht, bejammerde. Zijn grootste angst was, dat zijn eenige dochter +hun eens ten prooi zou vallen. Op dezen dag wandelde hij ongewoon vroeg door de straten, +die alle geheel verlaten waren. Na een poosje kwam hij aan een deel van den stadsmuur, +waartegen de pijnboom van de reuzen leunde. Hij ging er heen en ontwaarde, dat de +lijken van de negen reuzen, de ontzettende vijanden van zijn volk, alle met afgehouwen +hoofd op den grond lagen. Toen de tsaar dit wonder zag, was hij buitengewoon gelukkig +en het volk verzamelde zich weldra om hem heen en bad God een gelukkig en lang leven +te geven aan den held, die de reuzen had gedood. Op datzelfde oogenblik kwamen de +bedienden van het kasteel aansnellen en deelden den tsaar mede, dat een slang bijna +<span class="pageNum" id="pb253">[<a href="#pb253">253</a>]</span>den dood van zijn dochter had veroorzaakt. Toen hij dit vernam, spoedde hij zich naar +zijn dochter en toen hij haar kamer binnen kwam, was hij verbaasd een afschuwelijke +groote slang tegen den muur genageld te zien. Hij beproefde dadelijk den ponjaard +er uit te trekken, maar hij was er niet toe instaat. +</p> +<p></p> +<div class="figure p250width" id="p250"><img src="images/p250.jpg" alt="Ontstelde hij hevig op het zien van de slang tegen den muur" width="493" height="720"><p class="figureHead">Ontstelde hij hevig op het zien van de slang tegen den muur</p> +</div><p> +</p> +<p>Daarop vaardigde de tsaar een proclamatie uit door het geheele rijk, waarin hij mededeelde, +dat de held, die de negen reuzen gedood en de slang doorstoken had, indien hij naar +het vorstelijk paleis kwam, kostbare geschenken en de dochter van den tsaar ten huwelijk +zou ontvangen. De inhoud van de proclamatie was snel door het geheele rijk bekend +en op bevel van den tsaar werd in elke herberg langs de hoofdwegen een beambte op +wacht geplaatst, die aan elken reiziger moest vragen, of hij ook iets wist van den +held, die de negen reuzen had gedood. Indien iemand inlichtingen kon geven, moest +hij onmiddellijk voor den tsaar verschijnen en vertellen, wat hij wist, en dan zou +hij beloond worden. De bevelen van den tsaar werden letterlijk uitgevoerd. +</p> +<p>De drie prinsen, die hun zusters zochten, brachten eens den nacht door in een van +de herbergen van dat land en na het avondeten begonnen zij een levendig gesprek met +den herbergier, in den loop waarvan de snoevende waard pochte op zijn heldendaden +en eindelijk aan de prinsen vroeg: “Vertel mij nu eens, welke heldenfeiten gij, jongemannen +verricht hebt!” +</p> +<p>Daarop begon de oudste broer aldus: “Toen mijn broeders en ik ons op weg begaven om +onze zusters te zoeken, besloten wij den eersten nacht door te brengen aan de oevers +van een meer midden in een uitgestrekt bosch. Op mijn voorstel gingen mijn broers +slapen, terwijl ik de wacht hield. Zoodra zij ingeslapen waren, rees een ontzettende +krokodil uit het meer op om mijn broeders te verslinden, maar ik ontving hem met de +punt van mijn zwaard en hieuw zijn kop van zijn lichaam: indien gij het <span class="pageNum" id="pb254">[<a href="#pb254">254</a>]</span>niet gelooft, hier zijn de ooren van het monster!” Bij deze woorden haalde de oudste +broer de ooren van den krokodil uit zijn tasch en legde ze op de tafel. +</p> +<p>Toen de tweede broer dit hoorde, zei hij: “En ik hield den tweeden nacht de wacht, +mijn broeders, terwijl gij sliept; en uit het meer verrees een krokodil met twee koppen. +Ik snelde er met mijn zwaard heen en hieuw de twee koppen af! Indien gij mij niet +gelooft, ziet! Hier zijn de vier ooren van het monster!” Bij deze woorden haalde hij +de ooren uit zijn tasch en lei ze voor hen op de tafel, tot groote verbazing van zijn +toehoorders. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4214"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De held gevonden.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar de jongste broeder zweeg. De waard zei tegen hem: “Op mijn woord, jongeman, uw +broeders zijn waarlijk helden. Laat eens hooren, of gij ook het een of ander heldenfeit +hebt verricht?” +</p> +<p>Toen begon de jongste broer te vertellen: “Ik heb ook een kleinigheid gedaan. Toen +wij den derden nacht aan de oevers van een meer kwamen in een woestijn, om daar den +nacht door te brengen, gingt gij, mijn broeders, rusten, en ik bleef wakker om de +wacht te houden. Tegen middernacht werd het meer zeer onstuimig, en een krokodil met +drie koppen stormde er uit met de bedoeling u te verslinden; maar ik ontving hem op +de punt van mijn zwaard en het gelukte mij het monster de koppen af te slaan. Indien +gij mij niet gelooft, ziet: hier zijn de zes ooren van het monster!” Dit verbaasde +zelfs zijn broeders en de jongeman vervolgde: “Intusschen was ons vuur uitgedoofd +en ging ik brandstof zoeken. Door de woestijn dwalende ontmoette ik negen reuzen.…..” +en zoo ging hij voort hen zijn verwonderlijke daden te vertellen. Toen het verhaal +geëindigd was, haastte de herbergier zich naar den tsaar, aan wien hij alles vertelde. +Deze gaf hem geld en beval de broeders voor te brengen. Toen zij verschenen, vroeg +de tsaar aan den jongsten prins: “Zijt gij het waarlijk, <span class="pageNum" id="pb255">[<a href="#pb255">255</a>]</span>die al deze wonderen in mijn stad hebt gedaan en het leven van mijn eenige dochter +hebt gered?” +</p> +<p>“Ja, o, koning!” antwoordde de prins. Daarop gaf de tsaar, vervuld van groote vreugde +en dankbaarheid zijn dochter ten huwelijk aan den dapperen prins en benoemde hem tot +zijn eersten minister. Wat zijn broeders betrof, de tsaar sprak hen aldus aan: “Indien +gij bij uw broer verlangt te blijven, dan zal ik echtgenooten voor u zoeken, en kasteelen +voor u laten bouwen!” +</p> +<p>Maar de twee broers dankten den koning en vertelden, dat zij reeds getrouwd waren +en dat zij het zoeken naar hun verloren zusters wilden voortzetten. +</p> +<p>De tsaar keurde dit besluit goed en nadat hij hun twee muilezels beladen met goud +had gegeven, namen de twee broers afscheid en vertrokken zij. Spoedig begon de jongste +broer aan zijn drie zusters te denken. Het zou hem leed hebben gedaan zijn vrouw te +moeten verlaten om haar te gaan zoeken, en bovendien wilde de tsaar niet toestaan, +dat hij het hof verliet. Maar de prins kwijnde langzaam weg door het verdriet over +zijn zusters. +</p> +<p>Op zekeren dag ging de tsaar op de jacht en zei tegen den prins: “Blijf in het paleis +en neem deze negen sleutels en houd ze in uw zak. Gij kunt drie of vier kamers met +deze sleutels openen; daar zult gij onmetelijke schatten aan goud, zilver en edelgesteenten +vinden. Ja, indien ge het verlangt, kunt gij zelfs de acht kamers openen, maar waag +het niet de negende open te sluiten. Indien gij dat deedt, dan zou het u slecht vergaan!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4225"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Bash Tchelik.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zoodra de tsaar het paleis had verlaten, begon de jonge prins de deuren van al de +acht kamers te openen, de een na de ander, en waarlijk, hij vond veel goud, zilver +en andere kostbare dingen. Eindelijk kwam hij aan de negende kamer en redeneerde bij +zich zelf: “Ik heb veel buitengewone avonturen overleefd, nooit werd ik door iets +verrast; <span class="pageNum" id="pb256">[<a href="#pb256">256</a>]</span>waarom zou ik bang zijn mij in deze kamer te wagen?” +</p> +<p>Na deze woorden opende hij de deur, en wat denkt gij, dat hij daar zag? In het midden +van de kamer stond een vreemde man, wiens beenen tot aan zijn knieën in het ijzer +zaten en zijn armen tot aan zijn ellebogen; in de vier hoeken der kamer waren kettingen +bevestigd aan dikke balken en al de kettingen kwamen samen in een ring, die om den +hals van den man zat, zoodat hij niet de minste beweging kon maken. Voor hem was een +fontein, waaruit het water door een gouden pijp naar een gouden bassin stroomde. Naast +hem stond een gouden kroes, ingelegd met kostbare steenen. Hoe sterk de man ook verlangde +om van het water te drinken, hij kon zich niet ver genoeg bewegen om den kroes te +bereiken. Toen de prins dit alles zag, was hij werkelijk verbaasd en ging terug; maar +de man kreunde: “In ’s hemelsnaam, kom bij mij!” +</p> +<p>De prins naderde en de man zei: “Doe een goede daad! Geef mij nu een beker water en +wees er van verzekerd, dat ik u beloonen zal met nog een leven!” +</p> +<p>De prins dacht bij zich zelf: “Is er iets beters, dan twee levens te bezitten?” Hij +nam dus den kroes, vulde dien met water, en overhandigde hem aan den man, die gretig +dronk. Toen vroeg de prins hem: “Zeg mij nu, hoe gij heet?” De man antwoordde: “Mijn +naam is Bash Tchelik (Echt Staal).” De prins maakte een beweging naar de deur, maar +weer smeekte de man hem: “Geef mij nog een kroes water en ik zal er u een tweede leven +bij geven!” De prins dacht: “Nu, als hij mij een tweede leven geeft, dan zal ik er +met het mijne mee drie hebben! Dat zal wonderbaarlijk zijn!” Daarom vulde hij opnieuw +den kroes en overhandigde dien aan den vreemden gevangene, die hem gulzig ledigde. +De prins wendde zich naar de deur, maar de man riep uit: “O, held, ga niet heen! Kom +een oogenblik terug! Nu gij twee goede daden hebt gedaan, doe nu ook een derde en +als belooning zal <span class="pageNum" id="pb257">[<a href="#pb257">257</a>]</span>ik u een derde leven geven. Neem dezen kroes, vul dien met water en giet het over +mijn hoofd!” +</p> +<p>De prins zag geen enkele reden om dit te weigeren; hij vulde den kom met water, en +goot het over het hoofd van den man. Nauwelijks had hij dit gedaan, of Bash Tchelik +verbrak den ijzeren band om zijn hals, sprong snel als een bliksemschicht op en zie! +hij had vleugels. Hij stormde naar de deur, voordat de verbaasde prins een beweging +kon maken en nadat hij de dochter van den tsaar gegrepen had, de vrouw van zijn bevrijder, +vloog hij de lucht in en verdween. +</p> +<p>Toen de tsaar van de jacht terug kwam, vertelde zijn schoonzoon hem alles, wat er +gebeurd was en de tsaar was werkelijk zeer bedroefd en riep uit: “Waarom hebt gij +dit gedaan? Heb ik u niet gezegd de negende kamer niet te openen?” De prins antwoordde +nederig: “Wees niet boos, ik zal Bash Tchelik gaan opzoeken, want ik wil mijn vrouw +gaan halen.” Maar de tsaar ontraadde het hem, en zei: “Ga niet, voor niets ter wereld! +Gij kent dezen man niet; het heeft mij menig leger gekost, voordat het mij gelukte +hem gevangen te nemen. Blijf in vrede, waar gij zijt, en ik zal een nog betere vrouw +voor u zoeken dan mijn dochter was, en wees er van verzekerd, dat ik u zal blijven +liefhebben als mijn eigen zoon!” Maar de prins wilde niet luisteren naar den raad +van zijn schoonvader; hij nam geld voor de reis mee, zadelde een paard en ging Bash +Tchelik opzoeken. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4239"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins vindt zijn zuster.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na eenigen tijd kwam de jonge man aan een stad. Voor het raam van een kasteel riep +een meisje: “O prins, stijg van uw paard en kom naar onze binnenplaats!” De prins +deed, wat hem verzocht werd; het meisje ontmoette hem op het plein en hij was ten +hoogste verbaasd in haar zijn oudste zuster te herkennen. Zij omhelsden en kusten +elkaar en zijn zuster zei: “Kom binnen, mijn broer.” Toen zij <span class="pageNum" id="pb258">[<a href="#pb258">258</a>]</span>binnen waren, vroeg de prins aan zijn zuster, wie haar echtgenoot was en zij antwoordde: +“Ik ben getrouwd met den koning der draken en hij heeft er een eed op gedaan, dat +hij mijn broers zal dooden, zoodra hij hen ontmoet. Daarom zal ik je verbergen en +hem eerst vragen, wat hij zou doen, indien je voor hem verscheen. Mocht hij zeggen, +dat hij je geen kwaad zal doen, dan alleen zal ik hem van je tegenwoordigheid verwittigen.” +Toen verborg zij haar broer en zijn paard. Tegen den avond vloog de draak naar huis +en het heele huis straalde van licht. Zoodra hij binnen was, riep hij zijn vrouw. +“Lieve, ik ruik menschenvleesch. Zeg mij dadelijk, wie hier is!” Zij antwoordde: “Er +is niemand!” Maar de draak zei: “Dat is onmogelijk!” Toen vroeg zijn vrouw hem: “Antwoord +mij naar waarheid: zoudt gij mijn broeders kwaad doen, indien een van hen hier zou +komen, om mij te bezoeken?” En de koning der draken antwoordde: “Uw oudsten en uw +tweeden broer zou ik slachten en braden, maar uw jongsten broer zou ik geen kwaad +doen.” +</p> +<p>Toen zei zij: “Mijn jongste broer, uw schoonbroer, is hier.” Daarop sprak de koning: +“Laat hem binnen komen.” En toen de prins verscheen, strekte de koning zijn armen +uit, omhelsde zijn schoonbroer en sprak: “Welkom, o broeder!” En de prins antwoordde: +“Ik hoop, dat gij wel vaart!” Daarna vertelden zij elkaar al hun avonturen van het +begin tot het einde en zetten zich aan het avondeten. +</p> +<p>Eindelijk vertelde de prins zijn schoonbroer, dat hij Bash Tchelik zocht. De draak +gaf hem dezen raad: “Ga niet verder! Ik zal u een en ander van hem vertellen; den +dag, waarop hij uit zijn gevangenis ontsnapte, had ik met vijf duizend van mijn draken +een ontmoeting met hem en na een hevig gevecht ontsnapte hij zegevierend. Gij ziet +dus, dat er al heel weinig hoop voor u alleen is om hem te overmeesteren. Daarom raad +ik u als vriend uw plan te laten varen en in vrede naar huis te keeren; indien gij +geld noodig hebt, zal ik u geven, wat gij verlangt.” +<span class="pageNum" id="pb259">[<a href="#pb259">259</a>]</span></p> +<p>Maar de prins antwoordde: “Ik dank u zeer voor al uw goede wenken en raadgevingen, +maar ik kan niet anders doen dan Bash Tchelik gaan zoeken!” En hij dacht, <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>waarom zou ik het niet doen, daar ik drie levens te verliezen heb?” +</p> +<p>Toen de koning der draken zag, dat hij hem niet kon overreden, gaf hij hem een veer, +die hij droeg en sprak: “Neem deze veer en als gij ooit mijn hulp noodig hebt, hebt +gij haar slechts te verbranden en ik zal dadelijk met mijn geheele strijdmacht tot +u komen.” De prins nam de veer dankbaar aan, en begaf zich weer op weg om Bash Tchelik +te zoeken. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4254"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De tweede zuster.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na een tijd gereisd te hebben kwam hij weer aan een stad; hij reed onder den toren +van een prachtig kasteel, toen een raam werd geopend en hij een stem hoorde roepen: +</p> +<p>“Stijg van uw paard, o prins, en kom naar onze binnenplaats.” De prins gaf onmiddellijk +gehoor aan de uitnoodiging en toen hij het paleis binnenging, was hij ten hoogste +verbaasd zijn tweede zuster te zien, die zich in zijn armen wierp en tranen stortte +van vreugde. Daarna bracht zij haar broer in haar particulier vertrek en hij vroeg +haar: “Met wien zijt gij getrouwd, lieve zuster?” +</p> +<p>En zij antwoordde: “Mijn echtgenoot is de koning der arenden.” Toen de koning terugkeerde, +verwelkomde zijn liefhebbende vrouw hem, maar hij riep dadelijk uit: “Wie is de vermetele +man, die nu in mijn kasteel is? Zeg het mij onmiddellijk!” Zij loog en zei: “Niemand!” +Toen begonnen zij aan het avondeten en de prinses vroeg aan haar echtgenoot: “Zeg +mij naar waarheid: zoudt gij mijn broers kwaad doen, indien een van hen hier zou durven +komen, om mij te bezoeken?” En de koning der arenden antwoordde: “Wat uw oudsten en +uw tweeden broer betreft, ik verzeker u, dat ik hen zou dooden; maar uw derden <span class="pageNum" id="pb260">[<a href="#pb260">260</a>]</span>broer zou ik welkom heeten en helpen zooveel ik kon.” Toen vatte zij moed en vertelde +hem: “Mijn jongste broer, uw schoonbroeder, is hier om mij te bezoeken!” Daarop beval +de koning aan zijn bedienden den prins bij hem te brengen en toen de bedienden gehoorzaamden +en de prins verscheen, stond hij op en omhelsde en kuste zijn schoonbroeder en zei: +“Welkom, mijn lieve schoonbroeder!” En de prins, getroffen door zijn vriendelijkheid, +sprak zeer hoffelijk: “Dank u, mijn broeder! Ik hoop, dat het u goed gaat!” De koning +verzocht hem dadelijk plaats te nemen aan tafel en na het avondeten vertelde de prins +zijn wonderlijke avonturen en eindigde met te vertellen, dat hij Bash Tchelik zocht. +Toen hij dit hoorde, raadde de koning der arenden hem zoo ernstig mogelijk zijn gewaagd +plan af en voegde er aan toe: “Laat dien duivel met rust! Ik zou u aanraden hier te +blijven; gij zult alles, wat gij verlangt, in mijn kasteel vinden.” Maar de vermetele +prins wilde geen oogenblik naar dezen raad luisteren en den volgenden morgen maakte +hij zich gereed om zijn reis te vervolgen en Bash Tchelik te zoeken. Toen plukte de +koning, ziende dat het besluit van zijn schoonbroeder onwankelbaar was, een mooie +veer uit zijn gewaad, overhandigde die aan zijn schoonbroer en zei: “Neem deze veer, +o broeder, en indien gij ooit hulp noodig hebt, hebt gij haar slechts te verbranden +en ik zal u dadelijk te hulp komen met mijn geheele leger.” +</p> +<p>De prins aanvaardde zeer dankbaar de veer, nam afscheid en vertrok om zijn vijand +te zoeken. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4263"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De derde zuster.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na eenigen tijd kwam hij in een derde stad, waar hij op dezelfde wijze zijn derde +zuster vond. Zij was getrouwd met den koning der valken, die hem ook vriendschappelijk +welkom heette, en hem een veer gaf voor het geval, dat hij in nood mocht verkeeren. +<span class="pageNum" id="pb261">[<a href="#pb261">261</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4269"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins vindt zijn vrouw.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na van de eene plaats naar de andere te zijn getrokken, vond hij eindelijk zijn vrouw +in een hol. Toen zijn vrouw hem zag, riep zij uit: “Hoe ter wereld komt gij hier, +beste man?” Hij vertelde haar, welke avonturen hij had beleefd en zei: “Laat ons samen +vluchten, vrouw!” Maar zij antwoordde: “Hoe zouden wij kunnen vluchten; Bash Tchelik +zal ons zeker inhalen: hij zou u dooden en en mij terug halen en straffen.” Toch overreedde +de prins, die wist, dat hij drie levens had, zijn vrouw met hem te gaan. +</p> +<p>Nauwelijks hadden zij den ingang van het hol bereikt, of Bash Tchelik hoorde hen vertrekken +en snelde hen achterna. Na korten tijd bereikte hij hen, nam de prinses terug en zei +verwijtend tegen den prins: “O prins, gij hebt uw vrouw gestolen! Dezen keer vergeef +ik u, omdat ik mij herinner u drie levens te hebben toegestaan. Dus kunt gij gaan, +maar als gij nog eens om uw vrouw hier durft komen, dan zal ik u dooden!” Daarop verdween +Bash Tchelik met de prinses en liet haar echtgenoot in diep gepeins achter. Wat hij +nu zou doen? Eindelijk besloot hij zijn geluk nog eens te proeven en toen hij weer +bij het hol kwam, koos hij een oogenblik, waarop Bash Tchelik afwezig was en nam zijn +vrouw weer mee. Maar weer bemerkte Bash Tchelik spoedig, dat zij vluchtten, en weer +haalde hij hen na korten tijd in. Nu richtte hij zijn boog op den prins en zei: “Wat +verkiest gij: geschoten te worden door dezen pijl of onthoofd door mijn zwaard?” De +prins verzocht nog eens vergiffenis en Bash Tchelik schonk ze hem, waarbij hij zei: +“Dezen keer vergeef ik u ook, maar wees ervan verzekerd, als gij nog eens durft te +komen om uw vrouw te halen, dat ik u dan zonder genade dood.” +</p> +<p>Toch beproefde de prins zijn geluk nog eens en na weer gegrepen te zijn door Bash +Tchelik, verzocht hij nog eens om vergiffenis. Omdat hij hem uit eigen vrijen wil +drie levens had gegeven luisterde Bash Tchelik naar <span class="pageNum" id="pb262">[<a href="#pb262">262</a>]</span>zijn smeekbede, maar zei: “Wees gewaarschuwd, stel het eene leven, dat God u heeft +gegeven, niet in de waagschaal!” Nu de prins inzag, dat hij tegen zulk een macht niets +kon uitrichten, aanvaardde hij de terugreis, waarbij hij er voortdurend over peinsde, +hoe hij ooit zijn vrouw uit de macht van Bash Tchelik zou kunnen bevrijden. Eensklaps +schoot hem wat te binnen: hij herinnerde zich, wat zijn schoonbroers gezegd hadden, +toen zij hem een veer uit hun gewaad hadden gegeven. Daarop besloot hij nog eens te +gaan en te beproeven zijn vrouw te redden. “Indien ik in ongelegenheid kom,” dacht +hij, “zal ik de veeren verbranden en mijn schoonbroers zullen mij te hulp komen.” +</p> +<p>Daarop keerde de prins naar het hol van Bash Tchelik terug. Zijn vrouw was ten hoogste +verbaasd hem te zien en riep uit: “Gij zijt uw leven dus moe, dat gij ten vierde male +komt om mij!” Maar de prins liet zijn vrouw de veeren zien en verklaarde haar het +nut er van en hij kreeg van haar gedaan, dat zij nog eens wilde beproeven met hem +te vluchten. Nauwelijks hadden zij echter het hol verlaten, of Bash Tchelik stormde +hen achterna roepende: “Sta stil, prins, gij kunt mij niet ontkomen!” De prins, die +zag, dat zij in het grootste gevaar verkeerden, verbrandde haastig alle drie de veeren +en toen Bash Tchelik met getrokken zwaard naderde om hem te dooden, o, welk een machtig +wonder! Op datzelfde oogenblik kwam tot zijn hulp aanvliegen de drakenkoning met zijn +leger draken, de koning der arenden met zijn wreede arenden en de valkenkoning met +al zijn valken. Allen vielen verwoed op Bash Tchelik aan, maar ondanks de stroomen +bloed, die vergoten werden, scheen Bash Tchelik onoverwinnelijk en eindelijk greep +hij de prinses en vluchtte. Na den slag vonden de drie schoonbroeders den prins dood; +zij besloten dadelijk hem tot het leven terug te roepen. Zij vroegen aan drie draken, +wie van hen in den kortst mogelijken tijd eenig water uit den Jordaan kon <span class="pageNum" id="pb263">[<a href="#pb263">263</a>]</span>brengen. De eerste zei: “Ik zou het in een half uur kunnen brengen!” De tweede verklaarde: +“Ik zal het in tien minuten brengen!” De derde verzekerde: “Ik breng het in negen +seconden!” Daarop zond de koning den derden draak en werkelijk hij gebruikte zijn +vurige macht ten volle en keerde in negen seconden terug. De koning nam het genezende +water, goot het op de gapende wonden van zijn schoonbroer en terwijl dit geschiedde, +genazen de wonden en de prins sprong levend overeind. +</p> +<p>De koningen gaven hem den volgenden raad: “Keer, nu gij van den dood zijt gered in +vrede huiswaarts.” Maar de prins verzekerde, dat hij nog eens wilde beproeven zijn +geliefde vrouw te redden. De koningen beproefden er hem van terug te houden; zeggende: +“Ga niet, want gij zult verloren zijn, als gij het doet! Gij weet heel goed, dat gij +nu slechts het eene leven hebt, dat God u gegeven heeft.” Maar de prins wilde niet +luisteren. Daarop zeiden de koningen: “Als gij niet anders wilt, ga dan! Maar doe +geen vergeefsche pogingen meer om met uw vrouw te vluchten! Laat uw vrouw aan Bash +Tchelik vragen, waar zijn kracht schuilt. Kom ons dat vertellen, opdat wij u helpen +kunnen hem te overwinnen.” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4282"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Het geheim van de kracht.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Dezen keer sloop de prins stil naar het hol en zei, zooals de koningen hem hadden +aangeraden, tot zijn vrouw, dat zij Bash Tchelik moest vragen, waarin zijn kracht +school. Toen Bash Tchelik dien avond thuis kwam, vroeg de prinses: “Ik bid u, vertel +mij, waarin schuilt toch het geheim van uw kracht?” Toen Bash Tchelik dit hoorde, +lachte hij en zei: “Mijn kracht ligt in mijn sabel!” De prinses knielde voor het zwaard +en begon te bidden. Daarop barstte Bash Tchelik in nog luider gelach uit en riep: +“O, dwaze vrouw! Mijn kracht ligt niet in mijn zwaard, maar in mijn pijl en boog!” +Toen knielde de prinses voor den boog en de pijlen, doch Bash Tchelik schaterde van +het <span class="pageNum" id="pb264">[<a href="#pb264">264</a>]</span>lachen en riep uit: “O, dwaze vrouw! Mijn kracht schuilt noch in mijn boog noch in +mijn pijlen! Maar vertel mij, wie heeft u gezegd mij te vragen, waarin mijn kracht +schuilt? Indien uw echtgenoot leefde, zou ik kunnen vermoeden, dat hij het was, die +het weten wilde!” Maar de prinses verzekerde, dat niemand haar had aangezet het te +vragen en hij geloofde, wat zij zei. +</p> +<p>Na eenigen tijd kwam de prins, en toen zijn vrouw hem zei, dat zij niets van Bash +Tchelik te weten kon komen, zei hij: “Beproef het nog eens!” en ging heen. +</p> +<p>Toen Bash Tchelik thuis kwam, vroeg de prinses weer naar het geheim van zijn kracht. +Toen antwoordde hij: “Daar gij zooveel belang stelt in mijn kracht, zal ik u de waarheid +vertellen.” En hij begon: “Ver van hier bevindt zich een hooge berg en in dien berg +woont een vos; in de vos is een hart en in dat hart leeft een vogel; in dien vogel +ligt al mijn kracht. Maar het is heel moeilijk den vos te vangen, want hij kan zich +veranderen in alles, wat hij wil!” +</p> +<p>Toen Bash Tchelik den volgenden morgen het hol verliet, kwam de prins en vernam het +geheim van zijn vrouw. Toen ging hij regelrecht naar zijn schoonbroers, die, nadat +zij het verhaal hadden gehoord, dadelijk met hem meegingen om den berg te vinden. +Dit gelukte hen spoedig; zij lieten arenden los om den vos na te jagen, waarop de +vos snel naar het meer liep en zich daar in een zes-vleugelige eend veranderde. Toen +de valken de eend nazetten, vloog hij de wolken in. Hierop vervolgden de draken hem; +de eend veranderde weer in een vos; de andere arenden omringden hem, en eindelijk +werd hij gevangen. +</p> +<p>Toen gaven de drie koningen bevel den vos open te snijden en zijn hart uit zijn lichaam +te nemen. Toen dit gedaan was, werd er een groot vuur gemaakt en uit het hart van +den vos namen zij een vogel, dien zij in het vuur wierpen en verbrandden. +<span class="pageNum" id="pb265">[<a href="#pb265">265</a>]</span></p> +<p>Zoo kwam Bash Tchelik om; en zoo herkreeg de prins eindelijk zijn geliefde en trouwe +gade. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.9" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e451">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De gouden appelboom en de negen pauwinnen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was eens een koning, die drie zoons had. In den tuin van het paleis groeide een +gouden appelboom, die in een en denzelfden nacht bloeide en rijpe vruchten droeg. +Maar gedurende den nacht kwam een dief en plukte de gouden appelen, en niemand wist +hem te ontdekken. Op zekeren dag overlegde de koning met zijn zoons en zei: “Het was +mij heel wat waard, als ik wist, wat er met de vruchten van onzen appelboom gebeurt!” +Daarop antwoordde de oudste zoon: “Ik zal vannacht onder den appelboom de wacht houden +en zien, wie de vruchten plukt.” +</p> +<p>Toen de avond daalde, legde de prins zich onder den appelboom om de wacht te houden; +maar terwijl de appels rijpten, viel hij in slaap en ontwaakte niet voor den volgenden +morgen, toen de appels verdwenen waren. Hij vertelde zijn vader, wat er was gebeurd, +waarop zijn broeder, de tweede zoon, aanbood dien nacht de wacht te houden. Maar hij +had niet meer succes dan zijn oudste broer. +</p> +<p>Het was nu de beurt van zijn jongsten zoon om zijn geluk te beproeven en toen de nacht +kwam, plaatste deze een bed onder den boom en legde zich neer om te slapen. Ongeveer +middernacht werd hij wakker en keek op naar den boom. En zie! de appels rijpten juist +en het geheele kasteel was verlicht door hun glans. Op dat oogenblik vlogen negen +pauwinnen naar den boom en streken neer op de takken, waar acht harer gingen zitten +om de vruchten te plukken. Maar de negende streek dadelijk op den grond neer, waar +ze in een meisje veranderde. Zoo mooi was zij, dat men vergeefs naar haar gelijke +zou zoeken door het geheele koninkrijk. +</p> +<p></p> +<div class="figure p268width" id="p268"><img src="images/p268.jpg" alt="Streek dadelijk op den grond neer, waar ze in een meisje veranderde" width="492" height="720"><p class="figureHead">Streek dadelijk op den grond neer, waar ze in een meisje veranderde</p> +</div><p> +</p> +<p>De prins werd onmiddellijk doodelijk verliefd op zijn bezoekster en het mooie meisje +was volstrekt niet onwillig <span class="pageNum" id="pb266">[<a href="#pb266">266</a>]</span>om te blijven en met den jongeman te praten. Zoo verstreken een paar uren. Ten laatste +zei het meisje, dat zij niet langer mocht blijven. Zij dankte de prins voor de appels, +die haar zusters hadden geplukt; maar hij vroeg, of zij hem er althans een wilde geven +om mee naar huis te nemen. +</p> +<p>Het meisje glimlachte lieftallig en overhandigde hem twee appels, een voor hem zelf, +den anderen voor zijn vader, den koning. Toen veranderde zij weer in een pauwin, voegde +zich bij haar zusters en allen vlogen heen. +</p> +<p>Den volgenden morgen bracht de prins de twee appels naar zijn vader. De koning, die +zeer tevreden was, prees zijn zoon, en den volgenden nacht begaf de gelukkige prins +zich evenals den vorigen keer naar den boom en ’s morgens bracht hij weer twee appels +bij zijn vader. Toen dit verscheidene nachten gebeurd was, werden zijn twee broers +jaloersch, omdat zij niet instaat waren geweest te doen, wat hij had gedaan. Toen +bood een slechte, oude vrouw den ontevreden prinsen aan hun het geheim te openbaren. +Den volgenden avond sloop de oude vrouw zachtjes onder het bed van den jongen prins +en verborg zich daar. Spoedig daarop verscheen de prins en viel dadelijk evenals de +vorige keeren in slaap. Toen het middernacht was, zie! streken de pauwinnen als gewoonlijk +neer; acht gingen er op de takken van den appelboom zitten, maar de negende daalde +neer op het bed van den prins en veranderde dadelijk in een meisje. Toen de oude vrouw +deze vreemde gedaanteverwisseling zag, kroop zij zachtjes nader en sneed een lok van +het haar van het meisje af, waarop dit dadelijk opstond en weer in een pauwin veranderde +en met haar zusters verdween. Toen sprong de jonge prins op, verwonderd over het plotseling +vertrek van zijn geliefde, en keek overal rond. Hij zag de oude vrouw, sleurde haar +onder het bed vandaan en beval zijn knechts haar vast te binden aan de staarten van +vier paarden en haar zoo te dooden. +</p> +<p>Maar de pauwinnen kwamen nooit terug, tot groot <span class="pageNum" id="pb267">[<a href="#pb267">267</a>]</span>verdriet van den prins, die luid weenend uiting gaf aan zijn smart. +</p> +<p>Weenen beweegt geen enkelen berg, en eindelijk besloot de prins de wijde wereld in +te gaan, om zijn liefste te vinden en niet terug te keeren, voordat hij haar had gevonden. +Als een goed zoon vroeg hij toestemming aan zijn vader, die al zijn best deed, hem +van dit gewaagde plan af te brengen en hem een veel mooiere bruid beloofde uit zijn +uitgestrekt koninkrijk—want hij was er zeker van, dat elk meisje blij zou zijn zulk +een dapperen prins te trouwen. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4315"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins gaat op onderzoek <span class="corr" id="xd31e4318" title="Bron: gaat">uit</span>.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar al zijn vaderlijke raad was vergeefsch, zoodat de koning den prins tenslotte +toestond te doen, wat zijn hart verlangde en de bedroefde prins vertrok slechts van +een bediende vergezeld, om zijn liefste te zoeken. Nadat hij een langen tijd had gereisd, +kwam hij eindelijk aan den oever van een groot meer, waarbij een prachtig kasteel +stond, waarin een heel oude vrouw woonde, een koningin met haar eenige dochter. De +prins vroeg de bejaarde koningin smeekend: “Ik bid u, grootmoeder, vertel mij, wat +u weet van de negen gouden pauwinnen?” De koningin antwoordde: “O, mijn zoon, ik ken +deze pauwinnen heel goed, want zij komen elken dag om twaalf uur naar dit meer om +te baden. Maar deedt gij niet beter deze pauwinnen te vergeten en zoudt gij niet liever +naar dit mooie meisje zien. Zij is mijn eenige dochter en zal mijn rijkdommen en schatten +erven en gij kunt dan alles met haar deelen.” Maar de prins, die ongeduldig was om +de pauwinnen te vinden, luisterde niet eens naar de koningin. Toen de oude dame zijn +onverschilligheid zag, kocht zij zijn knecht om en gaf hem een blaasbalg, zeggende: +“Ziet gij dit? Indien gij morgen naar het meer gaat, blaas dan stilletjes achter in +den hals van uw meester, hij zal in slaap vallen en niet tegen de pauwinnen kunnen +spreken.” +<span class="pageNum" id="pb268">[<a href="#pb268">268</a>]</span></p> +<p>De ontrouwe knecht stemde er in toe om precies te doen, wat de koningin hem beval, +en toen zij naar het meer gingen, maakte hij van de eerste gunstige gelegenheid gebruik +om met den blaasbalg achter den hals van zijn armen heer te blazen, waarop de prins +in een zoo diepen slaap viel, dat hij wel een doode geleek. Spoedig daarna vlogen +de acht pauwinnen naar het meer, en de negende streek neer op het paard van den prins, +omhelsde hem en sprak: “Ontwaak lieveling! Word wakker, geliefde! O, doe het!” Helaas, +de arme prins bleef als dood. Toen verdwenen al de pauwinnen, nadat zij hadden gebaad. +</p> +<p>Kort na haar vertrek ontwaakte de prins en vroeg aan zijn knecht: “Wat is er gebeurd? +Zijn zij hier geweest?” De knecht antwoordde, dat zij er werkelijk waren geweest; +dat acht harer in het meer hadden gebaad, terwijl de negende hem geliefkoosd en gekust +had en beproefd had hem uit den slaap te wekken. Toen hij dit hoorde, was de prins +zoo boos, dat hij er bijna toe gekomen was om zich zelf te dooden. +</p> +<p>Den volgenden morgen gebeurde hetzelfde. Maar bij deze gelegenheid verzocht de pauwin +aan den knecht den prins te zeggen, dat zij den volgenden dag voor het laatst zou +terugkeeren. Toen de derde dag daagde, ging de prins weer naar het meer, en uit vrees +weer in te slapen, galoppeerde hij langs den oever, in plaats van langzaam stapvoets +te gaan. Maar zijn bedriegelijke knecht volgde hem dicht op de hielen en vond weer +gelegenheid den blaasbalg te gebruiken, en weer viel de prins in slaap. +</p> +<p>Kort daarna verschenen de pauwinnen; acht gingen zich als gewoonlijk baden, en de +negende streek neer op het paard van den prins, en beproefde hem te wekken. Zij omhelsde +hem en sprak aldus: “Word wakker, lieveling. Liefste, sta op! O, mijn ziel!” Maar +haar pogingen waren vruchteloos; de prins sliep, alsof hij dood was. Toen sprak zij +tot den knecht: “Als uw heer wakker wordt, zeg hem dan, dat hij den kop van den spijker +moet <span class="pageNum" id="pb269">[<a href="#pb269">269</a>]</span>afslaan; dan alleen zal hij in staat zijn mij weer te vinden.” +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, verdween de pauwin met haar zusters en nauwelijks waren zij +verdwenen, of de prins ontwaakte en vroeg aan zijn knecht: “Zijn zij er geweest?” +En de boosaardige man antwoordde: “Ja; zij, die neerstreek op uw paard, gaf mij bevel +u te zeggen, dat gij, indien gij haar terug wenscht te vinden, eerst den kop van den +spijker af moet slaan.” Toen de prins dit hoorde, haalde hij zijn zwaard uit de scheede +en sloeg zijn ontrouwen dienstknecht het hoofd af. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4333"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins zet zijn tocht voort.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nu hervatte de prins zijn pelgrimstocht alleen en na lang reizen kwam hij aan een +berg, waar hij een kluizenaar ontmoette, die hem gastvrij ontving. In den loop van +het gesprek vroeg de prins aan zijn gastheer, of hij iets wist omtrent de negen pauwinnen. +De kluizenaar antwoordde: “O, mijn zoon, gij zijt werkelijk gelukkig. God zelf heeft +u den rechten weg gewezen. Van hier tot haar woning is het maar een halve dagreis; +morgen zal ik u den weg wijzen.” +</p> +<p>De prins stond den volgenden morgen heel vroeg op, maakte zich gereed voor de reis, +dankte den kluizenaar voor het onderdak, dat hij hem gegeven had en vervolgde zijn +weg volgens de aanwijzingen, die hem verstrekt werden. Hij kwam aan een groote poort +en toen hij er door gegaan was, richtte hij zich naar rechts; tegen den middag zag +hij eenige witte muren. Dat verheugde hem buitengewoon. Toen hij aan het kasteel kwam, +vroeg hij den weg naar het paleis van de negen pauwinnen en voortgaande bereikte hij +het spoedig. Hij werd natuurlijk aangeroepen door de wacht, zijn naam werd gevraagd +en vanwaar hij kwam. Toen de koningin hoorde, dat hij gekomen was, was zij overstelpt +van vreugde en in een meisje veranderend, snelde zij naar de poort en bracht den prins +in het paleis. +<span class="pageNum" id="pb270">[<a href="#pb270">270</a>]</span></p> +<p>Er werd feest gevierd, en een groote vreugde heerschte, toen later hun huwelijksvoltrekking +werd gevierd, en na de bruiloft bleef de prins in het paleis en leefde daar in vrede. +</p> +<p>Op zekeren dag ging de koningin vergezeld van een bediende in het park van het paleis +wandelen; de prins bleef in het paleis. Vóór zij ging, gaf de koningin aan haar echtgenoot +de sleutels van twaalf kelders, waarbij zij sprak: “gij moogt in al de kelders gaan +op een na; ga onder geen voorwaarde in den twaalfden; ge moogt de deur zelfs niet +openen.<span class="corr" id="xd31e4342" title="Niet in bron">”</span> De vraag, wat er toch wel in den twaalfden kelder zou kunnen zijn, begon den prins +al spoedig te kwellen; en na den eenen kelder na den anderen te hebben geopend, stond +hij aarzelend voor den twaalfden. Wie aarzelt, is verloren, en zoo stak de prins eindelijk +den sleutel in het slot en het volgend oogenblik trad hij de verboden ruimte binnen. +In het midden van den vloer stond een reusachtig vat met drie sterke ijzeren hoepels +er omheen. Het spongat was open en daaruit klonk een gedempte stem, die zei: “Ik bid +u, broeder, geef mij een dronk water, anders sterf ik van dorst!” De prins nam een +glas water en goot het door het spongat; dadelijk daarop sprong een hoepel. Daarna +sprak de stem weer: “O, broeder, geef mij meer water, opdat ik niet van dorst omkom!” +De goedhartige prins ledigde een tweede glas in het vat en een tweede hoepel sprong +onmiddellijk stuk. Weer smeekte de stem: “O, broeder, geef mij nog een derde glas! +Ik verga nog van dorst!” De prins haastte zich aan den wensch van den onzichtbaren +spreker te voldoen, en nadat hij voor den derden keer water gegeven had, barstte de +derde hoepel. Het vat viel in stukken en een groote draak werkte er zich uit, stormde +door de deur en vloog de lucht in. Spoedig daarna ontmoette hij de koningin, die op +den terugweg naar het paleis was en hij voerde haar met zich mee. Vreeselijk ontdaan +deelde de bediende den prins mee, wat <span class="pageNum" id="pb271">[<a href="#pb271">271</a>]</span>gebeurd was en het nieuws trof hem als een donderslag. +</p> +<p>Een oogenblik was de prins als waanzinnig, maar daarna werd hij kalmer en besloot +zich opnieuw op weg te begeven, om zijn geliefde koningin te zoeken. Op zijn tochten +kwam hij aan een rivier, en liep langs den oever; in een kleine holte zag hij een +kleinen visch springen en moeite doen om er uit te komen. +</p> +<p>Toen de visch den prins zag, smeekte hij met deerniswekkende stem: “Wees mijn broeder-in-God! +Werp mij weer in de rivier; het kan zijn, dat de dag komt, waarop ik u van dienst +kan zijn! Maar zorg er voor een schubbe van mij te nemen en als gij in nood verkeert, +wrijf die dan zacht.” De prins nam den visch op, trok hem een schubbe uit en wierp +het arme dier in het water; daarna wikkelde hij de schubbe zorgvuldig in zijn zakdoek. +</p> +<p>Toen hij zijn weg vervolgde, zag hij een vos, die gevangen zat in een klem; het dier +sprak hem aan en zei: “Wees mijn broeder-in-God! Bevrijd mij, bid ik u uit dezen wreeden +klem, en ik zal u misschien nog eens van dienst zijn. Maar neem een haar van mijn +staart en als gij in nood verkeert, wrijf dat dan zacht!” De prins nam een haar uit +den staart van den vos en liet hem vrij. Hij trok verder en zag een wolf in een klem. +En de wolf smeekte hem met deze woorden: “Wees mijn broeder-in-God en verlos mij! +Het kan zijn, dat gij op zekeren dag mijn hulp noodig hebt; neem daarom een haar van +mijn vacht en mocht gij ooit mijn hulp noodig hebben, dan hebt gij maar zacht te wrijven!” +Ook dat deed de prins. +</p> +<p>Hoe vermoeid hij ook was, de prins vervolgde zijn weg. Eenige dagen later bevond hij +zich in de bergen. Daar ontmoette hij een man, tot wien hij zei: “O, mijn broeder-in-God! +Kunt gij mij den weg wijzen naar het kasteel van den koning der draken?” Gelukkig +had de man van dit kasteel gehoord en hij was instaat hem den weg te wijzen; hij lichtte +den prins ook nauwkeurig in over den duur van de reis. +<span class="pageNum" id="pb272">[<a href="#pb272">272</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4353"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De prins vindt zijn vrouw.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De prins dankte den vreemdeling en vervolgde zijn weg met nieuwen moed, totdat hij +aan de plaats kwam, waar de koning der draken woonde. Hij trad het kasteel stoutmoedig +binnen en vond er zijn vrouw; nadat zij aan hun vreugde over de ontmoeting uiting +hadden gegeven, overlegden zij, hoe zij zouden ontsnappen. Ten slotte namen zij vlugge +paarden uit de stallen, maar nauwelijks waren zij op weg, of de draak kwam terug. +Toen hij zag, dat de koningin ontsnapt was, overlegde hij met zijn strijdros: “Wat +raad je mij aan? Zullen wij eerst eten en drinken, of zullen wij hen dadelijk achtervolgen!” +Het paard antwoordde: “Laten we ons eerst verfrisschen, want we zullen hen stellig +vangen.” Na den maaltijd steeg de draak te paard en binnen enkele minuten bereikten +zij de vluchtelingen. Hij greep de koningin en sprak tot den prins: “Ga in vrede! +Voor dezen keer vergeef ik u, omdat gij mij bevrijd hebt uit den kelder: maar waag +het niet mijn pad nog eens te kruisen, want een tweeden keer zal ik u geen vergiffenis +schenken.” +</p> +<p>De arme prins aanvaardde treurig den terugweg, maar spoedig bemerkte hij, dat hij +zonder zijn vrouw niet zou kunnen leven. Wat het ook kosten mocht, hij moest een tweede +poging wagen om haar te redden. Hij keerde dus op zijn schreden terug en ging den +tweeden dag het kasteel weer binnen en vond zijn vrouw badende in tranen. Het was +duidelijk, dat zij een list te baat moesten nemen, indien zij wilden ontkomen aan +de magische macht van den drakenkoning, en nadat zij over de vraag hadden nagedacht, +zei de prins: “Als de draak vanavond thuis komt, vraag hem dan, vanwaar hij zijn paard +kreeg; mogelijk ben ik in staat mij een paard te verschaffen, dat even vlug is: dan +alleen zouden wij met kans op slagen een nieuwe poging om te ontvluchten kunnen wagen.” +Met deze woorden verliet hij zijn vrouw. Toen de drakenkoning terugkeerde, begon de +koningin hem te <span class="pageNum" id="pb273">[<a href="#pb273">273</a>]</span>liefkoozen en genoegelijk met hem te babbelen; eindelijk zei zij: “Wat bewonder ik +uw prachtig paard! Het is stellig geen gewoon ras! Waar hebt gij zulk een vlug ros +gevonden?” En de drakenkoning antwoordde: “O, zijns gelijke kan niemand krijgen. In +een zekeren berg woont een oude vrouw, die twaalf wonderpaarden in haar stallen heeft; +het zou niemand gemakkelijk vallen uit te maken, welk het edelste is! In een hoek +staat er echter een, dat oogenschijnlijk melaatsch is; maar het is feitelijk het beste +van den geheelen stal en hij, die zich zijn meester mag noemen, kan hooger rijden +zelfs dan de wolken. Mijn paard is een van die paarden. Eer iemand een er van kan +krijgen, moet hij de oude vrouw drie dagen dienen. Zij heeft een merrie en een veulen, +en wie haar knecht is, moet ze drie dagen en drie nachten verzorgen; indien hij erin +slaagt ze te bewaken en ze aan de oude vrouw terug te brengen, mag hij een paard uit +den stal kiezen. Maar indien de knecht niet goed op de merrie en het veulen past, +dan schiet hij er het leven bij in.<span class="corr" id="xd31e4360" title="Niet in bron">”</span> +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4362"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De oude vrouw en haar paarden.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen, toen de draak het kasteel had verlaten, kwam de prins en de +koningin vertelde, wat zij had vernomen. Na een haastig afscheid van zijn vrouw begaf +de prins zich met allen spoed naar den berg en nadat hij de vrouw had gevonden, sprak +hij: “God helpe u, grootmoeder!” +</p> +<p>En zij beantwoordde den groet: “Dat God ook u helpe, mijn zoon! Welke goede wind voerde +u hierheen, en wat verlangt gij?” Hij antwoordde: “Ik zou u graag dienen!” Waarop +de oude vrouw sprak: “Zeer goed, mijn zoon! Indien gij met goed gevolg drie dagen +en drie nachten waakt over mijn merrie en haar veulen, dan zal ik u beloonen met een +paard, dat gij zelf uit mijn stallen moogt kiezen; maar indien gij ze niet zorgvuldig +bewaakt, dan moet ge sterven.” +<span class="pageNum" id="pb274">[<a href="#pb274">274</a>]</span></p> +<p>Toen bracht zij den prins op het binnenplein, waar hij dicht bij elkaar vele staken +in het rond zag staan en op elk der staken op een na zag hij een menschelijk hoofd. +De eene staak riep voortdurend: “Geef mij een hoofd, o grootmoeder! Geef mij een hoofd!” +De oude vrouw zei: “Dit zijn alle hoofden van hen, die mij hebben gediend; zij slaagden +er niet in mijn merrie en haar veulen goed te bewaken; daarom moesten zij met hun +hoofd betalen!” Maar de prins werd niet bang door hetgeen hij zag en hij nam de voorwaarde +van de oude vrouw aan. +</p> +<p>Toen de avond daalde, steeg hij op de merrie en reed op haar naar het weiland; het +veulen volgde. Hij bleef op de merrie zitten, maar tegen middernacht dommelde hij +wat in en viel eindelijk vast in slaap. Toen hij wakker werd, zag hij tot zijn groote +ontsteltenis, dat hij op een boomstronk zat en den teugel van de merrie in zijn hand +hield. Hij sprong er af en begon dadelijk naar het bedriegelijke dier te zoeken. Spoedig +kwam hij aan een rivier; die herinnerde hem aan den kleinen visch en nadat hij de +schubbe uit zijn zakdoek had genomen, begon hij haar zacht tusschen zijn vingers te +wrijven en zie, onmiddellijk verscheen de visch en vroeg: “Wat scheelt er aan, mijn +broeder-in-God?” De prins antwoordde: “Mijn merrie is gevlucht en ik weet niet, waar +ik haar moet zoeken!” En de visch antwoordde: “Zie, hier is zij; zij heeft zich veranderd +in een visch en haar veulen in een kleinen visch! Sla eens met den teugel op het water +en roep: ‘Doora! Merrie van de oude vrouw!’ ” +</p> +<p>De prins deed, wat hem werd gezegd en dadelijk kwamen de merrie en het veulen uit +het water; hij deed de merrie den teugel weer aan, steeg te paard en reed naar huis; +het jonge veulen draafde zijn moeder achterna. De oude vrouw bracht zonder een woord +te spreken wat voedsel voor den prins en nam de merrie mee naar den stal, sloeg haar +met een pook en zei: “Heb ik je niet gezegd je bij de visschen te voegen.” De merrie +antwoordde: “Ik <span class="pageNum" id="pb275">[<a href="#pb275">275</a>]</span>ben bij de visschen geweest, maar de visschen zijn zijn vrienden en zij hebben mij +aan hem verraden.” Daarop zei de oude vrouw: “Vannacht gaat gij bij de vossen!” +</p> +<p>Toen de avond daalde, steeg de prins weer op de merrie en reed naar het veld; het +veulen volgde zijn moeder. Weer besloot hij in het zadel te blijven zitten en de wacht +te houden, maar tegen middernacht werd hij weer overvallen door den slaap en weer +merkte hij niet, wat er om hem gebeurde. Toen hij den volgenden morgen ontwaakte, +zie! Hij zat op een boomstronk en hield den teugel vast. Dit verontrustte hem zeer, +en hij keek overal rond. Maar hoe hij ook zocht, hij kon geen spoor van de merrie +en haar veulen vinden. Toen herinnerde hij zich zijn vriend den vos, en hij nam het +haar van den vossestaart uit zijn zakdoek en hij wreef dat zacht tusschen zijn vingers. +</p> +<p>Onmiddellijk stond de vos voor hem. “Wat scheelt er aan, mijn broeder-in-God?” vroeg +hij. De prins klaagde over zijn ongeluk en zei, dat hij zijn merrie kwijt was en niet +wist, hoe hij haar weer opvangen kon. De vos stelde hem spoedig gerust: “De merrie +is bij ons; zij heeft zich veranderd in een vos en haar veulen in een jongen vos. +Sla een keer met den teugel op den grond en roep: ‘Doora! Merrie van de oude vrouw!’ ” +Hij deed aldus en zie! De merrie en het veulen verschenen voor hem. Hij deed haar +den teugel aan, steeg op en toen hij thuiskwam, gaf de oude vrouw hem voedsel, bracht +de merrie naar den stal en sloeg haar met den pook, terwijl zij zei: “Waarom heb je +je niet in een vos veranderd, jij ongehoorzaam schepsel?” De merrie verzette zich +echter en zei: “Ik heb mij in een vos veranderd; maar de vossen zijn zijn vrienden, +daarom verraadden zij mij!” Hierop zei de oude vrouw: “Den volgenden keer ga je naar +de wolven!” +</p> +<p>Toen de avond viel, ging de prins op weg met de merrie, en weer herhaalde zich dezelfde +geschiedenis. Den volgenden morgen zat hij weer op een boomstronk en <span class="pageNum" id="pb276">[<a href="#pb276">276</a>]</span>nu riep hij den wolf. Deze zei: “De merrie van de oude vrouw is bij ons; zij heeft +de gedaante van een wolvin aangenomen en het veulen die van een jong wolfje; sla den +grond eens met den teugel en roep: ‘Doora! Merrie van de oude vrouw!’ ” De prins deed, +wat de wolf hem aanried en de merrie verscheen weer voor hem met het veulen achter +zich. +</p> +<p>Hij steeg weer op en ging naar het huis van de oude vrouw. Bij zijn aankomst was zij +bezig een maaltijd te bereiden. Nadat zij voedsel voor hem had neergezet, bracht zij +de merrie naar den stal en sloeg haar met een pook. “Heb ik je niet gezegd naar de +wolven te gaan, jij ellendig schepsel?” schold zij. Maar weer verzette de merrie zich +en zei: “Ik ging naar de wolven, maar ook zij zijn zijn vrienden en zij hebben mij +verraden!” Toen ging de vrouw terug naar het huis en de prins zei tegen haar: “Nu, +grootmoeder, ik geloof, dat ik u eerlijk heb gediend; nu hoop ik, dat gij mij zult +geven, wat gij mij beloofd hebt!” De oude vrouw antwoordde: “O, mijn zoon, waarlijk, +een belofte moet men houden! Kom mee naar den stal; daar staan twaalf paarden; gij +moogt daaruit het paard kiezen, dat u het best aanstaat.” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4381"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De keus van den prins.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daarop zei de prins vastbesloten: “Wel, waarom zou ik lastig in mijn keus zijn? Geef +mij het melaatsche paard, dat daar in den hoek staat.” De oude vrouw deed al haar +best er hem van af te houden dat leelijke paard te nemen. Zij sprak: “Waarom zijt +gij zoo dwaas een melaatschen knol te nemen, terwijl gij het mooiste paard kunt hebben?” +Maar de prins bleef bij zijn keus: “Geef mij liever dat, hetwelk ik koos, zooals wij +overeen gekomen zijn!” +</p> +<p>Toen de oude vrouw zag, dat hij niet te overreden was, gaf zij toe, en de prins nam +afscheid en voerde zijn paard mee. Toen zij aan een bosch kwamen, roskamde en verzorgde +hij het paard en zijn huid glansde als zuiver goud. <span class="pageNum" id="pb277">[<a href="#pb277">277</a>]</span>Daarna steeg hij op en het paard, dat als een vogel vloog, bracht hem in enkele seconden +bij het kasteel van den drakenkoning. +</p> +<p>De prins ging dadelijk binnen en begroette de koningin met de woorden: “Haast u, alles +is gereed voor onze vlucht!” De koningin was gereed, en binnen enkele minuten spoedden +zij zich heen, snel als de wind op den rug van het wondervolle paard. +</p> +<p>Kort nadat zij waren vertrokken, kwam de drakenkoning thuis en toen hij bemerkte, +dat de koningin weer verdwenen was, sprak hij de volgende woorden tegen zijn paard: +“Wat zullen wij doen? Zullen wij ons eerst verfrisschen, of zullen wij de vluchtelingen +dadelijk achtervolgen?” +</p> +<p>Hierop antwoordde het paard: “Gij kunt doen, wat gij wilt, maar wij zullen hen nooit +inhalen!” +</p> +<p>Toen hij dit hoorde, wierp de drakenkoning zich dadelijk op zijn paard en in een oogenblik +waren zij weg. Na een poosje keek de prins om en zag den drakenkoning op eenigen afstand +achter zich. Hij zette zijn paard aan, maar dit zei: “Wees niet bevreesd. Het is volstrekt +niet noodig harder te loopen.” De drakenkoning naderde meer en meer; zoo dichtbij +kwam hij, dat zijn paard in staat was met zijn broeder te spreken. “O, lieve broeder, +ga wat langzamer, ik smeek het u, anders zal ik omkomen, zoo houd ik het niet uit!” +Maar het paard van den prins antwoordde: “Neen, waarom zijt gij ook zoo dwaas dat +monster te dragen? Werp uw hoeven in de hoogte en gooi hem tegen een rots, en kom +dan met mij mee!” Bij deze woorden schudde het paard van den drakenkoning den kop, +kromde den rug en sloeg de hoeven zoo verwoed omhoog, dat zijn ruiter tegen een rots +werd geworpen en dood liggen bleef. Toen het dit zag, stond het paard van den prins +stil. Zijn broeder kwam aandraven en daar steeg de koningin toen op. Zoo kwamen zij +gelukkig in haar eigen land, waar zij in grooten voorspoed verder leefden en regeerden. +<span class="pageNum" id="pb278">[<a href="#pb278">278</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.10" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e462">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het vogelmeisje.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was eens een koning, die een eenigen zoon had, dien hij, toen hij opgegroeid was, +uitzond om een geschikte vrouw te zoeken. De prins begaf zich op reis; maar ofschoon +hij de geheele wereld rondreisde, slaagde hij er niet in een bruid te vinden. Ten +slotte, toen zijn beurs en zijn geduld uitgeput waren, besloot hij te sterven en opdat +er geen spoor van hem zou achterblijven, klom hij op een hoogen berg met het voornemen +zich van den top naar beneden te werpen. Hij was op het punt zich van den hoogsten +top te storten, toen een stem deze geheimzinnige woorden uitte: “Wacht! wacht! O man! +Dood u zelf niet, voor de driehonderdvijfenzestig in een jaar om zijn!” +</p> +<p>De prins beproefde tevergeefs te ontdekken, vanwaar de stem kwam. Daar hij niemand +zag, vroeg hij: “Wie zijt gij, die tegen mij spreekt? Laat u zien! Indien gij wist, +hoe groot mijn verdriet is, dan zoudt gij mij zeker niet trachten te weerhouden!” +Daarop verscheen een oud man, met haren zoo wit als sneeuw en hij zei tot den ongelukkigen +prins: “Ik weet heel goed, hoe gij lijdt; luister naar mij. Ziet gij gindschen hoogen +heuvel?” De zoon van den koning antwoordde: “Ja stellig.” “Heel goed,” vervolgde de +oude man, “daar zit dag en nacht op een en dezelfde plek, op den top van dien heuvel, +een oude vrouw met gouden haren; zij houdt een vogel op haar schoot. Hij, die dien +vogel kan bemachtigen, is de gelukkigste man op aarde. Maar indien gij uw geluk wilt +beproeven, moet gij omzichtig te werk gaan; gij moet de oude vrouw stilletjes naderen +en voordat zij u ziet, moet gij haar bij de haren vatten. Indien zij u ziet, voordat +gij haar gegrepen hebt, dan verandert gij oogenblikkelijk in een steen, gelijk al +met zoo vele jonge mannen gebeurd is, die gij daar in den vorm van blokken marmer +zult zien staan!” +</p> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4401"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De oude heks.