diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:53:04 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:53:04 -0700 |
| commit | fffcf01b269b1b7ed2901cac66ede904c3335814 (patch) | |
| tree | d15854d71d76aa3d8f01d99b8cb6b9b5f8a1b064 /18331-8.txt | |
Diffstat (limited to '18331-8.txt')
| -rw-r--r-- | 18331-8.txt | 4256 |
1 files changed, 4256 insertions, 0 deletions
diff --git a/18331-8.txt b/18331-8.txt new file mode 100644 index 0000000..33b8bdb --- /dev/null +++ b/18331-8.txt @@ -0,0 +1,4256 @@ +Project Gutenberg's De Graecorum Medicis Publicis, by Rudolfus Pohl + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Graecorum Medicis Publicis + +Author: Rudolfus Pohl + +Release Date: May 6, 2006 [EBook #18331] + +Language: Latin + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE GRAECORUM MEDICIS PUBLICIS *** + + + + +Produced by Louise Hope, David Garcia and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + + [Admonitio ad lectorem: + + _x_ = "italice" scriptum + "x" = "gesperrt" (cum spatio inter litteris scriptum) + +x+ = graece scriptum + {N} = supra scriptum (h.e. editio vel adnotatio) + {a.} = littera expunctuata + {=a} = littera supralineata + [ ] = praeter adnotationes, sunt omnes in archetypo] + + * * * * * + * * * * + * * * * * + + + DE GRAECORUM MEDICIS + PUBLICIS + + + Dissertatio Inauguralis quam ad Summos + in Philosophia Honores Rite Impetrandos +Consensu et Auctoriate Amplissimi Philosophorum + Ordinis in Alma Litterarum Universitate + Friderica Guilelma Berolinensi + + + scripsit + + RUDOLFUS POHL + + Berolinensis + + +Promotio Sollemnis Habebitur Die XXIV. M. Junii MCMV + + + + + De opusculo retulerunt + Udalricus de Wilamowitz-Moellendorff + Hermannus Diels. + + + Berolini + Typis expressit Georgius Reimer + MCMV. + + + + + FRIDERICO HILLERO DE GAERTRINGEN + UDALRICO DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF + + SACRUM + + + + +CONSPECTUS CAPITUM. + + pag. +Cap. I. Quibus temporibus medici publici inter Graecos + inveniantur 8 + §1. de medicis publicis vetustissimis 8 + §2. de Asclepiadis et Aesculapiis 10 + §3. de medicis publicis a saeculo quinto usque ad + principatus tempora prima 16 + §4. de medicis publicis aevi Romani sive de archiatris 23 + +Cap. II. De ratione et consuetudine medicorum publicorum 45 + §1. de vocabulis usurpatis de medicis publicis 45 + §2. de ratione eligendi medicos publicos 48 + §3. de numero medicorum publicorum 54 + §4. de munere atque officio medicorum publicorum 57 + §5. de medicis ad certam causam a re publica et de + medicis a collegiis conductis 63 + §6. de mercede et praemiis medicorum publicorum 67 + §7. de collegiis medicorum 79 + + + + +Libros citatos saepius ita descripsi: + + +AM. = Mitteilungen des Kaiserl. archäol. Instituts, Athenische + Abteilung. + +Amer. Journ. = American Journal of Archaeology. + +Arch. Anz. vid. Jahrb. d. I. + +BCH. = Bulletin de Correspondance Hellénique. + +BGU. = Ägyptische Urkunden aus den Kgl. Museen zu Berlin, Griechische + Urkunden. + +CIG. = Corpus Inscriptionum Graecarum. + +CIL. = Corpus Inscriptionum Latinarum. + +Ditt. = Sylloge Inscriptionum Graecarum ed. Guilelmus Dittenberger. + +Ditt. Suppl. = Orientis Graeci inscriptiones selectae. Supplementum + sylloges inscr. Graec. ed. Wilhelmus Dittenberger. + +EG. vid. Kaibel. + +Galenus K. = Claudii Galeni opera omnia cur. C. G. Kuehn Lipsiae 1821 + sqq. + +GGA. = Göttingische gelehrte Anzeigen. + +Jahrb. d. I. = Jahrbuch des Kais. Deutschen archäol. Instituts. Mit dem + Beiblatt Archäologischer Anzeiger. + +IG. = Inscriptiones Graecae consilio et auctoritate Academiae + Litterarum Regiae Borussicae editae. + +JoHSt. vel Journ. of H. St. = The Journal of Hellenic Studies, London. + +Inschr. v. Magn. = Die Inschriften von Magnesia am Maeander ed. Otto + Kern. + +Inschr. v. Olymp. = Olympia, Textband V, Die Inschriften von Olympia + edd. W. Dittenberger et K. Purgold. + +IvP. = Die Inschriften von Pergamon ed. Max Fraenkel. + +K. vid. Galenus. + +Kaibel EG. = Epigrammata Graeca ex lapidibus conlecta ed. Georgius + Kaibel. + +Lebas vel Lebas-Foucart vel Lebas-Waddington = Voyage archéologique en + Grèce et en Asie Mineure par Ph. Le Bas. Inscriptions grecques et + latines: Tome I (Attique) par Ph. Le Bas, Tome II (Mégaride et + Péloponnèse etc.) par Ph. Le Bas et P. Foucart, Tome III (Asie + Mineure, textes et explications) par Ph. Le Bas et W. H. Waddington. + +Littré = Oeuvres complètes d'Hippocrate, traduction nouvelle avec le + texte grec par E. Littré, Paris 1839 sqq. + +Loewy = Inschriften griechischer Bildhauer ed. Emanuel Loewy. + +M. Rh. vid. Rh. M. + +Mich. = Recueil d'inscriptions grecques par Ch. Michel, Bruxelles 1900. + ++Mous. k. Bibl.+ = +Mouseion kai bibliothêkê tês euangelikês scholês en + Smurnê.+ + +OP. vel Oxyrh. Pap. = The Oxyrhynchus Papyri Part I, II, III, IV ed. by + B. P. Grenfell and A. S. Hunt, London 1898-1904. + +Pap. Oxyrh. vid. OP. + +PH. vel Paton-Hicks = The inscriptions of Cos by W. R. Paton and E. L. + Hicks, Oxford 1891. + +REG. = Revue des études grecques (publiée par l'association pour + l'encouragement des études grecques), Paris. + +Rev. arch. = Revue archéologique, Paris. + +Rh. M. = Rheinisches Museum für Philologie. + +SGDI. = Sammlung griechischer Dialekt-Inschriften, herausgeg. von + H. Collitz. + + + + +Cum Udalrico de Wilamowitz-Moellendorff et Friderico Hillero de +Gaertringen auctoribus medicorum Graecorum titulos colligere coepissem, +mox intellexi tanto operi neque tempus neque spatium dissertationi +inaugurali statutum neque vires meas nunc quidem satisfacere. Seposito +igitur in futurum sylloges illius consilio malui de medicis Graecorum +publicis agere; quod collectis plus trecentis medicorum titulis melius +me facturum esse spero quam qui adhuc eandem provinciam +administraverunt. + +Medicos publicos i.e. medicos, qui a re publica conducti civibus +aegrotantibus gratis mederentur, apud Graecos fuisse semper notissima +res erat. Quamquam in litteris antiquis non multa huius instituti +testimonia sunt, quae postquam semel sunt collecta in compendiis repeti +solent. Accessit larga titulorum copia, postquam primum a. 1840 Euenoris +Acarnanis medici tituli (nunc IG. II 186, 187) in arce Athenarum effossi +sunt; papyri nuper in Aegypto repertae alia nova addiderunt. Itaque +operae pretium videtur rem denuo tractasse.[1] + + [Adnotatio 1: Inscriptionibus iam inventis hi viri docti in medicos + publicos accuratius uberiusque inquisiverunt: + + "A. Vercoutre", _La médecine publique dans l'antiquité grecque_, + Rev. arch. 1880 (N.S. XXXIX), p. 99, 231, 309, 348 sqq., a quo + quibus in rebus erratum sit demonstravit "A. Dechambre", Rev. arch. + 1881 (N.S. XLI), p. 52, qui de »medicina publica«, ut dicunt, se + ipsum profitetur disseruisse »dans un journal de médecine«, quam + ephemeridem non nominatam adhuc non inveni. + + "P. Girard", _L'Asclépieion d'Athènes_, Paris 1881 (Bibl. des écoles + franç., fasc. XXIII). Pars II, cap. II, 2, p. 83. + + "S. Reinach" apud Daremberg-Saglio, _Dictionnaire des antiq. grecq. + et rom._ s.v. _Medicus_, cap. XIII (vol. III, 2, p. 1691), ubi quae + de tota medicorum Graecorum conditione nota sunt, uberrime + exponuntur. + + De medicis magis in universum (ut S. Reinach) commentati sunt, tamen + etiam de publicis nonnulla attulerunt: + + "C. Becker", _Charikles_, ed. Göll III, p. 48 sqq. (_Erster Exkurs + zur achten Szene: die Ärzte_). + + "G. Welcker", _Zu den Altertümern der Heilkunde_, Kleine Schriften + III, P. 1-234. + + "R. Herzog", _Koische Forschungen und Funde_, Anhang 5: »_Die + Ärzteschule von Kos_«, p. 200 sqq. + + Quos omnes infra nomine tantum citabimus.] + + + + +CAPUT PRIMUM. + +QUIBUS TEMPORIBUS MEDICI PUBLICI INTER GRAECOS INVENIANTUR. + + +§1. + +DE MEDICIS PUBLICIS VETUSTISSIMIS. + +Tradit Herodotus (III 131) Democedem Crotoniatam medicum Calliphontis +filium (c. 125), cum Aeginam venisset, anno primo omnes medicos arte sua +adeo superasse, ut postero anno medicus publicus factus talentum ex +aerario publico acciperet; insequenti anno Athenis minas centum, quarto +denique a Polycrate Samiorum tyranno talenta duo accepisse. Ex quibus +duo sunt colligenda: cum Herodotus de medicis publice conductis verba +faciat tamquam de re notissima, quo tempore scripsit (circa annum 440), +institutum medicorum publicorum in civitatibus Graecis solemne fuisse. +Ex eis vero quae narrantur cognoscimus saeculo iam sexto exeunte medicos +aere publico conduci solitos esse. + +Quae narrat Herodotus, Thuriis vel Crotone ipsa eum audivisse verisimile +est. Etenim Democedes medicus erat Crotoniensis, et comprobatur mihi +patrem, qui civis Cnidius fuerat, cum pontificem Aesculapii eum ibi +fuisse Suidas (s.v. +Dêmokêdês+) referat,[2] postquam Crotonem venit, +ibi munus medicum ut filium esse exsecutum (cf. Krische, _Forsch. zur +alten Philos._ I 72; Wachtler, _de Alcmaeone Crot._ 91). Sed num munus +medicum, quo et pater et filius Crotone fungebantur, publicum fuerit, +dici non potest. + + [Adnotatio 2: "Pontificem Aesculapii" cum fuisse credi non + potest, quandoquidem hac aetate medicis nondum ullus erat usus cum + Aesculapio et Aesculapiis. Hic nuntius, quem apud Herodotum nondum + legis, tum demum enasci poterat, cum Aesculapia florerent et ars + medica in eis orta esse putaretur. Sed conferas quae infra scripsi + §2.] + +At tamen medicos publicos in Graecia Magna etiam temporibus illis fuisse +aliunde comperimus. Diodorus enim e Timaeo tradit (XII 12, 4) Charondam +omnes qui ante eum leges scripsissent superasse sapientia, cum ludi +magistris mercedem publice dari iuberet; deinde pergit: +kai tosouton +huperebaleto "tous proteron nomothetêsantas dêmosiô misthô tous +nosountas tôn idiôtôn hupo iatrôn therapeuesthai" ktl.+ Sed quas illo +loco Diodorus tradit leges, Thuriorum sunt, qui saeculo quinto, ut saepe +tum et postea fiebat, leges Charondae receperunt. Dubitandum igitur est, +num vere ante Charondam ipsum, cum Catanae patriae[3] olim leges +condidisset, ab aliis iam legislatoribus de medicis publicis provisum +sit. Certum tantum est ab aliis iam ita factum esse, cum Thurii leges +quasdam instituerent, quae tum Charondae existimabantur. Sequitur, ut +saeculo quinto et fortasse iam sexto medici publici in urbibus Graecis +Siciliae et Italiae instituerentur.[4] + + [Adnotatio 3: cf. praecipue Aristot. Polit. 1274a, 22 sqq.: + +nomothetai d' egenonto Zaleukos te Lokrois tois epizephuriois, kai + Charôndas ho Katanaios tois hautou politais kai tais allais tais + Chalkidikais polesi tais peri Italian kai Sikelian.+] + + [Adnotatio 4: Zaleucum primum de medicis publicis legem scripsisse + atque praescripta eius Charondam in leges suas recepisse coniecerunt + A. Dechambre, Rev. arch. 1881 (XLI), 52, R. Herzog, l.l. 205. Sed + incertiores illae sunt res, quam ut nomen afferri possit.] + +Quae cum ita sint, ex coloniis de earum originibus coniecturam nos +facere posse arbitramur. Nam est verisimile leges coloniarum non totas +ex novo fictas esse, sed quae domi usu magis quam lege constituta erant, +in coloniis iam legibus esse definita. Atque de Ionum usu ad ipsum +Homerum licet provocare. Antinous enim Ulixe mendico in oppidum +Ithacorum introducto pessime fecisse increpat Eumaeum, quod numerum +hominum egentium auxisset. Qui respondet (+r+ 381 sqq.): + + +Antino', ou men kala kai esthlos eôn agoreueis; + tis gar dê xeinon kalei allothen autos epelthôn + allon g', ei mê tôn, "hoi dêmioergoi easin, + mantin ê iêtêra kakôn ê tektona dourôn, + ê kai thespin aoidon", ho ken terpêsin aeidôn? + "houtoi gar klêtoi ge brotôn ep' apeirona gaian;" + ptôchon d' ouk an tis kaleoi truxonta he auton ktl.+ + +Quibus ex versibus discimus quo tempore facti sunt (saec. VII.?) medicos +sicut vates architectos poetas (praecones adduntur +t+ 135) functos +esse munere libero et ab aliis separato. Migrabant autem per urbes et +considebant, ubi ut manerent invitabantur aut quo arcessebantur (vs. +386). Ibi quamquam cives non erant, in statu honorato collocati erant, +atque verisimile est, cum +dêmioergoi+ essent vel +ta dêmosia +ergazomenoi+,[5] eos a populo esse altos. + + [Adnotatio 5: cf. schol. ad Od. l.l., Eustath. 1824, 34 et 1825, + 5 sqq., Suidas s.v. +dêmiourgoi+ (= schol. ad Arist. Equit. 650) + et +dêmiourgos+.] + + +§2. + +DE ASCLEPIADIS ET AESCULAPIIS. + +At multi sunt qui Aesculapii in fanis medicinam usque ad Hippocratis +tempora excultam esse credunt, medicos autem civiles fuisse negant ante +saeculum quintum vel sextum iniens. Quibus cum ea quae scripsimus +opponimus tum Homerum iterum laudamus. Apud quem nullo loco fit mentio +de Aesculapii aliusve numinis sacerdotibus, qui ex officio curant +aegrotos, sed medici multis locis commemorantur sive in Iliade duces +medicinae periti sunt sive sunt veri medici in Iliade et maxime in +Odyssea. Etenim Aesculapius et filii eius Podalirius Machaonque +militibus praesunt et vulneribus atque morbis medicantur sicut alii +duces (+B+ 731 sq., +D+ 193 sqq., +L+ 517 sqq., +L+ 832 sqq.--cf. infra +p. 75). Nam exempli causa Achilles, qui artem medicam a Chirone +edidicerat (+L+ 831 sq.), in imagine vasculi Sosiae pulcherrima (Furtw., +Berl. Vasens. 2278) Patroclum curans spectatur, in Iliade ipsa Patroclus +Eurypylum curat (+L+ 844 sqq.). Sed veri etiam medici in posterioribus +Iliadis partibus inveniuntur.[6] Iam vero in Odyssea munus medicorum ab +aliis secretum est, sed in templis Aesculapii medicos artem suam +didicisse nullo verbo dicitur. + + [Adnotatio 6: +L+ 514 +iêtros gar anêr ktl.+ +N+ 213 sq. +ton men + hetairoi eneikan, ho d' iêtrois epiteilas êien es klisiên ktl.+ + +P+ 28 (+beblêtai ... Diomêdês ... Oduseus ... êd' Agamemnôn ktl.+) + +tous men t' iêtroi polupharmakoi amphipenontai, helke' akeiomenoi+. + +L+ 835: +chrêizonta kai auton+ (sc. +Podaleirion helkos echonta+) + +amumonos iêtêros+.] + +Uno loco medici nisi ad Aesculapium tamen ad Paeonem referuntur. Quem +omnino alium veterem deum atque Aesculapium esse Usener (_Götternamen_ +153 sqq.) demonstravit (cf. Eisele apud Roscherum s.v. Paian). Sed illo +loco legis (+d+ 230 sq.): + + +iêtros de hekastos epistamenos peri pantôn + anthrôpôn; ê gar Paiêonos eisi genethlês.+ + +Quae verba non spectant ad medicos Aegyptios, ut iam antiqui ex versibus +antecedentibus concluserunt (schol., Eust., Plut. Gryll. 9; cf. +Ameis-Henze, Anhang p. 100), sed medici omnes, praecipue igitur Graeci, +laudantur (v. Welcker l.l. 49). Nemo autem medicos cum Paeone artius +cohaerere ex versibus illis colliget. Nam medici humani appellantur +progenies dei medici poetica quadam fictione sicut milites +therapontes +Arêos+ vel poetae +Mousaôn therapontes+ nominantur. Ante Aesculapium +igitur Paeon deus medicorum erat, cum ipse esset "deus" medicus et +medicus deorum (v. +E+ 401, 899). Quem et Apollinem necdum Aesculapium +habet Hesiodus etiam deos medicos (fr. 139): + + +ei mê Apollôn Phoibos hupek thanatoio saôsei + ê kai Paiêôn hos pantôn pharmaka oiden,+ + +et inde Iamblichus (de Pyth. vita 31, 208): +einai de tautên tên +epistêmên to men ex archês Apollônos kai Paiônos, husteron de tôn peri +ton Asklêpion+. Quare factum est, ut vetustioribus temporibus medici +nondum +Asklêpiou therapontes+ vel +paides+ nominarentur sed +Paiônos+. +Ita enim Solon etiam dicit, cum artes atque quaestus hominum enumeret +(4, 57):[7] + + +alloi Paiônos polupharmakou ergon echontes + iêtroi;+ + +Itaque primum valetudinarium non Aesculapium est, sed Paeonium, quod +apud Athenas erat in ora maritima et in quo aquae calidae ducebantur +trans columnas. Quod quinti saeculi media parte recentius non est, cum +Crates in +Thêriois+ id commemoret (Ath. 268a). + + [Adnotatio 7: Ibidem exempla complura moris poetici illius Graecorum + inveniuntur: 49 sqq.: + + +allos Athênaiês te kai Hêphaistou polutechneô + erga daeis cheiroin xullegetai bioton, + allos Olumpiadôn Mouseôn para dôra didachtheis, + himertês sophiês metron epistamenos; + allon mantin ethêken anax hekaergos Apollôn ktl.+ + + cf. supra +r+ 384 sq. et Empedocles 146 (Diels, Vorsokr.) = Clem. + Strom. IV, 150, p. 632 P: + + +eis de telos "manteis te kai humnopoloi kai iêtroi + kai promoi" anthrôpoisin epichthonioisi pelontai, + enthen anablastousi theoi timêisi pheristoi.+] + ++Asklêpiadai+ autem omnes medici primum appellantur apud Theogn. 432 +sq.: + + +ei d' Asklêpiadais touto g' edôke theos, + iasthai kakotêta kai atêras phrenas andrôn,+ + +et vix ante annum 500 hymnus Homericus quem dicunt (h. H. XVI) in +Aesculapium deum et +iêtêra nosôn+ olim factus esse videtur. Tum etiam +familiae vel collegia medicorum ab Aesculapio se ortos esse praedicare +coeperant. Quod tradit Theopompus: +peri te tôn en Kô kai Knidô iatrôn, +hôs Asklêpiadai kai hôs ek Surnou hoi prôtoi aphikonto apogonoi +Podaleiriou+ (ita Photius, Bibl. c. 176, 203 = Müller, FHG. I, 296 +fragm. 111). Ita facillime factum est, cum veteres de historia medicorum +anquirere coepissent illo tempore, quo in summo flore erant Aesculapii +valetudinaria sacra, ut etiam Asclepiadae vere medici in his sacris +quondam artem didicisse medicam putarentur. + +De his rebus ita igitur diiudicandum est multos fuisse medicos +saeculis illis, quibus Homeri carmina facta sunt, usque ad Hippocratis +aetatem,[8] fuisse autem hos medicos civiles neque pontifices +Aesculapii, quem temporibus vetustioribus omnino non habebant deum. +Itaque falso Plinius, qui tradidit: _sequentia eius_ (Aesculapii), +_mirum dictu, in nocte densissima latuere usque ad Peloponnesiacum +bellum. tum eam revocavit in lucem Hippocrates_ eqs. (XXIX, 4). +Falso enarravit idem (l.l.) Varrone auctore Hippocratem tabulis ++iamatôn+, ut ita dicam, Cois exscriptis templum Aesculapii incendio +consumendum curavisse et medicinam suam instituisse (cf. S. Reinach, +l.l. p. 1670).[9] Quae indicia iam dudum sunt facta a viris doctissimis. +Ita enim G. Welcker, l.l. p. 101: _Gar sehr aber widerstreitet es der +wahrscheinlichen griechischen Kulturgeschichte, wenn man von einigen +abenteuerlichen Sagen von höchst verschiedenartigen mythischen Personen, +die in der Geschichte der Arzneikunde, die sie höchst negativ angehen, +wunderlich spuken, unmittelbar übergeht zu der Ausübung der Heilkunst in +den Tempeln;_ ib. p. 103: _Es ist dies ebenso unwahrscheinlich_ (nullos +fuisse medicos civiles inter Homerum et Hippocratem), _als daß +Hippocrates aus dem Schoße selbst dieser Nation, wie Athene aus dem +Haupte des Zeus in voller Rüstung, als der Meister einziger Art +hervorgegangen wäre, der nur auf sich ruhte, ohne Zusammenhang mit +vielen vorangegangenen Geschlechtern._ Idem autem Daremberg, Rev. arch. +XIX (1869), 267: _Il est donc temps de faire justice de la phrase +steréotypée: Hippocrate père de la médecine, et d'en embarrasser +l'histoire. Cette phrase est un véritable attentat aux lois de +dèveloppement de l'esprit humain, et chacun peut maintenant reconnaître +que le plus illustre représentant de l'Ecole de Cos, qu' Hippocrate a +fait son apparition au moment proprice quand tout concourait, depuis +longtemps déjà, à préparer les voies pour la manifestation d'un grand +événement scientifique._ Ita etiam S. Reinach, l.l. p. 1669. Sed tamen +in libris novissimis errores illi inveniuntur. Sunt etiam hodie, qui +credant medicinam Graecam illam celeberrimam in templis Aesculapii natam +ibique ad tempora Hippocratis esse excultam. + + [Adnotatio 8: Uberius de hac re egit Daremberg, _Études d'archéol. + médicale sur Homère, Rev. arch._ N.S. XII (1865), p. 95, 249, 337; + idem, _De l'état de la médecine entre Homère et Hippocrate_ + (962-460) _d'après les poètes et les historiens grecs, Rev. arch._ + N.S. XVIII (1868), p. 345 sqq., XIX (1869), p. 63, 199, 259 sqq.] + + [Adnotatio 9: Iam ante Hippocratem medicos scripsisse libros (sed + non sanctos in templis Aesculapii conservatos) ex multis etiam + librorum Hippocrateorum locis elucet. Ad quas antiquorum litteras + spectare videtur Hippocrates vel qui scripsit +peri archaiês + iêtrikês+ cum dicit (c. 2): +"iêtrikê de palai panta huparchei kai + archê kai hodos heurêmenê" kath' hên ta heurêmena polla te kai kalôs + echonta "heurêtai en pollô chronô" kai ta loipa heurethêsetai, hên + tis hikanos te eôn kai ta heurêmena eidôs ek toutôn hormômenos + zêtê.+ Quae verba Hippocrate ipso indigna non sunt. Alcmaeonem autem + Crotoniatam saeculo iam sexto librum medicum composuisse et fortasse + primum de rebus medicis scripsisse nunc inter omnes constat (cf. + Wachtler, _de Alcmaeone Crot._ p. 33 sqq.).] + +Certum quidem est homines superstitiosos si aegrotabant semper deos +consuluisse aut in speluncis vel templis incubuisse. Qui mos, postquam +multi antea veri medici fuerunt, longius perlatus est, quo tempore +Empedocles mystica quadam arte aegrotos curabat et +iatromanteis+, +quo verbo solus Aeschylus utitur (Suppl. 260. Ag. 1606. Eum. 62), +exsistebant. Tum tempus erat--eodem autem tempore medicina ipsa maxime +florebat--ut templa Aesculapii ex officio aegrotos suo more sanare +coepissent. Tamen medici, qui Aesculapium habebant deum tutelarem et +praesidem eumque valde colebant[10] ut temporibus vetustioribus Paeonem, +causam suam tum quidem numquam cum pontificibus Aesculapii communicabant +aut consiliis eorum intererant. Quod paucis verbis apte locutus est +P. Girard (l.l. p. 86): _tout en protestant contre le charlatanisme +des prêtres, ils demeurèrent toujours pleins du respect pour le dieu._ +Quantopere autem vere medici tamen animi haud intacti religione +fuerint, ex Hippocratis viri ingeniosi loco celeberrimo percipitur +(+peri aerôn+ 22, 77): +emoi de kai autô dokei tauta ta pathea theia +einai, kai talla panta, kai ouden heteron heterou theioteron, oude +anthrôpinôteron, alla panta homoia kai panta theia; hekaston de autôn +echei phusin tên heôutou, kai ouden aneu phusios ginetai+ (cf. 22, 81: ++alla gar, hôsper kai proteron elexa, theia men kai tauta estin homoiôs +tois allois; ginetai de kata phusin hekasta+). + + [Adnotatio 10: Medici publici Athenis bis in anno Aesculapio et + Hygiae immolabant: IG. II 352b (cf. infra cap. II §7). Honores + medicis decreti Aesculapii diebus sacris pronuntiabantur: IG. XII 1, + 1032, vs. 23 (Brycunte), Brit. M. 260, vs. 2 (Calymnae inventa; Co + honores pronuntiabantur); BCH. XXVI (1902), 269, vs. 32 (Delphis; + Co). Decreta honorifica medicorum marmori incisa in templis + Aesculapii constituebantur. Quod maxime Co factum est, ubi multas + medicorum stelas in Aesculapio nunc effodit R. Herzog (Arch. Anz. + 1903, p. 10, 197, 198). Firmum hunc morem fuisse et alias etiam + urbes in Aesculapio Coorum stelas medicorum Coorum collocasse + demonstrat inscriptio Delphica (BCH. 1902, 269, vs. 28 sqq.): +domen + [d]e [k]ai tois ta Puthia epangellontois tai ton Koion polei tou + psaphismatos to a[nt]igraphon, hopôs anagoreuthê ho stephan[os t]ois + Dionusiois tois en Kôi kai tois [A]sklapieiois; anathemen de kai + stal[an e]n tôi hierôi tou Asklapiou+ (sc. Coo, cum antea (vs. + 26 sqq.) iam legatur Delphis lapidem statuendum esse in templo + Apollinis). Sed aliis etiam in urbibus lapides medicorum honores + exhibentes in templis Aesculapii, si in urbe erant, constituebantur: + Athenis (IG. II, 256b, vs. 30; ibi in Aesculapio etiam lapis + inventus est, in quo decretum de sacrificiis ab medicis publicis + factis erat incisum: IG. II 352b); Olunte (BCH. 1900, 225, vs. + 57 sqq.).] + +Quare mihi non probatur saeculo iam quarto in Aesculapiis, quae ex +somniis sanabant, pontifices fuisse medicos. Tamen P. Girard (l.l. +p. 34) contendit in inscriptionibus Atticis IG. II 835 et 836 in +Aesculapio Atheniensi repertis Onetorem Melitensem pontificem (836 vs. +84 cf. vs. 73 et 65, 66) eundem esse hominem atque Onetorem medicum, +quem restituerunt 835, 13.[11] Inferioribus autem saeculis, cum ex toto +orbe terrarum ad fana Aesculapii concurreretur, medici adeo labebantur, +ut Aesculapiorum adiuvarent medicos sacros, quippe qui paullatim +aliquo modo medicinae ipsius periti essent facti. Quod demonstratur +inscriptionibus sanationes dei exhibentibus, quae aevo Romano exaratae +sunt: inscriptione C. Iulii Apellae (IG. IV 955; cf. v. Wilamowitz, +_Isyllos_ p. 116 sqq.); tabula olim Maffeiana vocata, quae Romae inventa +est et ad fanum Aesculapii situm in insula Tiberis attinet (IG. XIV +966); inscriptionibus Lebenae repertis in Aesculapio (v. I. Zingerle, +AM. XXI (1896), p. 67); (cf. etiam titulum Pergamenum JvP. 264). Quae +omnes inscriptiones ab tabulis +iamatôn+ Epidauriis notissimis (IG. IV +951-953; quartam edidit P. Cavvadias, _Mélanges Perrot,_ Paris 1903, +p. 41) longe eo distant, quod non fingitur deum ipsum homines quamvis +aegrotos, dum dormiunt, una nocte sanare (cf. Aristoph. Plut. vs. 627 +sqq.), sed quod deus eis somnia tantum inspirat, quibus interpretatis +sacerdotes remedia praecipiunt. Eo modo Aristides quoque altero p. Chr. +n. saeculo cum deo communicabat. + + [Adnotatio 11: Legitur ibi: +- - daktulios sardion chrusiô + endedemenon, ho anethê[ken Onêt]ôr iatros, ho[lkê - - eni g]rups kai + elaphos.+ Aliud donum ab medico quodam votum Aesculapio habes in + eadem inscriptione vs. 17: +- - - Nikomachou iatrou DD.+] + +Quae cum tum ita essent, aevo quidem Romano fieri poterat, ut medici +immemores ordinis prioris ab sacerdotibus advocarentur vel ipsi +sacerdotes fierent. Suo iure citat P. Girard (l.l. p. 33) IG. III 780 +(Athenis, saeculi p. Chr. n. II. ineuntis): +hê ex Areiou pagou bo[ulê] +kta. Asulon Z..... | Steiriea "iatron z[akor]|reusanta Asklêpiô"+. IG. +III 780a (ibid., eiusdem fere temp.): +hê ex Areiou pagou b[ou]|lê<i> +kta. Sôzonta | Ladikou Souniea "ia|tron, zakoreusanta | Asklêpiou kai +Hugeia[s]" | en tô epi Stratolaou | archontos eniautô.