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de prins deze woorden hoorde, dacht hij na. <span class="pageNum" id="pb279">[<a href="#pb279">279</a>]</span>“Het is mij alles om het even; ik zal gaan en als ik er in slaag haar te grijpen, +des te beter voor mij; en mocht zij mij zien, voordat ik haar grijp, dan kan ik toch +niet meer dan sterven, wat ik toch reeds van plan was te doen.” Hij dankte dus den +ouden man en ging opgeruimd verder om zijn geluk te beproeven. Weldra beklom hij den +anderen heuvel en zag de oude vrouw, die hij van achteren heel behoedzaam naderde. +Gelukkig werd de oude vrouw zoo in beslag genomen door het spelen met den vogel, dat +de prins heel dicht bij kon komen zonder opgemerkt te worden. Toen sprong hij plotseling +naar voren en greep haar bij de gouden haren. Hierop begon zij zoo hard te gillen, +dat de berg, als door een aardbeving bewogen, schudde. Maar de moedige prins hield +haar stevig vast. Toen riep de oude vrouw uit: “Laat mij los, en vraag, wat gij maar +wenscht!” En de prins antwoordde: “Ik zal u loslaten, indien gij mij dien vogel geeft, +en indien gij dadelijk al de jonge mannen weer in het leven terugroept, die gij hebt +betooverd.” De oude vrouw was genoodzaakt zijn eisch in te willigen en zij gaf den +vogel. Daarna blies zij van haar lippen een blauwen wind naar de versteende gestalten, +waardoor zij onmiddellijk weer levende menschen werden. De edele prins kuste den vogel +in zijn handen van blijdschap, waarop deze in een buitengewoon mooi meisje veranderde, +dat de toovenares naar het scheen behekst had, om jonge mannen tot zich te lokken +en een afschuwelijk lot te bereiden. +</p> +<p></p> +<div class="figure p278width" id="p278"><img src="images/p278.jpg" alt="Gelukkig werd de oude vrouw zoo in beslag genomen door het spelen met den vogel" width="494" height="720"><p class="figureHead">Gelukkig werd de oude vrouw zoo in beslag genomen door het spelen met den vogel</p> +</div><p> +</p> +<p>De prins was zoo ingenomen met zijn gezellin, dat hij onmiddellijk verliefd op haar +werd. Toen zij van de plaats weggingen, gaf het meisje hem een stok, waarmee hij, +naar zij zei, alles zou kunnen doen, wat hij wenschte. Dadelijk verlangde de prins +de middelen te bezitten om te reizen, zooals het een prins en zijn verloofde betaamt; +hij sloeg met den stok op een rots en onmiddellijk stroomde er een vloed van goudstukken +uit, waarvan zij zooveel namen, als zij voor de reis noodig hadden. Toen zij aan <span class="pageNum" id="pb280">[<a href="#pb280">280</a>]</span>een rivier kwamen, raakte de prins het water aan met zijn stok en een pad ontstond, +waarover zij droogvoets konden gaan. Een eindje verder werden zij aangevallen door +een troep wolven, maar de prins verdedigde zijn bruid met zijn stok en een voor een +veranderden de wolven in mieren. +</p> +<p>En nog veel meer avonturen beleefden zij. Eindelijk bereikten zij veilig het huis +van den prins. Toen trouwden zij en leefden verder gelukkig. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.11" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e473">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Liegen om een weddenschap.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren dag zond een vader zijn zoon naar den molen met koren, dat gemalen moest +worden. Toen hij vertrok, waarschuwde zijn vader hem het koren niet te malen in een +molen, waar hij een baardeloos man<a class="noteRef" id="xd31e4420src" href="#xd31e4420">6</a> mocht aantreffen. +</p> +<p>Toen de jongen eindelijk aan een molen kwam, was hij dus teleurgesteld daar een baardeloos +man aan te treffen. +</p> +<p>“God zegene u, Baardelooze!” groette de jongen. +</p> +<p>“Dat God u helpe!” antwoordde de molenaar. +</p> +<p>“Mag ik mijn koren hier malen?” vroeg de jongen. +</p> +<p>“Ja, waarom niet?” antwoordde de man zonder baard, “mijn koren zal spoedig gemalen +zijn, dan kunt gij dat van u malen, zoolang gij wilt.” +</p> +<p>Maar de jongen herinnerde zich de waarschuwing van zijn vader, verliet dezen molen, +en ging naar een anderen, verder de beek op. Baardeloos nam echter wat graan, koos +een korteren weg, zoodat hij den tweeden molen het eerst bereikte en begon ook daar +zijn koren te malen. Toen de jongen er aankwam en zag, dat de molenaar weer een baardeloos +man was, haastte hij zich naar een derden molen; maar weer spoedde Baardeloos er zich +heen langs een korter pad en kwam er voor den jongen aan. Hetzelfde herhaalde zich +bij den vierden molen, zoodat <span class="pageNum" id="pb281">[<a href="#pb281">281</a>]</span>de jongen tot de gevolgtrekking kwam, dat alle molenaars mannen zonder baard waren. +Hij zette daarom zijn zak neer en wachtte tot het koren van Baardeloos gemalen was +op zijn beurt. Toen al zijn koren gemalen was, zei Baardeloos: “Luister, mijn jongen! +Laten wij een brood bakken van uw koren.” +</p> +<p>De jongen had het bevel van zijn vader niet vergeten om zich niet in te laten met +molenaars zonder baard, maar toen hij geen voorwendsel vond om het verzoek af te wijzen +nam hij het voorstel aan. Nu nam Baardeloos al het meel, vermengde het met water, +dat de jongen hem bracht, en maakte aldus een heel groot brood. Daarna stookten zij +den oven en bakten het brood, dat zij, toen het gereed was, tegen den muur plaatsten. +</p> +<p>Toen zei de molenaar: “Luister, mijn jongen! Indien wij dit brood nu met ons tweeën +deelden, zou er voor ieder van ons te weinig zijn. Laten wij elkaar daarom verhalen +vertellen en wie den grootsten leugen vertelt, zal het geheele brood voor zich alleen +hebben.” +</p> +<p>De jongen dacht een oogenblik na, en daar hij geen anderen uitweg zag, nam hij den +voorslag aan en zei: “Heel goed, maar gij moet beginnen.” +</p> +<p>Toen vertelde Baardeloos verschillende verhalen, totdat hij geheel uitgeput was. Toen +zei de jongen: “Wel, mijn waarde Baardeloos, het is jammer, dat u in het geheel niets +meer weet, want wat gij gezegd hebt, is werkelijk niets; luister maar, en ik zal u +de volle waarheid vertellen.” +</p> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4437"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Het verhaal van den jongen.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">“In mijn jonge dagen, toen ik een oud man was, bezaten wij vele bijenkorven; ik placht +de bijen elken morgen te tellen; dat was makkelijk genoeg, maar wat ik nooit kon klaar +spelen, dat was het tellen van de bijenkorven. Nu, op zekeren morgen, toen ik de bijen +telde, was ik ten hoogste verbaasd, toen ik merkte, dat de beste bij ontbrak. Ik zadelde +daarom een haan, steeg er op, en <span class="pageNum" id="pb282">[<a href="#pb282">282</a>]</span>begaf mij op weg om mijn bij te zoeken. Ik vond eindelijk haar spoor bij het zeestrand +en zag, dat zij de zee over gestoken was. Ik besloot haar te volgen. Toen ik het water +over was, bemerkte ik, dat een boer de bij had gevangen; hij ploegde met haar zijn +land en was voornemens er gierst op te zaaien. Ik riep toen: ‘Dat is mijn bij! Hoe +komt gij er aan?’ En de ploeger antwoordde: ‘Broeder, indien dit werkelijk uw bij +is, kom dan hier en neem haar!’ Ik ging er dus heen en hij gaf mij mijn bij terug +en een zak vol gierst bovendien voor de diensten, die mijn bij hem had bewezen. Ik +nam den zak op mijn rug en legde het zadel van den haan op de bij. Daarna steeg ik +op en leidde den haan achter mij aan, opdat die wat zou kunnen uitrusten. Toen ik +de zee weer overstak, ging een van de koorden van mijn zak los en al de gierst stroomde +in het water. Toen ik den overkant had bereikt, was het reeds nacht. Daarom stapte +ik af en liet de bij los om te kunnen grazen; wat den haan betreft, hem maakte ik +dicht bij mij vast en gaf hem wat hooi. Daarna legde ik mij te slapen. Hoe groot was +mijn verbazing, toen ik den volgenden morgen opstond, en zag, dat wolven gedurende +den nacht mijn bij hadden verslonden, en de honig over de vallei verspreid lag; het +was een laag, die tot de knieën reikte en tot aan de enkels op de heuvels. Ik wist +me geen raad om den honig te verzamelen. Toen herinnerde ik mij, dat ik een kleinen +bijl bij mij had. Ik ging dus naar de bosschen om een dier te vangen, teneinde een +zak van zijn huid te maken. Toen ik het bosch bereikte, zag ik twee herten op een +poot dansen; ik haalde mijn bijl te voorschijn, kapte hun eenigen poot af en greep +ze beiden. Van deze twee herten stroopte ik drie huiden af, maakte van elk een zak +en verzamelde daar al den honig in. Daarna laadde ik de zakken op den haan en begaf +mij weer op weg om thuis te komen. Toen ik thuis kwam, merkte ik, dat mijn vader pas +geboren was en ik kreeg bevel naar den hemel te gaan om wat heilig water te <span class="pageNum" id="pb283">[<a href="#pb283">283</a>]</span>halen. Ik wist niet, hoe ik daar komen moest, maar toen ik over het geval nadacht, +herinnerde ik mij de gierst, die in de zee was gevallen. Ik ging naar de plaats terug +en zag, dat het koren tot aan den hemel was gegroeid, want de plaats, waar het gevallen +was, was nogal vochtig. Ik klom dus langs een van de stengels omhoog. Toen ik den +hemel bereikt had, was de gierst intusschen rijp geworden en een engel oogstte het +graan, bakte er een brood van en at dat op met wat warme melk. Ik groette hem en zei: +‘God zegene u!’ De engel antwoordde: ‘Dat God u helpe!’ en hij gaf mij wat heilig +water. Op mijn terugweg bemerkte ik, dat het hevig had geregend en de zee zoo hoog +was gestegen, dat ze mijn gierst had meegevoerd! Ik maakte mij bezorgd en vroeg mezelf +af, hoe ik nu weer op de aarde terug zou komen. Eindelijk herinnerde ik mij, dat ik +lang haar had; het was zoo lang, dat het tot den grond reikte, als ik rechtop stond; +als ik zat, kwam het tot mijn ooren. Nu, ik nam mijn mes en sneed het eene haar na +het andere af en bond ze aan elkaar, terwijl ik er langs naar beneden ging. De duisternis +overviel mij echter, voordat ik den grond bereikte en ik besloot daarom een grooten +knoop te leggen en daarop den nacht door te brengen! Maar wat moest ik beginnen zonder +vuur? De tondeldoos had ik bij mij, maar ik had geen hout. Plotseling herinnerde ik +mij, dat ik in mijn vestjeszakje een naainaald had. Ik vond ze, spleet ze doormidden +en maakte een groot vuur, dat mij heerlijk verwarmde. Toen legde ik mij te slapen. +Terwijl ik sliep, zengde ongelukkigerwijs de vlam het haar, en hals over kop viel +ik op den grond, en daar zonk ik tot aan mijn gordel in de aarde. Ik liep overal rond +om te zien, hoe ik er uit zou kunnen komen en toen ik merkte, dat ik stevig ingegraven +zat, liep ik hard naar huis om een spade te halen. Ik kwam terug en groef mij zelf +uit. Zoodra ik <span class="corr" id="xd31e4445" title="Bron: bevijd">bevrijd</span> was, nam ik het heilige water weer op en ging naar huis. Toen ik aankwam, waren <span class="pageNum" id="pb284">[<a href="#pb284">284</a>]</span>er maaiers aan het werk op het veld. Het was zoo’n warme dag, dat ik vreesde, dat +de menschen zouden doodbranden en riep hen toe: ‘Waarom brengt gij onze merrie niet +hier, die twee dagreizen lang is, en een halven dag breed en op wier rug groote wilgenboomen +groeien; zij zou wat schaduw kunnen geven op de plaats, waar gij werkt?’ Mijn vader, +die dit hoorde, bracht snel de merrie en de maaiers werkten nu in de schaduw voort. +Toen nam ik een kruik, om water te halen. Bij de put gekomen zag ik, dat het water +bevroren was. Daarom nam ik mijn hoofd af en brak het ijs stuk, vulde de kruik en +bracht het water bij de maaiers. Toen zij mij zagen, vroegen zij mij: ‘Waar is uw +hoofd?’ Ik hief mijn hand op, en tot mijn groote verbazing zat mijn hoofd niet op +mijn schouders. Toen eerst bedacht ik, dat ik het bij de put had laten liggen. Ik +ging dadelijk terug, maar bemerkte, dat een vos mij voor was geweest en bezig was +mijn hoofd te verslinden. Ik naderde langzaam en gaf het beest een zoo krachtigen +schop, dat het van angst een klein boekje liet vallen. Dit raapte ik op, opende het +en vond er deze woorden in geschreven: ‘Het geheele brood is voor u, en Baardeloos +zal er niets van meehebben!’ ” +</p> +<p></p> +<div class="figure p284width" id="p284"><img src="images/p284.jpg" alt="Het heele brood is voor u" width="489" height="720"><p class="figureHead">Het heele brood is voor u</p> +</div><p> +</p> +<p>Met deze woorden nam de jongen het brood en maakte zich uit de voeten. Wat Baardeloos +betreft, hij was sprakeloos van verbazing en bleef den jongen met open mond nastaren. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.12" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e485">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het meisje, dat wijzer is dan de tsaar.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Lang geleden leefde er een oude man, die in een armoedige hut woonde. Hij bezat slechts +een ding in de wereld en dat was een dochter, die zoo verstandig was, dat zij zelfs +haar ouden vader kon onderrichten. +</p> +<p>Op zekeren dag ging de man naar den tsaar om te bedelen en de tsaar, verbaasd over +zijn beschaafde manieren, vroeg hem, wie hem geleerd had zoo goed te spreken. Hij +vertelde den tsaar, waar hij woonde en dat het zijn <span class="pageNum" id="pb285">[<a href="#pb285">285</a>]</span>dochter was, die hem geleerd had zoo welsprekend te zijn. +</p> +<p>“En van wie ontving uw dochter haar onderricht?” vroeg de tsaar. +</p> +<p>“God en onze armoede hebben haar zoo wijsgemaakt,” antwoordde de arme man. +</p> +<p>Daarop gaf de tsaar hem dertig eieren en zei: “Breng deze aan uw dochter en beveel +haar er kuikens uit te voorschijn te doen komen. Indien zij dit met goed gevolg volbrengt, +zal ik haar rijke geschenken geven, maar indien zij faalt, zult gij gemarteld worden.” +</p> +<p>De arme man ging weenende terug naar zijn hut en vertelde alles aan zijn dochter. +Het meisje zag dadelijk, dat de eieren, die de tsaar gezonden had, gekookt waren, +en verzocht haar vader zich ter ruste te leggen, terwijl zij overlegde, wat haar te +doen stond. Toen de oude man sliep, vulde het meisje een pot met water en kookte eenige +boonen. +</p> +<p>Den volgenden morgen wekte zij haar vader en verzocht hem een paar ossen voor den +ploeg te spannen en langs den weg te gaan ploegen, waar de tsaar voorbij zou komen. +“Als gij hem ziet komen”, zei zij, “neem dan een handvol boonen, en terwijl gij zaait +moet gij roepen: ‘Gaat voort, ossen, en dat God geve, dat de gekookte boonen ontkiemen!’ +Als de tsaar dan vraagt: ‘Hoe kunt gij van gekookte boonen vruchten verwachten?’ Moet +gij hem antwoorden: ‘Evengoed als men van gekookte eieren kuikens kan krijgen!’ ” +</p> +<p>De oude man deed, zooals zijn dochter hem zei en ging heen om te ploegen. Toen hij +den tsaar zag, nam hij een handvol boonen en riep uit: “Gaat voort, ossen! En dat +God geve, dat de gekookte boonen ontkiemen!” +</p> +<p>Toen de tsaar dit hoorde, liet hij zijn rijtuig stilstaan en zei tegen den man: “Maar +arme man, hoe kunt gij verwachten, dat gekookte boonen vrucht dragen?” +</p> +<p>“Even goed als gekookte eieren kuikens kunnen voortbrengen,” antwoordde de op het +oog eenvoudige, arme man. +<span class="pageNum" id="pb286">[<a href="#pb286">286</a>]</span></p> +<p>De tsaar lachte en ging verder, maar hij had den ouden man herkend en vermoedde, dat +zijn dochter hem het antwoord in den mond had gegeven. Hij zond daarom dienaren uit +om den boer in zijn tegenwoordigheid te brengen. Toen de oude man kwam, gaf de tsaar +hem een bos vlas en zei: “Neem dit en maak daarvan al de zeilen, die noodig zijn voor +een schip; indien gij het niet doet, zult gij uw leven verliezen.” +</p> +<p>De arme man nam het vlas met de grootste vrees aan en ging in tranen badende naar +huis om zijn dochter te vertellen, welke nieuwe opdracht hij gekregen had. Dit verstandige +meisje stelde hem gerust en zei, dat hij maar kalm moest zijn en dat zij wel een plan +zou beramen. Den volgenden morgen gaf zij haar vader een klein stukje hout en verzocht +hem er mede naar den tsaar te gaan met het verzoek daarvan al de noodige werktuigen +om te spinnen en te weven te laten maken, opdat hij in staat zou zijn het bevel van +Zijne Majesteit uit te voeren. De oude man gehoorzaamde en toen de tsaar het buitengewone +verzoek hoorde, was hij ten hoogste verbaasd over de schranderheid van het meisje, +en om niet door haar overtroffen te worden, nam hij een klein glas, zeggende: “Neem +dit kleine glas mee naar uw dochter en zeg haar, dat zij er de zee mee moet ledigen, +zoodat er droog land komt, waar nu zee is.” +</p> +<p>De oude man ging met een bezwaard hart naar huis, om dit aan zijn dochter te vertellen. +Maar het meisje stelde hem weer gerust, en den volgenden morgen gaf zij hem een pond +werk, zeggende: “Breng dit naar den tsaar en zeg, dat ik de zee zal droog maken, indien +hij met dit werk de bronnen van alle rivieren verstopt.” +</p> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4476"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De tsaar stuurt om het meisje.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De vader ging terug naar den tsaar en zei hem, wat zijn dochter had voorgezegd en +de tsaar, die nu inzag, dat het meisje verstandiger was dan hij zelf, gaf bevel, <span class="pageNum" id="pb287">[<a href="#pb287">287</a>]</span>dat zij voor hem gebracht zou worden. Toen zij verscheen, vroeg de tsaar haar: “Kunt +gij raden, wat op den grootsten afstand gehoord kan worden?” En het meisje antwoordde: +“Uwe Majesteit, er zijn twee dingen: de donder en de leugen kunnen op den grootsten +afstand gehoord worden!” +</p> +<p>De verbaasde tsaar greep naar zijn baard, en zich tot zijn hovelingen wendende, riep +hij uit: “Raadt eens, wat mijn baard waard is?” Eenigen zeiden zooveel, weer anderen +zooveel; maar het meisje zei tegen den tsaar, dat geen van zijn hovelingen goed had +geraden. “De baard van Uwe Majesteit is evenveel waard als drie zomerregens,” zei +zij. De tsaar, die verbaasder dan ooit was, zei: “Het meisje heeft goed geraden!” +</p> +<p>Toen vroeg hij haar zijn vrouw te willen worden, want “ik heb u lief” zei hij. Het +meisje was verliefd geworden op den tsaar; zij neeg diep voor hem en sprak: “Gij doorluchtige +Majesteit! Laat het zijn, gelijk gij verlangt! Maar ik verzoek Uwe Majesteit eigenhandig +op een stuk perkament te schrijven, dat zoo Uwe Majesteit zelf of een uwer hovelingen +ontevreden op mij is en ik dientengevolge uit uw paleis verbannen zou worden, het +mij toegestaan is dat mee te nemen, waar ik het meest van houd.” +</p> +<p>De tsaar stemde daar met vreugde in toe, schreef de verklaring en hechtte er zijn +zegel aan. +</p> +<p>Eenige jaren gingen gelukkig voorbij, maar er kwam eindelijk een dag, waarop de tsaar +zich beleedigd voelde door de tsarina en hij sprak toornig: “Gij zult mijn vrouw niet +langer zijn; ik beveel u het paleis te verlaten!” +</p> +<p>De tsarina antwoordde gehoorzaam: “O, zeer doorluchtige tsaar, ik zal gehoorzamen; +sta mij toe nog een nacht in het paleis te vertoeven en morgen zal ik vertrekken.” +</p> +<p>Hierin stemde de tsaar toe. +</p> +<p>Dien avond mengde de tsarina eenige kruiden in den wijn en gaf den beker aan den tsaar, +terwijl zij zei: “Drink, o zeer roemruchtige tsaar! En wees vol moed! Ik zal <span class="pageNum" id="pb288">[<a href="#pb288">288</a>]</span>heengaan, maar geloof mij, ik zal gelukkiger zijn dan toen ik u den eersten keer ontmoette!” +</p> +<p>Nadat de tsaar had gedronken, viel hij in slaap. Toen zette de tsarina, die een koets +in gereedheid had gehouden, den tsaar er in en voerde hem weg naar de hut van haar +vader. +</p> +<p>Toen de tsaar den volgenden morgen wakker werd en zag, dat hij in een hut was, riep +hij uit: “Wie bracht mij hierheen?” +</p> +<p>“Ik deed het,” antwoordde de tsarina. +</p> +<p>De tsaar werd boos en zei: “Hoe hebt gij dat durven doen? Heb ik u niet gezegd, dat +gij niet langer mijn vrouw zijt?” +</p> +<p>In plaats van te antwoorden, haalde de tsarina het perkament te voorschijn en hij +stond met stomheid geslagen. +</p> +<p></p> +<div class="figure p288width" id="p288"><img src="images/p288.jpg" alt="Hij kon geen woord uitbrengen" width="492" height="720"><p class="figureHead">Hij kon geen woord uitbrengen</p> +</div><p> +</p> +<p>Toen sprak de tsarina: “Zooals gij ziet, gij hebt mij beloofd, dat ik, indien ge mij +uit het paleis bandet, mee mocht nemen, wat mij het liefste was!” +</p> +<p>Toen hij dit hoorde, keerde de liefde van den tsaar voor zijn gade terug; hij nam +haar in zijn armen en samen keerden zij naar het paleis terug. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.13" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e496">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Goede daden zijn onvergankelijk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er leefden eens een man en een vrouw, die een zoon hadden. Toen de jongen opgroeide, +deden zijn ouders hun best hem een goede opvoeding te geven, die hem van nut zou zijn +in zijn verdere leven. Hij was een goede, kalme jongen en bovenal vreesde hij God. +Nadat hij zijn studiën voltooid had, vertrouwde zijn vader hem een galei toe, die +beladen was met verschillende goederen, waarmee hij handel kon drijven in verre landen. +Zoodoende zou hij de steun van zijn ouders worden op hun ouden dag. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4507"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De eerste reis.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zijn eerste reis ontmoette hij op zekeren dag een Turksch schip, waarin hij hoorde +schreien. Hij riep de <span class="pageNum" id="pb289">[<a href="#pb289">289</a>]</span>zeelieden op het Turksche schip toe: “Ik bid u, zeg mij, waarom er zoo’n verdriet +aan boord van uw schip is!” En zij antwoordden: “Wij hebben veel slaven, die in verschillende +deelen der wereld gevangen zijn genomen en die wij geketend hebben. Zij zijn het, +die schreien en jammeren.” Daarop zei de jongeman: “Ik verzoek u, o broeders, vraagt +aan uw kapitein, of hij mij wil toestaan de slaven te koopen voor een som geld?” De +zeelieden riepen hun kapitein, die bereid was te onderhandelen en ten slotte gaf de +jongeman zijn schip met de geheele lading aan den Turk in ruil voor zijn schip met +slaven. +</p> +<p>De jongeman vroeg aan elken slaaf, vanwaar hij kwam; hij gaf aan allen de vrijheid +terug en zei, dat ieder naar zijn eigen land mocht terugkeeren. +</p> +<p>Onder de slaven was een oude vrouw, die een zeer mooi meisje aan den arm hield. Toen +hij vroeg, vanwaar zij kwamen, antwoordde de oude vrouw schreiende: “Wij komen van +een veraf gelegen land. Dit jonge meisje is de eenige dochter van den tsaar; ik heb +haar groot gebracht van haar kindsheid af. Op een ongelukkigen dag wandelde zij in +de tuinen van het paleis en dwaalde af naar een eenzame plek, waar drie vervloekte +Turken haar zagen en grepen. Zij begon te gillen en ik, die toevallig in de nabijheid +was, snelde toe, om haar te helpen, maar helaas, ik kon haar niet redden en de Turken +voerden ons beiden mee en brachten ons aan boord van deze galei.” Toen smeekten de +goede verzorgster en het schoone meisje den jongeman, daar zij den weg naar hun eigen +land niet kenden en ook de middelen om terug te keeren niet bezaten, haar met zich +mee te nemen. En hiertoe was hij bereid; ja, hij was dadelijk verliefd geworden op +de prinses, en nu trouwde hij het arme meisje, dat geen tehuis had, en keerde met +haar en de oude vrouw naar huis terug. +</p> +<p>Bij hun aankomst vroeg zijn vader, waar zijn galei en de lading was en hij vertelde +hem, hoe hij de slaven had <span class="pageNum" id="pb290">[<a href="#pb290">290</a>]</span>vrijgekocht en hun de vrijheid had hergeven. “Dit meisje” zei hij, “is de dochter +van een tsaar, en deze oude vrouw is haar verzorgster; daar zij niet naar haar land +konden terugkeeren, nam ik haar mee en ik heb het meisje getrouwd.” Daarover was zijn +vader zeer verstoord, en hij zei: “O, dwaze zoon, wat hebt gij gedaan? Waarom hebt +gij zoo dom zonder mijn toestemming over mijn eigendom beschikt?” En hij joeg hem +het huis uit. +</p> +<p>Gelukkig voor den jongeman bood een goede buurman hem gastvrijheid aan—en ook zijn +vrouw en haar oude verzorgster; hij woonde langen tijd in de buurt, en poogde telkens, +geholpen door zijn moeder en vele vrienden zijn vader te bewegen hem vergiffenis te +schenken. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4520"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De tweede reis.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na eenigen tijd liet zijn vader zich vermurwen en ontving zijn zoon weer in zijn huis +met zijn jonge vrouw en haar verzorgster. Spoedig daarna kocht hij een tweede galei, +grooter en mooier dan de eerste en laadde die vol koopwaren, waarmede zijn zoon groote +winsten zou kunnen behalen, indien hij het tenminste verstandig aanlegde. +</p> +<p>De jongeman zeilde weg met dit nieuwe schip; hij liet zijn vrouw en haar verzorgster +in de woning zijner ouders achter en spoedig kwam hij aan een stad, waar hij een droevig +schouwspel zag. Hij zag soldaten bezig arme boeren te grijpen en in de gevangenis +te werpen en hij vroeg: “Waarom, broeders, zijt gij zoo wreed tegen deze arme lieden?” +En de soldaten antwoordden: “Omdat zij de belasting aan den tsaar niet hebben betaald.” +De jongeman ging dadelijk naar den officier en zei: “Zeg mij asjeblieft, hoeveel deze +arme lieden betalen moeten.” De officier noemde hem de verschuldigde som en zonder +aarzeling verkocht de jongeman zijn schip met lading en al en voldeed de schulden +van al de gevangenen. Nu keerde hij naar huis terug, en voor zijn vader neerknielende, +verhaalde hij, wat er gebeurd was en bad om zijn vergiffenis. +<span class="pageNum" id="pb291">[<a href="#pb291">291</a>]</span></p> +<p>Maar dezen keer was de woede van zijn vader buitengewoon en hij joeg hem zijn huis +uit. +</p> +<p>Wat kon de ongelukkige zoon doen in dit nieuwe verdriet? Hoe kon hij bedelen, hij, +wiens ouders zoo welgesteld waren? Weer wendden oude vrienden der familie hun invloed +bij zijn vader aan en drongen er op aan, dat hij medelijden zou hebben met zijn zoon +en hem weer ontvangen, “want”, zeiden zij, “het is zeker, dat zijn lijden hem verstandiger +heeft gemaakt en dat hij nooit meer zoo dwaas zal doen.” Eindelijk zwichtte zijn vader, +nam hem weer in huis en rustte een derde galei uit, veel grooter en mooier dan de +eerste twee. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4528"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De derde reis.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De jonge man was meer dan blij met zijn geluk en het portret van zijn geliefde vrouw +liet hij op het roer van zijn schip schilderen en dat van de oude verzorgster op den +achtersteven. +</p> +<p>Nadat al de toebereidselen voor zijn reis getroffen waren, nam hij afscheid van zijn +ouders, zijn vrouw en de andere leden van de familie en lichtte het anker. Nadat hij +eenigen tijd gezeild had, kwam hij aan een groote stad, waar een tsaar woonde; hij +liet het anker vallen en kanonschoten lossen, om de stad te begroeten. Tegen den avond +zond de tsaar een van zijn ministers uit, om te hooren, wie de vreemdeling was en +vanwaar hij kwam en hem mede te deelen, dat zijn heer den volgenden morgen om negen +uur een bezoek aan de galei zou brengen. De minister was verbaasd op het roer het +portret te zien van de keizerlijke prinses, die hem, toen zij nog een kind was, door +den tsaar ten huwelijk was beloofd—en op den achtersteven dat van de oude verzorgster; +hij maakte echter geen opmerking en vertelde niemand, wat hij had gezien. Om negen +uur den volgenden morgen kwam de tsaar aan boord van de galei in gezelschap van zijn +ministers, en toen hij al pratende met den kapitein op het dek heen <span class="pageNum" id="pb292">[<a href="#pb292">292</a>]</span>en weer liep, zag ook hij het portret van het meisje, dat op het roer geschilderd +was en dat van de oude vrouw op den achtersteven en hij herkende dadelijk de trekken +van zijn eenige dochter en haar verzorgster, die door de Turken gevangen genomen waren. +Dadelijk koesterde hij de hoop, dat zijn geliefd kind nog leefde en gezond was, maar +hij was zoo aangedaan, dat hij er niet over spreken dorst. Hij beheerschte zich zooveel +mogelijk en noodigde den kapitein uit dien middag om twee uur in zijn paleis te komen; +hij was voornemens hem dan te ondervragen en hoopte, dat zijn hartewensch vervuld +zou worden. +</p> +<p>Precies om twee uur verscheen de kapitein in het paleis en de tsaar begon hem dadelijk +op omslachtige manier te ondervragen over het meisje, wier portret hij op het roer +van zijn galei had gezien. Was zij een van zijn bloedverwanten en zoo ja, in welken +graad? Hij was ook nieuwsgierig naar de oude vrouw, wier portret op den achtersteven +was geschilderd. +</p> +<p>De jonge kapitein giste dadelijk, dat de tsaar de vader moest zijn van zijn vrouw, +en hij vertelde hem woord voor woord al zijn avonturen, waarbij hij niet verzuimde +mee te deelen, dat hij, toen hij hoorde, dat het jonge meisje en haar verzorgster +den weg naar haar land vergeten waren, medelijden met haar had gehad en later het +meisje had getrouwd. Toen de tsaar dit hoorde, riep hij uit: “Dat meisje is mijn eenig +kind en de oude vrouw haar verzorgster; spoed u en breng mijn dochter hier, opdat +ik haar nog eens zie, voordat ik sterf. Breng uw ouders en uw geheele familie ook +hier; uw vader zal mijn broeder zijn en uw moeder mijn zuster, want gij zijt mijn +zoon en de erfgenaam van mijn kroon. Ga en verkoop al uw bezittingen en kom, opdat +wij gelukkig samen in mijn paleis kunnen leven!” Toen riep hij de tsarina, zijn vrouw, +en al zijn ministers, opdat zij het heugelijk nieuws zouden hooren, en er heerschte +groote vreugde aan het hof. +</p> +<p>Daarna gaf de tsaar den kapitein een prachtig schip <span class="pageNum" id="pb293">[<a href="#pb293">293</a>]</span>en verzocht hem zijn eigen galei achter te laten. De jongeman was natuurlijk heel +dankbaar, maar hij zei: “O, doorluchtige tsaar! Mijn ouders zullen mij niet gelooven, +indien gij mij niet een van uw ministers als getuige meegeeft.” Daarop gaf de tsaar +als zijn metgezel voor de reis den minister mee, wien hij zijn dochter ten huwelijk +had beloofd. +</p> +<p>De vader van den kapitein was zeer verbaasd zijn zoon zoo spoedig te zien terugkeeren +en met zulk een prachtig schip. Toen vertelde de jongeman aan zijn vader en de anderen +alles, wat hem was overkomen en de keizerlijke minister bevestigde zijn woorden. Toen +de prinses den minister zag, riep zij blijde uit: “Ja waarlijk, alles wat hij gezegd +heeft, is waar; dit is de minister van mijn vader, die mijn bruigom had moeten worden.” +Toen verkochten de man en zijn familie al hun eigendommen en gingen aan boord van +het schip. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4542"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De verraderlijke minister.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nu was de minister een slecht man, en hij beraamde een plan om den jongen echtgenoot +der prinses te dooden, opdat hij haar zou kunnen trouwen en eens tsaar worden. Op +een avond, toen de jongeman zich op het dek bevond, voegde hij zich bij hem om met +hem te praten. De kapitein had een rein geweten, en dacht aan geen kwaad, zoodat hij +geheel onvoorbereid was, toen de minister hem greep en over boord wierp. Het schip +zeilde snel; het was onmogelijk het in te halen en hij bleef hoe langer hoe meer achter. +Het was nog een geluk, dat het dicht bij het land gebeurde en hij spoedig door de +golven op het strand geworpen werd. Maar helaas! Dit land was slechts een kale, onbewoonde +rots. +</p> +<p>Intusschen was de minister terug geslopen naar zijn hut en toen den volgenden morgen +gemerkt werd, dat de kapitein verdwenen was, begonnen allen te weenen en te jammeren, +en vermoedden, dat hij in den nacht over <span class="pageNum" id="pb294">[<a href="#pb294">294</a>]</span>boord was gevallen en verdronken. Zijn familie was ontroostbaar, vooral zijn vrouw, +die hem zeer lief had. Toen zij aan het paleis van den tsaar kwamen en vertelden, +dat de jonge man verdronken was, rouwde het geheele hof met hen. +</p> +<p>Gedurende vijftien dagen was de ongelukkige schoonzoon van den tsaar veroordeeld tot +hongerlijden; hij kon zich alleen voeden met het schaarsche gras, dat op het rotsige +eilandje groeide. Zijn huid werd gebruind door de felle zon, en zijn kleeren werden +vuil en kwamen vol scheuren, zoodat niemand hem herkend zou hebben. Op den ochtend +van den vijftienden dag had hij het geluk een ouden man op het strand te zien, die +op een stok leunde en bezig was met visschen. Hij riep den ouden man dadelijk aan +en smeekte hem hulp te verleenen om van de rots af te komen. De oude visscher zei: +“Ik zal u helpen, als gij mij wilt betalen!” “Hoe kan ik u betalen; ik heb slechts +deze havelooze plunje en niets meer?” +</p> +<p>“O, wat dat betreft,” antwoordde de oude man, “gij kunt een schuldbekentenis schrijven +en onderteekenen, waarbij gij mij belooft de helft te zullen geven van hetgeen gij +ooit zult bezitten.” Deze belofte deed de jongeman met vreugde. Toen haalde de oude +man schrijfgereedschap te voorschijn en de jongeman onderteekende de overeenkomst, +waarna zij beiden in de visschersboot van den ouden man wegzeilden naar het vasteland. +Daarna trok de jongeman als een bedelaar van huis tot huis en van dorp tot dorp op +bloote voeten, verbrand en hongerig. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4551"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De terugkomst van den jongeman.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na een reis van dertig dagen, bracht zijn goed gesternte hem naar de stad van den +tsaar en hij zette zich met den staf in de hand bij de poorten van het paleis neer; +nog altijd droeg hij zijn trouwring aan zijn vinger, waarop zijn naam en die van zijn +vrouw gegraveerd was. De bedienden van den tsaar hadden medelijden met hem; <span class="pageNum" id="pb295">[<a href="#pb295">295</a>]</span>zij boden hem een nachtverblijf in het paleis aan en gaven hem een deel van hun eigen +maal. Den volgenden morgen ging hij naar den tuin van het paleis, maar de tuinman +kwam en joeg hem weg, waarbij hij hem toevoegde, dat de tsaar en zijn familie spoedig +voorbij zouden komen. Hij verwijderde zich en ging in een hoek op het gras zitten, +tot hij plotseling de tsaar met zijn eigen vader en moeder zag loopen en zijn geliefde +vrouw arm in arm met zijn vijand, den minister. Hij maakte zich niet dadelijk bekend, +en de tsaar en zijn gevolg gingen voorbij en gaven hem aalmoezen. Hij strekte zijn +hand uit om ze te ontvangen en toen trok de trouwring aan zijn vinger de aandacht +der prinses. Zij herkende dien dadelijk, maar het was ongelooflijk, dat de bedelaar +haar echtgenoot kon zijn en zij zei tegen hem: “Geef mij uw hand, opdat ik uw ring +kan zien!” De minister trachtte dit te verhinderen, maar de prinses sloeg geen acht +op hem, en zij bekeek den ring en zag, dat haar eigen naam en dien van haar echtgenoot +er in gegraveerd waren. Haar hart was zeer ontroerd, maar zij deed haar best om haar +aandoening niet te toonen en zei niets. Bij de terugkomst in het paleis ging zij naar +haar vader en vertelde hem, wat zij had gezien. “Laat u hem, alsjeblieft, voor u komen; +dan kunnen wij onderzoeken, hoe hij in het bezit van den ring komt!” De tsaar zond +onmiddellijk een bediende om den bedelaar te halen. Het bevel werd dadelijk uitgevoerd, +en toen de vreemdeling verscheen, vroeg de tsaar hem zijn naam, van waar hij kwam +en hoe hij den ring had verkregen. De ongelukkige jonge man kon zijn vermomming niet +langer handhaven, hij vertelde dus aan den tsaar, wie hij was en verder al de avonturen, +die hij had beleefd, sedert de minister hem verraderlijk in de zee geworpen had! “Zie!” +zei hij ten laatste: “de genade van onzen Heer heeft mij terug gebracht bij mijn ouders +en mijn vrouw.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p296width" id="p296"><img src="images/p296.jpg" alt="Geef mij uw hand, opdat ik uw ring kan zien" width="495" height="720"><p class="figureHead">Geef mij uw hand, opdat ik uw ring kan zien</p> +</div><p> +</p> +<p>Bijna buiten zich zelf van vreugde liet de tsaar de ouders van den jongeman komen +en deelde hun het goede <span class="pageNum" id="pb296">[<a href="#pb296">296</a>]</span>nieuws mede. Wie is in staat de vreugde uit te drukken van het bejaarde paar, toen +zij hun zoon herkenden. De woorden ontbreken ons de vreugde te beschrijven, die het +geheele hof vervulde. De bedienden maakten welriekende baden voor den jongeman gereed +en brachten hem prachtige gewaden. De tsaar beval, dat hij als tsaar gekroond zou +worden en gedurende verscheidene dagen waren er schitterende feesten, waaraan heel +de stad deelnam; ieder zong, danste en richtte feestmalen aan. De oude tsaar beval +den slechten minister voor zijn schoonzoon te verschijnen, opdat deze naar eigen goeddunken +over hem zou beslissen. Maar de jonge tsaar had een vriendelijk hart; hij vergaf hem +dus op voorwaarde, dat hij het rijk onmiddellijk zou verlaten en gedurende zijn regeering +nooit meer zou terugkeeren. +</p> +<p>De nieuwe tsaar had ternauwernood het bewind aanvaard, of de oude visscher, die hem +van het rotsachtig eiland had gered, vroeg bij hem toegelaten te worden. De tsaar +ontving zijn bevrijder dadelijk, die daarop zijn geschreven belofte te voorschijn +haalde. “Heel goed, oude man,” zei de tsaar: “nu ben ik heerscher, maar ik zal even +trouw mijn woord houden, alsof ik een bedelaar was, die maar weinig te deelen heeft; +laten wij dus mijn bezittingen in twee gelijke deelen verdeelen.” De tsaar nam nu +de boeken en begon de steden te verdeelen; telkens, als hij een naam noemde, zei hij: +“dit is voor u”—en dan “dit is voor mij.” Zoo teekende hij alles op een kaart aan, +totdat het geheele czarenrijk tusschen hen beiden was verdeeld, van de grootste stad +tot de kleinste hut. +</p> +<p>Toen de tsaar gereed was, sprak de oude man: “Neem alles terug! Ik ben geen man van +deze wereld; ik ben een engel van God, die mij zond om u te redden voor uw goede daden. +Regeer nu en wees gelukkig, en dat gij lang moogt leven in volkomen voorspoed!” Na +deze woorden verdween hij plotseling, en de jonge tsaar regeerde nog vele jaren gelukkig +en voorspoedig. +<span class="pageNum" id="pb297">[<a href="#pb297">297</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.14" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e508">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Hij, wien God helpt, kan niemand kwaad doen.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er leefden eens een man en een vrouw en zij waren gezegend met drie zoons. De jongste +was de knapste en hij had een beter hart dan zijn broers, die hem een dwaas vonden. +Toen de drie broers den mannelijken leeftijd hadden bereikt, gingen zij samen naar +hun vader en vroegen toestemming om te trouwen. De vader was verlegen met dien plotselingen +wensch van zijn zoons en zei, dat hij eerst met zijn vrouw over het antwoord wilde +overleggen. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4573"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De eerste tocht.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eenige dagen later riep de man zijn zoons bij zich en zei hun, dat zij naar de naburige +stad moesten gaan om werk te zoeken. “Hij, die mij de mooiste reisdeken brengt, krijgt +van mij toestemming om het eerst te trouwen,” zei hij. +</p> +<p>De broeders gingen op weg naar de naburige stad. Onderweg begonnen de twee oudste +broers den gek te steken met den jongsten; zij bespotten zijn eenvoud en eindelijk +noodzaakten zij hem een anderen weg te nemen. +</p> +<p>Verlaten door zijn boosaardige broers, bad de jongeman tot God hem bij te staan. Eindelijk +kwam hij aan een meer, aan welks versten oever een prachtig kasteel lag. Het kasteel +behoorde aan een tiranniek en wreed prins, die lang geleden was gestorven. De jonge +prinses was buitengewoon schoon, en menig aanzoek om haar hand had zij reeds gehad. +Zij, die aanzoek deden, werden steeds gastvrij ontvangen, maar als zij naar hun kamers +gingen, verscheen onveranderlijk de gestorven heer van het kasteel als een vampier +en worgde hen. +</p> +<p>Toen de jongste broer aan het strand stond, en zich afvroeg, hoe hij het meer zou +oversteken, zag de prinses hem vanuit haar venster en zij gaf een knecht dadelijk +bevel de boot te nemen en den jongeman bij haar te brengen. Toen hij verscheen, was +hij wel wat verlegen, maar het edele meisje stelde hem met eenige vriendelijke woorden +<span class="pageNum" id="pb298">[<a href="#pb298">298</a>]</span>gerust—want hij maakte werkelijk een goeden indruk op haar en zij hield van hem op +het eerste gezicht. Zij vroeg hem, vanwaar hij kwam en waarheen hij dacht te gaan, +en de jonge man vertelde haar, wat zijn vader hem en zijn broers had opgedragen. +</p> +<p>Toen de prinses dit hoorde, zei zij tot den jongeman: “Gij zult vannacht hier blijven +en morgen zullen wij zien, wat wij kunnen doen om u te helpen.” +</p> +<p>Nadat zij het avondeten hadden gebruikt, geleidde de prinses haar gast naar een groene +kamer en voor zij hem “goeden nacht” wenschte, zei zij: “Dit is uw kamer. Word niet +bang, als vannacht iets ongewoons mocht gebeuren; verontrust u er niet over.” +</p> +<p>Daar hij een eenvoudige jongen was, kon hij niet eens zijn oogen sluiten, zoo was +hij onder den indruk van al het moois om hem heen. +</p> +<p>Plotseling, tegen middernacht, hoorde hij een groot geraas. Onder het rumoer door +hoorde hij duidelijk een geheimzinnige stem fluisteren: “Deze jongeling zal den prinselijken +kroon erven; niemand kan hem kwaad doen!” De jongen nam zijn toevlucht tot een ernstig +gebed, en toen de dag begon te grauwen, stond hij veilig en gezond op. +</p> +<p>Toen de prinses wakker werd, zond zij een bediende om den jongeman in haar tegenwoordigheid +te leiden; deze was uiterst verbaasd hem nog levend aan te treffen; dat was de prinses +ook en iedereen in het kasteel. +</p> +<p>Na het ontbijt gaf de prinses aan haar gast een prachtige reisdeken en zei: “Breng +deze deken aan uw vader en indien hij nog wat anders verlangt, hebt ge slechts terug +te keeren.” De jongeman dankte zijn schoone gastvrouw en nam met een diepe buiging +afscheid van haar. Toen hij thuiskwam, vond hij zijn beide broeders daar reeds; zij +lieten hun vader de dekens zien, die zij hadden meegebracht. Toen de jongste de zijne +uitspreidde, waren zij verbaasd en riepen uit: “Hoe zijt gij in het bezit gekomen +<span class="pageNum" id="pb299">[<a href="#pb299">299</a>]</span>van zulk een kostbare deken; die moet ge gestolen hebben!” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4591"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De tweede tocht.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eindelijk zei de vader om hen te kalmeeren: “Gaat nog eens de wereld in en hij, die +mij een ketting terug brengt, lang genoeg om er ons huis negen keer mee te omspannen, +zal mijn toestemming hebben om het eerst te trouwen!” Aldus slaagde de vader er in +zijn zoons tevreden te stellen. De twee oudste broers gingen hun eigen weg en de jongste +haastte zich terug naar de prinses. Toen hij aankwam, vroeg zij hem: “Wat heeft uw +vader u nu bevolen te doen?” En hij antwoordde: “Ieder onzer moet trachten een ketting +mee te brengen, lang genoeg om ons huis negen maal te omspannen.” De prinses heette +hem weer welkom en na het souper wees zij hem een gele kamer en zei: “Er zal vannacht +weer iemand komen om u bang te maken; maar gij moet geen aandacht aan hem schenken +en morgen zullen wij zien, wat wij voor u kunnen doen.” +</p> +<p>En ja, omstreeks middernacht kwamen er een menigte geesten rond zijn bed dansen en +maakten een vreeselijk geraas, maar hij volgde den raad der prinses en bleef kalm +en rustig. Den volgenden morgen kwam er weer een bediende, om hem voor de prinses +te geleiden en na het ontbijt gaf zij hem een mooie doos. Zij zei: “Neem deze doos +mee naar uw vader en als hij nog wat anders wenscht, dan hebt gij slechts terug te +keeren.” +</p> +<p>De jongeman dankte haar en nam afscheid. Weer bemerkte hij, dat zijn broers voor hem +waren thuisgekomen met hun kettingen, maar de hunne waren niet lang genoeg, zelfs +niet om het huis een keer te omspannen, en zij waren ten zeerste verbaasd, toen hun +jongste broer uit de doos, die de prinses hem had gegeven een reusachtigen gouden +ketting haalde van de vereischte lengte. Verteerd door jaloezie riepen zij uit: “Gij +zult den goeden naam van onze familie te schande maken, want dezen ketting moet gij +gestolen hebben!” +<span class="pageNum" id="pb300">[<a href="#pb300">300</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4599"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De derde tocht.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eindelijk zond de vader, moe van hun gekrakeel, hen weer weg, zeggende: “Gaat; laat +ieder uwer zijn liefste meebrengen en ik zal u toestemming geven te trouwen.” Daarop +gingen de twee oudste broers vroolijk naar de meisjes, die zij liefhadden en de jongste +spoedde zich weer naar de prinses om haar den wensch van zijn vader over te brengen. +Toen zij hoorde, wat deze verlangde, zei de prinses: “Gij moet een derden nacht hier +doorbrengen en dan zullen wij zien, wat wij doen kunnen.” +</p> +<p>Na samen het souper gebruikt te hebben, bracht zij hem in een roode kamer. Gedurende +den nacht hoorde hij weer een geluid, waarbij het bloed haast stolde van angst en +in de duisternis fluisterde een geheimzinnige stem: “Deze jongeman staat op het punt +zich mijn bezittingen en mijn kroon toe te eigenen!” Hij werd aangevallen door spoken +en vampiers en uit zijn bed gesleept; maar wat er ook gebeurde, hij volhardde in het +gebed en God redde hem. +</p> +<p></p> +<div class="figure p300width" id="p300"><img src="images/p300.jpg" alt="Maar wat ook gebeurde, hij volhardde in het gebed" width="496" height="720"><p class="figureHead">Maar wat ook gebeurde, hij volhardde in het gebed</p> +</div><p> +</p> +<p>Toen hij den volgenden morgen voor de prinses verscheen, wenschte zij hem geluk met +zijn dapperheid en zei hem, dat hij haar liefde had gewonnen. De jongeman was overstelpt +van geluk en ofschoon hij het geheim van zijn liefde eigener beweging nooit geopenbaard +zou hebben, beminde ook hij de prinses. Een barbier werd geroepen om het uiterlijk +van den jongeman te verzorgen en een kleermaker om hem als prins te kleeden. Toen +dit gedaan was, ging het paar naar de kapel van het kasteel en zij werden getrouwd. +</p> +<p>Eenige dagen later reden zij naar het dorp van den jongeman en toen zij voor zijn +woning stil hielden, hoorden zij veel vreugde en muziek, waaruit zij opmaakten, dat +de beide broers hun huwelijksfeest vierden. De jongere broer klopte aan de poort en +toen de vader kwam, herkende hij zijn zoon niet in den rijk uitgedosten prins, die +voor hem stond. Hij was verbaasd, dat zulke aanzienlijke <span class="pageNum" id="pb301">[<a href="#pb301">301</a>]</span>gasten hem een bezoek zouden brengen en nog meer, toen de prins zei: “Goede man, wilt +ge ons voor den nacht gastvrijheid verleenen?” De vader antwoordde: “Heel graag, maar +wij vieren juist feest in ons huis, en ik ben bang, de deze eenvoudige lieden u met +hun gezang en muziek zullen storen.” Hierop zei de jonge prins: “O, neen, ik zou het +prettig vinden de boeren te zien feestvieren, en mijn vrouw zal het nog prettiger +vinden!” +</p> +<p>Nu gingen zij het huis binnen en terwijl de gastvrouw diep voor hen neeg, zei de prins +tegen haar: “Wat moet u gelukkig zijn, dat ge uw beide zoons op denzelfden dag getrouwd +ziet!” De vrouw zuchtte. “Ach,” zei zij, “aan den eenen kant beleef ik vreugde, aan +den anderen kant verdriet; ik had een derden zoon, die ook de wereld in is gegaan +en wie weet, welk onheil hem is overkomen.” +</p> +<p>Na een poos vond de prins gelegenheid zijn oude kamer binnen te gaan, en een van zijn +oude pakken kleeren over zijn prinselijk gewaad aan te trekken. Daarna keerde, hij +naar de kamer terug, waar het feestmaal was gereed gezet en bleef achter de deur staan. +Heel gauw zagen zijn beide broers hem en zij riepen uit: “Zie eens hier, vader, daar +is u veel geprezen zoon, die heenging en stal als een dief!” De vader wendde zich +om en toen hij den jongeman zag, riep hij uit: “Waar zijt gij zoo lang geweest en +waar is uw liefste?” +</p> +<p>Toen sprak de jongste zoon: “Maak mij geen verwijten, het gaat mij even goed als u!” +Onder het spreken legde hij zijn oude kleeren af en zijn prinselijk gewaad kwam te +voorschijn. Daarna deed hij zijn verhaal en stelde zijn vrouw aan zijn ouders voor. +</p> +<p>De broers drukten nu hun spijt uit over hun gedrag en de prins schonk hun grootmoedig +vergiffenis, waarna zij elkaar omhelsden; het feestmaal werd voortgezet en gedurende +dagen werd er feest gevierd. Ten slotte verdeelde de jonge prins onder zijn vader +en broeder groote stukken van zijn nieuwe landen en zij leefden allen lang en gelukkig +met elkaar. +<span class="pageNum" id="pb302">[<a href="#pb302">302</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.15" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e519">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Dieren als vrienden en als vijanden.<a class="noteRef" id="xd31e4622src" href="#xd31e4622">7</a></h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eens, heel lang geleden, leefde er in een ver verwijderd land een jong edelman, die +zoo buitengewoon arm was, dat zijn geheele bezitting bestond in een oud kasteel, een +fraai paard, een trouwen hond en een goed geweer. +</p> +<p>Deze edelman besteedde al zijn tijd met jagen en schieten en leefde uitsluitend van +de opbrengst van de jacht. +</p> +<p>Op zekeren dag besteeg hij zijn welverzorgd paard en reed naar het naburige woud, +als gewoonlijk vergezeld van zijn trouwen hond. Toen hij in het bosch kwam, steeg +hij af, maakte zijn paard stevig vast aan een jongen boom en ging toen diep het struikgewas +in om het wild op te sporen. De hond rende een eind voor zijn meester uit, en het +paard bleef geheel alleen rustig staan grazen. Nu gebeurde het, dat een hongerige +vos voorbij kwam, en toen hij zag, hoe goed gevoed en verzorgd het paard er uit zag, +bleef hij staan om hem te bewonderen. Langzamerhand kwam hij zoo onder de bekoring +van het prachtige paard, dat hij zich in het gras neerlegde om het gezelschap te houden. +</p> +<p>Eenigen tijd daarna kwam de jongeman uit het bosch terug en droeg een hert, dat hij +gedood had. Hij was buitengewoon verbaasd een vos naast zijn paard te zien liggen. +Hij hief dus zijn geweer op met het plan hem te dooden; maar de vos rende recht op +hem toe en zei: “Dood mij niet! Neem mij mee; ik zal u trouw dienen. Ik zal op uw +mooi paard passen, als gij in het bosch zijt.” +</p> +<p>De vos zag er zoo deerniswaardig uit, dat de edelman medelijden met hem kreeg en op +zijn voorstel inging. Daarop steeg hij te paard, legde het hert, dat hij geschoten +had, voor zich en reed naar zijn oude kasteel, op de hielen gevolgd door zijn hond +en zijn nieuwen dienstknecht, den vos. +<span class="pageNum" id="pb303">[<a href="#pb303">303</a>]</span></p> +<p>Toen de jonge edelman zijn avondeten gereed maakte vergat hij niet den vos een behoorlijk +aandeel te geven en deze wenschte zich zelf geluk, wijl hij waarschijnlijk nooit meer +hongerig zou zijn, tenminste niet, zoolang hij zulk een ervaren jager diende. +</p> +<p>Den volgenden morgen ging de edelman weer op de jacht; de vos vergezelde hem ook nu. +Toen de jongeman afsteeg en als gewoonlijk zijn paard aan een boom vastbond, legde +de vos zich dicht bij het paard neer om het gezelschap te houden. +</p> +<p>Nu kwam er, terwijl de jager diep het bosch in was om naar wild te zoeken, een hongerige +beer naar de plaats, waar het paard was vastgebonden en ziende hoe heerlijk vet het +was, rende hij er heen om het te dooden. Daarop sprong de vos op en verzocht den beer +het paard geen kwaad te doen. Hij voegde er aan toe, dat hij, als hij honger had, +slechts behoefde te wachten, totdat zijn meester terugkwam uit het bosch en dan, hij +was er zeker van, zou zijn heer hem ook meenemen naar zijn kasteel en voedsel geven +en voor hem zorgen, zooals hij voor zijn paard, zijn hond en voor hemzelf zorgde. +</p> +<p>De beer dacht er eenigen tijd over na, heel wijs en diep, en besloot eindelijk den +raad van den vos op te volgen. Hij ging daarom rustig naast het paard liggen en wachtte +op den terugkeer van den jager. Toen de jonge edelman uit het bosch kwam, was hij +ten zeerste verbaasd een grooten beer bij zijn paard te zien en na het hert, dat hij +geschoten had, van zijn schouders te hebben laten vallen, hief hij zijn geweer op +en was op het punt het beest te schieten. Maar de vos liep hard naar den jager toe +en smeekte hem het leven van den beer te sparen en hem ook in zijn dienst te nemen. +Daartoe besloot de edelman; en nadat hij zijn paard had bestegen, reed hij terug naar +zijn kasteel, gevolgd door den hond, den vos en den beer. +</p> +<p>Den volgenden morgen, toen de jongeman weer met <span class="pageNum" id="pb304">[<a href="#pb304">304</a>]</span>zijn hond naar het bosch was gegaan, en de vos en de beer rustig bij het paard lagen, +sprong een hongerige wolf, die het paard zag, uit het kreupelhout om het te dooden. +Maar de vos en de beer snelden op hem toe en verzochten hem het dier geen kwaad te +doen. Zij vertelden hem aan welk een goeden meester het behoorde en dat hij er zeker +van kon zijn, als hij maar wilde wachten, dat ook hij in dienst genomen en goed verzorgd +zou worden. De wolf, hoe hongerig hij ook was, meende, dat ’t het best was hun raad +op te volgen en hij ging bij hen in het gras liggen, totdat hun meester uit het bosch +kwam. +</p> +<p>Gij kunt u voorstellen, hoe verbaasd de jonge edelman was, toen hij een afschuwelijken, +grooten wolf bij zijn paard zag liggen! +</p> +<p>Maar toen de vos hem het geval had verklaard, stemde hij er in toe den wolf ook in +zijn dienst te nemen. Zoo gebeurde het, dat hij dien dag naar huis reed, gevolgd door +den hond, den vos, den beer en den wolf. Daar zij allen hongerig waren, was het hert, +dat hij geschoten had, niet te veel voor het avondeten van dien avond en het ontbijt +voor den volgenden morgen. Niet veel dagen later voegde zich een muis bij het gezelschap +en daarna verzocht een mol zoo nederig om opgenomen te worden, dat de goede edelman +het niet over zijn hart kon verkrijgen zijn verzoek af te slaan. Eindelijk kwam ook +de groote vogel, de Kumrekusha—een vogel, die zoo sterk is, dat hij in zijn klauwen +een paard met zijn ruiter kan dragen! Spoedig daarop voegde een haas zich bij het +gezelschap. De edelman droeg groote zorg voor zijn dieren en voedde ze geregeld en +goed, zoodat zij allen buitengewoon veel van hem hielden. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4642"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De raad der dieren.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren dag zei de vos tegen den beer: “Mijn beste Bruintje, ga alsjeblieft naar +het bosch en haal mij een mooi groot blok, waarop ik plaats kan nemen, terwijl <span class="pageNum" id="pb305">[<a href="#pb305">305</a>]</span>ik de zeer gewichtige vergadering presideer, die wij zullen houden.<span class="corr" id="xd31e4648" title="Niet in bron">”</span> +</p> +<p>Bruin, die een grooten eerbied koesterde voor het scherpe vernuft en het goede beleid +van den vos, ging er dadelijk op uit om een blok te zoeken en kwam spoedig met een +heel zwaar terug, waarmede de vos zich zeer ingenomen betoonde. Daarna riep hij al +de dieren om zich heen en na op het blok hout te zijn geklommen, sprak hij hen aldus +aan: +</p> +<p>“Gij allen, mijn vrienden, weet welk een goeden, vriendelijken meester wij hebben. +Maar hij is niet alleen heel vriendelijk, hij is ook zeer eenzaam. Ik stel dus voor, +dat wij een geschikte vrouw voor hem gaan zoeken.” +</p> +<p>De vergadering was blijkbaar zeer ingenomen met dit denkbeeld en antwoordde eenstemmig: +“Dit zou werkelijk heel goed zijn, indien wij slechts een meisje kenden, waardig de +vrouw van onzen heer te zijn; maar dat is niet het geval.” +</p> +<p>Toen sprak de vos: “Ik weet, dat de koning een zeer mooie dochter heeft, en ik vind +haar zoo geschikt voor onzen heer, dat ik voorstel haar te nemen. Verder stel ik voor, +dat onze vriend de Kumrekusha dadelijk naar het paleis van den koning vliegt, en daarboven +blijft zweven, totdat de prinses naar buiten komt om te wandelen.