+ Aliae +inscriptiones adiungi possunt: BCH. XVIII (1894), p. 160, 4 = AM. XXIV +(1899), p. 211, 34 (Germae apud Pergamum) vs. 5 sqq.: +[M]êno|dôros +Apol|lônidou to|u kai Otakili|ou "iatros kai | hiereus tou | Asklêpiou" +ktl.+ IG. XII 2, 484 (Lesbi): +[hê b]olla kai ho damos | Brêson Brêsô +"archiatron" kta.+ vs. 21: +"za|koron Saôtêros Asklêpiô" ktl.+ (qui +quidem sacerdotia alia administraverat plurima). Sed celeberrimi etiam +medici officii causa suscipiebant sacerdotia Aesculapii: C. Stertinius +Xenophon in urbe Co (Paton-Hicks 92 (cf. Ditt.{2} 368{1}), 345; Herzog, +Arch. Anz. 1903, 193 bis), Heraclitus Rhodiopoli (CIG. 4315 n.). + +Prioribus temporibus cum saepe medici pii Aesculapio donaria vovissent +(v. adn. 11) maximeque si hominem valde aegrotantem servaverant (cf. +A. Koerte, AM. XVIII, 237), tamen parva erant dona et nihilo ab aliorum +differebant. Sed aevo Romano tota templa Aesculapio constituebant, +fortasse ut ipsi in eis medicarentur: BCH. 1886, 216 (Oenoandae in +Lycia): +to Asklêpeion+ (sic) +| kateskeuasen | tô Oinoandeôn | dêmô | +Kapaneus (Kapaneôs tou Kapaneôs) iatros | Oinoandeus | ek tôn idiôn.+ +W. M. Leake, Transact. of the Roy. Soc. II, I (1843) p. 245, 2 et +p. 304, 2 = Lebas-Waddington III, 1, 1663b (Mastaurae in Lydia): ++Samiadês | Menandrou | iatros geno|menos aristos| anethêken to +t{e.}menos kai ta hier(a) Asklê|p[i]ô -- -- --+ CIG. III 4315 n. +(Rhodiopoli; Heracliti) vs. 17: +naon kataskeu|asanta kai agalmata +anathenta Asklê|piou kai Hugeias -- --+ + +Infima igitur aetate ars vere medica cum arte pontificum Aesculapii +commixta est, postquam e fontibus longe disparibus exortae diu separatim +adoleverunt. De Aristide autem nunc nondum egi, cuius ex +hierois +logois+ multa afferri possunt, quae quantopere saeculo p. Chr. n. altero +veri etiam medici artem pontificum probaverint atque adiuverint et ipsi +in Aesculapiis sanaverint demonstrant. + + +§3. + +DE MEDICIS PUBLICIS A SAECULO QUINTO USQUE AD PRINCIPATUS TEMPORA PRIMA. + +Ad medicos publicos revertamur. Inveneramus primos eorum apud Iones, +cum in Odyssea apud poetam quendam Ionicum primum de medicis publicis +testimonium exstet atque antiquis iam temporibus in urbibus Ionicis +Siciliae et Italiae[12] medici illi exstiterint. Athenis saeculo sexto +Democedes medicus publicus erat, saeculo quinto alium certum medicum +publicum Aristophanes tradit. Qui in Acharnensibus, cum Dicaeopolis ab +agricola bobus suis ab hostibus privato rogatus esset, ut oculos +lacrimis effusis paene occaecatos pace (ut finxit Aristophanes pro +unguento) sibi oblineret, illum ita facit loquentem (vs. 1030 sqq.): + + +DIK. all', ô ponêr', ou dêmosieuôn tunchanô. + GEÔ. ith', antibolô s', ên pôs komisômai tô boe. + DIK. ouk estin, alla klae pros ta Pittalou.+ + +Fuit igitur Athenis Aristophanis temporibus Pittalus[13] +dêmosieuôn+ +vel medicus publicus notissimus, ad quem aegroti in comoedia etiam +mittebantur. Quem saepius citat Aristophanes: in Acharnensibus iterum +Lamachus miles gloriosus, postquam in proelium profectus mox malum +nanctus est, ut ad illum se portent monet (vs. 1222): + + +thuraze m' exenenkat' es ta Pittalou + paiôniaisi chersin.+ + +Denique Vesp. 1432 Philocleon cuidam, quem vulneraverat et qui hac de +causa eum reum facere volebat, suadet, ut medicum potius adeat: + + +houtô de kai su paratrech' eis ta Pittalou+ + +(+therapeuthêsomenos tas plêgas+ addunt scholia). Sic plane intelligitur +harum comoediarum aetate medicos publicos Athenis fuisse homines +notissimos. + + [Adnotatio 12: Calana et Leontini, quibus oppidis Charondas dedit + leges, coloniae erant Chalcidensium (Thucyd. VI, 3); reliquae autem + urbes, in quibus leges Charondae inducebantur, plurimae etiam + coloniae Chalcidensium erant (cf. Arist. Polit. 1274a, 24, vid. + adn. 3). Itaque leges illae sunt fortasse quae vocantur +nomima ta + Chalkidika+, quas contra Doricas vicisse in Himera urbe tradit + Thucydides VI, 5.] + + [Adnotatio 13: Medicus hic, quin vere appellatus sit Pittalus, in + dubium vocari non potest (cf. +Pittakos, Pittalakos+). Tamen »nom de + fantaisie« nomen esse Pittali et re vera Attalum eum appellatum esse + Daremberg suspicatus est (Rev. arch. XIX, 1869, p. 69), quem secutus + est Vercoutre l.l., p. 107 (sed cf. Dechambre l.l., p. 53). Errore + autem Suidas +Spittalon+ eum nominat (s.v. +Spitt.+); sed +Pittalos+ + omnibus Aristophanis locis auctoritate codicum constat. Sed nomen + Pittali Atticum non est.] + +Quod quin inscriptione quoque in arce Athenarum eruta affirmaretur, ab +eo non multum afuit. Nam scribit A. Wilhelm (Wien. Jahresh. I (1898), +Beibl. p. 44) inscriptionem IG. I 81, si recte eam legerit, ad medicum +publicum pertinere, et posterius de hac et aliis accuratius se +disceptaturum esse promittit. Quam fidem cum nondum vir doctissimus +liberaverit, inscriptionem illam ad alteram quinti saeculi partem ut +videtur pertinentem afferre non possumus.[14] + + [Adnotatio 14: Una alia est Attica inscriptio medici, quae ad saec. + VI. extremum pertinere videtur: +mnema tod' Aineo sophias iatro + aristo+ in disco marmoreo cum medici residentis imagine picta (IG. + I 422{14}, Suppl. p. 185). Sed medici publici esse eam non constat. + Nuper de inscriptione et imagine egerunt H. Dragendorff, Jahrb. d. + I. XII (1897), p. 1 sqq. et tab. I, R. Herzog l.l., p. 151, 201.] + +Eodem fere tempore[15] inscriptio Cypria syllabarum signis indigenis +tabulae aheneae incisa est, quae Idalii olim est inventa (Deecke, SGDI. +60). Quae foedus inter Stasicyprum regem Idaliosque et Onasilum medicum +factum exhibet, quo illi pecuniam vel fundos polliciti Onasilum et +fratres eius sibi obligabant, ut per tempus obsessionis, qua Persae et +Citiei Idalium urbem premebant, viros vulneratos publice curarent: +hote +tan ptolin Êdalion kateworgon Madoi kas Ketiêwes, i(n) tôi Philokuprôn +wetei tô Onasagorau, basileus Stasikupros kai ha ptolis Êdaliêwes anôgon +Onasilon ton Onasikuprôn ton ijatêran kas tôs kasignêtôs ijasthai tôs +anthrôpôs tôs i(n) tai machai ikmammenôs aneu misthôn ktl.+ (vs. 1 +sqq.). Habemus igitur quinto iam saeculo Idalii medicum, qui multis +promissis (vs. 5 sqq.) publicus advocatus est. Sed in summo discrimine +hoc factum est, qua ex re intellegitur Idalienses tum munus medicis +publice mandare nondum consuevisse aut omnino nullos medicos in urbe +fuisse. + + [Adnotatio 15: De tempore inscriptionis, cui certus quidem Idaliorum + annus adscriptus est, magna est dissensio inter eos, qui praeter + Deeckium inscriptionem ediderunt et tractarunt: Cauer, Del. inscr. + Graec.{2} 472 (nonnullis annis ante 386) Meister, _Die griech. + Dial._ II, p. 199 (389 a. Chr.--cf. Larfeld apud Bursian, Jahresb. + LXVI, 36), Hoffmann, _Die griech. Dial._ I, p. 40 sqq. (449 + a. Chr.), Solmsen, _Inscr. Graec. ad dialectos illust. sel._ 3 + _(probabiliter ante a. 391)._ Vix Eduardi Meyeri coniectura (_Gesch. + d. Alt._ III, 304) probanda est, qui inscriptionem ad seditionem + Cypriorum anni 499 (Herod. V, 104, 108-115) revocavit, cum totum + genus dicendi ab hac antiquitate abhorreat. Sed alii etiam firmum + fundamentum quo nitantur non habent, neque ullum verbum apud + Diodorum legitur (quod Meisterum secutus asseveravit Larfeld l.l.) + de Idalio ab Persis et Citieis oppugnato, quamquam bellum accurate + narratum est (Diod. XIV, 98. XV, 1-4, 8-9). Sed legitur in + inscriptione ipsa medico soli praeter aliam summam dandas esse duas + didrachmas Idalienses. Quae didrachmae sunt stateres Idalienses, + quorum nunc etiam multi exstant (v. _Catalogue of the Greek coins in + the Brit. Mus., Cyprus_ tab. V). Sed hi post annum fere 420. non iam + forma publica percussi sunt, ut compluribus de causis sumpsit G. Fr. + Hill (l.l. p. XXX sq.: _the coins of Idalium cannot be dated later + than the third quarter of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit, + quod in titulo Idaliensi Poenico (Euting, Sitz.-Ber. d. Berl. Ak. + 1887, 422) Baalmelek tyrannus Citieorum (cc. 479-449) rex Citieorum + solorum nominatur, at filius eius Asbaal (445-425) et nepos + Baalmelek II. (425-400) reges nominantur »Citiensium et Idaliensium« + (cf. l.l. p. XXX et XXXIII). Itaque initio regni Asbaali Idalium ab + Citieis expugnatum esse videtur, unde sequitur, ut tabula ahenea + Onasili medici circa annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII).] + +At saeculis insequentibus in Graecia multos medicos publice institutos +esse cum scriptores, Plato, Xenophon, Teles alii, quos suo quemque loco +tractabimus, testantur tum tituli multi approbant. Quas breviter nunc +enarrare supervacaneum non erit: + + 1. W. Judeich, AM. XVI (1891), 292. "Tei". Fragmentum synoecismi + pacti inter Teum et aliam civitatem. vs. 10 commemoratur +to + iatrikon+. Annorum a. Chr. n. 370-350 (J. Wackernagel, AM. XVII + 143). Sed recentior esse videtur. + + 2. IG. II 256b (add. p. 424). Ditt.{2} 489. Mich. 120. "Athenis in + Aesculapio". Decretum in honorem Phidiae Apollonii f. Rhodii medici + Athenis publici. A. 304/3 a. Chr. n. + + 3. IG. II 352b (add. p. 426). "Athenis in Aesculapio". Fragmentum + decreti pertinentis ad sacrificia Aesculapio et Hygiae ab medicis + publicis facta. Anni, ut videtur, 240/39 a. Chr. n. (v. Kirchner, + PA. 3791: GGA. 1900, p. 443, §24). + + 4. IG. XII 1, 1032. Ditt.{2} 491. Mich. 436. "Carpathi (Brycunte)". + Decretum honorificum Menocriti Metrodori f. Samii Brycuntiorum med. + publ. III. fere saec. + + 5. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 3. "Co in Aesculapio". + Decretum pagi +Aigêliôn+ in honorem Anexippi Alexandri f. med. publ. + III. saec. Nondum edita. + + 6. ibidem nr. 4. "Co in Aesculapio". Fragmentum decreti in honorem + medici publici alicuius. III. saec. Nondum edita. + + 7. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 5. Ditt.{2} 490. Mich. 425. SGDJ. + 3618. "Co". Decretum honorificum Xenotimi Timoxeni f. Coi medici, + qui vice medicorum publicorum morbo affectorum munere publico + functus est. III. fere saec. + + 8. Foucart-Wescher, Inscr. de Delph. 16. Ditt.{2} 466. Mich. 268. + SGDJ. 2615. "Delphis". Decretum populi Philistioni cuidam choregiam + et +to iatrikon+ remittentis. Anno fere 200. aut paullo superiore. + + 9. W. Vollgraf, BCH. XXV (1901), 234. "Amphissae". Decretum populi + Amphissiorum perscriptum populo Scarphiensium, in honorem Menophanti + Artemidori f. Macedonis ex urbe Lydiae Hyrcanio, qui medicus + publicus Amphissam accitus erat. II. saeculi partis prioris. + + 10. B. Latyschew, AM. VII (1882), p. 364. SGDJ. 1447. Mich. 297. IG. + IX, 2, 69. "Lamiae". Decretum honorificum Metrodori Adromenis f. + Pelinnaei medici publ. "veterinarii". Anno fere 130. a. Chr. n. + (A. Wilhelm, BCH. 1900, p. 230). + + 11. H. Demoulin, BCH. XXVII (1903), 233 sqq. (cf. 1902, p. 420, 2). + "Teni". Decretum Teniorum atque decretum Nesiotarum in honorem + Apollonii Hieroclis f. Milesii med. publ. II. saec. + + 12. C. T. Newton, Greek inscr. in the Brit. Mus. 143. "Gythei". + Decretum honorificum Damiadae ... lis f. Lacedaemonii med. publ. + Anni fere 100. a. Chr. n. aut paullo posterioris. + + 13. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 344. "Co". Decretum pagi + Halensium in honorem Isidori Nicarchi f. Coi med. publ. Saeculi + p. Chr. n. primi. + + 14. Heberdey u. Kalinka, Zwei Reisen im südwestl. Kleinasien + (Denkschr. d. K. A. d. W. in Wien, ph.-h. Kl. Bd. XLV, 1), p. 23, + 13. In Lyciae urbe "Tlo." Basis statuae erectae a populo in honorem + Bellerophontei med. publ. I. aut II. p. Chr. n. saec. + +Quos adhuc enumeravimus titulos, certe sunt medicorum publicorum aut +certe ad medicos publicos spectant. Adiungimus eos, qui fortasse ad +medicos publicos pertinent, quamquam propter lapides nimis corrosos non +plane constat, et qui, nisi sunt medicorum publicorum, tamen his aliquid +proficiunt (nr. 15-28). Horum titulorum cum plurimi autem sint decreta +honorifica, decretis quae de medicis publicis facta sunt enumeratis usui +fortasse est aliorum quoque medicorum addere decreta atque bases +statuarum a "re publica" positarum (num. 29-48): + + 15. IG. II 186. "Athenis in arce". Decretum honorificum Euenoris + Euepii f. Acarnanis medici. 322/21 a. Chr. n. + + 16. IG. II 187. "Athenis in arce". Decretum in honorem eiusdem. + Paullo recentius. + + 17. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 197. "Co in Aesculapio". Decretum + factum de legibus colligendis, quae erant de piaculis (+hagneiais+ + et +katharmois+) veteribus, et piaculorum ipsorum laterculus. + Commemorantur aedes medicorum (+ei toi iatroi tassontai+). Anno fere + a. Chr. 300. Nondum edita. + + 18. ibidem p. 10. "Co in Aesculapio". Epistula Cnossiorum ad Coos + missa de Hermia medico Coo Gortyna artem exercente et a Cnossiis + honorato. Anni a. Chr. n. 219. vel uno prioris posterioris. + + 19. IG, XII 5, 600. "Ceae". Decretum honorificum Polygnoti Dinonis + f. Phi[lippensis?] med. fortasse publici. III. saec. vix recentior. + + 20. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 37 (cf. 40). Ditt.{2} 616. SGDJ. + 3636. Mich. 716. Co. Fasti sacri Coorum. Medicis pars carnis + victimarum conceditur. III. saec. + + 21. J. Demargne, BCH. XXIV (1900), 225. In insula Creta ad oppidum + "Oluntem" reperta. In eodem lapide una cum compluribus aliis + decretis honorificis decretum est in honorem medici cuiusdam Casii + fortasse publici. Anni fere 200. a. Chr. n. + + 22. Ph. E. Legrand, BCH. XVII (1893), p. 550, nr. 48. Ditt.{2} 503. + REG. IX (1896), 359. In Mysia prope Parium (in vico _Dermendjik_). + Decretum synedrorum concilii Iliensis in honorem Parianorum et A + ..... zi Zopyri f. agoranomi Pariani; panegyri Athenae Iliadis cum + cura instructa conduxerat filius Zopyri inter cetera medicum homines + in panegyri morbo affectos gratiis curantem. II. saec. partis + prioris. + + 23. Th. Homolle, BCH. VI (1882), p. 13 vs. 83. Ratio excepti et + expensi hieropoearum Apollinis "Delii" archonte Demare (a. fere 180. + cf. Ditt.{2} 588, p. 320{1}). Cuius anni hieropoei ab antecessoribus + in arcam publicam inter ceteras acceperant urnam in qua inerant + +[hôn] elatton elaben ho iatros {C C L} kai tou enoikiou hôsautôs + {X X V}+. + + 24. IG. IX 1, 104. "Elateae". Decretum honorificum medici Asc ..... + haud scio an publici. Vix ante saec. II. medium. + + 25. C. T. Newton, Greek Inscr. in the Brit. M. 260. Exemplar + "Calymnae" constitutum, ut videtur, decreti Coorum, ut honores + medico cuidam Coo ab Calymniis tributi Co proclamarentur. II. fere + saec. + + 26. BCH. XVIII (1894), p. 197. "Amorgi." Decretum nimis mutilum in + honorem Uliadis Uliadis f. medici. II. fere saec. + + 27. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 1. "Co in Aesculapio". + Decretum Apterae urbis Creticae in honorem Callippi Aristocriti f. + Coi medici a Cois missi. II. saec. Nondum edita. + + 28. IG. XII 5, 719. "Andri." Honorum decretum Artemidori Menodoti f. + medici fortasse publici. Aevi Romani ineuntis. + + + 29. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 2. "Co in Aesculapio." + Decretum Jasi urbis Cariae in honorem Philisti Nicarchi f. Coi + medici, qui Jasios curaverat, cum Coi in morbos incidissent. III. + saec. Nondum edita. + + 30. Jardé, BCH. XXVI (1902), 269. "Delphis". Decretum Philisti + Moschionis f. Coi medici ab Amphictyonibus honorati. Anni a. Chr. ut + videtur 218/17. + + 31. Th. Homolle, BCH. IV (1880), 348. "Deli." Decretum honorificum + Archippi Polychari f. Cei medici. III. vel II. saec. + + 32. Wescher et Foucart, Inscr. rec. à Delphes 462. SGDJ. 2632. + "Delphis". Decretum in honorem Melancomae nescio cuius filii + [Me]galopolitae medici. Anni a. Chr. 206/05. + + 33. CIG. 3596. Ditt.{1} 157; idem Syll. Suppl. (Orientis Graec. + inscr. sel.) 220. Troia u. Ilion, p. 465, 25 (Brueckner). In + "Troade" olim reperta. Decretum Iliensium in honorem Metrodori + Timoclis f. Amphipolitae medici, qui Antiochum regem et Meleagrum + ducem in pugna vulneratos sanaverat. III. a. Chr. saec. exeuntis vel + ineuntis II (cf. Th. Sokoloff, Klio, Beitraege zur alten Gesch., + edd. C.F. Lehmann u. E. Kornemann IV (1904), p. 109 sq.: post pugnam + apud Panium commissam anno 198). + + 34. C.T. Newton, Greek Inscr. in the Brit. M. 258. SGDJ. 3557. + "Calymni". Fragmentum decreti in honorem Chartadae[16] Philoxeni f. + Berenicei medici (at non archiatri, cf. infra p. 27). Circa annum + 200. a. Chr. + + [Adnotatio 16: +Chatalas+ editor: +CH/--|TALAS+. +Chartadas+ vel + +Charêtadas+ coni. v. Wilamowitz laudans Hippocr. Epid. VII, 557 + Ch., ubi +Chartadas+ legitur.] + + 35. IG. II 433. "Athenis". Fragmentum decreti in honorem Menandri + Pergameni, medici Eumenis II. regis Pergamenorum. Ex annis a. Chr. + 197-159. + + 36. IG. IX 1, 516. "Actii". Decretum concilii Acarnanum in honorem + Diogenis Diogenis f. Pergameni medici per oppida Acarnaniae + medicantis. Annorum 167-146. + + 37. R. Weil, AM. I (1876), p. 337, 7a. "Amorgi". Cum aliis in eodem + lapide decretum est Minoetarum in honorem Pythionis Aeacidae + [Delphi] medici. II., ut videtur, saeculi. + + 38. P. Perdrizet, BCH. XX (1896), p. 341, 7. "Citii". Basis statuae + publice erectae in honorem Artemidori Artemidori f. medici. II. aut + I. a. Chr. saec. + + 39. CIG. 4379c. Sterret, Papers of the American School III + (1884-85), p. 287, nr. 407/8. In loco "Pisidiae" _Kara Baulo_. Basis + statuarum Orestis Antiochi f., qui Alexandriae studiosus medicinae + mortuus erat, et patris eius. Statuas ponendas curavit mater et + coniunx honore a senatu populoque decreto. II. vel I. p. Chr. n. + saec. + + 40. O. Kern, Inschr. von Magnesia 113. Ditt.{2} 371. In vico + _Üzümlü_ prope Magnesiam a. M. Decretum honorificum Tib. Claudii + Tyranni Magnetis Claudii imperatoris liberti medici. Ex I. p. Chr. + saeculi prima parte. + + 41. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 409 et 418. Kaibel, EG. 200. + "Co". Basis statuae Satyri Themistocli f. medici a pago Isthmiotarum + honorati; in alio lapide basis duo sunt disticha medici ipsius tunc + iam mortui, qui gratias agit pago Isthmio. I. p. Chr. n. saec. + ineuntis vel medii. + + 42. CIG. 4315n. "Rhodiopoli." Basis statuae publice constitutae in + honorem Heracliti Heracliti f. Rhodiopolitae Rhodiique philosophi + et medici, Homeri inter medicos vocati, qui a multis civitatibus + societatibusque honoribus affectus est. I. vel II. p. Chr. saec. + + 43. IG. III 780. "Athenis." Basis statuae ab Areopago, senatu + sescentorum, populo constitutae in honorem Asyli Z..... f. + Stiriensis medici et zacori Aesculapii. Ex annis anno p. Chr. 126. + antecedentibus. + + 44. IG. III, 780a. "Athenis in Aesculapio". Herma sine capite + cum inscriptione Sozontis Ladici f. Suniensis medici et zacori + Aesculapii, quem Areopagus, senatus sescentorum, populus honorabant. + Eiusdem aetatis. + + 45. Th. Reinach, REG. VI (1893), p. 180, 19. "Jasi". Basis statuae + C. Cornelii Hecataei medici publice erectae. I. vel II. p. Chr. + saec. + + 46. G. Hirschfeld, Greek Inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". Basis + statuae publice constitutae in honorem Servii [Sul]picii Apolloni[i] + f. Hecataei medici. Saec. p. Chr. I. vel II. + + 47. ibidem 838. "Cnidi". Basis statuae a populo erectae in honorem + Cliti Cliti f. medici mortui. Saec. p. Chr. II. vel III. + + 48. G. Cousin et Ch. Diehl, BCH. X (1886), p. 60, nr. 13. In urbe + Lyciae Cadyanda. Basis statuae Menophili Dosithei f. Cadyandensis + medici a senatu populoque statutae. Saec. p. Chr. II. vel III. + +Ex his quos casus servavit titulis satis certo confirmatur quod in +universum dicit Xenophon: +peri de hugieias akouôn kai horôn hoti kai +poleis hai chrêzousai hugiainein iatrous hairountai ktl.+ (Inst. Cyr. +I 6, 15). Tam quarto igitur saeculo fere omnes omnino urbes Graecorum +medicos publice conduxisse censendae sunt. + +A Graecis hoc institutum ad barbaros transgressum esse Strabo e +Posidonio docet. Qui de Massiliensibus suo etiam tempore Romanos et +Gallos litteras docentibus verba faciens dicit haec: +horôntes de +toutous hoi Galatai kai hama eirênên agontes tên scholên asmenoi pros +tous toioutous diatithentai bious ou kat' andra monon alla kai dêmosia; +sophistas goun hupodechontai tous men idia, tous de poleis koinê +misthoumenai, kathaper kai iatrous+ (C. p. 181; IV 1, 5 ex.). + +Sed ad titulos supra compositos revertimur. In quibus modus honorum +alius est saeculis ante Christum natum, alius aetate Romana. Olim enim +senatus populusque virum de civitate meritum laude publica honorabant, +proxenia, civitate, aliis huiusmodi honoribus, qui lapide in publico +constituto memoriae prodebantur. Romanis autem temporibus, cum honores +illi pretium atque dignitatem amisissent, clariora apertioraque insignia +virtutis desiderabantur. Itaque totum hominem marmoreum posteris +constituebant. Quo factum est, ut, quo recentiora sunt tempora, eo +plures bases statuarum exsistant medicorum eoque magis decreta longa +atque aptissima ad nos erudiendos offerre se desinant. + +Sin autem publicos spectamus medicos, omnes ferme, quorum titulos +possidemus, ante principatus tempora vivebant; neque omnino ullam +inscriptionem medici publici inde ab altero p. Chr. n. saec. habemus. +Quid igitur est? Institutum illud sensim et paullatim periitne +temporibus imperii Romani? Minime. Nam medici publici tum etiam munere +suo omnibus locis fungebantur. Sed nomen mutatum est. Quod quale fuerit, +mox videbimus. + + +§4. + +DE MEDICIS PUBLICIS AEVI ROMANI SIVE DE ARCHIATRIS. + +Aetate Romana uno loco medici publici usque in saeculum quartum eminent: + +Oxyrh. Pap., I 51 (p. 108) anni p. Chr. 173. De corpore mortuo visitato +ad Claudianum praetorem relatio +p(ara) Dionyso(u) Apollodôrou +Dionys[i]ou ap' Oxurunchôn poleôs dêmosiou iatrou.+ + +Oxyrh. Pap., I, 40 (p. 83), saec. II. p. Chr. exeuntis vel ineuntis III. +Iudicium praefecti de questu Psasnis, qui quidem est +iatros +dêmos[ieu]ôn epi tari[cheia]+. + +Oxyrh. Pap., I 52 (p. 109), anni 325. De inspectione puellae domo +collapsa vulneratae renuntiatio ad curatorem rei publicae +para Aurêliôn +.... kai Didumou kai Silbanou ap[o tês lam(pras)] kai lam(protatês) +Oxurunchitôn poleô[s dêmosiôn] i[atr]ôn+. + +Quibus papyris addenda esse videtur similis renuntiatio C. Minicii +Valeriani +echontos to iatreion en kômêi Karanidi+ data a.d. XI. Kal. +Sept. anni 130. (BGU. 647). Quam papyrum medici publici esse, si ex +argumento eius collegerimus, a vero fortasse non aberrabimus. + +Iam his papyris demonstratum est vetus medicorum publ. nomen (+dêmosios +iatros+ vel +iatros dêmosieuôn+) in Aegypto etiam per aevum Romanum +usitatum fuisse. + +Aliis locis +dêmosioi iatroi+ posterioribus imperatorum saeculis non +inveniuntur. Tamen multi altero p. Chr. saeculo tituli medicorum exstant +et maxime in urbibus Asiae Minoris. Inter hos sunt multi archiatrorum. +Qui archiatri erant medici publici et excipiebant eos, quos adhuc +cognovimus +dêmosieuontas+, ipsi vocati +archiatroi+.[17] Quod priusquam +accuratius exponamus, de archiatris, unde provenerint, verba nonnulla +nobis facienda sunt. + + [Adnotatio 17: De accentu huius vocis viri docti non pauci + erraverunt, qui titulos archiatrorum ediderunt Graecos, cum scribunt + +archiatros+. Sed monet in Thesauri Henrici Stephani editione + Parisiana L. Dindorf accentum acutum praecepisse Arcadium p. 89, 19 + (+to de iatros philiatros anabibazei kai en tôi "archiatros" kai + "hippiatros" phulattei+--sed hausta sunt ex Herodiano +peri + katholikês prosôdias+ libro +th'+, vid. Lentz I, 229, vs. 10) et + conferendum esse Etymologicum Magnum, p. 215, 6 et 250, 34. Legitur + autem in EM. p. 250, vs. 28 sqq.: +ta gar eis os onomata en têi + sunthesei anabibazousi ton tonon; hoion kta. chôris gar, phêsin, ei + mê dia sêmasian tina kôlutheiê; dia to loigos, brotoloigos. xai + chôris tôn ethnikôn, Achaios, Panachaios. kai chôris tou iatros, + archiatros.+ Eadem autem p. 215, 6 sqq. leguntur.] + +Inscriptionibus archiatrorum, quae ante Romana tempora exaratae erant, +nondum inventis diu viri docti putabant apud Romanos exstitisse +archiatros, plurimique Andromachum Neronis imperatoris medicum primum +omnium designabant. Quem Galenus +archiatron+ vocaverat (K. XIV, p. 2). +Erotianus autem librum, qui +tôn par' Hippokratei lexeôn sunagôgê+ +inscribitur, Andromacho archiatro dedicaverat (ed. Klein, p. 29, 1: +Tên +Hippokratous pragmateian, archiatre Andromache, ouk oliga sumballomenên +pasin anthrôpois horôn ktl.+, quibus verbis liber incipit); sed hunc +recentiorem quam illum Neronis medicum et filium eius fuisse suo iure +exposuit Klein (Proleg. p. XII sq.). Inscriptione tum Coa inventa (PH. +345) C. Stertinius Xenophon primus archiater existimabatur. + +Altera ex parte per complura saecula viri doctissimi inquirebant, quae +vis voci +archiatros+ subiecta esset, habebantque controversiam, +archos +tôn iatrôn+ an +tou archontos iatros+ (ne memoremus _principem atrii_ +quemquam intellexisse) vis primitiva vocabuli esset (v. Dan. le Clerc, +_Hist. de la Méd._, p. 585 sqq.). Postremum commentationem de archiatris +ampliorem scripsit R. Briau: _L'archiâtrie romaine ou la médecine +officielle dans l'empire romain. Suite de l'histoire de la profession +médicale_ (Paris 1877). Qui rem acute perscrutatus tamen nimis +subtiliter in plura genera quam sunt distribuit archiatros.