<span class="corr" id="xd31e4655" title="Niet in bron">”</span> Daar de Kumrekusha blij was iets voor zijn goeden meester te kunnen doen, vloog hij +onmiddellijk weg zonder zelfs de beslissing af te wachten, die de vergadering over +het voorstel zou nemen. +</p> +<p>Juist voordat de avond inviel, kwam de prinses naar buiten om voor het paleis van +haar vader te wandelen, waarop de groote vogel haar greep en zacht op zijn groote, +uitgespreide vleugels zette en zoo bracht hij haar vlug naar het kasteel van den jongen +edelman. +</p> +<p>De koning was buitengewoon bedroefd, toen hij hoorde, dat zijn dochter was weggevoerd; +hij liet overal proclamaties voorlezen, waarin groote belooningen werden beloofd <span class="pageNum" id="pb306">[<a href="#pb306">306</a>]</span>aan ieder, die haar terug zou brengen of zelfs maar de mededeeling deed, waar men +haar zou kunnen vinden. Langen tijd waren al zijn beloften vergeefsch; want niemand +in het geheele rijk wist iets van het verblijf van de prinses. +</p> +<p>Maar eindelijk, toen de koning er reeds aan wanhoopte, of hij haar ooit terug zou +zien, kwam een oude zigeunervrouw naar het paleis en vroeg aan den koning: “Wat zult +u mij geven, als ik uw dochter, de prinses, terugbreng?” +</p> +<p>De koning antwoordde snel: “Ik zal u graag alles geven, wat gij vraagt, indien gij +mijn dochter maar terugbrengt!” +</p> +<p>De oude zigeunervrouw ging terug naar haar hut in het bosch en beproefde alle tooverkunsten +om uit te vinden, waar de prinses was. Eindelijk ontdekte zij, dat de prinses in een +oud kasteel woonde, in een ver afgelegen land, met een jongen edelman, die haar getrouwd +had. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4665"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Het toovertapijt.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De zigeunervrouw was zeer verheugd, toen zij dit wist en, nadat zij een zweep in haar +hand had genomen, ging zij dadelijk midden op een klein tapijt zitten en sloeg er +met haar zweep op. Toen verhief het tapijt zich van den grond en droeg haar snel door +de lucht naar het verre land, waar de jonge edelman in een eenzaam, oud kasteel met +zijn mooie vrouw en zijn trouw gezelschap van dieren leefde. +</p> +<p>Toen de zigeuner vrouw bij het kasteel kwam, liet zij het tapijt neerdalen op het +gras onder de boomen; zij liet het daar liggen en ging rond om te zien, of zij de +prinses op haar wandeling in het park ook zou kunnen ontmoeten. +</p> +<p>Weldra kwam de schoone vrouw uit het kasteel en dadelijk liep de oude, leelijke vrouw +op haar toe, begon haar te vleien en allerhande vreemde verhalen te doen. Ja, zij +was zoo’n goede vertelster, dat de prinses al lang moe van het wandelen was, voordat +zij vermoeid was van het luisteren. Toen zij het zachte tapijt dus op het groene gras +zag liggen, zette zij er zich op neer om wat te rusten. Zoodra zij plaats had genomen, +ging de sluwe, oude zigeunervrouw <span class="pageNum" id="pb307">[<a href="#pb307">307</a>]</span>naast haar zitten: en nadat zij naar zweep had gegrepen, sloeg zij er verwoed mede +op het tapijt. Het volgend oogenblik bemerkte de prinses, dat zij op het tapijt werd +weggedragen van het kasteel van haar echtgenoot en na korten tijd liet de vrouw haar +neerdalen in den tuin van het koninklijk paleis. +</p> +<p>Gij kunt u gemakkelijk indenken, hoe blij de koning was, toen hij zijn geliefde dochter +terug zag en hoe edelmoedig hij de oude zigeunervrouw behandelde; hij gaf haar zelfs +meer dan zij vroeg. Van nu af aan liet de koning de prinses in een afgezonderden toren +wonen. Slechts twee kameniers mochten haar gezelschap houden, zoo bevreesd was hij, +dat zij hem weer ontstolen zou worden. +</p> +<p>Ondertusschen riep de vos, die zag, hoe rampzalig en neerslachtig zijn jonge meester +er uitzag, nadat zijn vrouw op onverklaarbare wijze ontvoerd was en nadat hij gehoord +had, welke voorzorgsmaatregelen de koning genomen had, om te voorkomen, dat de prinses +weer weggevoerd zou worden, nog eens de dieren samen tot een algemeene beraadslaging. +</p> +<p>Toen allen vereenigd waren, sprak de vos hen aldus aan: “Gij allen, mijn vrienden, +weet, hoe gelukkig onze vriendelijke heer getrouwd was; maar gij weet ook, dat zijn +vrouw hem ontstolen is en dat hij er nu veel erger aan toe is, dan hij was, voordat +wij de prinses voor hem vonden. +</p> +<p><span class="corr" title="Niet in bron">“</span><i>Toen</i> was hij eenzaam; <i>nu</i> is hij meer dan eenzaam—hij voelt zich verlaten! Zoo staat de zaak en daarom is het +onze plicht, die van zijn getrouwe dienaren, om haar op de een of andere manier naar +hem terug te voeren. Maar gemakkelijk zal dat niet gaan, daar de koning zijn dochter +voor alle zekerheid in een sterken toren gevangen houdt. Ik wanhoop echter niet; luistert +naar mijn plan; ik zal mij in een mooie kat veranderen en gaan spelen in den tuin +van het paleis onder de ramen van den toren, die door de prinses wordt bewoond. Ik +durf wedden, dat <span class="pageNum" id="pb308">[<a href="#pb308">308</a>]</span>zij zal verlangen mij te bezitten, zoodra zij mij ziet en zij zal haar kameniers naar +beneden zenden om mij te vangen en bij haar te brengen. Maar ik zal er wel voor oppassen, +dat de kameniers mij niet vangen, zoodat de prinses eindelijk de bevelen van haar +vader om den toren niet te verlaten zal vergeten en zelf in den tuin zal komen, om +te zien, of zij zelf niet meer succes heeft. Ik zal doen, of ik mij laat vangen, en +op dat oogenblik moet onze vriend de Kumrekusha, die in de omgeving van het paleis +blijft zweven, snel naar beneden schieten, de prinses grijpen en evenals den vorigen +keer wegvoeren. Op deze wijze hoop ik, beste vrienden, dat wij in staat zullen zijn +onzen goeden meester zijn vrouw terug te geven. Keurt gij mijn plan goed?” +</p> +<p>De vergadering was natuurlijk maar al te blij zulk een wijs raadgever te hebben, die +hen in staat stelde hun dankbaarheid te toonen aan hun heer. De Kumrekusha nam den +vos onder zijn vleugels en vloog met hem weg; beiden waren even verlangend het plan +uit te voeren en den ouden, opgeruimden trek weer terug te brengen op het gelaat van +hun heer. +</p> +<p>Toen de Kumrekusha bij den toren kwam, waarin de prinses woonde, zette hij den vos +stilletjes neer onder de boomen, waar deze dadelijk in een mooie kat veranderde, die +allerhande bevallige sprongen maakte onder het raam, waarvoor de prinses zat. Het +vel van de kat was in de meest verschillende tinten gekleurd en het duurde niet lang, +of de prinses merkte haar op en zond haar beide vrouwen naar beneden om haar te vangen +en bij zich te brengen in den toren. +</p> +<p>De twee kameniers kwamen in den tuin en riepen: “poesje, poesje!” met haar liefste +stem; zij hielden haar brood en melk voor, maar boden het tevergeefs aan. De kat sprong +vroolijk den tuin rond en wilde zich niet laten vangen. +</p> +<p>Eindelijk werd de prinses, die er voor haar raam naar had staan kijken, ongeduldig. +Zij ging zelf naar beneden <span class="pageNum" id="pb309">[<a href="#pb309">309</a>]</span>den tuin in en zei bestraffend: “Ge maakt de kat bang; laat mij eens beproeven haar +te vangen!” Toen zij de kat naderde, die zich nu gewillig scheen te laten pakken, +daalde de Kumrekusha snel neer, greep de prinses bij het middel en droeg haar hoog +in de lucht. +</p> +<p>De verschrikte kameniers liepen naar den koning om hem te vertellen, wat er met de +prinses was gebeurd; waarop de koning onmiddellijk al zijn hazewinden losliet om de +kat te grijpen, die de oorzaak was geweest, dat de prinses ten tweede male werd weggevoerd. +De honden volgden de kat kort op de hielen en waren op het punt haar te vangen, toen +zij nog juist bijtijds een hol zag met een heel nauwe opening, dat een goede schuilplaats +bood. Wel beproefden de honden haar te volgen en zij verwijdden de opening met hun +pooten, maar alles was vergeefsch; na geruimen tijd verwoed te hebben geblaft, werden +zij eindelijk moe en slopen beschaamd terug naar de stallen van den koning. +</p> +<p>Toen al de hazewinden uit het gezicht waren, veranderde de kat zich weer in een vos, +en rende rechtstreeks naar het kasteel, waar hij zijn jongen meester in de gelukkigste +stemming aantrof, want de Kumrekusha had zijn mooie vrouw reeds teruggebracht. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4694"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De koning verklaart den oorlog aan de dieren.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De koning was buitengewoon boos, toen hij bemerkte, dat hij zijn dochter weer verloren +had en wat vooral zijn woede opwekte, dat was het feit, dat zulke armzalige dieren +als een vogel en een kat er ondanks al zijn voorzorgen in geslaagd waren haar weg +te voeren. In zijn groote woede besloot hij dus een algemeenen oorlog aan de dieren +te verklaren en hen geheel uit te roeien. Voor dit doel verzamelde hij een groot leger, +en besloot het zelf aan te voeren. De plannen van den koning waren weldra door het +geheele koninkrijk bekend. En ’t was naar aanleiding hiervan, dat de vos voor den +derden keer <span class="pageNum" id="pb310">[<a href="#pb310">310</a>]</span>al zijn vrienden bijeen riep—den beer, den wolf, den Kumrekusha, de muis, den mol +en den haas—voor een groote vergadering. +</p> +<p>Toen allen verzameld waren, sprak de vos hen aldus aan: “Mijn vrienden, de koning +heeft ons den oorlog verklaard, en is van plan ons geheel uit te roeien. Het is nu +onze plicht ons te verdedigen zoo goed als wij kunnen. Laat elk onzer zien, hoeveel +dieren hij in staat is aan te monsteren. Hoeveel van uw broeders, beeroom, denkt <i>gij</i> te kunnen aanwerven om ons te helpen?” +</p> +<p>De beer ging zoo snel hij kon op zijn achterpooten staan en riep uit: “Ik ben er zeker +van er honderd te kunnen verzamelen.” +</p> +<p>“En hoeveel van <i>uw</i> vrienden kunt gij bijeenbrengen, mijn goede wolf?” vroeg de vos nieuwsgierig. +</p> +<p>“Ik kan op zijn minst vijfhonderd wolven meebrengen,” zei de wolf met een air van +gewicht. +</p> +<p>De vos knikte zeer voldaan, en vervolgde: “En wat kunt <i>gij</i> voor ons doen, beste meester haas?” +</p> +<p>“Wel ik denk er ongeveer achthonderd te kunnen brengen,” zei de haas voorzichtig. +</p> +<p>“En wat kunt <i>gij</i> doen, mijn lieve kleine muis?” +</p> +<p>“O, ik breng zeker drieduizend muizen mee.” +</p> +<p>“Dat is werkelijk heel goed!—En <i>gij</i> mijnheer mol?” +</p> +<p>“Ik ben er zeker van er achtduizend te kunnen verzamelen.” +</p> +<p>“En hoe groot is het aantal dat <i>gij</i> denkt te kunnen brengen, mijn groote vriend Kumrekusha?” +</p> +<p>“Ik vrees niet meer dan twee of driehonderd op zijn hoogst,” zei de Kumrekusha treurig. +</p> +<p>“Heel goed; gaat nu allen dadelijk uw vrienden verzamelen; indien gij er zooveel hebt +bijeengebracht, als maar mogelijk is, zullen wij kunnen besluiten, hoe wij moeten +handelen,” zei de vos; waarna de vergadering werd gesloten en de dieren zich in verschillende +richtingen door het woud verspreidden. +<span class="pageNum" id="pb311">[<a href="#pb311">311</a>]</span></p> +<p>Niet lang daarna werden ongewone geluiden gehoord in de nabijheid van het kasteel. +De boomen schudden geweldig, en het gebrom der beren, en het korte, scherpe geblaf +der wolven verbrak de gewone rust van het bosch. Het leger der dieren trok van alle +kanten op de aangegeven plaats samen. Toen allen verzameld waren, gaf de vos in de +volgende woorden een uiteenzetting van de plannen: “Als het leger van den koning den +eersten nacht na den grooten opmarsch halt houdt om te rusten, dan moet gij, beren +en wolven, u gereed houden om de paarden te dooden. Indien het leger desondanks toch +verder gaat, dan moet gij, muizen, gereed zijn al de zadelriemen en gordels door te +bijten, als de soldaten den tweeden nacht rusten, en gij, hazen, moet de koorden doorknagen +waaraan de mannen het kanon voorttrekken. Indien de koning den tocht toch voortzet, +moet gij, mollen, gedurende den derden nacht de aarde uitgraven onder den weg, dien +zij den volgenden dag zullen nemen—en een greppel maken volle vijftien meter breed +en twintig meter diep, rondom het kamp. Als het leger den volgenden morgen over den +grond marcheert, die ondergraven is, moet gij, Kumrekusha’s zware steenen neer werpen, +terwijl de aarde onder hun voeten bezwijkt.” +</p> +<p>Het plan werd goedgekeurd en alle dieren gingen vlug heen, om de hun aangewezen taak +uit te voeren. +</p> +<p>Toen het leger van den koning ontwaakte na den eersten nacht van rust op den grooten +marsch, merkten de soldaten tot hun groote ontsteltenis, dat al de paarden gedood +waren. Dit treurige nieuws werd dadelijk aan den koning gemeld; maar hij zond eenvoudig +om nieuwe paarden—en toen deze laat op den dag kwamen, vervolgden zij hun weg. +</p> +<p>Den tweeden nacht kropen de muizen stilletjes het kamp binnen en knabbelden ijverig +aan de zadels en aan de gordels der soldaten, terwijl de hazen even vlijtig knaagden +aan de koorden, waaraan de manschappen het kanon voorttrokken. +<span class="pageNum" id="pb312">[<a href="#pb312">312</a>]</span></p> +<p>Den volgenden morgen waren de soldaten hevig verschrikt, toen zij zagen, welk onheil +de dieren hadden aangericht. Maar de koning kalmeerde hen en zond een boodschap naar +de stad om nieuwe zadels en gordels. Toen die eindelijk gebracht waren, vervolgde +hij vastbesloten zijn marsch, bezield met nog meer haat tegen deze aanmatigende en +verachtelijke vijanden. +</p> +<p>Den derden nacht, terwijl de soldaten sliepen, groeven de mollen onafgebroken door, +teneinde een onderaardsche gracht te graven. Omstreeks middernacht liet de vos de +beren aanrukken om de mollen te helpen en de ladingen zand weg te dragen. +</p> +<p>Den volgenden morgen waren de soldaten opgetogen, toen zij merkten, dat er dien nacht +geen nieuwe onheilen gesticht schenen en zij begaven zich met nieuwen moed op reis. +Maar aan hun marsch kwam spoedig een einde, want weldra zakten de ruiters en de artillerie +door den hollen bodem en toen de koning dit merkte, zei hij: “Laat ons terugkeeren. +Ik zie, dat God zelf tegen ons is in dezen oorlog, die wij aan de dieren hebben verklaard. +Ik geef alle pogingen op om mij over mijn dochter te wreken.” +</p> +<p>Toen keerde het leger terug onder het gejuich der soldaten, maar de manschappen bemerkten +tot hun groote verbazing en vrees, dat zij, onverschillig welke richting zij ook insloegen, +steeds door den grond zakten. Om hun ontsteltenis nog grooter te maken lieten de kumrekusha’s +nu zware steenen op hen neervallen, die hen geheel verpletterden. Op deze manier kwam +de koning met zijn heele leger om. +</p> +<p>Heel spoedig daarna ging de jonge edelman, die de dochter van den koning had getrouwd, +naar de hoofdstad van den vijand, en nam bezit van het paleis van den koning; hij +nam al zijn dieren mee; en daar leefden zij allen lang en gelukkig met elkaar. +<span class="pageNum" id="pb313">[<a href="#pb313">313</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.16" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e530">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De drie vrijers.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In een ver verwijderd land leefde lang geleden een koning, die maar een kind had—een +buitengewoon mooie dochter. Velen dongen naar de hand van de prinses en onder hen +waren drie jonge edellieden, van wie de koning veel hield. Daar de koning echter van +alle drie evenveel hield, kon hij niet besluiten aan wien hij zijn dochter tot vrouw +zou geven.—Op zekeren dag riep hij de drie jonge edellieden bij zich en sprak als +volgt: “Gaat alle drie een reis door de wereld maken. Hij, die mij het merkwaardigste +van zijn reis mee terugbrengt, zal mijn schoonzoon worden.” +</p> +<p>De drie begaven zich dadelijk op weg, waarbij elk hunner een verschillende richting +insloeg; elk der drie koos een ander land om merkwaardige dingen te zoeken. +</p> +<p>Niet lang duurde het, of een der jonge edelen vond een prachtig tapijt, dat, wie er +ook op ging zitten, snel door de lucht droeg. +</p> +<p>Een der anderen vond een bewonderingswaardigen verrekijker, waardoor hij iedereen +en alles op de wereld kon zien en zelfs het veelkleurige zand op den bodem van de +groote, diepe zee. +</p> +<p>De derde vond een wonderdadige zalf, die elke ziekte in de wereld kon genezen, en +zelfs dooden tot het leven kon terugroepen. +</p> +<p>Nu waren de edele reizigers ver van elkaar af, toen zij deze wonderlijke dingen vonden. +Maar toen de jongeman, die den verrekijker had gevonden, er door keek, zag hij een +van zijn vroegere vrienden en tegenwoordige medeminnaars met een tapijt op zijn schouder +loopen en daarom begaf hij zich op weg om zich bij hem te voegen. Daar hij door zijn +wonderlijken verrekijker altijd kon zien, waar de andere edelman was, kostte het hem +niet veel moeite den ander te vinden en toen de twee elkaar hadden getroffen, gingen +zij naast elkaar op het tapijt <span class="corr" id="xd31e4758" title="Bron: zittten">zitten</span> en het droeg hen door de lucht, totdat ook de derde reiziger <span class="pageNum" id="pb314">[<a href="#pb314">314</a>]</span>zich bij hen voegde. Op zekeren dag, toen ieder had verteld, welke merkwaardige dingen +hij op reis had ontmoet, riep een hunner plotseling: “Laat ons nu eens zien, wat de +mooie prinses doet en waar zij is.” Toen keek de edelman, die den verrekijker had +gevonden, er doorheen, en zag tot zijn groote ontsteltenis en verslagenheid, dat de +dochter des konings heel ziek lag en op het punt was te sterven. +</p> +<p>Hij vertelde dit aan zijn twee vrienden en medeminnaars en ook zij stonden als van +den donder getroffen door het slechte nieuws—totdat hij, die de zalf had gevonden, +zich eensklaps de wonderdadige kracht van zijn middel herinnerde en uitriep: “Ik ben +er zeker van, dat ik haar zou kunnen genezen, als ik het paleis maar spoedig genoeg +bereikte!” Toen de edelman, die het merkwaardige tapijt had gevonden, dit hoorde, +riep hij uit: “Laten we op mijn tapijt gaan zitten, en het zal ons snel naar het paleis +van den koning brengen!” +</p> +<p>Daarop gingen de drie edellieden op het tapijt zitten, dat zich onmiddellijk in de +lucht verhief, en hen regelrecht naar het paleis droeg. +</p> +<p>De koning ontving hen dadelijk, maar zei treurig: “Het spijt mij voor u, want uw reizen +zijn vergeefsch geweest. De prinses is helaas stervende; zij kan dus geen uwer trouwen!” +</p> +<p>Maar de edelman, die de wonderdadige zalf bezat, zei eerbiedig: “Vrees niet, sire, +de prinses zal niet sterven!” En na toestemming te hebben gekregen om het vertrek +binnen te gaan, waar zij ziek lag, legde hij de zalf zoo, dat zij ze kon ruiken. Na +enkele oogenblikken leefde de prinses weer op en toen haar kamenier een weinig van +de zalf in haar hand had gewreven, herstelde zij zoo snel, dat zij zich na enkele +dagen reeds beter voelde, dan voor haar ziekte. +</p> +<p>De koning was zoo blij, dat zijn dochter hem uit den dood was teruggegeven, dat hij +verzekerde, dat niemand haar zou trouwen dan de jonge edelman, wiens wonderdadige +zalf haar had genezen. +<span class="pageNum" id="pb315">[<a href="#pb315">315</a>]</span> </p> +<div class="div3 section" id="xd31e4772"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De twist.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar nu ontstond er een groote twist tusschen de drie jonge edelen; hij, die de zalf +had gevonden, verzekerde, dat de prinses gestorven zou zijn, als hij haar niet genezen +had, en dat zij dan niemand zou hebben kunnen trouwen; de edelman, die den wonderbaren +verrekijker had gevonden, verzekerde, dat zij zonder hem nooit zouden hebben geweten, +dat de prinses stervende was en zijn vriend dan ook niet de zalf zou hebben gebracht +om haar te genezen, terwijl de derde edelman hun bewees, dat zonder medewerking van +zijn tapijt noch de zalf noch de verrekijker de prinses iets zou hebben geholpen, +daar zij zulk een afstand op andere wijze niet intijds zouden hebben afgelegd om haar +te redden. +</p> +<p>Toen de koning van dezen twist hoorde, sprak hij tot hen: “Mijne heeren, uit hetgeen +gij gezegd hebt, merk ik, dat het niet billijk zou zijn mijn dochter aan een uwer +te geven; daarom verzoek ik u het denkbeeld om haar te trouwen geheel op te geven +en weer vrienden te worden, zooals gij waart, voordat gij medeminnaars werdt.” +</p> +<p>De drie jonge edelen zagen in, dat de koning geen beter besluit had kunnen nemen; +daarom verlieten zij allen hun vaderland en begaven zich naar een verwijderde woestijn, +waar zij als kluizenaars gingen leven. En de koning gaf de prinses aan een ander edelman. +</p> +<p>Vele, vele jaren waren voorbij gegaan, sinds het huwelijk van de prinses, toen haar +echtgenoot door haar vader naar een ver verwijderd land werd gezonden, waarmede hij +in oorlog was gewikkeld. De edelman nam zijn vrouw, de prinses, met zich mee, daar +het mogelijk was, dat hij genoodzaakt zou zijn heel lang weg te blijven. Nu gebeurde +het, dat een hevige storm opstak, juist toen het schip, waarop de prinses en haar +echtgenoot zich bevonden, een vreemde kust naderde, en toen de orkaan op zijn hevigst +was, sloeg het schip tegen rotsen, en ging dadelijk onder. Allen aan boord kwamen +in de golven om, uitgenomen <span class="pageNum" id="pb316">[<a href="#pb316">316</a>]</span>de prinses, die zich stevig vasthield aan een boot en door wind en getij naar de kust +werd gedreven. Dit was, naar het scheen, een onbewoond land, en toen zij een klein +hol in een rots ontdekte, bleef zij daar en leefde er gedurende drie jaren; zij voedde +zich met wilde grassen en vruchten. Elken dag zocht zij naar een weg om door het bosch, +dat het hol omgaf, te ontkomen, maar zij kon er geen vinden. Op zekeren dag echter, +toen zij zich verder dan gewoonlijk van het hol had verwijderd, kwam zij eensklaps +bij een ander hol, dat tot haar groote verbazing door een kleine deur was afgesloten. +Zij beproefde herhaaldelijk de deur te openen, want zij was voornemens daar den nacht +door te brengen; maar al haar pogingen waren vruchteloos, zoo stevig was de deur gesloten. +</p> +<p>Eindelijk echter riep een diepe stem van uit het hol: “Wie is daar aan de deur?” +</p> +<p>Op het hooren van een menschelijke stem was de prinses zoo ontsteld, dat zij gedurende +enkele oogenblikken niet kon antwoorden; toen zij zich hersteld had, zei zij: “Ik +smeek u de deur voor mij te openen!” Onmiddellijk werd de deur van binnen geopend +en zij zag tot haar schrik een ouden man met een dikken, grijzen baard, die tot aan +zijn middel reikte en lange witte haren, die over zijn schouders golfden. +</p> +<p>Wat de prinses het meest beangst maakte, was, dat zij hier, in dezelfde woestijn, +waar zij drie jaar had gewoond zonder een levende ziel te ontmoeten, nu een man aantrof. +</p> +<p>De kluizenaar en de prinses keken elkaar lang en ernstig aan zonder een woord te spreken. +Eindelijk echter zei de oude man: “Zeg mij: zijt gij een engel of een dochter van +deze wereld?” +</p> +<p>Toen antwoordde de prinses: “Oude man, laat mij een oogenblik uitrusten en dan zal +ik u mijn geheele geschiedenis vertellen, ook wat de oorzaak is, dat ik hier ben.” +</p> +<p>De kluizenaar haalde eenige wilde peren te voorschijn, <span class="pageNum" id="pb317">[<a href="#pb317">317</a>]</span>en toen de prinses er een paar van gebruikt had, begon zij hem te vertellen, wie zij +was en hoe zij in deze woestijn kwam. Zij zei: “Ik ben de dochter van een koning, +en eens, vele jaren geleden, hebben drie jonge edellieden van mijns vaders hof mij +aan den koning ten huwelijk gevraagd. Nu was de koning dezen drie jongen mannen allen +even genegen, zoodat hij niet graag een hunner leed deed; daarom zond hij ze heen +om verre landen te doorreizen en beloofde hun, dat hij bij hun terugkomst een beslissing +zou nemen. +</p> +<p><span class="corr" title="Niet in bron">“</span>De drie edellieden bleven langen tijd weg; en terwijl zij nog ergens buitenslands +waren, werd ik gevaarlijk ziek. Ik was op het punt te sterven, toen zij alle drie +plotseling terugkeerden; een hunner bracht een wonderdadige zalf mee, die mij onmiddellijk +genas; de twee anderen brachten even merkwaardige dingen mede—een tapijt, dat elk, +die er zich op neerzette, door de lucht kon dragen, een verrekijker, waarmede men +iedereen en alles in de wereld tot zelfs het zand op den bodem van de zee kon zien.<span class="corr" id="xd31e4794" title="Niet in bron">”</span> +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4796"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De herkenning.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zoover was de prinses met haar verhaal gekomen, toen de kluizenaar haar plotseling +in de rede viel met de woorden: “Alles, wat daarna gebeurde, weet ik even goed als +gij. Zie mij aan, dochter! Ik was een dier edellieden, die dongen naar uw hand en +hier is de wonderbare verrekijker.” En de kluizenaar haalde, voordat hij verder ging, +het instrument uit een nis in den wand van het hol te voorschijn. +</p> +<p>“Mijn twee vrienden en medeminnaars kwamen met mij naar deze woestijn. Wij gingen +echter dadelijk van elkaar en hebben elkaar nooit meer ontmoet. Ik weet niet, of zij +nog leven of dood zijn, maar ik wil naar hen uitzien.” +</p> +<p>De kluizenaar keek toen door zijn verrekijker en zag, dat de beide andere edellieden +evenals hij leefden in holen in verschillende deelen van de woestijn. Nadat hij dit +had <span class="pageNum" id="pb318">[<a href="#pb318">318</a>]</span>ontdekt, nam hij de prinses bij de hand en voerde haar naar de andere kluizenaars. +Toen allen hereend waren, vertelde de prinses haar avonturen, die zij had beleefd, +sinds het vergaan van het schip, waarin haar echtgenoot omgekomen was en waarvan zij +alleen werd gered. +</p> +<p>Het deed de drie edele kluizenaars genoegen haar nog eens levend te zien; maar zij +waren het er dadelijk over eens, dat zij haar naar den koning, haar vader, moesten +terugzenden. +</p> +<p>Zij gaven de prinses toen den wonderbaren verrekijker en de wonderdoende zalf en zetten +haar op het wonderdadige tapijt, dat haar en haar schatten snel en veilig naar het +paleis van haar vader bracht. En wat de drie edellieden betrof, zij bleven, steeds +als kluizenaars levende, in de woestijn, met dit verschil echter, dat zij elkaar nu +en dan bezochten, zoodat de jaren hen niet zoo lang en eentonig leken. Want zij hadden +elkaar nog vele avonturen te vertellen. +</p> +<p>De koning was buitengewoon blij, dat hij zijn eenig kind weer veilig terugzag en de +prinses leefde vele jaren met haar vader; maar noch de koning noch de prinses konden +de drie edelen geheel vergeten, die terwille van haar als kluizenaars leefden in de +woestijn van een ver verwijderd land. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.17" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e541">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De droom van den koningszoon.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was eens een koning, die drie zoons had. Op zekeren avond, toen de jonge prinsen +zich te slapen legden, zeide de koning tot hen, dat zij goed acht moesten geven op +’t geen zij droomden en dat zij hem den volgenden morgen hun droom moesten vertellen. +Den volgenden morgen gingen de prinsen, zoodra zij ontwaakten, naar hun vader en toen +de koning hen zag, vroeg hij den oudste: +</p> +<p>“Nu, wat hebt gij gedroomd?” +</p> +<p>De prins antwoordde: “Ik heb gedroomd, dat ik de erfgenaam van den troon was.” +</p> +<p>En de tweede zei: “Ik droomde, dat ik de eerste onderdaan in het koninkrijk zou zijn.” +<span class="pageNum" id="pb319">[<a href="#pb319">319</a>]</span></p> +<p>Toen sprak de jongste: “Ik droomde, dat ik mijn handen waschte en dat de prinsen, +mijn broeders, de kom vasthielden, terwijl de koningin, mijn moeder, fijne handdoeken +ophield, waaraan ik mijn handen zou kunnen afdrogen en Uwe Majesteit zelf schonk er +water over heen uit een gouden emmer.” +</p> +<p>De koning werd, toen hij dit hoorde, zeer vertoornd en riep uit: “Wat! ik—de koning—zou +water schenken over de handen van mijn eigen zoon! Verwijder u onmiddellijk uit mijn +paleis en uit mijn koninkrijk! Gij zijt niet langer mijn zoon.” +</p> +<p>De arme, jonge prins deed al zijn best vrede met zijn vader te sluiten, en zei, dat +hij toch werkelijk niet te laken was om hetgeen hij had gedroomd; maar de koning werd +steeds woedender, en wierp eindelijk eigenhandig de prins uit het paleis. +</p> +<p>Zoo was de prins genoodzaakt verschillende landen door te trekken, totdat hij op zekeren +dag in een groot bosch een hol ontdekte, dat hij binnen ging om er in te rusten. Daar +vond hij tot zijn groote verbazing en vreugde een grooten ketel vol maïs, die op het +vuur stond te koken en daar hij buitengewoon hongerig was, bediende hij zich zelf +van de maïs. Hij ging daarmede door, tot hij tot zijn ontsteltenis bemerkte, dat hij +bijna al de maïs had opgegeten. Bevreesd, dat er onheil uit zou kunnen voortkomen, +keek hij rond naar een plaats, waar hij zich zou kunnen verbergen. Op dat oogenblik +ontstond een groot geraas aan den ingang van het hol, en hij had zich nauwelijks in +een donkeren hoek teruggetrokken, of een blinde, oude man kwam binnen. Hij zat op +een groote geit, terwijl hij een groot aantal geiten voor zich uitdreef. +</p> +<p>De oude man reed regelrecht naar den ketel; toen hij bemerkte, dat bijna al de maïs +er uit verdwenen was, vermoedde hij, dat er iemand in het hol moest zijn en tastend +ging hij het hol rond, totdat hij den prins greep, +</p> +<p>“Wie zijt gij?” vroeg hij boos en de prins antwoordde: +<span class="pageNum" id="pb320">[<a href="#pb320">320</a>]</span></p> +<p>“Ik ben een arme zwerver, die de wereld doortrekt, een dak heb ik niet en ik smeek +u mij gastvrijheid te verleenen.” +</p> +<p>“Wel,” sprak de oude man, “waarom niet? Ik zal tenminste iemand hebben, die toezicht +op mijn maïs houdt, als ik met mijn geiten in het bosch ben.” +</p> +<p>Zoo leefden zij eenigen tijd te zamen; de prins bleef in het hol, om de maïs te koken, +terwijl de oude man zijn geiten elken morgen het woud indreef. +</p> +<p>Op zekeren dag zei de oude man echter tot den prins: “Ik vind, dat gij heden met de +geiten moest uitgaan; ik zal thuis blijven bij de maïs.” +</p> +<p>Hierin stemde de prins toe, daar hij er genoeg van had altijd rustig in het hol te +blijven. Maar de oude man voegde er aan toe: “Vergeet een ding niet! Er zijn negen +verschillende heuvels; gij kunt de geiten vrij op acht er van laten grazen, maar in +geen geval moet gij naar den negenden gaan. Daar verblijven de veele en zij zullen +u zeker de oogen uitsteken, evenals zij het mij hebben gedaan, indien gij het waagt +op haar heuvel te komen.” +</p> +<p>De prins dankte den ouden man voor zijn waarschuwing, steeg daarna op de groote geit +en dreef de andere geiten voor zich uit naar buiten. +</p> +<p>Voortdurend achter de geiten aanrijdend, deed hij achtereenvolgens alle acht heuvels +aan en toen hij den laatsten bereikte, kon hij den negenden zien. Toen kon hij de +verzoeking niet weerstaan dien op te gaan. Daarom zei hij tegen zich zelf: “Ik wil +het er op wagen, wat er ook gebeure!” +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e4831"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De Prins en de veele.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ternauwernood had hij zijn voet op den negenden heuvel gezet, of de veele omringden +hem, en maakten zich gereed hem de oogen uit te steken. Op het laatste oogenblik viel +hem echter een gelukkige gedachte in en hij riep haastig: “Lieve veele, waarom zoudt +gij deze zonde op uw hoofd laden? Ik stel u voor de volgende afspraak te <span class="pageNum" id="pb321">[<a href="#pb321">321</a>]</span>maken. Indien gij over een boom springt, dien ik daar neer zal leggen, moogt gij mij +de oogen uitsteken, en ik zal er u niet om laken!” +</p> +<p>De veele stemden hierin toe en de prins ging heen en haalde een grooten boom, dien +hij bijna tot aan den wortel doormidden hieuw. Toen hij dit gedaan had, dreef hij +er een wig in, om de twee helften van elkaar te houden. Nadat hij den stam weer rechtop +had geplaatst, sprong hij er eerst over en zei toen tegen de veele: “Nu is het uw +beurt. Laat eens zien, of gij over den boom kunt springen!” +</p> +<p>Een veela beproefde er over te springen, maar toen zij tusschen de twee helften zweefde, +sloeg de prins de wigge er uit, de stam sloot zich en hield de veela vast. Toen werden +al de anderen bang en zij verzochten hem den stam te openen en haar zuster vrij te +laten; op haar beurt beloofden zij, dat zij hem alles zouden geven, wat hij mocht +vragen. Toen sprak de prins: “Ik verlang niets anders dan dat ik mijn oogen mag behouden +en dat gij het gezicht teruggeeft aan den armen, ouden man.” De veele gaven hem nu +een bosje kruiden, zeiden hem, dat hij dat op de oogen van den ouden man moest leggen, +waarna hij het gezicht terug zou krijgen. De prins nam het kruid, opende den boom +een weinig, zoodat de veela vrij kwam, en reed toen op de geit terug naar het hol, +waarbij hij weer al de andere geiten voor zich uit dreef. +</p> +<p>Toen hij thuiskwam, legde hij dadelijk het kruid op de oogen van den ouden man en +oogenblikkelijk had deze tot zijn buitengewone verbazing en vreugde zijn gezicht terug. +</p> +<p>Den volgenden morgen gaf de oude man, voordat hij op zijn geit uitreed, aan den prins +de sleutels van acht kabinetjes, die in het hol waren; hij waarschuwde hem in geen +geval het negende kabinet te openen, al hing de sleutel vlak tegenover de deur. Daarna +vertrok hij, nadat hij den prins nog had opgedragen er goed voor te zorgen, dat de +maïs voor het avondeten gereed kwam. +<span class="pageNum" id="pb322">[<a href="#pb322">322</a>]</span></p> +<p>Toen hij alleen was gelaten in het hol, begon hij er over te peinzen, wat er toch +wel in het negende kabinet zou kunnen zijn en eindelijk kon hij geen weerstand bieden +aan de verzoeking den sleutel te nemen en de deur te openen om er een blik in te werpen. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4844"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Het gouden paard.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wat was hij verbaasd, toen hij een gouden paard met een gouden hazewind naast zich +zag en verder een gouden hen met gouden kuikens, die bezig waren gouden gierstkorrels +op te pikken. +</p> +<p>De jonge prins staarde er eenigen tijd naar en bewonderde hun schoonheid; toen sprak +hij tot het gouden paard: +</p> +<p>“Vriend, ik geloof, dat het beter is, dat wij deze plek verlaten, voordat de oude +man terugkomt.” +</p> +<p>“Heel best,” antwoordde het gouden paard. “Ik ben volkomen bereid heen te gaan, maar +sla den goeden raad, dien ik u geven zal, niet in den wind. Ga zooveel linnen halen, +als ge krijgen kunt om over de steenen bij den ingang van het hol te leggen; want +als de oude man het gekletter van mijn hoeven hoort, zal hij u zeker dooden. Verder +moet gij een kleinen steen meenemen, een druppel water en een schaar en op het oogenblik, +dat ik u zeg, dat ge ze neer moet werpen, moet gij mij dadelijk gehoorzamen—anders +zijt gij verloren.” +</p> +<p>De prins deed alles, wat het gouden paard had bevolen, en na de gouden hen met de +kuikens in den zak te hebben gedaan, nam hij dien onder zijn arm, steeg te paard en +reed snel het hol uit, waarbij de gouden hazewind, dien hij aan een leeren riem meevoerde, +hem volgde. Maar zoodra zij in de open lucht waren, hoorde de oude man, ofschoon hij +ver weg op een verwijderden berg zijn geiten hoedde, het gekletter van de gouden hoeven +en hij riep tegen zijn groote geit: “Zij zijn weggeloopen. Laten we hen dadelijk volgen.” +</p> +<p>In merkwaardig korten tijd zat de oude man op zijn <span class="pageNum" id="pb323">[<a href="#pb323">323</a>]</span>groote geit den prins dicht op de hielen. Toen zei het paard: “Werp uw kleinen steen +neer!” +</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik, waarop de prins het steentje had neergeworpen, verhief zich +een rotsige berg tusschen hem en den ouden man, en voordat de geit er overgeklommen +was, had het gouden paard een heel stuk op de vervolgers gewonnen. Maar heel spoedig +had de oude man hen weer ingehaald en toen riep het paard: “Werp den druppel water +neer!” +</p> +<p>De prins gehoorzaamde onmiddellijk en zag toen tot zijn verbazing, dat een breede +rivier tusschen hem en zijn vervolger stroomde. +</p> +<p>Het kostte den ouden man en zijn geit zooveel tijd om de rivier over te steken, dat +de prins op zijn gouden paard hem ver voor kwam; maar desondanks duurde het niet lang, +of het paard had de geit weer zoo dicht achter zich, dat het riep: “Werp de schaar +neer!” En toen de geit er over liep, bezeerde zij ernstig haar pooten. +</p> +<p>Toen de oude man dit zag, riep hij uit: “Nu ik merk, dat ik u niet kan inhalen, moogt +gij houden, wat gij genomen hebt. Maar gij zult verstandig doen naar mijn raad te +luisteren. De menschen zullen u zeker dooden om uw gouden paard; daarom deedt gij +beter dadelijk een ezel te koopen, en met de huid uw paard te overdekken en doe hetzelfde +met uw gouden hazewind.” +</p> +<p>Toen hij dit gezegd had, wendde de oude man zich om en keerde terug naar zijn hol; +de prins volgde zijn raad onmiddellijk op en bedekte zijn gouden paard met een ezelhuid +en zijn gouden hazewind eveneens. +</p> +<p>Na een lange reis kwam de prins onverwacht in het koninkrijk van zijn vader. Daar +hoorde hij, dat de koning een gracht had laten graven, die driehonderd meter breed +en vierhonderd meter diep was en dat hij had laten bekend maken, dat hij, die zijn +paard er over kon laten springen, de prinses, zijn dochter, tot vrouw zou krijgen. +</p> +<p>Bijna een geheel jaar was verloopen sedert de bekendmaking, <span class="pageNum" id="pb324">[<a href="#pb324">324</a>]</span>maar tot nu toe had zich niemand aan den sprong gewaagd. Toen de prins dit hoorde, +zei hij: “Ik zal er met mijn ezel en mijn hond over springen,” en hij sprong er over. +</p> +<p>De koning was echter zeer boos, toen hij vernam, dat een armoedig gekleed man op een +ezel den sprong over de breede gracht had durven doen, die zijn dapperste ridders +had afgeschrikt; daarom liet hij den vermomden prins met zijn ezel en zijn hond in +een van zijn diepste kerkers werpen. +</p> +<p>Den volgenden morgen stuurde de koning een van zijn bedienden om te zien, of de man +nog leefde, doch deze snelde zeer ontsteld naar hem terug en vertelde hem, dat hij +in den kerker inplaats van een armen man met een ezel, een jongen, fraai uitgedoschten +ridder, een gouden paard, een gouden hazewind en een gouden hen omringd door gouden +kuikens, die gouden gierstkorrels van den grond oppikten, had aangetroffen. Toen sprak +de koning: “Dat moet een machtig prins zijn.” Daarom gaf hij bevel aan de koningin +en de prinsen, zijn zoons, om alles voor de ontvangst van den vreemdeling gereed te +maken en te zorgen, dat hij zijn handen zou kunnen wasschen. Toen ging hij zelf naar +beneden, naar den kerker en bracht den prins met veel plichtplegingen naar boven, +waarmee hij de slechte behandeling, die de prins ondergaan had, weer wilde goedmaken. +De koning zelf nam een gouden emmer vol water, en schonk het over de handen van den +prins, terwijl de beide prinsen de kom vasthielden en de koningin fijne handdoeken +ophield, waaraan hij zijn handen kon drogen. +</p> +<p>Toen dit gedaan was, riep de jonge prins uit: “Nu is mijn droom vervuld,” en op eens +herkenden zij hem en zij waren zeer blij hem weer in hun midden te zien. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.18" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e552">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De bijter gebeten.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was eens een oud man, die telkens, als hij hoorde, dat iemand zich er over beklaagde, +dat hij zooveel zoons <span class="pageNum" id="pb325">[<a href="#pb325">325</a>]</span>had, lachte en zei: “Ik wilde, dat het God behaagde mij honderd zoons te geven!” +</p> +<p>Dit zei hij voor de grap; maar in den loop van den tijd kreeg hij inderdaad honderd +zoons. +</p> +<p>Hij had moeite genoeg om verschillende ambachten voor zijn zoons te vinden, maar toen +zij eenmaal allen gevestigd waren, werkten zij ijverig en verdienden een overvloed +van geld. Nu deed zich echter een nieuwe moeielijkheid voor. Op zekeren dag kwam de +oudste zoon naar hem toe en zei: “Lieve vader, ik geloof, dat het meer dan tijd is, +dat ik trouw.” +</p> +<p>Ternauwernood had hij dit gezegd, of de tweede zoon kwam, en zei: “Beste vader, ik +geloof, dat het hoog tijd is, dat u eens naar een vrouw voor mij uitziet.” +</p> +<p>Een oogenblik later kwam de derde zoon en vroeg: “Lieve vader, vindt u niet, dat het +hoog tijd is, dat u een vrouw voor mij zoekt?” Met dezelfde boodschap kwamen ook de +vierde en de vijfde, tot het geheele honderdtal hetzelfde verzoek had gedaan. Allen +wenschten te trouwen en verzochten hun vader zoo spoedig mogelijk een vrouw voor hen +te zoeken. +</p> +<p>De oude man was niet weinig in verlegenheid gebracht door deze verzoeken; hij zei +evenwel tegen zijn zoons: “Heel goed, mijn zoons, <i>ik</i> heb er niets tegen, dat gij trouwt; ik vrees echter, dat het niet gemakkelijk zal +gaan. Gij vraagt alle honderd een vrouw, en ik betwijfel, of er wel honderd huwbare +meisjes in de vijftien dorpen van onze omgeving te vinden zijn.” +</p> +<p>Maar hierop antwoordden de zoons: “Maak u daarover niet ongerust; bestijg uw paard +en neem in uw zak een voldoend aantal verlovingskoeken mee. Gij moet ook een stok +in uw hand nemen, waarin gij een inkerving maakt, telkens als gij een meisje ziet. +Het komt er niet op aan, of zij mooi of leelijk, kreupel of blind is—maak een insnijding +voor elk meisje, dat u ontmoet.” +</p> +<p>De oude man zei: “Dat is heel verstandig gesproken, <span class="pageNum" id="pb326">[<a href="#pb326">326</a>]</span>mijn zoons! Ik zal precies doen, wat gij mij gezegd hebt.” +</p> +<p>Hij steeg dus te paard, nam een zak vol koeken op zijn schouders en een langen stok +in zijn hand en vertrok om de omgeving af te zoeken naar meisjes, die zijn zoons zouden +kunnen trouwen. +</p> +<p>De oude man reisde van dorp tot dorp, een gansche maand lang en als hij een meisje +zag, maakte hij een insnijding in zijn stok. Maar het verveelde hem toch en hij begon +te tellen, hoeveel kerfjes hij reeds had. Toen hij ze zorgvuldig had geteld, telkens +en telkens weer, om er zeker van te zijn, dat hij er geen had overgeslagen, kon hij +het toch niet verder dan vierenzeventig brengen, zoodat er nog zesentwintig ontbraken +om het honderdtal vol te maken. Maar hij was zoo afgemat door zijn reis van een maand, +dat hij besloot naar huis terug te keeren. Onder het rijden zag hij een priester, +die ossen voortdreef, welke voor een ploeg waren gespannen. De priester was, naar +het scheen, over het een of ander zeer diep in gedachten verzonken. Nu was de oude +man een beetje verbaasd, toen hij zag, dat de priester zijn eigen korenvelden ploegde, +zonder dat hij zelfs een jongen had om hem te helpen; daarom riep hij hem toe: “Waarom +bestuurt ge zelf uw ossen?” Maar de priester hief zelfs zijn hoofd niet op om te zien, +wie hem riep; zoo was zijn aandacht in beslag genomen door zijn werk, het voortdrijven +van zijn ossen en het sturen van zijn ploeg. +</p> +<p>De oude man dacht, dat hij niet luid genoeg had gesproken, daarom riep hij nog eens +zoo hard als hij kon: “Laat uw ossen een oogenblik stilstaan en vertel mij eens, waarom +gij zelf bezig zijt met ploegen, en waarom geen jongen u helpt—en dat nog wel op een +heiligendag!” +</p> +<p>Nu antwoordde de priester—wien het zweet langs het gelaat liep, zoo hard werkte hij—knorrig: +“Ik bezweer u bij uw ouden dag, laat mij met rust! Ik kan u mijn ongeluk niet vertellen.” +<span class="pageNum" id="pb327">[<a href="#pb327">327</a>]</span> </p> +<div class="div3 section" id="xd31e4896"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De honderd dochters.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Maar dit antwoord maakte den ouden man nog nieuwsgieriger en nog sterker drong hij +er op aan te mogen hooren, waarom de priester op een heiligendag werkte. Eindelijk, +toen het hem begon te vervelen, zuchtte de priester diep en zei: “Nu, als gij het +<i>wilt</i> weten, ik ben de eenige man in mijn gezin. God heeft mij gezegend met honderd dochters?” +</p> +<p>De oude man was overgelukkig, toen hij dit hoorde en riep vroolijk uit: “Dat komt +goed uit! Het is precies, wat ik noodig heb, want <i>ik</i> heb honderd zoons, en daar gij honderd dochters hebt, kunnen wij vrienden worden!” +</p> +<p>Zoodra de priester dit hoorde, werd hij vriendelijk en spraakzaam en noodigde den +ouden man uit den nacht in zijn huis door te brengen. Hij liet zijn ploeg op den akker +staan en dreef zijn ossen terug naar het dorp. Juist voor zij het huis bereikten, +zei hij tegen den ouden man: “Ga zelf in huis, terwijl ik mijn ossen vastbind.” +</p> +<p>Maar nauwelijks had de oude man het erf betreden, of de vrouw van den priester liep +hard op hem toe met een dikken stok en riep: “Wij nebben geen brood genoeg voor onze +honderd dochters en daarom kunnen wij geen bedelaars en ook geen bezoekers ontvangen,” +en met deze woorden joeg ze hem weg. +</p> +<p>Spoedig daarna kwam de priester uit de schuur en toen hij den ouden man op den weg +voor het hek zag zitten, vroeg hij hem, waarom hij het huis niet was binnen gegaan, +gelijk hij hem gezegd had. +</p> +<p>Daarop antwoordde de oude man: “Ik ben naar binnen gegaan, maar uw vrouw joeg mij +weg!” +</p> +<p>Toen sprak de priester: “Wacht een oogenblik, totdat ik u kom halen.” Toen ging hij +gauw het huis in, en schold zijn vrouw flink uit. Hij riep haar toe: “Wat hebt gij +gedaan? Welk een mooie kans hebt gij daar bedorven! De man, die naar binnen kwam, +moeten wij te vriend houden, want hij heeft honderd zoons, die onze dochters graag +willen trouwen!” +<span class="pageNum" id="pb328">[<a href="#pb328">328</a>]</span></p> +<p>Toen de vrouw dit hoorde, trok zij vlug een ander gewaad aan en maakte snel haar en +hoofdtooi op. Daarna glimlachte zij heel lief, en heette met de grootst mogelijke +voorkomendheid den ouden man welkom, toen haar man hem binnen bracht. Ja ze deed, +alsof zij er zich niets meer van herinnerde, dat er iemand de deur uit was gejaagd. +En daar de oude man voor alles verlangde de echtgenooten voor zijn zoons te vinden, +deed hij ook, alsof hij niet wist, dat de glimlachende vrouw des huizes dezelfde was, +die hem met een stok had weggejaagd. De oude man bracht dus den nacht in het huis +door en den volgenden morgen vroeg hij den priester in allen vorm hem zijn honderd +dochters voor zijn honderd zoons te geven. Daarop zei de priester, dat hij daartoe +gaarne bereid was en er reeds met zijn dochters over gesproken had en dat ook zij +bereid waren. Toen haalde de oude man de verlovingskoeken te voorschijn en legde ze +naast zich neer op de tafel; en hij gaf elk meisje ook een stuk geld. Daarna gaf elk +der verloofde meisjes hem voor dien zoon, met wien zij verloofd was, een klein geschenk +mee. Deze geschenken deed de oude man in den zak, waarin de “verlovingskoeken” waren +geweest. Daarna steeg hij te paard en reed vroolijk naar huis. Er heerschte groote +vreugde in zijn gezin, toen men hoorde, hoe goed hij was geslaagd en dat hij werkelijk +honderd meisjes had gevonden, die gereed en bereid waren uitgehuwelijkt te worden +en dat deze honderd de dochters van een priester waren. +</p> +<p>De zoons drongen er op aan, dat zonder dralen een begin zou worden gemaakt met de +voorbereidselen tot het huwelijk en zij begonnen dadelijk de gasten te noodigen, die +deel uit zouden maken van de huwelijksprocessie, welke zich naar het huis van den +priester begeven en de bruiden thuis zou brengen. +</p> +<p>Maar hier deed zich een andere moeielijkheid voor. De oude vader moest twee honderd +geleiders voor de bruiden zoeken (voor elke bruid twee); honderd kooms; honderd <span class="pageNum" id="pb329">[<a href="#pb329">329</a>]</span>starisvats; honderd chaious (hardloopende voetknechten, die voor de processie uitgaan) +en drie honderd voïvodes (vaandeldragers); en bovendien een behoorlijk aantal andere +gasten. Om deze allen te vinden, moest de vader drie jaar de omgeving afjagen; doch +eindelijk waren ze gevonden en er werd een dag bepaald, waarop zij bij zijn huis zouden +samenkomen om zich vandaar in processie naar het huis van den priester te begeven. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4919"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De huwelijksprocessie.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op den bepaalden dag verzamelden zich al de genoodigde gasten bij het huis van den +ouden man. Na veel geraas en verwarring, en na rijkelijk genoten te hebben van het +feestmaal, stelde de huwelijksprocessie zich in beweging en begaf zich op weg naar +het huis van den priester, waar de honderd bruiden zich al gereed gemaakt hadden voor +haar vertrek naar haar nieuw tehuis. +</p> +<p>Zoo groot was de verwarring bij het vertrek geweest, dat de oude man niet eens merkte, +dat een van de honderd zoons ontbrak en hem in het geheel niet miste bij het groeten +en praten en drinken, waartoe hij als vader van de bruidegoms verplicht was. Nu had +deze jonge man zoo lang en hard gewerkt om zich gereed te maken voor den trouwdag, +dat hij eerst wakker werd lang nadat de processie was vertrokken; iedereen scheen +evenals zijn vader zooveel aan zijn hoofd te hebben, dat niemand hem miste. +</p> +<p>De huwelijksprocessie kwam in goede orde aan het huis van den priester, waar reeds +een feestmaal voor hen was aangericht. Na de noodige eer bewezen te hebben aan de +vele goede dingen en nadat al de ceremonies vervuld waren, die bij zoo’n gelegenheid +in acht genomen moeten worden, werden de honderd bruiden aan haar geleiders gegeven +en de processie begaf zich op den terugweg naar het huis van den ouden man. Maar daar +zij eerst vertrokken, toen het al vrij laat in den middag <span class="pageNum" id="pb330">[<a href="#pb330">330</a>]</span>was, werd er besloten dat men den nacht ergens onderweg zou doorbrengen. Toen zij +daarom aan een rivier kwamen, “de Ongelukkige” genaamd, stelden eenigen, daar het +al donker was, voor aan den oever te overnachten en niet eerst de rivier over te steken. +Anderen, die deel uitmaakten van de partij, bevalen echter met groote warmte aan de +rivier over te steken en te kampeeren aan den anderen kant. Daartoe werd eindelijk +na veel heen en weer praten besloten; de processie ging dus de brug over. +</p> +<p>Maar juist toen de trouwpartij halverwege de brug was, bogen de beide leuningen naar +elkaar toe en daardoor werden de menschen zoo dicht op elkaar gedrukt, dat zij nauwelijks +ruimte hadden om adem te halen—laat staan om zich voor- of achteruit te bewegen. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4928"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De zwarte reus.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gedurende eenigen tijd bleven zij zoo op elkaar gepakt staan; eenigen schreeuwden +en scholden, anderen waren stil, omdat zij bang waren. Eindelijk verscheen een zwarte +reus, die hen met vreeselijke stem toeschreeuwde: +</p> +<p>“Wie zijt gij allen? Vanwaar komt gij? Waar gaat gij heen?” +</p> +<p>De stoutmoedigsten onder hen antwoordden: “Wij gaan naar het huis van onzen vriend +en brengen de honderd bruiden thuis van zijn honderd zoons; maar, helaas, wij hebben +ons op deze brug gewaagd na het vallen van den avond en nu worden wij zoo tegen elkaar +gedrukt, dat wij noch voor- noch achteruit kunnen.” +</p> +<p>“En waar is uw oude vriend?” vroeg de zwarte reus. +</p> +<p>Nu richtten aller oogen zich op den ouden man. Deze keek den reus aan, die onmiddellijk +tegen hem zei: “Luister, oude man! Wilt gij mij geven, wat gij thuis vergeten hebt, +als ik uw vrienden over de brug laat?” +</p> +<p>De oude man dacht een oogenblik na, wat hij thuis vergeten kon hebben, maar hij kon +zich niet voorstellen, dat dit iets bijzonders zou kunnen zijn, en daarbij hoorde +<span class="pageNum" id="pb331">[<a href="#pb331">331</a>]</span>hij van alle kanten het gekreun en gekerm van zijn gasten. Daarom antwoordde hij: +“Nu, ik zal het u geven, als gij den stoet maar laat doorgaan.” +</p> +<p>Toen zei de zwarte reus tot het gezelschap: “Gij hoort allen, wat hij heeft beloofd +en gij zijt allen mijn getuigen bij de overeenkomst. Over drie dagen zal ik mijn prijs +komen halen.” +</p> +<p>Nadat hij dit gezegd had, maakte de reus de brug ruimer en de geheele processie ging +er veilig over naar den anderen kant. De lust om den nacht in de open lucht te vertoeven, +was den menschen echter ontgaan en zij gingen daarom zoo snel zij konden verder en +vroeg in den morgen bereikten zij het huis van den ouden man. +</p> +<p>Toen hij van het vreemde avontuur hoorde, dat hen was overkomen, begreep de oudste +zoon, die thuis was gelaten, spoedig, hoe de zaak stond en hij ging naar zijn vader +en zei: “O, vader, u heeft <i>mij</i> aan den zwarten reus verkocht!” +</p> +<p>Toen was de oude man zeer bedroefd en verontrust; maar zijn vrienden troostten hem +en zeiden: “Wees niet bang! Er zal niets van komen.” +</p> +<p>De huwelijksplechtigheden zouden met grooten luister gevierd worden. Maar juist, toen +het feest zijn hoogtepunt had bereikt, op den derden dag, verscheen de zwarte reus +voor de deur en riep: “Nu, geef mij dadelijk, wat gij mij beloofd hebt.” +</p> +<p>De oude man trad bevend naar voren en vroeg: “Wat verlangt gij?” +</p> +<p>“Niets anders, dan wat gij mij hebt beloofd!” antwoordde de zwarte reus. +</p> +<p>Daar hij zijn belofte niet mocht breken, was de oude man, hoezeer ’t hem ook smartte, +genoodzaakt zijn oudsten zoon aan den reus over te geven, die daarop sprak: “Nu neem +ik uw zoon mee, maar over drie jaren kunt gij naar de Ongelukkige rivier komen en +hem weer meenemen.” +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, verdween de zwarte reus, en <span class="pageNum" id="pb332">[<a href="#pb332">332</a>]</span>voerde den jongeman met zich mee. Deze werd zijn leerjongen in zijn werkplaats, waar +de reus het beroep van toovenaar uitoefende. +</p> +<p>Vanaf dat oogenblik had de arme, oude man geen gelukkig oogenblik meer. Hij was altijd +bedroefd en angstig en telde elk jaar en elke maand, en elke week en zelfs iederen +dag, tot het ochtendgrauwen van den laatsten dag verkondigde, dat de drie jaren om +waren. Toen nam hij een staf in zijn hand en haastte zich naar den oever van de Ongelukkige +rivier. Zoodra hij de rivier bereikte, kwam de zwarte reus hem tegemoet en vroeg hem: +“Waarvoor komt gij?” +</p> +<p>De oude man antwoordde, dat hij kwam om zijn zoon mee naar huis te nemen, zooals zij +overeengekomen waren. Daarop hield de reus hem een blad voor, waarop een musch, een +tortelduif en een kwartel zaten en zei tegen den ouden man: “Als gij kunt zeggen, +wie uw zoon is, dan kunt gij hem meenemen.” +</p> +<p>De oude man keek aandachtig naar de drie vogels, en keek telkens weer, maar eindelijk +was hij genoodzaakt te bekennen, dat hij niet wist, wie zijn zoon was. Zoo was hij +genoodzaakt alleen terug te gaan en hij voelde zich nog veel rampzaliger dan te voren. +Nauwelijks was hij echter halverwege zijn huis, of hij bedacht zich en ging terug +naar de rivier met het voornemen om een van de vogels aan te wijzen, die hem, gelijk +hij zich nu herinnerde strak had aangezien. +</p> +<p>Toen hij de Ongelukkige rivier bereikte, kwam de reus hem weer tegemoet en weer hield +hij hem een blad voor, waarop dezen keer een patrijs, een mees en een zanglijster +zaten en hij sprak: “Nu, oude man, vertel, wie uw zoon is!” +</p> +<p>De bezorgde vader keek elken vogel op de rij af oplettend aan, maar hij voelde zich +nog onzekerder dan den vorigen keer en daarop ging hij bitter schreiend weer heen. +<span class="pageNum" id="pb333">[<a href="#pb333">333</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e4963"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De oude vrouw.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Juist toen de oude man door een woud ging, dat zich tusschen de rivier de Ongelukkige +en zijn huis uitstrekte, kwam een oude vrouw hem tegen en zei: “Wacht een oogenblik! +Waar gaat gij zoo haastig heen? En waarom zijt gij zoo bedroefd?” De man was zoo diep +in gedachten verzonken, dat hij in het eerst geen acht sloeg op de oude vrouw, maar +zij volgde hem, en riep nog eens en herhaalde haar vraag met nog meer aandrang dan +den eersten keer. Toen stond hij eindelijk stil en vertelde haar, welk een ontzettend +ongeluk hem had getroffen. Toen de oude vrouw het geheele verhaal had gehoord, zei +zij opgeruimd: “Wees niet terneergeslagen. Wees niet bang! Ga weer terug naar de rivier +en als de reus de drie vogels weer brengt, kijk ze dan scherp in de oogen. Als gij +ziet, dat een der vogels een traan in een zijner oogen heeft, grijp hem dan en houd +dien vast; want dan heeft hij een menschelijke ziel.” +</p> +<p>De oude man dankte haar hartelijk voor haar raad en ging voor den derden keer terug +naar de Ongelukkige rivier. Weer verscheen de zwarte reus en hij keek heel vroolijk, +toen hij een musch, een duif en een specht op zijn blad bracht en zei: “Vooruit, oude +man, zeg maar, wie uw zoon is!” Toen keek de vader de vogels scherp in de oogen en +hij zag, dat in het rechteroog van de duif een traan biggelde. Oogenblikkelijk greep +hij den vogel stevig vast en sprak: “Dit is mijn zoon!” Het volgende oogenblik merkte +hij, dat hij zijn oudsten zoon stevig bij den schouder hield en hij nam hem zingende +en roepende van vreugde gauw mee naar huis, en gaf hem daar over aan zijn oudste schoondochter, +de vrouw van zijn zoon. +</p> +<p>Nu leefden zij allen eenigen tijd heel gelukkig met elkaar. Op zekeren dag zei de +jonge man echter tegen zijn vader: “Als leerling in de werkplaats van den zwarten +reus heb ik een groot aantal tooverkunsten geleerd. Nu ben ik van plan mij in een +mooi paard te veranderen, en <span class="pageNum" id="pb334">[<a href="#pb334">334</a>]</span>u moet mij naar de markt brengen en voor een goede som geld verkoopen. Maar denk er +aan, dat u den halster niet erbij geeft.” +</p> +<p>De vader deed gelijk zijn zoon hem had gezegd. Den volgenden marktdag ging hij naar +de stad met een mooi paard, dat hij te koop aanbood. Veel koopers kwamen om hem heen +staan om het paard te bewonderen en steeds grooter sommen geld boden zij er voor, +zoodat de oude man eindelijk in staat was het dier voor twee duizend dukaten te verkoopen. +</p> +<p>Toen hij het geld ontving, zorgde hij er goed voor den halster niet te verliezen en +hij keerde naar huis terug, veel rijker dan hij ooit gedroomd had te zullen worden. +</p> +<p>Eenige dagen later zond de man, die het paard gekocht had, het met een knecht naar +de rivier om het te laten baden en terwijl het in het water was, rukte het paard zich +los van den knecht en galloppeerde naar een naburig bosch. Daar nam het zijn ware +gedaante weer aan en keerde terug naar het huis van zijn vader. +</p> +<p>Na eenigen tijd zei de jonge man tot zijn vader: “Nu zal ik mij in een os veranderen; +u kunt mij weer naar de markt brengen om mij te verkoopen; zorg er echter voor het +koord, waaraan gij mij leidt, niet af te geven.” +</p> +<p>Den volgenden marktdag ging de oude man dus naar de markt, en voerde een fraaien os +aan een touw met zich mee. Spoedig vond hij een kooper, die tienmaal den gewonen prijs +voor den os betaalde. De kooper vroeg ook om het touw om den os naar huis te leiden, +maar de oude man zei: +</p> +<p>“Wat hebt gij aan zoo’n oud ding? Gij deedt beter een nieuw te koopen!” en toen hij +heenging, nam hij het touw mee. +</p> +<p>Dien avond, toen de knechts van den kooper den os naar de weide dreven, liep hij weg, +vluchtte naar het naaste bosch en na weer zijn menschelijke gedaante te hebben aangenomen, +keerde hij terug naar het huis zijns vaders. +<span class="pageNum" id="pb335">[<a href="#pb335">335</a>]</span></p> +<p>Aan den vooravond van den volgenden marktdag zei de jongeman tegen zijn vader: “Nu +zal ik mij in een koe met gouden horens veranderen, en u kunt mij evenals de vorige +keeren verkoopen, maar zorg er voor het koord niet af te geven.” +</p> +<p>Den volgenden morgen veranderde hij zich in een koe; de oude man bracht ze naar de +markt en kreeg er drie honderd kronen voor. +</p> +<p>Maar de zwarte reus had gehoord, dat zijn vorige leerling veel geld maakte door het +vak te beoefenen, dat hij hem had geleerd, en daar hij naijverig op hem was, maakte +hij een einde aan de winsten van den jongeman. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e4984"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De reus koopt de koe.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Daarom kwam hij den derden keer zelf naar de markt als kooper, en zoodra hij de mooie +koe met de gouden horens zag, wist hij, dat dit niemand anders kon zijn dan zijn oud-leerling. +Hij naderde dus den ouden man, en na hooger geboden te hebben dan de andere koopers, +betaalde hij den prijs, dien hij geboden had. Dadelijk daarop greep hij het koord +en trachtte het den verschrikten ouden man te ontrukken, die uitriep: “Ik heb u het +touw niet verkocht, maar de koe!” en hij hield het touw met beide handen vast. +</p> +<p>“O, neen!” zei de kooper, “volgens de wet en het gewoonterecht is het touw in den +koop inbegrepen! Wie een koe koopt, koopt ook het koord, waaraan zij wordt geleid!” +Eenige toeschouwers, die zich verbaasden en pret hadden, zeiden, dat dit volkomen +juist was; daarom was de oude man wel verplicht het koord te geven. +</p> +<p>De zwarte reus, die zeer voldaan was over zijn koop, nam de koe mee naar zijn kasteel, +en nadat hij zware ijzers aan haar pooten had bevestigd, maakte hij haar vast in den +kelder. Elken morgen gaf de reus wat water en hooi aan de koe, maar de ijzers maakte +hij niet los. +</p> +<p>Op zekeren avond gelukte het de koe toch zich uit de <span class="pageNum" id="pb336">[<a href="#pb336">336</a>]</span>ijzeren ketenen te bevrijden; ze opende dadelijk de kelderdeur met haar horens en +rende weg. +</p> +<p>Den volgenden morgen ging de zwarte reus als gewoonlijk met water en hooi voor de +koe den kelder in. Toen hij zag, dat de koe was weggeloopen, wierp hij het hooi neer +en snelde weg om haar te achtervolgen. +</p> +<p>Zoodra hij haar in het oog kreeg, veranderde hij zich in een wolf, die onder woedend +gehuil op haar toesnelde; maar zijn knappe leerling veranderde zich dadelijk van een +koe in een beer, waarop de reus de gedaante van een leeuw aannam; toen veranderde +de beer zich in een tijger, en de leeuw veranderde in een krokodil, waarop de tijger +zich weer in een musch veranderde. Hierop veranderde de reus zich van een krokodil +in een havik en de leerling nam onmiddellijk de gedaante van een haas aan; toen de +havik dit zag, veranderde hij in een hazewind. Toen veranderde de leerling van een +haas in een valk en de hazewind werd een arend, waarop de leerling in een visch veranderde. +Daarop veranderde de reus van een arend in een muis en dadelijk daarna liep de leerling +hem als een kat achterna; nu wist de reus niets beters te doen dan zich in een hoop +gierst te veranderen, waarop de leerling een hen met kuikens werd, die gretig al de +gierst begonnen op te pikken, wat hun gelukte op een korrel na, juist die, waarin +de meester zat; deze veranderde zich nu in een eekhoorn, maar onmiddellijk werd de +leerling een havik; hij schoot op den eekhoorn neer en doodde hem. +</p> +<p>Op deze wijze versloeg de leerling zijn meester, den zwarten reus en wreekte zich +voor al het lijden, dat hij van hem had moeten verduren, toen hij het vak van toovenaar +leerde. +</p> +<p>Nadat hij den eekhoorn had gedood, nam de havik zijn eigen gedaante weer aan en de +jonge man keerde vroolijk naar zijn vader terug, dien hij in den loop des tijds onmetelijk +rijk maakte. +<span class="pageNum" id="pb337">[<a href="#pb337">337</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.19" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e563">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Het beroep dat niemand kent.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Lang geleden leefde er een arm menschenpaar, dat een zoon had. De oude man en zijn +vrouw werkten heel hard om hun kind behoorlijk groot te kunnen brengen, en hoopten, +dat hij op zijn beurt voor hen zou zorgen op hun ouden dag. +</p> +<p>Maar toen de jongen volwassen was, zei hij tegen zijn ouders: “Nu ben ik een man en +ik ben van plan te trouwen, daarom wensch ik, dat u dadelijk naar den koning gaat +en hem vraagt mij zijn dochter tot vrouw te geven.” De verbaasde ouders berispten +hem en zeiden: “Waar denk je aan? Wij hebben niets dan deze armoedige hut om ons te +beschutten en ternauwernood genoeg brood om ons te voeden; wij durven niet eens in +de nabijheid van den koning komen—noch minder hem te vragen je zijn dochter tot vrouw +te geven.” +</p> +<p>De zoon drong er echter op aan, dat zij zouden doen, wat hij verlangde en dreigde +hen te zullen verlaten en de wereld in te gaan, indien zij niet voldeden aan zijn +wensch. Daar zij merkten, dat het hem werkelijk ernst was met zijn verzoek, beloofden +de ongelukkige ouders, dat zij zouden gaan, en ’s konings dochter voor hem als vrouw +zouden vragen. Daarop maakte de moeder in tegenwoordigheid van haar zoon een huwelijkskoek +en toen hij gereed was, deed zij hem in een zak, nam een staf in haar hand en ging +regelrecht naar het paleis, waar de koning woonde. Daar verzochten de bedienden van +den koning haar binnen te komen; zij brachten haar in de hal, waar de koning gewoon +was arme lieden te ontvangen, die kwamen om aalmoezen te vragen en verzoekschriften +aan te bieden. +</p> +<p>De arme, oude vrouw stond in de hal verlegen en beschaamd om haar versleten, armoedige +kleeren; zij zag er uit, of zij van steen was, totdat de koning vriendelijk tegen +haar zei: “Wat verlangt gij van mij, moedertje?” +</p> +<p>Maar zij dorst toch niet aan den koning te zeggen, waarom zij was gekomen; daarom +stamelde zij in haar verlegenheid: “Niets, Uwe Majesteit.” +<span class="pageNum" id="pb338">[<a href="#pb338">338</a>]</span></p> +<p>Daar moest de koning even om glimlachen en hij zei: “Misschien komt gij om een aalmoes +te vragen?” +</p> +<p>Toen zei de oude vrouw zeer verlegen: “Ja, Uwe Majesteit, alsjeblieft!” +</p> +<p>Nu riep de koning zijn bedienden en gaf hun bevel de oude vrouw tien kronen te geven, +wat zij deden. Nadat zij dit geld had gekregen, dankte zij Zijne Majesteit en keerde +naar huis terug, bij zich zelf zeggende: “Ik wed, dat mijn zoon, als hij dit geld +ziet, er niet meer over zal spreken van ons heen te gaan.” +</p> +<p>Maar hierin had zij zich schromelijk vergist, want nauwelijks was zij de hut binnen +gegaan of haar zoon kwam en vroeg ongeduldig: “Wel, moeder, heeft u gedaan, wat ik +u heb gevraagd?” +</p> +<p>Nu riep zij uit: “Geef dat dwaze denkbeeld nu eens en voor goed op, mijn zoon. Hoe +kon je verwachten, dat ik den koning zijn dochter voor jou ten huwelijk zou vragen? +Dat zou voor een rijk edelman nog een stoutmoedige daad zijn; hoe zouden <i>wij</i> dan aan zoo iets kunnen denken? Doch zie eens, wat een massa geld ik heb meegebracht. +Nu kunt gij zelf naar een passende vrouw uitzien en zul je de dochter van den koning +vergeten.” +</p> +<p>Toen de jonge man zijn moeder zoo hoorde spreken, werd hij zeer boos en zei tegen +haar: “Wat kan mij het geld van den koning schelen? Ik verlang zijn geld niet, maar +ik eisch zijn dochter! Ik zie, dat u mij voor den gek houdt; ik ga u dus verlaten, +ik zal gaan—waar mijn oogen mij heenleiden.” +</p> +<p>De arme oude ouders baden en smeekten hem hen op hun ouden dag niet te verlaten, maar +hij bezweek eerst voor hun aandrang, toen zij hem oprecht beloofden, dat de moeder +den volgenden dag weer naar den koning zou gaan en hem nu werkelijk zou vragen zijn +dochter aan hun zoon uit te huwelijken. +</p> +<p>Daarop ging de oude vrouw den, volgenden morgen weer naar het paleis en de bedienden +lieten haar in dezelfde <span class="pageNum" id="pb339">[<a href="#pb339">339</a>]</span>hal, waar zij den vorigen keer was geweest. Toen de koning haar daar zag staan, vroeg +hij: “Wat verlangt gij nu, moedertje?” Maar zij voelde zich zoo beschaamd, dat zij +ternauwernood kon stamelen: “Niets, Uwe Majesteit.” +</p> +<p>De koning, die veronderstelde, dat zij weer kwam bedelen, beval zijn bedienden haar +ook dezen keer tien kronen te geven. +</p> +<p>Met dit geld keerde de arme vrouw naar haar hut terug; baar zoon kwam haar reeds tegemoet +en vroeg: “Wel moeder, <i>dezen</i> keer hoop ik, dat gij gedaan hebt, wat ik heb gevraagd?” Maar zij antwoordde: “Ach, +mijn lieve zoon, laat ’s konings dochter met rust. Hoe kun je in ernst aan een huwelijk +met haar denken? Zelfs al wilde zij je trouwen, waar is het huis, waarheen je haar +zoudt brengen? Zwijg er dus over en neem dit geld, dat ik je heb meegebracht.” +</p> +<p>Op het hooren van deze woorden was de zoon nog boozer dan te voren en hij zei scherp: +“Daar ik zie, dat u mij met de dochter van den koning niet wilt laten trouwen, ga +ik op staanden voet heen om nooit meer terug te keeren,” en hij snelde de hut uit. +Zijn ouders liepen hem hard achterna en haalden hem eindelijk over om terug te keeren, +door hem te bezweren, dat zijn moeder den volgenden morgen weer naar den koning zou +gaan—en waarlijk en oprecht dezen keer Zijne Majesteit om zijn dochter zou vragen. +</p> +<p>De jonge man stemde er dus in toe terug te keeren en tot den volgenden dag te wachten. +</p> +<p>’s Morgens ging de moeder met een bezwaard hart naar het paleis en werd evenals te +voren in tegenwoordigheid van den koning gebracht. Nu hij haar hier voor den derden +keer zag, vroeg Zijne Majesteit ongeduldig: “Wat verlangt gij nu weer, oude vrouw?” +En over het geheele lichaam bevende zei zij: “Om u te dienen, Uwe Majesteit—niets.” +Toen riep de koning uit: +</p> +<p>“Maar dat is onmogelijk. Iets moet gij verlangen. Zeg <span class="pageNum" id="pb340">[<a href="#pb340">340</a>]</span>mij dadelijk de waarheid, indien gij aan uw leven gehecht zijt.” Daarop was de oude +vrouw wel genoodzaakt het geheele verhaal aan den koning te doen; dat haar zoon den +wensch koesterde de prinses te trouwen en haar had gedwongen den koning te gaan vragen +hem zijn dochter tot vrouw te geven. +</p> +<p>Toen de koning alles had gehoord, zei hij: “Wel, indien mijn dochter haar toestemming +geeft, zal ik er niets tegen inbrengen.” Hij zei daarop tot zijn bedienden, dat zij +de prinses moesten gaan halen. Toen zij kwam, vertelde hij haar alles en vroeg haar: +“Zijt gij bereid den zoon van deze oude vrouw te trouwen?” +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e5037"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De voorwaarde.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De prinses antwoordde: “Waarom niet? Indien hij alleen maar eerst het beroep leert, +dat niemand kent!” Daarop beval de koning aan zijn bedienden de arme vrouw geld te +geven, die nu met een verlicht hart naar haar hut terugkeerde. +</p> +<p>Zoodra zij binnen kwam, vroeg haar zoon: “Hebt u de toestemming?” En zij antwoordde: +“Laat mij eerst wat op adem komen. <i>Nu</i> heb ik het werkelijk aan den koning gevraagd: maar het heeft je niet veel verder +gebracht, want de prinses verzekert, dat zij je niet wil trouwen, tenzij je het beroep +hebt geleerd, dat niemand kent!” +</p> +<p>“O, dat doet er niets toe!” riep de zoon uit. “Nu ik de voorwaarde ken, komt alles +in orde!” Den volgenden dag begaf de jongeman zich op reis. Hij trok de wereld in +om den man te zoeken, die hem het beroep zou kunnen leeren, dat niemand kende. Op +zekeren dag, toen hij heel moe was van het loopen en heel terneergeslagen ging hij +op een gevallen boomstronk aan den kant van den weg zitten. Nadat hij zoo een poosje +had gezeten, kwam er een vrouw naar hem toe, die vroeg: “waarom zijt gij zoo treurig, +mijn vriend?” En hij antwoordde: “Waarom vraagt gij mij dat, als gij mij niet kunt +helpen?” Maar zij vervolgde: <span class="pageNum" id="pb341">[<a href="#pb341">341</a>]</span>“Vertel mij maar, wat er aan scheelt en misschien kan ik u helpen.” Daarop zei hij: +“Nu, als gij het dan bepaald weten wilt, ik reis al geruimen tijd de wereld door om +den meester te vinden, die mij het ambacht kan leeren, dat niemand kent.” +</p> +<p>“O, is het anders niet,” riep de oude vrouw, “luister dan maar naar mij! Wees niet +bang, ga recht het bosch in, dat voor u ligt en daar zult gij vinden, wat gij noodig +hebt.” +</p> +<p>De jonge man was heel blij, toen hij dit hoorde, stond dadelijk op en ging naar het +bosch. Toen hij vrij ver het bosch in was gegaan, zag hij een groot kasteel en terwijl +hij er naar stond te kijken en zich afvroeg, wie daar wel kon wonen, kwamen er vier +reuzen uit naar buiten rennen, die hem met donderende stem vroegen: “Wenscht gij het +ambacht te leeren, dat niemand kent?” Hij antwoordde: “Ja, dat is precies de reden, +waarom ik hier kom.” Daarop namen zij hem mee in het kasteel. +</p> +<p>Den volgenden morgen maakten de reuzen zich gereed om op de jacht te gaan en voordat +zij vertrokken, zeiden zij tot hem: “Gij moogt in geen geval de eerste kamer bij de +eetzaal binnengaan.” Nauwelijks echter waren de reuzen goed en wel uit het gezicht, +of de jonge man begon aldus bij zich zelf te overleggen: “Ik zie heel goed in, dat +ik ergens terecht ben gekomen, waar ik nooit levend vandaan raak; daarom kan ik even +goed in de kamer gaan; voor mij blijft het hetzelfde, wat er ook van komt.” Daarom +ging hij er heen, deed de deur een eindje open en gluurde naar binnen. Daar stond +een gouden ezel, gebonden aan een gouden voederbak. Hij keek er een poosje naar en +was juist op het punt de deur te sluiten, toen de ezel zei: “Kom binnen, neem den +halster van mijn hoofd en steek hem stilletjes bij je. Hij zal je goede diensten kunnen +bewijzen, als je hem maar weet te gebruiken.” Hij nam den halster dus en na de deur +gesloten te hebben, verborg hij hem vlug onder zijn kleeren. Hij zat nog niet heel +lang, of de reuzen kwamen terug. Zij vroegen hem <span class="pageNum" id="pb342">[<a href="#pb342">342</a>]</span>dadelijk, of hij in de eerste kamer was geweest en hij antwoordde allesbehalve op +zijn gemak: “Neen, ik ben er niet in geweest.” “Maar wij weten, dat gij er wel in +zijt geweest,” zeiden de reuzen zeer vertoornd en zij namen groote stokken en sloegen +hem zoo geweldig, dat hij ternauwernood op zijn voeten kon staan. Het was zijn geluk, +dat hij den halster onder zijn kleeren om zijn middel had gewonden, anders zouden +zij hem zeker doodgeslagen hebben. +</p> +<p>Den volgenden dag maakten de reuzen zich weer gereed om op de jacht te gaan, maar +voordat zij vertrokken, gaven zij hem opnieuw bevel in geen geval de tweede kamer +binnen te gaan. +</p> +<p>Bijna onmiddellijk na hun vertrek, werd hij zoo vreeselijk nieuwsgierig, wat er wel +in de tweede kamer zou zijn, dat hij geen weerstand kon bieden aan de verzoeking om +de deur te openen. Hij stond nog een oogenblik aarzelend voor de deur stil, maar bedacht +toen: “Ik ben toch al meer dood dan levend; veel erger kan het toch niet worden!” +Daarop opende hij de deur en keek naar binnen. Hij was zeer verbaasd, toen hij daar +een heel mooi meisje zag, in louter goud en zilver gekleed, dat bezig was haar haar +te kammen; in elke vlecht hechtte zij een grooten diamant. Hij bleef haar eenige oogenblikken +bewonderen en stond juist op het punt de deur weer te sluiten, toen zij sprak: “Wacht +even, jonge man. Neem dezen sleutel en zorg er voor hem goed te bewaren. Hij zal u +eens te pas komen, als gij slechts weet, hoe gij hem gebruiken moet.” Toen kwam hij +binnen om den sleutel van het meisje aan te nemen, waarna hij het vertrek verliet, +de deur achter zich sloot en ging zitten op de plaats, waar hij gezeten had. +</p> +<p>Hij had daar niet lang gezeten, of de reuzen kwamen terug van de jacht. Zoodra zij +het huis binnen kwamen, namen zij groote stokken om hem te slaan, terwijl zij vroegen, +of hij in de tweede kamer was geweest. Bevend van angst antwoordde hij: “Neen, dat +ben ik niet!” +<span class="pageNum" id="pb343">[<a href="#pb343">343</a>]</span></p> +<p>“Maar wij weten, dat het wel zoo is,” schreeuwden de reuzen hevig vertoornd en sloegen +hem nog erger dan den eersten keer. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e5061"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De derde kamer.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen, toen de reuzen als gewoonlijk ter jacht gingen, zeiden zij tegen +hem: “Ga niet in de derde kamer, voor niets ter wereld; want als gij dat doet, dan +zullen wij niet als de vorige keeren barmhartigheid met je betrachten! Dan kunt gij +er op rekenen, dat wij je doodslaan!” Maar ternauwernood waren de reuzen uit het gezicht, +of de jongeman zei tot zich zelf: “Het is waarschijnlijk, dat zij mij zullen dooden, +of ik er binnenga of niet. Bovendien, al dooden zij mij niet, zij hebben mij toch +al zoo erg geslagen, dat ik meer dood dan levend ben; ik zal dus in elk geval de derde +kamer binnengaan.” Hij stond op en opende de derde kamer. Maar hoe ontstelde hij, +toen hij zag, dat de kamer vol menschenhoofden was! Deze hoofden behoorden aan jonge +mannen, die evenals hij gekomen waren om het beroep te leeren, dat niemand kent en +die, na zich stipt aan de bevelen van de reuzen te hebben gehouden, toch door hen +gedood waren. +</p> +<p>De jongeman wendde zich snel om, teneinde zich te verwijderen, toen een der hoofden +riep: “Wees niet bang, maar kom binnen!” Daarop ging hij de kamer in. Toen gaf het +hoofd hem een ijzeren ketting en zei: “Pas goed op dezen ketting, want hij zal u van +dienst zijn, indien gij er een goed gebruik van weet te maken!” Hij nam den ketting +dus en toen hij de kamer verlaten had, sloot hij de deur. +</p> +<p>Hij ging op zijn gewone plaats zitten om de komst der reuzen af te wachten. Onderwijl +werd hij zeer bevreesd, want hij was er volkomen op voorbereid, dat zij hem zouden +dooden. +</p> +<p>Zoodra de reuzen thuis kwamen, namen zij hun stokken op en begonnen zij hem te slaan +zonder zich zelfs een <span class="pageNum" id="pb344">[<a href="#pb344">344</a>]</span>oogenblik den tijd te gunnen om hem een vraag te stellen. Zij sloegen hem zoo heftig, +dat hij zoo goed als dood liggen bleef, daarna wierpen zij hem het huis uit en zeiden: +“Ga nu heen, nu gij het beroep geleerd hebt, dat niemand kent.” +</p> +<p>Nadat hij geruimen tijd gelegen had op de plek, waar zij hem hadden neergeworpen, +en zich zeer pijnlijk en ellendig gevoelde, beproefde hij eindelijk zich te bewegen, +waarbij hij tot zich zelf zei: “Nu, als zij mij werkelijk het ambacht geleerd hebben, +dat niemand kent, dan kan ik terwille van ’s konings dochter met vreugde alle pijnen +lijden—als ik haar maar win.” +</p> +<p>Na geruimen tijd gereisd te hebben, kwam de jongeman aan het paleis van den koning, +wiens dochter hij wenschte te trouwen. Toen hij het paleis zag, was hij buitengewoon +treurig; hij herinnerde zich de woorden van de prinses, want ondanks al zijn rondreizen +en lijden had hij geen ambacht geleerd, laat staan het beroep, “dat niemand kent.” +Terwijl hij nog nadacht, wat hij het best zou kunnen doen, herinnerde hij zich eensklaps +den halster, den sleutel en den ijzeren ketting, die hij, verborgen onder zijn kleeren, +steeds mee had gedragen, sinds hij het kasteel van de vier reuzen had verlaten. Toen +zei hij tot zich zelf: “Laat ik eens zien, wat deze dingen kunnen doen!” Hij nam den +halster en sloeg er mee op den grond en onmiddellijk stond een mooi paard, fraai opgetuigd +voor hem. Daarna sloeg hij de aarde met den ijzeren ketting en dadelijk verschenen +een haas en een hazewind. De haas begon hard te loopen en de hazewind achtervolgde +hem. Een oogenblik later herkende de jongeman zich zelf nauwelijks, want hij zag zich +gekleed in een fraai jachtcostuum en hij zat op het paard en vervolgde den haas, die +een richting insloeg, welke hem vlak onder het raam van ’s konings paleis moest voeren. +Nu wilde het toeval, dat de koning juist voor een venster stond en naar buiten keek. +Dadelijk zag hij den mooien hazewind, <span class="pageNum" id="pb345">[<a href="#pb345">345</a>]</span>die den haas nazat, en het zeer mooie paard met een jager in schitterend jachtcostuum +er op. De koning was zoo ingenomen met het voorkomen van het paard en den hazewind, +dat hij eenige bedienden riep en hen den vreemdeling nazond om dezen uit te noodigen +in het kasteel te komen. Maar toen de jongeman een aantal menschen roepende en schreeuwende +achter zich hoorde, reed hij snel achter een dikken struik, waar hij even den halster +en den ijzeren ketting schudde. In een ommezien waren het paard, de hazewind en de +haas verdwenen en hij zat weer op den grond onder de boomen, gekleed in zijn oude, +versleten kleeren. Intusschen waren de knechts van den koning naderbij gekomen en +toen zij hem daar zagen zitten, vroegen zij hem, of hij een knappen jager op een mooi +paard voorbij had zien komen. +</p> +<p>Hij gaf hun ruw ten antwoord: “Neen: ik heb niemand voorbij zien komen, ik stel er +ook geen belang in, wie er voorbij gaat!” +</p> +<p>Toen vervolgden de dienaren van den koning hun weg en doorzochten het bosch, waarbij +zij zoo hard riepen als zij konden, maar het was alles vergeefsch, zij zagen noch +hoorden iets van den jager. Eindelijk gingen zij terug naar den koning en vertelden +hem, dat het paard en de jager zoo buitengewoon hard reden, dat zij niets van hem +bespeurd hadden in het bosch. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 section" id="xd31e5077"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De zoon keert terug.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Nu besloot de jongeman naar de hut te gaan, waar zijn ouders woonden. Zij waren blij, +toen zij hem terugzagen. +</p> +<p>Den volgenden dag zei de zoon tegen zijn vader: “Nu vader, zal ik u toonen, wat ik +heb geleerd. Ik zal mij zelf veranderen in een mooi paard en u moet mij naar de stad +brengen en verkoopen, maar zorg er voor, dat u den halster niet weggeeft, anders moet +ik altijd een paard blijven!” Hij veranderde zich onmiddellijk in een <span class="pageNum" id="pb346">[<a href="#pb346">346</a>]</span>paard van buitengewone schoonheid, en heel hooge prijzen werden voor hem geboden; +maar de oude man zette den prijs hooger en hooger bij elk bod. Het nieuws verspreidde +zich snel door de stad, dat er een prachtig paard op de markt te koop was en eindelijk +hoorde de koning zelf er van. Hij zond eenige bedienden om het paard voor hem te halen, +zoodat hij het zou kunnen zien. +</p> +<p>De oude man bracht het paard dadelijk voor het paleis en de koning kon, nadat hij +het een poos bewonderd had, niet nalaten uit te roepen: “Op mijn woord, ofschoon ik +een koning ben, heb ik nog nooit zoo’n mooi paard gezien, noch minder ooit op zoo’n +beest gezeten!” +</p> +<p>Toen vroeg hij den ouden man, of hij het hem wilde verkoopen. “Ik wil het heel graag +aan Uwe Majesteit verkoopen”, zei de oude man, “maar alleen het paard, den halster +niet.” Daarop lachte de koning en zei: “Wat zou ik met uw vuilen halster moeten doen? +Voor zulk een paard wil ik een halster van goud laten maken!” Het paard werd nu voor +zeer hoogen prijs aan den koning verkocht en de oude man keerde met het geld terug. +</p> +<p>Den volgenden morgen heerschte er groote beweging en ontsteltenis in de koninklijke +stallen, want het mooie paard was gedurende den nacht verdwenen. En op hetzelfde oogenblik, +dat het paard zich uit de voeten had gemaakt, keerde de jongeman in de hut zijner +ouders terug. +</p> +<p>Een paar dagen later zei de jongeman tegen zijn vader: “Nu zal ik mij in een mooie +kerk veranderen en niet ver van het koninklijk paleis gaan staan en als de koning +het gebouw mocht willen koopen, dan kunt gij het hem verkoopen, maar zorg er voor +den sleutel niet af te geven, anders moet ik altijd een kerk blijven!” +</p> +<p>Toen de koning dien morgen opstond en naar zijn raam ging om uit te kijken, zag hij +een mooie kerk, die hij tevoren nooit had gezien. Hij stuurde zijn knechts op onderzoek +uit, en spoedig daarna kwamen zij terug en vertelden, dat “de kerk aan een ouden pelgrim +behoorde, <span class="pageNum" id="pb347">[<a href="#pb347">347</a>]</span>die zei, dat hij bereid was ze te verkoopen, indien de koning ze wenschte te koopen”. +</p> +<p>Daarna liet de koning vragen voor welken prijs hij ze wilde verkoopen en de pelgrim +antwoordde: “Ze is heel veel geld waard.” +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e5093"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">Hooger geboden dan de koning.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Terwijl de knechts met den vader onderhandelden, naderde er een oude vrouw. Dit was +dezelfde oude vrouw, die den jongeman naar het kasteel van de vier reuzen had gezonden; +zij zelf was er ook geweest en had het ambacht geleerd, dat niemand kende. Daar zij +dadelijk begreep, wat er aan de hand was, en zij er allerminst op gesteld was een +mededinger in haar beroep toe te laten, besloot zij den jongeman onschadelijk te maken. +Daarom bood zij steeds hooger dan de koning, en bood tenlaatste zulk een groote som +baar geld, dat de man verbaasd en verlegen werd op het zien van al het geld, dat zij +hem toonde. Hij nam haar bod dus aan, maar terwijl hij het geld telde, vergat hij +geheel en al den sleutel. Eindelijk herinnerde hij zich, wat zijn zoon hem had gezegd, +en, daar hij een onheil vreesde, liep hij de oude vrouw hard achterna en vroeg den +sleutel terug. Maar de oude vrouw was niet te overreden den sleutel terug te geven. +Ze zei, dat die bij de kerk behoorde, die zij had gekocht en betaald. Toen hij begon +te merken, dat zij den sleutel in geen geval terug zou willen geven, werd de oude +man hoe langer hoe meer bevreesd, dat zijn verzuim zijn zoon duur te staan zou komen. +Daarom greep hij de oude vrouw bij haar hals en dwong haar den sleutel te laten vallen. +Zij deed haar uiterste best hem weer terug te krijgen en terwijl zij en de oude man +worstelden veranderde de sleutel in een duif en vloog weg hoog in de lucht over de +tuinen van het paleis. +</p> +<p>Toen de oude vrouw dat zag, veranderde zij zich in een havik en joeg de duif na. Maar +juist toen de havik op <span class="pageNum" id="pb348">[<a href="#pb348">348</a>]</span>haar neer wilde schieten, veranderde de duif in een mooi bouquet, dat in de handen +van de dochter des konings viel, die juist in den tuin wandelde. Toen veranderde de +havik weer in een oude vrouw, die naar de poort van het paleis ging. Dringend verzocht +zij de prinses haar het bouquet te geven of althans een enkele bloem er uit. +</p> +<p>Maar de prinses zei: “Neen! voor niets ter wereld! Deze bloemen vielen uit den hemel +op mij neer.<span class="corr" id="xd31e5102" title="Niet in bron">”</span> Maar de oude vrouw was vast besloten een der bloemen te krijgen en ging daarom regelrecht +naar den koning en smeekte hem zoo deerniswaardig, dat hij zijn dochter bevelen zou +haar een bloem te geven, dat de koning, die meende dat de vrouw een der bloemen noodig +had om van een ziekte te genezen, zijn dochter bij zich riep en beval er een aan de +bedelaarster te geven. +</p> +<p>Maar juist, toen de koning dit zei, veranderde het bouquet in een hoop gierst, die +zich over den grond verspreidde. Toen veranderde de oude vrouw vlug in een hen met +kuikens en begon gretig de korrels op te pikken. Maar eensklaps verdween de gierst +en in de plaats er van stond een vos, die op de hen toesprong en haar doodde. +</p> +<p>Daarna veranderde de vos in een jongeman, die aan den verbaasden koning en de prinses +verklaarde, dat hij gekomen was om de hand van de prinses te vragen en dat hij de +wereld rond was getrokken, tot hij iemand gevonden had, die hem het beroep, dat niemand +kent, had geleerd. +</p> +<p>Toen de koning en zijn dochter dit hoorden, verklaarden zij zich bereid de belofte +te houden, die zij gegeven hadden. +</p> +<p>Kort daarop trouwde de dochter van den koning den zoon der arme lieden. De koning +liet voor de prinses en haar echtgenoot een paleis vlak bij het zijne bouwen. Daar +woonden zij lang en kregen er een overvloed van kinderen en men zegt, dat eenige van +hun afstammelingen nog leven, en dat die dikwijls naar de kerk gaan bidden, die altijd +open moet blijven, omdat de sleutel er van veranderd is <span class="pageNum" id="pb349">[<a href="#pb349">349</a>]</span>in een jonge man, die de dochter van den koning trouwde, nadat hij bewezen had aan +de gestelde voorwaarden te kunnen voldoen en terwille van haar het beroep had geleerd, +“dat niemand kent.” +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch14.20" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e574">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De tweelingen met de gouden haren.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Lang, lang geleden leefde er een jonge koning, die heel graag zou trouwen, maar niet +wist, waar hij het best deed naar een vrouw te zoeken. +</p> +<p>Op zekeren avond, toen hij vermomd door de straten van zijn hoofdstad liep, wat hij +dikwijls deed, stond hij stil om te luisteren bij een open raam, waar hij drie jonge +meisjes vroolijk hoorde babbelen. +</p> +<p>De meisjes spraken over het gerucht, dat den laatsten tijd de rondte door de stad +deed, dat de koning van plan was spoedig te trouwen. +</p> +<p>Een der meisjes riep uit: “Indien de koning mij wilde trouwen, dan zou ik hem een +zoon geven, die de grootste held in de wereld zou zijn.” +</p> +<p>Het tweede meisje sprak: “En als ik zijn vrouw zou zijn, dan zou ik hem twee zoons +tegelijk geven—de tweelingen met het gouden haar.” +</p> +<p>En het derde meisje verzekerde, dat zij, als de koning <i>haar</i> zou trouwen, hem een dochter zou geven, wier schoonheid door niemand ter wereld geëvenaard +zou worden! +</p> +<p>De jonge koning luisterde naar dit alles, dacht eenigen tijd na over haar woorden +en beproefde vast te stellen, wie van de meisjes hij het best deed tot vrouw te nemen. +Eindelijk besloot hij, dat zij het zijn zou, die gezegd had hem een tweeling met gouden +haren te schenken. +</p> +<p>Toen hij hiertoe besloten had, gaf hij bevel dadelijk de voorbereidselen tot zijn +huwelijk te treffen en kort daarna, toen alles gereed was, trouwde hij het tweede +van de drie meisjes. +</p> +<p>Verscheidene maanden na zijn huwelijk kreeg de koning, die in oorlog was met naburige +vorsten, bericht, dat zijn <span class="pageNum" id="pb350">[<a href="#pb350">350</a>]</span>leger een nederlaag had geleden en dat het wenschelijk was, dat hij zich onverwijld +naar het kamp spoedde. Hij verliet daarom zijn hoofdstad, liet de jonge koningin in +zijn paleis achter met zijn stiefmoeder, en ging naar het leger. +</p> +<p>Nu haatte de stiefmoeder van den koning haar schoondochter. Toen de jonge koningin +haar bevalling voelde naderen, vertelde de oude koningin haar, dat het de gewoonte +in de koninklijke familie was, dat de erfgenaam van den troon op een vliering geboren +werd. +</p> +<p>De jonge koningin, die niets wist van de gewoonten bij vorstelijke families, (behalve +dan hetgeen zij gehoord of gezien had sinds haar huwelijk met den koning) geloofde +onvoorwaardelijk, wat haar schoonmoeder haar vertelde, ofschoon zij het wel erg jammer +vond haar mooie vertrekken te moeten verlaten voor een armoedige vlieringkamer. +</p> +<p>Toen de tweelingen met de gouden haren geboren waren, beraamde de oude koningin het +plan hen uit de wieg te stelen en twee leelijke, kleine honden in hun plaats te leggen. +Zij liet de mooie tweelingjongetjes met de gouden haren levend begraven op een afgelegen +plek in de tuinen van het paleis en zond daarna bericht aan den koning, dat de jonge +koningin hem twee kleine honden had geschonken inplaats van de erfgenamen, waarop +hij had gehoopt. De slechte stiefmoeder zei in haar brief aan den koning, dat zij +zelf hierover niet verbaasd was, ofschoon zij zich zijn teleurstelling kon voorstellen +en het haar om zijnentwil veel leed deed. Zij zelf had echter de jonge koningin er +reeds lang van verdacht te groote vriendschap te koesteren voor kabouters en feeën +en allerhande soorten booze geesten. +</p> +<p>Toen de koning dezen brief ontving, werd hij vreeselijk woedend, omdat hij het jonge +meisje alleen getrouwd had, daar zij hem beloofd had tweelingen met gouden haren als +erfgenaam voor zijn troon te zullen schenken. +</p> +<p>Hij zond bericht aan de oude koningin, dat zijn vrouw dadelijk in den vochtigsten +kelder van het kasteel geworpen <span class="pageNum" id="pb351">[<a href="#pb351">351</a>]</span>moest worden, een bevel, dat door de booze vrouw zonder verwijl werd uitgevoerd. Dientengevolge +werd de arme, jonge koningin in een ellendigen, donkeren kerker onder het paleis op +water en brood gevangen gezet. +</p> +<div class="div3 section" id="xd31e5137"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De belofte van de jonge koningin.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was maar een heel klein gat in deze gevangenis—nauwelijks genoeg om licht en lucht +door te laten. Toch wist de oude koningin gedaan te krijgen, dat een groot aantal +menschen dit hol voorbij ging en ieder, die voorbij kwam, kreeg het bevel er naar +te spuwen en de ongelukkige jonge koningin te beleedigen door haar toe te roepen: +“Zijt gij werkelijk de koningin? Zijt gij het meisje, dat den koning bedroog teneinde +koningin te worden? Waar zijn uw tweelingen met de gouden haren? Gij hebt den koning +en uw vrienden bedrogen en nu hebben de heksen u misleid!” +</p> +<p>Maar de jonge koning, ofschoon hij ontzettend boos was en gekweld werd door zijn groote +teleurstelling, was tegelijk te bedroefd om naar zijn paleis te willen terugkeeren. +Hij bleef dus negen jaren weg. Toen hij er eindelijk in toestemde om terug te keeren, +werd zijn aandacht het eerst getrokken door twee mooie, jonge boomen in den tuin, +precies gelijk van vorm en even groot. +</p> +<p>Deze boomen hadden beide gouden bladeren en gouden bloesems en waren uit zich zelf +gegroeid op de plaats, waar de stiefmoeder van den koning de twee jongetjes met de +gouden haren, die zij uit de wieg gestolen had, had laten begraven. +</p> +<p>De koning bewonderde deze boomen buitengewoon en hij kon er niet genoeg naar kijken. +Maar dit stond de oude koningin volstrekt niet aan, want zij wist, dat de beide jonge +prinsen begraven waren juist op de plaats, waar de boomen groeiden en zij was altijd +bang, dat op de een of andere manier den koning ter oore zou komen, wat zij gedaan +had. Zij hield zich daarom ziek en zei, dat <span class="pageNum" id="pb352">[<a href="#pb352">352</a>]</span>zij er zeker van was te zullen sterven, tenzij haar stiefzoon bevel gaf de twee boomen +met de gouden bladeren om te houwen en een bed voor haar te laten maken uit hun hout. +</p> +<p>Daar de koning niet de schuld van haar dood wilde dragen, gaf hij bevel aan haar wensch +gehoor te geven, ofschoon het hem zeer speet, dat hij zijn lievelingsboomen zou moeten +missen. . +</p> +<p>Een bed werd spoedig gemaakt van het hout der twee boomen en de oogenschijnlijk zieke, +oude koningin werd er in gelegd, gelijk zij had verlangd. Zij was overgelukkig, dat +de boomen met de gouden bladeren uit den tuin verdwenen waren, maar tegen middernacht +werd zij wakker en kon zij den slaap niet meer vatten. Want het scheen haar toe, dat +de planken, waarvan haar bed was gemaakt, met elkaar spraken! +</p> +<p>“Hoe maakt gij het, mijn broeder?” En de andere plank antwoordde: “Dank je, ik maak +het het heel goed; hoe maakt gij het?” +</p> +<p>“O, best,” antwoordde de eerste plank; “maar ik zou wel willen weten, hoe het met +onze arme moeder gaat in haar donkeren kerker! Misschien heeft zij honger en dorst!” +</p> +<p>De booze, oude koningin kon den ganschen nacht geen oog meer dicht doen, toen zij +dit gesprek tusschen de planken van haar bed had gehoord. Den volgenden morgen stond +zij heel vroeg op en begaf zich naar den koning. Zij dankte hem, dat hij haar wenschen +vervuld had en zei, dat zij zich al veel beter voelde, maar dat zij er zeker van was +nooit geheel te zullen herstellen, tenzij de planken van haar nieuwe bed stuk gehakt +werden en in het vuur werden geworpen. Het speet den koning ook de planken te moeten +verliezen, die uit zijn twee lievelingsboomen waren gemaakt, maar hij kon niet weigeren +alles te doen, wat tot een volkomen herstel van zijn stiefmoeder kon leiden. +</p> +<p>Het nieuwe bed werd dus in stukken gehouwen en in het vuur geworpen. Maar terwijl +de planken gloeiden en knetterden, vlogen twee vonken van het vuur op het <span class="pageNum" id="pb353">[<a href="#pb353">353</a>]</span>binnenplein en het volgend oogenblik dartelden twee jonge lammeren met gouden vacht +en gouden horens op het plein rond. +</p> +<p>De koning bewonderde hen zeer en vroeg, wie ze daar gebracht had en aan wien ze behoorden. +Hij stuurde zelfs een omroeper verscheidene keeren door de stad om den eigenaar van +lammeren met een gouden vacht op te roepen voor den koning te verschijnen; maar niemand +kwam, zoodat hij ten slotte van oordeel was, dat hij ze gerust als zijn eigendom kon +beschouwen. +</p> +<p>De koning droeg groote zorg voor deze twee mooie lammeren en gaf elken dag aanwijzingen +omtrent hun voeding en verzorging; maar dit stond zijn stiefmoeder in het geheel niet +aan. Zij kon zelfs niet naar de lammeren met de gouden vacht en de gouden horens kijken, +zonder zich de tweelingen met de gouden haren te herinneren. +</p> +<p>Na een poosje gaf zij dus weer voor gevaarlijk ziek te zijn en zei, dat zij er zeker +van was, spoedig te zullen sterven, tenzij de twee lammeren gedood en hun vleesch +voor haar gekookt zou worden. +</p> +<p>De koning hield zelfs nog meer van zijn lammeren dan hij van zijn boomen met de gouden +bladeren had gehouden, maar hij kon niet lang weerstand bieden aan de tranen en gebeden +van de oude koningin, vooral niet nu zij zeer ziek scheen te zijn. De lammeren werden +dus gedood en aan een knecht werd opgedragen hun gouden vacht naar de rivier te dragen +en het bloed er goed uit te wasschen. Maar terwijl de bediende ze onder water hield, +glipten zij op de een of andere manier uit zijn vingers en dreven met den stroom mede, +die op deze plaats juist heel snel was. Nu gebeurde het, dat een eind stroomafwaarts +een jager langs de rivier liep, en toen hij toevallig op het water keek, zag hij iets +vreemds drijven. Hij stapte in de rivier en vischte er een doos uit, die hij mee naar +huis nam en daar opende. Tot zijn onuitsprekelijke verbazing vond hij in de doos twee +jongens met gouden haren. De <span class="pageNum" id="pb354">[<a href="#pb354">354</a>]</span>jager had zelf geen kinderen; hij nam daarom de tweelingen aan, die hij uit het water +had opgevischt, en bracht ze groot, alsof het zijn eigen zoons waren geweest. Toen +de tweelingen waren opgegroeid tot knappe, jonge mannen, zei een hunner tot hun pleegvader: +“Maak twee bedelaarspakken voor ons en laat ons de wereld rondreizen!” Maar de jager +antwoordde: “Neen, ik zal een fijn pak kleeren voor ieder van u laten maken, zooals +past voor twee jonge mannen van zoo edel voorkomen.” Toen echter de beide tweelingen +er op aandrongen toch niet zooveel geld nutteloos uit te geven door mooie kleeren +te koopen en hem vertelden, dat zij er op stonden als bedelaars de wereld in te gaan, +deed de jager—die gewoon was zijn knappe pleegzoons hun zin te geven—wat zij verlangden +en bestelde twee stellen kleeren, gelijk de bedelaars dragen. De twee zoons verkleedden +zich toen als bedelaars, verborgen zoo goed als het ging hun mooie gouden haren en +begaven zich toen op weg om in de wereld rond te zien. Zij namen een goussle mede +en een cimbaal en voorzagen in hun levensonderhoud door zingen en spelen. +</p> +</div> +</div> +<div class="div3 last-child section" id="xd31e5163"> +<div class="divHead"> +<h4 class="main">De zoons van den koning.</h4> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zij hadden zoo eenigen tijd rondgereisd, toen zij aan het paleis van den koning kwamen. +Daar het vrij laat in den middag was geworden, vroegen de jonge muzikanten verlof +om den nacht in een van de bijgebouwen te mogen doorbrengen, daar zij arm waren en +niemand in de stad kenden. De oude koningin, die juist op het binnenplein was, zag +hen en zei scherp, toen zij hun verzoek hoorde, dat bedelaars niet toegelaten konden +worden, in welk deel ook van het koninklijk paleis. De beide reizigers zeiden, dat +zij hadden gehoopt voor hun logies te betalen met hun liederen en gezang, daar een +hunner bij de goussle zong en de andere bij de cimbaal. +</p> +<p>Maar hierdoor werd de oude koningin niet verteederd. <span class="pageNum" id="pb355">[<a href="#pb355">355</a>]</span>Zij bleef er op aandringen, dat zij onmiddellijk heen zouden gaan. Gelukkig voor de +beide broeders kwam de koning zelf op het plein, juist op het oogenblik, dat zijn +stiefmoeder hen toornig gebood heen te gaan. Hij beval zijn bedienden dadelijk een +slaapplaats voor de muzikanten in orde te brengen en de beide broers een goed avondmaal +voor te zetten. Nadat zij hun avondeten gebruikt hadden, beval de koning hen in zijn +tegenwoordigheid te brengen, opdat hij over hun bekwaamheden zou kunnen oordeelen, +en misschien met hun gezang hem den avond zouden kunnen korten. Nadat de twee jonge +mannen de ververschingen gebruikt hadden, die voor hen waren gereed gemaakt, voerde +de bediende hen in tegenwoordigheid van den koning, en zij begonnen deze ballade te +zingen: +</p> +<p>“De mooie vogel, de zwaluw, bouwde zorgvuldig haar nest in het paleis van den koning. +In het nest bracht zij twee van haar jongen groot. Een leelijke, zwarte vogel kwam +echter naar het nest van de zwaluw, om haar geluk te verstoren en haar twee kleinen +te dooden. En de leelijke, zwarte vogel slaagde er in het geluk van de arme, kleine +zwaluw te vernietigen. Hoewel de kleinen nog jong en zwak waren en nog niet in staat +om te vliegen, werden zij echter gered en zoodra zij opgegroeid waren en hun vleugels +konden uitslaan, gingen zij naar het paleis, waar hun moeder, de aardige zwaluw, haar +nest had gebouwd.” +</p> +<p>Dit vreemde lied zongen de twee minstreelen zoo liefelijk, dat de koning er zeer door +was bekoord en hun naar den zin van het lied vroeg. +</p> +<p>Hierop namen de twee armelijk gekleede jonge mannen hun hoeden af, waardoor de prachtige +lokken van hun gouden haar over hun schouders neervielen en het schijnsel der lampen +er in weerkaatsten kon, zoodat de geheele zaal verlicht werd door hun glans. Toen +traden zij naar voren en vertelden den koning, wat hen en hun moeder was gebeurd en +zij overtuigden hem, dat zij werkelijk zijn eigen zoons waren. +<span class="pageNum" id="pb356">[<a href="#pb356">356</a>]</span></p> +<p>De koning geraakte buiten zich zelf van woede, toen hij al de wreede dingen hoorde, +die zijn stiefmoeder had bedreven en hij gaf bevel haar te verbranden. Daarna ging +hij met de beide prinsen met de gouden haren naar den ellendigen kerker, waarin zijn +ongelukkige vrouw zooveel jaren had gevangen gezeten en hij bracht haar terug in haar +prachtig paleis. Toen zij daar haar zoons met de gouden haren terug zag en merkte +hoeveel hun vader van hen hield, vergat zij spoedig haar lange jaren van ellende. +Wat den koning betreft, hij voelde, dat hij nooit genoeg kon doen, om al het onrecht +goed te maken, dat de koningin had geleden en een vergoeding te geven voor al de gevaren, +waaraan zijn tweelingzoons blootgesteld waren geweest. Hij voelde, dat hij te gereedelijk +al de verhalen van de oude koningin had geloofd, omdat hij nooit de moeite had genomen +zich te overtuigen, of al de vreemde dingen, die zij verteld had, waarheid of leugen +waren. +</p> +<p>Na al deze zelfkwelling en verdriet en ellende kwam alles ten laatste weer goed. Nog +lang mochten de koning met zijn vrouw en hun tweelingen met de gouden haren gelukkig +samen leven. +<span class="pageNum" id="pb357">[<a href="#pb357">357</a>]</span> </p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e3883"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e3883src">1</a></span> Deze legende werd opgeteekend, en aan Vouk St. Karadgitch medegedeeld door vorst Michaël +Obrenovitch III, die ze in zijn jeugd van zijn kindermeid had gehoord. <a class="fnarrow" href="#xd31e3883src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4043"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4043src">2</a></span> De christenen van de Balkanstaten maken gewoonlijk een kruis voor en na hun maaltijd. <a class="fnarrow" href="#xd31e4043src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4074"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4074src">3</a></span> Een gouden muntstuk van ongeveer 12 gulden. <a class="fnarrow" href="#xd31e4074src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4119"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4119src">4</a></span> De appel is een symbolisch geschenk, dat hij, die naar haar hand dingt, het meisje +zijner keuze aanbiedt. <a class="fnarrow" href="#xd31e4119src" title="Ga terug naar noot 4 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4153"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4153src">5</a></span> Het is de gewoonte bij de Serviërs, dat een van de broers het meisje aan den toekomstigen +bruigom geeft. <a class="fnarrow" href="#xd31e4153src" title="Ga terug naar noot 5 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4420"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4420src">6</a></span> Baardeloosheid is het kenmerk van de listige en verraderlijke naturen. <a class="fnarrow" href="#xd31e4420src" title="Ga terug naar noot 6 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e4622"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e4622src">7</a></span> Dit en de volgende verhalen in dit hoofdstuk zijn met vriendelijke toestemming van +M. Chede Miyatovitch ontleend aan de Servische Folklore van mevrouw C. Miyatovitch. <a class="fnarrow" href="#xd31e4622src" title="Ga terug naar noot 7 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch15" class="div1 last-child chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e586">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Hoofdstuk XV. Eenige servische populaire anecdoten.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="ch15.1" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">St. Petrus en het zand.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een stedeling ging op zekeren dag naar buiten om te jagen en kwam om twaalf uur aan +het huis van een boer, dien hij kende. De man noodigde hem uit het middagmaal te blijven +gebruiken. Onder het eten keek de stadsbewoner rond en bemerkte, dat er maar weinig +bouwgrond om de hoeve lag. Maar rotsen en steenen waren er in overvloed. Hierover +verbaasd riep de stedeling uit: “In naam van alles, wat bestaat, mijn vriend, hoe +ter wereld kunt gij, goede lieden, in dit dorp leven zonder vruchtbaren grond! En +vanwaar deze massa rotsen en steenen!” +</p> +<p>“Het is werkelijk een groot ongeluk!” antwoordde de boer. “De menschen zeggen, dat +onze voorouders van hun voorvaders gehoord hebben, dat, toen Onze Lieve Heer op deze +aarde rondwandelde, de heilige Petrus Hem vergezelde en op zijn rug een zak vol zand +droeg. Nu en dan moet Onze Lieve Heer een zandkorrel genomen en neergeworpen hebben +om een berg te maken, waarbij hij telkens zei: ‘Dat deze korrel zich vermenigvuldige!’ +Toen zij hier aankwamen, barstte de zak van Petrus en de helft van den inhoud werd +om dit dorp uitgestrooid”. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.2" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Waarom het Servische volk arm is.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De volkeren der wereld ontmoetten elkaar eens op het midden van de aarde, om de goede +dingen van het leven onder elkaar te verdeelen. Eerst overlegden zij, hoe zij het +zouden aanleggen. Eenigen raadden aan er om te loten, maar de Christenen, die wel +wisten, dat zij als de verstandigsten in staat zouden zijn de meest gewenschte gaven +te verkrijgen en die dus allerminst verlangden dit door het lot uitgemaakt te zien, +sloegen voor (en het denkbeeld werd dadelijk door allen aanvaard) dat ieder om de +beurt iets goeds zou wenschen en dit dan ook zou worden gegeven. De mannen van Italië +mochten het eerst kiezen <span class="pageNum" id="pb358">[<a href="#pb358">358</a>]</span>en zij verlangden wijsheid. De Britten zeiden: “Wij willen de zee hebben.” De Turken: +“En wij willen akkers hebben.” De Russen: “Wij willen bosschen en mijnen hebben”. +De Franschen: “En wij willen geld en oorlog hebben”. En wat wilt gij Serviërs? “Wachten, +totdat wij tot een besluit zijn gekomen!” antwoordden de Serviërs. En zij zijn het +nog altijd niet met elkaar eens over het antwoord! +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.3" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De zigeuners en de edelman.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een heel rijk en machtig edelman reed eens zijn uitgestrekte bezittingen rond. Van +verre zagen vier Tziganen<a class="noteRef" id="xd31e5196src" href="#xd31e5196">1</a> dat hij alleen was. Zij sloegen een begeerig oog op de mooie paarden voor zijn rijtuig +en namen zich voor er hem van te berooven. Toen het rijtuig naderde, snelden zij er +heen, namen eerbiedig hun muts af, knielden voor hem neer en een hunner begon te spreken: +“O hoe gelukkig zijn wij een gelegenheid te hebben U, zeer genadig heer, onze diepe +dankbaarheid te betoonen voor de edele daden en de vele giften, waarmede uw gestorven +en edelmoedige vader ons overstelpt heeft! Sta ons, daar wij geen geschenken van waarde +bij ons hebben, toe, dat wij ons voor uw rijtuig spannen en u naar huis trekken”. +De hooghartige edelman, trotsch op de goede daden van zijn vader, stemde er gaarne +in toe zich dezen ongewonen vorm van hoffelijkheid te laten welgevallen. Twee zigeuners +spanden daarop de paarden uit, gingen zelf voor het rijtuig loopen en trokken het +een eind. Maar eensklaps sneden zij zich los en liepen hard terug naar de andere schavuiten, +die zich al met de paarden uit de voeten hadden gemaakt. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.4" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Waarom de priester verdronk.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eenige boeren en een priester gingen eens een rivier over. Plotseling kwam er storm +op en de boot kantelde. <span class="pageNum" id="pb359">[<a href="#pb359">359</a>]</span>Allen waren goede zwemmers behalve de arme priester, en toen de boeren hun boot bereikt +en die weer recht in het water hadden geplaatst, wat hun heel spoedig gelukte, zagen +zij, dat de priester nog in de golven worstelde. Zij riepen hem toe hun de hand te +reiken, opdat zij hem konden redden, maar hij aarzelde en verdronk. De boeren gingen +het droevig nieuws aan zijn weduwe vertellen, die, toen zij het hoorde, uitriep: “Hoe +jammer! Maar indien gij <i>uw</i> hand hadt uitgestoken, dan zou hij die zeker hebben gegrepen en dan zou zijn kostbaar +leven gespaard zijn gebleven—want het was zijn gewoonte altijd te ontvangen en nooit +iets te <i>geven!</i>” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.5" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De Era<a class="noteRef" id="xd31e5212src" href="#xd31e5212">2</a> van de andere wereld.