[18] Res tum +non promovebatur, nisi quod nomen archiatrorum iam saeculis Christum +natum antecedentibus occurrere demonstrabatur, id quod facillime fieri +poterat inscriptionibus, quae id ostendebant, repertis.[19] + + [Adnotatio 18: Ita R. Briau archiatros in classes quinque divisit + (l.l. p. 18): + + 1. des archiâtres palatins (les médecins des empereurs), + + 2. des archiâtres municipaux (les médecins municipaux des villes de + province), + + 3. des archiâtres populaires de Rome et de Constantinople (les + médecins publics des deux villes impériales), + + 4. des archiâtres scholaires (les présidents des collèges ou + sociétés de médecins ou d'écoles de médecine), + + 5. des archiâtres du xyste et des Vestales (les médecins + spécialement attachés au service du portique appelé Xyste dans les + gymnases publics et à celui des vierges Vestales). + + Sed nescio quid inter classem alteram et tertiam, inter quartam et + quintam intersit. Sic enim existimo primos archiatros apud Romanos + (i.e. in iure Romano) fuisse medicos publicos, tum nomen usurpatum + esse et ab medicis imperatorum et ab aliis praestantioribus medicis, + qui munere quasi publico fungebantur. Tria igitur genera sint + archiatrorum.] + + [Adnotatio 19: Ante R. Briau, qui ipse etiam apud Daremberg-Saglio + s.v. _archiatrus_ (I, p. 373) rem exposuit, de archiatris Romanis + inter alios scripserunt: E. Th. Gaupp, _de professoribus et medicis + eorumque privilegiis in iure Romano dissertatio_. Vratislaviae 1827 + (ubi priorum invenis de hac re dissertationes ac fontes ex Codice + Theodosiano et Corpore iuris accurate collectos); Goldhorn, _de + archiatris Romanis et eorum origine usque ad finem imp. Rom. occ._ + Lips. 1841. Conferas etiam E. Kuhn, _Die städt. u. bürgerl. + Verfassung des röm. Reichs_ I, p. 83 sqq.; W. Smith, _Dictionary of + Greek and Roman antiquities_ (2e. ed. Lond. 1865) s.v. archiater + (ubi res, ut tum erant, breviter et perspicue explicatae sunt); + O. Marquardt, _Privatleben der Römer_, p. 752 sqq.; Friedländer, + _Sittengesch. Roms_ I{6}, p. 335 sqq. Vetustiores viros doctos + citant Leclerc, _Hist. de la Méd._ p. 585 sqq. et Bailie, + _Fasciculus inscr. Graec._ I, p. 112.--Quod in libro a R. Briau + scripto legis, excerpsit M. Salomon, _Deutsch. Archiv für Gesch. + der Medicin u. med. Geogr._ edd. H. et G. Rohlfs, II (1879), p. 216 + sqq.--Nuper rem paucis tractarunt: A. Vercoutre l.l., p. 355; + M. Wellmann apud Pauly-Wissowa s.v. +archiatros+; J. Bloch apud + Neuburger u. Pagel, _Handb. d. Gesch. d. Med._ I, 583; S. Reinach + l.l., p. 1690.] + +Quarum prior in basi statuae Deli inventa legitur (ed. Th. Homolle, BCH. +IV (1880), p. 217; Ditt.{1} 244; Löwy 294; Ditt. Suppl. 256): + + +Krateron Kraterou Antiochea ton trophea + Antiochou Philopatoros, tou eg' basileôs + megalou Antiochou kai basilissês Kleopatras, + gegonota de kai tôn prôtôn philôn basileôs Anti- + ochou kai archiatron kai epi tou koitônos tês 5 + basilissês, Sôsistratos Sôsistratou + Samios, tôn prôtôn philôn, aretês heneka kai + eunoias kai philostorgias tês eis heauton, + Apollôni Artemidi Lêtoi. + Philotechnos Hêrôdou Samios epoiei.+ + +Qua ex inscriptione apparet archiatrum ordinis nobilis fuisse et apud +regem ipsum (Antiochum VII.) munus medicum exsecutum esse, cum titulus +inter alias aulae regiae dignitates insertus sit. Est autem inscriptio +annorum 130. vel 129. a. Chr. (Ditt.{1} 244{1}. cf. Löwy 294). Altera +inscriptio gemina iterum +tôn prôtôn philôn basileôs kai archiatron+ +ostentat. Quam Deli quoque inventam edidit S. Reinach, BCH. VII (1883), +359 (Ditt. Suppl. 374). Exarata est non multo post antecedentem, cum +Mithradates (VI.) Eupator per annos a. Chr. 120-63 regnaret. Legitur +autem in basi statuae ita: + + +[Ho hiere]us Hêlianax Asklêpiodôrou Athênai[os] + Papian Mênophilou Amisênon + tôn prôtôn philôn basileôs, + Mithradatou Eupatoros + kai archiatron, tetagmenon de 5 + kai epi tôn anakriseôn, + theois.+ + +Hi duo tituli, soli archiatrorum, qui e saeculis antechristinianis adhuc +exstant, plane demonstrant apud diadochos qui vocantur reges archiatros +exortos et munere aulico functos esse. Sed in inscriptione Calymnia +(nr. 34)[20] cum vs. 5 ante vocabulum +iatros+ lacuna hiaret et Newton, +qui illam edidit, vestigia litterae +Ch+ agnosci posse[21] putavisset, +hic +[arch]iatros+ supplevit. Haberemus igitur medicum "urbis", qui +archiater vocatus esset. At quae Newton explevit stare non possunt, cum +viri duo doctissimi, A. Smith et A. R. Munro, lapidem denuo inspexerint +atque litteram ullam in lacuna fuisse negaverint.[22] + + [Adnotatio 20: Cito titulos medicorum, quos p. 19-22 enarravi, + numeris ibi praepositis.] + + [Adnotatio 21: Adnotat Newton l.l.: _there seems to be traces of the + +Ch+._] + + [Adnotatio 22: Scripsit haec A.R. Munro Friderico Hillero de + Gaertringen, qui precibus meis ut lapidem visitaret illum rogaverat: + _We both _(A. Smith et A. Munro)_ agree that the space indicated by + Newton was "never inscribed". The letters on each side of it are + quite clear and distinct, but the interval is blank. The last two + letters of +NIKEUS+ are widely spread. There would hardly be room + for +ARCH+ before +IATROS+. The surface does not appear to have + suffered, although it is a little rubbed. The letters would still + be perfectly legible if they had ever existed._ Gratias ago hoc + quoque loco viris doctissimis Britannicis et Friderico Hillero de + Gaertringen, qui multis quoque in aliis rebus animo libentissimo me + adiuvit et consilio et re.] + +Qua igitur in domo regia archiatri primi exstiterint, quaerendum est. +Etenim mihi quidem probatur ante Alexandrum aut Alexandri ipsius +temporibus nondum quosvis medicos archiatros nominatos esse. Cum +autem titulus archiatri, qui regem Antiochum curabat, tempore prior +sit, in aula Seleucidarum medici aulici appellari archiatri coepti esse +videntur, optimeque propinquitate atque coniunctione familiae utriusque +probatur ab aula regia Antiochena ad regis Pontici nomen transiisse. +At S. Reinach verisimile esse existimabat (BCH. VII 359 et apud +Daremberg-Saglio, l.l. p. 1690) in Aegypto primos exstitisse archiatros, +cum aliae aulae mores atque institutiones Ptolemaeorum imitarentur, cum +in Aegypto tituli similes sicut +ho epi tôn iatrôn+ et +basilikos +iatros+ se praeberent, cum denique iam veteris imperii temporibus in +quinta, quam numerant, regum familia medici regis noti sint. Quarum +causarum quam primam vir doctissimus attulit, falsam esse infra videbis +(adn. 25), quam tertiam nihil ponderis habere nemo neget. + +Sed legitur in inscriptione Deli inventa titulis Crateri et Papiae supra +exscriptis simillima quidam +epi tôn iatrôn+ (ed. Th. Homolle, BCH. III +(1879), p. 470; Ditt. Suppl. 104):[23] +Chrusermon Hêrakleitou +Alexandrea | ton sungenê basileôs Ptolemaiou[23] | kai exêgêtên kai epi +tôn iatrôn | kai epistatên tou Mouseiou | Areios ---- ---- Apollôni +ktl.+ Qui cum praefectus Musei vocetur praefectusque urbis Alexandriae +vel praefectus annonae (+exêgêtês.+ --cf. U. Wilcken, Ostr. I, p. 624, +654; cf. Ditt. Suppl. 104{4}), tertium etiam quod habuit officium +publice neque in aula regis administrasse videtur. Praefuit igitur +fortasse Alexandriae medicis et rebus medicis. Neque nego potuisse eum +omnibus medicis publicis, qui multi in Aegypto erant, summum praefectum +impositum fuisse, ut voluit R. Ditterberger (Suppl. 104{5}). Certe +quidem in aula regia non medicus erat regis. + + [Adnotatio 23: Non Ptolemaei III. Euergetae I. (246-221), ut volebat + editor, sed fortasse Ptolemaei VI. Philometoris (180-145) (P. M. + Meyer, Heerwesen 61{206}; cf. Strack, M. Rh. 1900, 86; Ditt. Suppl. + 104).] + +At idem atque +archiatros+ titulus qui etiam testis excitatur +significare videtur. Legitur enim in magna papyro Taurinensi, quam +integerrimam edidit A. Peyron, _Papyri Graeci regii Taurinensis musei +Aegyptii I_ (Taurini 1826), pap. 1, vs. 25 Tatam, qui +ho basilikos +iatros+ vocatur, iussum regis per litteras tradidisse praefecto. Sicut +igitur ille +Papias archiatros, tetagmenos de kai epi tôn anakriseôn+ +(p. 29) Tatas quoque res publicas subibat; tamen regis fuit medicus, qui +hunc ipsum curabat et munere aulico fungebatur, ut ex titulo +basilikos +iatros+ elucere videtur. + +Sin autem in terris duabus eadem res altero loco +archiatros+, altero ++basilikos iatros+ vocatur, nomina mihi confundenda non esse videntur, +sed ita statuendum est medicum illum aulicum apud Ptolemaeos +basilikon +iatron+, apud Seleucidas +archiatron+ nominatum esse. Quid enim? Papyrus +Taurinensis anno a. Chr. 117. scripta est, id quod die in epistula +adscripta certe constat; inscriptio Crateri autem archiatri Antiochi +anni 130. vel 129. est. + +Atque porro. Demonstrabitur continuo voci +archiatrou+ aliam vim +impositam esse temporibus Romanis, cum medici publici ab oppidis +conducti ita vocabantur. Quod in Aegypto non factum est; nam hic medici +publici usque ad IV. p. Chr. saec. +iatroi dêmosioi+ vel +dêmosieuontes+ +vocabantur (v. p. 23 sq.) atque tituli archiatrorum non ante tempora +Byzantina inveniuntur. Duo enim archiatri tantum, quorum tituli in +Aegypto reperti sunt, adhuc sunt noti, uterque saeculi quinti et sexti: ++Prôteris archiatros+, cuius stelam sepulcralem in loco _Tehneh_ nuper +reperit G. Lefebure (BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115) in coemeterio +christianorum saeculi quinti vel sexti (v. l.l. p. 369, 376 sq.). +Alterum invenis in Pap. Oxyrh. I 126 (p. 195) vs. 23: +Phl. Markos sun +theô iatros huios tou tês logias mnêmês Iôannou genome(nou) archiatrou +sunainô ktl.+ Sed est haec papyrus anni p. Chr. 572. + +Qui praeterea commemoratur archiater Aegyptius, is quoque aetatis +est Byzantinae. Exstat apud Photium cod. 220 (p. 564/5): +Anegnôsthê +"Theônos archiêtrou Alexandreôs" iatrikon biblion ho epigraphei +anthrôpon+. Qui cum inter Oribasium et Aetium (saec. VI.) locum habeat +apud Photium, hac ex re aetas eius iam pellucet, quae fit clarior Photii +verbis ipsius (220 ex.): +esti mentoi tên chreian to biblion "tais tou +Oreibasiou sunopsesi" parechomenon "paraplêsian"+. + +Byzantina igitur ante tempora nullus in Aegypto medicus archiater +vocatur.[24] Qua ex re satis apparet in Aegypto titulum archiatri +inventum non esse. Contra testes excitati in Syriam omnes nos ducunt: +in Syria igitur nomen archiatri videtur natum.[25] + + [Adnotatio 24: In codicibus Aristeae epistulae ad Philocratem +ho de + archiêtros Nikanôr+ (§182 Wendland) legitur. Qui Nicanor Ptolemaei + I. temporibus Alexandriae LXXII senibus Judaeicis illis hospitio + excipiendis ad vivendum omnia paravisse dicitur. Sed +archiêtros+ + interpolatum esse pro +archedeatros+ et olim iam Letronne coniecerat + (Journ. des Sav. 1828, 105) et ex eo sequitur, quod Josephus, qui + epistulam Aristeae excerpsit, eodem loco dicit +ho de epi tês tôn + xenôn apodochês tetagmenos Nikanôr+ (Ant. XII, 2, 12), ita ut + Josephum +archedeatron+ apud Aristeam legisse verisimile sit + (G. Lumbroso, _Recherches sur l'économie politique de l'Égypte + sous les Lagides_, p. 206{1}). Fuit autem hospites recipere eisque + prospicere maxime +edeatrou+, cf. Ath. 171b: +nun de ho edeatros + epistatês gegone tês holês diakonias. ên d' epiphanês kai entimos + hê chreia. Charês - - - Ptolemaion phêsi ton Sôtêra edeatron + apodeichthênai Alexandrou+.] + + [Adnotatio 25: Equidem etiam puto titulum +archiereôs+ in Syria + primum publice usurpatum esse. Nam tertio iam saeculo +archiereis+ + ab Seleucidis instituebantur, ut testantur optime tituli Ditt. + Suppl. 224 (vs. 21): +[kr]inomen de+ (Antiochus II.) +kathaper + [pantachou kathestêkasin k]ata tên basile[i]a[n hêmôn arch]iereis, + kai taut[ê]s+ (uxoris regis) +kathistasthai [e]n tois autois topois + archiereias hai pho[r]êsousin stephanous chrusous echontas - - - - - + - - - - - -is, epigraphêsontai de kai en [tois s]unallagmasi m[e]ta + tous tôn [te the]ôn kai hêmôn archiereis+. ibid. 230 (Solis): + +Ptolemaios Thrasea stratagos kai archiereus Syrias Koilas kai + Phoinikas Hermai kai Hêraklei kai basilei megalô Antiochô+. Tum hoc + institutum inde a temporibus Ptolemaei V., qui Cleopatram filiam + Antiochi III. in matrimonium duxit (Ditt. Suppl. 230{2}), + saepissime Cypri, quae Ptolemaeorum est, invenitur (cf. Brandis ap. + Pauly-Wissowa s.v. +archiereus+; Ditt. Suppl. l.l.). Sed in Aegypto + ipsa pontifices Graeci +archiereis+ ab Ptolemaeis vocati non esse + videntur (neque pontifices regum ipsorum), cum nullius +archiereôs+ + titulus ante Romana tempora exstet. Nam inscriptiones, quae verbum + +archiereis+ exhibent, monumentum Canopium (Ditt. Suppl. 56, 3 et + 74) et lapis Rosettanus (ib. 90, 6, ubi legis (sicut 56, 3): +hoi + archiereis kai prophêtai kai hoi eis to aduton eisporeuomenoi kta. + kai hoi alloi hiereis+) ex lingua Aegyptia translatae et titulis + Aegyptiis additae sunt. In his igitur vox Aegyptia quodam modo voce + +archiereôs+ reddita est. Graecus autem +Eratôn+, qui in titulo + saec. a. Chr. I. Philis invento vocatur +sungenês kai archiereus kai + (archi)prophêtês tês megistês theas Isidos+ (Lepsius, Denkm. XII, + 87. 241, 250), in vetusto Aegyptiorum templo munere pontificis summi + functus est. Id quidem notissimum est multos et sacerdotes et + pontifices maximos in templis antiquis Aegytiis fuisse, ut in + vetustissimo iam regno fuerunt etiam medici regis, archiatri, + superpositi medicorum regis, ut nostris vocabulis utar (cf. + A. Erman, _Ägypten und ägypt. Leben im Altertum_, 447). De illis + autem +archiereusi+ Aegyptiis Herodotus iam verba fecit: II, 37: + +hiratai de ouk heis hekastou tôn theôn alla polloi, tôn heis esti + archiereus.+ II, 143: +archiereus gar hekastos autothi hista epi tês + heôutou zoês eikona heôutou+ (monstrantur autem statuae +archiereôn+ + inde a regni vetustissimi temporibus). II, 151: +tôn de + duôdeka basileôn - - - - mellontôn kataspeisein ho archiereus + exêneike sphi phialas chruseas ktl.+ Sed +archiereis+ "Graeci" in + Aegypto ipsa Ptolemaeorum aetate nondum exstant. Quod autem nunc + res ipsas perscrutantes invenimus institutum et +archiatrou+ et + +archiereôs+ ab Seleucidis factum esse, aliis comprobatur. Viderunt + enim P.M. Meyer (Heerwesen 61{206}) et M.L. Strack (M. Rh. LV + (1900), 173 sq.) totum ordinem dignitatum aulicarum (+sungeneis tou + basileôs, tôn homotimôn tois sungenesi, tôn archisômatophulakôn, tôn + prôtôn philôn, tôn philôn, tôn diadochôn+) ab regno Ptolemaeorum per + saeculum tertium alienum fuisse. _Ptolemaeum Epiphanem (205-181 a. + Chr.) demum_ (ita quae illi tum eruerunt apte paucis complexus est + Guilelmus Dittenberger, Suppl. 104{2}) _circiter annum 190 a. Chr. + haec omnia instituisse. Quod quoniam per idem illud tempus Epiphanes + primus ex omnibus Ptolemaeis uxorem ex gente Seleucidarum duxisset, + Antiochia Alexandriam translatum hoc institutum omnium maxime + probabile esse, etsi nullum dum comparuisset testimonium quo iam + ante illud tempus Seleucidas eo usos esse demonstraretur. Illos vero + rursus partim, ut in +sungenôn+ honore, Persica, partim, ut in + +archisômatophulakôn+ ordine, Macedonia exempla expressisse._ Sed + hos titulos accipiebant Ptolemaei, +archiatrous+ omnino non, + +archiereis+ partim tantum (Cypri) instituebant.] + +Ac primo archiater, ut docent tituli, praecipuum habebat in aula regis +locum et medicus aulicus erat. Qui regem ipsum et familiam eius curabat +intra domum regis et servis medicis, quorum multi in aula magna tum iam +fuerint, praeerat. Qua ex re nomen sumpsit. Nam est archiater +hos +archei tôn iatrôn+ sicut +architektôn+ est +hos archei tôn tektonôn+. +Sicut autem in aedibus aedificandis architectus optimus peritissimusque +omnium est et res difficillimas agit, ita archiater etiam est medicus, +qui inter alios excellit et propterea ad proprium et grave officium +vocatus est. Qua in re R. Briau assentiendum est, qui universam +archiatri naturam ita apte definivit (l.l. p. 127): _Ce caractère (le c. +général), c'est qu'ils étaient tous nommés par des corps constitués ou +selon un mode établi par le gouvernement impérial; c'est-à-dire qu'ils +avaient tous une empreinte officielle et des fonctions commandées et +obligatoires: "ils étaient médecins fonctionnaires" ..... Il (le titre +d'archiâtre) n'était en réalité qu'une marque d'honneur qui désignait le +médecin fonctionnaire à la consideration et au respect de tous._ Quibus +in verbis res Romanas vir ille doctissimus spectat, quas adhuc non +exposuimus. Sed ab initio ita fuit, ut archiatri munere certo et +definito fungerentur et ab rege aliove in hunc locum promoverentur. + +Ab regibus Orientis Graeci munus et nomen via directa ad imperatores +Romanos transiisse opinio communis est. Sed uno iam exemplo C. Stertinii +Xenophontis medici Claudii imperatoris ita non esse planum faciemus. +Multae enim inscriptiones eius et Graecae et Latinae exstant, eius +ipsius vel ad eum pertinentes (inter 24 Graecos undecim sane textum +eundem exhibent), scriptoresque mentionem Xenophontis faciunt, de quo +postremum disseruit R. Herzog (l.l. p. 189 sqq.)[26] Nemo hunc medicum +Claudii dicit archiatrum, nec Plinius (NH. XXIX 7) nec Tacitus (Ann. +XII, 61 et 67), sed »medicum« tantum tradunt, sicut etiam Laertius +Diogenes (II, 6 n. 16), si verba ad Xenophontem Claudii medicum +spectant, simpliciter scripsit +iatros+. Verum etiam in inscriptione +Latina Romae reperta »medicus« traditur: _Cosmiae C. "Stertini · +Xenophontis | medici · Augusti" | vix·ann·XVIIII | Blastus · conservos +· D · S · et | Iuliae Thymele | matri_ (CIL. VI 8905). Quae inter +inscriptiones Graecas ordinem indicant, altera Xenophontem Romae +etiam, ut apparet, moratum +iatron Tiberiou Klaudiou Kaisaros+ nominat +(Dubois, BCH. V (1881), 472, Calymni), altera Co reperta in basi statuae +titulum quem quaerimus exhibet (PH. 345): +G. kta. Xenophônta "ton +archiatron"+ + + [Adnotatio 26: Qui cum scripta pertinentia ad Xenophontem + composuerit (p. 190{1}), addatur: Rayet, Annuaire de l'association + pour l'encouragement des ét. grecq. IX, 271 sqq. R. Briau, + L'archiâtrie romaine, p. 43 sqq.] + ++"tôn theôn Sebastôn" kai epi tôn Hellênikôn apokrimatôn, +cheiliarchêsanta kai eparchon gegonota tôn architektonôn kai timathenta +en tôi [tô]n Bretannôn thriambôi stephanôi chruseôi kai dorati ktl+. +Sequitur igitur, ut C. Stertinius in amplissimo statu apud Claudium +collocatus esset, qui medico, _cuius scientia ipse utebatur_ (Tac. Ann. +XII 61), sicut reges illi Graeci alia etiam dabat mandata. Sed statua +temporibus Neronis erecta est, cum Xenophontem +[philonerôn]a+ etiam +appellavissent (vs. 11),[27] quod quidem verbum, ut fiebat, postea +erasum est, et cum Xenophon in hoc titulo esset +archiereus tôn theôn +kai hiereus dia biou tôn Sebastôn kai Asklapiou kai Hugias kai Êpionês+ +(vs. 14 sqq.). Similiter in inscriptione nuper Co effossa (R. Herzog, +Arch. Anz. 1903, 193) Xenophon ipse se nominat +ton hierea autôn dia +biou (Asklêpiou Kaisaros Sebastou kai Hugias kai Êpionês)+, atque hic +etiam in rasura quadam de Herzogii coniectura +philonerôn+ fuit. Haec +inscriptio certe Neronis aetate exarata est, cum Xenophon ipse statuam +consecraverit cumque novo honore herois a populo ornatus sit, qui honos +in inscriptionibus Claudii aetate incisis non invenitur, sed apte ei +Coum regresso[28] decernebatur. Cum autem in inscriptione priore, in +qua +archiatros+ legebatur, et +philonerôn+ et +hiereus dia bion tôn +Sebastôn kai Asklapiou kai Hugias kai Êpionês+ insit, apparet hanc +quoque conceptam esse temporibus Neronis, cum Xenophon paullo post +Claudium suo auxilio mortuum, quia Romae imperatore necato manere non +poterat (cf. R. Herzog l.l. p. 195), Coum redierat. + + [Adnotatio 27: Quod Paton (l.l.) et Dubois (BCH. V, p. 474{1}) ante + +philonerôna+ eodem loco etiam +philoklaudion+ fuisse hac una de + causa contenderunt, quia sic spatium erasum melius expleretur verbo + longiore, eo refellitur, quod in versu inferiore decem ipsae + litterae (= +philonerôna+) id spatium occupant, quo in superiore + rasura est; itaque +philoklaudion+, cum litteras duodecim habeat, + non melius, sed peius in rasuram init. Similiter et aliis de causis + iam Dittenberger (Syll.{2} 368{7}) et Herzog (l.l. p. 198) + coniecturam illam respuerant.] + + [Adnotatio 28: cf. nunc R. Herzog, Arch. Anz. 1905, p. 9/10.] + +Quae cum ita sint, quid veri similius est, quam Coos ipsos simplicem, +»medicum Augusti« in titulum magnificentiorem mutavisse archiatri +promptum ex more Graecorum, ut virum de se bene meritum eo magis +honorarent? Sed vere Romanos hoc quidem tempore titulo archiatri nondum +usos esse alii tituli approbant: + +IG. XIV 1759. "Romae". +Tiberios Klaudios Kouireinai Menekratês "iatros +Kaisarôn"+, cui a discipulis scholae conditae ab eo sepulcrum (+hêrôon+) +paratur. Medicus Caesarum complurium ex familia Claudia. + +IG. XIV 1751. "Romae". +Ti. Klaudios Alkimos "iatros Kaisaros"+, cuius +sepulcrum Restituta quaedam res medicas docta ab Alcimo curandum fecit. +Medicus Claudiorum alicuius, quamquam sane formae litterarum in tempus +posterius deducunt. (Sed erret Harnack (_Medizinisches aus der ält. +Kircheng._ p. 14) qui titulum Christianum et aetate Byzantina esse +contendit). + +Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_ p. 63 nr. 30 et p. 64 +nr. 32. "Sidymae". Titulus dedicatorius in porticu, quam +Tiberios +Klaudios "Seb[astou ap]eleutheros" Epagathos "iatros akkêssos tou idiou +patrônos"+ cum alio quodam (cf. 32) et Claudio imperatori et Dianae et +deis aliis consecraverat. Idem +Epagathos apeleutheros iatros ak[kê]ssos +tou idiou patrônos+ una cum Tib. Claudio Tib. f. Quir. Liviano statuam +Claudii statuendam curavit (nr. 32). --Quibus titulis additur ad +»medicum Augusti« quidam »medicus accensus Augusti«, qui igitur medicos +Augusti in serviendo valetudini Caesaris ipsius adiuvabat. Qui quamquam +servus erat, non inter servos medicos ducendus est, qui homines et +maxime servos aulae imperatoriae curabant. Quibus praeerat quidam »supra +medicos« aut »decurio medicorum« aut »superpositus medicorum«,[29] inter +quos omnes aulae imperatoriae medicos archiatrum locum non habere late +patet. + + [Adnotatio 29: CIL. VI 3982: _M. Livius Liviae l. Orestes supra + med(icos)_; CIL. VI 3984 (cf. 3983); _M. Li[vius] Boeth[us] + dec(urio) medic[orum]_; CIL. VI, 8504: _D. M. T. Fl. Paederot. Aug. + lib. Alcimiano superposito medicorum_ eqs.] + +P. Perdrizet et Ch. Fossey BCH. XXI (1897), p. 66, 3. Rev. arch. 1897, +I p. 355. Byzant. Zeitschr. XIV (1905) p. 20 nr. 5. "Laodiceae +ad Libanum". (?--Tell Nebbi Mindu) + .... [Lik]inni[on?] .... | +Phi[l]ippiko[n] | "iatron Seb(astou)" | Phl. Sakerdos | Emisênos ton | +autou ph[i]lon.+ Imperatoris nescio cuius medicus. Sed Hadrianum, cum +in Syria versaretur, aut alium imperatorem ibi versatum curasse et +propterea ut titulum medici Augusti sibi adsumeret impetrasse videtur. +Ad tempora posteriora litterae formis rotundis (+ESl+) pertinent. + +G. Hirschfeld, Greek inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". In basi +statuae publice erectae: +Serouïos [Soul]pikios Apollôniou huios +Hekataios ho "iatros kai philos tou Sebastou"+, ad quae verba extrema +medicos regum Graecorum conferas, qui +tôn prôtôn philôn basileôs kai +archiatros+ vocabantur (p. 26) et Eudemum _amicum et medicum Liviae_ +(Tac. Ann. IV, 3). Cum ex nomine Servi Sulpici eluceat eum civitatem a +Galba accepisse, huius vel alicuius posteriorum medicus fuit. Adnotavit +etiam Newton litteras tituli Hecataei aliquanto priores esse tituli +Hadriani eodem loco reperti. + +Falsa autem est inscriptio CIG. 3285 in anaglypho sepulcrali Smyrnaeo +nunc in museo Veronensi conservato, id quod et contextus verborum et +formae litterarum et locus inscriptionis sub anaglypho demonstrant. Ibi +legitur: +Markon Artôrion Asklêpiadên | "theou Kaisaros Sebastou iatron" +| hê boulê kai ho dêmos tôn Smurnaiôn | etimêsan hêrôa polumathias +charin+. Patet iam inscriptionem inepte compilatam esse ex eis quae +scriptores Romani passim de Artorio medico Caesaris Augusti tradunt. +Quam inscriptionem esse vitiatam Maffei iam olim (Mus. Ver. XLVII. 4) +Boeckhio non multum persuadens et tum iterum Duetschke (Antik. Bildw. +IV, 539) contenderat. Quod nemo negabit, qui anaglyphum ipsum aut +imaginem ope lucis expressam viderit.[30] + + [Adnotatio 30: Copiam videndi praebuit E. Pfuhl anaglyphi imagine + photographica amabiliter dono data.] + +Sed ne in falsis operam perdamus titulis. Pergamus afferre testimonia, +quae demonstrant medicos Caesarum saeculo primo et ineunte altero +publice nondum archiatros nominatos esse. Exstant enim Latini etiam +tituli: + +CIL. VI, 3985 _Tyrannus Liviae medicus_ (cf. ibid. 3986 et 87 alios +Liviae medicos, quorum tabulae in columbario libertorum et servorum +Liviae Augustae et Caesarum inventae sunt, unde etiam tituli supra +laudati adn. 29, 1 et 2). + +CIL. VI 8646 et 47 exstant duo »medici domus Augustae«. + +CIL. VI 8895: _L. Arruntio Semproniano Asclepiadi Imp. Domitiani medico_ +eqs. (cf. Plin. NH. XXIX, 5). + +CIL. XIV 3641, Tibure: _D. M. Ti. Claudio Aelio Sabiniano medico Aug +{////} Pedanius Rufus amicus._[31] + + [Adnotatio 31: Testem adhibet R. Briau (l.l. p. 39) etiam + inscriptionem Taurinensem Grut. p. 632, 6 al.: ACRONIP|MEDICO + AVG|eqs. Sed exemplum melius exhibet (v. CIL. V, 7043): + ACRON | {linea a manu scripta} + MEDICO M \ {eadem linea prosequitur} + eqs.] + +Multi alii »medici« inter officiates ex familia Augusta, qui quidem +servi sunt aut liberti, ibidem exstant (CIL. VI 8894--8910).[32] + + [Adnotatio 32: Conferas etiam Iacob. Arata, _L'arte medica nelle + iscrizione latine_ (Genova 1902), ubi non pauci tituli Latini + medicorum (Aesculapii, aliorum deorum sanantium) ex voluminibus + nonnullis Corporis Inscr. Lat. raptim sunt collectae.] + +Certe igitur constat Domitiani etiam medicos titulo antiquo »medicus +Augusti« esse usos. Qui titulus ex Aegypto, ubi +basilikon iatron+ illum +inveneramus (v. p. 28), Romam translatus esse videtur, archiatri autem +titulum Graeci ex Asia oriundi in Italiam importaverunt. Nam quod +Galenus Andromachum Neronis medicum archiatrum nominat (K. vol. XIV, +p. 2: +Andromachos ho Nerônos archiatros ktl.+ cf. supra »Imp. Domitiani +medicus«), verisimile est, quod in sua patria mos erat, Galenum in res +alienas transtulisse. Fuit igitur Andromachus medicus (vocat eum Galenus +brevi ante loc. cit. simpliciter +iatron+) et factus est »medicus +Augusti«, id quod Galenus, Graecus quidem verborum amans, voce ++archiatrou+ interpretatur. Neque aliter iudicandum est de aliis +archiatris ab Galeno laudatis: K. Vol. XIV p. 261: +Magnos de ho kath' +hêmas archiatros genomenos+ et paullo post +Dêmêtrios de kai autos kath' +hêmas archiatros genomenos+. Quos Romae factos medicos imperatorios (ut +de Demetrio medico Marci Aureli constat: Gal. XIV p. 4) Galenus vocabulo +a Romanis nondum usurpato, sibi autem noto et grato vocare videtur. Nam +tertio etiam saeculo Lampridius tradit medicum imperatorium ab Severe +Alexandro salario firmo conductum et _medicum Palatinum_ nominatum esse +(Alex. Sev. c. 42). Denique ad Iuven. X, 221 Themiso, qui primo vixit +a. Chr. n. saeculo neque unquam medicus Augusti ullius fuisse potest, +ab scholiasta archiater vocatur. Sed scholion illud (ed. Jahn-Buecheler: +_Themison a. archiater illius temporis cui detrahit_), cum in Pithoeano +a manu prima scriptum legatur, non recentissimorum est, tamen sexto +demum saeculo exaratum esse potest. Quo tempore vox archiatri pro +simplici medici iam usurpata esse videtur ut est cum hoc vocabulum circa +annum 800 ad Germanos transflueret, apud quos pro antiquo medici +vocabulo recipiebatur.[33] + + [Adnotatio 33: cf. Grimm, Dwb. I, 577; Kluge, Etym. W. p. 20.--ahd. + arzât. mnd. aersatre, aersater, ersater, ersetre. mhd. arzât, arzet. + nhd. arzt.] + +Quae cum ita sint, res hoc modo disceptanda est: titulus archiatri, quo +reges Orientis Graeci utebantur, non continuo ab imperatoribus Romanis +excipiebatur, sed in urbes Graecas transiit et prioribus aevi Romani +saeculis ab Graecis hominibus tantum usurpabatur. + +Quod praeter ea, quae adhuc exposuimus, multi archiatrorum tituli +demonstrant, qui in urbibus Graecis et maxime Asiae Minoris inventi +sunt. Cum in his ad vocem archiatri nihil aliud adiunctum sit, ab urbe +in qua erant medici hoc nomine vocati esse videntur. Accedit, quod ter +non +archiatros+ solus sed +archiatros tês poleôs+ vel +archiatros +poleôs+ dicitur. Hi tres igitur medici municipales vel ut adhuc diximus +publici erant, ita ut alii etiam +archiatroi+ ab urbe sic vocati medici +publici fuisse videantur. Cum autem tres illi tituli +archiatrôn tês +poleôs+ in urbibus reperti sint, quae longe inter se distant, cum prima +in Asia, secunda in Graecia, tertia in Italia sita sit, hac re iam +demonstratur aevo Romano morem Graecorum, ut valetudinem civium medicis +publicis mandarent, per totum imperium Romanum diffusum esse neque +umquam Graecos ipsos a more suo destitisse. Sed accuratiora proferamus +de tribus illis titulis: + + 49. CIG. 2714; Lebas, Voyage V, 314-318. In urbe Cariae "Euromo". + Eadem inscriptio dedicatoria quinque aut si imagini Fellowii (_Asia + Minor_, p. 260) fides habenda est octo columnis templi alicuius + affixa est. Quas dedicavit columnas +Menekratês Menekratous ho + "archiatros tês poleôs" stephanêphorôn ktl.+ Quo tempore columnae + dedicatae tabulis praefixae sint, certe dici non potest. Formae + litterarum mea quidem sententia altero saeculo antiquiores non sunt + +CÔNH+. Sed structuram et formas templi ipsius atque columnarum + (v. _Antiquities of Jonia_ I, cap. IV, tab. 1-5) recentiores aetate + Hadriani non esse et inter Augusti et Hadriani tempora cadere + R. Delbrueck mihi asseveravit. + + 50. IG. IV, 782. "Troezene". In basi statuae Aesculapii, ut satis + certum est, quam urbi dedicavit +Agasikleidas Agasikleida ho + "archiatros tês poleôs" agoranomôn to {={x th}}+ (coni. Bursian al., + +{={z th}}+ in lapide) +etos+. Cum aera ab Hadriani itinere + Peloponnesiaco deducenda sit, titulus, si recte illud coniectum est, + anni p. Chr. 192 est. + + 51. IG. XIV, 689. In Hirpinorum urbe "Aeclano". In basi statuae + Aesculapio dedicatae. Quam constituendam curavit +G. Salouios + Attikianos "archiatros poleôs"+. Vix saec. p. Chr. II. antiquior. + +Quibus ab +archiatrois tês poleôs+ vix ei medici distinguendi sunt, qui +solum +archiatroi+ in titulis vocantur. Quos titulos nunc per locos +disponamus, quo facilius quanto archiatri in Asia Minore frequentiores +sint perspiciatur: + + 52. Heberdey u. Wilhelm, _Reisen in Kilikien_ (1891 u. 92) + (Denkschr. d. K. A. d. W. in Wien, Ph.-h. Kl. Bd. XLIV, VI), p. 20 + nr. 51. "Rhossi" (in loco _Arsâs_ in Cilicia). Titulus sepulcralis + christianus +Kurillo{u.} tou timiôtato{u.} kai enaretou + archeiatrou+. Valde recens. + + 53. Ibid. p. 84 nr. 161. "Olbae" (in loco Ciliciae + _Uzundschaburdsch_). Basis statuae: +M. Aurêlion Menandron Menandrou + ton archiatron ktl.+ II. saec. altera parte non prior. + + 54. Petersen und v. Luschan, _Reisen in Lykien etc._ p. 176 nr. 225. + In via, quae ab loco _Elmaly_ "Cibyram" ducit. Tit. sepulcr.: + +[Phil]ologon arch[iatr]on? ktl.+ II. saec.? + + 55. Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_. I p. 78 + nr. 55. "Sidymae" in sarcophago. +M. Aur. Ptolemaios [ho kai + Arist]odêmos Aristodêmou tou kai Lusônos Aris[todêmou] Sidumeus + archiatros teteimêmenos hupo tôn Sebastôn {k.}ai tê[s] patridos + alitourgia ktl.+ Altera parte saec. II. non antiquior. + + 56. CIG. 4277. "Xanthi". Tit. sepulcr. +Klaudiou Epiktêtou + archi{a.}trou.+ II. saec.? + + 57. P. Paris et M. Holleaux, BCH. IX (1885), p. 336 nr. 19; rectius + Sterret, Papers of the Americ. School, II (1883/84), p. 21 nr. 17. + "Heracleae-Salbacae" (in Caria). Basis statuae. Statuebat nescio + quis quendam +.... ou Charmidou Men[an]drou prutanin kai + st[e]phanêphoron kai archiatron, [he]na tôn eugenestatôn kai + euschêmonestatôn, apo progonôn bouleutôn, pasas archas te kai + leitourgias ekt[etele]kota tê patridi ktl.+ II. saec. altera parte + non prior. + + 58. P. Paris et M. Holleaux, BCH. IX (1885), p. 337 nr. 20. + "Heracleae-Salbacae". Basis statuae. Totum do titulum: +[Ch]armidên + prutanin | kai stephanêphoron | huion M. Aur. Charmidou | prutaneôs + kai ste|phanêphorou kai archi|atrou.+ cf. tit. 57. + + 59. CIG. 3953h. »in oppido _Makuf_«, "Heracleae-Salbacae", ut nunc + constat (Waddington apud Lebasium III, 1695. Paris et Holleaux, BCH. + IX (1885), p. 330 sqq.). Tit. sepulcr. +Pappiou ....ou "archiatrou + apogono[u] archiatrôn".+ II. saec. vel recentior. + + 60. Babington, Transact. of the Royal Soc. of Lit., II. Ser. Vol. X, + p. 126 nr. 25; E. L. Hicks Journ. of. H. St., XI (1890), p. 127 nr. + 11. In urbe Cariae "Ceramo". In basi rotunda protomae vel statuae, + quam urbs imperatori C. Valenti Hostiliano Decii filio erexit. + Verbis dedicatoriis subscriptum est: +M. Au. B(alenti) Poleitê {=b} + tô archiatrô prôtô archonti to {=b}+. Anni 251. + + 61. C. T. Newton, _Discov. of Halicarn. etc._ II, p. 790 nr. 96. + "Laginae". In basi duarum statuarum. In fine inscriptionis tempus + inter cetera verbis his definitur: +epimeloumenou tôn Mustêriôn + Soul. Dêmêtriou tou axiologôtatou arch[ia]trou+. Saec. II. partis + mediae, ut ex nomine +P. Ail. Aur. Neônos+ apparet. + + 62. Lebas-Waddington III, 568. "Alabandae". Tit. sepulcr.: + +Hermerôtos ar|chiatrou; zô. | Aur. Dionusiou; | zê+. (editor partem + priorem restituit: +[Tôn] Hermerôtos archiatrou+ (sc. +oikeiôn+). + +Zô[sin]+.) II. saec. partis alterius non prior. + + 63. CIG. 2847. "Aphrodisiade". Tit. sepulcr. +Markou Aurêliou + Messoulêiou Chrusaor[eô]s archiatrou.+ Aetatis Antoninorum. + + 64. A. E. Contoléon, REG. XII (1899), p. 382 nr. 3. "Trallibus". In + sigillo ferreo cum capulo legitur: +Eukarpou archiatrou+. De tempore + editor, qui titulum litteris parvis mandavit, nullum verbum addidit. + Sed certe ad saecula posteriora spectat. + + 65. CIG. 2987; Lebas V, 161. "Ephesi". In basi statuae +[Att]alou + Asklêpiadou Preiskou philosebastou "archiatrou dia genous"+, cuius + munera honoraria multa adduntur. II. fere saec. + + 66. Hicks, _Greek Inscr. in the Brit. Mus._ 677. "Ephesi". Tit. + sepulcr. +.... Io[uliou?].....{a.}rch{{ei}.}atrou+ hominis + Iudaeici ut ex verbis quae sunt in fine intelligitur: +[Tautês tê]s + sorou kêdon|[tai hoi en Ephe]sô Ioudeoi+. II. vel III. saec. + + 67. M. A. Wagener, _Inscr. Gr. rec. en Asie Min._ p. 20, 3 et tab. A + (_Mémoires des Prix de l'Acad. de Bruxelles_ 1861). +Mous. k. Bibl.+ + III (1880), p. 159 nr. +tith'+. K. Buresch, _Aus Lydien_ (ed. O. + Ribbeck 1898) p. 55. In urbe Lydiae "Coloe". In lapide marmoreo + arae simili legitur: +Aurê[lio]s Artemidôros | ho archiatros + kai ierophan|tês heidrusato+. Nescio qui K. Buresch coniecerit + Artemidorum in +hiera sumbiôsei+ muneribus sacerdotalibus archiatri + et hierophantae esse functum. Equidem intelligo: +ho archiatros tês + poleôs kai hierophantês theou tinos+, fortasse +Asklêpiou+. II. + saec. vel III. ineuntis. + + 68. Lebas-Waddington III, 1523. "Smyrnae". Fragmentum temporis + Traiani. Fortasse versus 2. restituendus est: +....non archia[tron]+. + + 69. I. A. R. Munro, I. of H. St. XVII (1897), p. 286 nr. 54. In + loco Mysiae _Säujilar_. Stela sepulcralis +Aur. Hieroklei [b'] tô + archiatrô+ consecrata ab filio +Aur. Hieroklei g'+. Saec. II. + exeuntis vix antiquior. + + 70. CIG. 3943. "Lampsaci" (nunc Oxonii). Basis statuae a gerusia + +Kurô Apollôniou archiatrô aristô poleitê ktl.+ auctori beneficiorum + magnorum erectae. Quem Cyrum eundem esse ac _Cyrum Liv(i)ae Drusi + Caes(aris) medicum_ (CIL. VI, 8899) olim viri docti male putabant. + Non autem repugnabo, si quis Cyrum Apollonii f. Lampsacenum, qui + patri sepulcrum et funus consecravit (CIG. 3645), illum esse + archiatrum existimat. Uterque titulus ad II., ut videtur, pertinet + saeculum. + + 71. Perrot, _Exploration de la Galatie et de la Bithynie_, p. 48 nr. + 27. Kaibel, EG. 352. Titulum multo accuratius lectum nuper edidit + G. Mendel BCH. XXVII (1903), p. 317 nr. 6. "Claudiopoli". Tit. + sepulcr. Acilii Theodori archiatri (+iatrôn pro[mou]+ quod ut nuper + in lapide lectum est Georgius Kaibel iam restituerat). Sepulcrum eius + faciendum curaverunt filius et +Theodôros archiatros+ propinquus. + + + 72. G. Lefebure, BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115. In loco Aegyptio + _Tehneh_, ubi fortasse fuit oppidum vetus "Acoris". Stela sepulcr. + reperta in christianorum coemeterio saec. V. vel VI.: +Prôteris | + archiatros | ekoimêdê | en K(uri)ô | Pachôn {={ka}}+. + + + 73. IG. XII, 2, 484. In insula Lesbo a Conze olim reperta "Hierae". + Basis statuae a senatu populoque Mytilenorum, ut verisimile est, + constitutae: +[Hê b]olla kai ho damos Brêson Brêsô archiatron + alitou[r]gaton, za tôn paidôn de kai ekgonôn archas kai allas kai + kissophorias kai agoranomias epitetelekonta+, quae munera multa alia + praecipue sacerdotalia archiatri ipsius sequuntur, inter quae + +zakoros Saôtêros Asklêpiô+ (v. 21 sq.). II. ut videtur saec. + + 74. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 282. "Co". Tit. sepulcr.: + +-- -- -- {K.}{o.}{s.}[seini]|ou Bassou {a.}[r]|chiatrou etô[n] | + {={ka}}+. II. saec.? + + 75. R. Herzog, Koische Funde u. Forsch. p. 92 nr. 115. "Co". Tit. + sepulcr.: +Ga. Ioulios | Prôtok(t)êtos | [a]rchiatros+. I. saec. + + 76. IG. XII, 3 259. "Anaphes". Basis statuae: +Eugnômôn Eugnômônos | + archiatros Apollôni | Aiglêtêi euchên+. Litterae apicibus longis et + multis ornatae. I. saec.? + + 77. CIG. 1407. "Spartae". Fragmentum basis statuae: +-- -- [sô]têros + tês poleôs | kai archiatrou | ps. [b.]+. II. fere saec. + + 78. IG. IV 723. "Hermiones". Basis statuae Aureliae filiae mortuae + +Leontida [tou pe]ri[ê]gêtou kai archiatrou+. Nomen +[A]UR[ÊL]IAN+ + (vs. 1) ex +URNAIAN+ K. Keil emendavit (Jahrb. für kl. Phil. II. + Suppl.-Bd. 1856/57, p. 386) quod fugit editorem Corporis, qui cum + Boeckhio (CIG. 1227) +[Sm]urnaian+ dedit. Nomine Aureliae agnito + titulus ad aetatem Antoninorum vocatur. + + 79. IG. VII 2688. "Thebis". Tit. sepulcr.: +Epi | Charea archia|trô + hêrôi+. Litterae multis apicibus ornatae. Fortasse saec. I. potius + quam II. + + + 80. IG. XIV 852. CIL. X, 2858. "Puteolis". Tit. sepulcr. bilinguis + cum nomine Latine scripto Q. Passeni archiatri (ARCHIA|T). II. fere + saeculi (Kaibel, EG. 677: I. fere saec.). + + 81. G. I. Ascoli, _Iscrizione etc. di antichi sepolcri Giudaici del + Napolitano_ p. 55 nr. 10 (cf. p. 54, 7). CIL. IX 6213 (cf. 6211 et + 12). Lenormant, Gazette archéol. VIII (1883), p. 42. "Venosae". Tit. + sepulcr.: +hôde kite Phl. | Phaustinos gerousi|archon archiatros | + huios tou Isas etôn ..+ Saec. IV vel V. potius.[34] + + [Adnotatio 34: Rangabé, (Ant. Hell. 426) suspicatus est in + Archippi duobus decretis honorum IG. II 230a vs. 9: + +NARCHIPPONTONARCHI+ legendum esse +..]n Archippon ton + archi[atron]+. Sed haec coniectura multis de causis reicienda est + (cf. Wescher, Rev. arch. 1863 (VIII), d. 481{1}).] + +Quos titulos si contuemur mirum est Asiam Minorem adeo praevalere. +Viginti et unus enim sunt tituli Asiae Minoris, octo tantum Graeciae et +insularum, duo Italiae, unus Aegypti. Sequitur, ut quodam tempore in +Asia Minore titulo archiatri praecipue faveretur. Quod quo tempore +factum sit, ex nomine Aurelii, quod saepe in inscriptionibus illis +extat, facile coniicitur. Quod nomen cum demum aetate Aureliorum +Antoninorum apud Graecos pervulgatum sit, inscriptiones illas ante +M. Aurelii tempora incisas non esse intelligitur, inde a quibus illud +nomen per saeculum II. et III. audiebatur, sicut etiam inter titulos +supra collatos M. Aurelii Valentis Politae (nr. 60) concepta est anno +251. + +Neque casu factum esse, ut aetate Antoninorum titulus archiatri in Asia +Minore effloresceret, ex alio sumi potest. Iulius Caesar olim medicis +civitatem dederat quippe Romae artem exercentibus. Testatur Suetonius, +Div. Iul. 42: _Omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium +doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent, +civitate donavit._ Tum Augustus immunitatem addidit, sed etiam Romae +tantum, ut videtur, factitantibus: Cassius Dio LIII, 30: +tên te +ateleian kai heautô kai tois homotechnois, ouch hoti tois tote ousin +alla kai tois epeita esomenois, elaben+ (sc. Antonius Musa, postquam +Augustum valde aegrotantem sanavit.--cf. Sueton. Div. Aug. 42). Denique +munera municipalia omnibus medicis "in patria sua" factitantibus ab +Hadriano condonata sunt, id est honores (gymnasiarchia, agoranomia, +officia sacerdotalia), munera patrimonii (ad se milites recipiendi), +munera personarum (iudicandi, obeundi legationem, conscribendi milites, +comparandi frumentum et oleum, alia.--cf. E. Kuhn, _Die städt. u. +bürgerl. Verf. d. röm. Reichs_ I, 118). Leguntur haec in Digestis +XXVII, 1 l. 6, 8: +Estin de kai en tais tou basileôs Kommodou diataxesin +engegrammenon kephalaion ex epistolês Antôninou tou Eusebous: ... +»ho theiotatos patêr mou+ (Hadrianus igitur) +grapsas philosophous +rhêtoras grammatikous "iatrous" ateleis einai gumnasiarchôn agoranomiôn +hierôsunôn epistathmiôn sitônias elaiônias kai mête krinein mête +presbeuein mête eis strateian katalegesthai akontas mête eis allên +autous hupêresian ethnikên ê tiva allên anankazesthai.+ Quibus omnibus +antea concessis libertatibus cum in Asia Minore multi essent medici aut +qui medicinae peritiam sibi adsciscebant civitatesque immunitate eorum +onerarentur, Antoninus Pius civitatibus Asiae Minoris lege praescripsit, +ut certus tantum numerus medicorum muneribus liberandus esset. Quae lex +Antonini Pii ex Modestini libro secundo excusationum in Digesta recepta +est: l. 6 §2 libri Dig. de excusationibus XXVII, 1: +-- -- -- dêloutai +ex epistolês Antôninou tou Eusebous grapheisês men tô koinô tês +Asias, panti de tô kosmô diapherousês, hês estin to kephalaion touto +hupotetagmenon; »Hai men elattous poleis dunantai pente iatrous ateleis +echein kai treis sophistas kai grammatikous tous isous, hai de meizous +poleis hepta tous therapeuontas .... hai de megistai poleis deka iatrous +.... huper de touton ton arithmon oude hê megistê polis tên ateleian +parechei«.+[35] + + [Adnotatio 35: Additque Modestinus ipse: +eikos de tô men megistô + arithmô chrêsasthai tas mêtropoleis tôn ethnôn, tô de deuterô tas + echousas agoras dikôn, tô de tritô tas loipas. touton ton arithmon + huperbainein men ouk exestin oute psêphismati boulês oute allê tini + pareuresei, elattoun de exestin.+ Immunitates autem medicos adipisci + non posse nisi in patria sua artem exercerent ut edixerat Hadrianus + Antoninus asseveraverat. Tamen +tous agan epistêmonas kai huper ton + arithmon kai en allotria patridi+ atque omnes professores Romae + habitantes (quod Augustus iam praescripserat) muneribus liberos + fuisse ex Dig. I. 6 §8 I. XXVII, 1 apparet.] + +Quae verba primo obtutu ad medicos publicos pertinere non videntur; +tamen hos intelligendos esse facile perspicies, si epistulas imperatorum +posteriorum ad archiatros missas spectaveris, in quibus veterum +principum leges confirmantur et medici publici »archiatri« vocantur. + +Nomen archiatrorum ipsum in libris Romanis primum in epistula +Constantini imperatoris extat, quae in Codice legitur Theodosiano XIII, +III, 2 (a. 326). Imperator ille alio in rescripto »"medicis"« iterum +_beneficia divorum retro principum_ confirmaverat (C. Theod. XIII, +III, 3), et sicut ante Constantinum a (Septimio) Severo (Dig. 6 §8 +l. XXVII, 1) sancta erant, ita privilegia _vetustis sanctionibus +adtributa_ ab imperatoribus tum medicis tum archiatris confirmabantur +(v. C. Theod. XIII, III, 15. cf. ibid. §3, 4, 17, 18. Cod. Iust. X, 53, +6 et 11; X, 66, 1. Instit. I, 25, 15. Fragm. Vat. 149). + +Archiatros nominatos in his imperatorum epistulis medicos esse publicos +apparet ex Constantini ad populum epistula anni 333 (C. Iust. X, 53, 6), +in qua, postquam _medicis et maxime archiatris vel ex-archiatris_ +aliisque liberalium artium professoribus libertates confirmatae sunt, +hoc dicitur: _Mercedes etiam eorum et "salaria" reddi iubemus, quo +facilius liberalibus studiis et memoratis artibus multos instituant_ +(cf. Th. XIII, 3, 1. Diog. 16 §1, XXXIV, 1). In quibus mercedes pecunias +a privatis datas esse putamus, salaria autem annua a re publica accepta. +Quae disertius etiam Lampridius memoriae tradit, cum dicit Severum +Alexandrum "medicos" Romae instituisse _usque ad sex, qui annonas binas +aut ternas accipiebant_ (Alex. Sev. 42). Ex quibus sex Severi Alexandri +medicis publicis quattuordecim urbis Romae archiatri prodierunt. Ita +enim in Cod. Iust. (X, 53, 9) et Theod. (XIII, 3, 8) de archiatris +quattuordecim regionum constitutum est: _archiatri scientes "annonaria" +sibi "commoda a populi commodis" ministrari_ eqs. et de eisdem C. Th. +XIII, 3, 9 ex.: _hisque "annonarum compendia" quae eorum sunt meritis +dignitatique praestanda tua sinceritas_ (Olybrius _p.u._) _iuxta +dispositionem prius habitam fiat ministrari_. Romae igitur medici +publici erant saeculo III. ineunte, qui IV. saeculo archiatri +nominabantur, ita ut apte intelligatur, cum medici publici ex urbibus +Graecis Romam profluxerint, qui ibi inveniuntur +archiatroi+, medicos +publicos fuisse. + +Tituli quidem archiatrorum cum plurimi breves sint et longiores etiam +plerumque nihil nisi multa munerum nomina exhibeant, levia tantum +praebent momenta, ut natura archiatrorum Graecorum cognoscatur. Tamen +ex eo, quod munus archiatri una cum aliis muneribus publicis nominatur, +munus archiatri publicum fuisse apparere videtur. Exempli causa +Heracleae-Salbacae M. Aurelius Charmides +prutanis kai stephanêphoros +kai archiatros+ nominatur (nr. 58 cf. 57), Cerami M. Aur. Valens Polites +nominatur +ho archiatros+ (nr. 60) et eodem modo Aur. Artemidorus Coloae +(nr. 67) et alii (nr. 53, 69). Iam vero si Attalus Asclepiades Priscus +Ephesi +archiatros dia genous+ est (nr. 65), cum hunc titulum ei aut +alicui maiorum a populo datum esse necesse sit, munus archiatri publicum +munus fuisse manifestum fit. Sed Galeni etiam locus (K. XVIII, 2, 678) +demonstrat civitates saec. II medicinis (+iatreiois+) quidem +constituendis publice consuluisse, quem locum infra, ubi de medicina +agemus, tractabimus (c. II §4). + +Adsunt autem illi +archiatroi tês poleôs+, quos a populo conductos +muneri medico praefectos esse ex titulo certe apparet. Verum cum etiam +Charmidae illi, Politae, alii, quos supra contulimus, medici a populo +instituti esse videantur, nihil iam inter utrumque titulum interest et ++ho archiatros+ vel +ho archiatros tês poleôs+ medicus publicus tum +vocabatur. Nam ne leve quidem indicium exstat saec. iam II. vocabulum +archiatri eandem habuisse vim ac simplex medici, cum praesertim multi +medicorum tituli eiusdem temporis in Asia Minore reperti sint, in quibus +medici +iatroi+ simpliciter vocantur.[36] Contra archiatri sunt +»médecins fonctionnaires«. + + [Adnotatio 36: CIG. 4249, 3872b. AM. XXIV, p. 211, 34; XXIX, p. 169, + 12. IoHSt. X, p. 72, 24; XI, p. 251, 27; XXIV, p. 287, 33. BCH. VII + p. 452 II vs. 12; XVIII, p. 160, 4; XXIV, p. 403, 79. Americ. Journ. + IV, p. 13, 13. Papers of the Am. Sch. III, p. 27, 29 (= BCH. X 510). + Lebas 1663b. Wood, _Disc. at Eph._ App. 7, 7. Heberdey u. Wilhelm, + _Reisen in Kil._ p. 69, 179. aliae.] + +Quae cum ita sint, cum Antoninus Pius immunitatem medicorum in numerum +definitum concluderet, medicis publicis a civitatibus Asiae Minoris, ut +in numero illo clauso inessent, concessum esse videtur. Quare factum +est, cum antea numerus publicorum vaccillaret, ut tum in oppidis, +quo erant ampliora, quinque vel septem vel decem medici publici +instituerentur. Simulque epistula illa efficiebatur, ut nomen archiatri, +quo usque ad id non omnes usi erant, ad totum illum certum numerum +medicorum publicorum transmitteretur et maxime per urbes Asiae Minoris +dilataretur. + +Haec non omnino nos comminisci testes habemus archiatros duos, qui sibi +immunitatem praebitam esse praedicant: +M. Aurêlios Ptolemaios kta. +archiatros "teteimêmenos hupo tôn Sebastôn kai tê[s] patridos +alitourgia" ktl.+ (Sidymae, nr. 55), +Brêsos Brêsô "archiatros +alitourgatos"+ (Lesbi, nr. 73). + +Sed tamen tenendum est vocem iam antea usitatam fuisse, atque tum +etiam qui ea significabantur medici publici fuerint. Sunt enim inter +inscriptiones archiatrorum nonnullae, quae non ad saec. II, sed ad +primum aut saltem ad primam partem saeculi secundi pertinere videntur. +Quae saepius, ut videtur, in Graecia ipsa inventae sunt. Quod quidem +nullo idoneo argumento certius statuere possumus, cum plerumque aetas +titulorum illorum non nisi ex litterarum formis agnoscatur. Quae quam +incerta praebeant iudicia, inter omnes constat.[37] + + [Adnotatio 37: cf. O. Kern, _Inschriften von Magnesia_, p. + XXIX-XXXVII: »Die Geschichte der Steinschrift in Magnesia.«] + +Tamen Coorum archiatri (nr. 74 et imprimis 75, ubi nomina +Ga. Ioulios+ +respicienda sunt) haud scio an saeculi primi sint, cum praesertim eodem +saeculo C. Stertinius Xenophon ibi iam ita vocatus sit (v. p. 33). Immo +fortasse ab Cois, quippe apud quos medici multi et publici et alii +fuissent, titulus archiatri ex aulis regum Orientis Graeci acceptus est +et ab his paullatim ad alias urbes permanavit. + +Quae utut se habent, saec. II. medici publici archiatri vocati in +urbibus Graecis ubique exstant, atque ex his et institutum et nomen in +alias provincias imperii Romani transiit praeter Aegyptum, quae ipsa +antiquitus plurimos habebat medicos publicos. Nam per totum aevum +Romanum medici ubique fere terrarum Graeci erant et sua verba et +vocabula secum ferebant. Itaque saeculo altero in Italia etiam archiatri +in municipiis inveniuntur (nr. 51, 80). + +In Asia Minore primus etiam archiater imperatorius exstat, si +Xenophontem non curamus. Inscriptionem eius in loco _Makuf_ +(Heraclea-Salbacae) inventam ediderunt olim Henzen Ann. d. Inst. 1852 +p. 154 et Lebas-Waddington III, 1695. Legitur in basi: +[S]tateilian +Am|mi[an]ên St(ateilios) Atta|los _archiatros | Sebastôn_ | tên heautou +mê|te[r]a+. Qui Attalus quo tempore vixerit, ex nummis tribus eodem loco +inventis cognoscitur. Qui in parte adversa capita Antonini Pii et Marci +Aureli atque nomina eorum monstrant, in aversa autem inscriptionem: +St. +Attalos archiatros Hêrakleôtôn neois+, quorum verborum duo extrema semel +in parte adversa leguntur (v. _Cat. of Greek Coins, Caria_ p. LVII et +p. 120). Eodem igitur tempore, quo in Asia Minore +archiatroi (tês +poleôs)+ saepissime inveniuntur, etiam +archiatros Sebastôn+ hic +exstitit. Qui si Romae quondam in aula imperatoria militavit, tamen in +patriam demum reversus titulum ibi florentem sibi indidisse videtur, cum +voce ampliore tum usurpata carere non posset. Nam Romae, ut iam vidimus, +Alexander Severus etiam »medico Palatino« munus medicum mandaverat, et +quarto demum saeculo medici imperatorii in epistulis Caesarum archiatri +vocantur. Quo tempore nomina inveniuntur haec: »archiatri sacri Palatii« +(C. Th. XIII, 3, 14 et 19), »qui in sacro Palatio inter archiatros +militarunt« (C. Iust. X, 53, II = Th. XIII, 3, 16), »archiatri inter +Palatium militantes« (C. Iust. XII, 13, 1 = Th. VI, 16, 1), »archiatri, +qui intra penetralia regalis aulae« (C. Th. XIII, 3, 12). + +Sed de his nunc accuratius non agemus. Nobis nunc quidem explicuisse +satis esto per totum aevum Romanum medicos publicos inter Graecos non +periisse, sed nomine mutato archiatros vocatos munere esse functos; hoc +nomine institutum, quod Graeci suo ingenio perfecerant, ab imperatoribus +Romanis iam antea affirmatum tum legibus eorum per totum imperium +diffusum esse. + + + + +CAPUT ALTERUM. + +DE RATIONE ET CONSUETUDINE MEDICORUM PUBLICORUM. + + +§1. + +DE VOCABULIS USURPATIS DE MEDICIS PUBLICIS. + +Antequam archiatri nomen percrebesceret, medicus publicus nominabatur ++ho dêmosios iatros+ vel +ho dêmosieuôn iatros+. Sic legis in titulis +Cois: +kai tôn iatrôn tôn [dam]os[ieuon]tôn en tai polei ktl.