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een Turk en zijn vrouw rustten in de schaduw van een boom. De Turk ging naar de rivier +om zijn paard water te geven en zijn vrouw bleef zijn terugkomst afwachten. Juist +op dat oogenblik kwam een Era voorbij en groette de Turksche vrouw: “Allah helpe u, +edele vrouwe!” +</p> +<p>“Dat God u helpe,” antwoordde zij; “vanwaar komt gij?” “Ik kom van de Andere Wereld, +edele vrouw.” “Indien gij in de Andere Wereld zijt geweest, hebt gij dan misschien +mijn zoon Mouyo gezien, die eenige maanden geleden is gestorven?” “O, natuurlijk heb +ik hem gezien; hij is mijn naaste buurman.” “Dat maakt mij werkelijk gelukkig! Hoe +maakt hij het?” “Het gaat hem goed, God zij geprezen! Maar hij zou wat meer tabak +kunnen gebruiken, en wat meer zakgeld om zwarte koffie te betalen.” “Gaat gij weer +terug? Ja? Zoudt gij dan zoo goed willen zijn hem deze beurs te overhandigen met de +groeten van zijn ouders?” De Era nam het geld, en verzekerde, dat hij zeer verheugd +was zulk een aangename verrassing aan den jongeman te kunnen bereiden en hij maakte, +dat <span class="pageNum" id="pb360">[<a href="#pb360">360</a>]</span>hij weg kwam. Weldra keerde de Turk terug en zijn vrouw vertelde hem, wat er was gebeurd. +Hij begreep dadelijk, dat zij beet genomen was, en zonder zich den tijd te gunnen +om haar verwijten te maken, steeg hij te paard en galoppeerde den Era na, die, toen +hij bemerkte, dat hij vervolgd werd, dadelijk vermoedde, dat de ruiter de echtgenoot +van de lichtgeloovige vrouw moest zijn, en zich zoo veel haastte, als hij maar kon, +om weg te komen. Dicht in de buurt stond een molen; de Era stormde er binnen en sprak +den molenaar aldus aan: “Om Godswil, broeder, vlucht! Ginds komt een Turksch ruiter +met getrokken zwaard aan; hij zal u dooden. Ik heb het hem hooren zeggen en ik kom +hard hierheen loopen om u bijtijds te waarschuwen.” De molenaar had geen tijd om naar +bijzonderheden te vragen; hij wist, hoe wreed de Turken waren, en zonder een woord +te verspillen, rende hij den molen uit en vluchtte naar de naburige rotsen. +</p> +<p>Intusschen zette de Era den hoed van den molenaar op zijn eigen hoofd en strooide +overvloedig meel over zijn kleeren, zoodat hij er als een molenaar uitzag. Nauwelijks +was dit gedaan, of de Turk kwam. Hij steeg van zijn paard en haastig vroeg hij den +Era, waar hij den dief verborgen had. De Era wees onverschillig naar den vluchtenden +molenaar op de rots, waarop de Turk hem verzocht op zijn paard te willen passen, terwijl +hij den oplichter zou gaan grijpen. Toen de Turk een goed eind den heuvel op was, +borstelde onze Era zijn kleeren af, steeg vlug te paard en galoppeerde weg. De Turk +greep den echten molenaar en vroeg: “Waar is het geld, dat gij van mijn vrouw hebt +afgenomen, jij oplichter?” De arme molenaar maakte het teeken des kruises<a class="noteRef" id="xd31e5222src" href="#xd31e5222">3</a> en zei: “God beware me! Ik heb uw edele vrouw nooit gezien, nog veel minder heb ik +ooit geld aan haar ontnomen.” +</p> +<p></p> +<div class="figure p360width" id="p360"><img src="images/p360.jpg" alt="Vroeg hij den Era, waar hij den dief verborgen had" width="491" height="720"><p class="figureHead">Vroeg hij den Era, waar hij den dief verborgen had</p> +</div><p> +</p> +<p>Na ongeveer een half uur gepraat was de Turk overtuigd <span class="pageNum" id="pb361">[<a href="#pb361">361</a>]</span>van de onschuld van den molenaar en hij keerde terug naar de plaats, waar hij zijn +paard had achtergelaten. Maar zie! Er was niets van een paard te bespeuren! Hij wandelde +treurig terug naar zijn vrouw en toen zij zag, dat haar echtgenoot geen paard had, +vroeg zij verbaasd: “Waar ben je geweest, en wat is er van je paard geworden?” De +Turk antwoordde: “Jij hebt geld naar je lieven zoon gezonden, daarom dacht ik, dat +het goed was hem het paard er bij te zenden, opdat hij in de andere wereld niet te +voet behoeft te gaan!” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.6" class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Ieder moet een ambacht verstaan.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een koning ging eens varen in zijn weelderig ingericht pleizierjacht, vergezeld van +de koningin en een dochter. Zij hadden zich nog maar even van de kust verwijderd, +toen een krachtige wind de galei ver de zee indreef, waar ze eindelijk tegen een kale +rots stiet. Gelukkig was er een klein bootje bij het jacht en de koning wist er zijn +vrouw en dochter mee te redden. Na geruimen tijd heen en weer geslingerd te zijn, +lachte het geluk de schipbreukelingen weer toe; zij begonnen vogels en drijvende bladeren +te zien, wat aantoonde dat zij land naderden. En weldra kregen zij de kust in het +gezicht; daar de zee nu kalm was, waren zij instaat zonder verdere avonturen te landen. +De koning kende, echter geen ambacht, en hij had ook geen geld bij zich. Hij was dus +<span class="corr" id="xd31e5237" title="Bron: genoodzaak">genoodzaakt</span> zijn diensten als schaapherder aan te bieden aan een rijken grondbezitter, die hem +een hut gaf en een kudde schapen om voor te zorgen. +</p> +<p>In deze idyllische en eenvoudige omstandigheden leefden zij verscheidene jaren tevreden, +zonder spijt te gevoelen over het gemis van de pracht en de praal, die hen vroeger +omgeven hadden. +</p> +<p>Op zekeren dag verdwaalde de eenige zoon van den heerscher over dit vreemde land, +toen hij bezig was een vos na te jagen, en bij die gelegenheid zag hij de schoone +<span class="pageNum" id="pb362">[<a href="#pb362">362</a>]</span>dochter van onzen herder. Nauwelijks had hij zijn oogen op het meisje geslagen, of +hij werd dol verliefd op haar en zij was niet ongenegen de verzekeringen van onvergankelijke +genegenheid aan te hooren, die hij in haar ooren stamelde. Zij ontmoetten elkaar telkens +weer en het meisje stemde erin toe den prins te trouwen, als haar ouders toestemming +gaven tot de verbintenis. +</p> +<p>Eerst deelde de prins zijn wensch aan zijn eigen ouders mee, die natuurlijk zeer verbaasd +waren over de schijnbaar dwaze keuze van hun zoon en hun toestemming niet wilden geven. +Maar de prins verzekerde plechtig, dat zijn besluit onwrikbaar vast stond; hij zou +òf het meisje trouwen, dat hij lief had, òf zijn geheele leven ongetrouwd blijven. +Eindelijk kreeg zijn koninklijke vader medelijden met hem en zond zijn eersten adjudant +in het geheim naar den herder, om dezen de hand van zijn dochter voor den prins te +vragen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch15.7" class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">De voorwaarde.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de adjudant kwam en de koninklijke boodschap overbracht, vroeg de herder hem: +“Kent de koninklijke prins een beroep?” De adjudant was verbaasd over zulk een vraag. +“God verhoede het, dwaze man!” riep hij uit, “hoe kunt gij verwachten, dat de troonopvolger +een ambacht kent? De menschen leeren een ambacht om in hun levensonderhoud te voorzien, +vorsten bezitten landen en steden en behoeven niet te werken”. +</p> +<p>Maar de herder bleef volhouden en zei: “Indien de prins geen beroep kent, dan zal +hij mijn schoonzoon niet worden”. +</p> +<p>De boodschapper van den koning keerde in het paleis terug en deed den koning verslag +van zijn onderhoud met den herder. Iedereen in het geheele paleis was verbaasd, toen +het nieuws bekend werd, want allen hadden verwacht, dat de herder zich buitengewoon +gevleid zou gevoelen, dat de koning de hand van zijn dochter voor zijn zoon vroeg +en haar bevoorrechtte boven de vele koninklijke <span class="pageNum" id="pb363">[<a href="#pb363">363</a>]</span>en keizerlijke prinsessen, die hij maar had behoeven te vragen om ze bereid te vinden +den prins te trouwen. +</p> +<p>De koning zond weer een boodschapper naar den herder, maar de man bleef op zijn stuk +staan. “Zoolang de prins”, zei hij, “geen ambacht kent, zal ik hem de hand mijner +dochter niet geven.” +</p> +<p>Toen de tweede onderhandelaar met hetzelfde antwoord naar het paleis terugkeerde, +deelde de koning zijn zoon de voorwaarde van den herder mede en de koninklijke prins +besloot dan maar te trachten er aan te voldoen. +</p> +<p>Hij begon met de geheele stad van huis tot huis langs te gaan, om een eenvoudig en +gemakkelijk ambacht uit te kiezen. Terwijl hij door de straat liep, zag hij verschillende +handwerkslieden aan hun werk, maar hij bleef niet staan, voordat hij aan de werkplaats +kwam van een tapijt-maker en dit ambacht leek hem even gemakkelijk als winstgevend. +Hij bood daarom zijn diensten aan den baas aan, die volgaarne op zich nam hem het +ambacht te leeren. Na eenigen tijd ontving de prins een bewijs van bekwaamheid, waarop +hij naar den herder ging en het hem met het proefstuk van zijn handenarbeid toonde. +De herder bekeek ze en vroeg den prins: “Hoeveel zoudt gij kunnen krijgen voor dit +tapijt?” De prins antwoordde: “Indien het van gras gemaakt was, zou ik het voor drie +stuivers kunnen verkoopen.” “Wel, dat is een prachtig bedrijf!” antwoordde de herder, +“drie stuivers vandaag en nog drie stuivers morgen, dat zou zes stuiver maken, en +na nog twee dagen zoudt gij een schelling hebben verdiend! Indien ik dit ambacht eenige +jaren vroeger had gekend, zou ik nu geen herder zijn.” +</p> +<p>Daarop deed hij den prins en zijn gevolg het verhaal van zijn vorig leven en van het +ongeluk, dat hem getroffen had, waarover allen ten zeerste verbaasd waren. Gij kunt +er zeker van zijn, dat het den prins verheugde, dat zijn geliefde van hooge geboorte, +en dus een waardig gezellin voor een koningszoon was. En wat zijn vader betrof, die +<span class="pageNum" id="pb364">[<a href="#pb364">364</a>]</span>was bijzonder blij, dat zijn zoon niet de dochter van een eenvoudigen herder had liefgekregen, +maar een koninklijke prinses. Het huwelijk werd nu met groote pracht gevierd en toen +de feestelijkheden waren afgeloopen, gaf de koning aan den herder een mooi schip en +een goed bewapend geleide, waarmee hij naar zijn land terugkeerde en er zijn koninklijken +troon weer in bezit nam. +</p> +<p class="trailer xd31e5261"><span class="sc">Einde</span>.</p> +<p><span class="pageNum" id="pb365">[<a href="#pb365">365</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd31e5196"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e5196src">1</a></span> Tziganen of Zigeuners in Servië en eigenlijk in het geheele Balkanschiereiland zijn +voornamelijk paardenhandelaars. Het stelen en verkoopen van paarden is hun hoofdbedrijf. <a class="fnarrow" href="#xd31e5196src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e5212"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e5212src">2</a></span> Era is een naam, die aan de boeren van het district Ouzitze (Westelijk Servië) wordt +gegeven. Zij hebben den naam heel geestig en sluw te zijn en zouden de Ieren van Servië +genoemd kunnen worden. <a class="fnarrow" href="#xd31e5212src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd31e5222"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e5222src">3</a></span> Als Serviërs zeer verbaasd over iets zijn, maken zij onwillekeurig het teeken des +kruises. <a class="fnarrow" href="#xd31e5222src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div id="index" class="div1 index"><span class="pageNum">[<a href="#xd31e594">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">Register.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">A.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Aanbidding</span>. Van de zon en maan, vuur en bliksem, <a href="#pb28" class="pageref">28</a>; van dieren, slangen, <a href="#pb29" class="pageref">29</a>; van den draak, waarin de Zuidelijke Slaven verschilden met de Grieken, <a href="#pb29" class="pageref">29</a>. +</p> +<p><span class="sc">Adrianopel</span>. Hetzelfde als Yedrenet, <a href="#pb124" class="pageref">124</a>. +</p> +<p><span class="sc">Adriatische Zee</span>. Ivan Tzrnoyevitch zeilt over de—— naar Venetië, <a href="#pb135" class="pageref">135</a>–<a href="#pb143" class="pageref">143</a>. +</p> +<p><span class="sc">Adriatische kust</span>. De Latijnen, Traciërs, Grieken en Albaneezen, door de Serviërs naar de—— gedreven, +<a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Agram</span>. (Zagreb) Croaten vestigen in de zevende eeuw een bisdom te——, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Albanië</span>. Onderworpen door Doushan den Machtige, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; George Kastriotovitch-Skandar-Beg strijdt voor de vrijheid van——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; Skadar, de hoofdstad van Noord——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Albaneezen, De</span>. Door de Serviërs naar de Adriatische kust gedreven, <a href="#pb1" class="pageref">1</a>; de boschgeesten gevreesd door——, <a href="#pb25" class="pageref">25</a>; Arbanass een anderen naam voor——, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Alexander</span>. Onwaardige zoon van Milan; bestijgt den troon van Servië, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; trouwt zijn vroegere maitresse, en wordt vermoord, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Amouradh</span>. Turksch Groot-Vizier; Prins Marko en——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>–<a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Amouradh, Sultan</span>, (bij verkorting Mourat) verslaat Knez Lazarus op de vlakte van Kossovo, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; Vlah-Ali onafhankelijk van——, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>; verslagen door den Servischen held Voïvode Milosh, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>. +</p> +<p><span class="sc">Anecdoten</span>. Eenige populaire Servische—— <a href="#pb357" class="pageref">357</a>–<a href="#pb364" class="pageref">364</a>; “De Heilige Petrus en het zand”, <a href="#pb357" class="pageref">357</a>; “Waarom het Servische volk arm is”, <a href="#pb357" class="pageref">357</a>; “De zigeuners en de edelman”, <a href="#pb357" class="pageref">357</a>; “Waarom de priester verdronk”, <a href="#pb358" class="pageref">358</a>; “De Era van de andere wereld”, <a href="#pb359" class="pageref">359</a>; “Ieder moet een ambacht verstaan”, <a href="#pb361" class="pageref">361</a>. +<span class="pageNum" id="pb366">[<a href="#pb366">366</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Anjou, Karel van</span>. Prins Ourosh onderhield vriendschappelijke betrekkingen met het Fransche hof van——, +<a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Antivari</span>. Ivan Tzrnoyevitch noodigt alle helden in de provincie—— op de bruiloft van zijn +zoon, <a href="#pb139" class="pageref">139</a>. +</p> +<p><span class="sc">Apostelen</span>. De Grieksche priesters en monniken bereiden den grond voor de groote Slavische——,<a href="#pb35" class="pageref">35</a>; Cyrillos en Methodius, de twee Slavische——, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Appel</span>, De. Een symbolische gave, die in Servië het meisje wordt aangeboden door den jongeman, +die aanzoek doet om haar hand, <a href="#pb243" class="pageref">243</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Appelboom, De gouden”</span>. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb265" class="pageref">265</a>–<a href="#pb273" class="pageref">273</a>. +</p> +<p><span class="sc">Arbanass</span>. Andere naam voor Albanië, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Aartsengel Michael</span>. De—— en de Dood, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>; Kolyivo wordt niet bereid voor den——, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>. +</p> +<p><span class="sc">Athos, Berg</span>. Vasso, de abt van den——, vindt het lijk van Marko, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +<p><span class="sc">Avala</span>. Een berg bij Belgrado, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>. +</p> +<p><span class="sc">Azof, Zee van</span>. De Serviërs leefden ten Noord-Oosten van de—— <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">B.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">“Badgnak”</span>. De eikeboom, door de Serviërs met Kerstmis gebruikt, <a href="#pb51" class="pageref">51</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Badgni Dan”</span>. De Servische naam voor den dag voor Kerstmis, <a href="#pb51" class="pageref">51</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bajazet</span>. Zoon van Sultan Amouradh, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balcius</span>. Gelatinizeerde vorm van Baux, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; aan het hof te Napels veranderd in Balza, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balkan schiereiland</span>. De vestiging der Serviërs in het——, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balkan Streken</span>. Koninkrijken, die in de—— gelegen zijn, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balkan oorlog</span>. De toewijding voor de gewonden van mevrouw C. H. Farnam gedurende den—— <a href="#pb61" class="pageref">61</a>; verwijzing naar de wapenfeiten <span class="pageNum" id="pb367">[<a href="#pb367">367</a>]</span>der Serviërs gedurende den——, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balkanstaten.</span> Heldenverhalen uit de—— zijn de uitdrukking van de idealen, die het Servische ras +bewaard heeft, <a href="#pb19" class="pageref">19</a>; verklaring van het verval der oude aristocratie in de——, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Balkanstaten, de keizerin der</span>”. Drama door koning Nicholas I Petrovitch van Montenegro, <a href="#pb135" class="pageref">135</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balladen.</span> Servische barden improviseeren——, waarin de daden van koning Nicholas I Petrovitch +in Montenegro bezongen worden, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; “Het huwelijk van Maximus Tzrnoyevitch”, de edelste en beroemdste Serviër, <a href="#pb135" class="pageref">135</a>; het slot van de balladen der Servische en Montenegrijnsche barden, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>; historische aanteekening op de ballade “Het huwelijk van koning Voukashin”, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>; opmerking omtrent het thema van “De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus +Yakshitch”, <a href="#pb193" class="pageref">193</a>; “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>–<a href="#pb195" class="pageref">195</a>; drie Servische—— (1) “De bouw van Skadar” (scoetari), <a href="#pb197" class="pageref">197</a>; (2) “De stiefzusters”, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>; (3) “De ontvoering van de schoone Iconia,<span class="corr" id="xd31e5593" title="Niet in bron">”</span> <a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balshitch.</span> Nicholas I Petrovitch, koning van Montenegro, stamt af uit een zijlinie van——, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>. +</p> +<p><span class="sc">Balza.</span> Gelatinizeerde vorm van Balcius (Baux), <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ban.</span> De oorspronkelijke titel der regenten van Bosnië, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Banaat.</span> Een der Servische provincies in Oostenrijk-Hongarije, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Banovitch Strahinya.</span> De ballade, betrekking hebbende op——, een der schoonste, in de Middeleeuwen door +barden gevonden, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; historische data, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>–<a href="#pb121" class="pageref">121</a>; eenige Servische historici zijn de meening toegedaan, dat—— werkelijk de doorluchtige +Strashimir <span class="corr" id="xd31e5640" title="Bron: Balshitch-Nemanyitsh">Balshitch-Nemanyitch</span> was, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; —— geprezen als: “een valk zonder weerga”, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Dyogo, het trouwe paard <span class="pageNum" id="pb368">[<a href="#pb368">368</a>]</span>van——, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Caraman, de onafscheidelijke hazewindhond van——, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; —— bezoekt Youg Bogdan, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>. +</p> +<p><span class="sc">Banyska</span>. (Heer van klein), titel, die een derwisch aan Banovitch Strahinya geeft, <a href="#pb123" class="pageref">123</a>. +</p> +<p><span class="sc">Barden</span>. (1) Servische—— De Servische—— houden zich nu bezig met de heldendaden van helden +in den tegenwoordigen tijd verricht te Monastir, Koumanovo, Perlep (Prilip), Scoetari +(Skadar) enz., <a href="#pb176" class="pageref">176</a>; het slot der balladen van—, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>; het woord “boek” wordt onveranderlijk door de—— van de veertiende eeuw gebruikt +voor brief, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>. +</p> +<p>(2) Montenegrijnsche——, het stereotiepe slot hunner balladen, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Baardeloos</span>. De verpersoonlijking van listigheid en verraderlijkheid in het Servische volksverhaal +“Liegen voor een weddenschap”, <a href="#pb280" class="pageref">280</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bash Tchelik</span>. (Echt staal). Een Servisch volksverhaal <a href="#pb245" class="pageref">245</a>–<a href="#pb265" class="pageref">265</a>; —— belooft drie levens aan den Prins; ontvoert de gade van zijn bevrijder, <a href="#pb255" class="pageref">255</a>–<a href="#pb257" class="pageref">257</a>. +</p> +<p><span class="sc">Basilius I, keizer</span>. De tweede bekeering van de Zuidelijke Slaven tot het Christendom geschiedde door——, +<a href="#pb34" class="pageref">34</a>. +</p> +<p><span class="sc">Batchka</span>. Een van de Servische provincies in Oostenrijk-Hongarije; <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Baux, Des</span>. Strashimir-Balshitch-Nemanyitch een afstammeling van de oude Provencaalsche familie——, +<a href="#pb120" class="pageref">120</a>; in vroegere geschriften is de naam gelatinizeerd tot Balcius; verondersteld wordt +dat de Italiaansche Seigneurs des Baux, die door hun huwelijk met het koninklijk huis +van Nemanyitch verbonden werden en die zich in de Servische landen neerzetten; later +hun geslachtsnaam veranderden in Balsha of Balshitch, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Baux, Hugues De</span>. Een Fransch ridder, <a href="#pb39" class="pageref">39</a>. +<span class="pageNum" id="pb369">[<a href="#pb369">369</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Bazar, Relya van</span>. Een Servisch ridder; Bogdan de Bullebak en—— <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb89" class="pageref">89</a>. +</p> +<p><span class="sc">Beata Maria</span>. De heilige Elias vraagt de redenen van haar groote smart, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>; de heilige Elias troost——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bedevia</span>. De merrie van den Moorschen hoofdman, <a href="#pb81" class="pageref">81</a>; Sharatz en—— <a href="#pb81" class="pageref">81</a>, <a href="#pb82" class="pageref">82</a>, <a href="#pb83" class="pageref">83</a>; de merrie van Bogdan den Bullebak, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>; naam van de merrie, die Ivan Tzrnoyevitch aan Milosh Obrenbegovitch schonk, <a href="#pb143" class="pageref">143</a>; de merrie van voïvode Balatchko, <a href="#pb168" class="pageref">168</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bedrog</span>. Vook Brankovitch’s——, tegen Knez Lazar, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Begrafenis-gebruiken</span>. Beschrijving van—— onder de Slaven, Serviërs, etc., <a href="#pb31" class="pageref">31</a>–<a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p><span class="sc">Belgrado</span>. Zegevierende intocht van het Servische leger na den Balkanoorlog van 1912–13, in——, +<a href="#pb175" class="pageref">175</a>; een veela waarschuwt Stephanus en <span class="corr" id="xd31e5815" title="Bron: Demitruis">Demitrius</span> Yakshitch voor den Turkschen aanslag op——, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>; Stephanus Yakshitch en Haykoona ontvluchten naar——, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Berlijn</span>. Op het beroemde congres van—— wordt de onafhankelijkheid erkend van Servië tijdens +de regeering van Milan, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Beroep, Een</span>. “Ieder moet een ambacht verstaan.” Een Servische volksanecdote, <a href="#pb361" class="pageref">361</a>–<a href="#pb364" class="pageref">364</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Beroep dat niemand kent, Het”</span>. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb337" class="pageref">337</a>–<a href="#pb349" class="pageref">349</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bertrandon de la Broquière, Chevalier</span> hoorde in 1433 van de Grieken te Trajanopel, dat deze stad gebouwd was door keizer +Trajanus, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bind</span>. Illyrische God; naar aanleiding van de overlevering betreffende den Prins Ivan Tzrnoyevitch, +<a href="#pb31" class="pageref">31</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bijgeloof</span>. Der Serviërs en nationale gebruiken, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>–<a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Bijter gebeten, De</span>.” Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb324" class="pageref">324</a>–<a href="#pb336" class="pageref">336</a>; de honderd dochters in, <a href="#pb327" class="pageref">327</a>; de huwelijksprocessie, <span class="pageNum" id="pb370">[<a href="#pb370">370</a>]</span><a href="#pb329" class="pageref">329</a>; de Zwarte Reus in—— <a href="#pb330" class="pageref">330</a>; de oude vrouw ontmoet den ouden man in een bosch bij de Ongelukkige rivier, <a href="#pb331" class="pageref">331</a>; de Zwarte Reus koopt de koe, <a href="#pb335" class="pageref">335</a>. +</p> +<p><span class="sc">Blinden</span>. In Servisch Hongarije zijn scholen voor——, waar nationale balladen worden geleerd, +<a href="#pb59" class="pageref">59</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Bochtchaluks</span>.” Servische benaming van huwelijksgeschenken, <a href="#pb38" class="pageref">38</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bodin, Koning</span>. Zoon van Michaylo; ontvangt zijn titel van paus Gregorius VII, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; herstelt het Servië van Tchaslav en voegt Bosnië aan zijn rijk, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Bogdan de Bullebak</span>”. Marko en——, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb89" class="pageref">89</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bogdan, Youg</span>. Bejaarde schoonvader van Banovitch, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>–<a href="#pb122" class="pageref">122</a>; kasteel in <span class="corr" id="xd31e5950" title="Bron: Kroushevats">Kroushevatz</span> de verblijfplaats van—— <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; een van zijn schoonzoons stamt in rechte lijn af van koning Nemanya, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Strahinya keert terug naar——, nadat hij Vlah-Ali heeft verslagen, <a href="#pb129" class="pageref">129</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bogoumils</span>. Protestanten van de Grieksch-Orthodoxe kerk, die zich later in Bosnië vestigden, +<a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Bojitch</span>”. Beteekent “de kleine god”, Servische naam voor Kerstfeest, <a href="#pb53" class="pageref">53</a>. +</p> +<p><span class="sc">Boshko Yougovitch</span>. Een van Tsarina Militza’s negen broeders, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>; weigert om bij haar te blijven terwijl Tsaar Lazarus naar het slagveld van Kossovo +vertrekt, <a href="#pb171" class="pageref">171</a>. +</p> +<p><span class="sc">Boshnyaks</span>. Serviërs, die Bosnië bewonen; worden beschouwd als de meest typische Serviërs, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bosnië</span>. Koning Bodin voegt—— bij zijn rijk, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; Ban Koulin op den troon van—— geplaatst, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; Stephanus Tomashevitch koning van——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; de onderwerping van—— was een voldongen feit in 1463; <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; de Padisha biedt Stephanus Yakshitch aan hem Groot-Vizier van—— te maken, indien +hij het Heilige Kruis verzaakt, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +<span class="pageNum" id="pb371">[<a href="#pb371">371</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Bosnië en Herzegovina</span>. Een van de koninkrijken in de Balkanstreken, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Servische tegenspoed op de vlakte van Kossovo, voornamelijk te wijten aan de ongehoorzaamheid +der Servische Heeren uit——, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bowring, Sir John</span>. Aanhaling van drie gedichten uit zijn “<span lang="en">Servian popular Poetry</span>”, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>. +</p> +<p><span class="sc">Boyana</span>. rivier, waaraan de vesting van Skadar ligt, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>. +</p> +<p><span class="sc">Brankovitch, Dyourary</span>. Neef van Vook Brankovitch, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; dood van—— <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc"><span class="corr" id="xd31e6062" title="Bron: Brankovitsch">Brankovitch</span> Vook</span> (Wolf). Verraadt Prins Lazarus, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; dood van——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; tsarina Militza en de dood van—, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>; —— wordt door de barden verantwoordelijk gesteld voor de groote ramp, die het Servische +leger op de vlakte van Kossovo trof, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bregovo</span>, stad; Marko en Milosh te——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bruid</span>. De—— wordt in Servië door een harer broeders aan haar bruigom geschonken, <a href="#pb246" class="pageref">246</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bulgarije</span>. Een provincie van Servië onder Stephanus Detchanski, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; oorlog tusschen—— en Servië, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; Shishman, koning van——, <a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bulgaren</span>. Serviërs een gemakkelijke prooi voor de aanvallen der—— <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Bullebak, De</span>. Bijnaam voor Bogdan, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb90" class="pageref">90</a>; Albaneesche naam voor——, Kessedjiya, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>; zijn dood op den top van den berg Katchanik, <a href="#pb116" class="pageref">116</a>. +</p> +<p><span class="sc">Byzantijnen</span>. De Serviërs onderworpen door de——, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; christendom diep wortel geschoten bij de——, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; Peroon, de Russische god van den Donder, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Byzantijnsche Keizerrijk</span>. Verovert Bulgarije en Rashka, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; Doushan de Machtige verovert bijna het geheele—,<a href="#pb13" class="pageref">13</a>; Prins Ourosh beproeft een verdrag tot stand te brengen tusschen de Serviërs en Franschen +om het—— te verdeelen, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +<span class="pageNum" id="pb372">[<a href="#pb372">372</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">C.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Caraman</span>. De hazewindhond van Banovitch, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>; —— staat Banovitch bij tegen Vlah-Ali, <a href="#pb128" class="pageref">128</a>. +</p> +<p><span class="sc">Christendom</span>. Bekeering van heidensche Servische stammen tot het——, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Heidendom en—— van de Zuid-Slavische volken, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; een aantal Croaten waren reeds in de zevende eeuw tot het Christendom overgegaan, +<a href="#pb21" class="pageref">21</a>; een nieuw—— in Rusland door toovenaars ondermijnd, <a href="#pb30" class="pageref">30</a>; het symbool van het—— is het kruis, <a href="#pb32" class="pageref">32</a>; verbreiding van het—— <a href="#pb33" class="pageref">33</a>; Moraviërs bekeerd tot het—— <a href="#pb35" class="pageref">35</a>; het bijgeloof in de Balkanstaten sterker dan het——, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Christenen</span>. Verwijzing naar veldslagen tusschen Turken en——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; ellende van de—— onder het Turksch bestuur, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>; kwade geesten en——, <a href="#pb25" class="pageref">25</a>; Prins Maximus en Yovan Obrenbegovitch gebruikt in den strijd tegen de——, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; pogingen van Ottomaansche staatslieden om ontevreden—— afvallig te maken van hun +rechtmatige heeren, <a href="#pb84" class="pageref">84</a>. +</p> +<p><span class="sc">Christus</span>. Evangelie van—— vertaald in het Servisch door Cyrillos en Methodius, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Cinderella</span>. Zie Pepelyouga en Marra, <a href="#pb222" class="pageref">222</a>–<a href="#pb225" class="pageref">225</a>. +</p> +<p><span class="sc">Congres van Berlijn</span>. Het beroemde—— erkende de onafhankelijkheid van Servië gedurende de regeering van +Milan, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>, <a href="#pb19" class="pageref">19</a>; maakt melding van een der ringen van Veela, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">Constantinopel</span>. Veroverd door kruisvaarders, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; doode lichamen verbrand gedurende het beleg van—— <a href="#pb31" class="pageref">31</a>; Cyrillos, een professor in de philosophie aan de universiteit van het Keizerlijk +Paleis te——, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>; de Turksche naam voor—— is Istamboel. <a href="#pb75" class="pageref">75</a>. +</p> +<p><span class="sc">Courtenay, Huis van</span>. Helene, echtgenoote van Ourosh, een <span class="pageNum" id="pb373">[<a href="#pb373">373</a>]</span>Fransche prinses uit het——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Croatië</span>. Een der Oostenrijk-Hongaarsche provincies, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Croaten</span>. In de zevende eeuw bekeerd tot het Christendom, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Cyrillos</span>. Methodius en——, de zoogenaamde Slavische apostelen, die het Evangelie van Christus +vertaalden in de oude Slavische taal <a href="#pb9" class="pageref">9</a>–<a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">D.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Daden</span>. “Goede daden zijn onvergankelijk”. Het Servische volksverhaal, <a href="#pb288" class="pageref">288</a>. +</p> +<p><span class="sc">Daedalus</span>. In Servische balladen met keizer Trajanus verward, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dalmatiërs</span>. Een zeevarend volk, dat alleen den Heiligen Nicolaas aanbidt, <a href="#pb55" class="pageref">55</a>. +</p> +<p><span class="sc">Danitza</span>. De morgenster; de verschijning van—— drijft den Zmay van Yastrebatz op de vlucht, +<a href="#pb131" class="pageref">131</a>; —— in “De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus Yakshitch”, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>. +</p> +<p><span class="sc">Danskringen</span>. (Vrzino kollo). De veele en haar——, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>; de—— op den berg Kom in Montenegro, genaamd Vilino Kollo, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">Daybog</span>. (De Zonnegod) De Russische naam is Daszbog—— letterlijk “Geef, o God!” <a href="#pb22" class="pageref">22</a>; voor de Serviërs de verpersoonlijking van zonneschijn, leven en voorspoed, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>; bij de Zuid-Slavische stammen geen overblijfselen gevonden van—— <a href="#pb22" class="pageref">22</a>; Kerstfeest en—— <a href="#pb53" class="pageref">53</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dessimir</span>. Koning Vukashins trouwe dienstknecht——, <a href="#pb198" class="pageref">198</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Dever</span>”. De geleider van de Servische bruid, <a href="#pb41" class="pageref">41</a>. +</p> +<p><span class="sc">Diascevastes</span>. De geleerde——uit het tijdperk van Pisistratus, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dieren</span>. De koning verklaart den oorlog aan de——; in het Servische volksverhaal “Dieren als +vrienden en vijanden”, <a href="#pb309" class="pageref">309</a>, <a href="#pb310" class="pageref">310</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Dieren als vrienden en als vijanden</span>”. <span class="pageNum" id="pb374">[<a href="#pb374">374</a>]</span>Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb302" class="pageref">302</a>–<a href="#pb304" class="pageref">304</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dieren, De——raad</span>. In het Servische volksverhaal “Dieren als vrienden en als vijanden”, <a href="#pb304" class="pageref">304</a>, <a href="#pb306" class="pageref">306</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dieren, De koning van de</span>. Held in een Servisch volksverhaal, <a href="#pb228" class="pageref">228</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dieren, Taal der——.</span> Een Servisch volksverhaal over de——, <a href="#pb227" class="pageref">227</a>. +</p> +<p><span class="sc">Diocletianus, keizer</span>. Verwijzingen in Zuid-Slavische legenden naar——, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Divan</span>”. Wordt in Servië elke vergadering van een regeeringslichaam genoemd. In de ballade +“De Heiligen verdeelen de Schatten” beteekent—— Laatste Oordeel. <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Djelat</span>, (de beul). Stephanus Yakshitch dreigt met den——, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dobrivoy</span>. Knecht van Theodorus van Staletch, <a href="#pb209" class="pageref">209</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dochters</span>. De honderd dochters in het Servische volksverhaal: “De bijter gebeten”, <a href="#pb327" class="pageref">327</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Doda” of “Dodola”.</span> Godsdienstige plechtigheid in verband met de lievelingsgoden van den Regen, <a href="#pb55" class="pageref">55</a>. +</p> +<p><span class="sc">Don, De Rivier</span>. De Serviërs woonden aan de oevers van den—— <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Donau</span>. Wordt verhaald hoe Sharatz over de—— zwemt, <a href="#pb92" class="pageref">92</a>; Marko verdrinkt een deel van Voutcha’s leger in de——, <a href="#pb93" class="pageref">93</a>. +</p> +<p><span class="sc">Donderaar, De</span>. Naam van Elias, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dood</span>. Feest ter eere van den—— gedurende den vastentijd, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>; de aartsengel Michael en de——, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dourmitor</span>. De berg——, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>. +</p> +<p><span class="sc">Doushan, De Machtige</span>. Onttroont zijn vader, Stephanus Detchanski, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; vampieren en de code van—— <a href="#pb28" class="pageref">28</a>; de trouweloosheid van Voukashin tegenover—, <a href="#pb64" class="pageref">64</a>; —— werd tot zijn laatsten snik bijgestaan door aartsbisschop Nedelyko, <a href="#pb70" class="pageref">70</a>; het huwelijk van——, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>–<a href="#pb169" class="pageref">169</a>; —— stuurt Theodorus zijn kanselier naar koning Michael van Ledyen, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; —— dingt naar de hand van prinses Roksanda, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; de twee <span class="pageNum" id="pb375">[<a href="#pb375">375</a>]</span>voïnovitsch Voukashin en Petrashin, neven van——, <a href="#pb152" class="pageref">152</a>; Milosh, de schaapherder voegt zich bij de huwelijksprocessie van——, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>; de vier proeven door Milosh den schaapherder ondernomen om prinses Roksanda te winnen, +<a href="#pb160" class="pageref">160</a>–<a href="#pb166" class="pageref">166</a>; herinnering aan de ontworsteling der Serviërs tegen hun Turksche onderdrukkers, +waardoor het rijk bijna even uitgestrekt werd als onder——, <a href="#pb176" class="pageref">176</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dragomir</span>. Djoupan van Trebinye, vader van Stephen Voïslav, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dragoutin</span>. Zoon van Ourosh den Groote; onttroont zijn vader en wordt koning van Servië, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; schenkt bij zijn leven den troon aan zijn broer Miloutin, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; neemt den titel aan van koning van Sirmië, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; staat zijn troon af aan zijn broeder Miloutin, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Droom van den koningszoon, De</span>.” Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb318" class="pageref">318</a>–<a href="#pb324" class="pageref">324</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ducaydin, Vlakte van</span>. Als leengoed gegeven aan Mehmed-Bey Obrenbegovitch, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +</p> +<p><span class="sc">Duivels</span>, (dyavo). Als heidensche goden beschouwd, <a href="#pb19" class="pageref">19</a>. +</p> +<p><span class="sc">Dyogo</span>. Trouw paard van Banovitch, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>, <a href="#pb123" class="pageref">123</a>; —— stelt Banovitch in staat aan Vlah-Ali’s speer te ontkomen, <a href="#pb127" class="pageref">127</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">E.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Elias</span>, St. (Elijah). Servische boeren gelooven, dat de god Peroon nog leeft in den persoon +van——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; Kolyivo wordt niet bereid voor——, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>; genoemd in de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>,<a href="#pb195" class="pageref">195</a>; den bliksem en den donder gekozen door——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Era</span>. De naam, die gegeven wordt aan de boeren van het district Ouzitze (West-Servië); +zij worden als zeer listig en sluw beschouwd, en zouden de Ieren van Servië genoemd +kunnen worden, <a href="#pb359" class="pageref">359</a>; “De Era van <span class="pageNum" id="pb376">[<a href="#pb376">376</a>]</span>de andere wereld”. Een Servische populaire anecdote, <a href="#pb359" class="pageref">359</a>–<a href="#pb361" class="pageref">361</a>. +</p> +<p><span class="sc">Europa</span>. De Turk bijna verdreven uit—— onder de roemrijke regeering van Koning Peter I, <a href="#pb19" class="pageref">19</a>. +</p> +<p><span class="sc">Evangelie</span>. De Slavische vertaling van het—— geeft den naam Acharobnitzi aan de drie Heilige +Koningen, <a href="#pb30" class="pageref">30</a>; Cyrillos vertaalt het Evangelie, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">F.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Farnham, mevrouw C. H.</span> Haar belangstelling in het boek van Vouk over Servische nationale gedichten, <a href="#pb61" class="pageref">61</a>. +</p> +<p><span class="sc">Feest</span>. Het Slava——, <a href="#pb45" class="pageref">45</a>, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>. +</p> +<p><span class="sc">Folklore</span>. Verhalen van Servische——, <a href="#pb211" class="pageref">211</a>–<a href="#pb226" class="pageref">226</a>; “De Ram met de gouden vacht”, <a href="#pb211" class="pageref">211</a>–<a href="#pb218" class="pageref">218</a>; “Een paviljoen noch in den hemel noch op aarde”, <a href="#pb218" class="pageref">218</a>–<a href="#pb222" class="pageref">222</a>; “Pepelyouga”, <a href="#pb222" class="pageref">222</a>–<a href="#pb227" class="pageref">227</a>; “De taal der dieren”, <a href="#pb227" class="pageref">227</a>–<a href="#pb333" class="pageref">333</a>; “De stiefmoeder en haar stiefdochter”, <a href="#pb233" class="pageref">233</a>–<a href="#pb239" class="pageref">239</a>; “Recht en onrecht”, <a href="#pb238" class="pageref">238</a>–<a href="#pb240" class="pageref">240</a>; “Wie weinig vraagt, ontvangt veel”, <a href="#pb241" class="pageref">241</a>–<a href="#pb244" class="pageref">244</a>; Bash Tchelik (Echt staal), <a href="#pb245" class="pageref">245</a>–<a href="#pb264" class="pageref">264</a>; <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>De gouden appelboom en negen pauwinnen<span class="corr" id="xd31e6760" title="Niet in bron">”</span>. <a href="#pb265" class="pageref">265</a>–<a href="#pb280" class="pageref">280</a>; <span class="corr" title="Niet in bron">“</span>Het vogelmeisje<span class="corr" id="xd31e6771" title="Niet in bron">”</span>, <a href="#pb278" class="pageref">278</a>–<a href="#pb280" class="pageref">280</a>; “Liegen om een weddenschap”, <a href="#pb280" class="pageref">280</a>–<a href="#pb284" class="pageref">284</a>; “Het meisje, dat wijzer is dan de tsaar”, <a href="#pb284" class="pageref">284</a>–<a href="#pb288" class="pageref">288</a>; “Goede daden zijn onvergankelijk”, <a href="#pb288" class="pageref">288</a>; “Hem, wien God helpt kan niemand kwaad doen”, <a href="#pb297" class="pageref">297</a>–<a href="#pb301" class="pageref">301</a>; “Dieren als vrienden en als vijanden”, <a href="#pb302" class="pageref">302</a>–<a href="#pb312" class="pageref">312</a>; “De drie vijvers”, <a href="#pb313" class="pageref">313</a>–<a href="#pb318" class="pageref">318</a>; “De droom van den koningszoon”, <a href="#pb318" class="pageref">318</a>–<a href="#pb323" class="pageref">323</a>; “De bijter gebeten”, <a href="#pb324" class="pageref">324</a>–<a href="#pb327" class="pageref">327</a>; “Het beroep, dat niemand kent”, <a href="#pb337" class="pageref">337</a>–<a href="#pb348" class="pageref">348</a>; “De tweelingen met de gouden haren”, <a href="#pb349" class="pageref">349</a>–<a href="#pb356" class="pageref">356</a>. +</p> +<p><span class="sc">Franken</span>. De Serviërs een gemakkelijke prooi van de——, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Fransche<span id="xd31e6849"></span> Prinses</span>; Helene echtgenoote van Ourosh een——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; Hof van Karel van Anjou en prins Ourosh, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; Ourosh tracht <span class="pageNum" id="pb377">[<a href="#pb377">377</a>]</span>een verbond tot stand te brengen tusschen de Serviërs en de Franschen, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">G.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Galicië</span>. De Serviërs leefden als een patriarchaal volk in het land, dat nu bekend is als——, +<a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Geesten</span>.—— Goede en Kwade. Het Servische geloof in——, <a href="#pb25" class="pageref">25</a>–<a href="#pb28" class="pageref">28</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gebruiken, Begrafenis</span><span id="xd31e6885"></span>. Beschrijving van begrafenisgewoonten bij de Slaven, Serviërs enz., <a href="#pb31" class="pageref">31</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gebruiken, nationale</span>. De voornaamste van de—— der Serviërs; het huwelijk, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>–<a href="#pb45" class="pageref">45</a>; Slava (Krsno Ime), <a href="#pb35" class="pageref">35</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gebruiken, Servische</span>. Bijgeloof en nationale gebruiken, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; een broeder geeft de bruid aan haar bruigom, <a href="#pb246" class="pageref">246</a>. +</p> +<p><span class="sc">George’s Dag, St.</span> Servische naam Dyourdyev Dan. Vreemde tooverkunsten uitgeoefend op——, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p><span class="sc">God</span>. De Veele geloofden in—— en den Heiligen Johannes, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; de sleutels van den hemel aan de Heiligen gegeven door——, <a href="#pb196" class="pageref">196</a>; de gramschap van——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>; “Hem, wien God helpt kan niemand kwaad doen”, een Servisch volksverhaal, <a href="#pb297" class="pageref">297</a>–<a href="#pb301" class="pageref">301</a> etc. +</p> +<p><span class="sc">Goden</span>. Peroon, de God van den Donder, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; Volos, de god van het vee, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>; Daybog, de zonnegod, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>–<a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">Godsdienstige ceremoniën bij de offers gebruikt, De</span>. Juiste terminologie van—— door vertalingen van Grieksche heiligen-legenden, <a href="#pb30" class="pageref">30</a>; het brengen van menschenoffers bij de Russen, Poolsche Slaven, Serviërs enz., <a href="#pb31" class="pageref">31</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Goede daden zijn onvergankelijk</span>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb288" class="pageref">288</a>. +</p> +<p><span class="sc">Goethe</span>. Een van Vouh’s nationale balladen werd vertaald door——, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Goletch</span>. De berg van——; de derwisch verzekert, dat hij Banovitch Strahinya zelfs zou herkennen +op <span class="pageNum" id="pb378">[<a href="#pb378">378</a>]</span>den top van den——, <a href="#pb123" class="pageref">123</a>; Banovitch Strahinya rijdt naar den berg——, <a href="#pb125" class="pageref">125</a>. +</p> +<p><span class="sc">Colouban</span>. De knecht van tsaar Lazarus, die tsarina Militza ondersteunt, <a href="#pb171" class="pageref">171</a>, <a href="#pb172" class="pageref">172</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gooslar</span>. Een Servische nationale bard, <a href="#pb54" class="pageref">54</a>–<a href="#pb67" class="pageref">67</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Gorsky Viyenatz</span>”. (“De bergkrans”.) Het meesterwerk van den Servischen dichter Peter Petrovitch, +<a href="#pb60" class="pageref">60</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Goussle</span>”. Een primitief instrument met een snaar, dat in elk Servisch huis wordt gevonden, +<a href="#pb60" class="pageref">60</a>; in den oorlog van Turkije tegen de Balkanstaten 1912–13 werd de—— gebruikt bij het +voordragen van de heldendichten vooral van die, welke op Marko betrekking hebben <a href="#pb67" class="pageref">67</a>. +</p> +<p><span class="sc">Goyko, Voïvode</span>. De opvolging in het keizerrijk betwist door——, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>–<a href="#pb74" class="pageref">74</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gramschap</span>. God’s—— in de Servische Ballade “De Heiligen verdeelen de schatten”,—— <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Gregorius VII, Paus</span>. Geeft Michaylo den koningstitel. +</p> +<p><span class="sc">Grieken, De</span>. Door de Serviërs gedreven naar de Adriatische kust <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Grieksche Nimfen</span>. De Veele vergeleken met——, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">Groote Mogendheden, De</span>. Nicholas I Petrovitch van Montenegro werd genoodzaakt Skadar te ontruimen door——, +<a href="#pb121" class="pageref">121</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">H.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Haan, De</span>. Oordeel van den haan over den man die de gave bezat de taal der dieren te verstaan, +<a href="#pb233" class="pageref">233</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Hadjis</span>.” Turksche naam voor pelgrims, <a href="#pb110" class="pageref">110</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Haïdooks</span>”. Roofridders; heldendaden van—— bezongen door beroepsbarden, <a href="#pb59" class="pageref">59</a>. +</p> +<p><span class="sc">Haykoona</span>. Dochter van den vizier van Novi Bazar, <a href="#pb181" class="pageref">181</a>; Stephanus Yakshitch weigert het “water der <span class="pageNum" id="pb379">[<a href="#pb379">379</a>]</span>vergetelheid” hem aangeboden door——, <a href="#pb181" class="pageref">181</a> <a href="#pb182" class="pageref">182</a>; ——bekent haar oprechte liefde voor Stephanus Yakshitch en stelt hem in staat te +ontvluchten, <a href="#pb182" class="pageref">182</a>, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Heidendom</span>. Godsdienst en—— <a href="#pb21" class="pageref">21</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; slechts ten deele verdwenen uit de Balkanstaten, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Heksen</span>. Vrouwelijke kwade geesten, die onverzoenlijk vijandig zijn aan mannen en kinderen, +<a href="#pb26" class="pageref">26</a>, <a href="#pb27" class="pageref">27</a>; de oude—, in het Servische volksverhaal “Het Vogelmeisje”, <a href="#pb278" class="pageref">278</a>, <a href="#pb280" class="pageref">280</a>. +</p> +<p><span class="sc">Helden</span>. De aandacht van Servische barden is nu gevestigd op de heldendaden van moderne—te +Monastir, Koumanovo, Periep (Prilip), Scoetari (Skadar) enz. <a href="#pb176" class="pageref">176</a>. +</p> +<p><span class="sc">Helene</span>. Een Fransche prinses uit het huis Courtenay, echtgenoote van prins Ourosh, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Helene, Koningin</span>. Moeder van Prins Marko, de Servische troubadours noemen haar Yevrossima (Euphrosyne), +<a href="#pb63" class="pageref">63</a>. +</p> +<p><span class="sc">Hemel</span>. De Heiligen verdeelen de <span class="corr" id="xd31e7182" title="Bron: schattten">schatten</span> des——, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>–<a href="#pb196" class="pageref">196</a>; de sleutels der—— door God aan de Heiligen gegeven, <a href="#pb196" class="pageref">196</a>; de Heiligen sluiten de zeven Hemelen, <a href="#pb196" class="pageref">196</a>. +</p> +<p><span class="sc">Heraclius, Keizer</span>. Staat provincies af aan de Serviërs, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; de Serviërs namen het christelijk geloof aan onder de regeering van—— <a href="#pb34" class="pageref">34</a>. +</p> +<p><span class="sc">Herzegovina</span>. De onderwerping voltooid in 1482, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; koning Voukashin zendt een boek (brief) naar——, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Hodja</span>”. Turksche naam voor priester, <a href="#pb110" class="pageref">110</a>–<a href="#pb180" class="pageref">180</a>. +</p> +<p><span class="sc">Homerus</span> genoemd, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Hongarije</span>. Duizenden Servische families vertrokken naar Hongarije onder het tiranniek Turksch +bestuur, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>. +</p> +<p><span class="sc">Hoossein</span>. De vertrouwde dienstknecht van den Vizier van Novi Bazar, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>. +</p> +<p><span class="sc">Horea Margi</span>. Zou de hoofdstad zijn van den staat, dien de Serviërs <span class="pageNum" id="pb380">[<a href="#pb380">380</a>]</span>in de negende eeuw stichtten, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Huwelijk</span>. De huwelijksgebruiken in Servië, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>–<a href="#pb44" class="pageref">44</a>. +</p> +<p><span class="sc">Huwelijksschatting</span>. Prins Marko schaft de—— af, - <a href="#pb84" class="pageref">84</a>–<a href="#pb88" class="pageref">88</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">I.