+ (nr. 7 +vs. 7) et +iatron damosieuonta+ (nr. 13 vs. 10) sic tradit Plato: +ei tô +tis tôn dêmosieuontôn iatrôn ktl.+ (Politic. 259a). In Aegypto autem, +ubi haec designatio diu vigebat, nunc +dêmosios iatros+ dicitur (OP. I, +51), nunc +iatros dêmosieuôn+ (OP. I, 40). Sed vocabulo +iatrou+ omisso +saepe etiam +ho dêmosieuôn+ tantum medicus publicus vocabatur. Quod +optime demonstrat versus Aristophanis: +all', ô ponêr', ou dêmosieuôn +tunchanô+ (Ach. 1030). + +At tamen omnes hae designationes non loco firmi tituli ut postea titulus +archiatri habebantur. Saepe enim medici, quos muneri publico praefuisse +certe constat, simpliciter +iatros+ vel +ho iatros+ appellabantur. +Athenis ipsis inscriptio publici inventa est, in qua nominatur medicus +publicus +ho iatros+ (nr. 2). Ut autem decretum novissimum proferamus, +in titulo nuper Teni reperto +Apollônios Hierokleous Milêsios iatros +huparchôn+ bis legitur (nr. 11), etiamsi Apollonius cum in urbibus aliis +medicus publicus erat (vs. 7)[38] tum Teni munere publico fungebatur +(vs. 15). + + [Adnotatio 38: Neque enim in hoc versu (7) mihi comprobatur + coniectura Demulini: +etê polla dôrean+. Cum antea +apodêmôn+ + legatur atque hoc verbo dicatur Apollonium, ut saepissime fecerunt + medici publici, Tenum reliquisse, postquam laude, corona, honoribus + aliis affectus est (vs. 6 et 37), sic fere versum septimum explendum + esse puto: +apodêmôn te kai dêmosieuôn [en allais polesi]+, ad quae + apte conveniunt, quae continue insequuntur: +ektenê kai prothumon + homoiôs+ (atque apud Tenios) +heauton pareicheto [kata te tên + technên] kai kata tên loipên eunoian pasi tois entunch[anousin + autôi]+. Ut perspiciatur quod tum deest quo modo supplendum sit, + ab decreto concilii insulanorum, quod in hac prima parte integrius + conservatum est, proficiscamur oportet. Facile partes tres in hoc + decreto intelliguntur: prima vss. 34-38 in., in qua honores antea + iam decreti commemorantur (cui parti vss. 3-7 in. psephismatis + Teniorum respondent), altera vs. 38/39 nihil accuratius exhibens: + +en te tois meta tauta chronois diateteleken akoloutho[n heau]ton + parechomenos tei ex archês hairesei+, tertia denique rem ipsam + continens, propter quam insulani quoque Apollonium honoraverunt, + vs. 39 sqq.: +peristantôn de [loimôn epi]dêmôn+ (+[pathôn en]dêmôn+ + Dem.) +kata koinon tous nêsiôtas ktl.+ (usque ad vs. 46). + Consentaneum est in decreto insulanorum, quod eorum ipsorum maxime + interest, pluribus verbis explicatum esse quam in Teniorum, quippe + qui quae ad se pertinerent accuratius exposuerint. Itaque parti + tertiae illi in decreto Teniorum respondent vs. 15-19 (vel tantum 16 + et 17). Quos ita supplere fortasse licet: vs. 15: +nun te lambanôn + to dêmosion [ergon para tês poleôs philanthrôpos ên kai | loim]ou + periestêkotos epikindunou hap[antas tous] nês[iôtas esôi|se hôs + pleistous] k[ai ka]t[a] t[a a]ll[a] pro[noian apodeiknus iatreuse + dê]mosiai ktl.+, quorum complura iam Demoulin explevit. Quae autem + in altera parte decreti insulanorum paucis transacta sunt, eis + respondent versus 7-14 decreti Teniorum, in quibus quae insunt ad + solos Tenios spectare debent, cum insulani nihil nisi verba inania + faciant (vs. 38/39. vid. supra). Sed versus 7-9 ne ad Tenios quidem + attinere supra demonstravimus, tamen potius in decreto Teniorum quam + in insulanorum locum habent. Tum vs. 10-14 de Apollonio bene merito + de Teniis narrant. Quos versus non omnes satis explere potui, + fortasse autem vs. 11/12 ita percipiendi sunt: +epi tên ekklêsian + [autou elthon]tos sôtêr[ian hupescheto kai lei]|tourgêsein tên + examênon t[ên epiousan to iatrikon ergon] | kai touto poiêsantos + autou philotimôs kai ekte[nôs kai pollous] sôisantos eg+ (sic) + +megalôn arrôstiôn ktl.+ + + De Apollonio igitur haec fere ex lapide Tenio plus minusve certe + cognoscimus: Apollonius Milesius medicus cum apud Tenios aliquamdiu + artem medicam factitavisset (vs. 4), Tenum reliquit (vs. 7) + honoribus ab Teniis decretis (vs. 6 et 21 sq.--decretum hoc Fr. + Hiller de Gaertringen ex titulo Tenio Demulini nr. 23 (BCH. 1902, + 429) restiturus esse videtur: Demoulin p. 236{4}). Tum in urbibus + compluribus insularum maris Aegaei (cf. vs. 35/36) medicus publicus + factus (vs. 7 sqq.) et ibi sicut Teni laudatus honoratusque est + (vs. 37). Sed pestilentia Teni exorta sua sponte eo revertit et per + sex menses gratis aegrotos curabat (vs. 10-14). Tum autem Tenii + officium publicum ei tradebant (vs. 15), et medicus publicus cum + de Teniis bene meritus est (vs. 15 et 17 sq.), tum de insulanis + pestilentia vexatis (vs. 19 et 39 sqq.). Qua pestilentia exstincta + ab Teniis novis honoribus affectus (vs. 22 sq. et 36) itemque ab + insulanis honoratus est. Quorum honorum lapis hic exstat.] + +Similia habes in decreto Amphissiorum: +epeidê Mênophantos Artemi[dôrou] +Makedôn Hurkanios iatros ktl.+ (nr. 9 vs. 7 sq. cf. vs. 5), quem tamen +publicum fuisse verba versuum 8 et 9: +metapemphtheis hupo tas polio[s +kai] ep[idamês]a[s] kai ergolabêsas monos to iatrikon ergon+ ostendunt. +Damiades Lacedaemonius autem, qui certe publicus fuit (nr. 12 vs. 28 +sqq.), tamen +iatros+ solum vocatur (vs. 9) et alio loco +Asklapiou +hupourgos+ (vs. 7). Postremum de veterinario publico Lamiensium nihil +nisi +hu[pa]rchôn hippiatros+ dicitur (nr. 10 vs. 5). + +Sed dixerit quispiam hos omnes, cum +iatroi+ nominarentur, nondum +publicos fuisse, quia in titulis postea demum referretur eos factos esse +publicos: +"kai nun lambanôn" to dêmosion+ vel +"kai ergolabêsas" to +iatrikon ergon+ vel +"paraklêtheis" te epi to ergon+. At tamen, si +ho +dêmosios+ vel +ho dêmosieuôn iatros+ titulus firmus fuisset, iam antea +initio decreti ita dicendum fuisset, cum ibi nomen quoque totum cum +patris patriaeque nomine exacte proferatur. Sequitur, ut quidem medici +publici voce +ho dêmosieuôn+ vel +dêmosios+ ab aliis medicis +distinguerentur; at tamen his vocibus titulo firmo non utebantur. Quod +ne Athenis quidem neque Co factum est, licet in his urbibus saepius et +ratione certiore vocabula illa usitata fuerint. Sed poterat una voce ++iatrou+ et praecipue articulo apposito medicus publicus significari. + +Quoniam medicus publicus +ho dêmosieuôn+ vocabatur, verbum ++dêmosieuein+ munus eius significat. Sub hac enim voce lexica vetera +quod de medicis publicis sciunt reservarunt. Hesychius quidem tradit +s.v.: +dêmosieuein: dêmosia hupêretein epi misthô+, exemplum medicorum +non laudans, eademque tantum inter cetera E. M. s.v. +dêmosios+ profert. +Suidas autem »+dôrean ergazomai+« verbum +dêmosieuein+ interpretatur et +tum Aristophanis locum (Ach. 1030) et quae scholia tradunt (+hoi dêmosia +cheirotonoumenoi iatroi kai dêmosioi proika etherapeuon+) affert. Sed +Athenis vox valde usitata fuit, cum Plato ea saepe utatur (Gorg. 514d., +al.) eamque tituli exhibeant: +kai nun epidedô[ke]n heauton dêmosieuein +dôre[a]n+ (nr. 2 vs. 17 sq.), +tois iatrois hosoi dêmosieuousin+ (nr. 3 +vs. 11 sq.); et in aliarum quoque urbium titulis verbum id exstat +(Brycuntis: 4 vs. 1; Teni: 11 vs. 7). + +Sicut autem +dêmosieuein+ non solum de medicis usurpatur, sed etiam de +omnibus demiurgis aliis, ita verbum +iatreuein+, quod ad medicos omnes +attinet, de publicis dicitur addita voce +dêmosia+. Nam in titulo Tlo +reperto +iatreusanti dêmosia+ legitur (nr. 14 vs. 5), et idem verbum in +inscriptione Tenia restituendum esse puto: +[iatreuse dê]mosiai+ (nr. 11 +vs. 17.--cf. adn. 38). + + +§2. + +DE RATIONE ELIGENDI MEDICOS PUBLICOS. + +Medicos claros ab urbibus invitari, ut munus publicum susciperent, et +consentaneum est et diserte enuntiant tituli. In decreto Gytheatarum, +quamquam titulus gravissimus valde mutilus est et lacunae nondum satis +sunt expletae, tamen ex verbis quae in lapide extant elucere videtur +Gytheatas cum munus publicum vacaret et audivissent Damiadam medicum +optimum esse, in contione populi archontibus ferentibus decrevisse illum +advocare eumque per litteras invitatum munus accepisse (nr. 12 vs. +9-15). Bonae famae causa Menophantus etiam ab Amphissiensibus accitus +esse videtur: +epeidê Mênophantos Artemi[dôrou] Makedôn Hyrkanios iatros +"metapemphtheis hupo tas polio[s]" kai ep[idamês]a[s] kai ergolabêsas +monos to iatrikon ergon ktl.+ (nr. 9 vs. 7 sqq.). Ac saepe ita factum +sit: civitas medicum clarum quendam invitabat, ut munus certum subiret +aut in urbe consideret, sive per litteras eum advocabat sive ut ex +decretis Cnossiorum et Apteriorum apparet (nr. 18 et 27) per legatos +impetrabat ut ab alia urbe (et maxime ab urbe medicorum Co) medicus +dimitteretur. + +Tamen urbes non semper in angusto versabantur, sed medici ipsi munus +publicum petebant. Quod eo faciebant, quod valetudinem civium urbis +eius, quae ut munus sibi traderet efficere volebant, gratis curarent, si +illi in suum oppidum venerant, aut eo, quod in urbe quadam sua sponte +considebant et benevolentiam populi gratuito sanando et aliis rebus +aucupabantur. Demonstratur res decreto Lamiensium (nr. 10 vs. 5 sqq.): ++epei Mêtrodôros ktl. hu[pa]rchôn hippiatros kai "anestrammenos en tai +hêmeterai polei chronon pleiô" ktl. dia te hou metecheirizeto +epi[t]adeumatos "ôphelei tôn politan tous etunchanontas autôi aneu +misthou", spoudas kai philotimias ouden enleipôn, "paraklêtheis te epi +to ergon" epedexato epi tôi sumpheronti tai polei ktl.+ Apollonius etiam +Milesius, priusquam publicus factus sit, cum pestilentiam Teni exortam +esse audiret, ultro eo profectus est et per sex menses mercedem non +accepit, si modo recta sunt quae supra coniecimus (adn. 38). Brycuntii +autem Menocrito laudi verterunt, quod +"pro tou te misthôthêmein +diatribôn en [Rh]o[dôi] pollous tôn dametan"+ (sc. Brycuntiorum) +en +epikinduno[is d]iathesesi genomenous "esôse [mi]sthon o[u dexame]nos"+ +(nr. 4 vs. 12 sqq.). + +At tamen hos omnes sive advocabantur sive ipsi munus publicum petebant +non antea publicos factos esse consentaneum est quam a re publica electi +essent. Medicos ita institutos esse ex Xenophonte iam apparet: +peri de +hugieias akouôn kai horôn hoti kai poleis hai chrêzousai hugiainein +iatrous "hairountai" ktl.+ (Inst. Cyr. I 6, 15). Similia Plato affert +(Gorg. 455b): +hotan "peri iatrôn haireseôs" ê tê polei xullogos ê peri +naupêgôn ê peri allou tinos dêmiourgikou ethnous ktl.+ Sed qua in +contione medici Athenis electi sint, Plato non addit neque ex verbis mox +insequentibus (466b) elucet, cum contio incerta relinquatur et res ipsa +ficta esse videatur.[39] Tamen aliis in urbibus medici publici in +comitiis populi instituebantur: Gythei (nr. 12 vs. 10, 16; cf. p. 48), +Co. Qua in urbe contionem populi medico cuidam munus publicum tradidisse +R. Herzog ex inscriptione nondum edita enuntiavit (nr. 5). Cum autem +Athenis architecti, quibus multa cum medicis communia sunt, quoniam et +architecti et medici sunt demiurgi, in comitiis populi eligerentur,[40] +de medicis idem statuendum est. Ita res ex Teletis verbis (ap. Stob. 40, +8 p. 232) etiam apparet: +ou son ge, alla "tôn toutous cheirotonountôn +kai psêphophorountôn"; hôsper ei "ton ariston iatron" aphentes +pharmakopôlên "heilonto" kai toutô "to dêmosion enecheirisan", poter' +an tou iatrou eipas an oneidos kai aklêrêma touto ê tôn helomenôn?+[41] +--Quae verba ad Athenas quoque pertinere verisimile est, cum Teles +(circa annum a. Chr. 250) maximam partem Athenis scripserit et res +Atheniensium saepe spectet (cf. de Wilamowitz, _Antigonos_ p. 300 et +adn. 11). + + [Adnotatio 39: Plato Gorg. 456b: +Phêmi de kai eis polin hopê boulei + elthonta rhêtorikon andra kai iatron, ei "deoi" logô diagônizesthai + en ekklêsia ê en allô tini sullogô hopoteron dei "hairethênai + iatron", oudamou an phanênai ton iatron, all' hairethênai an ton + eipein dunaton, ei bouloito.+] + + [Adnotatio 40: IG. II, 167 vs. 6/7 (cf. vs. 2): +[neimai--ton + architekt]ona ton kecheiro[t]onêmeno[n] hup[o to]u d[êmou tôn + teichôn tou asteôs kai tou Peiraieôs kai tôn ma]krôn te[ich]ôn + ktl.+] + + [Adnotatio 41: Grammatici etiam similia exhibent: +"hoi dêmosia + cheirotonoumenoi iatroi" kai dêmosioi proika etherapeuon+: schol. ad + Arist. Ach. 1030, unde habet Suidas (s.v. +dêmosieuô+) vel potius + Hesychius Milesius. (cf. schol. ad Arist. Eq. 650 = Suidas s.v. + +dêmiourgoi+).] + +Quibus Teletis verbis simul demonstratur ad optimum quemque medicum +officium publicum deferri. Atque id spectabatur, quid polleret medicus +in arte sua et a quo disciplinam didicisset. Ita enim Socrates apud +Xenophontem (Mem. IV 2, 5) ironice fingit: +harmoseie d' an houtô +prooimiazesthai kai "tois boulomenois para tês poleôs iatrikon ergon +labein"; epitêdeion gar autois eiê tou logou archesthai enteuthen; par' +oudenos men pôpote, ô andres Athênaioi, "tên iatrikên technên emathon" +oud' ezêtêsa didaskalon emautô genesthai tôn iatrôn oudena; diateteleka +gar phulattomenos ou monon to "mathein te para tôn iatrôn", alla kai "to +doxai memathêkenai tên technên" tautên; homôs de moi to iatrikon ergon +dote; peirasomai gar en humin apokinduneuôn manthanein.+ Utrumque Plato +(Gorg. 514a) etiam demonstrat: +poteron edei an hêmas skepsasthai êmas +autous kai exetasai prôton men "ei epistametha tên technên" ê ouk +epistametha.... "kai para tou emathomen"+; quae verba, quae hoc loco ad +architectum pertinent, ad medicum referuntur 514d addito tertio medicum +aegrotos, si quos bene sanaverit, citasse.[42] Ars igitur et fama medici +intuebantur, et peregrino non minus quam civi, si ars optima erat, munus +medicum deferebatur. Quod enim solum decretum Atheniensium in honorem +medici certe publici conservatum est, Rhodii cuiusdam est (nr. 2). +Euenor autem Acarnan, quem publicum fuisse ex decreti IG. II 186 (nr. +15) versu 24 sq. certe colligi non potest: +kai hapanta hosa prosetaxen +autôi ho dêmos ho Athênaiôn kai idiai kai "koinei" epimeletai+, diu +Athenis versabatur, dum civitate donatus est (IG. II 187 vs. 14.--nr. +16), sicut etiam Metrodoros veterinarius a Lamiensibus inter alia +civitatem adeptus est (nr. 10 vs. 12), postquam multum tempus in urbe +eorum artem exercuit. Medicus quidam Casius ab Oluntiis civitatem est +nanctus, quia non deseruit eos in summo periculo (nr. 21 vs. 6 sqq., +41). Iam in promptu est, quod aliis rebus quoque demonstrari posset, +nullo modo medicus publicus civis sit necesse fuisse. + + [Adnotatio 42: Plato Gorg. 514d: +SÔ. oukoun houtô panta, ta te + alla kan ei epicheirêsantes dêmosieuein parekaloumen allêlous hôs + hikanoi iatroi ontes, epeskepsametha dêpou an egô te se kai su eme, + Phere pros theôn, autos de ho Sôkratês, pôs echei to sôma pros + hugieian? "ê êdê tis allos dia Sôkratên apêllagê nosou", ê doulos + ê eleutheros?+] + +Aevo Romano, quamquam tum etiam urbes ipsae medicum publicum +instituebant, is tamen a praefecto vel alio magistratu Romano sanciendus +erat. Quod ex papyro Aegyptia quidem annorum p. Chr. 140--143 +intelligitur (_Fayûm towns and their papyri_ by Grenfell, Hunt, Hogarth +nr. CVI). In qua medicus quidam +para ta apêgoreumena achth[eis]+ +(vs. 8--cf. legem Hadriani p. 40) ut onere liberetur petit, eodemque +tempore in universum impetrare studet, ut praefectus edicat +hopôs +teleon apoluôntai tôn [leitour]giôn hoi tên iatrikên epistê[mên] +metacheirizomenoi, "mal[i]sta [de hoi de]dokimasmenoi hôsper kag[ô]"+ +(vs. 20 sqq.). Cum satis mihi constare videatur numquam per totam +antiquitatem medicos, ut nunc est, a re publica approbandos fuisse, +sed omnibus qui volebant medicinam exercere licuisse et cum +hoi +dedokimasmenoi+ verbis +malista de+ medicis aliis opponantur, sequitur, +ut +hoi dedokimasmenoi+ in papyro illa medici publici sint, qui a +civitate quidem declarabantur, ab praefecto autem confirmandi erant. +Itaque in versu 7 papyri illius eo loco mutilae post +para Mar(kou) +Oualer[i]ou Gemellou+ verba +dêmosiou iatrou+ tota vel non perscripta +supplenda sunt. + +Saeculo autem II. et III. medicos publicos in Asia Minore a civitatibus +institutos esse apparet ex Ulpiani _libra tertio opinionum_ (Dig. L, +9, 1): _Medicorum intra numerum praefinitum_ (sc. ab Antonino Pio) +_constituendorum arbitrium non praesidi provinciae commissum est, sed +ordini et possessoribus cuiusque civitatis, ut certi de probitate morum +et peritia artis eligant ipsi, quibus se liberosque suos in aegritudine +corporum committant._ Tamen medici probandi erant probatisque detrahi +poterat officium, si eo indignos sese praebuerant: Modestinus _libro +undecimo pandectarum_ (Dig. L, 4, l. 11, 3): _Reprobari posse medicum a +re publica, quamvis semel probatus sit, divus Magnus Antoninus cum patre +rescripsit_; Ulpianus _libro quarto "de officio proconsulis"_ (Dig. +XXVII, i, l. 6, 6): _sed et reprobari medicum posse a re publica, +quamvis semel probatus sit, imperator noster cum patre_ (Septimius +Severus et Caracalla) _Laelio Basso rescripsit_. Ex his locis sumas +Hadriani iam temporibus medicos publicos a proconsule vel praefecto +approbandos fuisse; initio autem imperii Antonini papyrus, quam modo +laudavimus, certus testis exstat. Sed inde a temporibus Diocletiani, +ut id addamus, medici non iam a civitatibus, quae libertates omnes +amiserant, instituebantur, sed Romae quidem, de qua urbe sola nota sunt +certiora, archiatri ipsi se reficiebant, assumpti autem ab imperatore +probandi erant (Cod. Iust. X 53, 10 et Theod. XIII 3, 8). + +Sed ad priora saecula revertamur. Athenis cum magistratus in annos +singulos constituerentur, labores quoque publicos constantes in singulos +annos delatos esse verisimile est, quamquam hoc modo non omnes +deferebantur velut metalla rei publicae Atheniensis in tres annos +conducebantur (+Ath. pol.+ 47, 2). Sed de medicis publicis Atheniensium +nullum certum testimonium superest.[43] Damiadas autem Lacedaemonius +per annos duos Gythei permansit: +kai ergolabêsas ka[iriôs epe]klêthê +hupo tou damou kai "dietê chronon a[nastrepho]menos par' ame" ktl.+ (nr. +12 vs. 15 sqq.), atque tum illam urbem eum reliquisse et ex hoc loco +apparet et ex toto inscriptions tenore et ex versu 21 sq.: +[a]nastropha +de kai "parepidamia ha pepoi[êtai" aka]koph(r)ona [ae]s auton +diatetêrêche ktl.+ Sed non constat Damiadam in unum annum munus +suscepisse et tum recreatum esse aut a primo in utrumque annum se +obligasse. Unum autem et tum alterum quoque annum munus obiisse +Artemidorus medicus videtur in titulo Andrio (nr. 28). Quae enim +exscriptae sunt litterae in versu altero: +...... AIE .. +TÔIETEIONDEENIAUTÔI+, B. Keil +[en] tôi eteion de eniautôi+ legere +propouit, +[en] tôi e[ph]e[t]o[s] de eniautôi+ A. Wilhelm (cf. etiam +» +Etos+ und +eniautos+« Wiener Sitz.-Ber. 1900, IV), quem Fridericus +Hiller de Gaertringen dubitans quidem in Corpore secutus est. Sed +fortasse simplex vocabulum +epionti+ in litteris +ETEIONDE+ inest. +Cum autem deinceps in illo titulo legatur: +[bou]lomenos "akolouthos +g[ene]sthai tê [ap]o tês archês" ktl. "kalokagath[i]ai"+, consequens +est, quoquomodo litterae +ETEIONDE+ restituuntur, ut Artemidorus iam +antea tempus quoddam (et fortasse unum annum) medicus Andri fuerit et +tum assenserit, ut per annum insequentem apud Andrios medicus esse +pergeret. Itaque publicum fuisse Artemidorum consectarium est, id quod, +etsi in ipso titulo Artemidorus publicus non appellatur, tamen versibus +2-10 fulcitur et eo, quod vs. 15/16 legitur +epainesai Artemidôron +Mênodotou "ton" iatron+. + + [Adnotatio 43: Coniecerit quispiam ex verbis Aristotelis Polit. + p. 1281b vs. 38 sqq., cum ibi legatur medicis rationem reddendam + fuisse, quotannis ita factum esse et locum ad medicos publicos + spectare. At totum exemplum fictum est, et medicus pro certae rei + perito aliquo adhibetur.] + +Sed multum etiam tempus uno loco commoratos esse medicos publicos ex +titulo comperis Anaxippi, medici publici pagi Coi +Aigêliôn+, quem +»jahrelang« civibus operas praebuisse R. Herzog denuntiat (nr. 5). Idem +Menocriti titulus inventus Carpathi demonstrat, in quo ita legis initio: ++epeidê [M]ê[nokr]itos Mêtrodôrou Samios "dedamosieu[kô]s etê huper ta +eikosi" ktl.+ (nr. 4). + +Etenim haec maxime fuit causa, cur novus medicus esset admovendus, +medicum publicum saepe non multo postquam consedit urbem iterum +reliquisse, ut novas regiones peteret. Nam multa honorum decreta, nisi +forte est pestilentia, in qua medicus de civibus sanatis bene meritus +est, hunc decessurum esse habebant ansam, ut decernerentur: Damiadae +(v. p. 52), Artemidori (ibid.), Metrodori veterinarii (nr. 10 vs. 11: +"+epainesai kta. "epi tai anastrophai--"+), Menophanti (nr. 9 vs. +14 sq.: +diaphulaxas tan te kata ton bion anastrophan ["ton panta"] +"kata tautas (tas) epidamias chronon"+, vs. 18: "[ape]r[ch]omenos ek tas +polios hamôn"+). Qua de causa fortasse etiam in decreto invento Elateae +(nr. 24) civitas et alii honores medico dati sunt; in quo versus primi +haud scio an sic restituendi sint: +epeidê Ask[lapiodôros] vel +hodotos+ +vel simile +.............. paragenomenos | en tan poli+n hamôn kai tan +anastrophan poiêsamen[os kalôs en tô chronô, hô elabe to ergon, kai +epime|loumenos pollas] ameras pleionas peri tôn kata to epitadeum[a +ergôn ktl.]+ (in quibus +[paragenomenos en tan poli]n+ suppl. Ditt.). +Quae si veri similia sunt, hic quoque medicus fuit publicus, id quod +etiam ex versibus 4 et 5 elucere videtur: +[ou lamban]ô(n) "para tas +polios" ta tô epitadeumati kathêkonta+ (i.e. mercedem) +[...... kai +pasan kakopathian pareschê|tai "poiêsas tan] endechomenan phrontida" tas +tôn en arrôstia eo[ntôn sôtêrias ktl.+ (+..... pe|poiêtai tan] endech. +phront.+ et +eo[ntôn sôtêrias+ suppl. Ditt.). + +Sed accidit, ut medicus non sua sponte aliquam urbem relinqueret, sed a +patria cogeretur. Itaque Coi, ut urbibus petentibus medicos mittebant, +hos quoque ex illis, si res postulabat, revocaverint. Quod Casii +fecerunt, qui medicum civem suum Olunte revocabant, hac in causa quidem +frustra: +"metapemptou de autou genomenou es oikon"+ (Casum, ut apparet +ex vss. 62 sqq.) +kai ontos peri to apotrachen, empeptôkotos hamin +kairou sklêrou kta. epeisames auton axiôsantes parameinai kai mê +katalipen hame en tô anankaiotatô[i] kairôi ktl.+ (nr. 21 vs. 3 sqq.). + +Romanis autem temporibus non ita medici urbem mutabant, sed saepe, ut +ita dicam, +dia biou+ instituebantur. Quod quidem non nisi medico +gymnasii confirmare possum, qui in titulo Attico inter magistratus ++dia biou+ exstat (IG. III 1202 Col. I vs. 38). Sed habemus Ephesi +archiatrum, qui +dia genous+ etiam institutus erat (nr. 65). Quarto +tum saeculo Romae saltem medici, cum publici facti sint, vitam in +hac conditione degere soliti esse videntur, quia, cum de archiatris +supplendis agitur, id quoque sumitur morte alicuius locum archiatri +vacuum esse factum (Cod. Theod. XIII, III, 8 et 9). Id igitur in +universo interest inter Graeca et Romana tempora his medicos publicos +saepe in totam vitam vel etiam +dia genous+ institutes esse, illis autem +munus in annum vel biennium iniunctum, saepe etiam continuatum esse, sed +raro medicos uno loco tantum tempus versatos esse quantum Menocritum +Brycunte. + + +§3. + +DE NUMERO MEDICORUM PUBLICORUM. + +Certos numeros medicorum, qui in aliqua urbe munere medico eodem tempore +fungebantur, afferre non possumus, nisi tempora Romana intuemur. Quot +enim archiatri quarto saeculo Romae fuerint, certe constat: Cod. Theod. +XIII, III, 8: _Exceptis Portus Xysti[44] virginumque Vestalium_ (quibus +igitur proprius archiater erat) _quot regiones urbis sunt totidem +constituantur archiatri._ Itaque cum quattuordecim regiones fuerint, +quattuordecim archiatri illo tempore Romae fuerunt. Quem numerum saeculo +tertio nondum tantum fuisse Lampridius narrat (A.S. c. 42), cum Severus +Alexander _usque ad sex_ medicis _annonas binas aut ternas_ concederet. +In urbibus autem Asiae Minoris saeculo p. Chr. altero licuisse quinque +vel septem vel decem medicos publicos prout urbes magnae erant +instituere iam supra testes citantes explanavimus (p. 43). + + [Adnotatio 44: i.e. athletorum in porticu Xysto. cf. Marquardt, + _Privatleben_ p. 756 cum adn. _2._] + +Saeculis Christum natum antecedentibus Athenis plures fuisse medicos +publicos consentaneum est. Quod testimonia certa affirmant, et tituli: ++epeidê patrion esti "tois iatrois, hosoi dêmosieuousin," thuein tôi +Asklêpiôi+ (nr. 3 vs. 9 sq.) et scriptores (Plato, Polit. 259a). At +certus numerus non indicatur. Sed in anaglypho marmoreo primae partis +saeculi quarti reperto in clivo meridionali arcis Athenarum anno 1876, +quod Proserpinam Cererem Aesculapium repraesentat quibus in altera parte +sex viri adorantes oppositi sunt, mihi quidem viri hi sex medici publici +esse videntur.[45] Nam inter nomina adscripta duo medicorum Atheniensium +sunt, Mnesithei scilicet et Dieuchis (cuius quidem filii Epeuches et +Diacritus nominantur). Qui medici ab Galeno (K. XI 795; XV 136) in +numero +palaiôn+ et +archaiôn+ habentur et saepe ab scriptoribus aliis +commemorantur (de Mnesitheo vid. Knaack, Hermes 1883, 148, Girard BCH. +II 89 et eundem de Dieuche). Cum autem Epeuches et Diacritus Dieuchis +medici filii sint, utrumque medicum fuisse verisimile est, ita ut tria +medicorum nomina legantur et inde colligi possit homines sex adorantes +omnes fuisse medicos. Quoniam medici sex una a populo honorati sunt +(quod coronae demonstrant, intra quas nomina quinque incisa sunt), ii +quasi collegium medicorum fuerunt. Collegium autem sex medicorum apte +medici publici sunt. Sed quaerendum est, qua de causa medici publici +coronis +thallou+ honorati sint et cur ea de causa anaglyphum illud non +Aesculapio soli, sed omnibus deis in Aesculapio aram habentibus (Cereri, +Proserpinae)[46] dono dederint. De Epidauriis, quae pars Eleusiniorum +esset et quibus Cereri et Proserpinae propter templa finitima et sacra +in idem tempus incidentia (cf. Rubensohn AM. XX 365) in Aesculapio etiam +immolaretur, medicos dedicantes meritos esse Udalricus Koehler olim +suspicatus est (l.l.), et fortasse res ita expedienda est medicos +publicos, cum maxima hominum turba tempore Eleusiniorum Magnorum et +Epidauriorum Athenas confluxisset, in aegris et vulneratis curandis +omne genus diligentiae adhibuisse et propterea laudatos esse, sicut +agoranomus quidam Parianus, qui inter cetera ad panegyrin Minervae +Iliadis +[pareschen iat]ron ton therapeusont[a tous asthe]nountas en +tê pan[êgyrei]+ (nr. 22 vs. 16 sqq.). + + [Adnotatio 45: Anaglyphum edidit U. Koehler, AM. II, 243 et tab. + XVIII; idem rectius interpretatus IG. II, 1449; cum multis aliis + anaglyphis ibidem repertis descripsit v. Duhn, Arch. Zeit. 1877, + 153, nr. 41; descripsit P. Girard, BCH. I, p. 163, nr. 32 et idem + primus donum ab medicis dedicatum esse agnovit BCH. II, 88, sed ipse + iterum an non recte coniectatum sit dubitavit _L'Asclépieion d' + Athènes_, p. 48, cum antea id probavisset Udalrico Koehler (IG. II, + 1449), Ernesto Curtius (_Stadtgesch._ 211), aliis. Sed coniecturam + eius tum etiam continuit A. Körte, AM. XVIII, 237{1}.] + + [Adnotatio 46: Deest autem Hygiea, quippe cui in eadem ara atque + Aesculapio et una cum »patre« immolaretur. In anaglypho alio autem + Atheniensi Aesculapius et Hygiea una cum Cerere adorantur: H. L. + Urlichs, Bonner Jahrb. LXXXVII p. 1 sqq., tab. I.] + +Quae utut se habent, si medici illi sex publici sunt, tamen anaglypho +hoc certo argumento uti non possumus, cum nesciamus an non omnes medici +publici honorati sint. Sed tantum fere numerum medicorum publicorum +Athenis saeculo quarto fuisse et urbem et tempus decet atque per se +sumendum est, si numeros medicorum aevo Romano institutorum spectamus. + +Ut Athenis ita Co complures medicos publicos eodem tempore conductos +fuisse titulo Xenotimi (nr. 7) perspicies. Qui medicus privatus ab Cois +laudatus et honoratus est, quod morbis gravissimis affectis civibus ipse +medicum se praebuit +"tôn iatrôn tôn [dam]os[ieuon]tôn en tai polei" +arrôstêsantôn [dia] tas [k]a[ko]pathias tas genomenas peri autous d[ia] +tên epimeleian an [e]poieu[nto] tôn kamno[ntôn]+ (nr. 7 vs. 7 sqq.). +Itaque nihil impedit ne sumamus in aliis quoque urbibus maioribus +medicos fuisse publicos complures. + +Minora autem oppida unum medicum publice conducebant. Brycunte, +Amphissae, Teni, Gythei medicum unum tantum fuisse ex toto titulorum +tenore pellucet (nr. 4, 9, 11, 12). Ac maxime fiebat, si unus omnino in +urbe erat medicus, ut hic unus publicus esset, cum medici alii in urbe +minima non considerent, ne minus quam par esset pecuniae caperent +timentes, sicut hodie etiam medici in oppidum minimum saepe non +proficiscuntur, nisi pecunia a communi adiuvantur. Olunte autem unum +et eum publicum fuisse medicum ex contextu verborum et ex eo apparere +videtur, quod Oluntii in summo erant timore, cum in eo esset, ut medicus +ille morbis saevientibus Oluntem relinqueret (nr. 21). Idem de +Gortyniorum medico sumendum est, quem per legatos Gortynii ipsi Co +arcessiverant: +epeidê presbeusantôn Gortuniôn pros hume huper iatrou +kai humôn philotimôs speusantôn kai aposteilantôn autois Hermian iatron +ktl.+ (nr. 18 vs. 2 sqq.). + +Itaque in oppidis quamvis parvis, nisi forte male administrata aut nimis +paupera erant, medici publici instituebantur. Sin autem in regione +maiore una tantum urbs erat, multi autem vici, in his quoque medici +publici erant. Mirum quidem est de pagis Atticis nullum testimonium +exstare. Sed de pagis Coi insulae magnae, quae synoecismo in novam urbem +Coum anno 366 peracto unam iam urbem habebat, res accuratius demonstrari +potest. Nam repperit in Coorum Aesculapio R. Herzog titulos medicorum +pagi alicuius saeculo III. a. Chr. exaratos: medici ignoti ab ignoto +pago conducti (nr. 6), Anaxippi medici publici, qui in pago +Aigêliôn+ +per multos annos aegrotos curavit (nr. 5). Iam vero in titulo Coo aevi +Romani, qui Isidorum medicum publicum corona aurea honorabant, sunt +toi +katoikeuntes en tôi damôi tôn Halentiôn kai to[i] enektêmenoi kai toi +geôrgeunte[s] en Halenti kai Pelêi tôn te poleitan kai Rhômaiôn kai +metoikôn+ (nr. 13 vs. 4 sqq.). + +In Aegypto autem, ubi plurimi erant vici et omnia plena medicis iam +Herodoti temporibus fuerant (Her. II 84), res erat similis. Exemplum +unum afferi etiam potest, aevi quidem Romani demum: in papyro +Berolinensi (BGU 647, cf. p. 24) legitur: +Gaios Menêkios Oualerianos +echôn iatreion epi kômên Karanidi+ vel melius (vs. 21) +echôn to +iatreion "en kômê" Karanidi+, sita in +Arsinoïtou Hêrakleidou meridi+ +(vs. 2). + + +§4. + +DE MUNERE ATQUE OFFICIO MEDICORUM PUBLICORUM. + +Nunc alia atque graviora disceptanda sunt. +Hoi dêmosia cheirotonoumenoi +iatroi kai dêmosioi proika etherapeuon+: haec verba scholiasta ad +Acharnensium Aristophanis versum 1030 adnotavit. Gratis igitur medici +publici aegrotos curare debebant, et ii, ut videtur, omnes cives, +quicumque volebant, et peregrinos et qui in itinere urbem visitantes +auxilium ab illis petebant. Ita apud Aegyptios veteres fuisse tradit +Diodorus (I 82). Graeci quoque et pauperes et divites medicum publicum +consultabant. Namque in Acharnensibus agricola ille pauper ad Pittalum +mittitur, sed etiam Lamachus miles superbissimus Pittalo se committit +(vs. 1222). Sed haec ficta esse possunt, tamen tituli idem demonstrant. +In titulo enim Gytheato de medico certe publico mercedem a re publica +accipiente sic legis: +spoudas kai philo[storgias ou]then elleipôn eis +to pasin isos einai ka[i penêsi kai] plousiois kai doulois kai +eleutherois [kai xenois]+ (nr. 12 vs. 18 sqq.). His quidem verbis opus +non fuit, si medicus ab divitibus, si dare volebant, mercedem propriam +accipere vetitus esset, tamen etiam demonstrare videntur omnibus a re +publica medicum publicum promptum lege esse praebitum. Athenis metoecos +etiam medico publico usos esse titulus Euenoris, si publici est, +demonstrat: +kai [chrêsimon heauton pa]reschêken kata tên tech[nên tois +deomenois] tôm politôn kai tôn al[lôn tôn oikountôn e]n têi polei+ (nr. +16 vs. 5 sqq.). Saepe autem publici longius etiam in aliis curandis +progressi sunt et aegrotos etiam extra urbem habitantes visitabant +(Brycunte, nr. 4 vs. 15 sqq.) vel advenas aegrotos comiter ac humane +sanabant (nr. 18, 29). + +Ut tradit Herodotus (III 131), Democedes Aeginae munus publicum suscepit ++askeuês per eôn [kai echôn ouden] tôn hosa peri tên technên esti +ergalêia+ (St.). Medicus igitur publicus aetate superiore quibus ad +artem exercendam opus erat sibi ipse praestitisse videtur. Itaque ipse +etiam medicinam (+to iatreion+ vel +ergastêrion+) sibi instruxit. Fuit +autem to +to iatreion+[47] habitatio medici, cuius unum aut complura +membra arti factitandae destinata et reservata erant (cf. Littré V 25 +sq.). Aetate inferiore proprium adeo aedificium instruebatur, sicut ++ergastêria+ Tyranni Magnetis medici instructa in vico Cadyia (nr. 40 +vs. 21 sqq.): +dedosthai de autô ateleian pantôn <de> tôn telôn hôn +kateskeuake ergastêriôn epi tês chôras ês kômê Kaduiê+ (cf. Pollux IV +177: +kai to ergastêrion iatreion+). Quam in medici officinam aegroti si +poterant veniebant, ut medicum consulerent, hic tractabantur, cum omnia +adessent instrumenta, hic ab medico remedia parata accipiebant +(cf. Plato Leg. I 646c: +tous eis ta iatreia autous badizontas +"epi pharmakoposian" ktl.+). Sed qui affecti erant morbis tam gravibus, +ut ire non possent, in medicina remanebant, donec refecti sunt, ita ut ++to iatreion+--fortasse inde a quarto vel tertio a. Chr. saeculo--esset +etiam +nosokomeion+. Quod inter alia declarare videtur Plaut. Men. V 5 +vs. 43 sqq.; ubi dicit medicus: _ad me face uti deferatur_ (sc. +aegrotus.--vs. 45), _elleborum potabis faxo aliquos viginti dies_ (vs. +47), _imo ego ibo domum, ut parentur quibus paratis opus est_.[48] Sed +quae in medicina facienda erant, medicus non solus exsequebatur, sed +discipuli atque medici servi adiuvabant eorumque optimi negotia eius +procurabant, cum domum visitatu aegrotos reliquisset. De discipulis +autem testimonium legitur apud Aeschin. in Timarch. §40: +houtos gar +prôtos pantôn men, epeidê apêllagê ek paidôn, ekathêto en Peiraiei epi +tou Euthudikou iatreiou, prophasei men tês technês mathêtês.+ [49] + + [Adnotatio 47: De medicina non ut est sed ut esse debet Hippocrates + ipse, ut videtur (cf. R. Fuchs ap. Neuburger-Pagel, _Handb. d. + Gesch. d. Med._ I, p. 231), descriptiones reliquit, quas in scholis + habuerat pro fundamento: +kat' iêtreion+ vel +peri tôn kat' + iêtreion+ Littré III, p. 272 sqq. Ad quas ut adumbratas tantum ab + auctore Galenus perlongum commentarium scripsit, K. XVIII, 2, p. 629 + sqq., et aliud quod non exstat Asclepiades (Erot. 116, 11; Gal. + XVIII, 2, 660, 666).] + + [Adnotatio 48: Alios autem locos protulit Vercoutre l.l., p. 232 + (332) sqq., qui quam improbabiles sint demonstrat A. Dechambre l.l., + p. 53.] + + [Adnotatio 49: Citat hunc locum Becker, Charikles (ed. Göll) III, + p. 62, qui composuit ibi locos de medicorum discipulis et servis. + De quibus nunc nobis agendum non est, si recte existimamus nihil + aut paene nihil interesse inter medicos publicos et privatos, si + discipuli erudiendi aut servi adiuvantes spectantur. Sed videas + A. Vercoutre l.l., p. 309 sqq., quae quamvis nobis non probentur + disserere longum est.] + +Sed si medicos publicos spectamus--de medicina in universum quaerere +nunc non licet, quamvis multa nondum aperta sint--medicina Pittali in +Acharnensibus commemoratur, in quam aegroti eunt, Lamachus vulneratus +transportatur. Alii etiam testes adhibendi sunt, sed multis saeculis +inferiores. Nam quae in inscriptione Cea valde mutilata III. a. Chr. +saec. H. Schoene supplevit: +tên [de megistên ôphe]|leian tês +therapeias tês k[ata to iatreion proika] | poiêsamenos philotimôs, +hô[ste pleistois aition ei|n]ai meta tôn theôn tês oikad[e epanodou]+ +(nr. 19 vs. 20 sqq.), cum res incertissimae sint, nec probare nec +reprobare nunc audemus.[50] Sed Galenus in commentario ad scriptum +Hippocratis +kat' iêtreion+, cum de duplici luce et natura et arte +effecta ab Hippocrate explicata verba faciat, haec addit: +to men+ +(sc. +phôs+) +oun koinon estin, hô pantes anthrôpoi chrômetha, malista +men en hupaithrô, deuteron de en "oikois megalois" thuras megalas +phôtos plêreis echousin, "hoioi kai nun kata pollas tôn poleôn didontai +iômenois tois iatrois", hous parônumôs autôn "iatreia" prosagoreuousi+. +Ergo saeculis p. Chr. n. +iatreia+, aedificia magna, publice +instruebantur et medicis profecto publicis praestabantur. Et certae +medicinae monstrari possunt: +ergastêria+ Tyranni Magnetis medici (p. +58), +to iatreion+, quod in Aegypto habebat C. Minicius (p. 24, 57).[51] +Magna igitur valetudinaria publica aevo demum Romano certis testimoniis +adstruuntur. Quo tempore officinae sacrae Aesculapii quoque +iatreia+ +nominari poterant, quo nomine Aristides utebatur. Sed nullo modo probari +potest, quod contendit R. Herzog (l.l. p. 204 et 206) longius quam par +est quae a Vercutrio[52] ficta sunt secutus fuisse Hippocratis iam +aetate in insula Co magnam medicinam publicam et aliam sacram, quas ille +vir doctus +to dêmosion iatreion+ et +to hieron iatreion+ vocat. + + [Adnotatio 50: Id unum obiter adnotemus +proika+ in versu 21 potius + delendum esse, cum +philotimôs+ iam legatur et +proika+ in toto illo + contextu minus aptum sit et cum, si adest +proika+, litterae 40 sint + in versu 21, 30 autem et 34 litterae tantum sint in versibus 27 et + 28 recte totis expletis.] + + [Adnotatio 51: In insula quadam Hecatonnesorum, quae hodie + _Daskalió_ vocatur, longa moles marmorea (1,81 m. l., 0,37 + m. alt.) inventa est, in qua editor legit +ICHI IATROI TÔN PATHÔN + PRESBEUSATE+ (AM. XXV, 1900, 119). Verba +iatroi tôn pathôn + presbeusate+ ad trimetrum iambicum pertinere U. de Wilamowitz + animadverterat. Nuper titulum cum aliis, qui omnes in epistylii + fragmentis nunc in oppido _Aiwaly_ conservatis leguntur, ita edidit + Th. Wiegand (AM. XXIX (1904) p. 259): +Ch(rêsto)u iatroi tôn pathôn + presbeusate [huper hêmôn]+ (sed +huper hêmôn+ vix supplenda sunt, + cf. supra). Sumit Th. Wiegand lapides esse monasterii, cuius patroni + Cosmas et Damianus medici essent. Fortasse autem nosocomium erat, ut + multa tum cbristiani instituerant (cf. p. 61). Certe in inonasterium + Cosmae et Damiani aegroti migrabant.] + + [Adnotatio 52: Qui l.l. p. 237 coniecit in unoquoque oppido inde a + temporibus Charondae medicinam fuisse sustentam a re publica et + quibusvis rebus instructam: _en un mot, chaque ville possédait un + iatrium public, pourvu non seulement de medicaments, mais encore + d'instruments, de lits, de meubles etc. et d'un personnel esclave + pour les besoins du service; le médecin public, une fois élu, + s'installait dans cet iatrium; son successeur en prenait possession + de même, et par là tout s'explique, tout se comprend sans la moindre + difficulté._ Quae nullo modo nobis probantur, cum nihil afferatur + quo nitamur cumque quae alia Hippocratis temporibus fuerint, alia + Galeni confundantur. Sed medicamenta a re publica medicis publicis + tradita esse ex intolerabili Rangabis coniectura sumpsit non solum + Vercoutre, sed multi alii (Becker l.l., p, 57; Wescher, Rev. arch. + 1863, VIII, 481) et novissimi etiam (R. Fuchs apud Neuburger et + Pagel, _Handb. d. Gesch. d. Med._ I, 181: S. Reinach l.l., p. 1692, + cf. 1698). Ille enim in titulo Euenoris, qui nunc IG. II 187 + legitur, in versu 8 sqq. coniecerat (Ant. Hell. II, 35): +kai nun + ep[i t|ôn pharmakôn hairethe]is tên paraskeuên tal[a]|nton + anêlôsen--+ Sed Graeca non sunt, et in extremis versibus 8 et 9 + littera una excedit, id quod pacto nullo tolerari potest, cum + titulus accurate +stoichêdon+ incisus sit. U. Koehler sic partem + maiorem lacunarum restituit: +kai nun epi|[dedôke......... e]is tên + paraskeuên tal|[anton arguriou]--+ In quibus perfectum +epidedôke+ + rectum videtur, cum perfecta +apodedeiktai, pareschêken+ antecedant, + atque alia etiam probabilia sunt. Neque tamen mihi contigit, ut quae + superest lacuna novem ipsarum litterarum explerem.] + +Cum saeculis p. Chr. tertio et quarto iatria vetera dilabi coepta +essent, ab christianis mox recreata sunt (cf. Vercoutre l.l. p. 360), +cum praesertim haec per saecula christiani in corporibus hominum +sanandis cum paganis maxime concertarent (cf. Harnack, _Medizinisches +aus d. ält. Kirchengesch._ p. 89 sqq.; idem, _Die Mission und +Ausbreitung des Christentums in den ersten drei Jahrh._ p. 79 sqq.). +Itaque ut initio Jesum Christum ipsum instituebant pro Aesculapio +corporum etiam verum medicum (v. Harnack l.l. c.c.), tum autem Cosmam +et Damianum medicos illos, qui eodem fere modo atque Aesculapius aegros +in aedibus sacris incubantes sanabant (cf. Deubner, _de incubatione_ +p. 68 sqq., p. 75), ita etiam medicinas veterum nosocomiis propriis +compensabant. His in nosocomiis medici publice instituisse videntur. +Nam exstat titulus Christianus in Galatia inventus, in quo legitur: ++Thesis Theodôrou "iêtrou" xanth[o]u(?) "tou nosok[omei]ou" ktl.+ (CIG. +9256). + +Medici publici autem saepe ab magistratibus aut iudicibus, si viro artis +medicinae perito opus erat, de arbitrio suo interrogati sint et causae +multae medicis publicis advocatis disceptate sint.[53] Vero certa +monumenta aevi demum Romani exstant: OP. I 51 (a. 173), OP. I 52 +(a. 325), BGU. 647 (a. 130). Quae monumenta supra iam commemorata (p. 23 +sq.) relationes sunt medicorum publicorum inspexisse se homines +vulneratos vel corpora eorum, qui ipsi necem sibi consciverant (OP. +I 51). In papyro Oxyrh. I 51 medicus ipse renuntiat (vs. 6 sqq.): ++epetratomên hupo sou (Klaudianou stratêgou) dia Hêrakleidou hupêretou, +ephidein sôma nekron apêrtêmenon Hierakos kai prosphonêsai soi hên ean +katalabômai peri auto diathesin+, et tum quid viderit ita tantum refert +(vs. 15): +heuron auto apêrtêmenon brochô; dio prosphônô+. In secunda +papyro (OP. 152) pater quidam filiam violatam esse domo dilapsa questus +est et postulasse videtur, ut noxia ab domino domus compensaretur. Quam +ob rem medici duo ab curatore (+logistê+) causam quaerente vulnera +inspectum missi sunt. Qui renuntiant (vs. 14 sqq.): +paragenomenoi +{e.}{p.}{i.} tên toutou oikian {e.}[i]damen tên paida echousan kata tôn +eischiôn amuchas+ (leviora pellis vulnera)[54] +meta periômatôn[54] ka[i +t]ou dexiou gonatiou traumatos+. Postremum in papyro tertia (BGU. 647) +C. Minicius initio et in fine iusiurandum per vitam (+tuchên+) Traiani +iurat verum se retulisse +tê pemptaia hêmera tou peplêchth(ai) ton +Musthariôna traumarapeukenai+ (+tetraumatotherapeukenai+ vel similia: +Wilcken) +huper ton aristeron krotaphon tês kephalês trauma kateagma epi +bathous, en hô heuron mikra kateagmata lithôn+ (vs. 10 sqq., vs. 22 +sqq.). Quae papyri forte conservatae in clara luce reponunt fuisse +medicorum publicorum facere arbitrium, si ab magistratibus admonebantur. + + [Adnotatio 53: cf. Plato Leg. XI, 916: +diadikazesthô de en tisi tôn + iatrôn, hous an koinê probalomenoi helôntai+. Sed non sunt publici, + cum Plato nullo loco in Legibus praescripserit, ut medici publici a + re publica instituerentur.] + + [Adnotatio 54: Falso verbum +periômata+ editores interpretati sunt, + falso Herwerden _Lex. suppl._ s.v. +periôma+. Adnotat U. de + Wilamowitz +periôma+ Aegyptiace esse pro +peliôma+ (GGA. 1898, + 680{4}). Sunt igitur +periômata+ livores, partes pellis, quae livore + sffusae sunt.] + +Supra medicos privatos fuisse publicos non puto. Neque ullo verbo in +testimoniis, quae exstant de medicis publicis, talia commemorantur, sed +omnia consentiunt medicos publicos privatos eo praecessisse, quod +tamquam optimi a re publica electi et pecunia conducti res medicas +mandatas a re publica, quippe a qua solverentur, exsequebantur. Sed +tradit Galenus Andromacho archiatro, Neronis medico, negotium esse +datum, ut imperaret medicis: +to goun archein hêmôn dia tên en toutois +(ou monon tê peira tôn ergôn alla kai tois logois) huperochên hupo tôn +kat' ekeinon kairon basileôn hên pepisteumenos+ (K. XIV 2, 211). Haec +an non ad omnes medicos Romae considentes referanda sint (ut sumit +Friedlaender, SG. I{6} 338), valde dubito. Sed ita ea mihi explicari +posse videntur Andromachum medicis multis aulae imperatoriae praefuisse, +non servis solum, quibus praeterea proprius erat dominus, sed medicis +etiam aliis domus Augustae, qui multi illo tempore fuerunt. Cum Galenus +autem +archein "hêmôn"+ dicat, ipsum se medicum imperatorium fuisse +indicat, ut aliunde constat. Quare Andromachus non »medicus Augusti«, +sed fere »praefectus medicorum« fuisse videtur. Quae utut se habent, +negandum est aut Romae saeculo I. et II. quosvis medicos aut in urbibus +Graecis saeculo II. et III. archiatros ullam in medicos privates +potestatem habuisse. Collegio autem archiatrorum ipsorum in extrema +antiquitate unus ex eis praepositus erat, qui vocabatur »comes +archiatrorum« (cf. Cassiod. var. l. 6, 19.--Meibomius, _Comment. in +Cassiodori formula archiatr._ Helmstaedt. 1668). Sed collegium +archiatrorum quattuordecim ipsum illis etiam temporibus medicis +reliquis, ita ut veram potestatem in eos haberet, praefectus non erat. +Nam altum est silentium in libris iuris Romani.[55] + + [Adnotatio 55: Quare Perrot vel qui scripsit brevia atque optima + illa de archiatris (_Exploration de la Galatie et la Bithynie_ I, + 50), haec tamen ex inanibus finxisse videtur, cum scribit: _L'ordo + archiatrorum exerçait une surveillance légale sur les autres + médecins, et ceux-ci étaient forces de lui rendre compte de leur + pratique et d'accepter son contrôle; c'était lui aussi, qui devait + distribuer l'instruction professionelle aux jeunes gens qui se + destinaient à la médecine et qui tenait sans doute ces scholae + medicorum_ (citat Orelli 4226 [sic], ubi autem _tabularium scholae + medicorum_ Ligorius interpolatus est: CIL. VI, 988*).] + + +§5. + +DE MEDICIS AD CERTAM CAUSAM A RE PUBLICA ET DE MEDICIS A COLLEGIIS +CONDUCTIS. + +Teneamus esse inter titulos medicorum publicorum veterinarii etiam +publici (nr. 10). In terra propter equos famosa, Lamiae, +hippôn iatros+ +ille altero a. Chr. saeculo publice conduc-tus est.[56] Ad bella etiam +medicos proprios a Graecis conductos esse et ex titulo Idaliensi +apparuit (cf. p. 18) et ex testibus nonnullis aliis intelligitur, [57] +quamquam saepe etiam medicis publicis, si in urbe instituti erant, bello +exorto milites, quippe qui cives essent, curandi erant (cf. tit. 18; +Xen. rep. Lac. 13, 7). + + [Adnotatio 56: Alii in inscriptionibus et papyris etiam exstant + +hippiatroi+, sed omnes aevi Romani: CIG. 1953 (= Lebas II, 1321, + Dii in Macedonia: +Oualerianos hippoïatros huos hippoïatrou+); + J. H. Mordtmann, AM. XVIII (1893), 417, nr. 4 (Edessae, sed infimae + aetatis, titulus christianus: +Iordanos Ippoïatros+); Eph. arch. + 1841, nr. 602, K. Keil, Philologus XVI (1860), p. 10 (Deli: + +Eutuchos Kaisaros hippoïatros+); CIG. 5117 (in porta templi Isidis + et Sarapidis in finibus imperii Romani ad Nubiam versis: +G[a]ios + Auphidios [hi]ppôïatros+); etiam CIG. 4716d{57} (in valle _Foaekhir_ + in Aegypto) mihi legendum esse videtur: +to proskunêma Longinou + hippeos kai tou hipp[o]iat[rou]+ (Franz: +IPP.IAT... tou hipp(ikou) + iat[rou]+: _intellige_ +iatrou tou hippikou+ _medicus alae + equitum_); Oxyrh. Pap. I, 92 (a. p. Chr. n. 335(?), +Amesustô + hippoïatrô+). Inest etiam in Anthol. Planud. 271 +adespoton eis + Sôsandron hippoïatron+, qui cum Hippocrate comparatur.] + + [Adnotatio 57: v. Xen. Iust. Cyr. I, 6, 15: +hoi stratêgoi tôn + stratiôtôn heneken iatrous exagousin+. cf. Anab. III, 4, 30: + +iatrous katestêsan oktô+, non veros autem medicos, sed qui idonei + videbantur e militibus. Coi navibus longis etiam singulis, si + solvebantur, medicum addebant. Quod demonstratur titulo Byzantii + invento (Jahresh. des oesterr. Inst. I, 31 et Beibl. p. 92) in quo + inter praepositos navis ultimo loco legitur +iatros.......gos + Theugeno[u]+.] + +Nonnumquam ad dies festos et ludos medici conducebantur, ut e +spectatorum coetu si quis aegrotaret statim et gratis curarent. Quod +testatur inscriptio Iliensis supra iam laudata (nr. 22--cf. p. 56), in +qua dicitur agoranomum quendam per dies festos Athenae Iliadis medicum +praebuisse, qui aegrotantes sanaret. Similiter interpretandus est +Olympiae titulus (_Inschr. v. Olymp._ 62). Qua in inscriptione, quae +inter annos 36 et 24 a. Chr. cadit, omnes enarrantur, qui munus aliquod +in statis sacrificiis a re publica Eleorum Olympiae factis exercebant +(cf. _Inschr. v. Olymp._ 138). Sed una cum eis, qui sacris ipsis +operabantur, sacrificibus, haruspicibus, tibicini, multis aliis, +nominantur, qui in sacrificando ipso operam non consumebant: ++grammateus, architektôn, iatros+ (+Sôtiôn Sôtiônos+ vs. 13). +Architectus autem est publicorum illorum, qui multis locis et maxime +apud templa magna instituebantur, ut aedificia sarta et tecta +conservarent, et quorum non pauci in inscriptionibus extant +(v. Lebas-Foucart 194a, comm. ad vs. 17; Th. Homolle BCH. XIV, 477). +Item medicus videtur publicus fuisse, qui peregrinorum causa ad dies +festos confluentium versatus est Olympiae. Qui officiales rei publicae +Eleorum, quamquam aliis de causis Olympiae essent, tamen collegio illo +sacrificum publico adscribebantur. Quod quidem non semper ita fuit, quia +in omnibus aliis huiusmodi catalogis medicum et architectum non invenis. + +Sed a collegiis ipsis etiam medici conducebantur vel instituebantur, +a gymnasiis, gerusiis, magnis privatorum sodaliciis. In gymnasiis +praeter iatroliptas, paedotribas, gymnastas, quos medicinae studuisse +Hippocrates tradit (cf. Krause, _Gymn. u. Agonistik der Hellenen_ p. 218 +sqq.), Romanis temporibus medicos veros etiam fuisse tituli docent. In +catalogo Tegeatico anni p. Chr. 168 vel 171 post gymnasiarchum, +hypogymnasiarchum, archephebum nomina epheborum enumerantur et tum +cetera gymnasii officia: +elaiotethês, grammateus, "iatros" (Epiktêtos +Alexandrou), koureus, paidotribês, kaminiôn, spadeikophoros+ (V. Bérard, +BCH. XVII, 20). Duo gymnasii medici in titulis Spartanis aevi Romani +CIG. 1275 et 1279 extare videntur (cf. Boeckh l.l.), quamquam non satis +constat titulos ad gymnasia pertinere. Athenis autem iatroliptae, +paedotribae, gymnastae aevo Romano esse non desinunt, tamen tertio p. +Chr. saeculo in epheborum Atticorum catalogis (annorum 230-260 p. Chr.) +inter alios gymnasii magistratus veri quoque medici nominantur: IG. III +1193 col. I vs. 32: +[iat]ros: Artemeisios+. IG. III 1199 col. I vs. 36: ++iatros | Aur. Artemeisios+. IG. III 1202 col. I inter multos alios +magistratus +dia biou+ vs. 38: +iatros: Hermog[e]nês+. (cf. Grasberger, +_Erz u. Unterr._ III, 477. A. Dumont, _Essai sur l'ephébie attique_ I, +199). + +Medici publici aevo Romano gymnasiis veterum quoque virorum defuisse +non videntur. Ad hanc rem quod certe pertinet exemplum, proferri quidem +non potest. Sed ipsae gerusiae [58] habebant medicos publicos, ut +inscriptiones demonstrant. Qui quidem medici aliqua tantum ex parte +publici erant, eo usque enim, ut a collegiis ipsis mercedem muneris +acciperent et singulos collegii socios gratuito curarent. Praeterea +privatim eos artem suam exercere potuisse consentaneum est. Invenitur +autem gerusiae ipsius medicus in catalogo sacrificulorum, qui est in +_Inschr. v. Magnesia_ 119 vs. 19: +M. Aur. Hermês "iatros gerousias"+, +cum multis aliis Aureliis, unde tempus tituli sumas. Alius extare +videtur in titulo in urbe Phrygiae Sebaste reperto (P. Paris, BCH. VII +452 II), in quo +h[o]i {e.