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">“<span class="sc">Ich, Itch of Ic</span>”. De eigenaardige uitgang van de meeste Servische familienamen, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Iconia</span> Dochter van Prins Miloutin; Theodorus van Stalatch ontvoert——, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>; verloofd met George Irene, voor Sredoi, <a href="#pb209" class="pageref">209</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Iconia, De ontvoering van de schoone</span>” Een Servische nationale ballade uit <span lang="en">Sir John Bowrings Servian Popular Poetry</span>, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ieren</span>. Van Servië; de boeren van het district Ouzitze (West-Servië) zouden genoemd kunnen +worden de——, <a href="#pb359" class="pageref">359</a> +</p> +<p><span class="sc">Ilias, De</span>. Verwezen naar den——, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Indië</span>. Beata Maria vertelt aan den Heilige Elias van haar terugkomst uit——, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>. +</p> +<p><span class="sc">Irene, George</span>. Iconia beloofd aan—— voor Sredoi, <a href="#pb209" class="pageref">209</a>. +</p> +<p><span class="sc">Islam</span>. De Serviërs onder Turksch bestuur gedwongen den—— te omhelzen, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>; Maximus Tzrnoyevitch dreigt den—— te omhelzen, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; Stephanus Yakshitch weigert het geloof van den—— te omhelzen, <a href="#pb182" class="pageref">182</a>, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Issaya</span>. De dienaar van den abt Vasso, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +<p><span class="sc">Istamboel</span>. Turksche naam voor Constantinopel, <a href="#pb75" class="pageref">75</a>, De Moorsche hoofdman vraagt de dochter van den Sultan van——, <a href="#pb74" class="pageref">74</a>–<a href="#pb88" class="pageref">88</a>, Moussa Kessedjiya te——, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>; Prins Maximus dreigt naar—— te zullen gaan teneinde den Islam te omhelzen, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +</p> +<p><span class="sc">Istrië</span>. Een van de provincies van Oostenrijk-Hongarije, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc"><span class="corr" id="xd31e7396" title="Bron: Ivanbegovitsch">Ivanbegovitch</span>, Scander-Beg.</span> Turksche naam voor Prins Maximus Tzrnoyevitch, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +<span class="pageNum" id="pb381">[<a href="#pb381">381</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Ivan Kosantchitch</span>. Zie Kosantchitch. +</p> +<p><span class="sc">Ivan Tzrnoyevitch</span> (zie Tzrnotchitch). Overlevering betreffende de rivier van Tzrnoyevitch en—<a href="#pb3" class="pageref">3</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">J.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Jagers</span>. Prins Marko en de Turksche —, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Jezus, de Heer</span>. Stephanus Yakshitch verkiest zijn leven te verliezen voor—liever dan een Turk te +worden, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>; gaf zijn belofte van trouw aan prinses Haykoona in den naam van—, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Johannes, de Heilige</span>. De Veele geloofden in—, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; de prinses doet een beroep op Prins Marko in den naam van—, <a href="#pb78" class="pageref">78</a>; de Veela Ranyoylo doet een beroep op Marko in den naam van—, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>; in de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>; broederschap en koomschap gekozen door—, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>;—in “<i>Recht en Onrecht</i>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb238" class="pageref">238</a>, <a href="#pb239" class="pageref">239</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">K.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Kadi</span>. Ottomaansch rechter, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kami</span> (of bileg). Zoo werden in de Middeleeuwen grafsteenen genoemd, nog in grooten getale +in Herzegovina, Dalmatië enz. gevonden, nu stetyak of mramor genoemd, <a href="#pb32" class="pageref">32</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kanonnen</span>. Krgno en Zelenko, de twee beroemde—van Ivan Tzrnoyevitch, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Karadtisch, Vouk Stephanovitch</span>. Zie Vouk Stephanovitch Karadgitch. +</p> +<p><span class="sc">Karageorgevitch<span class="corr" id="xd31e7496" title="Bron: .">,</span> Alexander</span> Zoon van Karageorge Petrovitch, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>. +</p> +<p><span class="sc">Karavallahia, het land</span>. Milosh de Schaapherder moet zeggen, dat hij komt uit—, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kastriotovitch-Skander-Beg. George</span>. <span class="pageNum" id="pb382">[<a href="#pb382">382</a>]</span>Een Albaneesch hoofdman, die met succes streed voor de vrijheid van Albanië, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc">Katchanik</span>. Marko rijdtnaar de engte van—teneinde Moussa te ontmoeten; de dood van Moussa, den +Bullebak, op den berg—, <a href="#pb116" class="pageref">116</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kerk, de</span>. De Grieksche—, waartoe alle Serviërs, ook de bewoners van Montenegro, Macedonië, +enz. behooren, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>; de—in de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kerstmis</span>. Servische gewoonten met—, <a href="#pb50" class="pageref">50</a>—<a href="#pb54" class="pageref">54</a>. +</p> +<p>“<span class="sc"><span class="corr" id="xd31e7550" title="Bron: Kessedyija">Kessedjiya</span></span>”. Vechter of Bullebak. De bijnaam van een Albaneesch roofridder, Moussa, die opstond +tegen den sultan, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Keystut</span>. Broeder van den Groot-hertog Olgerd; zijn begrafenis was het laatst vermelde voorbeeld +van een heidensche begrafenis, <a href="#pb32" class="pageref">32</a>. +</p> +<p><span class="sc">Klissoura</span>. De Huwelijksprocessie van tsaar Doushan bereikt—, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>; de strijd om Koulash te—, <a href="#pb159" class="pageref">159</a>, <a href="#pb160" class="pageref">160</a>. +</p> +<p><span class="sc">Knez</span>. Prins, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Koe</span>. De zwarte reus koopt de Koe; beschreven in het Servische Volksverhaal “De Bijter +gebeten”, <a href="#pb324" class="pageref">324</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Kolatch</span>” een koek, die gegeten wordt op heiligdagen, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Kollo</span>”. De Servische nationale dansen, <a href="#pb45" class="pageref">45</a>, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kollo, Vrzino</span>. Naam gegeven aan den kring, waarbinnen de Veele dansten, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Kolyivo</span>”. Iets dat gedood is met het mes; de Slava koek, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Koom</span>”, De hoofdgetuige bij Servische huwelijken, <a href="#pb41" class="pageref">41</a>; Beata Maria klaagt over een broeder-koom, die valsche getuigenis aflegt, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Koopinovo</span>. Een dorp op de vlakte van Sirmië, waarin Zmay—Despoot Vook leefde, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kosantchitch, Ivan</span>. Generaal Voutcha en—, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>—<a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kossovo</span>. Vouks nationale gedichten <span class="pageNum" id="pb383">[<a href="#pb383">383</a>]</span>blijven stilstaan bij den roem van het Middeleeuwsche Servische rijk, die verloren +ging op het noodlottig slagveld van—, <a href="#pb59" class="pageref">59</a>; de droom van de Sultana over—, <a href="#pb76" class="pageref">76</a>; Marko en het meisje uit—, <a href="#pb84" class="pageref">84</a>—<a href="#pb88" class="pageref">88</a>; Marko, Relya en Milosh rijden uit van—, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>; Banovitch hoort dat horden Turken gekampeerd zijn op de vlakte van—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Banovitch valt de Turken aan op de vlakte van—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>—<a href="#pb129" class="pageref">129</a>; de huwelijksprocessie van tsaar Doushan rijdt over de vlakte van—, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; Milosh neemt afscheid van tsaar Doushan midden op de vlakte van—, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>; tsaar Lazarus levert een slag op de vlakte van—, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>,<a href="#pb171" class="pageref">171</a>; dood van tsaar Lazarus op de vlakte van—, <a href="#pb172" class="pageref">172</a>,<a href="#pb173" class="pageref">173</a>; historische aanteekening over den Ottomaanschen invloed op de boerenbevolking van +Bosnië en Herzegovina ten tijde (1389) van den slag van—, <a href="#pb184" class="pageref">184</a>. +</p> +<p><span class="sc">Koulash</span>. Paard van Petroshin Voïnovitch, bereden door Milosh den schaapherder toen hij zich +voegde bij de huwelijksprocessie van tsaar Doushan, <a href="#pb155" class="pageref">155</a>, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>; de wondervolle sprong van—bewonderd door Voutché van Dyakovitza, Yanko van Nestopolyé +en anderen, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>; het gevecht om—te Klissoura, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>, <a href="#pb159" class="pageref">159</a>, <a href="#pb160" class="pageref">160</a>. +</p> +<p><span class="sc">Koulim Ban</span>. Geplaatst op den troon van Bosnië, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>. +</p> +<p><span class="sc">Koumanovo</span>. Vermaard slagveld, waarop in 1913 meer Turken omkwamen dan vijf eeuwen geleden Serviërs, +<a href="#pb175" class="pageref">175</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Kraly</span>”. Servische naam voor Koning, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Krgno” en “Zelenko”</span>. De twee vermaarde kanonnen van Ivan Pzrnoyevitch, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc"><span class="corr" id="xd31e7763" title="Bron: Krousevatz">Kroushevatz</span></span>. I. Kasteel in—; residentie van Youg Bogdan, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; II Kasteel in—de residentie van Tsaar Lazarus, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>; Tsaar Lazarus verzoekt den Zmay-despoot <span class="pageNum" id="pb384">[<a href="#pb384">384</a>]</span>Vook te komen naar—— <a href="#pb132" class="pageref">132</a>; III. de hoofdstad van het uitgestrekte Servische rijk gedurende de regeering van +tsaar Hrebélianovitch ten tijde van den beroemden veldslag van Kossovo (A.D. 1389), +<a href="#pb171" class="pageref">171</a>; Boshko Yougovitch verzekert dat hij, al hij kreeg hij——, niet van Kossovo wilde +wegblijven, <a href="#pb171" class="pageref">171</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kroushevo</span>. Een vlakte, waarover de Zmay Yastrebatz vliegt naar den toren van de tsarina, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>; de Zmay-despoot bereikt——, <a href="#pb132" class="pageref">132</a>. +</p> +<p><span class="sc">Kustandil</span>. Veele-kring tusschen Vranya en—— genoemd bij het verdrag van Berlijn <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">L.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Lale</span>. De populaire naam voor Serviërs, die in Batchka en Banaat wonen, <a href="#pb157" class="pageref">157</a>. +</p> +<p><span class="sc">Latijnen, De</span>. Door de Serviërs gedreven naar de Adriatische kust, <span id="xd31e7814"></span> <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Lazarus Knez</span> Verkoren tot heerscher over Servië, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>; sluit een verbond met Ban Tvrtko tegen de Turken, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>; verslagen door Sultan Amourath, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Lazarus Tsaar</span>. De tsarina Militza vertelt aan—— van de omhelzingen van haar minnaar, den Zmay van +Yastrebatz, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>–<a href="#pb134" class="pageref">134</a>; de Zmay Despoot Vook in de tarwevelden van—— <a href="#pb132" class="pageref">132</a>, +</p> +<p><span class="sc">Lazarus, I</span>. Van Bethani. Gedichten op de opstanding van——, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. II. Tsaar——. De tsarina Militza en—— <a href="#pb170" class="pageref">170</a>–<a href="#pb176" class="pageref">176</a>; zijn vertrek naar het slagveld van Kossovo, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>, <a href="#pb171" class="pageref">171</a>; zijn roemvolle dood, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>; historische aanteekening over—— <a href="#pb174" class="pageref">174</a>, <a href="#pb176" class="pageref">176</a>; wat tsaar—— verloor herwon Koning Peter I, <a href="#pb176" class="pageref">176</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ledyen</span>. Tsaar Doushan stuurt Theodorus naar Koning Michael van——, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; Milosh de Schaapherder vervolgt den kampioen van den Venetiaanschen koning tot aan +<span class="pageNum" id="pb385">[<a href="#pb385">385</a>]</span>de poorten van——, <a href="#pb162" class="pageref">162</a>; Milosh rijdt om de tweede proef te volbrengen naar de weide van——, <a href="#pb164" class="pageref">164</a>; aan Voïvode Balatchko wordt opgedragen Milosh te bevechten door den koning van Ledyen, +<a href="#pb168" class="pageref">168</a>. +</p> +<p><span class="sc">Legenden</span>. De invloed op Zuid-Slavische volken van Grieksch-Oostersche en Christelijke mythen +en——, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; vele elementen uit de Grieksche en Romeinsche legenden gingen in die der Zuid-Slavische +over, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p><span class="sc">Liefde</span>. Lado, oy, Lado-leh, refrein, dat waarschijnlijk de naam is van de oude Slavische +godheid der liefde, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p><span class="sc">Liefde</span>. De—— van de zuster voor haar broer is spreekwoordelijk in Servië, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Liegen om een weddenschap</span>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb280" class="pageref">280</a>–<a href="#pb284" class="pageref">284</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">M.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Macedonië</span>. Een van de provincies van de Balkanstreken, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Magyaren</span>. Prins Marko en de——, <a href="#pb94" class="pageref">94</a>–<a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +</p> +<p><span class="sc">Marko Krazyevitch</span>. Riep zich zelf tot koning van de Serviërs uit; oudste zoon van koning Voukashin, +<a href="#pb13" class="pageref">13</a>–<a href="#pb61" class="pageref">61</a>; helpt de Turken tegen de Christenen, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>; gesneuveld in den slag van Rovina, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>; begiftigd met bovenmenschelijke kracht; hem werd door een veela een wonderbaar paard, +Sharatz, geschonken, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; zijn gasten op zijn Slavadag, <a href="#pb50" class="pageref">50</a>; de goussle en de heldenfeiten van——, <a href="#pb61" class="pageref">61</a>; koningin Helene moeder van——, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>; volgens de traditie zoon van een veela en een Zmay, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>; de meest geliefde der Servische helden, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>, <a href="#pb64" class="pageref">64</a>; deugden van——, <a href="#pb64" class="pageref">64</a>; de traditie verheerlijkt hem als de getrouwe verdediger van prins Ourosh, <a href="#pb65" class="pageref">65</a>; Serviërs gelooven, dat hij zal terugkeeren <span class="pageNum" id="pb386">[<a href="#pb386">386</a>]</span>om het Middeleeuwsche keizerrijk te herstellen, <a href="#pb67" class="pageref">67</a>; zijn verschijning bij den slag van Prilip (1912) <a href="#pb68" class="pageref">68</a>, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>; zegt aan wien het keizerrijk zal behooren, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>, <a href="#pb70" class="pageref">70</a>; vervloekt door zijn vader, <a href="#pb73" class="pageref">73</a>; de Moor en——, <a href="#pb74" class="pageref">74</a>–<a href="#pb76" class="pageref">76</a>; de Sultana droomt over——, <a href="#pb76" class="pageref">76</a>; de huwelijksbelasting vernietigd door——, <a href="#pb84" class="pageref">84</a>–<a href="#pb85" class="pageref">85</a>; Bogdan de Bullebak en——, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb90" class="pageref">90</a>; generaal Voutcha en——, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>–<a href="#pb92" class="pageref">92</a>; huwelijksprocessie van——, <a href="#pb96" class="pageref">96</a>–<a href="#pb102" class="pageref">102</a>; de Moorsche prinses en——, <a href="#pb102" class="pageref">102</a>–<a href="#pb103" class="pageref">103</a>; de veela Raviyoyla en——, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>–<a href="#pb105" class="pageref">105</a>; de Turksche jagers en——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>–<a href="#pb107" class="pageref">107</a>; Moussa <span class="corr" id="xd31e8072" title="Bron: Kessedjivya">Kessedjiya</span> en——, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>–<a href="#pb111" class="pageref">111</a>; de dood van——, <a href="#pb116" class="pageref">116</a>–<a href="#pb117" class="pageref">117</a>. +</p> +<p><span class="sc">Marra</span>. Andere naam voor Pepelyouga (asschepoester), <a href="#pb224" class="pageref">224</a>–<a href="#pb227" class="pageref">227</a>. +</p> +<p><span class="sc">Maximus Tzrnoyevitch</span>. Zie Tzrnoyevitsch. +</p> +<p><span class="sc">Mehmed</span>. Turksch groot-vizier; Vlah-Ali onafhankelijk van——, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>. +</p> +<p><span class="sc">Meisje, dat wijzer is dan de tsaar, Het</span>. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb284" class="pageref">284</a>–<a href="#pb285" class="pageref">285</a>. +</p> +<p><span class="sc">Methodius</span>. Cyrillos en—— de zoogenaamde Slavische apostelen, die het Evangelie van Christus +vertaalden in de oude Slavische taal, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>–<a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Michael</span>. Koning van Ledyen, vader van prinses Roksanda; tsaar Doushan dingt naar de hand +van Roksanda, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; Theodorus doet den tsaar verslag van zijn zending aan den koning van Ledyen, <a href="#pb152" class="pageref">152</a>–<a href="#pb153" class="pageref">153</a>. +</p> +<p><span class="sc">Michael, Aartsengel</span>. De dood en——, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>; kolyivo wordt niet bereid voor——, <a href="#pb46" class="pageref">46</a>. +</p> +<p><span class="sc">Michaylo</span>. Zoon van Stephanus Voïslav; krijgt den titel van koning van den paus Gregorius VII, +<a href="#pb2" class="pageref">2</a>; koning Bodin zoon van——, <a href="#pb3" class="pageref">3</a>. +</p> +<p><span class="sc">Michel</span>. (Servisch Mihaylo). Zoon van Milosh Obrenovitch; volgt zijn vader op als vorst van +Servië, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>. +<span class="pageNum" id="pb387">[<a href="#pb387">387</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Michael III, keizer.</span> Zending van Cyrillos en Methodius naar——, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Middeleeuwen.</span> “Banovitch Strahinya” een van de schoonste balladen, door Servische barden, gedurende +de——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mijatovitch, Mevrouw C.</span> Servische Folklore van——, <a href="#pb302" class="pageref">302</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milan</span>. Volgt zijn neef Michael op als vorst van Servië, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; oorlog van 1876–78 tegen Turkije door——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; erkenning van de onafhankelijkheid van Servië door het Congres van Berlijn gedurende +de regeering van——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; zijn afstand van den troon, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milan van Toplitza.</span> Generaal Voutcha en——, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>–<a href="#pb95" class="pageref">95</a>. +</p> +<p><span class="sc">Militchevitch.</span> Een beroemd Servisch ethnograaf vertelt een gebeurtenis, waar een resnik (priester) +gebeden leest uit de apocriefe boeken van Peronius, <a href="#pb28" class="pageref">28</a>. +</p> +<p><span class="sc">Militza, Tsarina.</span> De Zmay van Yastrebatz en de——, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>–<a href="#pb134" class="pageref">134</a>; misleidt den Zmay, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>; herkent Zmay-Despoot Vook, <a href="#pb132" class="pageref">132</a>; Tsaar Lazarus en de——, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>–<a href="#pb176" class="pageref">176</a>; als haar negen broeders Yougovitchs tsaar Lazarus naar den strijd op de vlakte van +Kossovo zullen vergezellen, smeekt——, dat een harer broers bij haar moge blijven, +<a href="#pb171" class="pageref">171</a>; gedragen door Golouban, <a href="#pb172" class="pageref">172</a>; nieuws van den slag wordt door twee raven gebracht aan——, <a href="#pb172" class="pageref">172</a>,<a href="#pb173" class="pageref">173</a>; het sterven van Lazarus en haar broeders beschreven door Miloutin, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh Obilitch.</span> Sultan Amouradh sterft door de hand van——, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh <span class="corr" id="xd31e8277" title="Bron: Obtenbegovitch">Obrenbegovitch</span>, Voïvode.</span> Ivan Tzrnoyevitch noodigt—— uit om stari-svat te zijn bij het huwelijk van zijn zoon, +<a href="#pb139" class="pageref">139</a>, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; Maximus Tzrnoyevitch verslaat——, <a href="#pb159" class="pageref">159</a>; Yovan Obrenbegovitch, broer van——, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh Obrenovitch.</span> Slaagt er in de autonomie van de provincie Belgrado te herstellen, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>; gedwongen <span class="pageNum" id="pb388">[<a href="#pb388">388</a>]</span>afstand te doen van den troon, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>; weer hersteld door de Skoupshtina, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; zijn dood, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; Michael zoon van——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh van Potzerye.</span> Een Servisch ridder; Bogdan de Bullebak en——, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb91" class="pageref">91</a>; generaal Voutcha en——, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>–<a href="#pb96" class="pageref">96</a>; de Veela Raviyoyla en——, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>–<a href="#pb106" class="pageref">106</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh, Schaapherder De.</span> De moeder van de beide Voïnovitchs raadt hen aan te sturen om——, <a href="#pb154" class="pageref">154</a>; zijn ontmoeting met zijn beide broers, <a href="#pb154" class="pageref">154</a>; voegt zich bij de huwelijksprocessie van tsaar Doushan, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>; berijdt het paard Koulash, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>, <a href="#pb157" class="pageref">157</a>; zijn strijd om Koulash, <a href="#pb159" class="pageref">159</a>,<a href="#pb160" class="pageref">160</a>; hij neemt de eerste proef op zich teneinde Roksanda voor tsaar Doushan te winnen, +<a href="#pb160" class="pageref">160</a>, <a href="#pb163" class="pageref">163</a>; de tweede proef ondernomen door——, <a href="#pb163" class="pageref">163</a>, <a href="#pb165" class="pageref">165</a>; slaagt in de derde proef <a href="#pb164" class="pageref">164</a>, <a href="#pb165" class="pageref">165</a>; slaagt in de vierde proef door prinses Roksanda aan te wijzen, <a href="#pb165" class="pageref">165</a>–<a href="#pb167" class="pageref">167</a>; zijn strijd met Balatchko, verslagen door——, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>; maakt zich bekend aan tsaar Doushan, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>. +</p> +<p><span class="sc">Milosh, Voïvode.</span> De Veela Raviyoyla wondt——, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; de groote Servische held, die den Turkschen sultan Amouradh I verslaat, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>. +</p> +<p><span class="sc">Miloutin.</span> I. Dragoutin, zijn broer koning van Servië trekt zich terug ten gunste van——, <a href="#pb5" class="pageref">5</a>; een van de merkwaardigste afstammelingen van Nemanya, <a href="#pb5" class="pageref">5</a>; Stephanus Datchanski zoon van——, <a href="#pb5" class="pageref">5</a>; II. dienstknecht van prins Lazarus; deelt tsarina Militza den dood mede van tsaar +Lazarus en haar negen broers op de vlakte van Kossovo, <a href="#pb173" class="pageref">173</a>–<a href="#pb174" class="pageref">174</a>; III. Vorst van Ressava; Iconia dochter van——, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>. +</p> +<p><span class="sc">Minister.</span> De verraderlijke—— in het Servische volksverhaal “Goede daden zijn onvergankelijk,<span class="corr" id="xd31e8436" title="Niet in bron">”</span> <a href="#pb288" class="pageref">288</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mirotch.</span> Prins Marko en Milosh van Potzerye rijden over den berg Mirotch, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>. +<span class="pageNum" id="pb389">[<a href="#pb389">389</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Mis, de Heilige</span>. In de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de schatten”, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Miyatovich M. Chedo</span>. Persoonlijk vriend van koning Alexander, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mohammed</span>. De vizier van Tyoopria neemt op zich Stephanus Yakshitch het geloof van—te doen +aannemen, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p><span class="sc">Moldavië</span>. Vele adellijke Servische families zoeken bescherming bij de christenvorsten van—, +<a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Momchilo</span>. Koningin Helene, zuster van den vermetelen ridder—, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>. +</p> +<p><span class="sc">Momtchilo, Voïvode</span>. Vidossava de eenzame gade van—,<a href="#pb185" class="pageref">185</a>; Yaboutchilo het paard van—, <a href="#pb186" class="pageref">186</a>—<a href="#pb187" class="pageref">187</a>; koning Voukashin trekt met een leger op tegen—, <a href="#pb186" class="pageref">186</a>; de vreemde droom van—, <a href="#pb189" class="pageref">189</a>; loopt in den val, <a href="#pb189" class="pageref">189</a>; zijn dapper gevecht, <a href="#pb189" class="pageref">189</a>; Yevrossima beproeft te vergeefs—te redden, <a href="#pb190" class="pageref">190</a>; de dood van—, <a href="#pb190" class="pageref">190</a>; zijn kasteel geplunderd, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>. +</p> +<p><span class="sc">Montenegro</span>. Nooit onderworpen door de Turken, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>; geloof in—dat elk huis zijn beschermgeest heeft, <a href="#pb25" class="pageref">25</a>; geloof in vampiers in—, <a href="#pb28" class="pageref">28</a>; Nicholas I Petrovitch koning van—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; “Het huwelijk van Maximus Tzrnoyevitch” de bron van het drama “De keizerin van de +Balkanstaten”, door den koning van—, <a href="#pb135" class="pageref">135</a>; Vladika Danilo Petrovitch, oom van den tegenwoordigen koning van—die het eerst den +titel van erfelijk vorst aannam, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>; enkele voorbeelden van verraad in—, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Moor, De</span>. Huwelijksbelasting opgelegd door—, <a href="#pb84" class="pageref">84</a>—<a href="#pb88" class="pageref">88</a>. +</p> +<p><span class="sc">Moorsch Hoofdman, Een</span>. Prins Marko en—, <a href="#pb74" class="pageref">74</a>—<a href="#pb84" class="pageref">84</a>. +</p> +<p><span class="sc">Morava</span>. De rivier—, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; Theodorus van Stalatch te—, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Moraviërs</span>. Hun bekeering tot het Christendom, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Moussa Arbanass</span>. Zie Moussa Kessedjiya. +<span class="pageNum" id="pb390">[<a href="#pb390">390</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Moussa Kessedjiya.</span> Prins Marko en——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>–<a href="#pb116" class="pageref">116</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mouyo.</span> Zijn welvaren in de Andere Wereld beschreven in de Servische populaire anecdote “De +Era van de Andere Wereld”, <a href="#pb359" class="pageref">359</a>–<a href="#pb361" class="pageref">361</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mrnyavtchevitch, Drie broeders.</span> Die Skadar (Scoetari) bouwden <a href="#pb197" class="pageref">197</a>. +</p> +<p><span class="sc">Muzelman, Geloof van den</span>. De vizier van Tyoopria beproeft Stephanus Yakshitch te bekeeren tot het——, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mythen.</span> Invloed op Zuid-Slavische volken door de Grieksch-Oostersche mythen en christelijke +legenden, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Mythologie.</span> Reuzen (djins) komen voor in den cyclus van Middeleeuwsche mythen uit de Bulgaarsche, +Croatische en Sloveensche mythologie, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">N.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Napels.</span> Prins Ourosh onderhoudt vriendschappelijke betrekkingen met het Fransche hof van +Karel van Anjou in—— <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Naturalisme.</span> Werd bij de Serviërs langzaam en gestadig verdreven door de leerstellingen van den +grooten Meester, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Natuur.</span> De aanbidding der—— bij de Zuid-Slavische rassen is niet grondig bestudeerd, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; zij is nog niet geheel uit de Balkanstaten verdwenen, <a href="#pb36" class="pageref">36</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nedelyko.</span> Aartsbisschop. Koning Voukashin ontbiedt—— naar de vlakte van Kossovo——, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Neimar</span>”. Beteekent architect, <a href="#pb203" class="pageref">203</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nemagnitch.</span> De roemrijke dynastie van——, <a href="#pb62" class="pageref">62</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nemanya, Stephanus.</span> Groot-djoupan; tot Hertog van Servië verheven door den Byzantijnschen keizer, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; Stephanus, tweede zoon van——, <a href="#pb4" class="pageref">4</a>; een van de schoonzoons van Youg Bogdan is een <span class="pageNum" id="pb391">[<a href="#pb391">391</a>]</span>afstammeling in rechte lijn van—— <a href="#pb121" class="pageref">121</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nestopolyé</span>, <span class="sc">Yanko van</span>. Het paard van Milosh den schaapherder bewonderd door——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nicholas I Petrovitch</span>. Koning van Montenegro, stamt uit een zijlinie van Balshitch af; werd door de Groote +Mogendheden genoodzaakt Skadar te ontruimen, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Servische barden improviseeren balladen om de daden te verheerlijken van—— <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; bron waardoor hij geïnspireerd werd voor zijn drama “De Keizerin van de Balkanstaten”, +<a href="#pb135" class="pageref">135</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nicholas, Heilige</span>. De macht om den Oceaan te beheerschen wordt door de Serviërs toegeschreven aan——, +<a href="#pb55" class="pageref">55</a>; genoemd in de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>; de zeeën met de galeien er op worden gekozen door——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nieuwe Herberg</span>. Prins Marko ondergebracht in de—— ten einde zijn krachten te verzamelen voor het +duel met Moussa, <a href="#pb112" class="pageref">112</a>. +</p> +<p><span class="sc">Nish</span>. Buitengewone toewijding aan de Heiligen beoefend te——, <a href="#pb50" class="pageref">50</a>. +</p> +<p><span class="sc">Novak</span>. Een beroemd wapensmid, <a href="#pb112" class="pageref">112</a>; maakt een zwaard voor Prins Marko, <a href="#pb113" class="pageref">113</a>. +</p> +<p><span class="sc">Novi Bazak</span>. De pasha van——, een van de leiders in den aanval op Belgrado, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>–<a href="#pb184" class="pageref">184</a>; de vizier van Tyoopria wil Stephanus Yakshitch aanstellen als vizier van——, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>; het leven van Stephanus Yakshitch gered door den vizier van——, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">O.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Obrenbegovitch, Mehmed-Bey</span>. Turksche naam voor Yovan Obrenbegovitch, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +</p> +<p><span class="sc">Obrenbegovitch III</span>, <span class="sc">vorst Michaël</span>. De Servische legende. “Een paviljoen noch in den hemel noch op aarde”, aan Vouk +Stephanovitch <span class="pageNum" id="pb392">[<a href="#pb392">392</a>]</span>Karadgitch medegedeeld door——, <a href="#pb218" class="pageref">218</a>. +</p> +<p><span class="sc">Obugagn Greb.</span> Naam op het graf van den landvoogd Obuganitch in Konavla, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>. +</p> +<p><span class="sc">Odyssee.</span> Genoemd, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ognyena Maria.</span> (Maria de Vlammende). Servische boeren gelooven, dat zij de zuster is van den God +Peroon (St. Elias), <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ongelukkige, Rivier de.</span> Genoemd in het Servische Volksverhaal “De bijter gebeten”. <span class="corr" id="xd31e8823" title="Bron: 00"><a href="#pb330" class="pageref">330</a></span>. +</p> +<p><span class="sc">Onsterfelijkheid.</span> De Serviërs gelooven aan de voorbeschikking en de——, <a href="#pb25" class="pageref">25</a>. +</p> +<p><span class="sc">Oossood.</span> Een Veela, die het lot van Servische kinderen voorspelt, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>. +</p> +<p><span class="sc">Oostenrijk.</span> Oorlog tusschen Servië en Bulgarije aangestookt door——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ottomaansche inval.</span> Ourosh en zijn edelen effenden den weg voor den——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ottomaansche krijgsoversten.</span> De geschiedenis der Middeleeuwen bevat vele voorbeelden van ontevredenen, die werktuigen +werden in handen van——, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ottomaansche staatslieden.</span> Historische aanteekening omtrent pogingen van sluwe—— om de ontevredenen aan de hoven +der Christen-vorsten hun trouw aan hun rechtmatige heeren te doen breken, <a href="#pb184" class="pageref">184</a>. +</p> +<p><span class="sc">Oud Servië.</span> Een der provincies in de Balkanstreken, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ouglesha.</span> De erfenis van het keizerrijk betwist door——, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>–<a href="#pb72" class="pageref">72</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ourosh.</span> Zoon van Doushan den Machtige, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; de trouweloosheid van Voukashin tegenover—, <a href="#pb64" class="pageref">64</a>; de opvolging in het keizerrijk betwist door——<span class="corr" id="xd31e8900" title="Niet in bron">,</span> <a href="#pb69" class="pageref">69</a>–<a href="#pb72" class="pageref">72</a>; Marko gezegend door——, <a href="#pb74" class="pageref">74</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ourosh de Groote.</span> Onttroont zijn broeder Vladislav, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; onttroond door zijn zoon Dragoutin, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ourosh, Prins.</span> Behoorde tot de dynastie Nemanya, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; Helene <span class="pageNum" id="pb393">[<a href="#pb393">393</a>]</span>(een prinses van het huis de Courtenay) echtgenoote van——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; onderhield vriendschappelijke betrekkingen met het Fransche hof van Karel van Anjou +in Napels <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ourvinian, De Berg</span>. De dood van Prins Marko op—— <a href="#pb116" class="pageref">116</a>–<a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">P.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Paard.</span> Sharatz het bewonderenswaardige paard van Prins Marko, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>, <a href="#pb61" class="pageref">61</a>, <a href="#pb65" class="pageref">65</a>–<a href="#pb71" class="pageref">71</a>, <a href="#pb72" class="pageref">72</a>, <a href="#pb79" class="pageref">79</a>; Koulash, het paard van Prins Voïnovitch, <a href="#pb155" class="pageref">155</a>, <a href="#pb156" class="pageref">156</a>, <a href="#pb157" class="pageref">157</a>, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>; Bedevia, naam van het paard van den Moorschen hoofdman, <a href="#pb82" class="pageref">82</a>; Dyogo, de naam van het trouwe paard van Banovitch, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>, <a href="#pb126" class="pageref">126</a>; Bedevia, naam van het paard van Milosh Obrenbegovitch, <a href="#pb143" class="pageref">143</a>; Zdral, naam van het paard van Ivan Izrnoyevitch, <a href="#pb136" class="pageref">136</a>, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>, <a href="#pb143" class="pageref">143</a>; Bedevia, het paard van Voïvode Balatchko, <a href="#pb168" class="pageref">168</a>; de oude vrouw en haar——, in het Servische volksverhaal “De gouden appelboom en de +negen pauwinnen”, <a href="#pb265" class="pageref">265</a>–<a href="#pb280" class="pageref">280</a>; het gouden——, in het Servische volksverhaal “De Droom van den koningszoon”, <a href="#pb318" class="pageref">318</a>. +</p> +<p><span class="sc">Padisha</span> (Sultan). Marko vreest dat zijn vijanden hem zullen belasteren bij——, <a href="#pb108" class="pageref">108</a>; Vlah-Ali, de rebel van den——, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>; Stephanus Yakshitch gebracht voor den——, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>; Stephanus Yakshitch in verzoeking gebracht het Heilige Kruis te verzaken, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p><span class="sc">Palmzondag</span>. Servische feestelijkheden op——, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p><span class="sc">Panthelias, de Heilige</span>. Wordt genoemd in de Servische ballade “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>; groote hitte gekozen door——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>. +</p> +<p><span class="sc">Paul</span>, Een der broers in de Servische ballade “De Stiefzusters”, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>–<a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Paus</span>. Stephanus Tomashevitch krijgt geen hulp van den——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pauwinnen, De Negen</span>. Een Servisch <span class="pageNum" id="pb394">[<a href="#pb394">394</a>]</span>volksverhaal, <a href="#pb265" class="pageref">265</a>–<a href="#pb277" class="pageref">277</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Paviljoen, noch in den hemel, noch op de aarde, Een</span>.” Een Servische legende, <a href="#pb218" class="pageref">218</a>–<a href="#pb222" class="pageref">222</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pepelyouga.</span> (Asschepoester). Een Servische legende, <a href="#pb222" class="pageref">222</a>–<a href="#pb227" class="pageref">227</a>; Marra als——, <a href="#pb222" class="pageref">222</a>–<a href="#pb226" class="pageref">226</a>. +</p> +<p><span class="sc">Peroon.</span> De Russische God van den Donder, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>; naam, bewaard in het dorp “Peroon” en in de plant “Peroonika”, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +</p> +<p><span class="sc">Peter I, Koning.</span> Zoon van Alexander Karageorgevitch; zijn roemrijke regeering, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; George Petrovitch grootvader van——, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>; keizerrijk verloren door Tsaar Lazarus, herwonnen onder——, <a href="#pb176" class="pageref">176</a>. +</p> +<p><span class="sc">Peter II.</span> Aartsbisschop van Montenegro, tracht het geloof in Vampiers uit te roeien, <a href="#pb28" class="pageref">28</a>. +</p> +<p><span class="sc">Petrovitch, George.</span> Karageorge (Zwarte George) is de Turksche naam. Een begaafd Serviër; leidde een goed +geslaagden algemeenen opstand tegen de Turken in 1804, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>; wreed vermoord op bevel van Milosh, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>. +</p> +<p><span class="sc">Petrovitch, Nicholas I</span>. Zie Nicholas. +</p> +<p><span class="sc"><span class="corr" id="xd31e9164" title="Bron: Petrovich">Petrovitch</span>, Peter.</span> De populaire Servische dichter; zijn meesterwerk, Gorsky Viyenatz (“De Bergkrans”), +<a href="#pb60" class="pageref">60</a>. +</p> +<p><span class="sc">Petrovitch, Vladiko Danilo</span>. Oom van den tegenwoordigen koning van Montenegro; nam het eerst den titel aan van +erfelijk vorst, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Petrus, Heilige De</span>. Wordt genoemd in de ballade. “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>; wijn, tarwe en de sleutels van het Hemelsche Rijk gekozen door——, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>; “de Heilige Petrus en het Zand”, een Servische populaire anecdote, <span class="corr" id="xd31e9188" title="Bron: 00"><a href="#pb357" class="pageref">357</a></span>. +</p> +<p><span class="sc">Pinksterdagen, De.</span> Servische feestelijkheden gedurende——, <a href="#pb56" class="pageref">56</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pirlitor.</span> Piritor. De witte stad tegenover den berg Dourmitor, de muren van het kasteel, zegt +men, bestaan nog in Herzegovina, <span class="pageNum" id="pb395">[<a href="#pb395">395</a>]</span><a href="#pb185" class="pageref">185</a>; Vidossava gestraft voor het kasteel——, <a href="#pb191" class="pageref">191</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pisistratus, Tijdperk van——</span>. De geleerde Diascevastes van——, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pleiaden</span>. In het Servisch Sedmoro Bratye (de zeven broeders), <a href="#pb29" class="pageref">29</a>. +</p> +<p><span class="sc">Podgoritza</span>. De vijfhonderd man van——, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Poëzie, Epische</span>. De Servische nationale——, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>–<a href="#pb62" class="pageref">62</a>. +</p> +<p><span class="sc">Pogatcha</span>. De Servische huwelijkskoek, <a href="#pb43" class="pageref">43</a>. +</p> +<p><span class="sc">Polaznik</span>. Een Servisch bezoeker, <a href="#pb54" class="pageref">54</a>. +</p> +<p><span class="sc">Poretch</span>. Het district van——; Marko en Milosh komen te——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>. +</p> +<p><span class="sc">Porphyrogenetus Constantijn</span>. Volgens—— namen de Serviërs op twee verschillende tijdstippen het christendom aan, +<a href="#pb34" class="pageref">34</a>. +</p> +<p><span class="sc">Potzerye, Milosh van</span>. Bogdan de Bullebak en——, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>–<a href="#pb89" class="pageref">89</a>; Generaal Voutcha en——, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>; de veela Raviyoyla en——, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>. +</p> +<p><span class="sc">Priepolyé</span>. Een jongeling van—— bewondert het paard, Koulosh, van Milosh den Schaapherder, <a href="#pb168" class="pageref">168</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Priester, Waarom de—— Verdronk”</span>. Een Servische populaire ballade, <a href="#pb358" class="pageref">358</a>. +</p> +<p><span class="sc">Prilip.</span> Servisch geloof, dat Prins Marko slaapt in het kasteel te——, de verschijning van +Prins Marko bij den slag van—— in November 1912, <a href="#pb68" class="pageref">68</a>; aartsbisschop Nedelyko zendt een boodschap naar Prins Marko te——<span class="corr" id="xd31e9307" title="Niet in bron">,</span> <a href="#pb70" class="pageref">70</a>; de droom van de Sultana over——, <a href="#pb76" class="pageref">76</a>; Milosh stuurt een boodschap naar——, <a href="#pb92" class="pageref">92</a>; Marko neemt Voutcha en Velimir gevangen in——, <a href="#pb92" class="pageref">92</a>, <a href="#pb93" class="pageref">93</a>. +</p> +<p><span class="sc">Prisrend</span>. Theodorus komt te—— en doet verslag aan tsaar Doushan over zijn zending, <a href="#pb152" class="pageref">152</a>–<a href="#pb153" class="pageref">153</a>; tsaar Doushan komt terug te——, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ptolemeus</span>. De oude Grieksche aardrijkskundige—— beschrijft de Serviërs, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">R.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Rado</span>. De architect (Neimar), die Skadar bouwt, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>–<a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +<span class="pageNum" id="pb396">[<a href="#pb396">396</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Radool</span>. Een van de broeders in de Servische balladen “De stiefzusters”, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>–<a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Radoslav</span>. Zoon van Stephanus wordt koning van Servië; onttroond door zijn broeder Vladislav, +<a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p><span class="sc">Radoul-bey</span>. De heer, bij wien Milosh-de-Schaapherder gediend heeft, naar men veronderstelt, +<a href="#pb156" class="pageref">156</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ragusa</span>. Vele adellijke Servische families zochten een veilige plaats in——, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ram met de gouden vacht, De</span>. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb211" class="pageref">211</a>–<a href="#pb218" class="pageref">218</a>. +</p> +<p><span class="sc">Rashka</span>. Naam van den onafhankelijken staat, dien Djoupan Vlastimir beproefde te vormen, +<a href="#pb10" class="pageref">10</a>; tsaar Siméon drong—— binnen om Djoupan Tchaslav te ondersteunen, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; overmeesterd door het Byzantijnsche rijk, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ratislav, Vorst</span>. Cyrillos en Methodius worden met een zending naar keizer Michael II gezonden door——, +<a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Raviyoyla, Veela</span>. Prins Marko doodt bijna de——, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; naturalisme en de Serviërs, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>; het verhaal van Prins Marko en——, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>–<a href="#pb106" class="pageref">106</a>. +</p> +<p><span class="sc">Reizen</span>. De drie—— van den goeden zoon in het Servische volksverhaal: “Goede daden zijn onvergankelijk”, +<a href="#pb288" class="pageref">288</a>–<a href="#pb296" class="pageref">296</a>. +</p> +<p><span class="sc">Relya van Bazar</span>. Een Servisch ridder; Bogdan de Bullebak en——, <a href="#pb88" class="pageref">88</a>. +</p> +<p><span class="sc">Renaissance</span>. De Servische dichters van Ragusa maken vaak melding gedurende de—— van elfen en +dryaden als “Veele”<span class="corr" id="xd31e9458" title="Niet in bron">,</span> <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Resnik”</span>. Een eigennaam in Servië enz. die beteekent “degeen, die zoekt naar waarheid”, <a href="#pb30" class="pageref">30</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ressava</span>. Theodorus van Stalatch loopt langs de rivier—— en ziet Iconia, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>, <a href="#pb209" class="pageref">209</a>. +</p> +<p><span class="sc">Reuzen</span>.—— In het Servisch <span class="sc">Djins</span> genoemd: in het Turksch <span class="sc">Div</span>, De—— in de Bulgaarsche en Croatische <span class="pageNum" id="pb397">[<a href="#pb397">397</a>]</span>mythologie komen voor in den cyclus der middeleeuwsche mythen, -<a href="#pb33" class="pageref">33</a>; de negen—— in het Servische volksverhaal “Bash Tchelik”, -<a href="#pb255" class="pageref">255</a>–<a href="#pb265" class="pageref">265</a>; de Zwarte—— in het Servische volksverhaal “De Bijter gebeten”, -<a href="#pb324" class="pageref">324</a>; de—— in het Servische volksverhaal “Het beroep dat niemand kent”, -<a href="#pb337" class="pageref">337</a>. +</p> +<p><span class="sc">Roemenië.</span> Slag van Rovina in——, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Roksanda, Prinses.</span> Dochter van koning Michael van Ledyen; tsaar Doushan vraagt de hand van——, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; de vier proeven ondernomen door Milosh de Schaapherder voor tsaar Doushan om—— te +winnen, <a href="#pb160" class="pageref">160</a>–<a href="#pb167" class="pageref">167</a>. +</p> +<p><span class="sc">Ronceval.</span> Vergelijking tusschen den Franschen troubadour, die het verhaal deed van den slag +bij—— en den bard, die het huwelijk van koning Voukashin beschreef, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>. +</p> +<p><span class="sc">Rovino.</span> Marko gesneuveld in den slag van——, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +</p> +<p><span class="sc">Russen.</span> Begrafenisgewoonten bij de——, <a href="#pb31" class="pageref">31</a>, <a href="#pb32" class="pageref">32</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">S.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Salonica.</span> De Slavische apostelen van—— Cyrillos en Methodius, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +<p><span class="sc">Samodreza.</span> Witte kerk van—— op de vlakte van Kossovo, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>; Marko door Voukashin gejaagd rondom de kerk van——, <a href="#pb73" class="pageref">73</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sava.</span> Jongste zoon van den Groot Djoupan Stephanus Nemanya, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; wordt de eerste Servische aartsbisschop, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p><span class="sc">Schatten.</span> “De Heiligen verdeelen de Schatten”, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>–<a href="#pb196" class="pageref">196</a>. +</p> +<p><span class="sc">Scoetari.</span> Moderne naam voor Skadar. Sir John Bowring en het teeken op de muren van—— een aanwijzing +voor het ontstaan van het verhaal omtrent het inmetselen van de vrouw van Goïko, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +</p> +<p><span class="sc" lang="en">Servian popular Poetry.</span> Drie gedichten uit Sir John Bowrings——, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>. +<span class="pageNum" id="pb398">[<a href="#pb398">398</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Servië.</span> Een van de koninkrijken in de Balkanstreken, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; geregeerd door een dynastie, die gesticht werd door Groot Djoupan Stephanus Nemanya, +<a href="#pb11" class="pageref">11</a>; Stephanus neemt den titel aan van koning van——, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; Bulgarije een provincie van——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; Doushan de Machtige, tsaar van——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; Knez Lazarus verkozen tot regent van——, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>; in 1813 werd—— weer onder het juk gebracht, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>; het congres van Berlijn erkent de onafhankelijkheid van——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; een schoonheid als van prinses Roksanda werd in—— niet gevonden, <a href="#pb152" class="pageref">152</a>; de liefde van een zuster voor haar broer is spreekwoordelijk in——, <a href="#pb107" class="pageref">107</a>. +</p> +<p><span class="sc">Serviërs.</span> De komst der——, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Prins Ourosh tracht een verdrag tot stand te brengen tusschen de Franschen en de——, +<a href="#pb120" class="pageref">120</a>; Galicië bezet door—— voor hun invasie in het Balkanschiereiland, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Ptolemeus beschrijft——, toen zij aan de oevers van den Don leefden, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Heraclius staat provincies af aan de——, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; een gemakkelijke prooi voor de Byzantijnen, de Bulgaren en de Franken, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; doen een poging in de negende eeuw om een staat te stichten aan de oevers van de +Morava, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; onderlinge strijd verhinderde dat de—— een machtige politieke eenheid vormden, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; Kerk, Sava wordt het hoofd der Grieksche kerk; wordt de eerste aartsbisschop van +de——, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>; landen door de Turken bezet, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; worstelingen tusschen de Turken en——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; eindnederlaag der——, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>; verhuizing van—— naar Hongarije, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>; bijgeloof en nationale gebruiken, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; vermengd met de oorspronkelijke bevolking van het Balkanschiereiland, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>; de Boshnyaks gaan door voor de——, die het type het zuiverst bewaard hebben, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>; barden, de veele verheerlijkt door——, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>; nationale <span class="pageNum" id="pb399">[<a href="#pb399">399</a>]</span>gebruiken van de——, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; Servische nationale epische poëzie “Banovitch Strahinya” een van de schoonste balladen +samengesteld door onbekende barden gedurende de Middeleeuwen, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; het vertrek der—— van Ledyen, prinses <span class="corr" id="xd31e9716" title="Bron: Roksana">Roksanda</span> meevoerende, <a href="#pb167" class="pageref">167</a>; waarom het Servische volk arm is. Een Servische populaire anecdote, <a href="#pb357" class="pageref">357</a>. +</p> +<p><span class="sc">Shar</span>. De berg, waar Milosh de Schaapherder met zijn kudde vertoefde, <a href="#pb154" class="pageref">154</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sharatz</span> (bontgevlekt). Het wonderbare strijdros van Marko, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>–<a href="#pb61" class="pageref">61</a>; verhaal hoe Marko in het bezit kwam van het paard——, <a href="#pb65" class="pageref">65</a>–<a href="#pb68" class="pageref">68</a>; afwisselend Sharin of Sharo, <a href="#pb66" class="pageref">66</a>; Marko besteeg—— en reed naar de vlakte van Kossovo, <a href="#pb72" class="pageref">72</a>; gereed den Moor te bevechten, <a href="#pb79" class="pageref">79</a>; rijdt naar Istamboel, <a href="#pb79" class="pageref">79</a>; Bedevia en——, <a href="#pb82" class="pageref">82</a>; Marko berijdt—— bij zijn gevecht met den Moor ten einde een einde te maken aan de +huwelijksschatting—, <a href="#pb85" class="pageref">85</a>–<a href="#pb88" class="pageref">88</a>; hoe Marko Bogdan den Bullebak ontsnapte op——, <a href="#pb89" class="pageref">89</a>; Marko valt generaal Voutcha aan op——, <a href="#pb93" class="pageref">93</a>–<a href="#pb96" class="pageref">96</a>; Marko snelt heen van de Moorsche prinses op——, <a href="#pb103" class="pageref">103</a>; de veela Raviyoyla ingehaald door, <a href="#pb105" class="pageref">105</a>, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>; Marko vervolgt den Groot-Vizier op——, <a href="#pb108" class="pageref">108</a>; Marko rijdt heen op—— om Moussa te ontmoeten, <a href="#pb113" class="pageref">113</a>; Marko keert zegevierend terug bij den Sultan te Istamboel op——, <a href="#pb116" class="pageref">116</a>; Marko doodt en begraaft——, <a href="#pb118" class="pageref">118</a>, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +<p><span class="sc">Shishman, Koning</span>. Marko en de dochter van——<span class="corr" id="xd31e9811" title="Niet in bron">,</span> <a href="#pb76" class="pageref">76</a>–<a href="#pb97" class="pageref">97</a>. +</p> +<p><span class="sc">Siméon</span>. Een Bulgaarsch tsaar; Rashka overrompeld door——, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sirmië</span> I. Een van de koninkrijken van de Balkanstreken, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Dragoutin koning van——, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. II. Een vlakte, waarin het dorp Koopinovo ligt, waar de Zmay-Despoot Vook woonde, +<a href="#pb131" class="pageref">131</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sitnitza</span>. Strahinya meent de hut <span class="pageNum" id="pb400">[<a href="#pb400">400</a>]</span>van Vlah-Ali te zien van de oevers van de——, <a href="#pb123" class="pageref">123</a>; Banovitch gaat de rivier—— over, <a href="#pb125" class="pageref">125</a>; Ban Strahinya’s dood bij het riviertje——, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Skadar</span> of <span class="sc">Skadra</span>. Tegenwoordige naam Scoetari; geboorteplaats van Prins Marko, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>; de hoofdstad van Noord-Albanië, waar Strashimir Balshitch-Nemanyitch regeerde (1360–1370), +<a href="#pb120" class="pageref">120</a>; de hoofdstad van Zeta (Montenegro), <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; naam ontleend aan het Italiaansche <i>Scodra</i>, Scoetari, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>; behoorde sinds onheugelijke tijden aan de Serviërs, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>; Servische ballade “Het Bouwen van——”, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>; aan de rivier Boyana, <a href="#pb184" class="pageref">184</a>. +</p> +<p><span class="sc">Skoupshtina</span>. (De Nationale Vergadering). Milosh op den troon hersteld door——, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; de—— kiest koning Peter I. +</p> +<p><span class="sc">Slava</span>. Ook <i>Krsno Ime</i>, <a href="#pb45" class="pageref">45</a>–<a href="#pb50" class="pageref">50</a>. +</p> +<p><span class="sc">Slaven, De</span>. Evangelie van Christus vertaald voor de—— door Cyrillos en Methodius, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>; Cyrillos en Methodius twee apostelen van de——, <a href="#pb34" class="pageref">34</a>; verklaring hoe de Ottomaansche generaals de—— der Balkanstaten onderwierpen, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>. +</p> +<p><span class="sc">Slavische rassen</span>. Heidendom en godsdienst van——, <a href="#pb21" class="pageref">21</a>–<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; invloed van Grieksch-Oostersche mythen en legenden, oude Illyrische en Romeinsche +propaganda, christelijke legenden en apocriefe geschriften over Slavische rassen, +<a href="#pb21" class="pageref">21</a>; overblijfselen van afgoden gevonden, die den Zonnegod “Daybog” voorstellen, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sleutels</span>, van het hemelsche rijk gekozen door Petrus, <a href="#pb195" class="pageref">195</a>; de—— van de hemelen door God aan de heiligen gegeven, <a href="#pb196" class="pageref">196</a>. +</p> +<p><span class="sc">Sredoi</span>. Een bloedverwant van George Irene; Iconia beloofd aan—— van Irene, <a href="#pb200" class="pageref">200</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Staal, Echt</span>”. Het Servisch Volksverhaal van “Bash Tchelik” of——, <a href="#pb245" class="pageref">245</a>–<a href="#pb265" class="pageref">265</a>. +<span class="pageNum" id="pb401">[<a href="#pb401">401</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Stalatch</span>. Een bouwvallige vesting aan de oevers van de rivier Morava, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>; Theodorus van——, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stamboel</span>. De geschiedenis der Middeleeuwen van Servië bevat menig voorbeeld van ontevredenen +die naar—— gaan en werktuigen worden van Ottomaansche generaals, <a href="#pb175" class="pageref">175</a>; terugkomt van den Vizier van Tyoopria te——, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stephanus</span>. Tweede zoon van den Groot Djoupan Stephan Nemanya, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>; bij de abdicatie van zijn vader neemt hij den titel aan van Koning van Servië;——, +<a href="#pb12" class="pageref">12</a>; Radoslav, zoon van,—— <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stephanus Detchanski</span>. Zoon van Miloutin; door de overwinning van Velbouzd onderwerpt hij geheel Bulgarije +aan zijn macht——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>; onttroond door Doushan——, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stephanus Strematz</span>. De beroemde Servische romanschrijver——, en Slava gebruiken——, <a href="#pb50" class="pageref">50</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stephanus Tomashevitch</span>. Koning van Bosnië——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Stiefmoeder en haar Stiefdochter, De</span>”. Een Servisch Volksverhaal—, <a href="#pb233" class="pageref">233</a>–<a href="#pb238" class="pageref">238</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Stiefzusters De</span>”. Een Servische ballade uit Sir John Bowring’s “<span lang="en">Servian popular poetry</span>”, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>–<a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Stoyan en Stoyana</span>. Tweelingen, die men wilde trachten in te sluiten in de vesting van Skadar, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>–<a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +</p> +<p><span class="sc">Strahiyna, Ban</span>. Tsarina Militza bij den dood van——, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Strahinya, <span class="corr" id="xd31e10069" title="Bron: Banivitch">Banovitch</span></span>. Servische barden improviseeren ballades om de geschiedenis te verhalen van Nikolaas +I Petrovitch, op dezelfde wijze als hun voorvaderen de heldendaden berichtten van——, +<a href="#pb120" class="pageref">120</a>; Vlah-Ali doet een aanval op het kasteel en neemt de vrouw van gevangen——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>–<a href="#pb129" class="pageref">129</a>; verslaat Vlah-Ali en keert terug naar Kroushevatz, <a href="#pb129" class="pageref">129</a>. +<span class="pageNum" id="pb402">[<a href="#pb402">402</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Strashimir Balshitch-Nemanyitch</span> volgens sommige Servische geschiedkundigen identiek met Banovitch Strahinya——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; een afstammeling van de oude provençaalsche familie des Baux——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>; regeerde met twee broeders te zamen te Skadar, de hoofdstad van Noordelijk Albanië +(1360–1370)——, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Svati</span>” (of Svatoyi). Een Servische uitdrukking, bruiloftsgasten——, <a href="#pb38" class="pageref">38</a>. +</p> +<p><span class="sc">Svetchar</span>, Het hoofd van het huisgezin op Slavadag——, <a href="#pb45" class="pageref">45</a>–<a href="#pb47" class="pageref">47</a>. +</p> +<p><span class="sc">Svetopluk, Prins</span>. Cyrillos en Methodius, aan wie een zending aan keizer Michaël door—— werd opgedragen, +<a href="#pb35" class="pageref">35</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">T.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Taal der Dieren’</span>. Een Servisch Volksverhaal over, <a href="#pb227" class="pageref">227</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tarra</span>. De rivier, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tchardack</span>. Turksche naam van een toren, voorzien van balcons, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tchaslav</span>. De djoupan van een Servischen stam; eischt Rashka op, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>; verovert ook, Zetta, Trebinye, Neretva en Housa, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tekiye</span>. Kerk te——, <a href="#pb95" class="pageref">95</a>. +</p> +<p><span class="sc">Theodorus</span>. Kanselier van tsaar Doushan; gezonden om de hand te vragen van Roksanda, dochter +van koning Michael van Ledyen, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; doet verslag van zijn zending, <a href="#pb152" class="pageref">152</a>, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; niet instaat de vierde proef te doen teneinde prinses Roksanda te winnen, <a href="#pb166" class="pageref">166</a>. +</p> +<p><span class="sc">Theodorus van Stalatch</span>. Held in de Servische ballade. “De ontvoering van de schoone Iconia”, <a href="#pb208" class="pageref">208</a>–<a href="#pb210" class="pageref">210</a>; Dobrivoy diensknecht van——, <a href="#pb209" class="pageref">209</a>. +</p> +<p><span class="sc">Thile</span>. Verkorting van <span class="corr" id="xd31e10196" title="Bron: Yauboutchilo">Yaboutchilo</span>. Het paard van Voïvode Momtchilo, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>–<a href="#pb190" class="pageref">190</a>. +</p> +<p><span class="sc">Timok</span>. Rivier—Marko en Milosh gaan over de——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>. +</p> +<p><span class="sc">Traciërs, De</span>. Door de Serviërs naar <span class="pageNum" id="pb403">[<a href="#pb403">403</a>]</span>de Adriatische kust gedreven, <a href="#pb9" class="pageref">9</a>. +</p> +<p><span class="sc">Toasten</span>. De Slava en——, <a href="#pb48" class="pageref">48</a>. +</p> +<p><span class="sc">Toovenaars</span>. (tcharobnitzi) die de heidensche ceremoniën leidden, <a href="#pb30" class="pageref">30</a>. +</p> +<p><span class="sc">Toovertapijt</span>. Beschreven in het Servische volksverhaal “Dieren als vrienden en als vijanden”, +<a href="#pb302" class="pageref">302</a>–<a href="#pb312" class="pageref">312</a>. +</p> +<p><span class="sc">Toplitza, Milan van</span>. Generaal Voutcha en——, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>–<a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +</p> +<p><span class="sc">Trajanus, Keizer</span>. In de Balkanstaten vaak verward met den Griekschen koning Midas, <a href="#pb33" class="pageref">33</a>; in de Servische legenden ook met Duedalus, <a href="#pb27" class="pageref">27</a>. +</p> +<p><span class="sc">Travnik</span>. De Stad——, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Tsaar, Het Meisje wijzer dan de</span>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb284" class="pageref">284</a>–<a href="#pb288" class="pageref">288</a>. +</p> +<p><span class="sc">Turken</span>. Strijd tusschen christenen en——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; worsteling tusschen Serviërs en——, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>; bijna uit Europa verdreven onder de roemrijke regeering van koning Peter I; verafschuwd +door de veele, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; nederlaag der—— op de slagvelden van Koumanovo, Monastir, Prilip, Prisrend, Kirk-Kilisse +en Scoetari, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>; ontmoeting met de op het slagveld van Kossovo, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>–<a href="#pb123" class="pageref">123</a>; Prins Maximus en Yovan Obrenbegovitch worden——, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; Belgrado aangevallen door een groote bende——, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>; Stephanus Yakshitch weerstaat de verzoeking—— te worden, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>–<a href="#pb182" class="pageref">182</a>; historische aanteekening, de sluwe pogingen van—— om ontevredenen tot ontrouw aan +hun rechtmatige heeren te verleiden, <a href="#pb184" class="pageref">184</a>. +</p> +<p><span class="sc">Turksch bestuur</span>. Ellende onder het——, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>. +</p> +<p><span class="sc">Turksche gruwelen</span>. Hun toppunt bereikt in het einde van de achttiende eeuw, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Turksche jagers, De</span>, Prins Marko en——, <a href="#pb106" class="pageref">106</a>–<a href="#pb108" class="pageref">108</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tvrtko Ban</span>. Verbond van Knez Lazarus en—— tegen de Turken, <a href="#pb14" class="pageref">14</a>. +<span class="pageNum" id="pb404">[<a href="#pb404">404</a>]</span></p> +<p>“<span class="sc">Tweelingen met de gouden haren</span>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb349" class="pageref">349</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tyoopria</span>. I. Vizier van—; een van de leiders van den aanval op Belgrado, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>—<a href="#pb183" class="pageref">183</a>; Stephanus Yakshitch als gevangene voor—geleid <a href="#pb178" class="pageref">178</a>; voorkomendheid van den—voor Stephanus Yakshitch, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>; zijn terugkeer in triomf te Stamboel, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>; zijn wensch Stephanus Yakshitch tot vizier van Novi Bazar te maken, <a href="#pb180" class="pageref">180</a>. II. kasteel van—; de vizier van Tyoopria biedt aan Stephanus Yakshitch gevangen +te houden in—, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tyouprilitch, Groot Vizier</span>. Onderneemt een veldtochttegen Moussa, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>, <a href="#pb110" class="pageref">110</a>; Moussa neemt—gevangen en zendt hem gebonden naar Istamboel terug, <a href="#pb110" class="pageref">110</a>; geeft den Sultan den raad om Prins Marko te sturen, <a href="#pb110" class="pageref">110</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tyoopriya</span>. Vroeger Horea Margi, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tzechin</span>. Een gouden muntstuk, ongeveer <a href="#pb12" class="pageref">12</a> gulden waard, <a href="#pb238" class="pageref">238</a>. +</p> +<p><span class="sc">Triganen</span>. Servische naam voor Zigeuners, <a href="#pb42" class="pageref">42</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tzrnoyevitchi van</span>. Zeilt over de Adriatische zee naar Venetië om een vrouw voor zijn zoon Maximus te +zoeken, <a href="#pb135" class="pageref">135</a>; zeilt naar Zablak <a href="#pb136" class="pageref">136</a>; Zdral, paard van—, <a href="#pb35" class="pageref">35</a>; noodigt Voïvode Milosh Obrenbegovitch uit stari-svat te zijn bij het huwelijk van +zijn zoon, <a href="#pb139" class="pageref">139</a>— <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; noodigt ook kapitein Yovan voor het huwelijk van zijn zoon, <a href="#pb139" class="pageref">139</a>; Krgno en Zelenko, twee vermaarde kanonnen, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Tzrnoyevitch Maximus</span>. Het huwelijk van—<a href="#pb135" class="pageref">135</a>—<a href="#pb141" class="pageref">141</a>; zoon van Ivan Tzrnoyevitch; <a href="#pb135" class="pageref">135</a>; bezocht door de pokken, <a href="#pb136" class="pageref">136</a>; Yovan ziet in een <span class="corr" id="xd31e10477" title="Bron: droon">droom</span>, dat een vallende toren—treft, <a href="#pb140" class="pageref">140</a>; Milosh Obrenbegovitch verslagen door—,<a href="#pb149" class="pageref">149</a>. Scoetari aan de rivier Boyana door den Sultan geschonken aan —, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +<span class="pageNum" id="pb405">[<a href="#pb405">405</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">U.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Uglesha-Voïvode</span>. De tweede van de drie broers, die Skadar (Scoetari) bouwden, <a href="#pb196" class="pageref">196</a>—<a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">V.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Valk, De</span>. Banovitch, bijgenaamd— “zonder weerga”, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vampiers</span>. Het geloof in—heerscht in alle Balkanstaten, <a href="#pb27" class="pageref">27</a>, <a href="#pb28" class="pageref">28</a>. +</p> +<p><span class="sc">Varadin, Vesting</span>. Kanonnen van— teeken van de overwinning van—, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>. Prins Marko op de vlakte van, <a href="#pb92" class="pageref">92</a>, <a href="#pb93" class="pageref">93</a>, Marko stuurt Voutcha en Velimir naar—, <a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vasso</span>. De igouman (abt) van den berg Athos; vindt het lijk van Marko en betreurt zijn dood, +<a href="#pb119" class="pageref">119</a>; Issaya, de knecht van—, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vassoy, Land van</span>. Momtchilo droomt, dat een nevelwolk van het —den berg Dourmitor omhulde, <a href="#pb181" class="pageref">181</a>. +</p> +<p><span class="sc">Veela</span>. Marko met bovenmenschelijke kracht begiftigd door een—, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; door een—werd hem Sharatz geschonken, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; twist tusschen Marko en Raviyoyla, een— <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; Oossood, een—die het lot van Servische kinderen voorzegde, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>; Raviyoyla en Marko, <a href="#pb104" class="pageref">104</a>—<a href="#pb106" class="pageref">106</a>; Marko roept hulp in van zijn zuster-in-God de—, <a href="#pb115" class="pageref">115</a>; Marko hoort de—roepen van den top van den berg Ourvinia, <a href="#pb116" class="pageref">116</a>, <a href="#pb117" class="pageref">117</a>. +</p> +<p><span class="sc">Veele of Vile</span> (enkelvoud Veela of Vila) vrouwelijke godheden van lageren rang in het Servisch bijgeloof +de <span class="trans" title="nymphai"><span lang="grc" class="grek">νύμφαι</span></span> en <span class="trans" title="potami"><span lang="grc" class="grek">ποταμί</span></span> van den Griekschen historieschrijver Procopius, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>; Stephanus Yakshitch en de—, <a href="#pb176" class="pageref">176</a>; de vesting Skadra en de—, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>; de prins en de—in het Servisch volksverhaal “De droom van den koningszoon”, <a href="#pb318" class="pageref">318</a>—<a href="#pb324" class="pageref">324</a>. +</p> +<p><span class="sc">Velbouzd</span>. Vermaarde slag van, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +<span class="pageNum" id="pb406">[<a href="#pb406">406</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Veless</span>. De stad—ontleent haar naam aan den Russischen god van het vee: Volos, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +</p> +<p><span class="sc">Velessnitza</span>. Een dorp aan de beneden Donau; naam ontleend aan den Russischen god van het vee, +Volos, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +</p> +<p><span class="sc">Velimir</span>. Zoon van den opperbevelhebber Voutcha, Marko en—<a href="#pb93" class="pageref">93</a>, <a href="#pb94" class="pageref">94</a>. +</p> +<p><span class="sc">Venetiaansch Koning</span>. De vier proeven, die door den—aan tsaar Doushan worden opgelegd, om prinses Roksanda +te winnen, <a href="#pb160" class="pageref">160</a>–<a href="#pb167" class="pageref">167</a>. +</p> +<p><span class="sc">Venetiaansch Land</span>. Tsaar Doushan reist naar het—, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>. +</p> +<p><span class="sc">Venetianen, De</span>. Hun sluwheid van oudsher bekend, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>, <a href="#pb154" class="pageref">154</a>. +</p> +<p><span class="sc">Venetië</span>. Maximus Tzrnoyevitch’ huwelijk en—, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>–<a href="#pb144" class="pageref">144</a>. +</p> +<p><span class="sc">Venetië, Doge van</span>. Marko noodigt als koom de—, <a href="#pb98" class="pageref">98</a>–<a href="#pb102" class="pageref">102</a>; Ivan Tzrnoyevitch vraagt de dochter van den—ten huwelijk voor zijn zoon Maximus, +<a href="#pb135" class="pageref">135</a>–<a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Verheven Porte</span>. Milosh door de—als erfelijk vorst erkend, <a href="#pb17" class="pageref">17</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vidal, Pierre</span>. Een Fransch troubadour; Donna Azalair de Baux, zijn patrones, <a href="#pb39" class="pageref">39</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vidin, De Pasha van</span>. Een van de leiders van den aanval op Belgrado, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>–<a href="#pb184" class="pageref">184</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vidossava</span>. De eenzame gade van Voïvode Momtchilo; een brief in het geheim gezonden naar koning +Voukashin, i<a href="#pb85" class="pageref">85</a>; het verraad van—<a href="#pb186" class="pageref">186</a>; vernietigt de vleugels van het paard Yaboutchilo, <a href="#pb187" class="pageref">187</a>; haar straf—, <a href="#pb191" class="pageref">191</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vijanden</span>. “Dieren als vrienden en als—”, een Servisch volksverhaal, <a href="#pb302" class="pageref">302</a>–<a href="#pb312" class="pageref">312</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vilindar</span>. Vasso, de abt van den berg Athos rijdt naar de witte kerk van—, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>; Prins Marko’s lijk begraven in de witte kerk van—, <a href="#pb119" class="pageref">119</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vladika</span>. Beteekent in het Servisch “bisschop”—, <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +<span class="pageNum" id="pb407">[<a href="#pb407">407</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Vladislav</span>. Radoslav onttroond door,—<a href="#pb12" class="pageref">12</a>; Ourosh de Groote onttroont—, <a href="#pb12" class="pageref">12</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vlah-Ali</span>. Een hooghartig hoofdman, die Strahinya’s kasteel aanvalt en zijn vrouw gevangen +neemt, <a href="#pb124" class="pageref">124</a>—<a href="#pb129" class="pageref">129</a>; onafhankelijk van den Groot-Vizier Mehmed en van Sultan Amourath—, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>; Strahinya valt—aan, <a href="#pb122" class="pageref">122</a>–<a href="#pb129" class="pageref">129</a>; wordt verslagen door Banovitch—, <a href="#pb129" class="pageref">129</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vlastela</span> (Vergadering van Edelen). Doushan de Machtige uitgeroepen tot Tsaar van Servië in +overleg met—, <a href="#pb13" class="pageref">13</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vlastimir, Djoupan</span> (Groot). Tracht een onafhankelijken Staat te vormen—, <a href="#pb11" class="pageref">11</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vo</span> of <span class="sc">Voll</span>. Beteekent “os”, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. (Zie Volos). +</p> +<p><span class="sc">Voïnovitch, Milosh</span>, Prins. Identiek met Milosh de Herder—, <a href="#pb168" class="pageref">168</a>–<a href="#pb169" class="pageref">169</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voïnovitch, Petrashin</span>. Neef van Tsaar Doushan—, <a href="#pb151" class="pageref">151</a>; Doushan zweert—te zullen ophangen, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; Milosh de Herder, broeder van—, <a href="#pb154" class="pageref">154</a>–<a href="#pb155" class="pageref">155</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voïnovitch, Voukashin</span>. Neef van Tsaar Doushan,—<a href="#pb152" class="pageref">152</a>; Doushan zweert—te zullen ophangen, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; Milosh de Herder, broeder van—I<a href="#pb54" class="pageref">54</a>—I<a href="#pb55" class="pageref">55</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voïslav, Stephen</span>. Regent van Zetta, zoon van Dragomir, verklaart zijn onafhankelijkheid en eigent +zich Zahoumlye (Herzegowina) toe,—<a href="#pb11" class="pageref">11</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voïvode</span>. Komt als adellijke titel overeen met het Engelsche “Duke”—, <a href="#pb15" class="pageref">15</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voïvode, Balatchko De</span>. De strijd met Milosh de Herder, <a href="#pb167" class="pageref">167</a>–<a href="#pb169" class="pageref">169</a>; Milosh verslaat—, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Vogelmeisje</span>”. Een Servisch Volksverhaal—, <a href="#pb284" class="pageref">284</a>–<a href="#pb288" class="pageref">288</a>. +</p> +<p><span class="sc">Volos</span>. De Russische God van het vee; de wortel van het woord komt voor in het Servische +woord <i>vo</i> of <i>voll</i>, (“os”)—, <a href="#pb22" class="pageref">22</a>. +<span class="pageNum" id="pb408">[<a href="#pb408">408</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Vook, Zmay</span>—DESPOOT. De Zmay van Yastrebatz en, <a href="#pb132" class="pageref">132</a>—<a href="#pb134" class="pageref">134</a>; vrees voor Zmay van Yastrebatz van—, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>—; dorp Koopinovo in de vlakte van Sirmië, zijn verblijfplaats, —<a href="#pb131" class="pageref">131</a>; zijn gevecht met den Zmay van Yastrebatz—, <a href="#pb132" class="pageref">132</a>—<a href="#pb133" class="pageref">133</a>; de Zmay verslagen door—, <a href="#pb133" class="pageref">133</a>; regeerde over Sirmië —, <a href="#pb133" class="pageref">133</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voorbeschikking</span>. De Serviërs gelooven in onsterfelijkheid en—, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vouk Stephanowitch-Karadgitch</span>. Servisch nationaal dichter—, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>—<a href="#pb59" class="pageref">59</a>; hoort van een Servischen bard de ballade van “Het huwelijk van koning Voukashin”, +<a href="#pb192" class="pageref">192</a>; maakt melding van het geloof van het Servische volk, dat er geen vesting kan worden +opgebouwd, zonder dat er een menschelijk wezen ingemetseld wordt—, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>; de Servische legende: “Een paviljoen noch in den hemel noch op aarde”, door prins +Michel Obrenovitch III toegeschreven aan—, <a href="#pb218" class="pageref">218</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voukashin, Koning</span>. Verslagen door Ourosh aan den oever der rivier Maritza—, <a href="#pb18" class="pageref">18</a>; Prins Marko, zoon van—, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>; Servische ballades zingen van—, <a href="#pb64" class="pageref">64</a>; de trouweloosheid van—, tegenover keizer Doushan,<a href="#pb64" class="pageref">64</a>;—betwist de opvolging in het keizerrijk, <a href="#pb69" class="pageref">69</a>—<a href="#pb73" class="pageref">73</a>; vervloekt Marko—,<a href="#pb74" class="pageref">74</a>; het huwelijk van—, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>—<a href="#pb193" class="pageref">193</a>; leenman van keizer Doushan, den Machtigen, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>; schrijft een boek (briet) aan Vidossava en zendt het naar Herzegovina, <a href="#pb185" class="pageref">185</a>; op raad van Vidossava verzamelt hij een groote strijdmacht en trekt op naar Herzegovina, +tegen Momtchilo, <a href="#pb187" class="pageref">187</a>—<a href="#pb192" class="pageref">192</a>; zijn smart over den dood van Momtchilo—, <a href="#pb191" class="pageref">191</a>; huwt Yevrossima; Marko en Andreas worden geschonken aan, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>; historische aanteekening over—, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>—<a href="#pb193" class="pageref">193</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voutcha, Generaal</span>. Prins Marko en—, <a href="#pb91" class="pageref">91</a>—<a href="#pb96" class="pageref">96</a>. +<span class="pageNum" id="pb409">[<a href="#pb409">409</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Voutché van Dyakovitza</span>. Bewondert het paard Koulash—, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>. +</p> +<p><span class="sc">Voutchitrn, Kasteel van</span>. Tsaar Doushan zweert zijn neven, de Voïnovitchs te zullen hangen aan de poorten +van het—, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; Tsaar Doushan’s huwelijksprocessie nam haar weg langs de muren van—, <a href="#pb153" class="pageref">153</a>; Milosh neemt afscheid van Tsaar Doushan, teneinde terug te keeren naar het—, <a href="#pb169" class="pageref">169</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vrienden</span>, “<span class="sc">Dieren als Vijanden en als</span>”. Een Servisch Volksverhaal —, <a href="#pb302" class="pageref">302</a>—<a href="#pb312" class="pageref">312</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vrijers, de drie</span>. Servisch volksverhaal, —<a href="#pb313" class="pageref">313</a>—<a href="#pb324" class="pageref">324</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vrzino</span> (<span class="sc">of Vilino</span>) <span class="sc">Kollo</span>. Dansringen van de Veele—, <a href="#pb23" class="pageref">23</a>. +</p> +<p><span class="sc">Vukashin Kraly</span>. De oudste der drie broeders, die Skadar (Scutari) bouwden, <a href="#pb197" class="pageref">197</a>—<a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">W.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Walachije</span>. Vele adellijke Servische families zoeken een toevlucht bij de Christelijke vorsten +van—, <a href="#pb16" class="pageref">16</a>. +</p> +<p>“<span class="sc">Weddingschap</span>, <span class="sc">Liegen om een</span>”. Een Servisch volksverhaal, <a href="#pb280" class="pageref">280</a>—<a href="#pb284" class="pageref">284</a>. +</p> +<p><span class="sc">Weenen</span>. Vouk Stephanovitch Karadgitch’s eerste verzameling van Servische nationale gedichten, +uitgegeven te—, <a href="#pb58" class="pageref">58</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Y.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Yaboutchilo</span> (verkort Tchile). Het paard van Voïvode Momtchilo, <a href="#pb186" class="pageref">186</a>—<a href="#pb190" class="pageref">190</a>; Momtchilo doet verwijten aan—, <a href="#pb189" class="pageref">189</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yahorika</span>. Demitrius Yakshitch rust bij de rivier—, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yakshitch, Demetrius</span>. Broeder van Stephanus Yakshitch; de waarschuwing der Veela aan—<a href="#pb177" class="pageref">177</a>; zijn berouw bij de rivier Yahorika, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yakshitch, Stephanus</span>. De gevangenschap en het huwelijk van— (een ballade van Montenegro), <span class="pageNum" id="pb410">[<a href="#pb410">410</a>]</span><a href="#pb177" class="pageref">177</a>—<a href="#pb184" class="pageref">184</a>; Demetrius, de broeder van—, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>; de waarschuwing der Veela aan—, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>; gevangen genomen en in de tegenwoordigheid gebracht van den Vizier van Tyoopria—, +<a href="#pb178" class="pageref">178</a>; gevoerd in de tegenwoordigheid van den machtigen Padisha—, <a href="#pb178" class="pageref">178</a>; de Padisha tracht hem het Heilige Kruis te doen verzaken—, <a href="#pb179" class="pageref">179</a>; wijst het “water der vergetelheid” af, hem door Haykoona aangeboden—, <a href="#pb181" class="pageref">181</a>—<a href="#pb182" class="pageref">182</a>; Haykoona bekent haar oprechte liefde voor—en stelt hem in staat te ontvluchten, +<a href="#pb182" class="pageref">182</a>— <a href="#pb183" class="pageref">183</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yanissaries.</span> De Pasha van Novi Bazar heeft voor den aanval op Belgrado twintig duizend woestaards +verzameld, <a href="#pb177" class="pageref">177</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yanko van Nestopolyé.</span> Bewondert het paard Koulash, <a href="#pb158" class="pageref">158</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yastrebatz, De Zmay van.</span> De Tsarina Militza en—, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>—<a href="#pb134" class="pageref">134</a>; zijn vrees voor den Zmay-Despoot Vook, <a href="#pb131" class="pageref">131</a>; Vook verslaat—, <a href="#pb132" class="pageref">132</a>–<a href="#pb133" class="pageref">133</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yedrenet.</span> Andere naam voor Adrianopel. Prins Marko ontvangen door den Sultan te—, <a href="#pb108" class="pageref">108</a>—<a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yelitza.</span> Zuster van Paul en Radool, in de Servische ballade “De Stiefzusters”, <a href="#pb204" class="pageref">204</a>—<a href="#pb208" class="pageref">208</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yesdimir.</span> De bejaarde broeder van den doge van Venetië, <a href="#pb144" class="pageref">144</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yevrossima</span> (Euphrosyne) I. Naam van koningin Helene, moeder van prins Marko, <a href="#pb63" class="pageref">63</a>—<a href="#pb68" class="pageref">68</a>. II. Zuster van Voïvode Momtchilo, <a href="#pb186" class="pageref">186</a>; tracht te vergeefs haar broeder Momtchilo te redden—, <a href="#pb190" class="pageref">190</a>; Koning Voukashin huwt—aan wien zij Marko en Andreas schenkt—, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>; historische aanteekening over—, <a href="#pb192" class="pageref">192</a>—<a href="#pb193" class="pageref">193</a>. +</p> +<p><span class="sc">Youg Bogdan.</span> Bejaarde schoonvader van Banovitch—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; bezocht door Banovitch—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>—<a href="#pb122" class="pageref">122</a>; kasteel in Kroushevatz het verblijf van—, <a href="#pb121" class="pageref">121</a>; Strahinya keert terug naar—, nadat hij Vlah-Ali <span class="pageNum" id="pb411">[<a href="#pb411">411</a>]</span>verslagen heeft—, <a href="#pb129" class="pageref">129</a>; Tsarina Militza bij den dood van—, <a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yougovitchs,</span> I. De negen schoonbroeders van Strahinya; Strahinya staat hen niet toe hun zuster +te dooden, <a href="#pb129" class="pageref">129</a>. II. De negen broeders van Tsarina Militza—, <a href="#pb170" class="pageref">170</a>–<a href="#pb174" class="pageref">174</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yovan,</span> <span class="corr" id="xd31e11351" title="Bron: Kaptein">Kapitein</span>. Ivan Tzrnoyevitch noodigt—uit, bij het huwelijk van zijn zoon—, <a href="#pb139" class="pageref">139</a>—<a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yovan Obrenbegovitch.</span> Broeder van Milos Obrenbegovitch—, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; ontmoet prins Maximus—, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; Turksche naam is Mehmed-Bey Obrenbegovitch—, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>; de vlakte van Ducadyin als leengoed gegeven aan—, <a href="#pb150" class="pageref">150</a>. +</p> +<p><span class="sc">Yovo.</span> Jonge zoon van Goïko—, <a href="#pb203" class="pageref">203</a>—<a href="#pb204" class="pageref">204</a>. +</p> +</div> +</div> +<div class="div2 last-child section"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Z.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Zablak.</span> Ivan Tzrnoyevitch zeilt naar—, <a href="#pb136" class="pageref">136</a>; bruiloftsgasten uitgenoodigd door Ivan Tzrnoyevitch, slaan hun tenten op in de vlakte +van—, <a href="#pb140" class="pageref">140</a>; Yovan ziet in een droom, dat het vuur de schoone hoofdstad—verwoest, <a href="#pb140" class="pageref">140</a>; Milosh zal Maximus’ bruid geleiden naar—, <a href="#pb142" class="pageref">142</a>—<a href="#pb145" class="pageref">145</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zadrooga.</span> Servische familievereenigingen —, <a href="#pb20" class="pageref">20</a>—<a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zagoryé.</span> Berg waarop Milosh de Herder zich voegt bij den bruiloftsstoet van Tsaar Doushan—, +<a href="#pb156" class="pageref">156</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zagreb</span> (Agram). Croaten hadden reeds in de elfde eeuw een bisdom gesticht te—<a href="#pb21" class="pageref">21</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zahoumlye.</span> (Herzegowina). In bezit genomen door Stephen Voïslav —, <a href="#pb10" class="pageref">10</a>. +<span class="pageNum" id="pb412">[<a href="#pb412">412</a>]</span></p> +<p><span class="sc">Zand.</span> “St. Petrus en het”—, Een Servische volksanecdote, <a href="#pb357" class="pageref">357</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zdral.</span> Paard van Ivan Tzrnoyevitch —, <a href="#pb136" class="pageref">136</a>—<a href="#pb141" class="pageref">141</a>—<a href="#pb143" class="pageref">143</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zee.</span> De Heiligen verdeelen de schatten der—, <a href="#pb194" class="pageref">194</a>—<a href="#pb196" class="pageref">196</a>. +</p> +<p><span class="sc">“Zelenko”</span> en <span class="sc">“Krgno”.</span> De twee beroemde kanonnen van Ivan Tzrnoyevitch—, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zemlyitch, Styepan.</span> Vergezelt den doge van Venetië, die optreedt als Marko’s koom—, <a href="#pb98" class="pageref">98</a>—<a href="#pb101" class="pageref">101</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zeta</span> of Skadar de hoofdstad van het Montenegro van de modernetijden, <a href="#pb120" class="pageref">120</a>—<a href="#pb121" class="pageref">121</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zetina.</span> Wateren van—, beroerd door de uitbarsting van Ivan Tzrnoyevitch’ kanonnen—, <a href="#pb141" class="pageref">141</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zigeuners.</span> In het Servisch <i>Tziganen</i> <a href="#pb358" class="pageref">358</a>; “De Edelman en de”—, een Servische Volksanecdote; het stelen en verkoopen van paarden +hun voornaamste bezigheid, <a href="#pb358" class="pageref">358</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zmay.</span> Het Servische woord voor draak—, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>; de—van Yastrebatz, en de Tsarina Militza, <a href="#pb130" class="pageref">130</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zondag.</span> De Veela weigert te helpen bij gevechten op—, <a href="#pb24" class="pageref">24</a>, <a href="#pb115" class="pageref">115</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zonnegod.</span> De heiden offert in Servië aan den—, <a href="#pb53" class="pageref">53</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zuidelijke Slaven.</span> In ’t begin schoot het Christelijk geloof niet diep wortel bij de—, <a href="#pb34" class="pageref">34</a>; het leven van—, doorweven van bijgeloof, <a href="#pb36" class="pageref">36</a>—<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; nationale gebruiken van—, <a href="#pb37" class="pageref">37</a>—<a href="#pb57" class="pageref">57</a>; beteekenis op fresco’s, het duel voorstellende tusschen Marko en Moussa op de gevels +der herbergen in de dorpen der—, <a href="#pb109" class="pageref">109</a>. +</p> +<p><span class="sc">Zwaard.</span> Novak maakt een beroemd —, voor prins Marko, <a href="#pb112" class="pageref">112</a>. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="div1"> +<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2> +<table summary="Inhoudsopgave"> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#toc">Inhoud.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#toc">V</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#loi">Lijst van illustraties.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#loi">VII</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#preface">Voorbericht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#preface">IX</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#intro">Inleiding</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#intro">1</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">I. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch1">Hoofdstuk I. Historische terugblik.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1">9</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.1">De komst van de Serviërs.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.1">9</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.2">Vroege worstelingen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.2">9</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.3">Onderlinge strijd.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.3">11</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.4">Doushan de Machtige.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.4">13</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.5">De koninklijke Prins Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.5">13</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.6">Het verraad van Brankovitch.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.6">14</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.7">Het eindsucces van de Turken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.7">15</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.8">De ellende onder het Turksche bestuur.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.8">16</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.9">Servië weer onder het juk gebracht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.9">17</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch1.10">Koning Peter I.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch1.10">18</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">II. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch2">Hoofdstuk II. Bijgeloof en nationale gebruiken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2">20</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.1">Algemeene eigenaardigheden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.1">20</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.2">Heidendom en Godsdienst.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.2">21</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.3">De God Peroon.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.3">21</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.4">De God Volos.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.4">22</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.5">De Zonnegod.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.5">22</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.6">De Veele.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.6">22</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.7">Voorbeschikking en onsterfelijkheid.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.7">24</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.8">Goede en kwade geesten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.8">25</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.9">Heksen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.9">26</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.10">De Vampiers.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.10">27</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.11">Aanbidding der natuur.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.11">28</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.12">Toovenaars.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.12">30</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.13">Godsdienstige ceremoniën bij de offers gebruikt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.13">30</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.14">Begrafenisgebruiken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.14">31</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.15">Klassieke en Middeleeuwsche invloeden. +</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.15">33</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.16">De verbreiding van het Christendom.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.16">33</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.17">Bijgeloof.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.17">35</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.18">Het huwelijk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.18">37</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.19">Huwelijksonderhandelingen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.19">39</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.20">De huwelijksprocessie.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.20">40</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.21">De aankomst.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.21">42</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.22">Terugkomst uit de kerk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.22">44</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.23">Slava (of Krsno Ime)</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.23">45</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.24">De Slava-ontvangavond.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.24">46</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.25">Slava toasten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.25">48</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.26">De ceremonie in de kerk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.26">49</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.27">Het slava-feest.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.27">50</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.28">De dag voor Kerstmis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.28">50</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.29">Kerstdag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.29">53</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.30">De Dodola, een godsdienstige plechtigheid.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.30">55</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.31">De Pinksterdagen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.31">56</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.32">Palmzondag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.32">56</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch2.33">St. George’s Dag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.33">56</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">III. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch3">Hoofdstuk III. Servische nationale epische poëzie.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch3">58</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch3.1">De belangrijkheid van de balladen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch3.1">58</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch3.2">De Goussle.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch3.2">60</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IV. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch4">Hoofdstuk IV. Kralyevitch Marko; of de koninklijke prins Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4">63</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.1">De Marko Legenden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.1">63</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.2">De trouweloosheid van Voukashin.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.2">64</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.3">Het paard Sharatz.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.3">65</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.4">Prins Marko vertelt van wien het Keizerrijk zal zijn.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.4">69</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.5">Marko wordt geroepen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.5">71</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.6">Marko vertelt de waarheid.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.6">73</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.7">Prins Marko en de Moorsche Hoofdman.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.7">74</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.8">De intocht van den Moor.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.8">76</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.9">De Droom van de Sultana.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.9">76</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.10">De Prinses doet een beroep op Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.10">78</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.11">Marko maakt zich gereed de Prinses te hulp te komen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.11">78</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.12">Marko groet de Prinses.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.12">79</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.13">De Moor in Istamboel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.13">81</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.14">Sharatz en Bedevia.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.14">82</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.15">Marko en de Moor.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.15">82</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.16">Prins Marko maakt een einde aan de huwelijksschatting.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.16">84</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.17">Marko bezoekt den Moor.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.17">85</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.18">Marko betaalt voor allen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.18">87</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.19">Prins Marko en Bogdan, de Bullebak.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.19">88</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.20">De Bullebak is bevreesd Marko tegemoet te komen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.20">90</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.21">Prins Marko en opperbevelhebber Voutcha.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.21">91</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.22">De komst van Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.22">93</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.23">Marko neemt Voutcha gevangen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.23">94</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.24">De huwelijksprocessie van Prins Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.24">96</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.25">De huwelijksprocessie.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.25">99</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.26">De ontrouwe koom.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.26">99</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.27">De vlucht van het meisje.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.27">101</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.28">Prins Marko en de Moorsche Prinses.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.28">102</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.29">De Moorsche Prinses.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.29">103</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.30">Prins Marko en de veela.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.30">104</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.31">De vervolging van de veela.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.31">105</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.32">Prins Marko en de Turksche jagers.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.32">106</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.33">De wraak van Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.33">108</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.34">Prins Marko en Moussa Kessedjiya.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.34">109</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.35">Er wordt om Marko gezonden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.35">111</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.36">Marko bestelt een zwaard.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.36">112</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.37">Marko ontmoet Moussa.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.37">113</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.38">De dood van Prins Marko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.38">116</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.39">Marko verneemt zijn lot.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.39">117</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch4.40">Hoe Marko gevonden werd.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4.40">119</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">V. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch5">Hoofdstuk V: Banovitch Strahinya.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5">120</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.1">Historische data.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.1">120</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.2">De Valk Banovitch.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.2">121</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.3">Banovitch zoekt den Turk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.3">122</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.4">De trouwelooze echtgenoote.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.4">125</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.5">Het gevecht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.5">126</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch5.6">De terugkeer van den valk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5.6">129</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VI. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch6">Hoofdstuk VI. De tsarina Militza en de zmay van Yastrebatz.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch6">130</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch6.1">Het verhaal van Militza aan den tsaar.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch6.1">130</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch6.2">Vook als verdediger.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch6.2">132</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VII. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch7">Hoofdstuk VII. Het huwelijk van Maximus Tzrnoyevitch.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7">135</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.1">De ballade.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.1">135</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.2">Het verhaal.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.2">135</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.3">De boodschap van den Doge.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.3">138</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.4">De huwelijksprocessie vertrekt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.4">141</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.5">De huwelijksgiften.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.5">144</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.6">De Prinses verneemt de misleiding.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.6">146</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.7">Het aanbod van Milosh.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.7">147</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.8">De aanval van Maximus.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.8">149</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch7.9">Maximus wordt een Turk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7.9">150</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">VIII. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch8">Hoofdstuk VIII. Het huwelijk van tsaar Doushan den machtigen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8">151</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.1">Doushan zendt Theodoor naar Ledyen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.1">151</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.2">Prinses Roksanda.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.2">152</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.3">De processie begeeft zich op weg.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.3">153</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.4">Milosh voegt zich bij den stoet.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.4">156</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.5">De sprong van Koulash.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.5">157</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.6">De strijd om Koulash.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.6">158</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.7">De eerste proef.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.7">160</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.8">De tweede proef.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.8">163</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.9">De derde proef.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.9">164</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.10">De vierde proef.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.10">165</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.11">Het vertrek der Serviërs.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.11">167</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch8.12">De strijd met Balatchko.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8.12">168</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">IX. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch9">Hoofdstuk IX. Tsaar Lazarus en de tsarina Militza.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9">170</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch9.1">Het voorgevoel van de tsarina.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9.1">170</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch9.2">Nieuws van den veldslag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9.2">172</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch9.3">De trouwe Miloutin.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9.3">173</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch9.4">Historische aanteekening.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9.4">174</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">X. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch10">Hoofdstuk X. De gevangenschap en het huwelijk van Stephanus Yakshitch.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10">177</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.1">De waarschuwing van de Veela.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.1">177</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.2">Stephanus en de Sultan.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.2">178</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.3">Stephanus te Tyoopria.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.3">179</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.4">Stephanus te Novi Bazar.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.4">180</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.5">Stephanus en de dochter van den vizier.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.5">181</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.6">Het slot van de ballade.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.6">183</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch10.7">Historische aanteekening.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10.7">184</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XI. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch11">Hoofdstuk XI. Het huwelijk van koning Voukashin.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11">185</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.1">De boodschap aan Vidossava.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.1">185</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.2">Het verraad van Vidossava.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.2">186</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.3">Het gevleugelde paard.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.3">187</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.4">De droom van Momtchilo.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.4">188</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.5">De hinderlaag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.5">188</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.6">Broeder en zuster.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.6">190</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.7">De dood van Momtchilo.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.7">190</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.8">De straf van Vidossava.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.8">191</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch11.9">Historische aanteekening.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11.9">192</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XII. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch12">Hoofdstuk XII De heiligen verdeelen de schatten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch12">194</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch12.1">De bard begint.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch12.1">194</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch12.2">De Gramschap van God.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch12.2">195</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIII. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch13">Hoofdstuk XIII. Drie servische balladen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch13">197</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch13.1">De bouw van Skadar (Scoetari).</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch13.1">197</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch13.2">II. De Stiefzusters.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch13.2">204</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch13.3">III. De ontvoering van de schoone Iconia.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch13.3">208</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XIV. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch14">Hoofdstuk XIV. Folklore.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14">211</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.1">De ram met de gouden vacht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.1">211</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3828">De jongeling vindt hulp.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3828">212</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3844">De tweede taak.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3844">213</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3860">De derde taak.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3860">215</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.2">Een paviljoen noch in den hemel noch op aarde.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.2">218</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3895">De prins doodt den draak.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3895">219</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3908">De trouweloosheid van de broeders.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3908">221</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.3">Pepelyouga.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.3">222</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3938">De belofte.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3938">224</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3948">Marra gaat naar de kerk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3948">225</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e3961">De Prins zoekt het mooie meisje.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e3961">226</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.4">De taal der dieren.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.4">227</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4001">De begraven Schat.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4001">230</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4014">De lastige vrouw.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4014">232</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.5">De stiefmoeder en haar stiefdochter.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.5">233</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4039">Een vreemde woning.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4039">235</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4056">De naijver van de stiefmoeder.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4056">237</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.6">Recht en onrecht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.6">238</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4086">Het genezende water.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4086">239</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.7">Wie weinig vraagt, ontvangt veel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.7">241</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4124">De Engel keert terug.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4124">243</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.8">Bash Tchelik of echt staal.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.8">245</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4165">De prinsen begeven zich op weg.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4165">247</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4180">De negen reuzen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4180">249</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4195">De slapende prinses.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4195">251</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4214">De held gevonden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4214">254</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4225">Bash Tchelik.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4225">255</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4239">De prins vindt zijn zuster.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4239">257</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4254">De tweede zuster.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4254">259</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4263">De derde zuster.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4263">260</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4269">De prins vindt zijn vrouw.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4269">261</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4282">Het geheim van de kracht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4282">263</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.9">De gouden appelboom en de negen pauwinnen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.9">265</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4315">De prins gaat op onderzoek uit.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4315">267</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4333">De prins zet zijn tocht voort.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4333">269</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4353">De prins vindt zijn vrouw.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4353">272</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4362">De oude vrouw en haar paarden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4362">273</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4381">De keus van den prins.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4381">276</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.10">Het vogelmeisje.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.10">278</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4401">De oude heks.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4401">278</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.11">Liegen om een weddenschap.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.11">280</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4437">Het verhaal van den jongen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4437">281</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.12">Het meisje, dat wijzer is dan de tsaar.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.12">284</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4476">De tsaar stuurt om het meisje.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4476">286</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.13">Goede daden zijn onvergankelijk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.13">288</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4507">De eerste reis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4507">288</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4520">De tweede reis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4520">290</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4528">De derde reis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4528">291</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4542">De verraderlijke minister.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4542">293</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4551">De terugkomst van den jongeman.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4551">294</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.14">Hij, wien God helpt, kan niemand kwaad doen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.14">297</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4573">De eerste tocht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4573">297</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4591">De tweede tocht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4591">299</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4599">De derde tocht.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4599">300</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.15">Dieren als vrienden en als vijanden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.15">302</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4642">De raad der dieren.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4642">304</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4665">Het toovertapijt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4665">306</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4694">De koning verklaart den oorlog aan de dieren.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4694">309</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.16">De drie vrijers.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.16">313</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4772">De twist.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4772">315</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4796">De herkenning.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4796">317</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.17">De droom van den koningszoon.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.17">318</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4831">De Prins en de veele.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4831">320</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4844">Het gouden paard.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4844">322</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.18">De bijter gebeten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.18">324</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4896">De honderd dochters.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4896">327</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4919">De huwelijksprocessie.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4919">329</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4928">De zwarte reus.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4928">330</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4963">De oude vrouw.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4963">333</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e4984">De reus koopt de koe.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e4984">335</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.19">Het beroep dat niemand kent.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.19">337</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5037">De voorwaarde.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5037">340</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5061">De derde kamer.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5061">343</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5077">De zoon keert terug.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5077">345</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5093">Hooger geboden dan de koning.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5093">347</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch14.20">De tweelingen met de gouden haren.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14.20">349</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5137">De belofte van de jonge koningin.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5137">351</a></td> +</tr> +<tr> +<td colspan="2"></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#xd31e5163">De zoons van den koning.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#xd31e5163">354</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum">XV. </td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#ch15">Hoofdstuk XV. Eenige servische populaire anecdoten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15">357</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.1">St. Petrus en het zand.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.1">357</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.2">Waarom het Servische volk arm is.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.2">357</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.3">De zigeuners en de edelman.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.3">358</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.4">Waarom de priester verdronk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.4">358</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.5">De Era van de andere wereld.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.5">359</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.6">Ieder moet een ambacht verstaan.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.6">361</a></td> +</tr> +<tr> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#ch15.7">De voorwaarde.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15.7">362</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="3"><a href="#index">Register.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#index">365</a></td> +</tr> +</table> +</div> +<div class="transcriberNote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen +van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden +van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd31e43" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. +</p> +<p>Nederlandse vertaling van <i><a class="pglink xd31e43" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/38571">Hero Tales and Legends of the Serbians</a></i>. +</p> +<h3 class="main">Metadata</h3> +<table class="colophonMetadata" summary="Metadata"> +<tr> +<td><b>Titel:</b></td> +<td>Heldensagen en legenden van de Serviërs</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Auteur:</b></td> +<td>Vojislav Maksim Petrović (1885?–1934)</td> +<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/14930316/</span></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Illustrator:</b></td> +<td>Gilbert James</td> +<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/51241322/</span></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Auteur van voorwoord:</b></td> +<td>Čeda Mijatović (1842–1932)</td> +<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/42116339/</span></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Illustrator:</b></td> +<td>William Sewell</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Vertaler:</b></td> +<td>Joanna Petronella Wesselink-van Rossum (1860–1930)</td> +<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/268821676/</span></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Uitgiftedatum:</b></td> +<td>2006-05-10</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Aanmaakdatum bestand:</b></td> +<td>2023-04-09 22:43:39 UTC</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Taal:</b></td> +<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> +<td>1915</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Trefwoorden:</b></td> +<td>Folklore -- Serbia</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b></b></td> +<td>Legends -- Serbia</td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>Project Gutenberg:</b></td> +<td><a href="https://www.gutenberg.org/ebooks/18363" class="seclink">18363</a></td> +<td></td> +</tr> +<tr> +<td><b>QR-code:</b></td> +<td colspan="2"><img src="images/qr18363.png" alt="QR-code van Project Gutenberg URL" width="148" height="148"></td> +</tr> +</table> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren. +Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn hersteld. +</p> +<p>Hoewel in dit werk laag liggende aanhalingstekens openen worden gebruikt, zijn deze +gecodeerd met “. Geneste aanhalingstekens zijn gecodeerd met ‘…’, hoewel het origineel +ook in dat geval dubbele aanhalingstekens gebruikt. +</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2006-05-07 Begonnen. </li> +<li>2011-12-02 Aanpassing voor ePub. </li> +</ul> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +<th>Bewerkingsafstand</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e933">XV</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2694">145</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><i title="29 gevallen">Passim. +</i></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">“</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e937">XV</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1855">71</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1889">74</a>, <a class="pageref" href="#xd31e1927">77</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2208">103</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2383">117</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2653">141</a>, <a class="pageref" href="#xd31e4342">270</a>, <a class="pageref" href="#xd31e4360">273</a>, <a class="pageref" href="#xd31e4648">305</a>, <a class="pageref" href="#xd31e4655">305</a>, <a class="pageref" href="#xd31e4794">317</a>, <a class="pageref" href="#xd31e5102">348</a>, <a class="pageref" href="#xd31e5593">367</a>, <a class="pageref" href="#xd31e6760">376</a>, <a class="pageref" href="#xd31e6771">376</a>, <a class="pageref" href="#xd31e8436">388</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">”</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e945">XVI</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Pretrovitch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Petrovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1073">11</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">dysnastie</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">dynastie</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1085">12</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Serviës</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Serviërs</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1088">12</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">schoomoeder</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">schoonmoeder</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1116">14</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">men</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">met</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1178">20</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Hoodstuk</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Hoofdstuk</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1185">20</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">gelaatstkleur</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">gelaatskleur</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1191">20</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">steed</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">steeds</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1487">39</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">overblijfrelen</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">overblijfselen</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1550">44</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">cermoniën</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">ceremoniën</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1588">49</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">tegenwoorheid</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">tegenwoordigheid</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1867">72</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">voivode</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">voïvode</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1937">77</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">“</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e1947">78</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">boshtchaluks</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">bochtchaluks</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2005">82</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Bedivia</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Bedevia</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2041">86</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">von</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">van</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2054">86</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">hoofman</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">hoofdman</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2086">89</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Belya</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Relya</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2110">91</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kosanchitch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kosantchitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2237">105</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">zelzame</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">zeldzame</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2380">117</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">pijnboonen</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">pijnboomen</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2420">120</a>, <a class="pageref" href="#xd31e8900">392</a>, <a class="pageref" href="#xd31e9307">395</a>, <a class="pageref" href="#xd31e9458">396</a>, <a class="pageref" href="#xd31e9811">399</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2422">120</a>, <a class="pageref" href="#xd31e2773">153</a>, <a class="pageref" href="#xd31e3864">215</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">”</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2439">122</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Amonradh</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Amouradh</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2511">128</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">naïve</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">naïeve</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2540">130</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Hoodfstuk</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Hoofdstuk</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2555">130</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">avoneten</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">avondeten</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2657">141</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">geeindigd</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">geëindigd</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2777">153</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">;</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">:</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2884">164</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> “</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">” </td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3172">189</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Montchilo</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Momtchilo</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3396">200</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">,</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3548">204</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Karadjitch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Karadgitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3891">219</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">peil</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">pijl</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4070">238</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">VI.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4318">267</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">gaat</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">uit</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4445">283</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">bevijd</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">bevrijd</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4758">313</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">zittten</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">zitten</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e5237">361</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">genoodzaak</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">genoodzaakt</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e5640">367</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Balshitch-Nemanyitsh</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Balshitch-Nemanyitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e5815">369</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Demitruis</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Demitrius</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e5950">370</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kroushevats</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kroushevatz</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e6062">371</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Brankovitsch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Brankovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e6849">376</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e6885">377</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">-</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7182">379</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">schattten</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">schatten</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7396">380</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Ivanbegovitsch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Ivanbegovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7496">381</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7550">382</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kessedyija</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kessedjiya</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7763">383</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Krousevatz</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kroushevatz</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7814">384</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">——</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e8072">386</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kessedjivya</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kessedjiya</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e8277">387</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Obtenbegovitch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Obrenbegovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e8823">392</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">00</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">330</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e9164">394</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Petrovich</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Petrovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e9188">394</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">00</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">357</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e9716">399</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Roksana</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Roksanda</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e10069">401</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Banivitch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Banovitch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e10196">402</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Yauboutchilo</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Yaboutchilo</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e10477">404</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">droon</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">droom</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e11351">411</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kaptein</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl-1900">Kapitein</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +</table> +<h3 class="main">Afkortingen</h3> +<p>Overzicht van gebruikte afkortingen.</p> +<table class="abbreviationTable" summary="Overzicht van gebruikte afkortingen."> +<tr> +<th>Afkorting</th> +<th>Uitgeschreven</th> +</tr> +<tr> +<td class="bottom">I.N.R.I.</td> +<td class="bottom">Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum.</td> +</tr> +<tr> +<td class="bottom">O.S.</td> +<td class="bottom">oude stijl</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> +<div lang='en' xml:lang='en'> +<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl' xml:lang='nl'>HELDENSAGEN EN LEGENDEN VAN DE SERVIËRS</span> ***</div> +<div style='text-align:left'> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Updated editions will replace the previous one—the old editions will +be renamed. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright +law means that no one owns a United States copyright in these works, +so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United +States without permission and without paying copyright +royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part +of this license, apply to copying and distributing Project +Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ +concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, +and may not be used if you charge for an eBook, except by following +the terms of the trademark license, including paying royalties for use +of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for +copies of this eBook, complying with the trademark license is very +easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation +of derivative works, reports, performances and research. Project +Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may +do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected +by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark +license, especially commercial redistribution. +</div> + +<div style='margin-top:1em; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE</div> +<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE</div> +<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase “Project +Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full +Project Gutenberg™ License available with this file or online at +www.gutenberg.org/license. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or +destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your +possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a +Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound +by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person +or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this +agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ +electronic works. See paragraph 1.E below. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the +Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection +of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual +works in the collection are in the public domain in the United +States. If an individual work is unprotected by copyright law in the +United States and you are located in the United States, we do not +claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, +displaying or creating derivative works based on the work as long as +all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope +that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting +free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ +works in compliance with the terms of this agreement for keeping the +Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily +comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg™ License when +you share it without charge with others. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are +in a constant state of change. If you are outside the United States, +check the laws of your country in addition to the terms of this +agreement before downloading, copying, displaying, performing, +distributing or creating derivative works based on this work or any +other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no +representations concerning the copyright status of any work in any +country other than the United States. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other +immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear +prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work +on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the +phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, +performed, viewed, copied or distributed: +</div> + +<blockquote> + <div style='display:block; margin:1em 0'> + This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most + other parts of the world at no cost and with almost no restrictions + whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms + of the Project Gutenberg License included with this eBook or online + at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you + are not located in the United States, you will have to check the laws + of the country where you are located before using this eBook. + </div> +</blockquote> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is +derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not +contain a notice indicating that it is posted with permission of the +copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in +the United States without paying any fees or charges. If you are +redistributing or providing access to a work with the phrase “Project +Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply +either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or +obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any +additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms +will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works +posted with the permission of the copyright holder found at the +beginning of this work. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg™. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg™ License. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including +any word processing or hypertext form. However, if you provide access +to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format +other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official +version posted on the official Project Gutenberg™ website +(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense +to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means +of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain +Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the +full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works +provided that: +</div> + +<div style='margin-left:0.7em;'> + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed + to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has + agreed to donate royalties under this paragraph to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid + within 60 days following each date on which you prepare (or are + legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty + payments should be clearly marked as such and sent to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in + Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation.” + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ + License. You must require such a user to return or destroy all + copies of the works possessed in a physical medium and discontinue + all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ + works. + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + </div> + + <div style='text-indent:-0.7em'> + • You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg™ works. + </div> +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project +Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than +are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing +from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of +the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set +forth in Section 3 below. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +works not protected by U.S. copyright law in creating the Project +Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ +electronic works, and the medium on which they may be stored, may +contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate +or corrupt data, transcription errors, a copyright or other +intellectual property infringement, a defective or damaged disk or +other medium, a computer virus, or computer codes that damage or +cannot be read by your equipment. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right +of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium +with your written explanation. The person or entity that provided you +with the defective work may elect to provide a replacement copy in +lieu of a refund. If you received the work electronically, the person +or entity providing it to you may choose to give you a second +opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If +the second copy is also defective, you may demand a refund in writing +without further opportunities to fix the problem. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO +OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT +LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of +damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement +violates the law of the state applicable to this agreement, the +agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or +limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or +unenforceability of any provision of this agreement shall not void the +remaining provisions. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in +accordance with this agreement, and any volunteers associated with the +production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ +electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, +including legal fees, that arise directly or indirectly from any of +the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this +or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or +additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any +Defect you cause. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of +computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It +exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations +from people in all walks of life. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s +goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg™ and future +generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see +Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by +U.S. federal laws and your state’s laws. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, +Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up +to date contact information can be found at the Foundation’s website +and official page at www.gutenberg.org/contact +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread +public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine-readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To SEND +DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state +visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Please check the Project Gutenberg web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. To +donate, please visit: www.gutenberg.org/donate +</div> + +<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> +Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project +Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be +freely shared with anyone. For forty years, he produced and +distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of +volunteer support. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in +the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not +necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper +edition. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +Most people start at our website which has the main PG search +facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. +</div> + +<div style='display:block; margin:1em 0'> +This website includes information about Project Gutenberg™, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. +</div> + +</div> +</div> +</body> +</html> diff --git a/18363-h/images/map.jpg b/18363-h/images/map.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5a06fe9 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/map.jpg diff --git a/18363-h/images/map.png b/18363-h/images/map.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7170b45 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/map.png diff --git a/18363-h/images/maph.png b/18363-h/images/maph.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0317b19 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/maph.png diff --git a/18363-h/images/new-cover.jpg b/18363-h/images/new-cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..08a866d --- /dev/null +++ b/18363-h/images/new-cover.jpg diff --git a/18363-h/images/p000.jpg b/18363-h/images/p000.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..13c3547 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p000.jpg diff --git a/18363-h/images/p024.jpg b/18363-h/images/p024.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..96f7f3b --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p024.jpg diff --git a/18363-h/images/p040.jpg b/18363-h/images/p040.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..57c3ffd --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p040.jpg diff --git a/18363-h/images/p050.jpg b/18363-h/images/p050.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f92b312 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p050.jpg diff --git a/18363-h/images/p072.jpg b/18363-h/images/p072.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c8674ea --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p072.jpg diff --git a/18363-h/images/p088.jpg b/18363-h/images/p088.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..93a55fb --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p088.jpg diff --git a/18363-h/images/p096.jpg b/18363-h/images/p096.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..44eef65 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p096.jpg diff --git a/18363-h/images/p104.jpg b/18363-h/images/p104.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a991521 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p104.jpg diff --git a/18363-h/images/p106.jpg b/18363-h/images/p106.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..84c4f2b --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p106.jpg diff --git a/18363-h/images/p114.jpg b/18363-h/images/p114.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..aad9c91 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p114.jpg diff --git a/18363-h/images/p118.jpg b/18363-h/images/p118.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fe0e3e4 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p118.jpg diff --git a/18363-h/images/p140.jpg b/18363-h/images/p140.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3b9cf35 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p140.jpg diff --git a/18363-h/images/p152.jpg b/18363-h/images/p152.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..860571d --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p152.jpg diff --git a/18363-h/images/p156.jpg b/18363-h/images/p156.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cc26c06 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p156.jpg diff --git a/18363-h/images/p168.jpg b/18363-h/images/p168.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ae18275 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p168.jpg diff --git a/18363-h/images/p198.jpg b/18363-h/images/p198.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8050c7f --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p198.jpg diff --git a/18363-h/images/p206.jpg b/18363-h/images/p206.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dbe94ba --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p206.jpg diff --git a/18363-h/images/p212.jpg b/18363-h/images/p212.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bd71076 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p212.jpg diff --git a/18363-h/images/p216.jpg b/18363-h/images/p216.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c3afc7d --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p216.jpg diff --git a/18363-h/images/p222.jpg b/18363-h/images/p222.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e2a1a4e --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p222.jpg diff --git a/18363-h/images/p226.jpg b/18363-h/images/p226.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..75e30cc --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p226.jpg diff --git a/18363-h/images/p230.jpg b/18363-h/images/p230.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d7992dd --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p230.jpg diff --git a/18363-h/images/p240.jpg b/18363-h/images/p240.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d184c2b --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p240.jpg diff --git a/18363-h/images/p244.jpg b/18363-h/images/p244.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d31f9b8 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p244.jpg diff --git a/18363-h/images/p250.jpg b/18363-h/images/p250.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5757823 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p250.jpg diff --git a/18363-h/images/p268.jpg b/18363-h/images/p268.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3640967 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p268.jpg diff --git a/18363-h/images/p278.jpg b/18363-h/images/p278.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..68c9671 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p278.jpg diff --git a/18363-h/images/p284.jpg b/18363-h/images/p284.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..96b4a90 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p284.jpg diff --git a/18363-h/images/p288.jpg b/18363-h/images/p288.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0710d11 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p288.jpg diff --git a/18363-h/images/p296.jpg b/18363-h/images/p296.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3a4a952 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p296.jpg diff --git a/18363-h/images/p300.jpg b/18363-h/images/p300.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..db13a54 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p300.jpg diff --git a/18363-h/images/p360.jpg b/18363-h/images/p360.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6293455 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/p360.jpg diff --git a/18363-h/images/qr18363.png b/18363-h/images/qr18363.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3122685 --- /dev/null +++ b/18363-h/images/qr18363.png |