}iselthontes [e]is tên gerousian+ inde ab +anno p. Chr. 99 inscripti sunt. Inter quos col. I vs. 12 +Theogenês +Theogenous iatros+ nominatur et nomine officii apposito ab omnibus aliis +distinguitur.[59] + + [Adnotatio 58: Gerusias, quae in omnibus fere Asiae Minoris urbibus + aevo Romano erant, publicas esse institutiones, sed in rebus + publicis gerendis et administrandis nullam fere habere potestatem + contra Waddingtonem (Lebas III ad inscr. 53) et Mommsenum (RG. V 326 + adn.), qui privata ea esse sodalicia volebant, nuno viri docti + consentiunt: J. Lévy, _Études sur la vie municipale de l'Asie + Mineure_ REG. VIII (1895), 231 sqq. cf. Hicks, Inscr. in the Brit. + Mus. III, 74 (_The Ephesian Gerusia_); Benndorf und Niemann, _Reisen + in Lykien and Karien_ I, 72. Inter medicorum etiam titulos unus est, + quo gerusiam institutionem publicam fuisse demonstratur (nr. 42): + +Rhodiapoleitôn "hê boulê kai ho dêmos kai hê gerousia eteimêsan" + -- -- -- Hêrakleiton Hêrakleitou Oreiou+.] + + [Adnotatio 59: Cyro archiatro filio Apollonii "gerusia" + Lampsacenorum statuam erigendam curavit (nr. 70), quia praeter multa + alia beneficia gerusiae oleum in gymnasio praebuerat (+aleipsanta + lamprôs kai poludapanôs kai asunkritôs+, cf. Boeckh ad CIG. 3643) et + mille donaverat Atticas. Sed nullo verbo dicitur Cyrum medicum + gerusiae illius fuisse.] + +Qui saeculo quarto apud Romanos ipsos inveniuntur archiatri _portus +Xysti_ et archiatri _Vestalium_ (cf. p. 54), illos gymnasiorum et +gerusiarum medicos excipiunt. Quamquam saeculo iam p. Chr. I. Romae +medici quasi collegiorum fuisse videntur, quoniam extat titulus ibi +repertus: _Ti. Claudius Aug. l. Hymenaeus medicus a bibliothecis_ eqs. +(CIL. VI 8907). Sed libertus est et medicus in domo patroni +collibertorum et servorum quasi collegio additus. + +Sin autem medici publici urbium sunt, pagorum, vicorum, si medici ad +bella, ad dies festos instituebantur, si exstant medici conducti ab +gymnasiis et gerusiis, nihil obstat, quin etiam a collegiis vere +privatis, si satis magna erant, medici proprii conducerentur. Quid enim +multum interest inter medicum quem constituebant +toi katoikeuntes en +tôi damôi tôn Halentiôn kai toi enektêmenoi kai toi geôrgeuntes en +Halenti kai Pelêi tôn te poleitan kai Rhômaiôn kai metoikôn+ (cf. p. +57), et medicum a magno collegio private conductum? Talem demonstrare +videtur titulus CIG. II add. 2339b, Teni inventus, aevi Romani. Quo in +titulo praesides sodalicii nautarum[60] quod +sumbiôsis+ vocabatur, +enarrantur; inter quos praeter nauarchum eponymum, scribam, hierodulum +medicus quoque fuit (+iatrou Hierakos+ vs. 7.--cf. Ziebarth, _Griech. +Vereinswesen_, p. 16 et 206 sq.). Alium collegii medicum agnoscendum +esse in titulo IG. IV 365 (Kaibel, EG. 885) Corinthi reperto voluit +L. Liebenam (_Röm. Vereinswesen_, p. 123), qui +thêreutoras andras+, qui +medico cuidam statua gratiam referentes ibi extant, collegium venatorum +fuisse existimabat. Sed sunt venatores amphitheatri Corinthii, quos +firmum collegium habuisse opus non est. Medicus autem circensis fuisse +videtur. + + [Adnotatio 60: Quod titulo eponymi demonstratur: +epi nauarchou + Apollônidou tou Angelou Prôtiônos+. Nam cum magistratum eponymum + rei publicae Teniorum nauarchum nominatum esse nullo testimonio + affirmetur (sunt autem +archontes+ CJG. 2329, vs. 27; 2332, 14; + +archôn+ 2338, 1; +archôn epônumos+ 2339, 1; +stratêgoi+ 2330, 16), + nihil impedit, quominus nauarchus ille ad sodalicium ipsum + referalur. Vocabantur autem interdum sodalicia negotiatorum vel + fabrorum +sumbiôseis+, de qua re conferas Ziebarth, _Griech. + Vereinswesen_, p. 102, ubi citatur CJG. 3639: +hê sumbiôsis tôn + chalkeôn+.] + + +§6. + +DE MERCEDE ET PRAEMIIS MEDICORUM PUBLICORUM. + +Quaerentibus, quantam mercedem medici public! acceperint, prima se +offerunt Herodoti verba de Democede (III 131): +kai min deuterô eteï +"talantou" Aiginêtai dêmosia "misthountai", tritô de eteï Athênaioi +"hekaton mneôn", tetartô de etei Polukratês "duôn talantôn"+. Quae +summae, etiamsi saepe a viris doctis in dubium vocatae sunt (cf. +praecipue adn. Valckenarii ap. Herod, ed. Gaisford III p. 277), tamen +mihi ab omni veri similitudine abhorrere non videntur. Etenim tempora +remotiora sunt, quibus non tot medici quot saeculo IV. vel insequentibus +novam aegris promittebant valetudinem; medicus ille celeber autem est et +artis peritissimus (+hupereballeto tous allous iêtrous+ c. 131), quem +Aeginetae, quamvis nulla artis instrumenta secum ferret, conducebant et +mercedem tam insolitam reddebant, ut Herodotus, quantam dedissent, sibi +adnotandum esse putaret. Vero quas pecuniae summas Athenienses et +Polycrates Democedi expendebant, eae in tantam altitudinem propterea +sunt expressae, quod alter alterum licendo superare studebat. + +Et tantas pecunias illis temporibus medicis interdum praebitas esse +certo testimonio alio affirmatur. Ex Onasili enim inscriptione Cypria +(cf. p. 18), quae praemia illi et fratribus data sint, cum verbis ipsis +pactionis tum factae dici potest, si quae in tabula exstant recte sunt +lecta. Legunt autem viri doctissimi constituisse regem urbemque +Idaliorum Onasilo una cum fratribus +a(n)ti tô misthôn ka a(n)ti ta +huchêrôn+ (i.e. +epicheirou+) unum talentum argenti aut si mallent +agrum quendam cum plantis et fructibus, ut ipsi et posteri semper eum +haberent; Onasilo autem soli illi addiderunt quattuor secures argenteas +et duo didrachma Idalia aut agrum hortumque huic pecuniae pares (vs. 23 +sqq.: +ê ke sis Onasilon ê tôs paidas tôs Onasilôn ex tai zai taide i +ex tôi kapôi tôide exoruxê, ide, ho exoruxê peisei Onasilôi ê tois paisi +ton arguron to(n)de; argurôn pe(lekewas) d' pe(lekewas) b' di(dralma) +Ê(dalia).+). Sed Onasilus et fratres agros et hortos pecuniae +antetulerunt, ut ex appendice inscriptioni posterius addita apparet (vs. +29-31). Hi autem valebant unum talentum, eandem igitur summam, quae +Democedi ab Aeginetis praebita est, si modo talentum idem est. Duo autem +didrachma Idalia et quattuor secures argenteae, pro quibus praeterea +Onasilus solus agrum et hortum accepit, e tribus duas fere partes +talenti valebant.[61] Quae omnes mercedes non totum in annum, sed in +tempus obsessionis, quae quam longa fuerit non constat, constitutae +erant, et perspicuum est eas modum usitatum mercedis valde excessisse. +Nam res insolita et insueta erat, cum urbs in summo periculo fuerit, +atque medico illo fratribusque summi labores obeundi erant, alii autem +medici cogi non potuerant. + + [Adnotatio 61: De didrachmis argenteis vid. supra p. 18{15}. Secures + argenteae pars talenti et ea Cypri decem minae fuisse videntur: + Hesych. s.v. +pelekus; axinê distomos. ê "stathmion examniaion" + archaion; "hoi de dekamniaion"+. idem s.v. +hêmipelekon; trimnaion + ê tetramnaion ê pentamnoun. "to gar dekamnoun peleku kaleitai para + Paphiois"+. Eustath. 1878, 57: +dêloi gar hê lexis homônumias logô + kata tous palaious kai "stathmon en Krêtê examnoun ê dekamnoun"+. + cf. _A catalogue of the greek coins in the Brit. Mus., Cyprus_ + (G. Fr. Hill) p. XXII.] + +Quanta merces medicis publicis vulgo soluta sit, his non docemur. Neque +alios certos testes habemus, cum libri immemores eorum, quae vulgo in +urbibus antiquis instituta erant, nihil tradant, monumenta autem, +inscriptiones, papyri, quae magis ad usum consuetudinemque cotidianam +pertinent atque accuratiora interdum tradunt, nunc etiam satis non +exstent. Sunt quidem, quae summam pecuniae referant, quae medico private +est data in re certa atque definita.[62] Sed ex his nullo modo, si mere +opinari nolis, merces annua medicorum publicorum colligenda est. + + [Adnotatio 62: v. Papyr. Londin. 131r. col. 8, vs. 179; Tebtunis + Pap. 112 passim; Amherst Pap. 128 v., vs. 120. cf. fragm. Cratetis + ap. Diog. Laert. VI, 5, 86; Vercoutre l.l. p. 242 sqq.; Becker l.l. + p. 57 sqq.] + +At res fortasse apertior fit, si meminimus Teios paedotribis mercedem +annuam 500 drachmarum dedisse, grammaticis 600, 550, 500, citharistae +700 drachmarum (v. Ditt.{2} 523a, vs. 10 sqq.). Architecti autem templi +Apollinis Delii 720 drachmas accipere soliti esse videntur (v. Th. +Homolle BCH. XIV (1890), 478). Nam haec summa vel partes eius saepius +in rationibus templi illius leguntur, e.c. BCH. XIV 396 (I vs. 82): ++--kai tade alla edôkamen; Architektoni misthos--{D C C X X}+. +Athenienses architectis interdum mercedem non altiorem praestabant +quam aliis opificibus et artificibus, unam pro die drachmam; hac enim +mercede muneris architecti Erechthei Atheniensis fruebantur, cum 37 +drachmas in prytania acceperint (JG. I 324a vs. 56; c col. II vs. 8. cf. +Gregor Huch, _Organisation der oeffentl. Arbeit im griech. Altertum_ I +(Diss. Lips. 1903) p. 51 sq.). + +Quas summas si respicio, eis mercedem annuam medicorum non maiorem +fuisse et vulgo quarto saeculo et insequentibus in urbibus Graecis +500-700 drachmas medicis fere datas esse puto. Consentaneum est prout +urbes res tempora erant mercedes quoque impares fuisse. Athenis bello +Peloponnesiaco confecto pecuniae publicae erant consumptae et exhaustae. +Quamobrem medici etiam mercedem minorem accipiebant, et quo minor merces +erat, eo peiores medici munus publicum suscepisse videntur. Ad quod mihi +cum Welckero (l.l. p. 230) Pluti Aristophanei versus 407 eqs. spectare +videntur: + + --+tis dêt' iatros esti nun en tê polei; + oute gar ho misthos ouden est, outh' hê technê+ + --+skopômen.+ --+all' ouk estin.+ --+oud' emoi dokei.+ + +Unus inscriptionis cuiusdam locus nobis etiam disceptandus est. In magna +ratione et catalogo hieropoearum templi Apollinis Delii exarato Demare +archonte (circa annum a. Chr. 180), cum pecuniae ab decessoribus +en tê +dêmosia kibôtô+ acceptae describantur, haec leguntur vs. 82 sqq. (BCH. +VI 13.--nr. 23): +allos stamnos epigraphên echôn; apo tês Hellênos kai +Mantineôs, epi Dêmêtriou Posideônos, ethesan eis to hieron Phôkiôn +Kleokritou tamias kai Parmeniôn ho Poluboulou klêronomos [hôn]+ +([+hô+] edit.) +elatton elaben ho iatros+ (+ho iatros+ supra lineam, +_en surcharge_) +{C C L} kai tou enoikiou hôsautôs {X X V}+. Quae verba +inscripta in urna demonstrant Demetrio archonte, mense Posideone, +quaestorem et hominem privatum duas summas tradidisse, quae pecuniae +publicae sunt et auxilio Hellenis et Mantinei, de quibus qui sint nihil +constat (cf. Homolle l.l. p. 71), aerario publico tradebantur. Quas +summas medicus quidam non sibi habuerat, alteram 250 drachmarum de +mercede sua, ut consentaneum est, alteram viginti quinque drachmarum de +pensione aedium. In antecessum igitur res publica huic medico praeter +mercedem etiam pensionem aedium dederat, ut ipse habitaret et medicinam +instrueret; sed mortuus esse Polybulus medicus videtur, et moriens +Parmenionem heredem suum summas illas rei publicae reddere iusserat, +quia nondum tempus totum circumactum erat, in quod iam antea mercedem +et pensionem acceperat. Cum autem ducentae quinquaginta drachmae +summa solida sint, veri simillimum est totam mercedem annuam ex +multiplicatione simplici effectum iri. Sed quae multiplicatio facienda +sit, incertum est, fortasse simplicissima, ita ut 500 drachmae merces +annua medici publici illius essent et quinquaginta pro habitatione +additae essent. Quod in ea quadret, quae supra in universum +explanavimus, sed incertius est, quam ut firmum quicquam ex eo colligi +possit. + +De mercedibus aevo Romano archiatris datis, exempli causa in urbibus +Asiae Minoris, nihil memoriae proditum est. Ad publicorum autem sicut +ad privatorum medicorum mercedes referenda sint, quae Ulpianus _libra +octavo de omnibus tribunalibus_ scripserat (Dig. L, XIII 1): _praeses +provinciae de mercedibus ius dicere solet, sed praeceptoribus tantum +studiorum liberalium ... Medicorum quoque eadem causa quae professorum, +nisi quod iustior, cum hi salutis hominum, illi studiorum curam agant: +et ideo his quoque extra ordinem ius dici debet._[63] Sed de summis +nihil aperitur. Romae medicis publicis annonae praestabantur, saeculo +tertio binae aut ternae (Lamprid. Alex. Sev. 42), quot quarto +archiatris, non dicitur (Cod. Iust. X 53, 9; Theod. XIII 3, 9.--cf. +p. 42), et quantum annona medicorum valuerit, quot quisque modios +tritici assecutus sit, ignoramus. Sed mercedes publicae expendebantur +usque ad lustiniani tempora, quem mercedem munerum publicorum abolevisse +ex Procopio (hist. arc. 26) intellegitur (quem laudat Perrot, +_Exploration de la Galatie_ I, 50{3}). + + [Adnotatio 63: Adiungamus, quae continuo sequuntur: _Sed et + obstetricem audiant, quae utique medicinam exhibere videtur. Medicos + fortassis quis accipiet etiam eos, qui alicuius partis corporis vel + certi doloris sanitatem pollicentur; ut puta si auricularius, si + fistulae vel dentium, non tamen si incantavit, si inprecatus est, + si, at vulgari verbo impostorum utar, si exorcisavit: non sunt ita + medicinae genera, tametsi sint, qui hos sibi profuisse cum + praedicatione adfirment._ Sunt autem qui _exorcizaverunt_ + christianorum medici: cf. Harnack, _Med. aus der ält. + Kirchengesch._, p. 68 sqq.] + +Hippocrates vel potius qui scripsit librum +parangeliôn+ medicis suadet +ut medeantur +hote de proika anapherôn mnêmên eucharistiês proterên ê +pareousan eudokiên; ên de kairos eiê chorêgiês xenô te eonti kai +aporeonti, malista eparkeein tois toioutois. ên gar parê philanthrôpiê, +paresti kai philotechniê+ (Littré IX 258). Quod consilium amplius +secutos medicos gratuito interdum sanavisse tituli docent: +kai +prosanetheto tas chreias tois en arrôstian empesousin aneu misthou+ +(nr. 36 vs. 7 sq.), +iatreusanta proika+ (de Heraclito Rhodiopolita +nr. 42 vs. 17). Sed multos medicos, quo facilius munus publicum sibi +traderetur, gratis sanando gratiam populi petivisse supra iam vidimus +(p. 48 sq.). Tamen non desunt, qui commodo suo non servientes etiam +postquam medici publici facti sunt aliquamdiu mercede sua destiterint. +Nam de Damiada Lacedaemonio decretum Gytheatarum haec refert: +[e]pi +Biada de Laphriôi theôrôn tan p[olin exaporou]menan en tais eisphorais +epang[eilato tôi da]môi "dôrean iatreusein" par' hame[teran polin auton+ +(nr. 12 vs. 28 sqq.). Damiadas igitur alterius quem publicus erat anni +(cf. vs. 45) mense Laphrio, cum oppidum tributo ab Romanis imposito +valde premeretur,[64] de mercede muneris destitit, sed unum tantum +mensem hoc fecit, cum certus mensis anno additus sit. Sequitur, ut +merces singulis mensibus Gythei medicis publicis expenderetur, id quod +Athenis aliis locatione non constitutis prytaniis singulis saepe fiebat +(cf. Boeckh, _Staatshaushalt_ I{3} 308). Sed habemus alium etiam titulum +et eum Atheniensem, qui medicum publicum munus gratis suscipientem +affert. Ibi Phidias homo Rhodius, qui Athenis medicus privatus erat, tum ++"epidedô[ke]n heauton dêmosieuein dôre[a]n" endeiknumenos tên eunoian +hên echei pros tên polin+ (nr. 2 vs. 17 sqq.). Qua de causa ille omni +mercede destiterit, non declaratur. Sed fortasse ita conicere licet. +Medici publici qui a civitate mercedem accipiebant et propterea aegrotos +gratis curabant, tamen a quovis cive, si modo dabat, pecuniam accipere +vetiti non erant. In maioribus autem urbibus et maxime Athenis factum +sit, ut qui hoc modo redibant reditus mercedem publicam multo +superarent, cum divites quoque medicos publicos, qui saepe medicorum +optimi erant, consultarent. Quare efficiebatur, ut medici munus publicum +valde appeterent, praesertim cum eo medici quasi approbati fierent, et +ut eo facilius crearentur civitati pollicerentur se gratuito munus +suscepturos esse. Immo Ioh. Toepffer (AM. XVI 429) usque eo progressus +est, ut oppida et tempora fuerint, quibus munus publicum eis medicis +traderetur, qui a civitate magno id fortasse pretio conduxissent sicut +temporibus quibusdam sacerdotia ad licitationem deducerentur. + + [Adnotatio 64: cf. Lebas-Foucart 242a, vs. 15 sqq.: +epi Biada de + eniautôi hote idian charin exaitêsamenoi Poplion te Autrônion; kai + Leukion Markilion ontas autois xenous, hous kai hupedexanto tois + idiois dapanêmasin kai para[i]têsanto tous te stratiôtas kai ta + loipa ta epitassomena hup' autôn, onta ikana, di' hôn ekouphisan + tên polin, holoscherôs charisamenôn autois tôn progegrammenôn andrôn + -- -- --+] + +Tamen medicos publicos a privatis etiam mercedem accepisse certis quidem +testimoniis affirmari non potest. Diserte autem archiatris Romanis +permittebatur, ut pecuniam a privatis acciperent, si ab sanatis +voluntarie oblata sit: _archiatri scientes annonaria sibi commoda a +populi commodis ministrari honeste obsequi tenuioribus malint quam +turpiter servire divitibus. Quos etiam ea patimur accipere, quae +sani offerunt pro obsequiis, non ea, quae periclitantes pro salute +promittunt_ (Cod. Iust. X 53, 9 = Theod. XIII 3, 8).[65] Quae +Valentiani, Valentis, Gratiani imperatorum epistula anni 370, cum ad +Praetextatum praefectum urbis missa sit, ad archiatros quattuordecim +Romae urbis maxime pertinet. + + [Adnotatio 65: Quae verba secutus esse videtur Dionysius medicus + Antiochenus, de quo scripsit Libanius ad Tatianum (ep. 911 extr. ed. + Wolf): +kai toioutos men ôn tên technên, toioutos de ton tropon tôn + penesterôn estin, ou kata to mê einai tous didontas, "eisi gar hoi + sesôsmenoi", alla nun mikrô tini tên cheira upeichen aidoumenos, nun + de to pan dieôsato+. Qui cum nihil nisi ea acciperet, _quae sani + offerunt pro obsequiis_, publicus esse videtur.] + +Merces, quae a re publica medicis expendebatur, multis locis non ex +aerario emanabat, sed tributo ad hanc ipsam causam civibus imposito +cogebatur. Quod tributum inscriptiones et papyri quadraginta fere +proximis annis aperuerunt, vocabatur autem +iatrikon+.[66] Repetemus +breviter res notas. Prima Delphis inscriptio reperta est (nr. 8) annorum +a. Chr. 230-200 (H. Pomtow Rh. M. XLIX 582). In qua Philistioni cuidam +damnum quod fecerat, cum ab creditoribus quibusdam Delphorum pecuniam, +quam hi debebant illis, solvere coactus erat, ita resarciebatur, ut ei +et posteris +ateleia choragias kai tou iatrikou+ daretur (cf. Ditt.{2} +466 adn.). Deinceps cum quarto saeculo inter Teum et aliud oppidum, +cuius nomen non exstat, synoecismus conveniret (cuius foederis +fragmentum lapidi incisum a. 1891 repertum est), civibus novis, qui Teum +transmigrabant, in decem annos immunitas praeter iatrici praebita est: ++einai de autous ka[i tôn allôn eisphor]ôn ateleis plên iatrikou+ (nr. 1 +vs. 10 sqq.). Eodem anno Coorum lex sacrificiorum in medium prolata +est.[67] Qua in tabula inter eos, qui diebus festis quibusdam sacrificia +faciant et »casam constituant«, multi sunt vectigalium redemptores, et +vs. 15 sq. legitur: +[thuetô]<i> de kata tauta kai skanopageisthô<i> kai +ho echôn tan ônan tou latrikou+. Cum autem +tou latrikou+ enucleare non +possent, erratum esse a lapicida et legendum esse +tou iatrikou+ viri +docti existimabant.[68] Sed Udalricus Wilcken, cum multa in papyris +ostracisque Aegyptiis tributa ignota enodavisset, quid +latrikon+ esset, +etsi dicere non potuit, tamen verbum ita tenendum esse arbitratus +est.[69] Nobis igitur ab hoc incerto titulo abstinendum est, quamvis +multum inter-esset in urbe Co ipsa tributum medicum inveniri. + + [Adnotatio 66: cf. A. Toepffer, AM. XVI 430 (= _Beiträge zur + griechischen Altertumswissewchaft_ p. 221); U. Wilcken, _Griech. + Ostraka_ I, 375 sqq.; R. Herzog l.l. p. 204{3}.] + + [Adnotatio 67: edd. +A. Kontoleôn+, AM. XVI (1891), 406; Th. + Reinach, REG. IV, 357 sqq. Ingeniose interpretatus est A. Toepffer, + AM. XVI (1891), 411 sqq. = _Beiträge zur griech. Altertumswissensch_. + 204 sqq. cf. BCH. XVI, 162.] + + [Adnotatio 68: Sed cum Th. Reinach scripsis-set (REG. IV 371): _On + serait tenté de corriger_ +latrikou+ _en_ +iatrikou+, posteri iam + certius affirmabant et pro certo habebant, quae mera coniectura + est.] + + [Adnotatio 69: _Griech. Ostr._ I, 375{1}: _Da der Stein nach der + Publikation ein deutliches_ +L+ _zeigt, wird man an_ +latrikou+ + _festzuhalten haben._] + +In duobus autem aliis oppidis, Delphis, in media parte Graeciae, et Tei, +in urbe Ionia Asiae Minoris, +to iatrikon+ adhuc certe exstat. Ubi +accuratiora ignoramus, nisi id intelligimus Tei iatricum tam necessarium +esse existimatum, ut civibus novis, qui omnibus aliis oneribus +liberarentur, tributum medicum tamen pendendum esset. Quod tributum +etiam sua sponte homines aliqui constituebant. Nam consentaneum est, si +pagani pagi Halentis una cum eis, qui in hoc pago agros possidebant et +qui ibi et in agris Pelae pagi laborabant, medicum proprium conducebant +(v. p. 57, 66), illos omnes voluntariam stipem contulisse, ut medico +mercedem darent. + +Quantum quisque pecuniae dederit, cum in Graecia ignoremus, papyri +Aegyptiae demonstrant. Nam in papyris alterius fere a. Chr. saeculi: +_Flinders Petrie Papyri_ (ed. Mahaffy) II nr. XXXVIIIa (p. 36) semel, +nr. XXXIXe (p. 129) passim +"iatrikon b'"+ legitur, ex quo apparet +binas frumenti artabas a quibusdam pro tributo medico annuo pensitatas +esse. Qui tributum solvebant, in utraque papyro coloni Graeci veterani +sunt, ita ut dici non possit omnesne cives tributum idem pependerint an +fuerint qui plus debuerint (cf. U. Wilcken l.l. 375). Sed tributum +duarum artabarum[70] parvum est, quoniam to +to phulakitikon+, quo +tributo custodes alebantur, ternas artabas pro capite et anno faciebat +atque multa tributa alia muneribus multo maioribus explebantur. Si +igitur +to iatrikon+ comparamus cum custodum tribute, merces muneris +medicorum minor fuisse videtur quam custodum publicorum, nisi eorum +plures in unoquoque loco quam medici publici fuerant. Medicis autem pro +mercede non pecunia, sed frumentum ipsum datum esse videtur sicut +archiatris urbis Romae annonae vel _annonaria commoda_. + + [Adnotatio 70: Valebat autem artaba aetate Ptolemaeorum 39, 39l. + (Hultsch, _Metrologie{2}_ 625) vel 39, 39-23, 62l. (Wilcken, _Ostr._ + I, 747).] + +De mercede pars aliqua medico publico in medicinam consumenda fuerit +aut alia summa ei praeter mercedem ex iatrico data sit, ut medicinam +sustentaret, sicut medico illo Delio (v. p. 69). Apud Graecos ita fuisse +E. Curtius iam suspicatus est, cum primo iatrici titulo Delphis invento +existimaverit iatricum esse exactum _zur Besoldung von Aerzten und +Erhaltung ärstlicher Anstalten_ (GGA. 1864, 1227). Tum multa verba et +plures etiam coniecturas de hac re incerta fecit A. Vercoutre.[71] + + [Adnotatio 71: Qui iatricum a Charonda inventum esse contendit (l.l. + 241 sqq.). Coniecerit autem quispiam, cum leges Charondae in urbe Co + receptae essent (anno 366: U. v. Wilamowitz, _Arist. u. Athen._ + I, 65{36}; aliud tempus proposuit Crusius, _Untersuch. zu Herondas_ + 36), iatricum etiam ibi constitutum esse (testari autem ibi hoc + tributum titulum AM. 1891, 406, vid. p. 73) et inde per alias urbes + Graeciae divulgatum esse. Sed sunt vanae suspiciones. De Charonda + nihil fere scimus, et titulus ille, cum +latrikou+ legatur, adhiberi + non potest. Equidem puto tributum illud tam vetustum non esse, sed + saeculo quarto demum inventum.] + +Mercede et publica et privata accepta medico publico alio etiam modo +pro laboribus praemia data sunt. Populus enim medicos bonos laudabat, +coronas eis dedicabat, hospites publicos (+proxenous+) eos faciebat, +in civitatem ascribebat. Cum medicus urbem relinqueret, ut novam sedem +appeteret, rebus bene gestis saepissime ei honores tales decreti sunt. +Horum decretorum paullatim numerus maior in lucem prolatus est, cum nunc +habeamus triginta (p. 19 sqq.); baseon autem statuarum quibus aevo +Romano medici maxime honorati sunt publice constitutarum undecim +collectae sunt (p. 21 sq.). Itaque et aevo Romano et ante Romana tempora +et statuae et decreta plurima in urbibus collocata erant, atque spes est +excavationibus locis omnibus nunc florentibus plura etiam inventum iri, +quibus tota haec causa in quam inquirimus planior apertiorque fiet. + +Quantopere autem mos honorandi medicos pervulgatum sit, inde facile +perspicias apud scriptores decreta talia ficta et vera imitantia +inveniri. In codicibus enim Hippocrateis cum aliis rhetorum inventis +decretum Atheniensium in honorem Hippocratis fictum exstat (Littré IX +400). Quod decretum est commixtum ex veris nonnullis apud scriptores +collectis,[72] ex verbis in decretis honorificis vulgo usurpatis, ex +multis omnino ementitis (cf. Littré IX 308; Herzog 215 sqq.). Ab +Atheniensi quodam illud factum esse Littré arbitratus est (I 430), +Herzog Petersenium (Philologus IV 251: _Zeit und Lebensverhältnisse des +Hippocrates_) secutus ludum scholae rhetorum Coorum esse dicit circa +annum a. Chr. n. trecentesimum factum. Id rectius coniectatum videtur, +cum Co decreti faciendi maius esset incitamentum et cotidie in +Aesculapio multa medicorum decreta spectarentur. Sed num trecentesimo +iam a. Chr. n. anno decretum factum sit, magnopere est dubitandum. Mihi +probatur primo demum a. Chr. n. saeculo (v. Kaibel GGA. 1900, 63) vel +postea etiam decretum illud commentitum esse. + + [Adnotatio 72: Conferas exempli causa initio: +kai loimou iontos apo + tês barbarôn epi tên Hellada+ et Thucyd. II 48: +êrxato de to men + prôton, hôs legetai, ex Aithiopias tês huper Aiguptou, epeita de kai + es Aigupton kai Libuên katebê kai es tên basileôs gên tên pollên. es + de tên Athênaiôn polin exapinaiôs enepese ktl.+] + +Aliud tale decretum apud Diodorum legitur (IV 71). Ubi fictum est +Graecos Troiam oppugnantes Machaoni atque Podalirio immunitatem +decrevisse Aesculapii filiis, qui homines sunt ut alii, at non dei, +atque vulneratos multos medici quasi publici sanaverant: +kata de +ton polemon megalas chreias autous paraschesthai tois Hellêsin, +therapeuontas empeirotata tous titrôskomenous, kai dia tas euergesias +tautas hupo tôn Hellênôn megalês tuchein doxês; ateleis d' autous +apheinai tôn kata tas machas kindunôn kai tôn allôn leitourgiôn dia tên +huperbolên tês en tô therapeuein euchrêsias.+ Quae verba in memoriam +redigunt, quae interdum in veris medicorum decretis leguntur.[73] + + [Adnotatio 73: Adnotat U. de Wilamowitz (Isyllos 82{55}): _Diese + Darstellung wird in den Jahrhunderten entworfen sein, aus denen wir + so manche Ateliepsephismen für Ärzte haben_.] + +Inter honores alios medicis immunitas etiam praebebatur, quamquam +ante Romana tempora non saepius ea in titulis extat, si generatim qui +dabantur honores intuemur (legitur nr. 21 vs. 50, nr. 24 vs. 9, nr. 32 +vs. 6, nr. 36 vs. 13, nr. 40 vs. 21 sq.). Id eo explicatur, quod medici +his temporibus saepe urbem, in qua consederant, mox relinquebant, ita ut +laus atque hospitium publicum gravius eis esset quam cunctarum rerum +immunitas. Sed aevo Romano res valde exculta est et immunitas medicis +legibus praecipuis praestabatur (v. p. 40 sq.) Quod primo tamquam +gratia et favor a medicis adsumptum est, cum diserte rem in titulis +adnotaverint (v. p. 43; praeter archiatros duos ibi citatos Heraclitus +Rhodiopolites immunitatem se adeptum esse praedicat: nr. 42 vs. 16: ++alitourgêsia "timêthenta"+, ita ut titulus vix ante Hadriani aetatem +exaratus sit). Cum autem archiatri in urbibus Asiae Minoris maxime in +hoc loco haberentur, medici Aegyptii idem sibi praeberi volebant. Nam +Antonini epistula ad urbes Asiae missa omnes alias quoque urbes spectare +videbatur: +grapheisês men tô koinô tês Asias, "panti de tô kosmô +diapherousês"+ (Dig. XXVII 1, 6 §2.--cf. 40 sq.). Itaque in papyris +medici questi sunt, quod munera publica sibi imponerentur contra +imperatorum epistulas. Talem querimoniam M. Valerius Gemellus habuit +(p. 51), et in eadem papyro supra querella alius medici descripta esse +videtur atque responsio magistratus alicuius a praefecto ita confirmata: ++kekrike[n - - -] apolusas+, quod videtur esse: +kekrike[n dikaiôs ho +deina] apolusas+. Unde apparet medicum questum confirmante praefecto +muneribus liberatum esse. Duorum aliorum medicorum querellae +disceptantur in papyro Oxyrhynchitana I 40, in qua multae huiusmodi +causae una transcriptae sunt. Quarum in una anni p. Chr. 138 medico +alicui de immunitate praestari referunt editores, qui hanc partem +papyri nimis mutilatam non ediderunt. Quae tum sequitur causa, +iterum querimoniam medici publici exhibet, sed qui cadaveribus arte +medicabatur. Qui de liturgia imposita sibi ab eis, apud quos munere +fungebatur, questus est; sed ei responsum est: +tacha kakôs autous +etherapeusas. didaxon t[o kata]têkon+ (qua re cadavera conserventur), ++ei iatros ei dêmos[ieu]ôn epi tari[cheia], kai hexeis tên +aleitourgêsian+. Tradebantur igitur apud Aegyptios mortuorum corpora +medicis publicis propriis conservanda, sicut medici in unamquemque +partem corporis erant (Herod. II 84). Qui ad se etiam pertinere +epistulas imperatorum, quae medicos muneribus liberaverant, +praedicabant. + +Sunt tum libertates immunitatesque illae ad omnes medicos perlatae +et epistulis imperatorum saeculis insequentibus etiam atque etiam +affirmatae et auctae, ita ut mulieribus medicorum et filiis etiam +libertates summae praeberentur (Cod. Theod. XIII, 3 et Iust. X 53 +passim). At tamen cum in titulis medicorum saeculi II. vel. III., quibus +immunitates iam datae erant, multa munera publica cum praedicatione +quadam descripta sint, apparet medicos munera publica, etsi liberi eis +erant, tamen si volebant suscipere potuisse. Et volebant multi, qui +favorem populi et honores appetebant. Quae cum ita essent, Constantinus +inter cetera anno 321 edixit: _quoniam gravissimis dignitatibus vel +parentes vel domini vel tutores esse non debent, fungi eos honoribus +volentes permittimus, invitos non cogimus_ (Cod. Theod. XIII 3, 1). + +Et tituli multos demonstrant archiatros, qui in summis honoribus +versabantur: +Menekratês Menekratous ho archiatros tês poleôs +"stephanêphorôn" ktl.+ (Euromi, nr. 49); +M. Aurêlios Charmidês +"prutanis kai stephanêphoros" kai archiatros+ (Heracleae-Salbacae, nr. +57 et 58); +M. Aurêlios Poleitês b ho archiatros prôtos archôn to b+ +(Cerami, nr. 60); +"epimeloumenou tôn Mustêriôn" Soul. Dêmêtriou tou +axiologôtatou archiatrou+ (Laginae, nr. 61); +Agasikleidas Agasikleida +ho archiatros tês poleôs "agoranomôn" ktl.+ (Troezene, nr. 50); cf. nr. +73 (Lesbi) Bresum archiatrum, qui plurima munera et publica et +sacerdotalia administrabat. Quorum ex titulis apparet cives hos fuisse +et viros in sua urbe illustrissimos, cum in summis urbium dignitatibus +obveniant. Simul intelligitur cum hi munus medicum publicum appeterent, +id quoque ipsum honoratum fuisse. Ut autem archiatri ex medicis optimis +eligerentur, praeceperunt etiam saeculo IV. imperatores Romani: _si quis +in archiatri defuncti est locum "promotionis meritis" adgregandus_ eqs. +(Cod. Iust. X 53, 10 = Th. XIII 3, 9); _quod si huic archiatrorum +numero_ (XIV) _aliquem aut conditio fatalis aut aliqua fortuna +decerpserit, in eius locum, non patrocinio praepotentium, non gratia +iudicantis, alius subrogetur, sed horum omnium fideli circumspectoque +dilectu qui "et ipsorum consortio et archiatriae ipsius dignitate et +nostro iudicio dignus habeatur": de cuius nomine referri ad nos protinus +oportebit_ (Cod. Th. XIII 3, 8). + +Unus ex archiatris, qui munera publica obierunt pecuniasque civitati +dono dederunt, Attalus Priscus Ephesius Asclepiadis filius, +archiatros +dia genous+ vocatur (nr. 65 vs. 3). Ut maxime aevo Romano sacerdotia +hereditaria fuerunt, ita huic quoque medico vel maiorum alicui munus +archiatri in omne tempus traditum est, cum per se sumi posset filium +semper officium patris secuturum esse.[74] Quod iure sumptum esse alius +titulus affirmat: praedicat Heracleae-Salbacae (in Phrygia maiore) +Pappias quidam maiores iam archiatros fuisse: +[To mnêmeion esti Pappiou +- - -]ou "archiatrou apogono[u] archiatrôn" ktl.+ (nr. 59). Aliam +familiam quasi familiam archiatrorum fuisse demonstrat titulus Acilii +Theodori (nr. 71). Quem ipsum in titulo +iatrôn promon+ vocatum tamen +archiatrum fuisse inde colligas, quod iambi vocabulum +archiatron+ eo +loco respuebant: + + +Akeilion Theodôron "iatrôn promon" + spoudaion eugenê te kai euschêmona + huos Theodôros thapsen, êd; ho<s> sungenês + Theodôros archiatros ktl.+ + +Consentaneum est versus causa mollissimam hanc translationem usurpari +potuisse.[75] Archiater quoque fuit Theodorus Acilii propinquus (vs. +3/4). Cum autem filio Acilii nomen Theodori inditum sit, patrem Acilii +Theodorum quendam fuisse verisimile est, ita ut +ho sungenês Theodôros +archiatros+ Acilii mortui frater esset. Tum pater, qui duos filios +archiatros habuerat, ipse archiater fuerit. Ut igitur rem stemmate +ante oculos proponamus, sic existimamus: + + (Theodorus archiater) + | + +Akeilios Theodôros+ +ho sungenês Theodôros+ + +archiatros (iatrôn promos)+ +archiatros+ + | + +huos Theodôros.+ + +Dubitandum non est, quin +huos Theodôros+ postea archiater factus sit. +Postremum familiam veterinariorum quoque ostentemus: +Oualerianos +ippoïatros huos hippoïatrou+ (+Aurêliou Lukou.+--CIG. 1953, Dii in +Macedonia, vs. 7). + + [Adnotatio 74: Qui mos Graecorum vetustissimus per totam + antiquitatem usque ad imperii Romani tempora extrema duravit, ut + demonstrat epistula Constantini in Cod. Iust. X 66, 1 (= Th. XIII + 4, 2) anni 337: _artifices artium -- -- -- ab universis muneribus + vacare praecipimus, si quidem ediscendis artibus otium sit + accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos + filios erudire_. Nam filios in arte, quam pater ipse edidicit, + erudiendos esse patet.] + + [Adnotatio 75: Ut id in praetereundo adnotem, nullo modo, opinor, + dubitandum est, quin in epigrammate hermae Alcamenis nuper repertae + vs. 2 +Herman ton pro pulôn+ dictum sit pro +Herman propulaion+ + (v. Conze, Sitz.-Ber. d. Berl. A. d. W. 1904, 69. Sed cf. Altmann, + AM. 1904, 180). Simillimae enim sunt translationes +Akeilios iatrôn + promos+ pro +Akeilios archiatros+ et +Hermês ho pro pulôn+ pro + +Hermês propulaios+.] + +Rem igitur apud Graecos notissimam aevo Romano etiam pervulgatam fuisse +certis exemplis illustravimus et familias quasdam medicorum ostendimus, +quarum gentiles nominatim in titulis exstant. Medico autem magnae +commendationi et usui erat, quod ex antiqua medicorum familia ortus erat +aut ab vetusto aliquo medico incluto genus ducebat. Et saepe olim urbs +aliqua Graeca medicum quendam publicum libenter instituerit, si patrem +aut avum eius apud se munere iam functum esse audierit. + + +§7. + +DE COLLEGIIS MEDICORUM. + +Athenis medici publici, sive sex sive plures minoresve fuerunt, saeculo +III. et iam antea pro se et aegris, quibus quisque medicatus erat, +Aesculapio et Hygiae bis in anno sacrificium facere patrio more +solebant. Quod inscriptione in Aesculapio Atheniensi eruta manifestum +fit: +epeidê patrion estin tois iatrois, hosoi dêmosieuousin, thuein tôi +Asklêpiôi kai tei Hugieiai dis tou eniautou huper te hautôn kai tôn +sômatôn hôn hekastoi iasanto agathei tuchei dedochthai tei boulei ktl.+ +(nr. 3 vs. 9 sqq.--cf. P. Girard l.l. p. 85). Sed quid consilium +quingentorum in hac re rogaverit, lapide fracto non exstat, nisi forte +sumis sacrificia, quae antea medici publici sua sponte et more patrio +fecerunt, aliquo modo sancta esse a re publica. Constat autem medicos +Atheniensium publicos una omnes in publicum prodiisse et sacra pro +salute sua et eorum quibus medicabantur fecisse. At tamen proprium +collegium medicorum publicorum fuisse ex hoc titulo sumi non potest. + +Fuisse autem apud Graecos collegia medicorum iam ex eo apparere +existimaverunt viri docti, quod nominibus medicorum vocabulum officii ++iatros+ in titulis additum sit; ordinem autem nomini adiunctum in +titulis Graecis ante Romana tempora eam habere vim, ut socius collegii +alicuius declaretur (U. Koehler AM. X 77; E. Ziebarth, _Griech. +Vereinswesen_ 96 sqq.). Sed res incertissima est, et tituli +thiason+ +vel +koinon+ aliquod +tôn iatrôn+ exhibentes nondum inventi sunt. + +In urbe Co, cum multi fuerint medici, hos aliquo modo in collegii corpus +coaluisse putares. Quod tituli quodam modo demonstrare videntur. In +titulo Coo nuper reperto locus nominatur +ei toi iatroi tassontai+ (nr. +17). Quibus ex verbis locus elucet, quo medici vel publici vel omnes +coibant, ut res communes inter se expedirent. In alio titulo quarti +a. Chr. saeculi non multo post urbem traiectam, ut videtur, fasti sacri +Coorum leguntur (nr. 20): quibus diebus ad quas aras sacra facienda sint +et quo ritu, et quibus hominibus in quoque sacrificio caro et cetera +victimarum obtingant. Vicesimo autem die mensis Batromii Iovi Polieo bos +immolandus erat, cuius quae partes in ara non comburebantur imprimis +pontifici et sacricolis tradendae erant, tum aliis hominibus: ++Nestoridai[s] n[ôt]ou dikreas; "iatrois kreas"; aulêtai kreas; chalkeôn +kai kera[meô]n hekaterois to kephalaio[n; ta de alla ta krea tas polios; +tauta de panta] ap[opher]eta[i] ektos to[u temeneus]+ vs. 53-56, in +quibus extrema suppleta sunt ab Ioh. de Prott, _Fasti sacri_ p. 20. +Illo igitur die medicis portio simplex carnis hostiae obveniebat. Cum +autem inter ceteros gens una vocetur, qui nominantur +iatroi, chalkeis, +kerameis+ collegia esse videntur (cf. Ziebarth l.l. 97), quibus quod +negotium cum Iove Polieo fuerit apertum non est. Sed cum non +intelligatur, cur +chalkeis+ et +kerameis+ a re publica conducti +sint, collegia "omnium" opificum aut artificum hic nominata esse +verisimile est. + +Hae res incertae, utut se habent, aevo quidem Romano certum collegium +medicorum nominatur (Wood, _Discov. at Ephesus_ App. 7, p. 8 nr. 7): +Ephesi enim M. Pomponius Boro medicus sarcophago, quem sibi et coniugi +vivus fecit, haec in fine inscribenda curavit: +tês sorou kêdontai to +sunedrion, hoi en Ephesô apo tou Mouseiou iatroi, hois kathierôsatên+ +(ipse et coniunx) +eis klêron -- --+ (sequitur summa quaedam). Qui +medici Ephesii firmum, ut patet, habebant collegium.[76] + + [Adnotatio 76: Hoc opusculo magna ex parte iam prelo mandate tituli + medicorum autumno a. 1904 Ephesi eruti publici iuris facti sunt (J. + Keil, Wiener Jahreshefte VIII (1905) p. 128 sqq.). Qui ad synhedrium + supra laudatum (+hoi en Ephesô apo tou Mouseiou iatroi+) pertinent + (a vs. 9) et firmum id collegium fuisse in clara luce reponunt, cum + magistrates eius commemorent (+archôn+ a vs. 2; +gumnasiarchôn tôn + iatrôn tais tou agônos dusin hêmerais+ passim). Museum autem non + Alexandrinum est, ut antea cum aliis existimavi, sed Ephesium esse + alius titulus Ephesius ab Keilio editus demonstrat (p. 135: +hoi + peri to Mouseion | paideutai P. Ouêdion | Antôneinon asiarchên + ktl.+). De re ipsa, certaminibus medicis ab collegio illo quotannis + propositis, videas, quae exposuit Keil l.l. p. 133 sqq. Nos + nonnullas nunc adnotamus res, quae eis, quae supra explanavimus, + usui sunt. Commemoratur fragm. a vs. 4 aliquis' +archiatros to d'+. + Qua re moderantur, quae supra p. 54 existimavimus, quamquam eodem + fere tempore, quo hi tituli exarati sunt (altero p. Chr. n. + saeculo), in ipsa urbe Epheso Attalus Priscus est +archiatros dia + genous+ (nr. 65). Medici publici Athenis saeculo a. Ch. n. tertio + bis quotannis Aesculapio immolabant (v. p. 79), collegium medicorum + Ephesiorum in Museo eruditorum quinque saeculis post diebus feriatis + idem fecit (a vs. 9 sqq.). Tum p. 78 sq. familias nonnullas + medicorum aevi Romani ostendimus. Quibus nunc familia P. Aelii + Menandri archiatri adiungi potest, cum duo filii eius inter medicos + praemio ornatos nominentur (d vs. 1 sqq., e vs. 1) et alius fortasse + propinquus (g vs. 3 sqq.). Denique quoniam in titulis illis + archiatri multi praemium certaminis abstulerunt (a vs. 6, 7; b/c vs. + 5; e vs. 2; f vs. 1; h passim), archiatros sive medicos publicos + inter medicos optimos fuisse comprobatur (cf. p. 50, 77).] + +Sed de collegiis medicorum publicorum nihil comperimus, neque quicquam +dici poterit, nisi novi tituli inventi erint. + + + + +INDEX TITULORUM ET PAPYRORUM. + + pag. +CIG. 1275 64 + " 1279 64 + " 1407 39 + " 1953 63n56, 79 + " add. 2339b 66 + " 2714 36, 77 + " 2847 37 + " 2987 38, 42, 54, 78, 80n76 + " 3285 34 + " 3596 21 + " 3645 38 + " 3872b 42n36 + " 3943 38, 65n59 + " 3953h 37, 78 + " 4249 42n36 + " 4277 37 + " 4315n 15, 16, 22, 70, 76 + " 4379c 22 + " 4716d{57} 63n56 + " 5117 63n56 + " 9256 61 + +IG. I 81 17 + " I 422{14} (p. 185) 17n14 + " II 167 vs. 6/7 49 + " II 186 20, 50 + " II 187 20, 50, 58, 60n52 + " II 256b 14n10, 19, 45, 47, 50, 71 + " II 352b 14n10, 19, 47, 55, 79, 80n76 + " II 433 21 + " II 835/36 14 + " II 1449 55 + " III 780 15, 22 + " III 780a 15, 22 + " III 1193 col. I vs. 32 65 + " III 1199 col. I vs. 36 65 + " III 1202 col. I vs. 38 54, 65 + " IV 365 66 + " IV 723 39 + " IV 782 36, 77 + " IV 951 sqq. 15 + " IV 955 15 + " VII 2688 39 + " IX 1, 104 20, 53 + " IX 1, 516 21, 70 + " IX 2, 69 19, 47, 48, 50, 53, 63 + " XII 1, 1032 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58 + " XII 2, 484 15, 38, 43, 76, 77 + " XII 3, 259 39 + " XII 5, 600 20, 59 + " XII 5, 719 21, 52, 53 + " XIV 689 36, 44 + " XIV 852 39, 44 + " XIV 966 15 + " XIV 1751 33 + " XIV 1759 32 + +CIL. VI 3982 33n29 + " VI 3984 33n29 + " VI 3985 sqq. 34 + " VI 8504 33n29 + " VI 8646/47 34 + " VI 8895 34, 35 + " VI 8905 31 + " VI 8907 66 + " IX 6213 39 + " X 2858 39, 44 + " XIV 3641 34 + +Brit. Mus. 143 19, 47, 48, 49, 52, 53, 56, 57, 71 + " " 258 21, 27 + " " 260 14n10, 21 + " " 677 38 + " " 799 22, 33 + " " 838 22 + +Cauer, Delectus{2} 472 18, 63, 67 + +Ditt{1} 157 21 + " 244 26 + +Ditt{2} 371 22, 58, 60 + " 466 19, 72 + " 489 14n10, 19, 45, 47, 50, 71 + " 490 19, 45, 56 + " 491 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58 + " 503 20, 56, 64 + " 616 20, 80 + +Ditt. Suppl. 104 27 + " " 220 21 + " " 224 29n25 + " " 230 29n25 + " " 256 26 + " " 374 26 + +Inschr. v. Magn. 113 22, 58, 60 + " " " 119 vs. 19 65 + " " Olymp. 62 64 + " " Perg. 264 15 + +Kaibel EG 200 22 + " " 352 38, 78 + " " 677 39, 43 + +Lebas II 1321 63n56 + III 161 38, 42, 54, 78, 80n76 + " III 314-318 36, 77 + " III 568 37 + " III 1523 38 + " III 1663b 16, 42n36 + " III 1695 44 + +Loewy 294 26 + +Mich. 120 14n10, 19, 45, 47, 50, 71 + " 268 19, 72 + " 297 19, 47, 48, 50, 53, 63 + " 425 19, 45, 56 + " 436 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58 + " 716 20, 80 + +Paton-Hicks 5 19, 45, 56 + " " 37 (40) 20, 80 + " " 92 15 + " " 282 39, 43 + " " 344 19, 45, 57, 66 + " " 345 15, 31 + " " 409 et 418 22 + +SGDI. 60 18, 63, 67 + " 1447 19, 47, 48, 50, 53, 63 + " 2615 19, 72 + " 2632 21 + " 3557 21, 27 + " 3618 19, 45, 56 + " 3636 20, 80 + +Solmsen, Inscr. Gr. dial. 3 18, 63, 67 + +AM. I 337 nr. 7a 21 + " II 243 55 + " VII 364 19, 47, 48, 50, 53, 63 + " XVI 292 19, 72 + " XVI 406 vs. 16 73, 74n71 + " XVI 411 vs. 16 73, 74n71 + " XVIII 417 nr. 4 63n56 + " XXI 67 15 + " XXIV 211 nr. 34 15, 42n36 + " XXV 119 60n51 + " XXIX 169 nr. 12 42n36 + " XXIX 259 60n51 + +Americ. Journ. IV 13 nr. 13 42n36 + +Ann. d. Inst. 1852, 154 44 + +Arch. Anz. 1903, 10 14n10, 20, 48, 56, 58, 64 + " " " 193 15, 32 + " " " 197 20, 80 + " " " 198 nr. 1 21, 48 + " " " 198 nr. 2 21, 58 + " " " 198 nr. 3 19, 49, 53, 57 + " " " 198 nr. 4 19, 57 + +Arch. Ztg. 1877, 154 55 + +BCH. II 88 55 + " III 470 27 + " IV 217 26 + " IV 348 21 + " V 472 31 + " VI p. 13 vs. 83 20, 69 + " VII 359 26 + " VII 452 II col. I vs. 12 42n36, 65 + " IX 336 nr. 19 37, 77 + " IX 337 nr. 20 37, 42, 77 + " X 60 nr. 1 22 + " X 216 16 + " X 510 42n36 + " XVII 20 64 + " XVII 550 nr. 48 20, 56, 64 + " XVIII 160 nr. 4 15, 42n36 + " XVIII 197 21 + " XX 341 nr. 7 21 + " XXI 66 nr. 3 33 + " XXIV 225 14n10, 20, 50, 53, 56 + " XXIV 403 nr. 79 42n36 + " XXV 234 19, 47, 48, 53, 56 + " XXVI 269 14n10, 21 + " XXVI 420 nr. 2 19, 45, 47, 48, 56 + " XXVI 429 46 + " XXVII 233 19, 45, 47, 48, 56 + " XXVII 317 nr. 6 38, 78 + " XXVII 375 nr. 115 29, 38 + +Byzant. Zeitschr. XIV 20 nr. 5 33 + +Eph. arch. 1841 nr. 602 63n56 + +Gazette archeol. VIII 42 39 + +Jahreshefte des oesterr. Inst. in Wien + I 31 63n56 + VIII 128 80n76 + +IoHSt. X 72 nr. 24 42n36 + " XI 127 nr. II 37, 42, 77 + " XI 251 nr. 27 42n36 + " XVII 286 nr. 54 38, 42 + " XXIV 287 nr. 33 42 + ++Mous. k. bibl.+ III 159 nr. +t i th'+ 38, 42 + +Papers of the Amer. School + II 21 nr. 17 37, 77 + +Papers of the Amer. School + III 27 nr. 29 42n36 + +Papers of the Amer. School + III 287 nr. 407/408 22 + +Philologus XVI (1860) 10 63n56 + +REG. IV 357 vs. 16 73, 74n71 + " VI 180 nr. 19 22 + " IX 359 20, 56, 64 + " XII 382 nr. 3 38 + +Rev. arch. 1897, I, 355 33 + +Transactions of the Royal Soc. of Lit., + London, Ser. II., + I 245 nr. 2 et 304 nr. 2 16 + + Ser. II., X 126 nr. 25 37, 42, 77 + +Wiener Jahreshefte I 31 63n56 + " " VIII 128 80n76 + + + pag. +Ascoli, _Iscrizione etc. di antichl sepolcri + Giudaici del Napolitano_ 55 nr. 10 39 +Benndorf und Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_ + 63 nr. 30 et 64 nr. 32 33 + 176 nr. 225 37, 42, 76 +Heberdey und Kalinka, _Zwei Reisen im südwestl. + Kleinasien_ 23 nr. 13 19, 48 +Heberdey und Wilhelm, _Reisen in Kilikien_ + 20 nr. 51 37 + 83 nr. 161 37, 42 + 96 nr. 179 42n36 +Herzog, _Koische Funde und Forsch._ 92 nr. 115 39, 43 +Newton, _Discoveries of Halicarn._ II 790 nr. 96 37, 77 +Perrot, _Exploration de la Galatie et de la + Bithynie_ 48 nr. 27 38, 78 +Petersen und v. Luschan, _Reisen in Lykien_ 176 + nr. 225 37 +Wagener, _Inscriptions grecq. rec. en Asie Mineure_ + 20 nr. 3 38, 42 +Wescher et Foucart, _Inscriptions rec. à Delphes_ + 16 19, 72 + 462 21 +Wood, _Discoveries at Ephesus_ App. 7 p. 8 nr. 7. 42n36, 80 + +BGU. nr. 647 24, 57, 60, 61, 62 +Grenfell, Hunt, Hogarth, _Fayûm towns and their + papyri_ nr. 106 51, 76 +Mahaffy, _Flinders Petrie papyri_ + II nr. 38a (p. 36) 73 + II nr. 39e (p. 129) 73 +Oxyrh. Pap. I nr. 40 23, 45, 76 + I nr. 51 23, 45, 61 + I nr. 52 23, 61 + I nr. 92 63n56 + I nr. 126 vs. 23 29 +Peyron, _Pap. Graec. Taurinensis musei Aegyptii_ I + nr. 1 vs. 25 28 + + + + +VITA. + + +Natus sum RUDOLFUS POHL Berolini die XXIV. mensis Octobris a. 1879 patre +Augusto matre Augusta e gente Mahn. Fidei ascriptus sum evangelicae. +Adii novem per annos gymnasium Luisianum Berolinense et inde autumno a. +1897 testimonio maturitatis instructus Berolini inter cives academicos +Almae Litterarum Universitatis Fridericae Guilelmae receptus sum. Ibi +studiis me dedi philologicis archaeologicis epigraphicis historicis. +Examen rigorosum sustinui die II. mensis Februarii. + +Docuerunt me viri clarissimi R. DELBRUECK, DIELS, DILTHEY, FREY, GRAEF, +GOLDSCHMIDT, HARNACK, HUEBNER (+), KALKMANN (+), KEKULE DE STRADONITZ, +KOSER, KUEBLER, MUENCH, E. PERNICE, PFLEIDERER, PAULSEN, ROLOFF, +E. SCHMIDT, H. A. SCHMIDT, J. SCHMIDT (+), SIMMEL, STUMPF, TOBLER, +VAHLEN, DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, WINNEFELD, WOELFFLIN. + +Ad exercitationes me admiserunt philologicas proseminarii Berolinensis +DIELS, DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, HEINZE, HELM, historicas et +historico-geographicas HIRSCHFELD, SIEGLIN, archaeologicas et historiae +artis KEKULE DE STRADONITZ, KALKMANN, GRAEF, WOELFFLIN, epigraphicas +DESSAU, WINNEFELD, palaeographicas H. SCHOENE, papyrologicas P. M. +MEYER, philosophicas PAULSEN, paedagogicas MUENCH. + +Quibus omnibus viris plurimum me debere grato ac pio animo profiteor, +gratias autem quam maximas habeo et semper habebo RENARDO KEKULE DE +STRADONITZ, qui summa cum benevolentia et humanitate me amplexus est, +cum per septies sex menses exercitationibus eius interessem et ab eo per +idem tempus apparatui archaeologico praepositus essem, et UDALRICO DE +WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, quo auctore et adiutore liberalissimo haec +studia confeci. + + * * * * * + * * * * + * * * * * + +{Errata:} + +Littré = Oeuvres complètes d'Hippocrate + _legitur_ Oevres + +[Adnotatio 6:] + +ton men / hetairoi eneikan+ + _legitur_ +ton mek+ + ++Onasilon ton Onasikuprôn ton ijatêran kas tôs kasignêtôs ijasthai tôs +anthrôpôs+ + _sic 'j'_ + +[Adnotatio 15:] + exstant (v. _Catalogue of the Greek coins in the Brit. Mus., + ... + third quarter of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit, quod in + ... + (425-400) reges nominantur »Citiensium et Idaliensium« (cf. l.l. + ... + medici circa annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII). + _legitur:_ + exstant (v. _Catalogue of the Greec coins in the Brit. Mus., + ... + third quater of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit, quod in + ... + (425-400) reges nominantur «Citiensium et Idaliensium« (cf. l.l. + ... + medici cira annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII). + ++[Ho hiere]us Hêlianax+ + _legitur_ +[O hiere]us+ + +Adnotatio 25: + in templis antiquis Aegyptiis + _legitur_ Aegytiis + +[Citatio 72:] + In loco Aegyptio _Tehneh_ + _legitur_ Aepyptio + ++»ho theiotatos patêr mou+ .... anankazesthai.+ + _deest «_ + ++hepta tous therapeuontas+ + _legitur_ +epta+ + +Adnotatio 38: + complura iam Demoulin explevit. + _legitur_ explevit). + ++ka[i penêsi kai] plousiois+ + _legitur_ +ka]i penêsi+ + ++tôm politôn kai tôn al[lôn+ + _sic_ + ++grammateus, architektôn, iatros+ (+Sôtiôn Sôtiônos+ vs. 13) + _legitur_ +iatros+ [+Sôtiôn+ + +Ioh. de Prott, _Fasti sacri_ p. 20. + _legitur_ p. 20). + + +{Numeri graeci:} + + X, C (drachmae): +D+, +Ê+ + + V L D + -------- -------- -------- + | | | /\ | | | + | | /__\ | |--| + | | | + | | | + + + + + + + +End of Project Gutenberg's De Graecorum Medicis Publicis, by Rudolfus Pohl + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE GRAECORUM MEDICIS PUBLICIS *** + +***** This file should be named 18331-8.txt or 18331-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/3/3/18331/ + +Produced by Louise Hope, David Garcia and the Online +Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |