summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/18331-0.txt
diff options
context:
space:
mode:
authorRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-15 04:53:04 -0700
committerRoger Frank <rfrank@pglaf.org>2025-10-15 04:53:04 -0700
commitfffcf01b269b1b7ed2901cac66ede904c3335814 (patch)
treed15854d71d76aa3d8f01d99b8cb6b9b5f8a1b064 /18331-0.txt
initial commit of ebook 18331HEADmain
Diffstat (limited to '18331-0.txt')
-rw-r--r--18331-0.txt4239
1 files changed, 4239 insertions, 0 deletions
diff --git a/18331-0.txt b/18331-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..a7fc3f4
--- /dev/null
+++ b/18331-0.txt
@@ -0,0 +1,4239 @@
+Project Gutenberg's De Graecorum Medicis Publicis, by Rudolfus Pohl
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: De Graecorum Medicis Publicis
+
+Author: Rudolfus Pohl
+
+Release Date: May 6, 2006 [EBook #18331]
+
+Language: Latin
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE GRAECORUM MEDICIS PUBLICIS ***
+
+
+
+
+Produced by Louise Hope, David Garcia and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+ [Admonitio ad lectorem:
+
+ _x_ = "italice" scriptum
+ "x" = “gesperrt” (cum spatio inter litteris scriptum)
+ {N} = supra scriptum (h.e. editio vel adnotatio)
+ [ ] = praeter adnotationes, sunt omnes in archetypo]
+
+ * * * * *
+ * * * *
+ * * * * *
+
+
+ DE GRAECORUM MEDICIS
+ PUBLICIS
+
+
+ Dissertatio Inauguralis quam ad Summos
+ in Philosophia Honores Rite Impetrandos
+Consensu et Auctoriate Amplissimi Philosophorum
+ Ordinis in Alma Litterarum Universitate
+ Friderica Guilelma Berolinensi
+
+
+ scripsit
+
+ RUDOLFUS POHL
+
+ Berolinensis
+
+
+Promotio Sollemnis Habebitur Die XXIV. M. Junii MCMV
+
+
+
+
+ De opusculo retulerunt
+ Udalricus de Wilamowitz-Moellendorff
+ Hermannus Diels.
+
+
+ Berolini
+ Typis expressit Georgius Reimer
+ MCMV.
+
+
+
+
+ FRIDERICO HILLERO DE GAERTRINGEN
+ UDALRICO DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF
+
+ SACRUM
+
+
+
+
+CONSPECTUS CAPITUM.
+
+ pag.
+Cap. I. Quibus temporibus medici publici inter Graecos
+ inveniantur 8
+ §1. de medicis publicis vetustissimis 8
+ §2. de Asclepiadis et Aesculapiis 10
+ §3. de medicis publicis a saeculo quinto usque ad
+ principatus tempora prima 16
+ §4. de medicis publicis aevi Romani sive de archiatris 23
+
+Cap. II. De ratione et consuetudine medicorum publicorum 45
+ §1. de vocabulis usurpatis de medicis publicis 45
+ §2. de ratione eligendi medicos publicos 48
+ §3. de numero medicorum publicorum 54
+ §4. de munere atque officio medicorum publicorum 57
+ §5. de medicis ad certam causam a re publica et de
+ medicis a collegiis conductis 63
+ §6. de mercede et praemiis medicorum publicorum 67
+ §7. de collegiis medicorum 79
+
+
+
+
+Libros citatos saepius ita descripsi:
+
+
+AM. = Mitteilungen des Kaiserl. archäol. Instituts, Athenische
+ Abteilung.
+
+Amer. Journ. = American Journal of Archaeology.
+
+Arch. Anz. vid. Jahrb. d. I.
+
+BCH. = Bulletin de Correspondance Hellénique.
+
+BGU. = Ägyptische Urkunden aus den Kgl. Museen zu Berlin, Griechische
+ Urkunden.
+
+CIG. = Corpus Inscriptionum Graecarum.
+
+CIL. = Corpus Inscriptionum Latinarum.
+
+Ditt. = Sylloge Inscriptionum Graecarum ed. Guilelmus Dittenberger.
+
+Ditt. Suppl. = Orientis Graeci inscriptiones selectae. Supplementum
+ sylloges inscr. Graec. ed. Wilhelmus Dittenberger.
+
+EG. vid. Kaibel.
+
+Galenus K. = Claudii Galeni opera omnia cur. C. G. Kuehn Lipsiae 1821
+ sqq.
+
+GGA. = Göttingische gelehrte Anzeigen.
+
+Jahrb. d. I. = Jahrbuch des Kais. Deutschen archäol. Instituts. Mit dem
+ Beiblatt Archäologischer Anzeiger.
+
+IG. = Inscriptiones Graecae consilio et auctoritate Academiae
+ Litterarum Regiae Borussicae editae.
+
+JoHSt. vel Journ. of H. St. = The Journal of Hellenic Studies, London.
+
+Inschr. v. Magn. = Die Inschriften von Magnesia am Maeander ed. Otto
+ Kern.
+
+Inschr. v. Olymp. = Olympia, Textband V, Die Inschriften von Olympia
+ edd. W. Dittenberger et K. Purgold.
+
+IvP. = Die Inschriften von Pergamon ed. Max Fraenkel.
+
+K. vid. Galenus.
+
+Kaibel EG. = Epigrammata Graeca ex lapidibus conlecta ed. Georgius
+ Kaibel.
+
+Lebas vel Lebas-Foucart vel Lebas-Waddington = Voyage archéologique en
+ Grèce et en Asie Mineure par Ph. Le Bas. Inscriptions grecques et
+ latines: Tome I (Attique) par Ph. Le Bas, Tome II (Mégaride et
+ Péloponnèse etc.) par Ph. Le Bas et P. Foucart, Tome III (Asie
+ Mineure, textes et explications) par Ph. Le Bas et W. H. Waddington.
+
+Littré = Œuvres complètes d’Hippocrate, traduction nouvelle avec le
+ texte grec par E. Littré, Paris 1839 sqq.
+
+Loewy = Inschriften griechischer Bildhauer ed. Emanuel Loewy.
+
+M. Rh. vid. Rh. M.
+
+Mich. = Recueil d’inscriptions grecques par Ch. Michel, Bruxelles 1900.
+
+Μους. κ. Βιβλ. = Μουσεῖον καὶ βιβλιοθήκη τῆς εὐαγγελικῆς σχολῆς ἐν
+Σμύρνη.
+
+OP. vel Oxyrh. Pap. = The Oxyrhynchus Papyri Part I, II, III, IV ed. by
+ B. P. Grenfell and A. S. Hunt, London 1898-1904.
+
+Pap. Oxyrh. vid. OP.
+
+PH. vel Paton-Hicks = The inscriptions of Cos by W. R. Paton and E. L.
+ Hicks, Oxford 1891.
+
+REG. = Revue des études grecques (publiée par l’association pour
+ l’encouragement des études grecques), Paris.
+
+Rev. arch. = Revue archéologique, Paris.
+
+Rh. M. = Rheinisches Museum für Philologie.
+
+SGDI. = Sammlung griechischer Dialekt-Inschriften, herausgeg. von
+ H. Collitz.
+
+
+
+
+Cum Udalrico de Wilamowitz-Moellendorff et Friderico Hillero de
+Gaertringen auctoribus medicorum Graecorum titulos colligere coepissem,
+mox intellexi tanto operi neque tempus neque spatium dissertationi
+inaugurali statutum neque vires meas nunc quidem satisfacere. Seposito
+igitur in futurum sylloges illius consilio malui de medicis Graecorum
+publicis agere; quod collectis plus trecentis medicorum titulis melius
+me facturum esse spero quam qui adhuc eandem provinciam
+administraverunt.
+
+Medicos publicos i.e. medicos, qui a re publica conducti civibus
+aegrotantibus gratis mederentur, apud Graecos fuisse semper notissima
+res erat. Quamquam in litteris antiquis non multa huius instituti
+testimonia sunt, quae postquam semel sunt collecta in compendiis repeti
+solent. Accessit larga titulorum copia, postquam primum a. 1840 Euenoris
+Acarnanis medici tituli (nunc IG. II 186, 187) in arce Athenarum effossi
+sunt; papyri nuper in Aegypto repertae alia nova addiderunt. Itaque
+operae pretium videtur rem denuo tractasse.[1]
+
+ [Adnotatio 1: Inscriptionibus iam inventis hi viri docti in medicos
+ publicos accuratius uberiusque inquisiverunt:
+
+ "A. Vercoutre", _La médecine publique dans l’antiquité grecque_,
+ Rev. arch. 1880 (N.S. XXXIX), p. 99, 231, 309, 348 sqq., a quo
+ quibus in rebus erratum sit demonstravit "A. Dechambre", Rev. arch.
+ 1881 (N.S. XLI), p. 52, qui de »medicina publica«, ut dicunt, se
+ ipsum profitetur disseruisse »dans un journal de médecine«, quam
+ ephemeridem non nominatam adhuc non inveni.
+
+ "P. Girard", _L’Asclépieion d’Athènes_, Paris 1881 (Bibl. des écoles
+ franç., fasc. XXIII). Pars II, cap. II, 2, p. 83.
+
+ "S. Reinach" apud Daremberg-Saglio, _Dictionnaire des antiq. grecq.
+ et rom._ s.v. _Medicus_, cap. XIII (vol. III, 2, p. 1691), ubi quae
+ de tota medicorum Graecorum conditione nota sunt, uberrime
+ exponuntur.
+
+ De medicis magis in universum (ut S. Reinach) commentati sunt, tamen
+ etiam de publicis nonnulla attulerunt:
+
+ "C. Becker", _Charikles_, ed. Göll III, p. 48 sqq. (_Erster Exkurs
+ zur achten Szene: die Ärzte_).
+
+ "G. Welcker", _Zu den Altertümern der Heilkunde_, Kleine Schriften
+ III, P. 1-234.
+
+ "R. Herzog", _Koische Forschungen und Funde_, Anhang 5: »_Die
+ Ärzteschule von Kos_«, p. 200 sqq.
+
+ Quos omnes infra nomine tantum citabimus.]
+
+
+
+
+CAPUT PRIMUM.
+
+QUIBUS TEMPORIBUS MEDICI PUBLICI INTER GRAECOS INVENIANTUR.
+
+
+§1.
+
+DE MEDICIS PUBLICIS VETUSTISSIMIS.
+
+Tradit Herodotus (III 131) Democedem Crotoniatam medicum Calliphontis
+filium (c. 125), cum Aeginam venisset, anno primo omnes medicos arte sua
+adeo superasse, ut postero anno medicus publicus factus talentum ex
+aerario publico acciperet; insequenti anno Athenis minas centum, quarto
+denique a Polycrate Samiorum tyranno talenta duo accepisse. Ex quibus
+duo sunt colligenda: cum Herodotus de medicis publice conductis verba
+faciat tamquam de re notissima, quo tempore scripsit (circa annum 440),
+institutum medicorum publicorum in civitatibus Graecis solemne fuisse.
+Ex eis vero quae narrantur cognoscimus saeculo iam sexto exeunte medicos
+aere publico conduci solitos esse.
+
+Quae narrat Herodotus, Thuriis vel Crotone ipsa eum audivisse verisimile
+est. Etenim Democedes medicus erat Crotoniensis, et comprobatur mihi
+patrem, qui civis Cnidius fuerat, cum pontificem Aesculapii eum ibi
+fuisse Suidas (s.v. Δημοκήδης ) referat,[2] postquam Crotonem venit,
+ibi munus medicum ut filium esse exsecutum (cf. Krische, _Forsch. zur
+alten Philos._ I 72; Wachtler, _de Alcmaeone Crot._ 91). Sed num munus
+medicum, quo et pater et filius Crotone fungebantur, publicum fuerit,
+dici non potest.
+
+ [Adnotatio 2: "Pontificem Aesculapii" cum fuisse credi non potest,
+ quandoquidem hac aetate medicis nondum ullus erat usus cum
+ Aesculapio et Aesculapiis. Hic nuntius, quem apud Herodotum nondum
+ legis, tum demum enasci poterat, cum Aesculapia florerent et ars
+ medica in eis orta esse putaretur. Sed conferas quae infra scripsi
+ §2.]
+
+At tamen medicos publicos in Graecia Magna etiam temporibus illis fuisse
+aliunde comperimus. Diodorus enim e Timaeo tradit (XII 12, 4) Charondam
+omnes qui ante eum leges scripsissent superasse sapientia, cum ludi
+magistris mercedem publice dari iuberet; deinde pergit: καὶ τοσοῦτον
+ὑπερεβάλετο "τοὺς πρότερον νομοθετήσαντας δημοσίῳ μισθῷ τοὺς νοσοῦντας
+τῶν ἰδιωτῶν ὑπὸ ἰατρῶν θεραπεύεσθαι" κτλ. Sed quas illo loco Diodorus
+tradit leges, Thuriorum sunt, qui saeculo quinto, ut saepe tum et postea
+fiebat, leges Charondae receperunt. Dubitandum igitur est, num vere ante
+Charondam ipsum, cum Catanae patriae[3] olim leges condidisset, ab aliis
+iam legislatoribus de medicis publicis provisum sit. Certum tantum est
+ab aliis iam ita factum esse, cum Thurii leges quasdam instituerent,
+quae tum Charondae existimabantur. Sequitur, ut saeculo quinto et
+fortasse iam sexto medici publici in urbibus Graecis Siciliae et Italiae
+instituerentur.[4]
+
+ [Adnotatio 3: cf. praecipue Aristot. Polit. 1274a, 22 sqq.:
+ νομοθέται δ᾽ ἐγένοντο Ζαλευκός τε Λοκροῖς τοῖς ἐπιζεφυρίοῖς, καὶ
+ Χαρώνδας ὁ Καταναῖος τοῖς αὑτοῦ πολίταις καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς
+ Χαλκιδικαῖς πόλεσι ταῖς περὶ Ἰταλίαν καὶ Σικελίαν. ]
+
+ [Adnotatio 4: Zaleucum primum de medicis publicis legem scripsisse
+ atque praescripta eius Charondam in leges suas recepisse coniecerunt
+ A. Dechambre, Rev. arch. 1881 (XLI), 52, R. Herzog, l.l. 205. Sed
+ incertiores illae sunt res, quam ut nomen afferri possit.]
+
+Quae cum ita sint, ex coloniis de earum originibus coniecturam nos
+facere posse arbitramur. Nam est verisimile leges coloniarum non totas
+ex novo fictas esse, sed quae domi usu magis quam lege constituta erant,
+in coloniis iam legibus esse definita. Atque de Ionum usu ad ipsum
+Homerum licet provocare. Antinous enim Ulixe mendico in oppidum
+Ithacorum introducto pessime fecisse increpat Eumaeum, quod numerum
+hominum egentium auxisset. Qui respondet (ρ 381 sqq.):
+
+ Ἀντίνο᾽, οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις‧
+ τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπέλθῶν
+ ἄλλον γ᾽, εἰ μὴ τῶν, "οἱ δημιοεργοὶ ἔασιν,
+ μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων", 385
+ ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν, ὄ κεν τέρπῃσιν ἀείδῶν;
+ οὕτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπ᾽ ἀπείρονα γαῖαν‧
+ πτωχὸν δ᾽ οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἑ αὐτόν κτλ.
+
+Quibus ex versibus discimus quo tempore facti sunt (saec. VII.?) medicos
+sicut vates architectos poetas (praecones adduntur τ 135) functos esse
+munere libero et ab aliis separato. Migrabant autem per urbes et
+considebant, ubi ut manerent invitabantur aut quo arcessebantur (vs.
+386). Ibi quamquam cives non erant, in statu honorato collocati erant,
+atque verisimile est, cum δημιοεργοί essent vel τὰ δημόσια
+ἐργαζόμενοι,[5] eos a populo esse altos.
+
+ [Adnotatio 5: cf. schol. ad Od. l.l., Eustath. 1824, 34 et 1825,
+ 5 sqq., Suidas s.v. δημιουργοί (= schol. ad Arist. Equit. 650) et
+ δημιουργός.]
+
+
+§2.
+
+DE ASCLEPIADIS ET AESCULAPIIS.
+
+At multi sunt qui Aesculapii in fanis medicinam usque ad Hippocratis
+tempora excultam esse credunt, medicos autem civiles fuisse negant ante
+saeculum quintum vel sextum iniens. Quibus cum ea quae scripsimus
+opponimus tum Homerum iterum laudamus. Apud quem nullo loco fit mentio
+de Aesculapii aliusve numinis sacerdotibus, qui ex officio curant
+aegrotos, sed medici multis locis commemorantur sive in Iliade duces
+medicinae periti sunt sive sunt veri medici in Iliade et maxime in
+Odyssea. Etenim Aesculapius et filii eius Podalirius Machaonque
+militibus praesunt et vulneribus atque morbis medicantur sicut alii
+duces (Β 731 sq., Δ 193 sqq., Λ 517 sqq., Λ 832 sqq.--cf. infra p. 75).
+Nam exempli causa Achilles, qui artem medicam a Chirone edidicerat
+(Λ 831 sq.), in imagine vasculi Sosiae pulcherrima (Furtw., Berl.
+Vasens. 2278) Patroclum curans spectatur, in Iliade ipsa Patroclus
+Eurypylum curat (Λ 844 sqq.). Sed veri etiam medici in posterioribus
+Iliadis partibus inveniuntur.[6] Iam vero in Odyssea munus medicorum
+ab aliis secretum est, sed in templis Aesculapii medicos artem suam
+didicisse nullo verbo dicitur.
+
+ [Adnotatio 6: Λ 514 ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ κτλ. Ν 213 sq. τὸν μὲν ἑταῖροι
+ ἔνεικαν, ὁ δ᾽ ἰητροῖς ἐπιτείλας ἤιεν ἐς κλισίην κτλ. Π 28 (βέβληται
+ ... Διομήδης ... Ὀδυσεὺς ... ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων κτλ.) τοὺς μὲν τ᾽ ἰητροὶ
+ πολυφάρμακοι ἀμφιπένονται, ἕλκε᾽ ἀκειόμενοι. Λ 835: χρηίζοντα καὶ
+ αὐτὸν (sc. Ποδαλείριον ἕλκος ἔχοντα)) ἀμύμονος ἰητῆρος.]
+
+Uno loco medici nisi ad Aesculapium tamen ad Paeonem referuntur. Quem
+omnino alium veterem deum atque Aesculapium esse Usener (_Götternamen_
+153 sqq.) demonstravit (cf. Eisele apud Roscherum s.v. Paian). Sed illo
+loco legis (δ 230 sq.):
+
+ ἰητρὸς δὲ ἕκαστος ἐπιστάμενος περὶ παντῶν
+ ἀνθρώπων‧ ἢ γὰρ Παιήονός εἰσι γενέθλης.
+
+Quae verba non spectant ad medicos Aegyptios, ut iam antiqui ex versibus
+antecedentibus concluserunt (schol., Eust., Plut. Gryll. 9; cf.
+Ameis-Henze, Anhang p. 100), sed medici omnes, praecipue igitur Graeci,
+laudantur (v. Welcker l.l. 49). Nemo autem medicos cum Paeone artius
+cohaerere ex versibus illis colliget. Nam medici humani appellantur
+progenies dei medici poetica quadam fictione sicut milites θεράποντες
+Ἄρηος vel poetae Μουσάων θεράποντες nominantur. Ante Aesculapium igitur
+Paeon deus medicorum erat, cum ipse esset "deus" medicus et medicus
+deorum (v. Ε 401, 899). Quem et Apollinem necdum Aesculapium habet
+Hesiodus etiam deos medicos (fr. 139):
+
+ εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος ὑπὲκ θανάτοιο σαώσει
+ ἢ καὶ Παιήων ὃς πάντων φάρμακα οἶδεν,
+
+et inde Iamblichus (de Pyth. vita 31, 208): εἶναι δὲ ταύτην τὴν
+ἐπιστήμην τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς Ἀπόλλωνος καὶ Παιῶνος, ὕστερον δὲ τῶν περὶ τὸν
+Ἀσκληπιόν. Quare factum est, ut vetustioribus temporibus medici nondum
+Ἀσκληπιοῦ θεράποντες vel παῖδες nominarentur sed Παιῶνος. Ita enim Solon
+etiam dicit, cum artes atque quaestus hominum enumeret (4, 57):[7]
+
+ ἄλλοι Παιῶνος πολυφαρμάκου ἔργον ἔχοντες
+ ἰητροί‧
+
+Itaque primum valetudinarium non Aesculapium est, sed Paeonium, quod
+apud Athenas erat in ora maritima et in quo aquae calidae ducebantur
+trans columnas. Quod quinti saeculi media parte recentius non est, cum
+Crates in Θηρίοις id commemoret (Ath. 268a).
+
+ [Adnotatio 7: Ibidem exempla complura moris poetici illius Graecorum
+ inveniuntur: 49 sqq.:
+
+ ἄλλος Ἀθηναίης τε καὶ Ἡφαίστου πολυτέχνεω
+ ἔργα δαεὶς χειροῖν ξυλλέγεται βίοτον,
+ ἄλλος Ὀλυμπιάδων Μουσέων πάρα δῶρα διδαχθείς,
+ ἱμερτῆς σοφίης μέτρον ἐπιστάμενος‧
+ ἄλλον μάντιν ἔθηκεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων κτλ.
+
+ cf. supra ρ 384 sq. et Empedocles 146 (Diels, Vorsokr.) = Clem.
+ Strom. IV, 150, p. 632 P:
+
+ εἰς δὲ τέλος "μάντεις τε καὶ ὑμνοπόλοι καὶ ἰητροὶ
+ καὶ πρόμοι" ἀνθρώποισιν ἐπιχθονίοισι πέλονται,
+ ἔνθεν ἀναβλαστοῦσι θεοὶ τιμῆισι φέριστοι.]
+
+Ἀσκληπιάδαι autem omnes medici primum appellantur apud Theogn. 432 sq.:
+
+ εἰ δ᾽ Ἀσκληπιάδαις τοῦτο γ᾽ ἔδωκε θεός,
+ ἰᾶσθαι κακότητα καὶ ἀτηρὰς φρένας ἀνδρῶν,
+
+et vix ante annum 500 hymnus Homericus quem dicunt (h. H. XVI) in
+Aesculapium deum et ἰητῆρα νοσῶν olim factus esse videtur. Tum etiam
+familiae vel collegia medicorum ab Aesculapio se ortos esse praedicare
+coeperant. Quod tradit Theopompus: περὶ τε τῶν ἐν Κῷ καὶ Κνίδῳ ἰατρῶν,
+ὡς Ἀσκληπιάδαι καὶ ὡς ἐκ Σύρνου οἱ πρῶτοι ἀφίκοντο ἀπόγονοι Ποδαλειρίου
+(ita Photius, Bibl. c. 176, 203 = Müller, FHG. I, 296 fragm. 111). Ita
+facillime factum est, cum veteres de historia medicorum anquirere
+coepissent illo tempore, quo in summo flore erant Aesculapii
+valetudinaria sacra, ut etiam Asclepiadae vere medici in his sacris
+quondam artem didicisse medicam putarentur.
+
+De his rebus ita igitur diiudicandum est multos fuisse medicos
+saeculis illis, quibus Homeri carmina facta sunt, usque ad Hippocratis
+aetatem,[8] fuisse autem hos medicos civiles neque pontifices
+Aesculapii, quem temporibus vetustioribus omnino non habebant deum.
+Itaque falso Plinius, qui tradidit: _sequentia eius_ (Aesculapii),
+_mirum dictu, in nocte densissima latuere usque ad Peloponnesiacum
+bellum. tum eam revocavit in lucem Hippocrates_ eqs. (XXIX, 4). Falso
+enarravit idem (l.l.) Varrone auctore Hippocratem tabulis ἰαμάτῶν,
+ut ita dicam, Cois exscriptis templum Aesculapii incendio consumendum
+curavisse et medicinam suam instituisse (cf. S. Reinach, l.l.
+p. 1670).[9] Quae indicia iam dudum sunt facta a viris doctissimis.
+Ita enim G. Welcker, l.l. p. 101: _Gar sehr aber widerstreitet es der
+wahrscheinlichen griechischen Kulturgeschichte, wenn man von einigen
+abenteuerlichen Sagen von höchst verschiedenartigen mythischen Personen,
+die in der Geschichte der Arzneikunde, die sie höchst negativ angehen,
+wunderlich spuken, unmittelbar übergeht zu der Ausübung der Heilkunst in
+den Tempeln;_ ib. p. 103: _Es ist dies ebenso unwahrscheinlich_ (nullos
+fuisse medicos civiles inter Homerum et Hippocratem), _als daß
+Hippocrates aus dem Schoße selbst dieser Nation, wie Athene aus dem
+Haupte des Zeus in voller Rüstung, als der Meister einziger Art
+hervorgegangen wäre, der nur auf sich ruhte, ohne Zusammenhang mit
+vielen vorangegangenen Geschlechtern._ Idem autem Daremberg, Rev. arch.
+XIX (1869), 267: _Il est donc temps de faire justice de la phrase
+steréotypée: Hippocrate père de la médecine, et d’en embarrasser
+l’histoire. Cette phrase est un véritable attentat aux lois de
+dèveloppement de l’esprit humain, et chacun peut maintenant reconnaître
+que le plus illustre représentant de l’Ecole de Cos, qu’ Hippocrate a
+fait son apparition au moment proprice quand tout concourait, depuis
+longtemps déjà, à préparer les voies pour la manifestation d’un grand
+événement scientifique._ Ita etiam S. Reinach, l.l. p. 1669. Sed tamen
+in libris novissimis errores illi inveniuntur. Sunt etiam hodie, qui
+credant medicinam Graecam illam celeberrimam in templis Aesculapii natam
+ibique ad tempora Hippocratis esse excultam.
+
+ [Adnotatio 8: Uberius de hac re egit Daremberg, _Études d’archéol.
+ médicale sur Homère, Rev. arch._ N.S. XII (1865), p. 95, 249, 337;
+ idem, _De l’état de la médecine entre Homère et Hippocrate_
+ (962-460) _d’après les poètes et les historiens grecs, Rev. arch._
+ N.S. XVIII (1868), p. 345 sqq., XIX (1869), p. 63, 199, 259 sqq.]
+
+ [Adnotatio 9: Iam ante Hippocratem medicos scripsisse libros (sed
+ non sanctos in templis Aesculapii conservatos) ex multis etiam
+ librorum Hippocrateorum locis elucet. Ad quas antiquorum litteras
+ spectare videtur Hippocrates vel qui scripsit περὶ ἀρχαίης ἰητρικῆς
+ cum dicit (c. 2): "ἰητρικῇ δὲ πάλαι πάντα ὑπάρχει καὶ ἀρχὴ καὶ ὁδὸς
+ εὑρημένη" καθ᾽ ἥν τὰ εὑρημένα πολλά τε καὶ καλῶς ἔχοντα "εὕρηται ἐν
+ πολλῷ χρόνῳ" καὶ τὰ λοιπὰ εὑρεθήσεται, ἥν τις ἱκανός τε ἐὼν καὶ τὰ
+ εὑρημένα εἰδὼς ἐκ τούτων ὁρμώμενος ζητῇ. Quae verba Hippocrate ipso
+ indigna non sunt. Alcmaeonem autem Crotoniatam saeculo iam sexto
+ librum medicum composuisse et fortasse primum de rebus medicis
+ scripsisse nunc inter omnes constat (cf. Wachtler, _de Alcmaeone
+ Crot._ p. 33 sqq.).]
+
+Certum quidem est homines superstitiosos si aegrotabant semper deos
+consuluisse aut in speluncis vel templis incubuisse. Qui mos, postquam
+multi antea veri medici fuerunt, longius perlatus est, quo tempore
+Empedocles mystica quadam arte aegrotos curabat et ἰατρομάντεις, quo
+verbo solus Aeschylus utitur (Suppl. 260. Ag. 1606. Eum. 62),
+exsistebant. Tum tempus erat--eodem autem tempore medicina ipsa maxime
+florebat--ut templa Aesculapii ex officio aegrotos suo more sanare
+coepissent. Tamen medici, qui Aesculapium habebant deum tutelarem et
+praesidem eumque valde colebant[10] ut temporibus vetustioribus Paeonem,
+causam suam tum quidem numquam cum pontificibus Aesculapii communicabant
+aut consiliis eorum intererant. Quod paucis verbis apte locutus est
+P. Girard (l.l. p. 86): _tout en protestant contre le charlatanisme des
+prêtres, ils demeurèrent toujours pleins du respect pour le dieu._
+Quantopere autem vere medici tamen animi haud intacti religione
+fuerint, ex Hippocratis viri ingeniosi loco celeberrimo percipitur (περὶ
+ἀέρων 22, 77): ἐμοι δὲ καὶ αὐτῷ δοκεῖ ταῦτα τὰ πάθεα θεῖα εἶναι, καὶ
+τἄλλα πάντα, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἑτέρου θειότερον, οὐδὲ ἀνθρωπινώτερον,
+ἀλλὰ πάντα ὅμοια καὶ πάντα θεῖα‧ ἕκαστον δὲ αὐτῶν ἔχει φύσιν τὴν ἑωυτοῦ,
+καὶ οὐδὲν ἄνευ φύσιος γίνεται (cf. 22, 81: ἀλλά γὰρ, ὥσπερ καὶ πρότερον
+ἔλεξα, θεῖα μὲν καὶ ταῦτά ἐστιν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις‧ γίνεται δὲ κατὰ
+φύσιν ἕκαστα).
+
+ [Adnotatio 10: Medici publici Athenis bis in anno Aesculapio et
+ Hygiae immolabant: IG. II 352b (cf. infra cap. II §7). Honores
+ medicis decreti Aesculapii diebus sacris pronuntiabantur: IG. XII 1,
+ 1032, vs. 23 (Brycunte), Brit. M. 260, vs. 2 (Calymnae inventa; Co
+ honores pronuntiabantur); BCH. XXVI (1902), 269, vs. 32 (Delphis;
+ Co). Decreta honorifica medicorum marmori incisa in templis
+ Aesculapii constituebantur. Quod maxime Co factum est, ubi multas
+ medicorum stelas in Aesculapio nunc effodit R. Herzog (Arch. Anz.
+ 1903, p. 10, 197, 198). Firmum hunc morem fuisse et alias etiam
+ urbes in Aesculapio Coorum stelas medicorum Coorum collocasse
+ demonstrat inscriptio Delphica (BCH. 1902, 269, vs. 28 sqq.): δόμεν
+ [δ]ὲ [κ]αὶ τοῖς τὰ Πύθια ἐπαγγελλόντοις τᾶι τῶν Κώιων πόλει τοῦ
+ ψαφίσματος τὸ ἀ[ντ]ίγραφον, ὅπως ἀναγορευθῇ ὁ στέφαν[ος τ]οῖς
+ Διονυσίοις τοῖς ἐν Κῶι καὶ τοῖς [Α]σκλαπιείοις‧ ἀναθέμεν δὲ καὶ
+ στάλ[αν ἐ]ν τῶι ἱερῶι τοῦ Ἀσκλαπιοῦ (sc. Coo, cum antea (vs. 26
+ sqq.) iam legatur Delphis lapidem statuendum esse in templo
+ Apollinis). Sed aliis etiam in urbibus lapides medicorum honores
+ exhibentes in templis Aesculapii, si in urbe erant, constituebantur:
+ Athenis (IG. II, 256b, vs. 30; ibi in Aesculapio etiam lapis
+ inventus est, in quo decretum de sacrificiis ab medicis publicis
+ factis erat incisum: IG. II 352b); Olunte (BCH. 1900, 225, vs.
+ 57 sqq.).]
+
+Quare mihi non probatur saeculo iam quarto in Aesculapiis, quae ex
+somniis sanabant, pontifices fuisse medicos. Tamen P. Girard (l.l.
+p. 34) contendit in inscriptionibus Atticis IG. II 835 et 836 in
+Aesculapio Atheniensi repertis Onetorem Melitensem pontificem (836 vs.
+84 cf. vs. 73 et 65, 66) eundem esse hominem atque Onetorem medicum,
+quem restituerunt 835, 13.[11] Inferioribus autem saeculis, cum ex toto
+orbe terrarum ad fana Aesculapii concurreretur, medici adeo labebantur,
+ut Aesculapiorum adiuvarent medicos sacros, quippe qui paullatim
+aliquo modo medicinae ipsius periti essent facti. Quod demonstratur
+inscriptionibus sanationes dei exhibentibus, quae aevo Romano exaratae
+sunt: inscriptione C. Iulii Apellae (IG. IV 955; cf. v. Wilamowitz,
+_Isyllos_ p. 116 sqq.); tabula olim Maffeiana vocata, quae Romae inventa
+est et ad fanum Aesculapii situm in insula Tiberis attinet (IG. XIV
+966); inscriptionibus Lebenae repertis in Aesculapio (v. I. Zingerle,
+AM. XXI (1896), p. 67); (cf. etiam titulum Pergamenum JvP. 264). Quae
+omnes inscriptiones ab tabulis ἰαμάτων Epidauriis notissimis (IG. IV
+951-953; quartam edidit P. Cavvadias, _Mélanges Perrot,_ Paris 1903,
+p. 41) longe eo distant, quod non fingitur deum ipsum homines quamvis
+aegrotos, dum dormiunt, una nocte sanare (cf. Aristoph. Plut. vs. 627
+sqq.), sed quod deus eis somnia tantum inspirat, quibus interpretatis
+sacerdotes remedia praecipiunt. Eo modo Aristides quoque altero p. Chr.
+n. saeculo cum deo communicabat.
+
+ [Adnotatio 11: Legitur ibi: - - δακτύλιος σάρδιον χρυσίῳ
+ ἐνδεδεμένον, ὁ ἀνέθη[κεν Ὀνήτ]ωρ ἰατρός, ὁ[λκὴ - - ἔνι γ]ρύψ καὶ
+ ἔλαφος. Aliud donum ab medico quodam votum Aesculapio habes in eadem
+ inscriptione vs. 17: - - - Νικομάχου ἰατροῦ ΔΔ.]
+
+Quae cum tum ita essent, aevo quidem Romano fieri poterat, ut medici
+immemores ordinis prioris ab sacerdotibus advocarentur vel ipsi
+sacerdotes fierent. Suo iure citat P. Girard (l.l. p. 33) IG. III 780
+(Athenis, saeculi p. Chr. n. II. ineuntis): ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου βο[υλὴ]
+κτα. Ἄσυλον Ζ..... | Στειριέα "ἰατρὸν ζ[ακορ]|ρεύσαντα Ἀσκληπιῷ". IG.
+III 780a (ibid., eiusdem fere temp.): ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου β[ου]|λὴ<ι> κτα.
+Σώζοντα | Λαδίκου Σουνιέα "ἰα|τρόν, ζακορεύσαντα | Ἀσκληπιοῦ καὶ
+Ὑγεία[ς]" | ἐν τῷ ἐπὶ Στρατολάου | ἄρχοντος ἐνιαυτῷ. Aliae inscriptiones
+adiungi possunt: BCH. XVIII (1894), p. 160, 4 = AM. XXIV (1899),
+p. 211, 34 (Germae apud Pergamum) vs. 5 sqq.: [Μ]ηνό|δωρος Ἀπολ|λωνίδου
+το|ῦ καὶ Ὀτακιλί|ου "ἰατρὸς καὶ | ἱερεὺς τοῦ | Ἀσκληπιοῦ" κτλ.. IG. XII
+2, 484 (Lesbi): [ἡ β]όλλα καὶ ὁ δᾶμος | Βρῆσον Βρήσω "ἀρχιατρόν" κτα.
+vs. 21: "ζά|κορον Σαώτηρος Ἀσκληπίω" κτλ. (qui quidem sacerdotia alia
+administraverat plurima). Sed celeberrimi etiam medici officii causa
+suscipiebant sacerdotia Aesculapii: C. Stertinius Xenophon in urbe Co
+(Paton-Hicks 92 (cf. Ditt.{2} 368{1}), 345; Herzog, Arch. Anz. 1903,
+193 bis), Heraclitus Rhodiopoli (CIG. 4315 n.).
+
+Prioribus temporibus cum saepe medici pii Aesculapio donaria vovissent
+(v. adn. 11) maximeque si hominem valde aegrotantem servaverant (cf.
+A. Koerte, AM. XVIII, 237), tamen parva erant dona et nihilo ab aliorum
+differebant. Sed aevo Romano tota templa Aesculapio constituebant,
+fortasse ut ipsi in eis medicarentur: BCH. 1886, 216 (Oenoandae in
+Lycia): τὸ Ἀσκληπεῖον (sic) | κατεσκεύασεν | τῷ Οἰνοανδέων | δήμῳ |
+Καπανεὺς (Καπανέως τοῦ Καπανέως) ἰατρὸς | Οἰνοανδεὺς | ἐκ τῶν ἰδίων.
+(sic) W. M. Leake, Transact. of the Roy. Soc. II, I (1843) p. 245, 2
+et p. 304, 2 = Lebas-Waddington III, 1, 1663b (Mastaurae in Lydia):
+Σαμιάδης | Μενάνδρου | ἰατρὸς γενό|μενος ἄριστος| ἀνέθηκεν τὸ τέ̣μενος
+καὶ τὰ ἱερ(ὰ) Ἀσκλη|π[ι]ῷ -- -- -- CIG. III 4315 n. (Rhodiopoli;
+Heracliti) vs. 17: ναὸν κατασκευ|άσαντα καὶ ἀγάλματα ἀναθέντα
+Ἀσκλη|πιοῦ καὶ Ὑγείας -- --
+
+Infima igitur aetate ars vere medica cum arte pontificum Aesculapii
+commixta est, postquam e fontibus longe disparibus exortae diu separatim
+adoleverunt. De Aristide autem nunc nondum egi, cuius ex ἱεροῖς λόγοις
+multa afferri possunt, quae quantopere saeculo p. Chr. n. altero veri
+etiam medici artem pontificum probaverint atque adiuverint et ipsi in
+Aesculapiis sanaverint demonstrant.
+
+
+§3.
+
+DE MEDICIS PUBLICIS A SAECULO QUINTO USQUE AD PRINCIPATUS TEMPORA PRIMA.
+
+Ad medicos publicos revertamur. Inveneramus primos eorum apud Iones,
+cum in Odyssea apud poetam quendam Ionicum primum de medicis publicis
+testimonium exstet atque antiquis iam temporibus in urbibus Ionicis
+Siciliae et Italiae[12] medici illi exstiterint. Athenis saeculo sexto
+Democedes medicus publicus erat, saeculo quinto alium certum medicum
+publicum Aristophanes tradit. Qui in Acharnensibus, cum Dicaeopolis ab
+agricola bobus suis ab hostibus privato rogatus esset, ut oculos
+lacrimis effusis paene occaecatos pace (ut finxit Aristophanes pro
+unguento) sibi oblineret, illum ita facit loquentem (vs. 1030 sqq.):
+
+ ΔΙΚ. ἀλλ᾽, ὦ πονήρ᾽, οὐ δημοσιεύων τυγχάνω.
+ ΓΕΩ. ἴθ᾽, ἀντιβολῶ σ᾽, ἤν πως κομίσωμαι τὼ βόε.
+ ΔΙΚ. οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ κλᾶε πρὸς τὰ Πιττάλου.
+
+Fuit igitur Athenis Aristophanis temporibus Pittalus[13] δημοσιεύων vel
+medicus publicus notissimus, ad quem aegroti in comoedia etiam
+mittebantur. Quem saepius citat Aristophanes: in Acharnensibus iterum
+Lamachus miles gloriosus, postquam in proelium profectus mox malum
+nanctus est, ut ad illum se portent monet (vs. 1222):
+
+ θύραζέ μ᾽ ἐξενέγκατ᾽ ἐς τὰ Πιττάλου
+ παιωνίαισι χερσίν.
+
+Denique Vesp. 1432 Philocleon cuidam, quem vulneraverat et qui hac de
+causa eum reum facere volebat, suadet, ut medicum potius adeat:
+
+ οὕτω δὲ καὶ σὺ παράτρεχ᾽ εἰς τὰ Πιττάλου
+
+
+
+(θεραπευθησόμενος τὰς πληγάς addunt scholia). Sic plane intelligitur
+harum comoediarum aetate medicos publicos Athenis fuisse homines
+notissimos.
+
+ [Adnotatio 12: Calana et Leontini, quibus oppidis Charondas dedit
+ leges, coloniae erant Chalcidensium (Thucyd. VI, 3); reliquae autem
+ urbes, in quibus leges Charondae inducebantur, plurimae etiam
+ coloniae Chalcidensium erant (cf. Arist. Polit. 1274a, 24, vid.
+ adn. 3). Itaque leges illae sunt fortasse quae vocantur νόμιμα τὰ
+ Χαλκιδικά, quas contra Doricas vicisse in Himera urbe tradit
+ Thucydides VI, 5.]
+
+ [Adnotatio 13: Medicus hic, quin vere appellatus sit Pittalus, in
+ dubium vocari non potest (cf. Πιττακός, Πιττάλακος). Tamen »nom de
+ fantaisie« nomen esse Pittali et re vera Attalum eum appellatum esse
+ Daremberg suspicatus est (Rev. arch. XIX, 1869, p. 69), quem secutus
+ est Vercoutre l.l., p. 107 (sed cf. Dechambre l.l., p. 53). Errore
+ autem Suidas Σπίτταλον eum nominat (s.v. Σπίττ.); sed Πίτταλος
+ omnibus Aristophanis locis auctoritate codicum constat. Sed nomen
+ Pittali Atticum non est.]
+
+Quod quin inscriptione quoque in arce Athenarum eruta affirmaretur, ab
+eo non multum afuit. Nam scribit A. Wilhelm (Wien. Jahresh. I (1898),
+Beibl. p. 44) inscriptionem IG. I 81, si recte eam legerit, ad medicum
+publicum pertinere, et posterius de hac et aliis accuratius se
+disceptaturum esse promittit. Quam fidem cum nondum vir doctissimus
+liberaverit, inscriptionem illam ad alteram quinti saeculi partem ut
+videtur pertinentem afferre non possumus.[14]
+
+ [Adnotatio 14: Una alia est Attica inscriptio medici, quae ad saec.
+ VI. extremum pertinere videtur: μνεμα τόδ᾽ Ἀινέο σοφίας ἰατρο ἀρίστο
+ in disco marmoreo cum medici residentis imagine picta (IG. I
+ 422{14}, Suppl. p. 185). Sed medici publici esse eam non constat.
+ Nuper de inscriptione et imagine egerunt H. Dragendorff, Jahrb. d.
+ I. XII (1897), p. 1 sqq. et tab. I, R. Herzog l.l., p. 151, 201.]
+
+Eodem fere tempore[15] inscriptio Cypria syllabarum signis indigenis
+tabulae aheneae incisa est, quae Idalii olim est inventa (Deecke, SGDI.
+60). Quae foedus inter Stasicyprum regem Idaliosque et Onasilum medicum
+factum exhibet, quo illi pecuniam vel fundos polliciti Onasilum et
+fratres eius sibi obligabant, ut per tempus obsessionis, qua Persae et
+Citiei Idalium urbem premebant, viros vulneratos publice curarent: ὅτε
+τὰν πτόλιν Ἠδάλιον κατέϝοργον Μᾶδοι κὰς Κετιῆϝες, ἰ(ν) τῶι Φιλοκύπρων
+ϝέτει τῶ Ὀνασαγόραυ, βασιλεὺς Στασίκυπρος καὶ ἁ πτόλις Ἠδαλιῆϝες ἄνωγον
+Ὀνάσιλον τὸν Ὀνασικύπρων τὸν ἰjατῆραν κάς τὼς κασιγνήτως ἰjᾶσθαι τῶς
+ἀνθρῶπως τὼς ἰ(ν) τᾶι μάχαι ἰκμαμμένως ἄνευ μισθῶν κτλ. (vs. 1 sqq.).
+Habemus igitur quinto iam saeculo Idalii medicum, qui multis promissis
+(vs. 5 sqq.) publicus advocatus est. Sed in summo discrimine hoc factum
+est, qua ex re intellegitur Idalienses tum munus medicis publice mandare
+nondum consuevisse aut omnino nullos medicos in urbe fuisse.
+
+ [Adnotatio 15: De tempore inscriptionis, cui certus quidem Idaliorum
+ annus adscriptus est, magna est dissensio inter eos, qui praeter
+ Deeckium inscriptionem ediderunt et tractarunt: Cauer, Del. inscr.
+ Graec.{2} 472 (nonnullis annis ante 386) Meister, _Die griech.
+ Dial._ II, p. 199 (389 a. Chr.--cf. Larfeld apud Bursian, Jahresb.
+ LXVI, 36), Hoffmann, _Die griech. Dial._ I, p. 40 sqq. (449
+ a. Chr.), Solmsen, _Inscr. Graec. ad dialectos illust. sel._ 3
+ _(probabiliter ante a. 391)._ Vix Eduardi Meyeri coniectura (_Gesch.
+ d. Alt._ III, 304) probanda est, qui inscriptionem ad seditionem
+ Cypriorum anni 499 (Herod. V, 104, 108-115) revocavit, cum totum
+ genus dicendi ab hac antiquitate abhorreat. Sed alii etiam firmum
+ fundamentum quo nitantur non habent, neque ullum verbum apud
+ Diodorum legitur (quod Meisterum secutus asseveravit Larfeld l.l.)
+ de Idalio ab Persis et Citieis oppugnato, quamquam bellum accurate
+ narratum est (Diod. XIV, 98. XV, 1-4, 8-9). Sed legitur in
+ inscriptione ipsa medico soli praeter aliam summam dandas esse duas
+ didrachmas Idalienses. Quae didrachmae sunt stateres Idalienses,
+ quorum nunc etiam multi exstant (v. _Catalogue of the Greek coins in
+ the Brit. Mus., Cyprus_ tab. V). Sed hi post annum fere 420. non iam
+ forma publica percussi sunt, ut compluribus de causis sumpsit G. Fr.
+ Hill (l.l. p. XXX sq.: _the coins of Idalium cannot be dated later
+ than the third quarter of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit,
+ quod in titulo Idaliensi Poenico (Euting, Sitz.-Ber. d. Berl. Ak.
+ 1887, 422) Baalmelek tyrannus Citieorum (cc. 479-449) rex Citieorum
+ solorum nominatur, at filius eius Asbaal (445-425) et nepos
+ Baalmelek II. (425-400) reges nominantur »Citiensium et Idaliensium«
+ (cf. l.l. p. XXX et XXXIII). Itaque initio regni Asbaali Idalium ab
+ Citieis expugnatum esse videtur, unde sequitur, ut tabula ahenea
+ Onasili medici circa annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII).]
+
+At saeculis insequentibus in Graecia multos medicos publice institutos
+esse cum scriptores, Plato, Xenophon, Teles alii, quos suo quemque loco
+tractabimus, testantur tum tituli multi approbant. Quas breviter nunc
+enarrare supervacaneum non erit:
+
+ 1. W. Judeich, AM. XVI (1891), 292. "Tei". Fragmentum synoecismi
+ pacti inter Teum et aliam civitatem. vs. 10 commemoratur τὸ ἰατρικόν.
+ Annorum a. Chr. n. 370-350 (J. Wackernagel, AM. XVII 143). Sed
+ recentior esse videtur.
+
+ 2. IG. II 256b (add. p. 424). Ditt.{2} 489. Mich. 120. "Athenis in
+ Aesculapio". Decretum in honorem Phidiae Apollonii f. Rhodii medici
+ Athenis publici. A. 304/3 a. Chr. n.
+
+ 3. IG. II 352b (add. p. 426). "Athenis in Aesculapio". Fragmentum
+ decreti pertinentis ad sacrificia Aesculapio et Hygiae ab medicis
+ publicis facta. Anni, ut videtur, 240/39 a. Chr. n. (v. Kirchner,
+ PA. 3791: GGA. 1900, p. 443, §24).
+
+ 4. IG. XII 1, 1032. Ditt.{2} 491. Mich. 436. "Carpathi (Brycunte)".
+ Decretum honorificum Menocriti Metrodori f. Samii Brycuntiorum med.
+ publ. III. fere saec.
+
+ 5. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 3. "Co in Aesculapio".
+ Decretum pagi Αιγηλίων in honorem Anexippi Alexandri f. med. publ.
+ III. saec. Nondum edita.
+
+ 6. ibidem nr. 4. "Co in Aesculapio". Fragmentum decreti in honorem
+ medici publici alicuius. III. saec. Nondum edita.
+
+ 7. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 5. Ditt.{2} 490. Mich. 425. SGDJ.
+ 3618. "Co". Decretum honorificum Xenotimi Timoxeni f. Coi medici,
+ qui vice medicorum publicorum morbo affectorum munere publico
+ functus est. III. fere saec.
+
+ 8. Foucart-Wescher, Inscr. de Delph. 16. Ditt.{2} 466. Mich. 268.
+ SGDJ. 2615. "Delphis". Decretum populi Philistioni cuidam choregiam
+ et τὸ ἰατρικόν remittentis. Anno fere 200. aut paullo superiore.
+
+ 9. W. Vollgraf, BCH. XXV (1901), 234. "Amphissae". Decretum populi
+ Amphissiorum perscriptum populo Scarphiensium, in honorem Menophanti
+ Artemidori f. Macedonis ex urbe Lydiae Hyrcanio, qui medicus
+ publicus Amphissam accitus erat. II. saeculi partis prioris.
+
+ 10. B. Latyschew, AM. VII (1882), p. 364. SGDJ. 1447. Mich. 297. IG.
+ IX, 2, 69. "Lamiae". Decretum honorificum Metrodori Adromenis f.
+ Pelinnaei medici publ. "veterinarii". Anno fere 130. a. Chr. n.
+ (A. Wilhelm, BCH. 1900, p. 230).
+
+ 11. H. Demoulin, BCH. XXVII (1903), 233 sqq. (cf. 1902, p. 420, 2).
+ "Teni". Decretum Teniorum atque decretum Nesiotarum in honorem
+ Apollonii Hieroclis f. Milesii med. publ. II. saec.
+
+ 12. C. T. Newton, Greek inscr. in the Brit. Mus. 143. "Gythei".
+ Decretum honorificum Damiadae ... lis f. Lacedaemonii med. publ.
+ Anni fere 100. a. Chr. n. aut paullo posterioris.
+
+ 13. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 344. "Co". Decretum pagi
+ Halensium in honorem Isidori Nicarchi f. Coi med. publ. Saeculi
+ p. Chr. n. primi.
+
+ 14. Heberdey u. Kalinka, Zwei Reisen im südwestl. Kleinasien
+ (Denkschr. d. K. A. d. W. in Wien, ph.-h. Kl. Bd. XLV, 1), p. 23,
+ 13. In Lyciae urbe "Tlo." Basis statuae erectae a populo in honorem
+ Bellerophontei med. publ. I. aut II. p. Chr. n. saec.
+
+Quos adhuc enumeravimus titulos, certe sunt medicorum publicorum aut
+certe ad medicos publicos spectant. Adiungimus eos, qui fortasse ad
+medicos publicos pertinent, quamquam propter lapides nimis corrosos non
+plane constat, et qui, nisi sunt medicorum publicorum, tamen his aliquid
+proficiunt (nr. 15-28). Horum titulorum cum plurimi autem sint decreta
+honorifica, decretis quae de medicis publicis facta sunt enumeratis usui
+fortasse est aliorum quoque medicorum addere decreta atque bases
+statuarum a "re publica" positarum (num. 29-48):
+
+ 15. IG. II 186. "Athenis in arce". Decretum honorificum Euenoris
+ Euepii f. Acarnanis medici. 322/21 a. Chr. n.
+
+ 16. IG. II 187. "Athenis in arce". Decretum in honorem eiusdem.
+ Paullo recentius.
+
+ 17. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 197. "Co in Aesculapio". Decretum
+ factum de legibus colligendis, quae erant de piaculis (ἁγνειαῖς et
+ καθαρμοῖς) veteribus, et piaculorum ipsorum laterculus. Commemorantur
+ aedes medicorum (εἶ τοὶ ἰατροὶ τάσσονται). Anno fere a. Chr. 300.
+ Nondum edita.
+
+ 18. ibidem p. 10. "Co in Aesculapio". Epistula Cnossiorum ad Coos
+ missa de Hermia medico Coo Gortyna artem exercente et a Cnossiis
+ honorato. Anni a. Chr. n. 219. vel uno prioris posterioris.
+
+ 19. IG, XII 5, 600. "Ceae". Decretum honorificum Polygnoti Dinonis
+ f. Phi[lippensis?] med. fortasse publici. III. saec. vix recentior.
+
+ 20. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 37 (cf. 40). Ditt.{2} 616. SGDJ.
+ 3636. Mich. 716. Co. Fasti sacri Coorum. Medicis pars carnis
+ victimarum conceditur. III. saec.
+
+ 21. J. Demargne, BCH. XXIV (1900), 225. In insula Creta ad oppidum
+ "Oluntem" reperta. In eodem lapide una cum compluribus aliis
+ decretis honorificis decretum est in honorem medici cuiusdam Casii
+ fortasse publici. Anni fere 200. a. Chr. n.
+
+ 22. Ph. E. Legrand, BCH. XVII (1893), p. 550, nr. 48. Ditt.{2} 503.
+ REG. IX (1896), 359. In Mysia prope Parium (in vico _Dermendjik_).
+ Decretum synedrorum concilii Iliensis in honorem Parianorum et A
+ ..... zi Zopyri f. agoranomi Pariani; panegyri Athenae Iliadis cum
+ cura instructa conduxerat filius Zopyri inter cetera medicum homines
+ in panegyri morbo affectos gratiis curantem. II. saec. partis
+ prioris.
+
+ 23. Th. Homolle, BCH. VI (1882), p. 13 vs. 83. Ratio excepti et
+ expensi hieropoearum Apollinis "Delii" archonte Demare (a. fere 180.
+ cf. Ditt.{2} 588, p. 320{1}). Cuius anni hieropoei ab antecessoribus
+ in arcam publicam inter ceteras acceperant urnam in qua inerant [ὧν]
+ ἔλαττον ἔλαβεν ὁ ἰατρὸς Η Η 𐅄 {C C L} καὶ τοῦ ἐνοικίου ὡσαύτως
+ Δ Δ 𐅃 {X X V}.
+
+ 24. IG. IX 1, 104. "Elateae". Decretum honorificum medici Asc .....
+ haud scio an publici. Vix ante saec. II. medium.
+
+ 25. C. T. Newton, Greek Inscr. in the Brit. M. 260. Exemplar
+ "Calymnae" constitutum, ut videtur, decreti Coorum, ut honores
+ medico cuidam Coo ab Calymniis tributi Co proclamarentur. II. fere
+ saec.
+
+ 26. BCH. XVIII (1894), p. 197. "Amorgi." Decretum nimis mutilum in
+ honorem Uliadis Uliadis f. medici. II. fere saec.
+
+ 27. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 1. "Co in Aesculapio".
+ Decretum Apterae urbis Creticae in honorem Callippi Aristocriti f.
+ Coi medici a Cois missi. II. saec. Nondum edita.
+
+ 28. IG. XII 5, 719. "Andri." Honorum decretum Artemidori Menodoti f.
+ medici fortasse publici. Aevi Romani ineuntis.
+
+
+ 29. R. Herzog, Arch. Anz. 1903, p. 198, 2. "Co in Aesculapio."
+ Decretum Jasi urbis Cariae in honorem Philisti Nicarchi f. Coi
+ medici, qui Jasios curaverat, cum Coi in morbos incidissent. III.
+ saec. Nondum edita.
+
+ 30. Jardé, BCH. XXVI (1902), 269. "Delphis". Decretum Philisti
+ Moschionis f. Coi medici ab Amphictyonibus honorati. Anni a. Chr. ut
+ videtur 218/17.
+
+ 31. Th. Homolle, BCH. IV (1880), 348. "Deli." Decretum honorificum
+ Archippi Polychari f. Cei medici. III. vel II. saec.
+
+ 32. Wescher et Foucart, Inscr. rec. à Delphes 462. SGDJ. 2632.
+ "Delphis". Decretum in honorem Melancomae nescio cuius filii
+ [Me]galopolitae medici. Anni a. Chr. 206/05.
+
+ 33. CIG. 3596. Ditt.{1} 157; idem Syll. Suppl. (Orientis Graec.
+ inscr. sel.) 220. Troia u. Ilion, p. 465, 25 (Brueckner). In
+ "Troade" olim reperta. Decretum Iliensium in honorem Metrodori
+ Timoclis f. Amphipolitae medici, qui Antiochum regem et Meleagrum
+ ducem in pugna vulneratos sanaverat. III. a. Chr. saec. exeuntis vel
+ ineuntis II (cf. Th. Sokoloff, Klio, Beitraege zur alten Gesch.,
+ edd. C. F. Lehmann u. E. Kornemann IV (1904), p. 109 sq.: post pugnam
+ apud Panium commissam anno 198).
+
+ 34. C. T. Newton, Greek Inscr. in the Brit. M. 258. SGDJ. 3557.
+ "Calymni". Fragmentum decreti in honorem Chartadae[16] Philoxeni f.
+ Berenicei medici (at non archiatri, cf. infra p. 27). Circa annum
+ 200. a. Chr.
+
+ [Adnotatio 16: Χατάλας editor: Χ/--|ΤΑΛΑΣ. Χαρτάδας vel Χαρητάδας
+ coni. v. Wilamowitz laudans Hippocr. Epid. VII, 557 Ch., ubi
+ Χαρτάδας legitur.]
+
+ 35. IG. II 433. "Athenis". Fragmentum decreti in honorem Menandri
+ Pergameni, medici Eumenis II. regis Pergamenorum. Ex annis a. Chr.
+ 197-159.
+
+ 36. IG. IX 1, 516. "Actii". Decretum concilii Acarnanum in honorem
+ Diogenis Diogenis f. Pergameni medici per oppida Acarnaniae
+ medicantis. Annorum 167-146.
+
+ 37. R. Weil, AM. I (1876), p. 337, 7a. "Amorgi". Cum aliis in eodem
+ lapide decretum est Minoetarum in honorem Pythionis Aeacidae
+ [Delphi] medici. II., ut videtur, saeculi.
+
+ 38. P. Perdrizet, BCH. XX (1896), p. 341, 7. "Citii". Basis statuae
+ publice erectae in honorem Artemidori Artemidori f. medici. II. aut
+ I. a. Chr. saec.
+
+ 39. CIG. 4379c. Sterret, Papers of the American School III
+ (1884-85), p. 287, nr. 407/8. In loco "Pisidiae" _Kara Baulo_. Basis
+ statuarum Orestis Antiochi f., qui Alexandriae studiosus medicinae
+ mortuus erat, et patris eius. Statuas ponendas curavit mater et
+ coniunx honore a senatu populoque decreto. II. vel I. p. Chr. n.
+ saec.
+
+ 40. O. Kern, Inschr. von Magnesia 113. Ditt.{2} 371. In vico
+ _Üzümlü_ prope Magnesiam a. M. Decretum honorificum Tib. Claudii
+ Tyranni Magnetis Claudii imperatoris liberti medici. Ex I. p. Chr.
+ saeculi prima parte.
+
+ 41. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 409 et 418. Kaibel, EG. 200.
+ "Co". Basis statuae Satyri Themistocli f. medici a pago Isthmiotarum
+ honorati; in alio lapide basis duo sunt disticha medici ipsius tunc
+ iam mortui, qui gratias agit pago Isthmio. I. p. Chr. n. saec.
+ ineuntis vel medii.
+
+ 42. CIG. 4315n. "Rhodiopoli." Basis statuae publice constitutae in
+ honorem Heracliti Heracliti f. Rhodiopolitae Rhodiique philosophi et
+ medici, Homeri inter medicos vocati, qui a multis civitatibus
+ societatibusque honoribus affectus est. I. vel II. p. Chr. saec.
+
+ 43. IG. III 780. "Athenis." Basis statuae ab Areopago, senatu
+ sescentorum, populo constitutae in honorem Asyli Z..... f.
+ Stiriensis medici et zacori Aesculapii. Ex annis anno p. Chr. 126.
+ antecedentibus.
+
+ 44. IG. III, 780a. "Athenis in Aesculapio". Herma sine capite cum
+ inscriptione Sozontis Ladici f. Suniensis medici et zacori
+ Aesculapii, quem Areopagus, senatus sescentorum, populus honorabant.
+ Eiusdem aetatis.
+
+ 45. Th. Reinach, REG. VI (1893), p. 180, 19. "Jasi". Basis statuae
+ C. Cornelii Hecataei medici publice erectae. I. vel II. p. Chr.
+ saec.
+
+ 46. G. Hirschfeld, Greek Inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". Basis
+ statuae publice constitutae in honorem Servii [Sul]picii Apolloni[i]
+ f. Hecataei medici. Saec. p. Chr. I. vel II.
+
+ 47. ibidem 838. "Cnidi". Basis statuae a populo erectae in honorem
+ Cliti Cliti f. medici mortui. Saec. p. Chr. II. vel III.
+
+ 48. G. Cousin et Ch. Diehl, BCH. X (1886), p. 60, nr. 13. In urbe
+ Lyciae Cadyanda. Basis statuae Menophili Dosithei f. Cadyandensis
+ medici a senatu populoque statutae. Saec. p. Chr. II. vel III.
+
+Ex his quos casus servavit titulis satis certo confirmatur quod in
+universum dicit Xenophon: περὶ δὲ ὑγιείας ἀκούων καὶ ὁρῶν ὅτι καὶ πόλεις
+αἱ χρῄζουσαι ὑγιαίνειν ἰατροὺς αἱροῦνται κτλ. (Inst. Cyr. I 6, 15). Tam
+quarto igitur saeculo fere omnes omnino urbes Graecorum medicos publice
+conduxisse censendae sunt.
+
+A Graecis hoc institutum ad barbaros transgressum esse Strabo e
+Posidonio docet. Qui de Massiliensibus suo etiam tempore Romanos et
+Gallos litteras docentibus verba faciens dicit haec: ὁρῶντες δὲ τούτους
+οἱ Γαλάται καὶ ἅμα εἰρήνην ἄγοντες τὴν σχολὴν ἄσμενοι πρὸς τοὺς
+τοιούτους διατίθενται βίους οὐ κατ᾽ ἄνδρα μόνον ἀλλὰ καὶ δημοσίᾳ‧
+σοφιστὰς γοῦν ὑποδέχονται τοὺς μὲν ἰδίᾳ, τοὺς δὲ πόλεις κοινῇ
+μισθούμεναι, καθάπερ καὶ ἰατρούς (C. p. 181; IV 1, 5 ex.).
+
+Sed ad titulos supra compositos revertimur. In quibus modus honorum
+alius est saeculis ante Christum natum, alius aetate Romana. Olim enim
+senatus populusque virum de civitate meritum laude publica honorabant,
+proxenia, civitate, aliis huiusmodi honoribus, qui lapide in publico
+constituto memoriae prodebantur. Romanis autem temporibus, cum honores
+illi pretium atque dignitatem amisissent, clariora apertioraque insignia
+virtutis desiderabantur. Itaque totum hominem marmoreum posteris
+constituebant. Quo factum est, ut, quo recentiora sunt tempora, eo
+plures bases statuarum exsistant medicorum eoque magis decreta longa
+atque aptissima ad nos erudiendos offerre se desinant.
+
+Sin autem publicos spectamus medicos, omnes ferme, quorum titulos
+possidemus, ante principatus tempora vivebant; neque omnino ullam
+inscriptionem medici publici inde ab altero p. Chr. n. saec. habemus.
+Quid igitur est? Institutum illud sensim et paullatim periitne
+temporibus imperii Romani? Minime. Nam medici publici tum etiam munere
+suo omnibus locis fungebantur. Sed nomen mutatum est. Quod quale fuerit,
+mox videbimus.
+
+
+§4.
+
+DE MEDICIS PUBLICIS AEVI ROMANI SIVE DE ARCHIATRIS.
+
+Aetate Romana uno loco medici publici usque in saeculum quartum eminent:
+
+Oxyrh. Pap., I 51 (p. 108) anni p. Chr. 173. De corpore mortuo visitato
+ad Claudianum praetorem relatio π(αρὰ) Διονύσο(υ) Ἀπολλοδώρου
+Διονυς[ί]ου ἀπ᾽ Ὀξυρύγχων πόλεως δημοσίου ἰατροῦ.
+
+Oxyrh. Pap., I, 40 (p. 83), saec. II. p. Chr. exeuntis vel ineuntis III.
+Iudicium praefecti de questu Psasnis, qui quidem est ἰατρὸς δημος[ιεύ]ων
+ἐπὶ ταρι[χείᾳ].
+
+Oxyrh. Pap., I 52 (p. 109), anni 325. De inspectione puellae domo
+collapsa vulneratae renuntiatio ad curatorem rei publicae παρὰ Ἀυρηλίων
+.... καὶ Διδύμου καὶ Σιλβανοῦ ἀπ[ὸ τῆς λαμ(πρᾶς)] καὶ λαμ(προτάτης)
+Ὀξυρυγχιτῶν πόλεω[ς δημοσίων] ἰ[ατρ]ῶν.
+
+Quibus papyris addenda esse videtur similis renuntiatio C. Minicii
+Valeriani ἔχοντος τὸ ἰατρεῖον ἐν κώμῃ Καρανίδι data a.d. XI. Kal. Sept.
+anni 130. (BGU. 647). Quam papyrum medici publici esse, si ex argumento
+eius collegerimus, a vero fortasse non aberrabimus.
+
+Iam his papyris demonstratum est vetus medicorum publ. nomen (δημόσιος
+ἰατρός vel ἰατρὸς δημοσιεύων) in Aegypto etiam per aevum Romanum
+usitatum fuisse.
+
+Aliis locis δημόσιοι ἰατροί posterioribus imperatorum saeculis non
+inveniuntur. Tamen multi altero p. Chr. saeculo tituli medicorum exstant
+et maxime in urbibus Asiae Minoris. Inter hos sunt multi archiatrorum.
+Qui archiatri erant medici publici et excipiebant eos, quos adhuc
+cognovimus δημοσιεύοντας, ipsi vocati ἀρχιατροί.[17] Quod priusquam
+accuratius exponamus, de archiatris, unde provenerint, verba nonnulla
+nobis facienda sunt.
+
+ [Adnotatio 17: De accentu huius vocis viri docti non pauci
+ erraverunt, qui titulos archiatrorum ediderunt Graecos, cum scribunt
+ ἀρχίατρος. Sed monet in Thesauri Henrici Stephani editione Parisiana
+ L. Dindorf accentum acutum praecepisse Arcadium p. 89, 19 (τὸ δὲ
+ ἰατρὸς φιλίατρος ἀναβιβάζει καὶ ἐν τῷ "ἀρχιατρὸς" καὶ "ἱππιατρὸς"
+ φυλάττει--sed hausta sunt ex Herodiano περὶ καθολικῆς προσῳδίας
+ libro θ᾽, vid. Lentz I, 229, vs. 10) et conferendum esse
+ Etymologicum Magnum, p. 215, 6 et 250, 34. Legitur autem in EM.
+ p. 250, vs. 28 sqq.: τὰ γὰρ εἰς ος ὀνόματα ἐν τῇ συνθέσει
+ ἀναβιβάζουσι τὸν τόνον‧ οἷον κτα. χωρὶς γὰρ, φησίν, εἰ μὴ διὰ
+ σημασίαν τινὰ κωλυθείη‧ διὰ τὸ λοιγός, βροτολοιγός. καὶ χωρὶς τῶν
+ ἐθνικῶν, Ἀχαιός, Παναχαιός. καὶ χωρὶς τοῦ ἰατρός, ἀρχιατρός. Eadem
+ autem p. 215, 6 sqq. leguntur.]
+
+Inscriptionibus archiatrorum, quae ante Romana tempora exaratae erant,
+nondum inventis diu viri docti putabant apud Romanos exstitisse
+archiatros, plurimique Andromachum Neronis imperatoris medicum primum
+omnium designabant. Quem Galenus ἀρχιατρόν vocaverat (K. XIV, p. 2).
+Erotianus autem librum, qui τῶν παρ᾽ Ἱπποκράτει λέξεων συναγωγή
+inscribitur, Andromacho archiatro dedicaverat (ed. Klein, p. 29, 1: Τὴν
+Ἱπποκράτους πραγματείαν, ἀρχιατρὲ Ἀνδρόμαχε, οὐκ ὀλίγα συμβαλλομένην
+πᾶσιν ἀνθρώποις ὁρῶν κτλ., quibus verbis liber incipit); sed hunc
+recentiorem quam illum Neronis medicum et filium eius fuisse suo iure
+exposuit Klein (Proleg. p. XII sq.). Inscriptione tum Coa inventa (PH.
+345) C. Stertinius Xenophon primus archiater existimabatur.
+
+Altera ex parte per complura saecula viri doctissimi inquirebant, quae
+vis voci ἀρχιατρός subiecta esset, habebantque controversiam, ἀρχὸς τῶν
+ἰατρῶν an τοῦ ἄρχοντος ἰατρὸς (ne memoremus _principem atrii_ quemquam
+intellexisse) vis primitiva vocabuli esset (v. Dan. le Clerc, _Hist. de
+la Méd._, p. 585 sqq.). Postremum commentationem de archiatris ampliorem
+scripsit R. Briau: _L’archiâtrie romaine ou la médecine officielle dans
+l’empire romain. Suite de l’histoire de la profession médicale_ (Paris
+1877). Qui rem acute perscrutatus tamen nimis subtiliter in plura genera
+quam sunt distribuit archiatros.[18] Res tum non promovebatur, nisi quod
+nomen archiatrorum iam saeculis Christum natum antecedentibus occurrere
+demonstrabatur, id quod facillime fieri poterat inscriptionibus, quae id
+ostendebant, repertis.[19]
+
+ [Adnotatio 18: Ita R. Briau archiatros in classes quinque divisit
+ (l.l. p. 18):
+
+ 1. des archiâtres palatins (les médecins des empereurs),
+
+ 2. des archiâtres municipaux (les médecins municipaux des villes de
+ province),
+
+ 3. des archiâtres populaires de Rome et de Constantinople (les
+ médecins publics des deux villes impériales),
+
+ 4. des archiâtres scholaires (les présidents des collèges ou
+ sociétés de médecins ou d’écoles de médecine),
+
+ 5. des archiâtres du xyste et des Vestales (les médecins
+ spécialement attachés au service du portique appelé Xyste dans les
+ gymnases publics et à celui des vierges Vestales).
+
+ Sed nescio quid inter classem alteram et tertiam, inter quartam et
+ quintam intersit. Sic enim existimo primos archiatros apud Romanos
+ (i.e. in iure Romano) fuisse medicos publicos, tum nomen usurpatum
+ esse et ab medicis imperatorum et ab aliis praestantioribus medicis,
+ qui munere quasi publico fungebantur. Tria igitur genera sint
+ archiatrorum.]
+
+ [Adnotatio 19: Ante R. Briau, qui ipse etiam apud Daremberg-Saglio
+ s.v. _archiatrus_ (I, p. 373) rem exposuit, de archiatris Romanis
+ inter alios scripserunt: E. Th. Gaupp, _de professoribus et medicis
+ eorumque privilegiis in iure Romano dissertatio_. Vratislaviae 1827
+ (ubi priorum invenis de hac re dissertationes ac fontes ex Codice
+ Theodosiano et Corpore iuris accurate collectos); Goldhorn, _de
+ archiatris Romanis et eorum origine usque ad finem imp. Rom. occ._
+ Lips. 1841. Conferas etiam E. Kuhn, _Die städt. u. bürgerl.
+ Verfassung des röm. Reichs_ I, p. 83 sqq.; W. Smith, _Dictionary of
+ Greek and Roman antiquities_ (2e. ed. Lond. 1865) s.v. archiater
+ (ubi res, ut tum erant, breviter et perspicue explicatae sunt);
+ O. Marquardt, _Privatleben der Römer_, p. 752 sqq.; Friedländer,
+ _Sittengesch. Roms_ I{6}, p. 335 sqq. Vetustiores viros doctos
+ citant Leclerc, _Hist. de la Méd._ p. 585 sqq. et Bailie,
+ _Fasciculus inscr. Graec._ I, p. 112.--Quod in libro a R. Briau
+ scripto legis, excerpsit M. Salomon, _Deutsch. Archiv für Gesch. der
+ Medicin u. med. Geogr._ edd. H. et G. Rohlfs, II (1879), p. 216
+ sqq.--Nuper rem paucis tractarunt: A. Vercoutre l.l., p. 355;
+ M. Wellmann apud Pauly-Wissowa s.v. ἀρχιατρός; J. Bloch apud
+ Neuburger u. Pagel, _Handb. d. Gesch. d. Med._ I, 583; S. Reinach
+ l.l., p. 1690.]
+
+Quarum prior in basi statuae Deli inventa legitur (ed. Th. Homolle, BCH.
+IV (1880), p. 217; Ditt.{1} 244; Löwy 294; Ditt. Suppl. 256):
+
+ Κράτερον Κρατέρου Ἀντιοχέα τὸν τροφέα
+ Ἀντιόχου Φιλοπάτορος, τοῦ ἐγ᾽ βασιλέως
+ μεγάλου Ἀντιόχου καὶ βασιλίσσης Κλεοπάτρας,
+ γεγονότα δὲ καὶ τῶν πρώτων φίλων βασιλέως Ἀντι- 5
+ όχου καὶ ἀρχιατρὸν καὶ ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τῆς
+ βασιλίσσης, Σωσίστρατος Σωσιστράτου
+ Σάμιος, τῶν πρώτων φίλων, ἀρετῆς ἕνεκα καὶ
+ εὐνοίας καὶ φιλοστοργίας τῆς εἰς ἑαυτὸν,
+ Ἀπόλλωνι Ἀρτέμιδι Λητοῖ.
+ Φιλότεχνος Ἡρώδου Σάμιος ἐποίει.
+
+Qua ex inscriptione apparet archiatrum ordinis nobilis fuisse et apud
+regem ipsum (Antiochum VII.) munus medicum exsecutum esse, cum titulus
+inter alias aulae regiae dignitates insertus sit. Est autem inscriptio
+annorum 130. vel 129. a. Chr. (Ditt.{1} 244{1}. cf. Löwy 294). Altera
+inscriptio gemina iterum τῶν πρώτων φίλων βασιλέως καὶ ἀρχιατρόν
+ostentat. Quam Deli quoque inventam edidit S. Reinach, BCH. VII (1883),
+359 (Ditt. Suppl. 374). Exarata est non multo post antecedentem, cum
+Mithradates (VI.) Eupator per annos a. Chr. 120-63 regnaret. Legitur
+autem in basi statuae ita:
+
+ [Ὁ ἱερε]ὺς Ἡλιάναξ Ἀσκληπιοδώρου Ἀθηναῖ[ος]
+ Παπίαν Μηνοφίλου Ἀμισηνόν,
+ τῶν πρώτων φίλων βασιλέως
+ Μιθραδάτου Εὐπάτορος 5
+ καὶ ἀρχιατρόν, τεταγμένον δὲ
+ καὶ ἐπὶ τῶν ἀνακρίσεων,
+ θεοῖς.
+
+Hi duo tituli, soli archiatrorum, qui e saeculis antechristinianis adhuc
+exstant, plane demonstrant apud diadochos qui vocantur reges archiatros
+exortos et munere aulico functos esse. Sed in inscriptione Calymnia
+(nr. 34)[20] cum vs. 5 ante vocabulum ἰατρός lacuna hiaret et Newton,
+qui illam edidit, vestigia litterae Χ agnosci posse[21] putavisset, hic
+[αρχ]ιατρός supplevit. Haberemus igitur medicum "urbis", qui archiater
+vocatus esset. At quae Newton explevit stare non possunt, cum viri duo
+doctissimi, A. Smith et A. R. Munro, lapidem denuo inspexerint atque
+litteram ullam in lacuna fuisse negaverint.[22]
+
+ [Adnotatio 20: Cito titulos medicorum, quos p. 19-22 enarravi,
+ numeris ibi praepositis.]
+
+ [Adnotatio 21: Adnotat Newton l.l.: _there seems to be traces of the
+ Χ._]
+
+ [Adnotatio 22: Scripsit haec A. R. Munro Friderico Hillero de
+ Gaertringen, qui precibus meis ut lapidem visitaret illum rogaverat:
+ _We both _(A. Smith et A. Munro)_ agree that the space indicated by
+ Newton was "never inscribed". The letters on each side of it are
+ quite clear and distinct, but the interval is blank. The last two
+ letters of ΝΙΚΕΥΣ are widely spread. There would hardly be room for
+ ΑΡΧ before ΙΑΤΡΟΣ. The surface does not appear to have suffered,
+ although it is a little rubbed. The letters would still be perfectly
+ legible if they had ever existed._ Gratias ago hoc quoque loco viris
+ doctissimis Britannicis et Friderico Hillero de Gaertringen, qui
+ multis quoque in aliis rebus animo libentissimo me adiuvit et
+ consilio et re.]
+
+Qua igitur in domo regia archiatri primi exstiterint, quaerendum est.
+Etenim mihi quidem probatur ante Alexandrum aut Alexandri ipsius
+temporibus nondum quosvis medicos archiatros nominatos esse. Cum autem
+titulus archiatri, qui regem Antiochum curabat, tempore prior sit, in
+aula Seleucidarum medici aulici appellari archiatri coepti esse
+videntur, optimeque propinquitate atque coniunctione familiae utriusque
+probatur ab aula regia Antiochena ad regis Pontici nomen transiisse. At
+S. Reinach verisimile esse existimabat (BCH. VII 359 et apud
+Daremberg-Saglio, l.l. p. 1690) in Aegypto primos exstitisse archiatros,
+cum aliae aulae mores atque institutiones Ptolemaeorum imitarentur, cum
+in Aegypto tituli similes sicut ὁ ἐπὶ τῶν ἰατρῶν et βασιλικὸς ἰατρός se
+praeberent, cum denique iam veteris imperii temporibus in quinta, quam
+numerant, regum familia medici regis noti sint. Quarum causarum quam
+primam vir doctissimus attulit, falsam esse infra videbis (adn. 25),
+quam tertiam nihil ponderis habere nemo neget.
+
+Sed legitur in inscriptione Deli inventa titulis Crateri et Papiae supra
+exscriptis simillima quidam ἐπὶ τῶν ἰατρῶν (ed. Th. Homolle, BCH. III
+(1879), p. 470; Ditt. Suppl. 104): Χρύσερμον Ἡρακλείτου Ἀλεξανδρέα | τὸν
+συγγενῆ βασιλέως Πτολεμαίου[23] | καὶ ἐξηγητὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἰατρῶν | καὶ
+ἐπιστάτην τοῦ Μουσείου | Ἄρειος ---- ---- Ἀπόλλωνι κτλ. Qui cum
+praefectus Musei vocetur praefectusque urbis Alexandriae vel praefectus
+annonae (ἐξηγητής. --cf. U. Wilcken, Ostr. I, p. 624, 654; cf. Ditt.
+Suppl. 104{4}), tertium etiam quod habuit officium publice neque in aula
+regis administrasse videtur. Praefuit igitur fortasse Alexandriae
+medicis et rebus medicis. Neque nego potuisse eum omnibus medicis
+publicis, qui multi in Aegypto erant, summum praefectum impositum
+fuisse, ut voluit R. Ditterberger (Suppl. 104{5}). Certe quidem in aula
+regia non medicus erat regis.
+
+ [Adnotatio 23: Non Ptolemaei III. Euergetae I. (246-221), ut volebat
+ editor, sed fortasse Ptolemaei VI. Philometoris (180-145) (P. M.
+ Meyer, Heerwesen 61{206}; cf. Strack, M. Rh. 1900, 86; Ditt. Suppl.
+ 104).]
+
+At idem atque ἀρχιατρός titulus qui etiam testis excitatur significare
+videtur. Legitur enim in magna papyro Taurinensi, quam integerrimam
+edidit A. Peyron, _Papyri Graeci regii Taurinensis musei Aegyptii I_
+(Taurini 1826), pap. 1, vs. 25 Tatam, qui ὁ βασιλικὸς ἰατρός vocatur,
+iussum regis per litteras tradidisse praefecto. Sicut igitur ille Παπίας
+ἀρχιατρός, τεταγμένος δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἀνακρίσεων (p. 29) Tatas quoque res
+publicas subibat; tamen regis fuit medicus, qui hunc ipsum curabat et
+munere aulico fungebatur, ut ex titulo βασιλικὸς ἰατρός elucere videtur.
+
+Sin autem in terris duabus eadem res altero loco ἀρχιατρός, altero
+βασιλικὸς ἰατρός vocatur, nomina mihi confundenda non esse videntur, sed
+ita statuendum est medicum illum aulicum apud Ptolemaeos βασιλικὸν
+ἰατρόν, apud Seleucidas ἀρχιατρόν nominatum esse. Quid enim? Papyrus
+Taurinensis anno a. Chr. 117. scripta est, id quod die in epistula
+adscripta certe constat; inscriptio Crateri autem archiatri Antiochi
+anni 130. vel 129. est.
+
+Atque porro. Demonstrabitur continuo voci ἀρχιατροῦ aliam vim impositam
+esse temporibus Romanis, cum medici publici ab oppidis conducti ita
+vocabantur. Quod in Aegypto non factum est; nam hic medici publici usque
+ad IV. p. Chr. saec. ἰατροὶ δημόσιοι vel δημοσιεύοντες vocabantur
+(v. p. 23 sq.) atque tituli archiatrorum non ante tempora Byzantina
+inveniuntur. Duo enim archiatri tantum, quorum tituli in Aegypto reperti
+sunt, adhuc sunt noti, uterque saeculi quinti et sexti: Πρώτερις
+ἀρχιατρός, cuius stelam sepulcralem in loco _Tehneh_ nuper reperit
+G. Lefebure (BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115) in coemeterio
+christianorum saeculi quinti vel sexti (v. l.l. p. 369, 376 sq.).
+Alterum invenis in Pap. Oxyrh. I 126 (p. 195) vs. 23: Φλ. Μάρκος σὺν
+θεῷ ἰατρὸς υἱὸς τοῦ τῆς λογίας μνήμης Ἰωάννου γενομέ(νου) ἀρχιατροῦ
+συναινῶ κτλ. Sed est haec papyrus anni p. Chr. 572.
+
+Qui praeterea commemoratur archiater Aegyptius, is quoque aetatis est
+Byzantinae. Exstat apud Photium cod. 220 (p. 564/5): Ἀνεγνώσθη "Θέωνος
+ἀρχιητροῦ Ἀλεξανδρέως" ἰατρικὸν βιβλίον ὁ ἐπιγράφει ἄνθρωπον. Qui cum
+inter Oribasium et Aetium (saec. VI.) locum habeat apud Photium, hac ex
+re aetas eius iam pellucet, quae fit clarior Photii verbis ipsius (220
+ex.): ἔστι μέντοι τὴν χρείαν τὸ βιβλίον "ταῖς τοῦ Ὀρειβασίου συνόψεσι"
+παρεχόμενον "παραπλησίαν".
+
+Byzantina igitur ante tempora nullus in Aegypto medicus archiater
+vocatur.[24] Qua ex re satis apparet in Aegypto titulum archiatri
+inventum non esse. Contra testes excitati in Syriam omnes nos ducunt: in
+Syria igitur nomen archiatri videtur natum.[25]
+
+ [Adnotatio 24: In codicibus Aristeae epistulae ad Philocratem ὁ δὲ
+ ἀρχιητρὸς Νικάνωρ (§182 Wendland) legitur. Qui Nicanor Ptolemaei I.
+ temporibus Alexandriae LXXII senibus Judaeicis illis hospitio
+ excipiendis ad vivendum omnia paravisse dicitur. Sed ἀρχιητρός
+ interpolatum esse pro ἀρχεδέατρος et olim iam Letronne coniecerat
+ (Journ. des Sav. 1828, 105) et ex eo sequitur, quod Josephus, qui
+ epistulam Aristeae excerpsit, eodem loco dicit ὁ δὲ ἐπὶ τῆς τῶν
+ ξένων ἀποδοχῆς τεταγμένος Νικάνωρ (Ant. XII, 2, 12), ita ut Josephum
+ ἀρχεδέατρον apud Aristeam legisse verisimile sit (G. Lumbroso,
+ _Recherches sur l’économie politique de l’Égypte sous les Lagides_,
+ p. 206{1}). Fuit autem hospites recipere eisque prospicere maxime
+ ἐδεάτρου, cf. Ath. 171b: νῦν δὲ ὁ ἐδέατρος ἐπιστάτης γέγονε τῆς ὅλης
+ διακονίας. ἦν δ᾽ ἐπιφανὴς καὶ ἔντιμος ἡ χρεία. Χάρης - - -
+ Πτολεμαῖόν φησι τὸν Σωτῆρα ἐδέατρον ἀποδειχθῆναι Ἀλεξάνδρου.]
+
+ [Adnotatio 25: Equidem etiam puto titulum ἀρχιερέως in Syria primum
+ publice usurpatum esse. Nam tertio iam saeculo ἀρχιερεῖς ab
+ Seleucidis instituebantur, ut testantur optime tituli Ditt. Suppl.
+ 224 (vs. 21): [κρ]ίνομεν δὲ (Antiochus II.) καθάπερ [πανταχοῦ
+ καθεστήκασιν κ]ατὰ τὴν βασιλε[ί]α[ν ἡμῶν ἀρχ]ιερεῖς, καὶ ταύτ[η]ς
+ (uxoris regis) καθίστασθαι [ἐ]ν τοῖς αὐτοῖς τόποις ἀρχιερείας αἱ
+ φο[ρ]ήσουσιν στεφάνους χρυσοῦς ἔχοντας - - - - - - - - - - -ις,
+ ἐπιγραφήσονται δὲ καὶ ἐν [τοῖς σ]υναλλάγμασι μ[ε]τὰ τοὺς τῶν [τε
+ θε]ῶν καὶ ἡμῶν ἀρχιερεῖς. ibid. 230 (Solis): Πτολεμαῖος Θρασέα
+ στραταγὸς καὶ ἀρχιερεὺς Συρίας Κοίλας καὶ Φοινίκας Ἑρμᾶι καὶ Ἡρακλεῖ
+ καὶ βασιλεῖ μεγάλῳ Ἀντιόχῳ. Tum hoc institutum inde a temporibus
+ Ptolemaei V., qui Cleopatram filiam Antiochi III. in matrimonium
+ duxit (Ditt. Suppl. 230{2}), saepissime Cypri, quae Ptolemaeorum
+ est, invenitur (cf. Brandis ap. Pauly-Wissowa s.v. ἀρχιερεύς; Ditt.
+ Suppl. l.l.). Sed in Aegypto ipsa pontifices Graeci ἀρχιερεῖς ab
+ Ptolemaeis vocati non esse videntur (neque pontifices regum
+ ipsorum), cum nullius ἀρχιερέως titulus ante Romana tempora exstet.
+ Nam inscriptiones, quae verbum ἀρχιερεῖς exhibent, monumentum
+ Canopium (Ditt. Suppl. 56, 3 et 74) et lapis Rosettanus (ib. 90, 6,
+ ubi legis (sicut 56, 3): οἱ ἀρχιερεῖς καὶ προφῆται καὶ οἱ εἰς τὸ
+ ἄδυτον εἰσπορευόμενοι κτα. καὶ οἱ ἄλλοι ἱερεῖς) ex lingua Aegyptia
+ translatae et titulis Aegyptiis additae sunt. In his igitur vox
+ Aegyptia quodam modo voce ἀρχιερέως reddita est. Graecus autem
+ Ἐράτων, qui in titulo saec. a. Chr. I. Philis invento vocatur
+ συγγενὴς καὶ ἀρχιερεὺς καὶ (ἀρχι)προφήτης τῆς μεγίστης θεᾶς Ἴσιδος
+ (Lepsius, Denkm. XII, 87. 241, 250), in vetusto Aegyptiorum templo
+ munere pontificis summi functus est. Id quidem notissimum est multos
+ et sacerdotes et pontifices maximos in templis antiquis Aegyptiis
+ fuisse, ut in vetustissimo iam regno fuerunt etiam medici regis,
+ archiatri, superpositi medicorum regis, ut nostris vocabulis utar
+ (cf. A. Erman, _Ägypten und ägypt. Leben im Altertum_, 447). De
+ illis autem ἀρχιερεῦσι Aegyptiis Herodotus iam verba fecit: II, 37:
+ ἱρᾶται δὲ οὐκ εἷς ἑκάστου τῶν θεῶν ἀλλὰ πολλοί, τῶν εἷς ἐστι
+ ἀρχιερεύς. II, 143: ἀρχιερεύς γὰρ ἕκαστος αὐτόθι ἱστᾷ ἐπὶ τῆς ἑωυτοῦ
+ ζόης εἰκόνα ἑωυτοῦ (monstrantur autem statuae ἀρχιερέων inde a regni
+ vetustissimi temporibus). II, 151: τῶν δὲ δυώδεκα βασιλέων - - - -
+ μελλόντων κατασπείσειν ὁ ἀρχιερεὺς ἐξήνεικε σφι φιάλας χρυσέας κτλ.
+ Sed ἀρχιερεῖς "Graeci" in Aegypto ipsa Ptolemaeorum aetate nondum
+ exstant. Quod autem nunc res ipsas perscrutantes invenimus
+ institutum et ἀρχιατροῦ et ἀρχιερέως ab Seleucidis factum esse,
+ aliis comprobatur. Viderunt enim P.M. Meyer (Heerwesen 61{206}) et
+ M. L. Strack (M. Rh. LV (1900), 173 sq.) totum ordinem dignitatum
+ aulicarum (συγγενεῖς τοῦ βασιλέως, τῶν ὁμοτίμων τοῖς συγγενέσι, τῶν
+ ἀρχισωματοφυλάκων, τῶν πρώτων φίλων, τῶν φίλων, τῶν διαδόχων) ab
+ regno Ptolemaeorum per saeculum tertium alienum fuisse. _Ptolemaeum
+ Epiphanem (205-181 a. Chr.) demum_ (ita quae illi tum eruerunt apte
+ paucis complexus est Guilelmus Dittenberger, Suppl. 104{2})
+ _circiter annum 190 a. Chr. haec omnia instituisse. Quod quoniam per
+ idem illud tempus Epiphanes primus ex omnibus Ptolemaeis uxorem ex
+ gente Seleucidarum duxisset, Antiochia Alexandriam translatum hoc
+ institutum omnium maxime probabile esse, etsi nullum dum
+ comparuisset testimonium quo iam ante illud tempus Seleucidas eo
+ usos esse demonstraretur. Illos vero rursus partim, ut in συγγενῶν
+ honore, Persica, partim, ut in ἀρχισωματοφυλάκων ordine, Macedonia
+ exempla expressisse._ Sed hos titulos accipiebant Ptolemaei,
+ ἀρχιατρούς omnino non, ἀρχιερεῖς partim tantum (Cypri)
+ instituebant.]
+
+Ac primo archiater, ut docent tituli, praecipuum habebat in aula regis
+locum et medicus aulicus erat. Qui regem ipsum et familiam eius curabat
+intra domum regis et servis medicis, quorum multi in aula magna tum iam
+fuerint, praeerat. Qua ex re nomen sumpsit. Nam est archiater ὃς ἄρχει
+τῶν ἰατρῶν sicut ἀρχιτέκτων est ὃς ἄρχει τῶν τεκτόνων. Sicut autem in
+aedibus aedificandis architectus optimus peritissimusque omnium est et
+res difficillimas agit, ita archiater etiam est medicus, qui inter alios
+excellit et propterea ad proprium et grave officium vocatus est. Qua in
+re R. Briau assentiendum est, qui universam archiatri naturam ita apte
+definivit (l.l. p. 127): _Ce caractère (le c. général), c’est qu’ils
+étaient tous nommés par des corps constitués ou selon un mode établi par
+le gouvernement impérial; c’est-à-dire qu’ils avaient tous une empreinte
+officielle et des fonctions commandées et obligatoires: "ils étaient
+médecins fonctionnaires" ..... Il (le titre d’archiâtre) n’était en
+réalité qu’une marque d’honneur qui désignait le médecin fonctionnaire à
+la consideration et au respect de tous._ Quibus in verbis res Romanas
+vir ille doctissimus spectat, quas adhuc non exposuimus. Sed ab initio
+ita fuit, ut archiatri munere certo et definito fungerentur et ab rege
+aliove in hunc locum promoverentur.
+
+Ab regibus Orientis Graeci munus et nomen via directa ad imperatores
+Romanos transiisse opinio communis est. Sed uno iam exemplo C. Stertinii
+Xenophontis medici Claudii imperatoris ita non esse planum faciemus.
+Multae enim inscriptiones eius et Graecae et Latinae exstant, eius
+ipsius vel ad eum pertinentes (inter 24 Graecos undecim sane textum
+eundem exhibent), scriptoresque mentionem Xenophontis faciunt, de quo
+postremum disseruit R. Herzog (l.l. p. 189 sqq.)[26] Nemo hunc medicum
+Claudii dicit archiatrum, nec Plinius (NH. XXIX 7) nec Tacitus (Ann.
+XII, 61 et 67), sed »medicum« tantum tradunt, sicut etiam Laertius
+Diogenes (II, 6 n. 16), si verba ad Xenophontem Claudii medicum
+spectant, simpliciter scripsit ἰατρός. Verum etiam in inscriptione
+Latina Romae reperta »medicus« traditur: _Cosmiae C. "Stertini ·
+Xenophontis | medici · Augusti" | vix · ann · XVIIII | Blastus ·
+conservos · D · S · et | Iuliae Thymele | matri_ (CIL. VI 8905). Quae
+inter inscriptiones Graecas ordinem indicant, altera Xenophontem Romae
+etiam, ut apparet, moratum ἰατρὸν Τιβερίου Κλαυδίου Καίσαρος nominat
+(Dubois, BCH. V (1881), 472, Calymni), altera Co reperta in basi statuae
+titulum quem quaerimus exhibet (PH. 345): Γ. κτα. Ξενοφῶντα "τὸν
+ἀρχιατρὸν"
+
+ [Adnotatio 26: Qui cum scripta pertinentia ad Xenophontem
+ composuerit (p. 190{1}), addatur: Rayet, Annuaire de l’association
+ pour l’encouragement des ét. grecq. IX, 271 sqq. R. Briau,
+ L’archiâtrie romaine, p. 43 sqq.]
+
+"τῶν θεῶν Σεβαστῶν" καὶ ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἀποκριμάτων, χειλιαρχήσαντα
+καὶ ἔπαρχον γεγονότα τῶν ἀρχιτεκτόνων καὶ τιμαθέντα ἐν τῶι [τῶ]ν
+Βρεταννῶν θριάμβωι στεφάνωι χρυσέωι καὶ δόρατι κτλ.. Sequitur igitur, ut
+C. Stertinius in amplissimo statu apud Claudium collocatus esset, qui
+medico, _cuius scientia ipse utebatur_ (Tac. Ann. XII 61), sicut reges
+illi Graeci alia etiam dabat mandata. Sed statua temporibus Neronis
+erecta est, cum Xenophontem [φιλονέρων]α etiam appellavissent (vs.
+11),[27] quod quidem verbum, ut fiebat, postea erasum est, et cum
+Xenophon in hoc titulo esset ἀρχιερεὺς τῶν θεῶν καὶ ἱερεὺς διὰ βίου τῶν
+Σεβαστῶν καὶ Ἀσκλαπιοὺ καὶ Ὑγίας καὶ Ἠπιόνης (vs. 14 sqq.). Similiter in
+inscriptione nuper Co effossa (R. Herzog, Arch. Anz. 1903, 193) Xenophon
+ipse se nominat τὸν ἱερέα αὐτῶν διὰ βίου (Ἀσκληπιοῦ Καίσαρος Σεβαστοῦ
+καὶ Ὑγίας καὶ Ἠπιόνης), atque hic etiam in rasura quadam de Herzogii
+coniectura φιλονέρων fuit. Haec inscriptio certe Neronis aetate exarata
+est, cum Xenophon ipse statuam consecraverit cumque novo honore herois a
+populo ornatus sit, qui honos in inscriptionibus Claudii aetate incisis
+non invenitur, sed apte ei Coum regresso[28] decernebatur. Cum autem in
+inscriptione priore, in qua ἀρχιατρός legebatur, et φιλονέρων et ἱερεὺς
+διὰ βίου τῶν Σεβαστῶν καὶ Ἀσκλαπιοῦ καὶ Ὑγίας καὶ Ἠπιόνης insit, apparet
+hanc quoque conceptam esse temporibus Neronis, cum Xenophon paullo post
+Claudium suo auxilio mortuum, quia Romae imperatore necato manere non
+poterat (cf. R. Herzog l.l. p. 195), Coum redierat.
+
+ [Adnotatio 27: Quod Paton (l.l.) et Dubois (BCH. V, p. 474{1}) ante
+ φιλονέρωνα eodem loco etiam φιλοκλαύδιον fuisse hac una de causa
+ contenderunt, quia sic spatium erasum melius expleretur verbo
+ longiore, eo refellitur, quod in versu inferiore decem ipsae
+ litterae (= φιλονέρωνα) id spatium occupant, quo in superiore rasura
+ est; itaque φιλοκλαύδιον, cum litteras duodecim habeat, non melius,
+ sed peius in rasuram init. Similiter et aliis de causis iam
+ Dittenberger (Syll.{2} 368{7}) et Herzog (l.l. p. 198) coniecturam
+ illam respuerant.]
+
+ [Adnotatio 28: cf. nunc R. Herzog, Arch. Anz. 1905, p. 9/10.]
+
+Quae cum ita sint, quid veri similius est, quam Coos ipsos simplicem,
+»medicum Augusti« in titulum magnificentiorem mutavisse archiatri
+promptum ex more Graecorum, ut virum de se bene meritum eo magis
+honorarent? Sed vere Romanos hoc quidem tempore titulo archiatri nondum
+usos esse alii tituli approbant:
+
+IG. XIV 1759. "Romae". Τιβέριος Κλαύδιος Κουιρείναι Μενεκράτης "ἰατρὸς
+Καισάρων", cui a discipulis scholae conditae ab eo sepulcrum (ἡρῷον)
+paratur. Medicus Caesarum complurium ex familia Claudia.
+
+IG. XIV 1751. "Romae". Τι. Κλαύδιος Ἄλκιμος "ἰατρὸς Καίσαρος", cuius
+sepulcrum Restituta quaedam res medicas docta ab Alcimo curandum fecit.
+Medicus Claudiorum alicuius, quamquam sane formae litterarum in tempus
+posterius deducunt. (Sed erret Harnack (_Medizinisches aus der ält.
+Kircheng._ p. 14) qui titulum Christianum et aetate Byzantina esse
+contendit).
+
+Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_ p. 63 nr. 30 et p. 64
+nr. 32. "Sidymae". Titulus dedicatorius in porticu, quam Τιβέριος
+Κλαύδιος "Σεβ[αστοῦ ἀπ]ελεύθερος" Ἐπάγαθος "ἰατρὸς ἀκκῆσσος τοῦ ἰδίου
+πάτρωνος" cum alio quodam (cf. 32) et Claudio imperatori et Dianae et
+deis aliis consecraverat. Idem Ἐπάγαθος ἀπελεύθερος ἰατρὸς ἀκ[κῆ]σσος
+τοῦ ἰδίου πάτρωνος una cum Tib. Claudio Tib. f. Quir. Liviano statuam
+Claudii statuendam curavit (nr. 32). --Quibus titulis additur ad
+»medicum Augusti« quidam »medicus accensus Augusti«, qui igitur medicos
+Augusti in serviendo valetudini Caesaris ipsius adiuvabat. Qui quamquam
+servus erat, non inter servos medicos ducendus est, qui homines et
+maxime servos aulae imperatoriae curabant. Quibus praeerat quidam »supra
+medicos« aut »decurio medicorum« aut »superpositus medicorum«,[29] inter
+quos omnes aulae imperatoriae medicos archiatrum locum non habere late
+patet.
+
+ [Adnotatio 29: CIL. VI 3982: _M. Livius Liviae l. Orestes supra
+ med(icos)_; CIL. VI 3984 (cf. 3983); _M. Li[vius] Boeth[us]
+ dec(urio) medic[orum]_; CIL. VI, 8504: _D. M. T. Fl. Paederot. Aug.
+ lib. Alcimiano superposito medicorum_ eqs.]
+
+P. Perdrizet et Ch. Fossey BCH. XXI (1897), p. 66, 3. Rev. arch. 1897, I
+p. 355. Byzant. Zeitschr. XIV (1905) p. 20 nr. 5. "Laodiceae ad
+Libanum". (?--Tell Nebbi Mindu) .... [Λικ]ίννι[ον?] .... |
+Φι[λ]ιππικὸ[ν] | "ἰατρὸν Σεβ(αστοῦ)" | Φλ. Σακέρδος | Ἐμίσηνος τὸν |
+αὐτοῦ φ[ί]λον. Imperatoris nescio cuius medicus. Sed Hadrianum, cum in
+Syria versaretur, aut alium imperatorem ibi versatum curasse et
+propterea ut titulum medici Augusti sibi adsumeret impetrasse videtur.
+Ad tempora posteriora litterae formis rotundis (*ΕϹλ) pertinent.
+
+G. Hirschfeld, Greek inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". In basi
+statuae publice erectae: Σερούϊος [Σουλ]πίκιος Ἀπολλωνίου υἱὸς Ἑκαταῖος
+ὁ "ἰατρὸς καὶ φίλος τοῦ Σεβαστοῦ", ad quae verba extrema medicos regum
+Graecorum conferas, qui τῶν πρώτων φίλων βασιλέως καὶ ἀρχιατρός
+vocabantur (p. 26) et Eudemum _amicum et medicum Liviae_ (Tac. Ann. IV,
+3). Cum ex nomine Servi Sulpici eluceat eum civitatem a Galba accepisse,
+huius vel alicuius posteriorum medicus fuit. Adnotavit etiam Newton
+litteras tituli Hecataei aliquanto priores esse tituli Hadriani eodem
+loco reperti.
+
+Falsa autem est inscriptio CIG. 3285 in anaglypho sepulcrali Smyrnaeo
+nunc in museo Veronensi conservato, id quod et contextus verborum et
+formae litterarum et locus inscriptionis sub anaglypho demonstrant. Ibi
+legitur: Μᾶρκον Ἀρτώριον Ἀσκληπιάδην | "θεοῦ Καίσαρος Σεβαστοῦ ἰατρὸν" |
+ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος τῶν Σμυρναίων | ἐτίμησαν ἥρωα πολυμαθίας χάριν.
+Patet iam inscriptionem inepte compilatam esse ex eis quae scriptores
+Romani passim de Artorio medico Caesaris Augusti tradunt. Quam
+inscriptionem esse vitiatam Maffei iam olim (Mus. Ver. XLVII. 4)
+Boeckhio non multum persuadens et tum iterum Duetschke (Antik. Bildw.
+IV, 539) contenderat. Quod nemo negabit, qui anaglyphum ipsum aut
+imaginem ope lucis expressam viderit.[30]
+
+ [Adnotatio 30: Copiam videndi praebuit E. Pfuhl anaglyphi imagine
+ photographica amabiliter dono data.]
+
+Sed ne in falsis operam perdamus titulis. Pergamus afferre testimonia,
+quae demonstrant medicos Caesarum saeculo primo et ineunte altero
+publice nondum archiatros nominatos esse. Exstant enim Latini etiam
+tituli:
+
+CIL. VI, 3985 _Tyrannus Liviae medicus_ (cf. ibid. 3986 et 87 alios
+Liviae medicos, quorum tabulae in columbario libertorum et servorum
+Liviae Augustae et Caesarum inventae sunt, unde etiam tituli supra
+laudati adn. 29, 1 et 2).
+
+CIL. VI 8646 et 47 exstant duo »medici domus Augustae«.
+
+CIL. VI 8895: _L. Arruntio Semproniano Asclepiadi Imp. Domitiani medico_
+eqs. (cf. Plin. NH. XXIX, 5).
+
+CIL. XIV 3641, Tibure: _D. M. Ti. Claudio Aelio Sabiniano medico Aug
+{////} Pedanius Rufus amicus._[31]
+
+ [Adnotatio 31: Testem adhibet R. Briau (l.l. p. 39) etiam
+ inscriptionem Taurinensem Grut. p. 632, 6 al.: ACRONIP|MEDICO
+ AVG|eqs. Sed exemplum melius exhibet (v. CIL. V, 7043):
+ ACRON | {linea a manu scripta}
+ MEDICO M \ {eadem linea prosequitur}
+ eqs.]
+
+Multi alii »medici« inter officiates ex familia Augusta, qui quidem
+servi sunt aut liberti, ibidem exstant (CIL. VI 8894--8910).[32]
+
+ [Adnotatio 32: Conferas etiam Iacob. Arata, _L’arte medica nelle
+ iscrizione latine_ (Genova 1902), ubi non pauci tituli Latini
+ medicorum (Aesculapii, aliorum deorum sanantium) ex voluminibus
+ nonnullis Corporis Inscr. Lat. raptim sunt collectae.]
+
+Certe igitur constat Domitiani etiam medicos titulo antiquo »medicus
+Augusti« esse usos. Qui titulus ex Aegypto, ubi βασιλικὸν ἰατρὸν illum
+inveneramus (v. p. 28), Romam translatus esse videtur, archiatri autem
+titulum Graeci ex Asia oriundi in Italiam importaverunt. Nam quod
+Galenus Andromachum Neronis medicum archiatrum nominat (K. vol. XIV,
+p. 2: Ανδρόμαχος ὁ Νέρωνος ἀρχιατρός κτλ. cf. supra »Imp. Domitiani
+medicus«), verisimile est, quod in sua patria mos erat, Galenum in res
+alienas transtulisse. Fuit igitur Andromachus medicus (vocat eum Galenus
+brevi ante loc. cit. simpliciter ἰατρόν) et factus est »medicus
+Augusti«, id quod Galenus, Graecus quidem verborum amans, voce ἀρχιατροῦ
+interpretatur. Neque aliter iudicandum est de aliis archiatris ab Galeno
+laudatis: K. Vol. XIV p. 261: Μάγνος δὲ ὁ καθ᾽ ἡμᾶς ἀρχιατρὸς γενόμενος
+et paullo post Δημήτριος δὲ καὶ αὐτὸς καθ᾽ ἡμᾶς ἀρχιατρὸς γενόμενος.
+Quos Romae factos medicos imperatorios (ut de Demetrio medico Marci
+Aureli constat: Gal. XIV p. 4) Galenus vocabulo a Romanis nondum
+usurpato, sibi autem noto et grato vocare videtur. Nam tertio etiam
+saeculo Lampridius tradit medicum imperatorium ab Severe Alexandro
+salario firmo conductum et _medicum Palatinum_ nominatum esse (Alex.
+Sev. c. 42). Denique ad Iuven. X, 221 Themiso, qui primo vixit a. Chr.
+n. saeculo neque unquam medicus Augusti ullius fuisse potest, ab
+scholiasta archiater vocatur. Sed scholion illud (ed. Jahn-Buecheler:
+_Themison a. archiater illius temporis cui detrahit_), cum in Pithoeano
+a manu prima scriptum legatur, non recentissimorum est, tamen sexto
+demum saeculo exaratum esse potest. Quo tempore vox archiatri pro
+simplici medici iam usurpata esse videtur ut est cum hoc vocabulum circa
+annum 800 ad Germanos transflueret, apud quos pro antiquo medici
+vocabulo recipiebatur.[33]
+
+ [Adnotatio 33: cf. Grimm, Dwb. I, 577; Kluge, Etym. W. p. 20.--ahd.
+ arzât. mnd. aersatre, aersater, ersater, ersetre. mhd. arzât, arzet.
+ nhd. arzt.]
+
+Quae cum ita sint, res hoc modo disceptanda est: titulus archiatri, quo
+reges Orientis Graeci utebantur, non continuo ab imperatoribus Romanis
+excipiebatur, sed in urbes Graecas transiit et prioribus aevi Romani
+saeculis ab Graecis hominibus tantum usurpabatur.
+
+Quod praeter ea, quae adhuc exposuimus, multi archiatrorum tituli
+demonstrant, qui in urbibus Graecis et maxime Asiae Minoris inventi
+sunt. Cum in his ad vocem archiatri nihil aliud adiunctum sit, ab urbe
+in qua erant medici hoc nomine vocati esse videntur. Accedit, quod ter
+non ἀρχιατρός solus sed ἀρχιατρός τῆς πόλεως vel ἀρχιατρός πόλεως
+dicitur. Hi tres igitur medici municipales vel ut adhuc diximus publici
+erant, ita ut alii etiam ἀρχιατροί ab urbe sic vocati medici publici
+fuisse videantur. Cum autem tres illi tituli ἀρχιατρῶν τῆς πόλεως in
+urbibus reperti sint, quae longe inter se distant, cum prima in Asia,
+secunda in Graecia, tertia in Italia sita sit, hac re iam demonstratur
+aevo Romano morem Graecorum, ut valetudinem civium medicis publicis
+mandarent, per totum imperium Romanum diffusum esse neque umquam Graecos
+ipsos a more suo destitisse. Sed accuratiora proferamus de tribus illis
+titulis:
+
+ 49. CIG. 2714; Lebas, Voyage V, 314-318. In urbe Cariae "Euromo".
+ Eadem inscriptio dedicatoria quinque aut si imagini Fellowii (_Asia
+ Minor_, p. 260) fides habenda est octo columnis templi alicuius
+ affixa est. Quas dedicavit columnas Μενεκράτης Μενεκράτους
+ "ὁ ἀρχιατρὸς τῆς πόλεως" στεφανηφορῶν κτλ. Quo tempore columnae
+ dedicatae tabulis praefixae sint, certe dici non potest. Formae
+ litterarum mea quidem sententia altero saeculo antiquiores non sunt
+ *ϹΩΝΗ. Sed structuram et formas templi ipsius atque columnarum
+ (v. _Antiquities of Jonia_ I, cap. IV, tab. 1-5) recentiores aetate
+ Hadriani non esse et inter Augusti et Hadriani tempora cadere
+ R. Delbrueck mihi asseveravit.
+
+ 50. IG. IV, 782. "Troezene". In basi statuae Aesculapii, ut satis
+ certum est, quam urbi dedicavit Αγασικλείδας Ἀγασικλείδα ὁ ἀρχιατρὸς
+ τῆς πόλεως ἀγορανομῶν τὸ ξ̅θ̅ (coni. Bursian al., ζ̅θ̅ in lapide)
+ ἔτος. Cum aera ab Hadriani itinere Peloponnesiaco deducenda sit,
+ titulus, si recte illud coniectum est, anni p. Chr. 192 est.
+
+ 51. IG. XIV, 689. In Hirpinorum urbe "Aeclano". In basi statuae
+ Aesculapio dedicatae. Quam constituendam curavit Γ. Σάλουϊος
+ Ἀττικιανὸς "ἀρχιατρὸς πόλεως". Vix saec. p. Chr. II. antiquior.
+
+Quibus ab ἀρχιατροῖς τῆς πόλεως vix ei medici distinguendi sunt, qui
+solum ἀρχιατροί in titulis vocantur. Quos titulos nunc per locos
+disponamus, quo facilius quanto archiatri in Asia Minore frequentiores
+sint perspiciatur:
+
+ 52. Heberdey u. Wilhelm, _Reisen in Kilikien_ (1891 u. 92)
+ (Denkschr. d. K. A. d. W. in Wien, Ph.-h. Kl. Bd. XLIV, VI), p. 20
+ nr. 51. "Rhossi" (in loco _Arsâs_ in Cilicia). Titulus sepulcralis
+ christianus Κυρίλλου̣ τοῦ τιμιωτάτου̣ καὶ ἐναρέτου ἀρχειατροῦ. Valde
+ recens.
+
+ 53. Ibid. p. 84 nr. 161. "Olbae" (in loco Ciliciae _Uzundschaburdsch_).
+ Basis statuae: Μ. Αὐρήλιον Μενάνδρον Μενάνδρου τὸν ἀρχιατρόν κτλ.
+ II. saec. altera parte non prior.
+
+ 54. Petersen und v. Luschan, _Reisen in Lykien etc._ p. 176 nr. 225.
+ In via, quae ab loco _Elmaly_ "Cibyram" ducit. Tit. sepulcr.:
+ [Φιλ]όλογον ἀρχ[ιατρ]όν? κτλ. II. saec.?
+
+ 55. Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_. I p. 78 nr.
+ 55. "Sidymae" in sarcophago. Μ. Αὐρ. Πτολεμαῖος [ὁ καὶ Ἀριστ]όδημος
+ Ἀριστοδήμου τοῦ καὶ Λύσωνος Ἀρις[τοδήμου] Σιδυμεὺς ἀρχιατρὸς
+ τετειμημένος ὑπὸ τῶν Σεβαστῶν κ̣αι τῆ[ς] πατρίδος ἀλιτουργία κτλ.
+ Altera parte saec. II. non antiquior.
+
+ 56. CIG. 4277. "Xanthi". Tit. sepulcr. Κλαυδίου Επικτήτου ἀρχια̣τροῦ.
+ II. saec.?
+
+ 57. P. Paris et M. Holleaux, BCH. IX (1885), p. 336 nr. 19; rectius
+ Sterret, Papers of the Americ. School, II (1883/84), p. 21 nr. 17.
+ "Heracleae-Salbacae" (in Caria). Basis statuae. Statuebat nescio
+ quis quendam .... οὐ Χαρμίδου Μεν[άν]δρου πρύτανιν καὶ
+ στ[ε]φανηφόρον καὶ ἀρχιατρόν, [ἕ]να τῶν εὐγενεστάτων καὶ
+ εὐσχημονεστάτων, ἀπο προγόνων βουλευτῶν, πάσας ἀρχάς τε καὶ
+ λειτουργίας ἐκτ[ετελε]κότα τῇ πατρίδι κτλ. II. saec. altera parte non
+ prior.
+
+ 58. P. Paris et M. Holleaux, BCH. IX (1885), p. 337 nr. 20.
+ "Heracleae-Salbacae". Basis statuae. Totum do titulum: [Χ]αρμίδην
+ πρύτανιν | καὶ στεφανηφόρον | υἱὸν Μ. Αὐρ. Χαρμίδου | πρυτανέως καὶ
+ στε|φανηφόρου καὶ ἀρχι|ατροῦ. cf. tit. 57.
+
+ 59. CIG. 3953h. »in oppido _Makuf_«, "Heracleae-Salbacae", ut nunc
+ constat (Waddington apud Lebasium III, 1695. Paris et Holleaux, BCH.
+ IX (1885), p. 330 sqq.). Tit. sepulcr. Παππίου ....ου "ἀρχιατροῦ
+ ἀπογόνο[υ] ἀρχιατρῶν". II. saec. vel recentior.
+
+ 60. Babington, Transact. of the Royal Soc. of Lit., II. Ser. Vol. X,
+ p. 126 nr. 25; E. L. Hicks Journ. of. H. St., XI (1890), p. 127 nr.
+ 11. In urbe Cariae "Ceramo". In basi rotunda protomae vel statuae,
+ quam urbs imperatori C. Valenti Hostiliano Decii filio erexit.
+ Verbis dedicatoriis subscriptum est: Μ. Αὐ. Β(αλέντι) Πολείτῃ β̅ τῷ
+ ἀρχιατρῷ πρώτῳ ἄρχοντι τὸ β̅. Anni 251.
+
+ 61. C. T. Newton, _Discov. of Halicarn. etc._ II, p. 790 nr. 96.
+ "Laginae". In basi duarum statuarum. In fine inscriptionis tempus
+ inter cetera verbis his definitur: ἐπιμελουμένου τῶν Μυστηρίων Σουλ.
+ Δημητρίου τοῦ ἀξιολογωτάτου ἀρχ[ια]τροῦ. Saec. II. partis mediae,
+ ut ex nomine Π. Αἰλ. Αὐρ. Νέωνος apparet.
+
+ 62. Lebas-Waddington III, 568. "Alabandae". Tit. sepulcr.: Ἑρμέρωτος
+ ἀρ|χιατροῦ‧ ζῶ. | Αὐρ. Διονυσίου‧ | ζῇ. (editor partem priorem
+ restituit: [Τῶν] Ἑρμέρωτος ἀρχιατροῦ (sc. οἰκείων). Ζῶ[σιν].) II.
+ saec. partis alterius non prior.
+
+ 63. CIG. 2847. "Aphrodisiade". Tit. sepulcr. Μάρκου Αὐρηλίου
+ Μεσσουληΐου Χρυσαορ[έω]ς ἀρχιατροῦ. Aetatis Antoninorum.
+
+ 64. A. E. Contoléon, REG. XII (1899), p. 382 nr. 3. "Trallibus". In
+ sigillo ferreo cum capulo legitur: Εὐκάρπου ἀρχιατροῦ. De tempore
+ editor, qui titulum litteris parvis mandavit, nullum verbum addidit.
+ Sed certe ad saecula posteriora spectat.
+
+ 65. CIG. 2987; Lebas V, 161. "Ephesi". In basi statuae [Ἀττ]άλου
+ Ἀσκληπιάδου Πρείσκου φιλοσεβαστοῦ "ἀρχιατροῦ διὰ γένους", cuius
+ munera honoraria multa adduntur. II. fere saec.
+
+ 66. Hicks, _Greek Inscr. in the Brit. Mus._ 677. "Ephesi". Tit.
+ sepulcr. .... Ἰο[υλίου?] ..... ἀ̣ρχει̣ατροῦ hominis Iudaeici ut ex
+ verbis quae sunt in fine intelligitur: [Ταύτης τῆ]ς σοροῦ κήδον|[ται
+ οἱ ἐν Ἐφέ]σῳ Ἰουδέοι. II. vel III. saec.
+
+ 67. M. A. Wagener, _Inscr. Gr. rec. en Asie Min._ p. 20, 3 et tab. A
+ (_Mémoires des Prix de l’Acad. de Bruxelles_ 1861). Μους. κ. Βιβλ.
+ III (1880), p. 159 nr. τιθ᾽. K. Buresch, _Aus Lydien_ (ed. O.
+ Ribbeck 1898) p. 55. In urbe Lydiae "Coloe". In lapide marmoreo arae
+ simili legitur: Αὐρή[λιο]ς Ἀρτεμίδωρος | ὁ ἀρχιατρὸς καὶ ἰεροφάν|της
+ εἱδρύσατο. Nescio qui K. Buresch coniecerit Artemidorum in ἱερᾷ
+ συμβιώσει muneribus sacerdotalibus archiatri et hierophantae esse
+ functum. Equidem intelligo: ὁ ἀρχιατρὸς τῆς πόλεως καὶ ἱεροφάντης
+ θεοῦ τινος, fortasse Ἀσκληπιοῦ. II. saec. vel III. ineuntis.
+
+ 68. Lebas-Waddington III, 1523. "Smyrnae". Fragmentum temporis
+ Traiani. Fortasse versus 2. restituendus est: ....νον ἀρχια[τρόν].
+
+ 69. I. A. R. Munro, I. of H. St. XVII (1897), p. 286 nr. 54. In loco
+ Mysiae _Säujilar_. Stela sepulcralis Αὐρ. Ἱεροκλεῖ [β᾽] τῷ ἀρχιατρῷ
+ consecrata ab filio Αὐρ. Ἱεροκλεῖ γ᾽. Saec. II. exeuntis vix
+ antiquior.
+
+ 70. CIG. 3943. "Lampsaci" (nunc Oxonii). Basis statuae a gerusia
+ Κύρῳ Ἀπολλωνίου ἀρχιατρῷ ἀρίστῳ πολείτῃ κτλ. auctori beneficiorum
+ magnorum erectae. Quem Cyrum eundem esse ac _Cyrum Liv(i)ae Drusi
+ Caes(aris) medicum_ (CIL. VI, 8899) olim viri docti male putabant.
+ Non autem repugnabo, si quis Cyrum Apollonii f. Lampsacenum, qui
+ patri sepulcrum et funus consecravit (CIG. 3645), illum esse
+ archiatrum existimat. Uterque titulus ad II., ut videtur, pertinet
+ saeculum.
+
+ 71. Perrot, _Exploration de la Galatie et de la Bithynie_, p. 48 nr.
+ 27. Kaibel, EG. 352. Titulum multo accuratius lectum nuper edidit
+ G. Mendel BCH. XXVII (1903), p. 317 nr. 6. "Claudiopoli". Tit.
+ sepulcr. Acilii Theodori archiatri (ἰατρῶν πρό[μου] quod ut nuper in
+ lapide lectum est Georgius Kaibel iam restituerat). Sepulcrum eius
+ faciendum curaverunt filius et Θεόδωρος ἀρχιατρός propinquus.
+
+
+ 72. G. Lefebure, BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115. In loco Aegyptio
+ _Tehneh_, ubi fortasse fuit oppidum vetus "Acoris". Stela sepulcr.
+ reperta in christianorum coemeterio saec. V. vel VI.: Πρώτερις |
+ ἀρχιατρὸς | ἐκοιμήδη | ἐν Κ(υρί)ῳ | Παχὼν κ̅α̅.
+
+
+ 73. IG. XII, 2, 484. In insula Lesbo a Conze olim reperta "Hierae".
+ Basis statuae a senatu populoque Mytilenorum, ut verisimile est,
+ constitutae: [Ἡ β]όλλα καὶ ὁ δᾶμος Βρῆσον Βρῆσω ἀρχιατρὸν
+ ἀλιτού[ρ]γατον, ζὰ τῶν παίδων δὲ καὶ ἐκγόνων ἀρχὰς καὶ ἄλλας καὶ
+ κισσοφορίας καὶ ἀγορανομίας ἐπιτετελέκοντα, quae munera multa alia
+ praecipue sacerdotalia archiatri ipsius sequuntur, inter quae
+ ζάκορος Σαώτηρος Ἀσκληπίω (v. 21 sq.). II. ut videtur saec.
+
+ 74. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 282. "Co". Tit. sepulcr.: -- --
+ -- Κ̣ο̣σ̣[σεινι]|ου Βασσου ἀ̣[ρ]|χιατρου ἐτω[ν] | κ̅α̅. II. saec.?
+
+ 75. R. Herzog, Koische Funde u. Forsch. p. 92 nr. 115. "Co". Tit.
+ sepulcr.: Γά. Ἰούλιος | Πρωτόκ(τ)ητος | [ἀ]ρχιατρός. I. saec.
+
+ 76. IG. XII, 3 259. "Anaphes". Basis statuae: Εὐγνώμων Εὐγνώμωνος |
+ ἀρχιατρὸς Ἀπόλλωνι | Ἀιγλήτηι εὐχήν. Litterae apicibus longis et
+ multis ornatae. I. saec.?
+
+ 77. CIG. 1407. "Spartae". Fragmentum basis statuae: -- -- [σω]τῆρος
+ τῆς πόλεως | καὶ ἀρχιατροῦ | ψ. [β.]. II. fere saec.
+
+ 78. IG. IV 723. "Hermiones". Basis statuae Aureliae filiae mortuae
+ Λεοντίδα [τοῦ πε]ρι[η]γητοῦ καὶ ἀρχιατροῦ. Nomen [Α]ΥΡ[ΗΛ]ΙΑΝ (vs. 1)
+ ex ΥΡΝΑΙΑΝ K. Keil emendavit (Jahrb. für kl. Phil. II. Suppl.-Bd.
+ 1856/57, p. 386) quod fugit editorem Corporis, qui cum Boeckhio
+ (CIG. 1227) [Σμ]υρναίαν dedit. Nomine Aureliae agnito titulus ad
+ aetatem Antoninorum vocatur.
+
+ 79. IG. VII 2688. "Thebis". Tit. sepulcr.: Ἐπὶ | Χαρέᾳ ἀρχια|τρῷ
+ ἥρωι. Litterae multis apicibus ornatae. Fortasse saec. I. potius
+ quam II.
+
+
+ 80. IG. XIV 852. CIL. X, 2858. "Puteolis". Tit. sepulcr. bilinguis
+ cum nomine Latine scripto Q. Passeni archiatri (ARCHIA|T). II. fere
+ saeculi (Kaibel, EG. 677: I. fere saec.).
+
+ 81. G. I. Ascoli, _Iscrizione etc. di antichi sepolcri Giudaici del
+ Napolitano_ p. 55 nr. 10 (cf. p. 54, 7). CIL. IX 6213 (cf. 6211 et
+ 12). Lenormant, Gazette archéol. VIII (1883), p. 42. "Venosae". Tit.
+ sepulcr.: ὧδε κῖτε Φλ. | Φαυστῖνος γερουσι|άρχον ἀρχιατρός | υἱὸς
+ τοῦ Ἰσᾶς ἐτῶν .. Saec. IV vel V. potius.[34]
+
+ [Adnotatio 34: Rangabé, (Ant. Hell. 426) suspicatus est in Archippi
+ duobus decretis honorum IG. II 230a vs. 9: ΝΑΡΧΙΠΠΟΝΤΟΝΑΡΧΙ legendum
+ esse ..]ν Ἄρχιππον τὸν ἀρχι[ατρόν]. Sed haec coniectura multis
+ de causis reicienda est (cf. Wescher, Rev. arch. 1863 (VIII),
+ d. 481{1}).]
+
+Quos titulos si contuemur mirum est Asiam Minorem adeo praevalere.
+Viginti et unus enim sunt tituli Asiae Minoris, octo tantum Graeciae et
+insularum, duo Italiae, unus Aegypti. Sequitur, ut quodam tempore in
+Asia Minore titulo archiatri praecipue faveretur. Quod quo tempore
+factum sit, ex nomine Aurelii, quod saepe in inscriptionibus illis
+extat, facile coniicitur. Quod nomen cum demum aetate Aureliorum
+Antoninorum apud Graecos pervulgatum sit, inscriptiones illas ante
+M. Aurelii tempora incisas non esse intelligitur, inde a quibus illud
+nomen per saeculum II. et III. audiebatur, sicut etiam inter titulos
+supra collatos M. Aurelii Valentis Politae (nr. 60) concepta est anno
+251.
+
+Neque casu factum esse, ut aetate Antoninorum titulus archiatri in Asia
+Minore effloresceret, ex alio sumi potest. Iulius Caesar olim medicis
+civitatem dederat quippe Romae artem exercentibus. Testatur Suetonius,
+Div. Iul. 42: _Omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium
+doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent,
+civitate donavit._ Tum Augustus immunitatem addidit, sed etiam Romae
+tantum, ut videtur, factitantibus: Cassius Dio LIII, 30: τὴν τε ἀτέλειαν
+καὶ ἑαυτῷ καὶ τοῖς ὁμοτέχνοις, οὐχ ὅτι τοῖς τότε οὖσιν ἀλλὰ καὶ τοῖς
+ἔπειτα ἐσομένοις, ἔλαβεν (sc. Antonius Musa, postquam Augustum valde
+aegrotantem sanavit.--cf. Sueton. Div. Aug. 42). Denique munera
+municipalia omnibus medicis "in patria sua" factitantibus ab Hadriano
+condonata sunt, id est honores (gymnasiarchia, agoranomia, officia
+sacerdotalia), munera patrimonii (ad se milites recipiendi), munera
+personarum (iudicandi, obeundi legationem, conscribendi milites,
+comparandi frumentum et oleum, alia.--cf. E. Kuhn, _Die städt. u.
+bürgerl. Verf. d. röm. Reichs_ I, 118). Leguntur haec in Digestis XXVII,
+1 l. 6, 8: Ἔστιν δὲ καὶ ἐν ταῖς τοῦ βασιλέως Κομμόδου διατάξεσιν
+ἐγγεγραμμένον κεφάλαιον ἐξ ἐπιστολῆς Ἀντωνίνου τοῦ Εὐσεβοῦς: ...
+»ὁ θειότατος πατήρ μου (Hadrianus igitur) γράψας φιλοσόφους ῥήτορας
+γραμματικοὺς "ἰατροὺς" ἀτελεῖς εἶναι γυμνασιαρχῶν ἀγορανομιῶν ἱερωσυνῶν
+ἐπισταθμιῶν σιτωνίας ἐλαιωνίας καὶ μήτε κρίνειν μήτε πρεσβεύειν μήτε εἰς
+στρατεῖαν καταλέγεσθαι ἄκοντας μήτε εἰς ἄλλην αὐτοὺς ὑπηρεσίαν ἐθνικὴν ἥ
+τινα ἄλλην ἀναγκάζεσθαι. Quibus omnibus antea concessis libertatibus cum
+in Asia Minore multi essent medici aut qui medicinae peritiam sibi
+adsciscebant civitatesque immunitate eorum onerarentur, Antoninus Pius
+civitatibus Asiae Minoris lege praescripsit, ut certus tantum numerus
+medicorum muneribus liberandus esset. Quae lex Antonini Pii ex Modestini
+libro secundo excusationum in Digesta recepta est: l. 6 §2 libri Dig. de
+excusationibus XXVII, 1: -- -- -- δηλοῦται ἐξ ἐπιστολῆς Ἀντωνίνου τοῦ
+Εὐσεβοῦς γραφείσης μὲν τῷ κοινῷ τῆς Ἀσίας, παντὶ δὲ τῷ κόσμῳ
+διαφερούσης, ἧς ἐστιν τὸ κεφάλαιον τοῦτο ὑποτεταγμένον‧ »Αἱ μὲν ἐλάττους
+πόλεις δύνανται πέντε ἰατροὺς ἀτελεῖς ἔχειν καὶ τρεῖς σοφιστὰς καὶ
+γραμματικοὺς τοὺς ἴσους, αἱ δὲ μείζους πόλεις ἑπτὰ τοὺς θεραπεύοντας
+.... αἱ δὲ μέγισται πόλεις δέκα ἰατρούς .... ὑπὲρ δὲ τοῦτον τὸν ἀριθμὸν
+οὐδὲ ἡ μεγίστη πόλις τὴν ἀτέλειαν παρέχει«.[35]
+
+ [Adnotatio 35: Additque Modestinus ipse: εἰκὸς δὲ τῷ μὲν μεγίστῳ
+ ἀριθμῷ χρήσασθαι τὰς μητροπόλεις τῶν ἐθνῶν, τῷ δὲ δευτέρῳ τὰς
+ ἐχούσας ἀγορὰς δικῶν, τῷ δὲ τρίτῳ τὰς λοιπάς. τοῦτον τὸν ἀριθμὸν
+ ὑπερβαίνειν μὲν οὐκ ἔξεστιν οὔτε ψηφίσματι βουλῆς οὔτε ἄλλῃ τινὶ
+ παρευρέσει, ἐλαττοῦν δὲ ἔξεστιν. Immunitates autem medicos adipisci
+ non posse nisi in patria sua artem exercerent ut edixerat Hadrianus
+ Antoninus asseveraverat. Tamen τοὺς ἄγαν ἐπιστήμονας καὶ ὑπὲρ τὸν
+ ἀριθμὸν καὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ πατρίδι atque omnes professores Romae
+ habitantes (quod Augustus iam praescripserat) muneribus liberos
+ fuisse ex Dig. I. 6 §8 I. XXVII, 1 apparet.]
+
+Quae verba primo obtutu ad medicos publicos pertinere non videntur;
+tamen hos intelligendos esse facile perspicies, si epistulas imperatorum
+posteriorum ad archiatros missas spectaveris, in quibus veterum
+principum leges confirmantur et medici publici »archiatri« vocantur.
+
+Nomen archiatrorum ipsum in libris Romanis primum in epistula
+Constantini imperatoris extat, quae in Codice legitur Theodosiano XIII,
+III, 2 (a. 326). Imperator ille alio in rescripto »"medicis"« iterum
+_beneficia divorum retro principum_ confirmaverat (C. Theod. XIII,
+III, 3), et sicut ante Constantinum a (Septimio) Severo (Dig. 6 §8
+l. XXVII, 1) sancta erant, ita privilegia _vetustis sanctionibus
+adtributa_ ab imperatoribus tum medicis tum archiatris confirmabantur
+(v. C. Theod. XIII, III, 15. cf. ibid. §3, 4, 17, 18. Cod. Iust. X, 53,
+6 et 11; X, 66, 1. Instit. I, 25, 15. Fragm. Vat. 149).
+
+Archiatros nominatos in his imperatorum epistulis medicos esse publicos
+apparet ex Constantini ad populum epistula anni 333 (C. Iust. X, 53, 6),
+in qua, postquam _medicis et maxime archiatris vel ex-archiatris_
+aliisque liberalium artium professoribus libertates confirmatae sunt,
+hoc dicitur: _Mercedes etiam eorum et "salaria" reddi iubemus, quo
+facilius liberalibus studiis et memoratis artibus multos instituant_
+(cf. Th. XIII, 3, 1. Diog. 16 §1, XXXIV, 1). In quibus mercedes pecunias
+a privatis datas esse putamus, salaria autem annua a re publica accepta.
+Quae disertius etiam Lampridius memoriae tradit, cum dicit Severum
+Alexandrum "medicos" Romae instituisse _usque ad sex, qui annonas binas
+aut ternas accipiebant_ (Alex. Sev. 42). Ex quibus sex Severi Alexandri
+medicis publicis quattuordecim urbis Romae archiatri prodierunt. Ita
+enim in Cod. Iust. (X, 53, 9) et Theod. (XIII, 3, 8) de archiatris
+quattuordecim regionum constitutum est: _archiatri scientes "annonaria"
+sibi "commoda a populi commodis" ministrari_ eqs. et de eisdem C. Th.
+XIII, 3, 9 ex.: _hisque "annonarum compendia" quae eorum sunt meritis
+dignitatique praestanda tua sinceritas_ (Olybrius _p.u._) _iuxta
+dispositionem prius habitam fiat ministrari_. Romae igitur medici
+publici erant saeculo III. ineunte, qui IV. saeculo archiatri
+nominabantur, ita ut apte intelligatur, cum medici publici ex urbibus
+Graecis Romam profluxerint, qui ibi inveniuntur ἀρχιατροί, medicos
+publicos fuisse.
+
+Tituli quidem archiatrorum cum plurimi breves sint et longiores etiam
+plerumque nihil nisi multa munerum nomina exhibeant, levia tantum
+praebent momenta, ut natura archiatrorum Graecorum cognoscatur. Tamen ex
+eo, quod munus archiatri una cum aliis muneribus publicis nominatur,
+munus archiatri publicum fuisse apparere videtur. Exempli causa
+Heracleae-Salbacae M. Aurelius Charmides πρύτανις καὶ στεφανηφόρος καὶ
+ἀρχιατρός nominatur (nr. 58 cf. 57), Cerami M. Aur. Valens Polites
+nominatur ὁ ἀρχιατρός (nr. 60) et eodem modo Aur. Artemidorus Coloae
+(nr. 67) et alii (nr. 53, 69). Iam vero si Attalus Asclepiades Priscus
+Ephesi ἀρχιατρὸς διὰ γενους est (nr. 65), cum hunc titulum ei aut alicui
+maiorum a populo datum esse necesse sit, munus archiatri publicum munus
+fuisse manifestum fit. Sed Galeni etiam locus (K. XVIII, 2, 678)
+demonstrat civitates saec. II medicinis (ἰατρείοις) quidem constituendis
+publice consuluisse, quem locum infra, ubi de medicina agemus,
+tractabimus (c. II §4).
+
+Adsunt autem illi ἀρχιατροὶ τῆς πόλεως, quos a populo conductos muneri
+medico praefectos esse ex titulo certe apparet. Verum cum etiam
+Charmidae illi, Politae, alii, quos supra contulimus, medici a populo
+instituti esse videantur, nihil iam inter utrumque titulum interest et
+ὁ ἀρχιατρός vel ὁ ἀρχιατρὸς τῆς πόλεως medicus publicus tum vocabatur.
+Nam ne leve quidem indicium exstat saec. iam II. vocabulum archiatri
+eandem habuisse vim ac simplex medici, cum praesertim multi medicorum
+tituli eiusdem temporis in Asia Minore reperti sint, in quibus medici
+ἰατροί simpliciter vocantur.[36] Contra archiatri sunt »médecins
+fonctionnaires«.
+
+ [Adnotatio 36: CIG. 4249, 3872b. AM. XXIV, p. 211, 34; XXIX, p. 169,
+ 12. IoHSt. X, p. 72, 24; XI, p. 251, 27; XXIV, p. 287, 33. BCH. VII
+ p. 452 II vs. 12; XVIII, p. 160, 4; XXIV, p. 403, 79. Americ. Journ.
+ IV, p. 13, 13. Papers of the Am. Sch. III, p. 27, 29 (= BCH. X 510).
+ Lebas 1663b. Wood, _Disc. at Eph._ App. 7, 7. Heberdey u. Wilhelm,
+ _Reisen in Kil._ p. 69, 179. aliae.]
+
+Quae cum ita sint, cum Antoninus Pius immunitatem medicorum in numerum
+definitum concluderet, medicis publicis a civitatibus Asiae Minoris, ut
+in numero illo clauso inessent, concessum esse videtur. Quare factum
+est, cum antea numerus publicorum vaccillaret, ut tum in oppidis,
+quo erant ampliora, quinque vel septem vel decem medici publici
+instituerentur. Simulque epistula illa efficiebatur, ut nomen archiatri,
+quo usque ad id non omnes usi erant, ad totum illum certum numerum
+medicorum publicorum transmitteretur et maxime per urbes Asiae Minoris
+dilataretur.
+
+Haec non omnino nos comminisci testes habemus archiatros duos, qui sibi
+immunitatem praebitam esse praedicant: Μ. Αὐρήλιος Πτολεμαῖος κτα.
+ἀρχιατρὸς "τετειμημένος ὑπὸ τῶν Σεβαστῶν καὶ τῆ[ς] πατρίδος ἀλιτουργίᾳ"
+κτλ. (Sidymae, nr. 55), Βρήσος Βρήσω "ἀρχιατρὸς ἀλιτούργατος" (Lesbi,
+nr. 73).
+
+Sed tamen tenendum est vocem iam antea usitatam fuisse, atque tum
+etiam qui ea significabantur medici publici fuerint. Sunt enim inter
+inscriptiones archiatrorum nonnullae, quae non ad saec. II, sed ad
+primum aut saltem ad primam partem saeculi secundi pertinere videntur.
+Quae saepius, ut videtur, in Graecia ipsa inventae sunt. Quod quidem
+nullo idoneo argumento certius statuere possumus, cum plerumque aetas
+titulorum illorum non nisi ex litterarum formis agnoscatur. Quae quam
+incerta praebeant iudicia, inter omnes constat.[37]
+
+ [Adnotatio 37: cf. O. Kern, _Inschriften von Magnesia_,
+ p. XXIX-XXXVII: »Die Geschichte der Steinschrift in Magnesia.«]
+
+Tamen Coorum archiatri (nr. 74 et imprimis 75, ubi nomina Γα. Ἰούλιος
+respicienda sunt) haud scio an saeculi primi sint, cum praesertim eodem
+saeculo C. Stertinius Xenophon ibi iam ita vocatus sit (v. p. 33). Immo
+fortasse ab Cois, quippe apud quos medici multi et publici et alii
+fuissent, titulus archiatri ex aulis regum Orientis Graeci acceptus est
+et ab his paullatim ad alias urbes permanavit.
+
+Quae utut se habent, saec. II. medici publici archiatri vocati in
+urbibus Graecis ubique exstant, atque ex his et institutum et nomen in
+alias provincias imperii Romani transiit praeter Aegyptum, quae ipsa
+antiquitus plurimos habebat medicos publicos. Nam per totum aevum
+Romanum medici ubique fere terrarum Graeci erant et sua verba et
+vocabula secum ferebant. Itaque saeculo altero in Italia etiam archiatri
+in municipiis inveniuntur (nr. 51, 80).
+
+In Asia Minore primus etiam archiater imperatorius exstat, si
+Xenophontem non curamus. Inscriptionem eius in loco _Makuf_
+(Heraclea-Salbacae) inventam ediderunt olim Henzen Ann. d. Inst. 1852
+p. 154 et Lebas-Waddington III, 1695. Legitur in basi: [Σ]τατειλίαν
+Ἀμ|μι[αν]ὴν Στ(ατείλιος) Ἄττα|λος "ἀρχιατρὸς | Σεβαστῶν" | τὴν ἑαυτοῦ
+μη|τέ[ρ]α. Qui Attalus quo tempore vixerit, ex nummis tribus eodem loco
+inventis cognoscitur. Qui in parte adversa capita Antonini Pii et Marci
+Aureli atque nomina eorum monstrant, in aversa autem inscriptionem: Στ.
+Ἄτταλος ἀρχιατρὸς Ἡρακλεωτῶν νέοις, quorum verborum duo extrema semel in
+parte adversa leguntur (v. _Cat. of Greek Coins, Caria_ p. LVII et
+p. 120). Eodem igitur tempore, quo in Asia Minore ἀρχιατροὶ (τῆς πόλεως)
+saepissime inveniuntur, etiam ἀρχιατρὸς Σεβαστῶν hic exstitit. Qui si
+Romae quondam in aula imperatoria militavit, tamen in patriam demum
+reversus titulum ibi florentem sibi indidisse videtur, cum voce ampliore
+tum usurpata carere non posset. Nam Romae, ut iam vidimus, Alexander
+Severus etiam »medico Palatino« munus medicum mandaverat, et quarto
+demum saeculo medici imperatorii in epistulis Caesarum archiatri
+vocantur. Quo tempore nomina inveniuntur haec: »archiatri sacri Palatii«
+(C. Th. XIII, 3, 14 et 19), »qui in sacro Palatio inter archiatros
+militarunt« (C. Iust. X, 53, II = Th. XIII, 3, 16), »archiatri inter
+Palatium militantes« (C. Iust. XII, 13, 1 = Th. VI, 16, 1), »archiatri,
+qui intra penetralia regalis aulae« (C. Th. XIII, 3, 12).
+
+Sed de his nunc accuratius non agemus. Nobis nunc quidem explicuisse
+satis esto per totum aevum Romanum medicos publicos inter Graecos non
+periisse, sed nomine mutato archiatros vocatos munere esse functos; hoc
+nomine institutum, quod Graeci suo ingenio perfecerant, ab imperatoribus
+Romanis iam antea affirmatum tum legibus eorum per totum imperium
+diffusum esse.
+
+
+
+
+CAPUT ALTERUM.
+
+DE RATIONE ET CONSUETUDINE MEDICORUM PUBLICORUM.
+
+
+§1.
+
+DE VOCABULIS USURPATIS DE MEDICIS PUBLICIS.
+
+Antequam archiatri nomen percrebesceret, medicus publicus nominabatur
+ὁ δημόσιος ἰατρός vel ὁ δημοσιεύων ἰατρός. Sic legis in titulis Cois:
+καὶ τῶν ἰατρῶν τῶν [δαμ]ος[ιευόν]των ἐν τᾶι πὸλει κτλ. (nr. 7 vs. 7)
+et ἰατρὸν δαμοσιεύοντα (nr. 13 vs. 10) sic tradit Plato: εἴ τῷ τις τῶν
+δημοσιευόντων ἰατρῶν κτλ. (Politic. 259a). In Aegypto autem, ubi haec
+designatio diu vigebat, nunc δημόσιος ἰατρός dicitur (OP. I, 51), nunc
+ἰατρὸς δημοσιεύων (OP. I, 40). Sed vocabulo ἰατροῦ omisso saepe etiam
+ὁ δημοσιεύων tantum medicus publicus vocabatur. Quod optime demonstrat
+versus Aristophanis: ἀλλ᾽, ὦ πονήρ᾽, οὐ δημοσιεύων τυγχάνω (Ach. 1030).
+
+At tamen omnes hae designationes non loco firmi tituli ut postea titulus
+archiatri habebantur. Saepe enim medici, quos muneri publico praefuisse
+certe constat, simpliciter ἰατρὸς vel ὁ ἰατρός appellabantur. Athenis
+ipsis inscriptio publici inventa est, in qua nominatur medicus publicus
+ὁ ἰατρός (nr. 2). Ut autem decretum novissimum proferamus, in titulo
+nuper Teni reperto Απολλώνιος Ἱερόκλέους Μιλήσιος ἰατρὸς ὑπάρχων bis
+legitur (nr. 11), etiamsi Apollonius cum in urbibus aliis medicus
+publicus erat (vs. 7)[38] tum Teni munere publico fungebatur (vs. 15).
+
+ [Adnotatio 38: Neque enim in hoc versu (7) mihi comprobatur
+ coniectura Demulini: ἔτη πολλὰ δωρεάν. Cum antea "ἀποδημῶν" legatur
+ atque hoc verbo dicatur Apollonium, ut saepissime fecerunt medici
+ publici, Tenum reliquisse, postquam laude, corona, honoribus aliis
+ affectus est (vs. 6 et 37), sic fere versum septimum explendum esse
+ puto: ἀποδημῶν τε καὶ δημοσιεύων [ἐν ἄλλαις πόλεσι], ad quae apte
+ conveniunt, quae continue insequuntur: ἐκτενῆ καὶ πρόθυμον ὁμοίως
+ (atque apud Tenios) ἑαυτὸν παρείχετο [κατὰ τε τὴν τέχνην] καὶ κατὰ
+ τὴν λοιπὴν εὔνοιαν πᾶσι τοῖς ἐντυγχ[άνουσιν αὐτῶι]. Ut perspiciatur
+ quod tum deest quo modo supplendum sit, ab decreto concilii
+ insulanorum, quod in hac prima parte integrius conservatum est,
+ proficiscamur oportet. Facile partes tres in hoc decreto
+ intelliguntur: prima vss. 34-38 in., in qua honores antea iam
+ decreti commemorantur (cui parti vss. 3-7 in. psephismatis Teniorum
+ respondent), altera vs. 38/39 nihil accuratius exhibens: ἔν τε τοῖς
+ μετὰ ταῦτα χρόνοις διατετέλεκεν ἀκόλουθο[ν ἑαυ]τὸν παρεχόμενος τεῖ
+ ἐξ ἀρχῆς αἱρέσει, tertia denique rem ipsam continens, propter quam
+ insulani quoque Apollonium honoraverunt, vs. 39 sqq.: περιστάντων δὲ
+ [λοιμῶν ἐπὶ]δήμων ([παθῶν ἐν]δήμων Dem.) κατὰ κοινὸν τοὺς νησιώτας
+ κτλ. (usque ad vs. 46). Consentaneum est in decreto insulanorum,
+ quod eorum ipsorum maxime interest, pluribus verbis explicatum esse
+ quam in Teniorum, quippe qui quae ad se pertinerent accuratius
+ exposuerint. Itaque parti tertiae illi in decreto Teniorum
+ respondent vs. 15-19 (vel tantum 16 et 17). Quos ita supplere
+ fortasse licet: vs. 15: νῦν τε λαμβάνων τὸ δημόσιον [ἔργον παρὰ τῆς
+ πόλεως φιλάνθρωπος ἦν καὶ | λοιμ]οῦ περιεστηκότος ἐπικινδύνου
+ ἅπ[αντας τοὺς] νης[ιώτας ἔσωι|σε ὡς πλείστους] κ[αὶ κα]τ[ὰ] τ[ὰ
+ ἄ]λλ[α] πρό[νοιαν ἀποδεικνὺς ἰάτρευσε δη]μοσίαι κτλ., quorum
+ complura iam Demoulin explevit. Quae autem in altera parte decreti
+ insulanorum paucis transacta sunt, eis respondent versus 7-14
+ decreti Teniorum, in quibus quae insunt ad solos Tenios spectare
+ debent, cum insulani nihil nisi verba inania faciant (vs. 38/39.
+ vid. supra). Sed versus 7-9 ne ad Tenios quidem attinere supra
+ demonstravimus, tamen potius in decreto Teniorum quam in insulanorum
+ locum habent. Tum vs. 10-14 de Apollonio bene merito de Teniis
+ narrant. Quos versus non omnes satis explere potui, fortasse autem
+ vs. 11/12 ita percipiendi sunt: ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν [αὐτοῦ ἐλθόν]τος
+ σωτηρ[ίαν ὑπέσχετο καὶ λει]|τουργήσειν τὴν ἐξάμηνον τ[ὴν ἐπιοῦσαν τὸ
+ ἰατρικὸν ἔργον] | καὶ τοῦτο ποιήσαντος αὐτοῦ φιλοτίμως καὶ ἐκτε[νῶς
+ καὶ πολλοῦς] σώισαντος ἐγ(sic) μεγάλων ἀρρωστιῶν κτλ.
+
+ De Apollonio igitur haec fere ex lapide Tenio plus minusve certe
+ cognoscimus: Apollonius Milesius medicus cum apud Tenios aliquamdiu
+ artem medicam factitavisset (vs. 4), Tenum reliquit (vs. 7)
+ honoribus ab Teniis decretis (vs. 6 et 21 sq.--decretum hoc Fr.
+ Hiller de Gaertringen ex titulo Tenio Demulini nr. 23 (BCH. 1902,
+ 429) restiturus esse videtur: Demoulin p. 236{4}). Tum in urbibus
+ compluribus insularum maris Aegaei (cf. vs. 35/36) medicus publicus
+ factus (vs. 7 sqq.) et ibi sicut Teni laudatus honoratusque est
+ (vs. 37). Sed pestilentia Teni exorta sua sponte eo revertit et per
+ sex menses gratis aegrotos curabat (vs. 10-14). Tum autem Tenii
+ officium publicum ei tradebant (vs. 15), et medicus publicus cum
+ de Teniis bene meritus est (vs. 15 et 17 sq.), tum de insulanis
+ pestilentia vexatis (vs. 19 et 39 sqq.). Qua pestilentia exstincta
+ ab Teniis novis honoribus affectus (vs. 22 sq. et 36) itemque ab
+ insulanis honoratus est. Quorum honorum lapis hic exstat.]
+
+Similia habes in decreto Amphissiorum: ἐπειδὴ Μηνόφαντος Ἀρτεμι[δώρου]
+Μακεδὸν Ὑρκάνιος ἰατρὸς κτλ. (nr. 9 vs. 7 sq. cf. vs. 5), quem tamen
+publicum fuisse verba versuum 8 et 9: μεταπεμφθεὶς ὑπὸ τὰς πόλιο[ς καὶ]
+ἐπ[ιδαμήσ]α[ς] καὶ ἐργολαβήσας μόνος τὸ ἰατρικὸν ἔργον ostendunt.
+Damiades Lacedaemonius autem, qui certe publicus fuit (nr. 12 vs. 28
+sqq.), tamen ἰατρὸς solum vocatur (vs. 9) et alio loco Ἀσκλαπιοῦ
+ὑπουργός (vs. 7). Postremum de veterinario publico Lamiensium nihil nisi
+ὑ[πά]ρχῶν ἱππιατρός dicitur (nr. 10 vs. 5).
+
+Sed dixerit quispiam hos omnes, cum ἰατροί nominarentur, nondum publicos
+fuisse, quia in titulis postea demum referretur eos factos esse
+publicos: "καὶ νῦν λαμβάνων" τὸ δημόσιον vel "καὶ ἐργολαβήσας" τὸ
+ἰατρικὸν ἐργον vel "παρακληθείς" τε ἐπὶ τὸ ἔργον. At tamen, si ὁ
+δημόσιος vel ὁ δημοσιεύων ἰατρὸς titulus firmus fuisset, iam antea
+initio decreti ita dicendum fuisset, cum ibi nomen quoque totum cum
+patris patriaeque nomine exacte proferatur. Sequitur, ut quidem medici
+publici voce ὁ δημοσιεύων vel δημόσιος ab aliis medicis distinguerentur;
+at tamen his vocibus titulo firmo non utebantur. Quod ne Athenis quidem
+neque Co factum est, licet in his urbibus saepius et ratione certiore
+vocabula illa usitata fuerint. Sed poterat una voce ἰατροῦ et praecipue
+articulo apposito medicus publicus significari.
+
+Quoniam medicus publicus ὁ δημοσιεύων vocabatur, verbum δημοσιεύειν
+munus eius significat. Sub hac enim voce lexica vetera quod de medicis
+publicis sciunt reservarunt. Hesychius quidem tradit s.v. δημοσιεύειν:
+δημοσίᾳ ὑπηρετεῖν ἐπὶ μισθῷ, exemplum medicorum non laudans, eademque
+tantum inter cetera E. M. s.v. δημόσιος profert. Suidas autem »δωρεὰν
+ἐργάζομαι« verbum δημοσιεύειν interpretatur et tum Aristophanis locum
+(Ach. 1030) et quae scholia tradunt (οἱ δημοσίᾳ χειροτονούμενοι ἰατροὶ
+καὶ δημόσιοι προῖκα ἐθεράπευον) affert. Sed Athenis vox valde usitata
+fuit, cum Plato ea saepe utatur (Gorg. 514d., al.) eamque tituli
+exhibeant: καὶ νῦν ἐπιδέδω[κε]ν ἑαυτὸν δημοσιεύειν δωρε[ά]ν (nr. 2
+vs. 17 sq.), τοῖς ἰατροῖς ὅσοι δημοσιεύουσιν (nr. 3 vs. 11 sq.); et in
+aliarum quoque urbium titulis verbum id exstat (Brycuntis: 4 vs. 1;
+Teni: 11 vs. 7).
+
+Sicut autem δημοσιεύειν non solum de medicis usurpatur, sed etiam de
+omnibus demiurgis aliis, ita verbum ἰατρεύειν, quod ad medicos omnes
+attinet, de publicis dicitur addita voce δημοσίᾳ. Nam in titulo Tlo
+reperto ἰατρεύσαντι δημοσίᾳ legitur (nr. 14 vs. 5), et idem verbum in
+inscriptione Tenia restituendum esse puto: [ἰάτρευσε δη]μοσίαι (nr. 11
+vs. 17.--cf. adn. 38).
+
+
+§2.
+
+DE RATIONE ELIGENDI MEDICOS PUBLICOS.
+
+Medicos claros ab urbibus invitari, ut munus publicum susciperent, et
+consentaneum est et diserte enuntiant tituli. In decreto Gytheatarum,
+quamquam titulus gravissimus valde mutilus est et lacunae nondum satis
+sunt expletae, tamen ex verbis quae in lapide extant elucere videtur
+Gytheatas cum munus publicum vacaret et audivissent Damiadam medicum
+optimum esse, in contione populi archontibus ferentibus decrevisse illum
+advocare eumque per litteras invitatum munus accepisse (nr. 12 vs.
+9-15). Bonae famae causa Menophantus etiam ab Amphissiensibus accitus
+esse videtur: ἐπειδὴ Μηόφαντος Ἀρτεμι[δώρου] Μακεδὼν Ὑρκάνιος ἰατρὸς
+"μεταπεμφθεὶς ὑπὸ τὰς πόλιο[ς]" καὶ ἐπ[ιδαμής]α[ς] καὶ ἐργολαβήσας μόνος
+τὸ ἰατρικὸν ἔργον κτλ. (nr. 9 vs. 7 sqq.). Ac saepe ita factum sit:
+civitas medicum clarum quendam invitabat, ut munus certum subiret aut in
+urbe consideret, sive per litteras eum advocabat sive ut ex decretis
+Cnossiorum et Apteriorum apparet (nr. 18 et 27) per legatos impetrabat
+ut ab alia urbe (et maxime ab urbe medicorum Co) medicus dimitteretur.
+
+Tamen urbes non semper in angusto versabantur, sed medici ipsi munus
+publicum petebant. Quod eo faciebant, quod valetudinem civium urbis
+eius, quae ut munus sibi traderet efficere volebant, gratis curarent, si
+illi in suum oppidum venerant, aut eo, quod in urbe quadam sua sponte
+considebant et benevolentiam populi gratuito sanando et aliis rebus
+aucupabantur. Demonstratur res decreto Lamiensium (nr. 10 vs. 5 sqq.):
+ἐπει Μητρόδωρος κτλ. ὑ[πά]ρχων ἱππιατρὸς καὶ "ἀνεστραμμένος ἐν τᾶι
+ἡμετέραι πόλει χρόνον πλείω" κτλ. διὰ τε οὗ μετεχειρίζετο
+ἐπὶ[τ]αδεύματος "ὠφέλει τῶν πολιτᾶν τοὺς ἐτυγχάνοντας αὐτῶι ἄνευ
+μισθοῦ", σπουδᾶς καὶ φιλοτιμίας οὐδὲν ἐνλείπων, "παρακληθείς τε ἐπὶ τὸ
+ἔργον" ἐπεδέξατο ἐπὶ τῶι συμφέροντι τᾶι πόλει κτλ. Apollonius etiam
+Milesius, priusquam publicus factus sit, cum pestilentiam Teni exortam
+esse audiret, ultro eo profectus est et per sex menses mercedem non
+accepit, si modo recta sunt quae supra coniecimus (adn. 38). Brycuntii
+autem Menocrito laudi verterunt, quod "πρὸ τοῦ τε μισθωθήμειν διατρίβων
+ἐν [Ῥ]ό[δωι] πολλοὺς τῶν δαμετᾶν" (sc. Brycuntiorum) ἐν ἐπικινδύνο[ις
+δ]ιαθέσεσι γενομένους "ἔσωσε [μι]σθὸν ὀ[υ δεξάμε]νος" (nr. 4 vs. 12
+sqq.).
+
+At tamen hos omnes sive advocabantur sive ipsi munus publicum petebant
+non antea publicos factos esse consentaneum est quam a re publica electi
+essent. Medicos ita institutos esse ex Xenophonte iam apparet: περὶ δὲ
+ὑγιείας ἀκούων καὶ ὁρῶν ὅτι καὶ πόλεις αἱ χρῄζουσαι ὑγιαίνειν ἰατροὺς
+"αἱροῦνται" κτλ. (Inst. Cyr. I 6, 15). Similia Plato affert (Gorg.
+455b): ὅταν "περὶ ἰατρῶν αἱρέσεως" ᾗ τῇ πόλει ξύλλογος ἢ περὶ ναυπηγῶν ἢ
+περὶ ἄλλου τινὸς δημιουργικοῦ ἔθνους κτλ. Sed qua in contione medici
+Athenis electi sint, Plato non addit neque ex verbis mox insequentibus
+(466b) elucet, cum contio incerta relinquatur et res ipsa ficta esse
+videatur.[39] Tamen aliis in urbibus medici publici in comitiis populi
+instituebantur: Gythei (nr. 12 vs. 10, 16; cf. p. 48), Co. Qua in urbe
+contionem populi medico cuidam munus publicum tradidisse R. Herzog ex
+inscriptione nondum edita enuntiavit (nr. 5). Cum autem Athenis
+architecti, quibus multa cum medicis communia sunt, quoniam et
+architecti et medici sunt demiurgi, in comitiis populi eligerentur,[40]
+de medicis idem statuendum est. Ita res ex Teletis verbis (ap. Stob. 40,
+8 p. 232) etiam apparet: οὐ σόν γε, ἀλλὰ "τῶν τούτους χειροτονούντων καὶ
+ψηφοφορούντων"‧ ὥσπερ εἰ "τὸν ἄριστον ἰατρὸν" ἀφέντες φαρμακοπώλην
+"εἵλοντο" καὶ τούτῳ "τὸ δημόσιον ἐνεχείρισαν", πότερ᾽ ἀν τοῦ ἰατροῦ
+εἶπας ἂν ὄνειδος καὶ ἀκλήρημα τοῦτο ἢ τῶν ἑλομένων;[41] --Quae verba ad
+Athenas quoque pertinere verisimile est, cum Teles (circa annum a. Chr.
+250) maximam partem Athenis scripserit et res Atheniensium saepe spectet
+(cf. de Wilamowitz, _Antigonos_ p. 300 et adn. 11).
+
+ [Adnotatio 39: Plato Gorg. 456b: Φημὶ δὲ καὶ εἰς πόλιν ὅπῃ βούλει
+ ἐλθόντα ῥητορικὸν ἄνδρα καὶ ἰατρόν, εἰ "δέοι" λόγῳ διαγωνίζεσθαι "ἐν
+ ἐκκλησίᾳ" ἢ ἐν ἄλλῳ τινὶ συλλόγῳ ὁπότερον δεῖ "αἱρεθῆναι ἰατρόν",
+ οὐδαμοῦ ἂν φανῆναι τὸν ἰατρόν, ἀλλ᾽ αἱρεθῆναι ἂν τὸν εἰπεῖν δυνατόν,
+ εἰ βούλοιτο.]
+
+ [Adnotatio 40: IG. II, 167 vs. 6/7 (cf. vs. 2): [νεῖμαι--τὸν
+ ἀρχιτέκτ]ονα τὸν κεχειρο[τ]ονημένο[ν] ὑπ[ὸ το]ῦ δ[ήμου τῶν τειχῶν
+ τοῦ ἄστεως καὶ τοῦ Πειραιέως καὶ τῶν μα]κρῶν τε[ιχ]ῶν κτλ.]
+
+ [Adnotatio 41: Grammatici etiam similia exhibent: "οἱ δημοσίᾳ
+ χειροτονούμενοι ἰατροὶ" καὶ δημόσιοι προῖκα ἐθεράπευον: schol. ad
+ Arist. Ach. 1030, unde habet Suidas (s.v. δημοσιεύω) vel potius
+ Hesychius Milesius. (cf. schol. ad Arist. Eq. 650 = Suidas s.v.
+ δημιουργοί).]
+
+Quibus Teletis verbis simul demonstratur ad optimum quemque medicum
+officium publicum deferri. Atque id spectabatur, quid polleret medicus
+in arte sua et a quo disciplinam didicisset. Ita enim Socrates apud
+Xenophontem (Mem. IV 2, 5) ironice fingit: ἁρμόσειε δ᾽ ἂν οὕτω
+προοιμιάζεσθαι καὶ "τοῖς βουλομένοις παρὰ τῆς πόλεως ἰατρικὸν ἔργον
+λαβεῖν"‧ ἐπιτήδειον γὰρ αὐτοῖς εἴη τοῦ λόγου ἄρχεσθαι ἐντεῦθεν‧ παρ᾽
+οὐδενὸς μὲν πώποτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, "τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἔμαθον" οὐδ᾽
+ἐζήτησα διδάσκαλον ἐμαυτῷ γενέσθαι τῶν ἰατρῶν οὐδένα‧ διατετέλεκα γὰρ
+φυλαττόμενος οὐ μόνον "τὸ μαθεῖν τε παρὰ τῶν ἰατρῶν", ἀλλὰ καὶ "τὸ δόξαι
+μεμαθηκέναι τὴν τέχνην" ταύτην‧ ὅμως δέ μοι τὸ ἰατρικὸν ἔργον δότε‧
+πειράσομαι γὰρ ἐν ὑμῖν ἀποκινδυνεύων μανθάνειν. Utrumque Plato (Gorg.
+514a) etiam demonstrat: πότερον ἔδει ἂν ἡμᾶς σκέψασθαι ἠμᾶς αὐτοὺς καὶ
+ἐξετάσαι πρῶτον μὲν "εἰ ἐπιστάμεθα τὴν τέχνην" ἢ οὐκ ἐπιστάμεθα.... "καὶ
+παρὰ τοῦ ἐμάθομεν"; quae verba, quae hoc loco ad architectum pertinent,
+ad medicum referuntur 514d addito tertio medicum aegrotos, si quos bene
+sanaverit, citasse.[42] Ars igitur et fama medici intuebantur, et
+peregrino non minus quam civi, si ars optima erat, munus medicum
+deferebatur. Quod enim solum decretum Atheniensium in honorem medici
+certe publici conservatum est, Rhodii cuiusdam est (nr. 2). Euenor autem
+Acarnan, quem publicum fuisse ex decreti IG. II 186 (nr. 15) versu 24
+sq. certe colligi non potest: καὶ ἅπαντα ὅσα προσέταξεν αὐτῶι ὁ δῆμος ὁ
+᾽Αθηναίων καὶ ἰδίαι καὶ "κοινεῖ" ἐπιμέλεται, diu Athenis versabatur, dum
+civitate donatus est (IG. II 187 vs. 14.--nr. 16), sicut etiam
+Metrodoros veterinarius a Lamiensibus inter alia civitatem adeptus est
+(nr. 10 vs. 12), postquam multum tempus in urbe eorum artem exercuit.
+Medicus quidam Casius ab Oluntiis civitatem est nanctus, quia non
+deseruit eos in summo periculo (nr. 21 vs. 6 sqq., 41). Iam in promptu
+est, quod aliis rebus quoque demonstrari posset, nullo modo medicus
+publicus civis sit necesse fuisse.
+
+ [Adnotatio 42: Plato Gorg. 514d: ΣΩ. οὐκοῦν οὕτω πάντα, τά τε ἄλλα
+ κἂν εἰ ἐπιχειρήσαντες δημοσιεύειν παρεκαλοῦμεν ἀλλήλους ὡς ἱκανοὶ
+ ἰατροὶ ὄντες, ἐπεσκεψάμεθα δήπου ἂν ἐγώ τε σὲ καὶ σὺ ἐμέ, Φερε πρὸς
+ θεῶν, αὐτὸς δὲ ὁ Σωκράτης, πῶς ἔχει τὸ σῶμα πρὸς ὑγίειαν? "ἢ ἤδη τις
+ ἄλλος διὰ Σωκράτην ἀπηλλάγη νόσου", ἢ δοῦλος ἢ ἐλεύθερος;]
+
+Aevo Romano, quamquam tum etiam urbes ipsae medicum publicum
+instituebant, is tamen a praefecto vel alio magistratu Romano sanciendus
+erat. Quod ex papyro Aegyptia quidem annorum p. Chr. 140--143
+intelligitur (_Fayûm towns and their papyri_ by Grenfell, Hunt, Hogarth
+nr. CVI). In qua medicus quidam παρὰ τὰ ἀπηγορευμένα ἀχθ[είς] (vs.
+8--cf. legem Hadriani p. 40) ut onere liberetur petit, eodemque tempore
+in universum impetrare studet, ut praefectus edicat ὅπως τελεον
+ἀπολύωνται τῶν [λειτουρ]γιῶν οἱ τὴν ἰατρικὴν ἐπιστή[μην]
+μεταχειριζόμενοι, "μάλ[ι]στα [δὲ οἱ δε]δοκιμασμένοι ὥσπερ κἀγ[ώ]"
+(vs. 20 sqq.). Cum satis mihi constare videatur numquam per totam
+antiquitatem medicos, ut nunc est, a re publica approbandos fuisse,
+sed omnibus qui volebant medicinam exercere licuisse et cum οἱ
+δεδοκιμασμένοι verbis μάλιστα δέ medicis aliis opponantur, sequitur,
+ut οἱ δεδοκιμασμένοι in papyro illa medici publici sint, qui a civitate
+quidem declarabantur, ab praefecto autem confirmandi erant. Itaque in
+versu 7 papyri illius eo loco mutilae post παρὰ Μάρ(κου) Οὐαλερ[ί]ου
+Γεμέλλου verba δημοσίου ἰατροῦ tota vel non perscripta supplenda sunt.
+
+Saeculo autem II. et III. medicos publicos in Asia Minore a civitatibus
+institutos esse apparet ex Ulpiani _libra tertio opinionum_ (Dig. L,
+9, 1): _Medicorum intra numerum praefinitum_ (sc. ab Antonino Pio)
+_constituendorum arbitrium non praesidi provinciae commissum est, sed
+ordini et possessoribus cuiusque civitatis, ut certi de probitate morum
+et peritia artis eligant ipsi, quibus se liberosque suos in aegritudine
+corporum committant._ Tamen medici probandi erant probatisque detrahi
+poterat officium, si eo indignos sese praebuerant: Modestinus _libro
+undecimo pandectarum_ (Dig. L, 4, l. 11, 3): _Reprobari posse medicum a
+re publica, quamvis semel probatus sit, divus Magnus Antoninus cum patre
+rescripsit_; Ulpianus _libro quarto "de officio proconsulis"_ (Dig.
+XXVII, i, l. 6, 6): _sed et reprobari medicum posse a re publica,
+quamvis semel probatus sit, imperator noster cum patre_ (Septimius
+Severus et Caracalla) _Laelio Basso rescripsit_. Ex his locis sumas
+Hadriani iam temporibus medicos publicos a proconsule vel praefecto
+approbandos fuisse; initio autem imperii Antonini papyrus, quam modo
+laudavimus, certus testis exstat. Sed inde a temporibus Diocletiani,
+ut id addamus, medici non iam a civitatibus, quae libertates omnes
+amiserant, instituebantur, sed Romae quidem, de qua urbe sola nota sunt
+certiora, archiatri ipsi se reficiebant, assumpti autem ab imperatore
+probandi erant (Cod. Iust. X 53, 10 et Theod. XIII 3, 8).
+
+Sed ad priora saecula revertamur. Athenis cum magistratus in annos
+singulos constituerentur, labores quoque publicos constantes in
+singulos annos delatos esse verisimile est, quamquam hoc modo non omnes
+deferebantur velut metalla rei publicae Atheniensis in tres annos
+conducebantur (Ἀθ. πολ. 47, 2). Sed de medicis publicis Atheniensium
+nullum certum testimonium superest.[43] Damiadas autem Lacedaemonius
+per annos duos Gythei permansit: καὶ ἐργολαβήσας κα[ιρίως ἐπε]κλήθη ὑπὸ
+τοῦ δάμου καὶ "διετῆ χρόνον ἀ[ναστρεφό]μενος παρ᾽ ἀμέ" κτλ. [ἀ]ναστροφᾷ
+δὲ καὶ "παρεπιδαμίᾷ ᾇ πεποί[ηται ἀκα]κόφ(ρ)ονα" [ἀέ]ς αὑτὸν διατετήρηχε
+κτλ. (nr. 12 vs. 15 sqq.), atque tum illam urbem eum reliquisse et ex
+hoc loco apparet et ex toto inscriptions tenore et ex versu 21 sq.: Sed
+non constat Damiadam in unum annum munus suscepisse et tum recreatum
+esse aut a primo in utrumque annum se obligasse. Unum autem et tum
+alterum quoque annum munus obiisse Artemidorus medicus videtur in titulo
+Andrio (nr. 28). Quae enim exscriptae sunt litterae in versu altero:
+......ΑΙΕ..ΤΩΙΕΤΕΙΟΝΔΕΕΝΙΑΥΤΩΙ, B. Keil [ἐν] τῶι ἔτειον δὲ ἐνιαυτῶι
+legere propouit, [ἐν] τῶι ἐ[φ]έ[τ]ο[ς] δὲ ἐνιαυτῶι A. Wilhelm (cf. etiam
+»Ἔτος und ἐνιαυτός« Wiener Sitz.-Ber. 1900, IV), quem Fridericus Hiller
+de Gaertringen dubitans quidem in Corpore secutus est. Sed fortasse
+simplex vocabulum ἐπιόντι in litteris ΕΤΕΙΟΝΔΕ inest. Cum autem deinceps
+in illo titulo legatur: [βου]λόμενος "ἀκόλουθος γ[ενέ]σθαι τῇ [ἀπ]ὸ
+τῆς ἀρχῆς κτλ. καλοκὰγαθ[ί]α̣ι", consequens est, quoquomodo litterae
+ΕΤΕΙΟΝΔΕ restituuntur, ut Artemidorus iam antea tempus quoddam (et
+fortasse unum annum) medicus Andri fuerit et tum assenserit, ut per
+annum insequentem apud Andrios medicus esse pergeret. Itaque publicum
+fuisse Artemidorum consectarium est, id quod, etsi in ipso titulo
+Artemidorus publicus non appellatur, tamen versibus 2-10 fulcitur et eo,
+quod vs. 15/16 legitur ἐπαινέσαι Ἀρτεμίδωρον Μηνοδότου "τὸν" ἰατρόν.
+
+ [Adnotatio 43: Coniecerit quispiam ex verbis Aristotelis Polit.
+ p. 1281b vs. 38 sqq., cum ibi legatur medicis rationem reddendam
+ fuisse, quotannis ita factum esse et locum ad medicos publicos
+ spectare. At totum exemplum fictum est, et medicus pro certae rei
+ perito aliquo adhibetur.]
+
+Sed multum etiam tempus uno loco commoratos esse medicos publicos ex
+titulo comperis Anaxippi, medici publici pagi Coi Αἰγηλίων, quem
+»jahrelang« civibus operas praebuisse R. Herzog denuntiat (nr. 5). Idem
+Menocriti titulus inventus Carpathi demonstrat, in quo ita legis initio:
+ἐπειδὴ [Μ]η[νόκρ]ιτος Μητροδώρου Σάμιος "δεδαμοσιευ[κὼ]ς ἔτη ὑπὲρ τὰ
+εἴκοσι" κτλ. (nr. 4).
+
+Etenim haec maxime fuit causa, cur novus medicus esset admovendus,
+medicum publicum saepe non multo postquam consedit urbem iterum
+reliquisse, ut novas regiones peteret. Nam multa honorum decreta, nisi
+forte est pestilentia, in qua medicus de civibus sanatis bene meritus
+est, hunc decessurum esse habebant ansam, ut decernerentur: Damiadae
+(v. p. 52), Artemidori (ibid.), Metrodori veterinarii (nr. 10 vs. 11:
+ἐπαινέσαι κτα. "ἐπὶ τᾶι ἀναστροφᾶι--"), Menophanti (nr. 9 vs. 14 sq.:
+διαφυλάξας τάν τε κατὰ τὸν βίον ἀναστροφὰν ["τὸν πάντα"] "κατὰ ταύτας
+(τᾶς) ἐπιδαμίας χρόνον", vs. 18: "[ἀπε]ρ[χ]όμενος ἐκ τᾶς πόλιος ἁμῶν").
+Qua de causa fortasse etiam in decreto invento Elateae (nr. 24) civitas
+et alii honores medico dati sunt; in quo versus primi haud scio an sic
+restituendi sint: ἐπειδὴ Ἀσκ[λαπιόδωρος vel ὁδοτος vel simile
+.............. παραγενόμενος | ἐν τὰν πόλι]ν ἁμῶν καὶ τὰν ἀναστροφὰν
+ποιησάμεν[ος καλῶς ἐν τῷ χρόνῳ, ᾧ ἔλαβε τὸ ἔργον, καὶ ἐπιμε|λούμενος
+πολλὰς] ἁμέρας πλείονας περί τῶν κατὰ τὸ ἐπιτάδευμ[α ἔργων κτλ. (in
+quibus [παραγενόμενος ἐν τὰν πόλι]ν suppl. Ditt.). Quae si veri similia
+sunt, hic quoque medicus fuit publicus, id quod etiam ex versibus 4 et 5
+elucere videtur: [οὐ λαμβάν]ω(ν) "παρὰ τὰς πόλιος" τὰ τῷ ἐπιταδεύματι
+καθήκοντα (i.e. mercedem) [...... καὶ πᾶσαν κακοπαθίαν παρέσχη|ται
+"ποιήσας τὰν] ἐνδεχομέναν φροντίδα" τᾶς τῶν ἐν ἀρρωστίᾳ ἐό[ντων σωτηρίας
+κτλ. (..... πε|ποιήαι τὰν] ἐνδεχ. φροντ. et ἐό[ντῶν σωτηρίας suppl.
+Ditt.).
+
+Sed accidit, ut medicus non sua sponte aliquam urbem relinqueret, sed a
+patria cogeretur. Itaque Coi, ut urbibus petentibus medicos mittebant,
+hos quoque ex illis, si res postulabat, revocaverint. Quod Casii
+fecerunt, qui medicum civem suum Olunte revocabant, hac in causa quidem
+frustra: "μεταπέμπτου δὲ αὐτοῦ γενομένου ἐς οἶκον" (Casum, ut apparet ex
+vss. 62 sqq.) καὶ ὄντος περὶ τὸ ἀποτράχεν, ἐμπεπτωκότος ἁμῖν καιροῦ
+σκληροῦ κτα. ἐπείσαμες αὐτὸν ἀξιώσαντες παραμεῖναι καὶ μὴ καταλιπὲν ἁμὲ
+ἐν τῷ ἀναγκαιοτάτω[ι] καιρῶι κτλ. (nr. 21 vs. 3 sqq.).
+
+Romanis autem temporibus non ita medici urbem mutabant, sed saepe, ut
+ita dicam, διὰ βίου instituebantur. Quod quidem non nisi medico gymnasii
+confirmare possum, qui in titulo Attico inter magistratus διὰ βίου
+exstat (IG. III 1202 Col. I vs. 38). Sed habemus Ephesi archiatrum, qui
+διὰ γένους etiam institutus erat (nr. 65). Quarto tum saeculo Romae
+saltem medici, cum publici facti sint, vitam in hac conditione degere
+soliti esse videntur, quia, cum de archiatris supplendis agitur, id
+quoque sumitur morte alicuius locum archiatri vacuum esse factum (Cod.
+Theod. XIII, III, 8 et 9). Id igitur in universo interest inter Graeca
+et Romana tempora his medicos publicos saepe in totam vitam vel etiam
+διὰ γένους institutes esse, illis autem munus in annum vel biennium
+iniunctum, saepe etiam continuatum esse, sed raro medicos uno loco
+tantum tempus versatos esse quantum Menocritum Brycunte.
+
+
+§3.
+
+DE NUMERO MEDICORUM PUBLICORUM.
+
+Certos numeros medicorum, qui in aliqua urbe munere medico eodem tempore
+fungebantur, afferre non possumus, nisi tempora Romana intuemur. Quot
+enim archiatri quarto saeculo Romae fuerint, certe constat: Cod. Theod.
+XIII, III, 8: _Exceptis Portus Xysti[44] virginumque Vestalium_ (quibus
+igitur proprius archiater erat) _quot regiones urbis sunt totidem
+constituantur archiatri._ Itaque cum quattuordecim regiones fuerint,
+quattuordecim archiatri illo tempore Romae fuerunt. Quem numerum saeculo
+tertio nondum tantum fuisse Lampridius narrat (A.S. c. 42), cum Severus
+Alexander _usque ad sex_ medicis _annonas binas aut ternas_ concederet.
+In urbibus autem Asiae Minoris saeculo p. Chr. altero licuisse quinque
+vel septem vel decem medicos publicos prout urbes magnae erant
+instituere iam supra testes citantes explanavimus (p. 43).
+
+ [Adnotatio 44: i.e. athletorum in porticu Xysto. cf. Marquardt,
+ _Privatleben_ p. 756 cum adn. _2._]
+
+Saeculis Christum natum antecedentibus Athenis plures fuisse medicos
+publicos consentaneum est. Quod testimonia certa affirmant, et tituli:
+ἐπειδὴ πάτριόν ἐστι "τοῖς ἰατροῖς, ὅσοι δημοσιεύουσιν", θύειν τῶι
+Ἀσκληπιῶι (nr. 3 vs. 9 sq.) et scriptores (Plato, Polit. 259a). At
+certus numerus non indicatur. Sed in anaglypho marmoreo primae partis
+saeculi quarti reperto in clivo meridionali arcis Athenarum anno 1876,
+quod Proserpinam Cererem Aesculapium repraesentat quibus in altera parte
+sex viri adorantes oppositi sunt, mihi quidem viri hi sex medici publici
+esse videntur.[45] Nam inter nomina adscripta duo medicorum Atheniensium
+sunt, Mnesithei scilicet et Dieuchis (cuius quidem filii Epeuches et
+Diacritus nominantur). Qui medici ab Galeno (K. XI 795; XV 136) in
+numero παλαιῶν et ἀρχαίων habentur et saepe ab scriptoribus aliis
+commemorantur (de Mnesitheo vid. Knaack, Hermes 1883, 148, Girard BCH.
+II 89 et eundem de Dieuche). Cum autem Epeuches et Diacritus Dieuchis
+medici filii sint, utrumque medicum fuisse verisimile est, ita ut tria
+medicorum nomina legantur et inde colligi possit homines sex adorantes
+omnes fuisse medicos. Quoniam medici sex una a populo honorati sunt
+(quod coronae demonstrant, intra quas nomina quinque incisa sunt), ii
+quasi collegium medicorum fuerunt. Collegium autem sex medicorum apte
+medici publici sunt. Sed quaerendum est, qua de causa medici publici
+coronis θαλλοῦ honorati sint et cur ea de causa anaglyphum illud non
+Aesculapio soli, sed omnibus deis in Aesculapio aram habentibus (Cereri,
+Proserpinae)[46] dono dederint. De Epidauriis, quae pars Eleusiniorum
+esset et quibus Cereri et Proserpinae propter templa finitima et sacra
+in idem tempus incidentia (cf. Rubensohn AM. XX 365) in Aesculapio etiam
+immolaretur, medicos dedicantes meritos esse Udalricus Koehler olim
+suspicatus est (l.l.), et fortasse res ita expedienda est medicos
+publicos, cum maxima hominum turba tempore Eleusiniorum Magnorum et
+Epidauriorum Athenas confluxisset, in aegris et vulneratis curandis
+omne genus diligentiae adhibuisse et propterea laudatos esse, sicut
+agoranomus quidam Parianus, qui inter cetera ad panegyrin Minervae
+Iliadis [παρέσχεν ἰατ]ρὸν τὸν θεραπεύσοντ[α τοὺς ἀσθε]νοῦντας ἐν τῇ
+παν[ηγύρει] (nr. 22 vs. 16 sqq.).
+
+ [Adnotatio 45: Anaglyphum edidit U. Koehler, AM. II, 243 et tab.
+ XVIII; idem rectius interpretatus IG. II, 1449; cum multis aliis
+ anaglyphis ibidem repertis descripsit v. Duhn, Arch. Zeit. 1877,
+ 153, nr. 41; descripsit P. Girard, BCH. I, p. 163, nr. 32 et idem
+ primus donum ab medicis dedicatum esse agnovit BCH. II, 88, sed ipse
+ iterum an non recte coniectatum sit dubitavit _L’Asclépieion d’
+ Athènes_, p. 48, cum antea id probavisset Udalrico Koehler (IG. II,
+ 1449), Ernesto Curtius (_Stadtgesch._ 211), aliis. Sed coniecturam
+ eius tum etiam continuit A. Körte, AM. XVIII, 237{1}.]
+
+ [Adnotatio 46: Deest autem Hygiea, quippe cui in eadem ara atque
+ Aesculapio et una cum »patre« immolaretur. In anaglypho alio autem
+ Atheniensi Aesculapius et Hygiea una cum Cerere adorantur: H. L.
+ Urlichs, Bonner Jahrb. LXXXVII p. 1 sqq., tab. I.]
+
+Quae utut se habent, si medici illi sex publici sunt, tamen anaglypho
+hoc certo argumento uti non possumus, cum nesciamus an non omnes medici
+publici honorati sint. Sed tantum fere numerum medicorum publicorum
+Athenis saeculo quarto fuisse et urbem et tempus decet atque per se
+sumendum est, si numeros medicorum aevo Romano institutorum spectamus.
+
+Ut Athenis ita Co complures medicos publicos eodem tempore conductos
+fuisse titulo Xenotimi (nr. 7) perspicies. Qui medicus privatus ab Cois
+laudatus et honoratus est, quod morbis gravissimis affectis civibus ipse
+medicum se praebuit "τῶν ἰατρῶν τῶν [δαμ]ος[ιευόν]των ἐν τᾶι πόλει"
+ἀρρωστησάντων [διὰ] τὰς [κ]α[κο]παθίας τὰς γενομένας περὶ αὐτοὺς δ[ιά]
+τὴν ἐπιμέλειαν ἂν [ἐ]ποιεῦ[ντο] τῶν καμνό[ντων] (nr. 7 vs. 7 sqq.).
+Itaque nihil impedit ne sumamus in aliis quoque urbibus maioribus
+medicos fuisse publicos complures.
+
+Minora autem oppida unum medicum publice conducebant. Brycunte,
+Amphissae, Teni, Gythei medicum unum tantum fuisse ex toto titulorum
+tenore pellucet (nr. 4, 9, 11, 12). Ac maxime fiebat, si unus omnino in
+urbe erat medicus, ut hic unus publicus esset, cum medici alii in urbe
+minima non considerent, ne minus quam par esset pecuniae caperent
+timentes, sicut hodie etiam medici in oppidum minimum saepe non
+proficiscuntur, nisi pecunia a communi adiuvantur. Olunte autem unum et
+eum publicum fuisse medicum ex contextu verborum et ex eo apparere
+videtur, quod Oluntii in summo erant timore, cum in eo esset, ut medicus
+ille morbis saevientibus Oluntem relinqueret (nr. 21). Idem de
+Gortyniorum medico sumendum est, quem per legatos Gortynii ipsi Co
+arcessiverant: ἐπειδὴ πρεσβευσάντων Γορτυνίων πρὸς ὑμὲ ὑπὲρ ἰατροῦ καὶ
+ὑμῶν φιλοτίμως σπευσάντων καὶ ἀποστειλάντων αὐτοῖς Ἑρμίαν ἰατρὸν κτλ.
+(nr. 18 vs. 2 sqq.).
+
+Itaque in oppidis quamvis parvis, nisi forte male administrata aut nimis
+paupera erant, medici publici instituebantur. Sin autem in regione
+maiore una tantum urbs erat, multi autem vici, in his quoque medici
+publici erant. Mirum quidem est de pagis Atticis nullum testimonium
+exstare. Sed de pagis Coi insulae magnae, quae synoecismo in novam urbem
+Coum anno 366 peracto unam iam urbem habebat, res accuratius demonstrari
+potest. Nam repperit in Coorum Aesculapio R. Herzog titulos medicorum
+pagi alicuius saeculo III. a. Chr. exaratos: medici ignoti ab ignoto
+pago conducti (nr. 6), Anaxippi medici publici, qui in pago Αἰγηλίων per
+multos annos aegrotos curavit (nr. 5). Iam vero in titulo Coo aevi
+Romani, qui Isidorum medicum publicum corona aurea honorabant, sunt τοὶ
+κατοικεῦντες ἐν τῶι δάμωι τῶν Ἁλεντίων καὶ το[ὶ] ἐνεκτημένοι καὶ τοὶ
+γεωργεῦντε[ς] ἐν Ἅλεντι καὶ Πέληι τῶν τε πολειτᾶν καὶ Ῥωμαίων καὶ
+μετοίκων (nr. 13 vs. 4 sqq.).
+
+In Aegypto autem, ubi plurimi erant vici et omnia plena medicis iam
+Herodoti temporibus fuerant (Her. II 84), res erat similis. Exemplum
+unum afferi etiam potest, aevi quidem Romani demum: in papyro
+Berolinensi (BGU 647, cf. p. 24) legitur: Γάιος Μενήκιος Οὐαλεριανὸς
+ἔχων ἰατρεῖον ἐπὶ κώμην Καρανίδι vel melius (vs. 21) ἔχων τὸ ἰατρεῖον
+"ἐν κώμῃ" Καρανίδι, sita in Ἀρσινοΐτου Ἡρακλείδου μερίδι (vs. 2).
+
+
+§4.
+
+DE MUNERE ATQUE OFFICIO MEDICORUM PUBLICORUM.
+
+Nunc alia atque graviora disceptanda sunt. Ὁι δημοσίᾳ χειροτονούμενοι
+ἰατροὶ καὶ δημόσιοι "προῖκα ἐθεράπευον": haec verba scholiasta ad
+Acharnensium Aristophanis versum 1030 adnotavit. Gratis igitur medici
+publici aegrotos curare debebant, et ii, ut videtur, omnes cives,
+quicumque volebant, et peregrinos et qui in itinere urbem visitantes
+auxilium ab illis petebant. Ita apud Aegyptios veteres fuisse tradit
+Diodorus (I 82). Graeci quoque et pauperes et divites medicum publicum
+consultabant. Namque in Acharnensibus agricola ille pauper ad Pittalum
+mittitur, sed etiam Lamachus miles superbissimus Pittalo se committit
+(vs. 1222). Sed haec ficta esse possunt, tamen tituli idem demonstrant.
+In titulo enim Gytheato de medico certe publico mercedem a re publica
+accipiente sic legis: σπουδᾶς καὶ φιλο[στοργίας οὐ]θὲν ἐλλείπων εἰς τὸ
+πᾶσιν ἴσος εἶναι κα[ὶ πένησι καὶ] πλουσίοις καὶ δούλοις καὶ ἐλευθέροις
+[καὶ ξένοις] (nr. 12 vs. 18 sqq.). His quidem verbis opus non fuit,
+si medicus ab divitibus, si dare volebant, mercedem propriam accipere
+vetitus esset, tamen etiam demonstrare videntur omnibus a re publica
+medicum publicum promptum lege esse praebitum. Athenis metoecos etiam
+medico publico usos esse titulus Euenoris, si publici est, demonstrat:
+καὶ [χρήσιμον ἑαυτὸν πα]ρέσχηκεν κατὰ τὴν τέχ[νην τοῖς δεομένοις] τῶμ
+πολιτῶν καὶ τῶν ἄλ[λων τῶν οἰκούντων ἐ]ν τῆι πόλει (nr. 16 vs. 5 sqq.).
+Saepe autem publici longius etiam in aliis curandis progressi sunt et
+aegrotos etiam extra urbem habitantes visitabant (Brycunte, nr. 4 vs.
+15 sqq.) vel advenas aegrotos comiter ac humane sanabant (nr. 18, 29).
+
+Ut tradit Herodotus (III 131), Democedes Aeginae munus publicum suscepit
+ἀσκευής περ ἐὼν [καὶ ἔχων οὐδὲν] τῶν ὅσα περὶ τὴν τέχνην ἐστὶ ἐργαλήια
+(St.). Medicus igitur publicus aetate superiore quibus ad artem
+exercendam opus erat sibi ipse praestitisse videtur. Itaque ipse etiam
+medicinam (τὸ ἰατρεῖον vel ἐργαστήριον) sibi instruxit. Fuit autem to τὸ
+ἰατρεῖον[47] habitatio medici, cuius unum aut complura membra arti
+factitandae destinata et reservata erant (cf. Littré V 25 sq.). Aetate
+inferiore proprium adeo aedificium instruebatur, sicut ἐργαστήρια
+Tyranni Magnetis medici instructa in vico Cadyia (nr. 40 vs. 21 sqq.):
+δεδόσθαι δὲ αὐτῷ ἀτέλειαν πάντων <δὲ> τῶν τελῶν ὧν κατεσκεύακε
+ἐργαστηρίων ἐπὶ τῆς χώρας ἧς κώμη Καδυίη (cf. Pollux IV 177: καὶ τὸ
+ἐργαστήριον ἰατρεῖον). Quam in medici officinam aegroti si poterant
+veniebant, ut medicum consulerent, hic tractabantur, cum omnia adessent
+instrumenta, hic ab medico remedia parata accipiebant (cf. Plato Leg. I
+646c: τοὺς εἰς τὰ ἰατρεῖα αὐτοὺς βαδίζοντας "ἐπὶ φαρμακοποσίαν"
+κτλ.). Sed qui affecti erant morbis tam gravibus, ut ire non possent,
+in medicina remanebant, donec refecti sunt, ita ut τὸ ἰατρεῖον--fortasse
+inde a quarto vel tertio a. Chr. saeculo--esset etiam
+νοσοκομεῖον. Quod inter alia declarare videtur Plaut. Men. V 5 vs. 43
+sqq.; ubi dicit medicus: _ad me face uti deferatur_ (sc. aegrotus.--vs.
+45), _elleborum potabis faxo aliquos viginti dies_ (vs. 47), _imo ego
+ibo domum, ut parentur quibus paratis opus est_.[48] Sed quae in
+medicina facienda erant, medicus non solus exsequebatur, sed discipuli
+atque medici servi adiuvabant eorumque optimi negotia eius procurabant,
+cum domum visitatu aegrotos reliquisset. De discipulis autem testimonium
+legitur apud Aeschin. in Timarch. §40: οὗτος γὰρ πρῶτος πάντων μέν,
+ἐπειδὴ ἀπηλλάγη ἐκ παίδων, ἐκάθητο ἐν Πειραιεῖ ἐπὶ τοῦ Εὐθυδίκου
+ἰατρεῖου, προφάσει μὲν τῆς τέχνης μαθητής. [49]
+
+ [Adnotatio 47: De medicina non ut est sed ut esse debet Hippocrates
+ ipse, ut videtur (cf. R. Fuchs ap. Neuburger-Pagel, _Handb. d.
+ Gesch. d. Med._ I, p. 231), descriptiones reliquit, quas in scholis
+ habuerat pro fundamento: κατ᾽ ἰητρεῖον vel περὶ τῶν κατ᾽ ἰητρεῖον
+ Littré III, p. 272 sqq. Ad quas ut adumbratas tantum ab auctore
+ Galenus perlongum commentarium scripsit, K. XVIII, 2, p. 629 sqq.,
+ et aliud quod non exstat Asclepiades (Erot. 116, 11; Gal. XVIII, 2,
+ 660, 666).]
+
+ [Adnotatio 48: Alios autem locos protulit Vercoutre l.l., p. 232
+ (332) sqq., qui quam improbabiles sint demonstrat A. Dechambre l.l.,
+ p. 53.]
+
+ [Adnotatio 49: Citat hunc locum Becker, Charikles (ed. Göll) III,
+ p. 62, qui composuit ibi locos de medicorum discipulis et servis.
+ De quibus nunc nobis agendum non est, si recte existimamus nihil
+ aut paene nihil interesse inter medicos publicos et privatos, si
+ discipuli erudiendi aut servi adiuvantes spectantur. Sed videas
+ A. Vercoutre l.l., p. 309 sqq., quae quamvis nobis non probentur
+ disserere longum est.]
+
+Sed si medicos publicos spectamus--de medicina in universum quaerere
+nunc non licet, quamvis multa nondum aperta sint--medicina Pittali in
+Acharnensibus commemoratur, in quam aegroti eunt, Lamachus vulneratus
+transportatur. Alii etiam testes adhibendi sunt, sed multis saeculis
+inferiores. Nam quae in inscriptione Cea valde mutilata III. a. Chr.
+saec. H. Schoene supplevit: τὴν [δὲ μεγίστην ὠφέ]|λειαν τῆς θεραπείας
+τῆς κ[ατὰ τὸ ἰατρεῖον προῖκα] | ποιησάμενος φιλοτίμως, ὥ[στε πλείστοις
+αἴτιον εἶ|ν]αι μετὰ τῶν θεῶν τῆς οἴκαδ[ε ἐπανόδου]|leian tês therapeias
+tês k[ata to iatreion proika] | poiêsamenos philotimôs, hô[ste pleistois
+aition ei|n]ai meta tôn theôn tês oikad[e epanodou]] (nr. 19 vs. 20
+sqq.), cum res incertissimae sint, nec probare nec reprobare nunc
+audemus.[50] Sed Galenus in commentario ad scriptum Hippocratis κατ᾽
+ἰητρεῖον, cum de duplici luce et natura et arte effecta ab Hippocrate
+explicata verba faciat, haec addit: τὸ μὲν (sc. φῶς) οὖν κοινόν ἐστιν, ᾧ
+πάντες ἀνθρώποι χρώμεθα, μάλιστα μὲν ἐν ὑπαίθρῳ, δεύτερον δὲ ἐν "οἴκοις
+μεγάλοις" θύρας μεγάλας φωτὸς πλήρεις ἔχουσιν, "οἷοι καὶ νῦν κατὰ πολλὰς
+τῶν πόλεων δίδονται ἰωμένοῖς τοῖς ἰατροῖς", οὓς παρωνύμως αὐτῶν
+"ἰατρεῖα" προσαγορεύουσι. Ergo saeculis p. Chr. n. ἰατρεῖα, aedificia
+magna, publice instruebantur et medicis profecto publicis praestabantur.
+Et certae medicinae monstrari possunt: ἐργαστήρια Tyranni Magnetis
+medici (p. 58), τὸ ἰατρεῖον, quod in Aegypto habebat C. Minicius (p. 24,
+57).[51] Magna igitur valetudinaria publica aevo demum Romano certis
+testimoniis adstruuntur. Quo tempore officinae sacrae Aesculapii quoque
+ἰατρεῖα nominari poterant, quo nomine Aristides utebatur. Sed nullo modo
+probari potest, quod contendit R. Herzog (l.l. p. 204 et 206) longius
+quam par est quae a Vercutrio[52] ficta sunt secutus fuisse Hippocratis
+iam aetate in insula Co magnam medicinam publicam et aliam sacram, quas
+ille vir doctus τὸ δημόσιον ἰατρεῖον et τὸ ἱερὸν ἰατρεῖον vocat.
+
+ [Adnotatio 50: Id unum obiter adnotemus προῖκα in versu 21 potius
+ delendum esse, cum φιλοτίμως iam legatur et προῖκα in toto illo
+ contextu minus aptum sit et cum, si adest προῖκα, litterae 40 sint
+ in versu 21, 30 autem et 34 litterae tantum sint in versibus 27 et
+ 28 recte totis expletis.]
+
+ [Adnotatio 51: In insula quadam Hecatonnesorum, quae hodie
+ _Daskalió_ vocatur, longa moles marmorea (1,81 m. l., 0,37 m. alt.)
+ inventa est, in qua editor legit ΙΧΙ ΙΑΤΡΟΙ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ ΠΡΕΣΒΕΥΣΑΤΕ
+ (AM. XXV, 1900, 119). Verba ἰατροὶ τῶν παθῶν πρεσβεύσατε ad
+ trimetrum iambicum pertinere U. de Wilamowitz animadverterat. Nuper
+ titulum cum aliis, qui omnes in epistylii fragmentis nunc in oppido
+ _Aiwaly_ conservatis leguntur, ita edidit Th. Wiegand (AM. XXIX
+ (1904) p. 259): Χ(ρηστο)ῦ ἰατροὶ τῶν παθῶν πρεσβεύσατε [ὑπὲρ ἡμῶν]
+ (sed ὑπὲρ ἡμῶν vix supplenda sunt, cf. supra). Sumit Th. Wiegand
+ lapides esse monasterii, cuius patroni Cosmas et Damianus medici
+ essent. Fortasse autem nosocomium erat, ut multa tum cbristiani
+ instituerant (cf. p. 61). Certe in inonasterium Cosmae et Damiani
+ aegroti migrabant.]
+
+ [Adnotatio 52: Qui l.l. p. 237 coniecit in unoquoque oppido inde a
+ temporibus Charondae medicinam fuisse sustentam a re publica et
+ quibusvis rebus instructam: _en un mot, chaque ville possédait un
+ iatrium public, pourvu non seulement de medicaments, mais encore
+ d’instruments, de lits, de meubles etc. et d’un personnel esclave
+ pour les besoins du service; le médecin public, une fois élu,
+ s’installait dans cet iatrium; son successeur en prenait possession
+ de même, et par là tout s’explique, tout se comprend sans la moindre
+ difficulté._ Quae nullo modo nobis probantur, cum nihil afferatur
+ quo nitamur cumque quae alia Hippocratis temporibus fuerint, alia
+ Galeni confundantur. Sed medicamenta a re publica medicis publicis
+ tradita esse ex intolerabili Rangabis coniectura sumpsit non solum
+ Vercoutre, sed multi alii (Becker l.l., p, 57; Wescher, Rev. arch.
+ 1863, VIII, 481) et novissimi etiam (R. Fuchs apud Neuburger et
+ Pagel, _Handb. d. Gesch. d. Med._ I, 181: S. Reinach l.l., p. 1692,
+ cf. 1698). Ille enim in titulo Euenoris, qui nunc IG. II 187
+ legitur, in versu 8 sqq. coniecerat (Ant. Hell. II, 35): καὶ νῦν
+ ἐπ[ὶ τ|ῶν φαρμάκων αἱρεθε]ὶς τὴν παρασκευὴν τάλ[α]|ντον
+ ἀνήλωσεν-- Sed Graeca non sunt, et in extremis versibus 8 et 9
+ littera una excedit, id quod pacto nullo tolerari potest, cum
+ titulus accurate στοιχηδόν incisus sit. U. Koehler sic partem
+ maiorem lacunarum restituit: καὶ νῦν ἐπι|[δέδωκε......... ἐ]ὶς τὴν
+ παρασκευὴν τάλ|[αντον ἀργυρίου]-- In quibus perfectum ἐπιδέδωκε
+ rectum videtur, cum perfecta ἀποδέδεικται, παρέσχηκεν antecedant,
+ atque alia etiam probabilia sunt. Neque tamen mihi contigit, ut quae
+ superest lacuna novem ipsarum litterarum explerem.]
+
+Cum saeculis p. Chr. tertio et quarto iatria vetera dilabi coepta
+essent, ab christianis mox recreata sunt (cf. Vercoutre l.l. p. 360),
+cum praesertim haec per saecula christiani in corporibus hominum
+sanandis cum paganis maxime concertarent (cf. Harnack, _Medizinisches
+aus d. ält. Kirchengesch._ p. 89 sqq.; idem, _Die Mission und
+Ausbreitung des Christentums in den ersten drei Jahrh._ p. 79 sqq.).
+Itaque ut initio Jesum Christum ipsum instituebant pro Aesculapio
+corporum etiam verum medicum (v. Harnack l.l. c.c.), tum autem Cosmam et
+Damianum medicos illos, qui eodem fere modo atque Aesculapius aegros in
+aedibus sacris incubantes sanabant (cf. Deubner, _de incubatione_ p. 68
+sqq., p. 75), ita etiam medicinas veterum nosocomiis propriis
+compensabant. His in nosocomiis medici publice instituisse videntur.
+Nam exstat titulus Christianus in Galatia inventus, in quo legitur:
+Θέσις Θεοδώρου "ἰητροῦ" ξάνθ[ο]υ(?) "τοῦ νοσοκ[ομεί]ου" κτλ. (CIG.
+9256).
+
+Medici publici autem saepe ab magistratibus aut iudicibus, si viro artis
+medicinae perito opus erat, de arbitrio suo interrogati sint et causae
+multae medicis publicis advocatis disceptate sint.[53] Vero certa
+monumenta aevi demum Romani exstant: OP. I 51 (a. 173), OP. I 52 (a.
+325), BGU. 647 (a. 130). Quae monumenta supra iam commemorata (p. 23
+sq.) relationes sunt medicorum publicorum inspexisse se homines
+vulneratos vel corpora eorum, qui ipsi necem sibi consciverant (OP. I
+51). In papyro Oxyrh. I 51 medicus ipse renuntiat (vs. 6 sqq.):
+ἐπετρατόμην ὑπὸ σοῦ (Κλαυδιανοῦ στρατηγοῦ) διὰ Ἡρακλείδου ὑπηρέτου,
+ἐφιδεῖν σῶμα νεκρὸν ἀπηρτημένον Ἱέρακος καὶ προσφονῆσαί σοι ἣν ἐὰν
+καταλάβωμαι περὶ αὐτὸ διάθεσιν, et tum quid viderit ita tantum refert
+(vs. 15): εὗρον αὐτὸ ἀπηρτημένον βρόχῳ‧ διὸ προσφωνῶ. In secunda papyro
+(OP. 152) pater quidam filiam violatam esse domo dilapsa questus est et
+postulasse videtur, ut noxia ab domino domus compensaretur. Quam ob rem
+medici duo ab curatore (λογιστῇ) causam quaerente vulnera inspectum
+missi sunt. Qui renuntiant (vs. 14 sqq.): παραγενόμενοι ἐ̣π̣ὶ̣ τὴν
+τοῦτου οἰκίαν ε̣ἴδαμεν τὴν παῖδα ἔχουσαν κατὰ τῶν εἰσχίων ἀμυχὰς
+(leviora pellis vulnera) μετὰ περὶωμάτων[54] κα[ὶ τ]οῦ δεξιοῦ γονατίου
+τραύματος. Postremum in papyro tertia (BGU. 647) C. Minicius initio et
+in fine iusiurandum per vitam (τύχην) Traiani iurat verum se retulisse
+τῇ πεμπταίᾳ ἡμέρᾳ τοῦ πεπλῆχθ(αι) τὸν Μυσθαρίωνα τραυμαραπευκέναι
+(τετραυματοθεραπευκέναι vel similia: Wilcken) ὑπὲρ τὸν ἀριστερὸν
+κρόταφον τῆς κεφαλῆς τραῦμα κατέαγμα ἐπὶ βάθους, ἐν ᾧ εὗρον μικρὰ
+κατεάγματα λίθων (vs. 10 sqq., vs. 22 sqq.). Quae papyri forte
+conservatae in clara luce reponunt fuisse medicorum publicorum facere
+arbitrium, si ab magistratibus admonebantur.
+
+ [Adnotatio 53: cf. Plato Leg. XI, 916: διαδικαζέσθω δὲ ἔν τισι τῶν
+ ἰατρῶν, οὓς ἂν κοινῇ προβαλὸμενοι ἕλωνται. Sed non sunt publici, cum
+ Plato nullo loco in Legibus praescripserit, ut medici publici a re
+ publica instituerentur.]
+
+ [Adnotatio 54: Falso verbum περιώματα editores interpretati sunt,
+ falso Herwerden _Lex. suppl._ s.v. περίωμα. Adnotat U. de Wilamowitz
+ περίωμα Aegyptiace esse pro πελίωμα (GGA. 1898, 680{4}). Sunt igitur
+ περιώματα livores, partes pellis, quae livore sffusae sunt.]
+
+Supra medicos privatos fuisse publicos non puto. Neque ullo verbo in
+testimoniis, quae exstant de medicis publicis, talia commemorantur, sed
+omnia consentiunt medicos publicos privatos eo praecessisse, quod
+tamquam optimi a re publica electi et pecunia conducti res medicas
+mandatas a re publica, quippe a qua solverentur, exsequebantur. Sed
+tradit Galenus Andromacho archiatro, Neronis medico, negotium esse
+datum, ut imperaret medicis: τὸ γοῦν ἄρχειν ἡμῶν διὰ τὴν ἐν τούτοις (οὐ
+μόνον τῇ πείρᾳ τῶν ἔργων ἀλλὰ καὶ τοῖς λόγοις) ὑπεροχὴν ὑπὸ τῶν κατ᾽
+ἐκεῖνον καιρὸν βασιλέων ἧν πεπιστευμένος (K. XIV 2, 211). Haec an non ad
+omnes medicos Romae considentes referanda sint (ut sumit Friedlaender,
+SG. I{6} 338), valde dubito. Sed ita ea mihi explicari posse videntur
+Andromachum medicis multis aulae imperatoriae praefuisse, non servis
+solum, quibus praeterea proprius erat dominus, sed medicis etiam aliis
+domus Augustae, qui multi illo tempore fuerunt. Cum Galenus autem ἄρχειν
+"ἡμῶν" dicat, ipsum se medicum imperatorium fuisse indicat, ut aliunde
+constat. Quare Andromachus non »medicus Augusti«, sed fere »praefectus
+medicorum« fuisse videtur. Quae utut se habent, negandum est aut Romae
+saeculo I. et II. quosvis medicos aut in urbibus Graecis saeculo II. et
+III. archiatros ullam in medicos privates potestatem habuisse. Collegio
+autem archiatrorum ipsorum in extrema antiquitate unus ex eis
+praepositus erat, qui vocabatur »comes archiatrorum« (cf. Cassiod. var.
+l. 6, 19.--Meibomius, _Comment. in Cassiodori formula archiatr._
+Helmstaedt. 1668). Sed collegium archiatrorum quattuordecim ipsum illis
+etiam temporibus medicis reliquis, ita ut veram potestatem in eos
+haberet, praefectus non erat. Nam altum est silentium in libris iuris
+Romani.[55]
+
+ [Adnotatio 55: Quare Perrot vel qui scripsit brevia atque optima
+ illa de archiatris (_Exploration de la Galatie et la Bithynie_
+ I, 50), haec tamen ex inanibus finxisse videtur, cum scribit:
+ _L’ordo archiatrorum exerçait une surveillance légale sur les autres
+ médecins, et ceux-ci étaient forces de lui rendre compte de leur
+ pratique et d’accepter son contrôle; c’était lui aussi, qui devait
+ distribuer l’instruction professionelle aux jeunes gens qui se
+ destinaient à la médecine et qui tenait sans doute ces scholae
+ medicorum_ (citat Orelli 4226 [sic], ubi autem _tabularium scholae
+ medicorum_ Ligorius interpolatus est: CIL. VI, 988*).]
+
+
+§5.
+
+DE MEDICIS AD CERTAM CAUSAM A RE PUBLICA ET DE MEDICIS A COLLEGIIS
+CONDUCTIS.
+
+Teneamus esse inter titulos medicorum publicorum veterinarii etiam
+publici (nr. 10). In terra propter equos famosa, Lamiae, ἵππων ἰατρὸς
+ille altero a. Chr. saeculo publice conduc-tus est.[56] Ad bella etiam
+medicos proprios a Graecis conductos esse et ex titulo Idaliensi
+apparuit (cf. p. 18) et ex testibus nonnullis aliis intelligitur, [57]
+quamquam saepe etiam medicis publicis, si in urbe instituti erant, bello
+exorto milites, quippe qui cives essent, curandi erant (cf. tit. 18;
+Xen. rep. Lac. 13, 7).
+
+ [Adnotatio 56: Alii in inscriptionibus et papyris etiam exstant
+ ἱππιατροί, sed omnes aevi Romani: CIG. 1953 (= Lebas II, 1321, Dii
+ in Macedonia: Οὐαλεριανὸς ἱπποϊατρὸς ὑὸς ἱπποϊατροῦ); J.H.
+ Mordtmann, AM. XVIII (1893), 417, nr. 4 (Edessae, sed infimae
+ aetatis, titulus christianus: Ἰόρδανος Ἰπποϊατρός); Eph. arch. 1841,
+ nr. 602, K. Keil, Philologus XVI (1860), p. 10 (Deli: Εὔτυχος
+ Καίσαρος ἱπποϊατρός); CIG. 5117 (in porta templi Isidis et Sarapidis
+ in finibus imperii Romani ad Nubiam versis: Γ[ά]ιος Αὐφίδιος
+ [ἱ]ππωϊατρός); etiam CIG. 4716d{57} (in valle _Foaekhir_ in Aegypto)
+ mihi legendum esse videtur: τὸ προσκύνημα Λονγίνου ἱππέος καὶ τοῦ
+ ἱππ[ο]ιατ[ροῦ] (Franz: ΙΠΠ.ΙΑΤ... τοῦ ἱππ(ικοῦ) ἰατ[ροῦ]:
+ _intellige_ ἰατροῦ τοῦ ἱππικοῦ _medicus alae equitum_); Oxyrh. Pap.
+ I, 92 (a. p. Chr. n. 335(?), Ἀμεσύστῳ ἱπποϊατρῷ). Inest etiam in
+ Anthol. Planud. 271 ἀδέσποτον εἰς Σώσανδρον ἱπποϊατρόν, qui cum
+ Hippocrate comparatur.]
+
+ [Adnotatio 57: v. Xen. Iust. Cyr. I, 6, 15: οἱ στρατηγοὶ τῶν
+ στρατιωτῶν ἕνεκεν ἰατροὺς ἐξάγουσιν. cf. Anab. III, 4, 30: ἰατροὺς
+ κατέστησαν ὀκτώ, non veros autem medicos, sed qui idonei videbantur
+ e militibus. Coi navibus longis etiam singulis, si solvebantur,
+ medicum addebant. Quod demonstratur titulo Byzantii invento
+ (Jahresh. des oesterr. Inst. I, 31 et Beibl. p. 92) in quo inter
+ praepositos navis ultimo loco legitur ἰατρὸς.......γος Θευγένο[υ].]
+
+Nonnumquam ad dies festos et ludos medici conducebantur, ut e
+spectatorum coetu si quis aegrotaret statim et gratis curarent. Quod
+testatur inscriptio Iliensis supra iam laudata (nr. 22--cf. p. 56), in
+qua dicitur agoranomum quendam per dies festos Athenae Iliadis medicum
+praebuisse, qui aegrotantes sanaret. Similiter interpretandus est
+Olympiae titulus (_Inschr. v. Olymp._ 62). Qua in inscriptione, quae
+inter annos 36 et 24 a. Chr. cadit, omnes enarrantur, qui munus aliquod
+in statis sacrificiis a re publica Eleorum Olympiae factis exercebant
+(cf. _Inschr. v. Olymp._ 138). Sed una cum eis, qui sacris ipsis
+operabantur, sacrificibus, haruspicibus, tibicini, multis aliis,
+nominantur, qui in sacrificando ipso operam non consumebant: γραμματεύς,
+ἀρχιτέκτων, ἰατρός (Σωτίων Σωτίωνος vs. 13). Architectus autem est
+publicorum illorum, qui multis locis et maxime apud templa magna
+instituebantur, ut aedificia sarta et tecta conservarent, et quorum non
+pauci in inscriptionibus extant (v. Lebas-Foucart 194a, comm. ad vs. 17;
+Th. Homolle BCH. XIV, 477). Item medicus videtur publicus fuisse, qui
+peregrinorum causa ad dies festos confluentium versatus est Olympiae.
+Qui officiales rei publicae Eleorum, quamquam aliis de causis Olympiae
+essent, tamen collegio illo sacrificum publico adscribebantur. Quod
+quidem non semper ita fuit, quia in omnibus aliis huiusmodi catalogis
+medicum et architectum non invenis.
+
+Sed a collegiis ipsis etiam medici conducebantur vel instituebantur,
+a gymnasiis, gerusiis, magnis privatorum sodaliciis. In gymnasiis
+praeter iatroliptas, paedotribas, gymnastas, quos medicinae studuisse
+Hippocrates tradit (cf. Krause, _Gymn. u. Agonistik der Hellenen_ p. 218
+sqq.), Romanis temporibus medicos veros etiam fuisse tituli docent.
+In catalogo Tegeatico anni p. Chr. 168 vel 171 post gymnasiarchum,
+hypogymnasiarchum, archephebum nomina epheborum enumerantur et tum
+cetera gymnasii officia: ἐλαιοτέθης, γραμματεύς, "ἰατρός" (Ἐπίκτητος
+Ἀλεξάνδρου), κουρεύς, παιδοτρίβης, καμινίων, σπαδεικοφόρος (V. Bérard,
+BCH. XVII, 20). Duo gymnasii medici in titulis Spartanis aevi Romani
+CIG. 1275 et 1279 extare videntur (cf. Boeckh l.l.), quamquam non satis
+constat titulos ad gymnasia pertinere. Athenis autem iatroliptae,
+paedotribae, gymnastae aevo Romano esse non desinunt, tamen tertio
+p. Chr. saeculo in epheborum Atticorum catalogis (annorum 230-260
+p. Chr.) inter alios gymnasii magistratus veri quoque medici nominantur:
+IG. III 1193 col. I vs. 32: [ἰατ]ρός: Ἀρτεμείσιος. IG. III 1199 col. I
+vs. 36: ἰατρός | Αὐρ. Ἀρτεμείσιος. IG. III 1202 col. I inter multos
+alios magistratus διὰ βίου vs. 38: ἰατρός: Ἑρμογ[έ]νης. (cf. Grasberger,
+_Erz u. Unterr._ III, 477. A. Dumont, _Essai sur l’ephébie attique_
+I, 199).
+
+Medici publici aevo Romano gymnasiis veterum quoque virorum defuisse
+non videntur. Ad hanc rem quod certe pertinet exemplum, proferri quidem
+non potest. Sed ipsae gerusiae [58] habebant medicos publicos, ut
+inscriptiones demonstrant. Qui quidem medici aliqua tantum ex parte
+publici erant, eo usque enim, ut a collegiis ipsis mercedem muneris
+acciperent et singulos collegii socios gratuito curarent. Praeterea
+privatim eos artem suam exercere potuisse consentaneum est. Invenitur
+autem gerusiae ipsius medicus in catalogo sacrificulorum, qui est in
+_Inschr. v. Magnesia_ 119 vs. 19: Μ. Αὐρ. Ἑρμῆς "ἰατρὸς γερουσίας", cum
+multis aliis Aureliis, unde tempus tituli sumas. Alius extare videtur in
+titulo in urbe Phrygiae Sebaste reperto (P. Paris, BCH. VII 452 II), in
+quo [ο]ἱ ε̣ἰσελθόντες [ε]ἰς τὴν γε inde ab anno p. Chr. 99 inscripti
+sunt. Inter quos col. I vs. 12 Θεογένης Θεογένους ἰατρὸς nominatur et
+nomine officii apposito ab omnibus aliis distinguitur.[59]
+
+ [Adnotatio 58: Gerusias, quae in omnibus fere Asiae Minoris urbibus
+ aevo Romano erant, publicas esse institutiones, sed in rebus
+ publicis gerendis et administrandis nullam fere habere potestatem
+ contra Waddingtonem (Lebas III ad inscr. 53) et Mommsenum (RG. V 326
+ adn.), qui privata ea esse sodalicia volebant, nuno viri docti
+ consentiunt: J. Lévy, _Études sur la vie municipale de l’Asie
+ Mineure_ REG. VIII (1895), 231 sqq. cf. Hicks, Inscr. in the Brit.
+ Mus. III, 74 (_The Ephesian Gerusia_); Benndorf und Niemann, _Reisen
+ in Lykien and Karien_ I, 72. Inter medicorum etiam titulos unus est,
+ quo gerusiam institutionem publicam fuisse demonstratur (nr. 42):
+ Ῥοδιαπολειτῶν "ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος καὶ ἡ γερουσία ἐτείμησαν" -- --
+ -- Ἡράκλειτον Ἡρακλείτου Ὀρείου.]
+
+ [Adnotatio 59: Cyro archiatro filio Apollonii "gerusia"
+ Lampsacenorum statuam erigendam curavit (nr. 70), quia praeter
+ multa alia beneficia gerusiae oleum in gymnasio praebuerat
+ (ἀλείψαντα λαμπρῶς καὶ πολυδαπάνως καὶ ἀσυγκρίτως, cf. Boeckh ad
+ CIG. 3643) et mille donaverat Atticas. Sed nullo verbo dicitur Cyrum
+ medicum gerusiae illius fuisse.]
+
+Qui saeculo quarto apud Romanos ipsos inveniuntur archiatri _portus
+Xysti_ et archiatri _Vestalium_ (cf. p. 54), illos gymnasiorum et
+gerusiarum medicos excipiunt. Quamquam saeculo iam p. Chr. I. Romae
+medici quasi collegiorum fuisse videntur, quoniam extat titulus ibi
+repertus: _Ti. Claudius Aug. l. Hymenaeus medicus a bibliothecis_ eqs.
+(CIL. VI 8907). Sed libertus est et medicus in domo patroni
+collibertorum et servorum quasi collegio additus.
+
+Sin autem medici publici urbium sunt, pagorum, vicorum, si medici ad
+bella, ad dies festos instituebantur, si exstant medici conducti ab
+gymnasiis et gerusiis, nihil obstat, quin etiam a collegiis vere
+privatis, si satis magna erant, medici proprii conducerentur. Quid enim
+multum interest inter medicum quem constituebant τοὶ κατοικεῦντες ἐν τῶι
+δάμωι τῶν Ἁλεντίων καὶ τοὶ ἐνεκτημένοι καὶ τοὶ γεωργεῦντες ἐν Ἅλεντι καὶ
+Πέληι τῶν τε πολειτᾶν καὶ Ῥωμαίων καὶ μετοίκων (cf. p. 57), et medicum a
+magno collegio private conductum? Talem demonstrare videtur titulus CIG.
+II add. 2339b, Teni inventus, aevi Romani. Quo in titulo praesides
+sodalicii nautarum[60] quod συμβίωσις vocabatur, enarrantur; inter quos
+praeter nauarchum eponymum, scribam, hierodulum medicus quoque fuit
+(ἰατροῦ Ἱέρακος vs. 7.--cf. Ziebarth, _Griech. Vereinswesen_, p. 16 et
+206 sq.). Alium collegii medicum agnoscendum esse in titulo IG. IV 365
+(Kaibel, EG. 885) Corinthi reperto voluit L. Liebenam (_Röm.
+Vereinswesen_, p. 123), qui θηρεύτορας ἄνδρας, qui medico cuidam statua
+gratiam referentes ibi extant, collegium venatorum fuisse existimabat.
+Sed sunt venatores amphitheatri Corinthii, quos firmum collegium
+habuisse opus non est. Medicus autem circensis fuisse videtur.
+
+ [Adnotatio 60: Quod titulo eponymi demonstratur: ἐπὶ ναυάρχου
+ Ἀπόλλωνίδου τοῦ Ἀνγέλου Πρωτίωνος. Nam cum magistratum eponymum rei
+ publicae Teniorum nauarchum nominatum esse nullo testimonio
+ affirmetur (sunt autem ἄρχοντες CJG. 2329, vs. 27; 2332, 14; ἄρχων
+ 2338, 1; ἀρχῶν ἐπώνυμος 2339, 1; στρατηγοί 2330, 16), nihil impedit,
+ quominus nauarchus ille ad sodalicium ipsum referalur. Vocabantur
+ autem interdum sodalicia negotiatorum vel fabrorum συμβιώσεις, de
+ qua re conferas Ziebarth, _Griech. Vereinswesen_, p. 102, ubi
+ citatur CJG. 3639: ἡ συμβίωσις τῶν χαλκέων.]
+
+
+§6.
+
+DE MERCEDE ET PRAEMIIS MEDICORUM PUBLICORUM.
+
+Quaerentibus, quantam mercedem medici public! acceperint, prima se
+offerunt Herodoti verba de Democede (III 131): καί μιν δευτέρω ἔτεϊ
+"ταλάντου" Ἀιγινῆται δημοσίᾳ "μισθοῦνται", τρίτῳ δὲ ἔτεϊ Ἀθηναῖοι
+"ἑκατὸν μνέων", τετάρτω δὲ ἔτεϊ Πολυκράτης "δυῶν ταλάντων". Quae summae,
+etiamsi saepe a viris doctis in dubium vocatae sunt (cf. praecipue adn.
+Valckenarii ap. Herod, ed. Gaisford III p. 277), tamen mihi ab omni veri
+similitudine abhorrere non videntur. Etenim tempora remotiora sunt,
+quibus non tot medici quot saeculo IV. vel insequentibus novam aegris
+promittebant valetudinem; medicus ille celeber autem est et artis
+peritissimus (ὑπερεβάλλετο τοὺς ἄλλους ἰητρούς c. 131), quem Aeginetae,
+quamvis nulla artis instrumenta secum ferret, conducebant et mercedem
+tam insolitam reddebant, ut Herodotus, quantam dedissent, sibi
+adnotandum esse putaret. Vero quas pecuniae summas Athenienses et
+Polycrates Democedi expendebant, eae in tantam altitudinem propterea
+sunt expressae, quod alter alterum licendo superare studebat.
+
+Et tantas pecunias illis temporibus medicis interdum praebitas esse
+certo testimonio alio affirmatur. Ex Onasili enim inscriptione Cypria
+(cf. p. 18), quae praemia illi et fratribus data sint, cum verbis ipsis
+pactionis tum factae dici potest, si quae in tabula exstant recte sunt
+lecta. Legunt autem viri doctissimi constituisse regem urbemque
+Idaliorum Onasilo una cum fratribus ἀ(ν)τὶ τῶ μισθῶν κὰ ἀ(ν)τὶ τὰ ὑχήρων
+(i.e. ἐπιχείρου) unum talentum argenti aut si mallent agrum quendam cum
+plantis et fructibus, ut ipsi et posteri semper eum haberent; Onasilo
+autem soli illi addiderunt quattuor secures argenteas et duo didrachma
+Idalia aut agrum hortumque huic pecuniae pares (vs. 23 sqq.: ἢ κέ σις
+Ὀνάσιλον ἢ τὼς παῖδας τὼς Ὀνασίλων ἐξ τᾶι ζᾶι τᾶιδε ἲ ἐξ τῶι κάπωι τῶιδε
+ἐξορύξη, ἰδὲ, ὃ ἐξορύξη, πείσει Ὀνασίλωι ἢ τοῖς παῖσι τὸν ἄργυρον
+τὸ(ν)δε‧ ἀργύρων πε(λέκεϝας) δ’ πε(λέκεϝας) β’ δί(δραλμα) Ἠ(δάλια).).
+Sed Onasilus et fratres agros et hortos pecuniae antetulerunt, ut ex
+appendice inscriptioni posterius addita apparet (vs. 29-31). Hi autem
+valebant unum talentum, eandem igitur summam, quae Democedi ab Aeginetis
+praebita est, si modo talentum idem est. Duo autem didrachma Idalia et
+quattuor secures argenteae, pro quibus praeterea Onasilus solus agrum et
+hortum accepit, e tribus duas fere partes talenti valebant.[61] Quae
+omnes mercedes non totum in annum, sed in tempus obsessionis, quae quam
+longa fuerit non constat, constitutae erant, et perspicuum est eas modum
+usitatum mercedis valde excessisse. Nam res insolita et insueta erat,
+cum urbs in summo periculo fuerit, atque medico illo fratribusque summi
+labores obeundi erant, alii autem medici cogi non potuerant.
+
+ [Adnotatio 61: De didrachmis argenteis vid. supra p. 18{15}. Secures
+ argenteae pars talenti et ea Cypri decem minae fuisse videntur:
+ Hesych. s.v. πέλεκυς‧ ἀξίνη δίστομος. ἢ "σταθμίον ἐξαμνιαῖον
+ ἀρχαῖον‧ οἱ δὲ δεκάμνιαιον". idem s.v. ἡμιπέλεκον‧ τριμναῖον ἢ
+ τετραμναῖον ἢ πεντάμνουν. "τὸ γὰρ δεκάμνουν πέλεκυ καλεῖται παρὰ
+ Παφίοις". Eustath. 1878, 57: δηλοῖ γὰρ ἡ λέξις ὁμωνυμίας λόγῳ κατὰ
+ τοὺς παλαιοὺς καὶ "σταθμὸν ἐν Κρήτῃ ἐξάμνουν ἢ δεκάμνουν". cf. _A
+ catalogue of the greek coins in the Brit. Mus., Cyprus_ (G. Fr.
+ Hill) p. XXII.]
+
+Quanta merces medicis publicis vulgo soluta sit, his non docemur. Neque
+alios certos testes habemus, cum libri immemores eorum, quae vulgo in
+urbibus antiquis instituta erant, nihil tradant, monumenta autem,
+inscriptiones, papyri, quae magis ad usum consuetudinemque cotidianam
+pertinent atque accuratiora interdum tradunt, nunc etiam satis non
+exstent. Sunt quidem, quae summam pecuniae referant, quae medico private
+est data in re certa atque definita.[62] Sed ex his nullo modo, si mere
+opinari nolis, merces annua medicorum publicorum colligenda est.
+
+ [Adnotatio 62: v. Papyr. Londin. 131r. col. 8, vs. 179; Tebtunis
+ Pap. 112 passim; Amherst Pap. 128 v., vs. 120. cf. fragm. Cratetis
+ ap. Diog. Laert. VI, 5, 86; Vercoutre l.l. p. 242 sqq.; Becker l.l.
+ p. 57 sqq.]
+
+At res fortasse apertior fit, si meminimus Teios paedotribis mercedem
+annuam 500 drachmarum dedisse, grammaticis 600, 550, 500, citharistae
+700 drachmarum (v. Ditt.{2} 523a, vs. 10 sqq.). Architecti autem templi
+Apollinis Delii 720 drachmas accipere soliti esse videntur (v. Th.
+Homolle BCH. XIV (1890), 478). Nam haec summa vel partes eius saepius in
+rationibus templi illius leguntur, e.c. BCH. XIV 396 (I vs. 82): καὶ
+τάδε ἄλλα ἐδώκαμεν‧ Ἀρχιτέκτονι μισθὸς--𐅅 Η Η Δ Δ {D C C X X}.
+Athenienses architectis interdum mercedem non altiorem praestabant quam
+aliis opificibus et artificibus, unam pro die drachmam; hac enim mercede
+muneris architecti Erechthei Atheniensis fruebantur, cum 37 drachmas in
+prytania acceperint (JG. I 324a vs. 56; c col. II vs. 8. cf. Gregor
+Huch, _Organisation der oeffentl. Arbeit im griech. Altertum_ I (Diss.
+Lips. 1903) p. 51 sq.).
+
+Quas summas si respicio, eis mercedem annuam medicorum non maiorem
+fuisse et vulgo quarto saeculo et insequentibus in urbibus Graecis
+500-700 drachmas medicis fere datas esse puto. Consentaneum est prout
+urbes res tempora erant mercedes quoque impares fuisse. Athenis bello
+Peloponnesiaco confecto pecuniae publicae erant consumptae et exhaustae.
+Quamobrem medici etiam mercedem minorem accipiebant, et quo minor merces
+erat, eo peiores medici munus publicum suscepisse videntur. Ad quod mihi
+cum Welckero (l.l. p. 230) Pluti Aristophanei versus 407 eqs. spectare
+videntur:
+
+ --τίς δῆτ᾽ ἰατρός ἐστι νῦν ἐν τῇ πόλει;
+ οὔτε γὰρ ὁ μισθὸς οὐδέν ἐστ᾽, οὔθ᾽ ἡ τέχνη.
+ --σκοπῶμεν. --ἀλλ᾽ οὐκ ἔστιν. --οὐδ᾽ ἐμοῖ δοκεῖ.
+
+Unus inscriptionis cuiusdam locus nobis etiam disceptandus est. In magna
+ratione et catalogo hieropoearum templi Apollinis Delii exarato Demare
+archonte (circa annum a. Chr. 180), cum pecuniae ab decessoribus ἐν τῇ
+δημοσίᾳ κιβώτῳ acceptae describantur, haec leguntur vs. 82 sqq. (BCH.
+VI 13.--nr. 23): ἄλλος στάμνος ἐπιγραφὴν ἔχων‧ ἀπὸ τῆς Ἕλληνος καὶ
+Μαντινέως, ἐπὶ Δημητρίου Ποσιδεῶνος, ἔθεσαν εἰς τὸ ἱερὸν Φωκίων
+Κλεοκρίτου ταμίας καὶ Παρμενίων ὁ Πολυβούλου κληρονόμος [ὧν] ([ᾧ]
+edit.) ἔλαττον ἔλαβεν ὁ ἰατρὸς (ὁ ἰατρὸς supra lineam, _en surcharge_)
+Η Η 𐅄 {C C L} καὶ τοῦ ἐνοικίου ὡσαύτως Δ Δ 𐅃 {X X V}. Quae verba
+inscripta in urna demonstrant Demetrio archonte, mense Posideone,
+quaestorem et hominem privatum duas summas tradidisse, quae pecuniae
+publicae sunt et auxilio Hellenis et Mantinei, de quibus qui sint nihil
+constat (cf. Homolle l.l. p. 71), aerario publico tradebantur. Quas
+summas medicus quidam non sibi habuerat, alteram 250 drachmarum de
+mercede sua, ut consentaneum est, alteram viginti quinque drachmarum de
+pensione aedium. In antecessum igitur res publica huic medico praeter
+mercedem etiam pensionem aedium dederat, ut ipse habitaret et medicinam
+instrueret; sed mortuus esse Polybulus medicus videtur, et moriens
+Parmenionem heredem suum summas illas rei publicae reddere iusserat,
+quia nondum tempus totum circumactum erat, in quod iam antea mercedem
+et pensionem acceperat. Cum autem ducentae quinquaginta drachmae
+summa solida sint, veri simillimum est totam mercedem annuam ex
+multiplicatione simplici effectum iri. Sed quae multiplicatio facienda
+sit, incertum est, fortasse simplicissima, ita ut 500 drachmae merces
+annua medici publici illius essent et quinquaginta pro habitatione
+additae essent. Quod in ea quadret, quae supra in universum
+explanavimus, sed incertius est, quam ut firmum quicquam ex eo colligi
+possit.
+
+De mercedibus aevo Romano archiatris datis, exempli causa in urbibus
+Asiae Minoris, nihil memoriae proditum est. Ad publicorum autem sicut ad
+privatorum medicorum mercedes referenda sint, quae Ulpianus _libra
+octavo de omnibus tribunalibus_ scripserat (Dig. L, XIII 1): _praeses
+provinciae de mercedibus ius dicere solet, sed praeceptoribus tantum
+studiorum liberalium ... Medicorum quoque eadem causa quae professorum,
+nisi quod iustior, cum hi salutis hominum, illi studiorum curam agant:
+et ideo his quoque extra ordinem ius dici debet._[63] Sed de summis
+nihil aperitur. Romae medicis publicis annonae praestabantur, saeculo
+tertio binae aut ternae (Lamprid. Alex. Sev. 42), quot quarto
+archiatris, non dicitur (Cod. Iust. X 53, 9; Theod. XIII 3, 9.--cf.
+p. 42), et quantum annona medicorum valuerit, quot quisque modios
+tritici assecutus sit, ignoramus. Sed mercedes publicae expendebantur
+usque ad lustiniani tempora, quem mercedem munerum publicorum abolevisse
+ex Procopio (hist. arc. 26) intellegitur (quem laudat Perrot,
+_Exploration de la Galatie_ I, 50{3}).
+
+ [Adnotatio 63: Adiungamus, quae continuo sequuntur: _Sed et
+ obstetricem audiant, quae utique medicinam exhibere videtur. Medicos
+ fortassis quis accipiet etiam eos, qui alicuius partis corporis vel
+ certi doloris sanitatem pollicentur; ut puta si auricularius, si
+ fistulae vel dentium, non tamen si incantavit, si inprecatus est,
+ si, at vulgari verbo impostorum utar, si exorcisavit: non sunt ita
+ medicinae genera, tametsi sint, qui hos sibi profuisse cum
+ praedicatione adfirment._ Sunt autem qui _exorcizaverunt_
+ christianorum medici: cf. Harnack, _Med. aus der ält.
+ Kirchengesch._, p. 68 sqq.]
+
+Hippocrates vel potius qui scripsit librum παραγγελιῶν medicis suadet ut
+medeantur ὅτε δὲ προῖκα ἀναφέρων μνήμην εὐχαριστίης προτέρην ἢ παρεοῦσαν
+εὐδοκίην‧ ἢν δὲ καιρὸς εἴη χορηγίης ξένῳ τε ἐόντι καὶ ἀπορέοντι, μάλιστα
+ἐπαρκέειν τοῖς τοιούτοις. ἢν γὰρ παρῇ φιλανθρωπίη, πάρεστι καὶ
+φιλοτεχνίη (Littré IX 258). Quod consilium amplius secutos medicos
+gratuito interdum sanavisse tituli docent: καὶ προσανέθετο τὰς χρείας
+τοῖς ἐν ἀρρωστίαν ἐμπεσοῦσιν ἄνευ μισθοῦ (nr. 36 vs. 7 sq.), ἰατρεύσαντα
+προῖκα (de Heraclito Rhodiopolita nr. 42 vs. 17). Sed multos medicos,
+quo facilius munus publicum sibi traderetur, gratis sanando gratiam
+populi petivisse supra iam vidimus (p. 48 sq.). Tamen non desunt, qui
+commodo suo non servientes etiam postquam medici publici facti sunt
+aliquamdiu mercede sua destiterint. Nam de Damiada Lacedaemonio decretum
+Gytheatarum haec refert: [ἐ]πὶ Βιάδα δὲ Λαφρίωι θεωρῶν τὰν π[όλιν
+ἐξαπορου]μέναν ἐν ταῖς εἰσφοραῖς ἐπαγγ[είλατο τῶι δά]μωι "δωρεὰν
+ἰατρεύσειν" παρ᾽ ἁμε[τέραν πόλιν αὐτόν (nr. 12 vs. 28 sqq.). Damiadas
+igitur alterius quem publicus erat anni (cf. vs. 45) mense Laphrio, cum
+oppidum tributo ab Romanis imposito valde premeretur,[64] de mercede
+muneris destitit, sed unum tantum mensem hoc fecit, cum certus mensis
+anno additus sit. Sequitur, ut merces singulis mensibus Gythei medicis
+publicis expenderetur, id quod Athenis aliis locatione non constitutis
+prytaniis singulis saepe fiebat (cf. Boeckh, _Staatshaushalt_ I{3} 308).
+Sed habemus alium etiam titulum et eum Atheniensem, qui medicum publicum
+munus gratis suscipientem affert. Ibi Phidias homo Rhodius, qui Athenis
+medicus privatus erat, tum "ἐπιδέδω[κε]ν ἑαυτὸν δημοσιεύειν δωρε[ὰ]ν"
+ἐνδεικνύμενος τὴν εὔνοιαν ἥν ἔχει πρὸς τὴν πόλιν (nr. 2 vs. 17 sqq.).
+Qua de causa ille omni mercede destiterit, non declaratur. Sed fortasse
+ita conicere licet. Medici publici qui a civitate mercedem accipiebant
+et propterea aegrotos gratis curabant, tamen a quovis cive, si modo
+dabat, pecuniam accipere vetiti non erant. In maioribus autem urbibus et
+maxime Athenis factum sit, ut qui hoc modo redibant reditus mercedem
+publicam multo superarent, cum divites quoque medicos publicos, qui
+saepe medicorum optimi erant, consultarent. Quare efficiebatur, ut
+medici munus publicum valde appeterent, praesertim cum eo medici quasi
+approbati fierent, et ut eo facilius crearentur civitati pollicerentur
+se gratuito munus suscepturos esse. Immo Ioh. Toepffer (AM. XVI 429)
+usque eo progressus est, ut oppida et tempora fuerint, quibus munus
+publicum eis medicis traderetur, qui a civitate magno id fortasse pretio
+conduxissent sicut temporibus quibusdam sacerdotia ad licitationem
+deducerentur.
+
+ [Adnotatio 64: cf. Lebas-Foucart 242a, vs. 15 sqq.: ἐπὶ Βιάδα δὲ
+ ἐνιαυτῶι ὅτε ἰδίαν χάριν ἐξαιτησάμενοι Πόπλιόν τε Αὐτρώνιον‧ καὶ
+ Λεύκιον Μαρκίλιον ὄντας αὐτοῖς ξένους, οὓς καὶ ὑπεδέξαντο τοῖς
+ ἰδίοις δαπανήμασιν καὶ παρα[ι]τήσαντο τοὺς τε στρατιώτας καὶ τὰ
+ λοιπὰ τὰ ἐπιτασσόμενα ὑπ᾽ αὐτῶν, ὄντα ἰκανά, δι᾽ ὧν ἐκούφισαν τὴν
+ πόλιν, ὁλοσχερῶς χαρισαμένων αὐτοῖς τῶν προγεγραμμένων ἀνδρῶν
+ -- -- --]
+
+Tamen medicos publicos a privatis etiam mercedem accepisse certis quidem
+testimoniis affirmari non potest. Diserte autem archiatris Romanis
+permittebatur, ut pecuniam a privatis acciperent, si ab sanatis
+voluntarie oblata sit: _archiatri scientes annonaria sibi commoda a
+populi commodis ministrari honeste obsequi tenuioribus malint quam
+turpiter servire divitibus. Quos etiam ea patimur accipere, quae sani
+offerunt pro obsequiis, non ea, quae periclitantes pro salute
+promittunt_ (Cod. Iust. X 53, 9 = Theod. XIII 3, 8).[65] Quae
+Valentiani, Valentis, Gratiani imperatorum epistula anni 370, cum ad
+Praetextatum praefectum urbis missa sit, ad archiatros quattuordecim
+Romae urbis maxime pertinet.
+
+ [Adnotatio 65: Quae verba secutus esse videtur Dionysius medicus
+ Antiochenus, de quo scripsit Libanius ad Tatianum (ep. 911 extr. ed.
+ Wolf): καὶ τοιοῦτος μὲν ὢν τὴν τέχνην, τοιοῦτος δὲ τὸν τρόπον τῶν
+ πενεστέρων ἐστίν, οὐ κατὰ τὸ μὴ εἶναι τοὺς διδόντας, "εἰσὶ γὰρ οἱ
+ σεσωσμένοι", ἀλλὰ νῦν μικρῷ τινι τὴν χεῖρα ὐπεῖχεν αἰδούμενος, νῦν
+ δὲ τὸ πᾶν διεώσατο.. Qui cum nihil nisi ea acciperet, _quae sani
+ offerunt pro obsequiis_, publicus esse videtur.]
+
+Merces, quae a re publica medicis expendebatur, multis locis non ex
+aerario emanabat, sed tributo ad hanc ipsam causam civibus imposito
+cogebatur. Quod tributum inscriptiones et papyri quadraginta fere
+proximis annis aperuerunt, vocabatur autem ἰατρικόν.[66] Repetemus
+breviter res notas. Prima Delphis inscriptio reperta est (nr. 8) annorum
+a. Chr. 230-200 (H. Pomtow Rh. M. XLIX 582). In qua Philistioni cuidam
+damnum quod fecerat, cum ab creditoribus quibusdam Delphorum pecuniam,
+quam hi debebant illis, solvere coactus erat, ita resarciebatur, ut ei
+et posteris ἀτέλεια χοραγίας καὶ τοῦ ἰατρικοῦ daretur (cf. Ditt.{2} 466
+adn.). Deinceps cum quarto saeculo inter Teum et aliud oppidum, cuius
+nomen non exstat, synoecismus conveniret (cuius foederis fragmentum
+lapidi incisum a. 1891 repertum est), civibus novis, qui Teum
+transmigrabant, in decem annos immunitas praeter iatrici praebita est:
+εἶναι δὲ αὐτοὺς κα[ὶ τῶν ἄλλων εἰσφορ]ῶν ἀτελεῖς πλὴν ἰατρικοῦ (nr. 1
+vs. 10 sqq.). Eodem anno Coorum lex sacrificiorum in medium prolata
+est.[67] Qua in tabula inter eos, qui diebus festis quibusdam sacrificia
+faciant et »casam constituant«, multi sunt vectigalium redemptores, et
+vs. 15 sq. legitur: [θυέτω]<ι> δὲ κατὰ ταῦτα καὶ σκανοπαγείσθω<ι> καὶ
+ὁ ἔχων τάν ὠνὰν τοῦ λατρικοῦ. Cum autem τοῦ λατρικοῦ enucleare non
+possent, erratum esse a lapicida et legendum esse τοῦ ἰατρικοῦ viri
+docti existimabant.[68] Sed Udalricus Wilcken, cum multa in papyris
+ostracisque Aegyptiis tributa ignota enodavisset, quid λατρικὸν esset,
+etsi dicere non potuit, tamen verbum ita tenendum esse arbitratus
+est.[69] Nobis igitur ab hoc incerto titulo abstinendum est, quamvis
+multum inter-esset in urbe Co ipsa tributum medicum inveniri.
+
+ [Adnotatio 66: cf. A. Toepffer, AM. XVI 430 (= _Beiträge zur
+ griechischen Altertumswissewchaft_ p. 221); U. Wilcken, _Griech.
+ Ostraka_ I, 375 sqq.; R. Herzog l.l. p. 204{3}.]
+
+ [Adnotatio 67: edd. Α. Κοντολέων, AM. XVI (1891), 406; Th. Reinach,
+ REG. IV, 357 sqq. Ingeniose interpretatus est A. Toepffer, AM. XVI
+ (1891), 411 sqq. = _Beiträge zur griech. Altertumswissensch_. 204
+ sqq. cf. BCH. XVI, 162.]
+
+ [Adnotatio 68: Sed cum Th. Reinach scripsis-set (REG. IV 371):
+ _On serait tenté de corriger_ λατρικοῦ _en_ ἰατρικοῦ, posteri iam
+ certius affirmabant et pro certo habebant, quae mera coniectura
+ est.]
+
+ [Adnotatio 69: _Griech. Ostr._ I, 375{1}: _Da der Stein nach der
+ Publikation ein deutliches_ Λ _zeigt, wird man an_ λατρικοῦ
+ _festzuhalten haben._]
+
+In duobus autem aliis oppidis, Delphis, in media parte Graeciae, et Tei,
+in urbe Ionia Asiae Minoris, τὸ ἰατρικὸν adhuc certe exstat. Ubi
+accuratiora ignoramus, nisi id intelligimus Tei iatricum tam necessarium
+esse existimatum, ut civibus novis, qui omnibus aliis oneribus
+liberarentur, tributum medicum tamen pendendum esset. Quod tributum
+etiam sua sponte homines aliqui constituebant. Nam consentaneum est, si
+pagani pagi Halentis una cum eis, qui in hoc pago agros possidebant et
+qui ibi et in agris Pelae pagi laborabant, medicum proprium conducebant
+(v. p. 57, 66), illos omnes voluntariam stipem contulisse, ut medico
+mercedem darent.
+
+Quantum quisque pecuniae dederit, cum in Graecia ignoremus, papyri
+Aegyptiae demonstrant. Nam in papyris alterius fere a. Chr. saeculi:
+_Flinders Petrie Papyri_ (ed. Mahaffy) II nr. XXXVIIIa (p. 36) semel,
+nr. XXXIXe (p. 129) passim "ἰατρικὸν β’" legitur, ex quo apparet binas
+frumenti artabas a quibusdam pro tributo medico annuo pensitatas esse.
+Qui tributum solvebant, in utraque papyro coloni Graeci veterani sunt,
+ita ut dici non possit omnesne cives tributum idem pependerint an
+fuerint qui plus debuerint (cf. U. Wilcken l.l. 375). Sed tributum
+duarum artabarum[70] parvum est, quoniam to τὸ φυλακιτικόν, quo tributo
+custodes alebantur, ternas artabas pro capite et anno faciebat atque
+multa tributa alia muneribus multo maioribus explebantur. Si igitur τὸ
+ἰατρικόν comparamus cum custodum tribute, merces muneris medicorum minor
+fuisse videtur quam custodum publicorum, nisi eorum plures in unoquoque
+loco quam medici publici fuerant. Medicis autem pro mercede non pecunia,
+sed frumentum ipsum datum esse videtur sicut archiatris urbis Romae
+annonae vel _annonaria commoda_.
+
+ [Adnotatio 70: Valebat autem artaba aetate Ptolemaeorum 39, 39l.
+ (Hultsch, _Metrologie{2}_ 625) vel 39, 39-23, 62l. (Wilcken, _Ostr._
+ I, 747).]
+
+De mercede pars aliqua medico publico in medicinam consumenda fuerit
+aut alia summa ei praeter mercedem ex iatrico data sit, ut medicinam
+sustentaret, sicut medico illo Delio (v. p. 69). Apud Graecos ita fuisse
+E. Curtius iam suspicatus est, cum primo iatrici titulo Delphis invento
+existimaverit iatricum esse exactum _zur Besoldung von Aerzten und
+Erhaltung ärstlicher Anstalten_ (GGA. 1864, 1227). Tum multa verba et
+plures etiam coniecturas de hac re incerta fecit A. Vercoutre.[71]
+
+ [Adnotatio 71: Qui iatricum a Charonda inventum esse contendit (l.l.
+ 241 sqq.). Coniecerit autem quispiam, cum leges Charondae in urbe Co
+ receptae essent (anno 366: U. v. Wilamowitz, _Arist. u. Athen._ I,
+ 65{36}; aliud tempus proposuit Crusius, _Untersuch. zu Herondas_
+ 36), iatricum etiam ibi constitutum esse (testari autem ibi hoc
+ tributum titulum AM. 1891, 406, vid. p. 73) et inde per alias urbes
+ Graeciae divulgatum esse. Sed sunt vanae suspiciones. De Charonda
+ nihil fere scimus, et titulus ille, cum λατρικοῦ legatur, adhiberi
+ non potest. Equidem puto tributum illud tam vetustum non esse, sed
+ saeculo quarto demum inventum.]
+
+Mercede et publica et privata accepta medico publico alio etiam modo pro
+laboribus praemia data sunt. Populus enim medicos bonos laudabat,
+coronas eis dedicabat, hospites publicos (προξένους) eos faciebat, in
+civitatem ascribebat. Cum medicus urbem relinqueret, ut novam sedem
+appeteret, rebus bene gestis saepissime ei honores tales decreti sunt.
+Horum decretorum paullatim numerus maior in lucem prolatus est, cum nunc
+habeamus triginta (p. 19 sqq.); baseon autem statuarum quibus aevo
+Romano medici maxime honorati sunt publice constitutarum undecim
+collectae sunt (p. 21 sq.). Itaque et aevo Romano et ante Romana tempora
+et statuae et decreta plurima in urbibus collocata erant, atque spes est
+excavationibus locis omnibus nunc florentibus plura etiam inventum iri,
+quibus tota haec causa in quam inquirimus planior apertiorque fiet.
+
+Quantopere autem mos honorandi medicos pervulgatum sit, inde facile
+perspicias apud scriptores decreta talia ficta et vera imitantia
+inveniri. In codicibus enim Hippocrateis cum aliis rhetorum inventis
+decretum Atheniensium in honorem Hippocratis fictum exstat (Littré IX
+400). Quod decretum est commixtum ex veris nonnullis apud scriptores
+collectis,[72] ex verbis in decretis honorificis vulgo usurpatis, ex
+multis omnino ementitis (cf. Littré IX 308; Herzog 215 sqq.). Ab
+Atheniensi quodam illud factum esse Littré arbitratus est (I 430),
+Herzog Petersenium (Philologus IV 251: _Zeit und Lebensverhältnisse des
+Hippocrates_) secutus ludum scholae rhetorum Coorum esse dicit circa
+annum a. Chr. n. trecentesimum factum. Id rectius coniectatum videtur,
+cum Co decreti faciendi maius esset incitamentum et cotidie in
+Aesculapio multa medicorum decreta spectarentur. Sed num trecentesimo
+iam a. Chr. n. anno decretum factum sit, magnopere est dubitandum. Mihi
+probatur primo demum a. Chr. n. saeculo (v. Kaibel GGA. 1900, 63) vel
+postea etiam decretum illud commentitum esse.
+
+ [Adnotatio 72: Conferas exempli causa initio: καὶ λοιμοῦ ἰόντος ἀπὸ
+ τῆς βαρβάρων ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα et Thucyd. II 48: ἤρξατο δὲ τὸ μὲν
+ πρῶτον, ὡς λέγεται, ἐξ Ἀιθιοπίας τῆς ὑπὲρ Ἀιγύπτου, ἔπειτα δὲ καὶ ἐς
+ Αἴγυπτον καὶ Λιβύην κατέβη καὶ ἐς τὴν βασιλέως γῆν τὴν πολλήν. ἐς δὲ
+ τὴν Ἀθηναίων πόλιν ἐξαπιναίως ἐνέπεσε κτλ.]
+
+Aliud tale decretum apud Diodorum legitur (IV 71). Ubi fictum est
+Graecos Troiam oppugnantes Machaoni atque Podalirio immunitatem
+decrevisse Aesculapii filiis, qui homines sunt ut alii, at non dei,
+atque vulneratos multos medici quasi publici sanaverant: κατὰ δὲ τὸν
+πόλεμον μεγάλας χρείας αὐτοὺς παρασχέσθαι τοῖς Ἕλλησιν, θεραπεύοντας
+ἐμπειρότατα τοὺς τιτρωσκομένους, καὶ διὰ τὰς εὐεργεσίας ταύτας ὑπὸ τῶν
+᾽Ἑλλήνων μεγάλης τυχεῖν δόξης‧ ἀτελεῖς δ᾽ αὐτοὺς ἀφεῖναι τῶν κατὰ τὰς
+μάχας κινδύνων καὶ τῶν ἄλλων λειτουργιῶν διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἐν τῷ
+θεραπεύειν εὐχρησίας. Quae verba in memoriam redigunt, quae interdum in
+veris medicorum decretis leguntur.[73]
+
+ [Adnotatio 73: Adnotat U. de Wilamowitz (Isyllos 82{55}): _Diese
+ Darstellung wird in den Jahrhunderten entworfen sein, aus denen wir
+ so manche Ateliepsephismen für Ärzte haben_.]
+
+Inter honores alios medicis immunitas etiam praebebatur, quamquam
+ante Romana tempora non saepius ea in titulis extat, si generatim qui
+dabantur honores intuemur (legitur nr. 21 vs. 50, nr. 24 vs. 9, nr. 32
+vs. 6, nr. 36 vs. 13, nr. 40 vs. 21 sq.). Id eo explicatur, quod medici
+his temporibus saepe urbem, in qua consederant, mox relinquebant, ita ut
+laus atque hospitium publicum gravius eis esset quam cunctarum rerum
+immunitas. Sed aevo Romano res valde exculta est et immunitas medicis
+legibus praecipuis praestabatur (v. p. 40 sq.) Quod primo tamquam
+gratia et favor a medicis adsumptum est, cum diserte rem in titulis
+adnotaverint (v. p. 43; praeter archiatros duos ibi citatos Heraclitus
+Rhodiopolites immunitatem se adeptum esse praedicat: nr. 42 vs. 16:
+ἀλιτουργησίᾳ "τιμηθέντα", ita ut titulus vix ante Hadriani aetatem
+exaratus sit). Cum autem archiatri in urbibus Asiae Minoris maxime in
+hoc loco haberentur, medici Aegyptii idem sibi praeberi volebant. Nam
+Antonini epistula ad urbes Asiae missa omnes alias quoque urbes spectare
+videbatur: γραφείσης μὲν τῷ κοινῷ τῆς Ἀσίας, "παντὶ δὲ τῷ κόσμῷ
+διαφερούσης" (Dig. XXVII 1, 6 §2.--cf. 40 sq.). Itaque in papyris medici
+questi sunt, quod munera publica sibi imponerentur contra imperatorum
+epistulas. Talem querimoniam M. Valerius Gemellus habuit (p. 51), et in
+eadem papyro supra querella alius medici descripta esse videtur atque
+responsio magistratus alicuius a praefecto ita confirmata: κέκρικε[ν -
+- -] ἀπολύσας, quod videtur esse: κέκρικε[ν δικαίως ὁ δεῖνα] ἀπολύσας.
+Unde apparet medicum questum confirmante praefecto muneribus liberatum
+esse. Duorum aliorum medicorum querellae disceptantur in papyro
+Oxyrhynchitana I 40, in qua multae huiusmodi causae una transcriptae
+sunt. Quarum in una anni p. Chr. 138 medico alicui de immunitate
+praestari referunt editores, qui hanc partem papyri nimis mutilatam non
+ediderunt. Quae tum sequitur causa, iterum querimoniam medici publici
+exhibet, sed qui cadaveribus arte medicabatur. Qui de liturgia imposita
+sibi ab eis, apud quos munere fungebatur, questus est; sed ei responsum
+est: τάχα κακῶς αὐτοὺς ἐθεράπευσας. δίδαξον τ[ὸ κατα]τῆκον (qua re
+cadavera conserventur), εἰ ἰατρὸς εἶ δημοσ̣[ιεύ]ων ἐπὶ ταρι[χείᾳ], καὶ
+ἕξεις τὴν ἀλειτουργησίαν. Tradebantur igitur apud Aegyptios mortuorum
+corpora medicis publicis propriis conservanda, sicut medici in
+unamquemque partem corporis erant (Herod. II 84). Qui ad se etiam
+pertinere epistulas imperatorum, quae medicos muneribus liberaverant,
+praedicabant.
+
+Sunt tum libertates immunitatesque illae ad omnes medicos perlatae
+et epistulis imperatorum saeculis insequentibus etiam atque etiam
+affirmatae et auctae, ita ut mulieribus medicorum et filiis etiam
+libertates summae praeberentur (Cod. Theod. XIII, 3 et Iust. X 53
+passim). At tamen cum in titulis medicorum saeculi II. vel. III., quibus
+immunitates iam datae erant, multa munera publica cum praedicatione
+quadam descripta sint, apparet medicos munera publica, etsi liberi eis
+erant, tamen si volebant suscipere potuisse. Et volebant multi, qui
+favorem populi et honores appetebant. Quae cum ita essent, Constantinus
+inter cetera anno 321 edixit: _quoniam gravissimis dignitatibus vel
+parentes vel domini vel tutores esse non debent, fungi eos honoribus
+volentes permittimus, invitos non cogimus_ (Cod. Theod. XIII 3, 1).
+
+Et tituli multos demonstrant archiatros, qui in summis honoribus
+versabantur: Μενεκράτης Μενεκράτους ὁ ἀρχιατρὸς τῆς πόλεως
+"στεφανηφορῶν" κτλ. (Euromi, nr. 49); Μ. Αὐρήλιος Χαρμίδης "πρύτανις καὶ
+στεφανηφόρος" καὶ ἀρχιατρός (Heracleae-Salbacae, nr. 57 et 58); Μ.
+Αὐρήλιος Πολείτης β ὁ ἀρχιατρός "πρῶτος ἄρχων" τὸ β (Cerami, nr. 60);
+"ἐπιμελουμένου τῶν Μυστηρίων" Σουλ. Δημητρίου τοῦ ἀξιολογωτάτου
+ἀρχιατροῦ (Laginae, nr. 61); Αγασικλείδας Ἀγασικλείδα ὁ ἀρχιατρὸς τῆς
+πόλεως "ἀγορανομῶν" κτλ. (Troezene, nr. 50); cf. nr. 73 (Lesbi) Bresum
+archiatrum, qui plurima munera et publica et sacerdotalia administrabat.
+Quorum ex titulis apparet cives hos fuisse et viros in sua urbe
+illustrissimos, cum in summis urbium dignitatibus obveniant. Simul
+intelligitur cum hi munus medicum publicum appeterent, id quoque ipsum
+honoratum fuisse. Ut autem archiatri ex medicis optimis eligerentur,
+praeceperunt etiam saeculo IV. imperatores Romani: _si quis in archiatri
+defuncti est locum "promotionis meritis" adgregandus_ eqs. (Cod. Iust. X
+53, 10 = Th. XIII 3, 9); _quod si huic archiatrorum numero_ (XIV)
+_aliquem aut conditio fatalis aut aliqua fortuna decerpserit, in eius
+locum, non patrocinio praepotentium, non gratia iudicantis, alius
+subrogetur, sed horum omnium fideli circumspectoque dilectu qui "et
+ipsorum consortio et archiatriae ipsius dignitate et nostro iudicio
+dignus habeatur": de cuius nomine referri ad nos protinus oportebit_
+(Cod. Th. XIII 3, 8).
+
+Unus ex archiatris, qui munera publica obierunt pecuniasque civitati
+dono dederunt, Attalus Priscus Ephesius Asclepiadis filius, ἀρχιατρὸς
+διὰ γένους vocatur (nr. 65 vs. 3). Ut maxime aevo Romano sacerdotia
+hereditaria fuerunt, ita huic quoque medico vel maiorum alicui munus
+archiatri in omne tempus traditum est, cum per se sumi posset filium
+semper officium patris secuturum esse.[74] Quod iure sumptum esse alius
+titulus affirmat: praedicat Heracleae-Salbacae (in Phrygia maiore)
+Pappias quidam maiores iam archiatros fuisse: [Το μνημεῖόν ἐστι Παππίου
+- - -]ου "ἀρχιατροῦ ἀπογόνο[υ] ἀρχιατρῶν" κτλ. (nr. 59). Aliam familiam
+quasi familiam archiatrorum fuisse demonstrat titulus Acilii Theodori
+(nr. 71). Quem ipsum in titulo ἰατρῶν πρόμον vocatum tamen archiatrum
+fuisse inde colligas, quod iambi vocabulum ἀρχιατρόν eo loco respuebant:
+
+ Ἀκείλιον Θεόδωρον "ἰατρῶν πρόμον"
+ σπουδαῖον εὐγενῆ τε καὶ εὐσχήμονα
+ ὑὸς Θεόδωρος θάψεν, ἠδ᾽ ὁ<ς> συνγενής
+ Θεόδωρος ἀρχιατρός κτλ.
+
+Consentaneum est versus causa mollissimam hanc translationem usurpari
+potuisse.[75] Archiater quoque fuit Theodorus Acilii propinquus (vs.
+3/4). Cum autem filio Acilii nomen Theodori inditum sit, patrem Acilii
+Theodorum quendam fuisse verisimile est, ita ut ὁ συνγενὴς Θεόδωρος
+ἀρχιατρός Acilii mortui frater esset. Tum pater, qui duos filios
+archiatros habuerat, ipse archiater fuerit. Ut igitur rem stemmate ante
+oculos proponamus, sic existimamus:
+
+ (Theodorus archiater)
+ |
+ Ἀκείλιος Θεόδωρος ἀρχιατρός ὁ συνγενὴς
+ (ἰατρῶν πρόμος) Θεόδωρος ἀρχιατρὸς
+ |
+ ὑὸς Θεόδωρος.
+
+Dubitandum non est, quin ὑὸς Θεόδωρος postea archiater factus sit.
+Postremum familiam veterinariorum quoque ostentemus: Οὐαλεριάνος
+ἰπποϊατρὸς ὑὸς ἱπποϊατροῦ (Αὐρηλίου Λύκου--CIG. 1953, Dii in Macedonia,
+vs. 7).
+
+ [Adnotatio 74: Qui mos Graecorum vetustissimus per totam
+ antiquitatem usque ad imperii Romani tempora extrema duravit, ut
+ demonstrat epistula Constantini in Cod. Iust. X 66, 1 (= Th. XIII
+ 4, 2) anni 337: _artifices artium -- -- -- ab universis muneribus
+ vacare praecipimus, si quidem ediscendis artibus otium sit
+ accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos
+ filios erudire_. Nam filios in arte, quam pater ipse edidicit,
+ erudiendos esse patet.]
+
+ [Adnotatio 75: Ut id in praetereundo adnotem, nullo modo, opinor,
+ dubitandum est, quin in epigrammate hermae Alcamenis nuper repertae
+ vs. 2 Ἑρμᾶν τὸν πρὸ πυλῶν dictum sit pro Ἑρμᾶν προπύλαιον
+ (v. Conze, Sitz.-Ber. d. Berl. A. d. W. 1904, 69. Sed cf. Altmann,
+ AM. 1904, 180). Simillimae enim sunt translationes Ἀκείλιος ἰατρῶν
+ πρόμος pro Ἀκείλιος ἀρχιατρός et Ἑρμῆς ὁ πρὸ πυλῶν pro Ἑρμῆς
+ προπύλαιος.]
+
+Rem igitur apud Graecos notissimam aevo Romano etiam pervulgatam fuisse
+certis exemplis illustravimus et familias quasdam medicorum ostendimus,
+quarum gentiles nominatim in titulis exstant. Medico autem magnae
+commendationi et usui erat, quod ex antiqua medicorum familia ortus erat
+aut ab vetusto aliquo medico incluto genus ducebat. Et saepe olim urbs
+aliqua Graeca medicum quendam publicum libenter instituerit, si patrem
+aut avum eius apud se munere iam functum esse audierit.
+
+
+§7.
+
+DE COLLEGIIS MEDICORUM.
+
+Athenis medici publici, sive sex sive plures minoresve fuerunt, saeculo
+III. et iam antea pro se et aegris, quibus quisque medicatus erat,
+Aesculapio et Hygiae bis in anno sacrificium facere patrio more
+solebant. Quod inscriptione in Aesculapio Atheniensi eruta manifestum
+fit: ἐπειδὴ πάτριόν ἐστιν τοῖς ἰατροῖς, ὅσοι δημοσιεύουσιν, θύειν τῶι
+Ἀσκληπιῶι καὶ τεῖ Ὑγιείαι δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ ὑπέρ τε αὑτῶν καὶ τῶν σωμάτων
+ὧν ἕκαστοι ἰάσαντο ἀγαθεῖ τύχει δεδόχθαι τεῖ βουλεῖ κτλ. (nr. 3 vs. 9
+sqq.--cf. P. Girard l.l. p. 85). Sed quid consilium quingentorum in hac
+re rogaverit, lapide fracto non exstat, nisi forte sumis sacrificia,
+quae antea medici publici sua sponte et more patrio fecerunt, aliquo
+modo sancta esse a re publica. Constat autem medicos Atheniensium
+publicos una omnes in publicum prodiisse et sacra pro salute sua et
+eorum quibus medicabantur fecisse. At tamen proprium collegium medicorum
+publicorum fuisse ex hoc titulo sumi non potest.
+
+Fuisse autem apud Graecos collegia medicorum iam ex eo apparere
+existimaverunt viri docti, quod nominibus medicorum vocabulum officii
+ἰατρὸς in titulis additum sit; ordinem autem nomini adiunctum in titulis
+Graecis ante Romana tempora eam habere vim, ut socius collegii alicuius
+declaretur (U. Koehler AM. X 77; E. Ziebarth, _Griech. Vereinswesen_ 96
+sqq.). Sed res incertissima est, et tituli θίασον vel κοινόν aliquod τῶν
+ἰατρῶν exhibentes nondum inventi sunt.
+
+In urbe Co, cum multi fuerint medici, hos aliquo modo in collegii corpus
+coaluisse putares. Quod tituli quodam modo demonstrare videntur. In
+titulo Coo nuper reperto locus nominatur εἶ τοὶ ἰατροὶ τάσσονται (nr.
+17). Quibus ex verbis locus elucet, quo medici vel publici vel omnes
+coibant, ut res communes inter se expedirent. In alio titulo quarti a.
+Chr. saeculi non multo post urbem traiectam, ut videtur, fasti sacri
+Coorum leguntur (nr. 20): quibus diebus ad quas aras sacra facienda sint
+et quo ritu, et quibus hominibus in quoque sacrificio caro et cetera
+victimarum obtingant. Vicesimo autem die mensis Batromii Iovi Polieo bos
+immolandus erat, cuius quae partes in ara non comburebantur imprimis
+pontifici et sacricolis tradendae erant, tum aliis hominibus:
+Νεστορίδαι[ς] ν[ώτ]ου δίκρεας‧ "ἰατροῖς κρέας"‧ αὐλητᾶι κρέας‧ χαλκέων
+καὶ κερα[μέω]ν ἑκατέροις τὸ κεφάλαιο[ν‧ τὰ δὲ ἄλλα τὰ κρέα τᾶς πόλιος‧
+ταῦτα δὲ πάντα] ἀπ[οφέρ]ετα[ι] ἐκτὸς το[ῦ τεμένευς] vs. 53-56, in quibus
+extrema suppleta sunt ab Ioh. de Prott, _Fasti sacri_ p. 20. Illo igitur
+die medicis portio simplex carnis hostiae obveniebat. Cum autem inter
+ceteros gens una vocetur, qui nominantur ἰατροὶ, χαλκεῖς, κεραμεῖς
+collegia esse videntur (cf. Ziebarth l.l. 97), quibus quod negotium cum
+Iove Polieo fuerit apertum non est. Sed cum non intelligatur, cur
+χαλκεῖς et κεραμεῖς a re publica conducti sint, collegia "omnium"
+opificum aut artificum hic nominata esse verisimile est.
+
+Hae res incertae, utut se habent, aevo quidem Romano certum collegium
+medicorum nominatur (Wood, _Discov. at Ephesus_ App. 7, p. 8 nr. 7):
+Ephesi enim M. Pomponius Boro medicus sarcophago, quem sibi et coniugi
+vivus fecit, haec in fine inscribenda curavit: τῆς σοροῦ κήδονται τὸ
+συνέδριον, οἱ ἐν Ἐφέσῳ ἀπὸ τοῦ Μουσεῖου ἰατροί, οἷς καθιερωσάτην (ipse
+et coniunx) εἰς κλῆρον -- -- (sequitur summa quaedam). Qui medici
+Ephesii firmum, ut patet, habebant collegium.[76]
+
+ [Adnotatio 76: Hoc opusculo magna ex parte iam prelo mandate tituli
+ medicorum autumno a. 1904 Ephesi eruti publici iuris facti sunt (J.
+ Keil, Wiener Jahreshefte VIII (1905) p. 128 sqq.). Qui ad synhedrium
+ supra laudatum (οἱ ἐν Ἐφέσῳ ἀπὸ τοῦ Μουσείου ἰατροὶ) pertinent (a
+ vs. 9) et firmum id collegium fuisse in clara luce reponunt, cum
+ magistrates eius commemorent (ἄρχων a vs. 2; γυμνασιαρχῶν τῶν ἰατρῶν
+ ταῖς τοῦ ἀγῶνος δυσὶν ἡμέραις passim). Museum autem non Alexandrinum
+ est, ut antea cum aliis existimavi, sed Ephesium esse alius titulus
+ Ephesius ab Keilio editus demonstrat (p. 135: οἱ περὶ τὸ Μουσεῖον |
+ παιδευταὶ Π. Οὐήδιον | Ἀντωνεῖνον ἀσιάρχην κτλ.). De re ipsa,
+ certaminibus medicis ab collegio illo quotannis propositis, videas,
+ quae exposuit Keil l.l. p. 133 sqq. Nos nonnullas nunc adnotamus
+ res, quae eis, quae supra explanavimus, usui sunt. Commemoratur
+ fragm. a vs. 4 aliquis ἀρχιατρὸς τὸ δ’. Qua re moderantur, quae
+ supra p. 54 existimavimus, quamquam eodem fere tempore, quo hi
+ tituli exarati sunt (altero p. Chr. n. saeculo), in ipsa urbe Epheso
+ Attalus Priscus est ἀρχιατρὸς διὰ γένους (nr. 65). Medici publici
+ Athenis saeculo a. Ch. n. tertio bis quotannis Aesculapio immolabant
+ (v. p. 79), collegium medicorum Ephesiorum in Museo eruditorum
+ quinque saeculis post diebus feriatis idem fecit (a vs. 9 sqq.). Tum
+ p. 78 sq. familias nonnullas medicorum aevi Romani ostendimus.
+ Quibus nunc familia P. Aelii Menandri archiatri adiungi potest, cum
+ duo filii eius inter medicos praemio ornatos nominentur (d vs. 1
+ sqq., e vs. 1) et alius fortasse propinquus (g vs. 3 sqq.). Denique
+ quoniam in titulis illis archiatri multi praemium certaminis
+ abstulerunt (a vs. 6, 7; b/c vs. 5; e vs. 2; f vs. 1; h passim),
+ archiatros sive medicos publicos inter medicos optimos fuisse
+ comprobatur (cf. p. 50, 77).]
+
+Sed de collegiis medicorum publicorum nihil comperimus, neque quicquam
+dici poterit, nisi novi tituli inventi erint.
+
+
+
+
+INDEX TITULORUM ET PAPYRORUM.
+
+ pag.
+CIG. 1275 64
+ " 1279 64
+ " 1407 39
+ " 1953 63n56, 79
+ " add. 2339b 66
+ " 2714 36, 77
+ " 2847 37
+ " 2987 38, 42, 54, 78, 80n76
+ " 3285 34
+ " 3596 21
+ " 3645 38
+ " 3872b 42n36
+ " 3943 38, 65n59
+ " 3953h 37, 78
+ " 4249 42n36
+ " 4277 37
+ " 4315n 15, 16, 22, 70, 76
+ " 4379c 22
+ " 4716d{57} 63n56
+ " 5117 63n56
+ " 9256 61
+
+IG. I 81 17
+ " I 422{14} (p. 185) 17n14
+ " II 167 vs. 6/7 49
+ " II 186 20, 50
+ " II 187 20, 50, 58, 60n52
+ " II 256b 14n10, 19, 45, 47, 50, 71
+ " II 352b 14n10, 19, 47, 55, 79, 80n76
+ " II 433 21
+ " II 835/36 14
+ " II 1449 55
+ " III 780 15, 22
+ " III 780a 15, 22
+ " III 1193 col. I vs. 32 65
+ " III 1199 col. I vs. 36 65
+ " III 1202 col. I vs. 38 54, 65
+ " IV 365 66
+ " IV 723 39
+ " IV 782 36, 77
+ " IV 951 sqq. 15
+ " IV 955 15
+ " VII 2688 39
+ " IX 1, 104 20, 53
+ " IX 1, 516 21, 70
+ " IX 2, 69 19, 47, 48, 50, 53, 63
+ " XII 1, 1032 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58
+ " XII 2, 484 15, 38, 43, 76, 77
+ " XII 3, 259 39
+ " XII 5, 600 20, 59
+ " XII 5, 719 21, 52, 53
+ " XIV 689 36, 44
+ " XIV 852 39, 44
+ " XIV 966 15
+ " XIV 1751 33
+ " XIV 1759 32
+
+CIL. VI 3982 33n29
+ " VI 3984 33n29
+ " VI 3985 sqq. 34
+ " VI 8504 33n29
+ " VI 8646/47 34
+ " VI 8895 34, 35
+ " VI 8905 31
+ " VI 8907 66
+ " IX 6213 39
+ " X 2858 39, 44
+ " XIV 3641 34
+
+Brit. Mus. 143 19, 47, 48, 49, 52, 53, 56, 57, 71
+ " " 258 21, 27
+ " " 260 14n10, 21
+ " " 677 38
+ " " 799 22, 33
+ " " 838 22
+
+Cauer, Delectus{2} 472 18, 63, 67
+
+Ditt{1} 157 21
+ " 244 26
+
+Ditt{2} 371 22, 58, 60
+ " 466 19, 72
+ " 489 14n10, 19, 45, 47, 50, 71
+ " 490 19, 45, 56
+ " 491 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58
+ " 503 20, 56, 64
+ " 616 20, 80
+
+Ditt. Suppl. 104 27
+ " " 220 21
+ " " 224 29n25
+ " " 230 29n25
+ " " 256 26
+ " " 374 26
+
+Inschr. v. Magn. 113 22, 58, 60
+ " " " 119 vs. 19 65
+ " " Olymp. 62 64
+ " " Perg. 264 15
+
+Kaibel EG 200 22
+ " " 352 38, 78
+ " " 677 39, 43
+
+Lebas II 1321 63n56
+ III 161 38, 42, 54, 78, 80n76
+ " III 314-318 36, 77
+ " III 568 37
+ " III 1523 38
+ " III 1663b 16, 42n36
+ " III 1695 44
+
+Loewy 294 26
+
+Mich. 120 14n10, 19, 45, 47, 50, 71
+ " 268 19, 72
+ " 297 19, 47, 48, 50, 53, 63
+ " 425 19, 45, 56
+ " 436 14n10, 19, 47, 48, 53, 56, 58
+ " 716 20, 80
+
+Paton-Hicks 5 19, 45, 56
+ " " 37 (40) 20, 80
+ " " 92 15
+ " " 282 39, 43
+ " " 344 19, 45, 57, 66
+ " " 345 15, 31
+ " " 409 et 418 22
+
+SGDI. 60 18, 63, 67
+ " 1447 19, 47, 48, 50, 53, 63
+ " 2615 19, 72
+ " 2632 21
+ " 3557 21, 27
+ " 3618 19, 45, 56
+ " 3636 20, 80
+
+Solmsen, Inscr. Gr. dial. 3 18, 63, 67
+
+AM. I 337 nr. 7a 21
+ " II 243 55
+ " VII 364 19, 47, 48, 50, 53, 63
+ " XVI 292 19, 72
+ " XVI 406 vs. 16 73, 74n71
+ " XVI 411 vs. 16 73, 74n71
+ " XVIII 417 nr. 4 63n56
+ " XXI 67 15
+ " XXIV 211 nr. 34 15, 42n36
+ " XXV 119 60n51
+ " XXIX 169 nr. 12 42n36
+ " XXIX 259 60n51
+
+Americ. Journ. IV 13 nr. 13 42n36
+
+Ann. d. Inst. 1852, 154 44
+
+Arch. Anz. 1903, 10 14n10, 20, 48, 56, 58, 64
+ " " " 193 15, 32
+ " " " 197 20, 80
+ " " " 198 nr. 1 21, 48
+ " " " 198 nr. 2 21, 58
+ " " " 198 nr. 3 19, 49, 53, 57
+ " " " 198 nr. 4 19, 57
+
+Arch. Ztg. 1877, 154 55
+
+BCH. II 88 55
+ " III 470 27
+ " IV 217 26
+ " IV 348 21
+ " V 472 31
+ " VI p. 13 vs. 83 20, 69
+ " VII 359 26
+ " VII 452 II col. I vs. 12 42n36, 65
+ " IX 336 nr. 19 37, 77
+ " IX 337 nr. 20 37, 42, 77
+ " X 60 nr. 1 22
+ " X 216 16
+ " X 510 42n36
+ " XVII 20 64
+ " XVII 550 nr. 48 20, 56, 64
+ " XVIII 160 nr. 4 15, 42n36
+ " XVIII 197 21
+ " XX 341 nr. 7 21
+ " XXI 66 nr. 3 33
+ " XXIV 225 14n10, 20, 50, 53, 56
+ " XXIV 403 nr. 79 42n36
+ " XXV 234 19, 47, 48, 53, 56
+ " XXVI 269 14n10, 21
+ " XXVI 420 nr. 2 19, 45, 47, 48, 56
+ " XXVI 429 46
+ " XXVII 233 19, 45, 47, 48, 56
+ " XXVII 317 nr. 6 38, 78
+ " XXVII 375 nr. 115 29, 38
+
+Byzant. Zeitschr. XIV 20 nr. 5 33
+
+Eph. arch. 1841 nr. 602 63n56
+
+Gazette archeol. VIII 42 39
+
+Jahreshefte des oesterr. Inst. in Wien
+ I 31 63n56
+ VIII 128 80n76
+
+IoHSt. X 72 nr. 24 42n36
+ " XI 127 nr. II 37, 42, 77
+ " XI 251 nr. 27 42n36
+ " XVII 286 nr. 54 38, 42
+ " XXIV 287 nr. 33 42
+
+Μους. κ. βιβλ. III 159 nr. τιθ’ 38, 42
+
+Papers of the Amer. School
+ II 21 nr. 17 37, 77
+
+Papers of the Amer. School
+ III 27 nr. 29 42n36
+
+Papers of the Amer. School
+ III 287 nr. 407/408 22
+
+Philologus XVI (1860) 10 63n56
+
+REG. IV 357 vs. 16 73, 74n71
+ " VI 180 nr. 19 22
+ " IX 359 20, 56, 64
+ " XII 382 nr. 3 38
+
+Rev. arch. 1897, I, 355 33
+
+Transactions of the Royal Soc. of Lit.,
+ London, Ser. II.,
+ I 245 nr. 2 et 304 nr. 2 16
+
+ Ser. II., X 126 nr. 25 37, 42, 77
+
+Wiener Jahreshefte I 31 63n56
+ " " VIII 128 80n76
+
+
+ pag.
+Ascoli, _Iscrizione etc. di antichl sepolcri
+ Giudaici del Napolitano_ 55 nr. 10 39
+Benndorf und Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_
+ 63 nr. 30 et 64 nr. 32 33
+ 176 nr. 225 37, 42, 76
+Heberdey und Kalinka, _Zwei Reisen im südwestl.
+ Kleinasien_ 23 nr. 13 19, 48
+Heberdey und Wilhelm, _Reisen in Kilikien_
+ 20 nr. 51 37
+ 83 nr. 161 37, 42
+ 96 nr. 179 42n36
+Herzog, _Koische Funde und Forsch._ 92 nr. 115 39, 43
+Newton, _Discoveries of Halicarn._ II 790 nr. 96 37, 77
+Perrot, _Exploration de la Galatie et de la
+ Bithynie_ 48 nr. 27 38, 78
+Petersen und v. Luschan, _Reisen in Lykien_ 176
+ nr. 225 37
+Wagener, _Inscriptions grecq. rec. en Asie Mineure_
+ 20 nr. 3 38, 42
+Wescher et Foucart, _Inscriptions rec. à Delphes_
+ 16 19, 72
+ 462 21
+Wood, _Discoveries at Ephesus_ App. 7 p. 8 nr. 7. 42n36, 80
+
+BGU. nr. 647 24, 57, 60, 61, 62
+Grenfell, Hunt, Hogarth, _Fayûm towns and their
+ papyri_ nr. 106 51, 76
+Mahaffy, _Flinders Petrie papyri_
+ II nr. 38a (p. 36) 73
+ II nr. 39e (p. 129) 73
+Oxyrh. Pap. I nr. 40 23, 45, 76
+ I nr. 51 23, 45, 61
+ I nr. 52 23, 61
+ I nr. 92 63n56
+ I nr. 126 vs. 23 29
+Peyron, _Pap. Graec. Taurinensis musei Aegyptii_ I
+ nr. 1 vs. 25 28
+
+
+
+
+VITA.
+
+
+Natus sum RUDOLFUS POHL Berolini die XXIV. mensis Octobris a. 1879 patre
+Augusto matre Augusta e gente Mahn. Fidei ascriptus sum evangelicae.
+Adii novem per annos gymnasium Luisianum Berolinense et inde autumno a.
+1897 testimonio maturitatis instructus Berolini inter cives academicos
+Almae Litterarum Universitatis Fridericae Guilelmae receptus sum. Ibi
+studiis me dedi philologicis archaeologicis epigraphicis historicis.
+Examen rigorosum sustinui die II. mensis Februarii.
+
+Docuerunt me viri clarissimi R. DELBRUECK, DIELS, DILTHEY, FREY, GRAEF,
+GOLDSCHMIDT, HARNACK, HUEBNER †, KALKMANN †, KEKULE DE STRADONITZ,
+KOSER, KUEBLER, MUENCH, E. PERNICE, PFLEIDERER, PAULSEN, ROLOFF,
+E. SCHMIDT, H. A. SCHMIDT, J. SCHMIDT †, SIMMEL, STUMPF, TOBLER,
+VAHLEN, DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, WINNEFELD, WOELFFLIN.
+
+Ad exercitationes me admiserunt philologicas proseminarii Berolinensis
+DIELS, DE WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, HEINZE, HELM, historicas et
+historico-geographicas HIRSCHFELD, SIEGLIN, archaeologicas et historiae
+artis KEKULE DE STRADONITZ, KALKMANN, GRAEF, WOELFFLIN, epigraphicas
+DESSAU, WINNEFELD, palaeographicas H. SCHOENE, papyrologicas P. M.
+MEYER, philosophicas PAULSEN, paedagogicas MUENCH.
+
+Quibus omnibus viris plurimum me debere grato ac pio animo profiteor,
+gratias autem quam maximas habeo et semper habebo RENARDO KEKULE DE
+STRADONITZ, qui summa cum benevolentia et humanitate me amplexus est,
+cum per septies sex menses exercitationibus eius interessem et ab eo per
+idem tempus apparatui archaeologico praepositus essem, et UDALRICO DE
+WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, quo auctore et adiutore liberalissimo haec
+studia confeci.
+
+ * * * * *
+ * * * *
+ * * * * *
+
+{Errata:}
+
+Littré = Œuvres complètes d’Hippocrate
+ _legitur_ Œvres
+
+[Adnotatio 6:]
+ τὸν μὲν ἑταῖροι / ἔνεικαν
+ _legitur_ τὸν μεκ
+
+[Adnotatio 14:]
+ μνεμα τόδ᾽ Ἀινέο σοφίας ἰατρο ἀρίστο
+ _legitur_
+ μνε̃μα τόδ᾽ Ἀινέο σοφίας ἰατρο̃ ἀρίστου
+
+Ὀνάσιλον τὸν Ὀνασικύπρων τὸν ἰjατῆραν κάς τὼς κασιγνήτως ἰjᾶσθαι
+τῶς ἀνθρῶπως
+ _sic ‘j’_
+
+[Adnotatio 15:]
+ exstant (v. _Catalogue of the Greek coins in the Brit. Mus.,
+ ...
+ third quarter of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit, quod in
+ ...
+ (425-400) reges nominantur »Citiensium et Idaliensium« (cf. l.l.
+ ...
+ medici circa annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII).
+ _legitur:_
+ exstant (v. _Catalogue of the Greec coins in the Brit. Mus.,
+ ...
+ third quater of the fifth century_ cf. p. LII). Accedit, quod in
+ ...
+ (425-400) reges nominantur «Citiensium et Idaliensium« (cf. l.l.
+ ...
+ medici cira annum 445 exaratum sit (cf. l.l. XXX, LII).
+
+[Ὁ ἱερε]ὺς Ἡλιάναξ
+ _legitur_ [Ο ἱερε]ὺς
+
+Adnotatio 25:
+ in templis antiquis Aegyptiis
+ _legitur_ Aegytiis
+
+[Citatio 72:]
+ In loco Aegyptio _Tehneh_
+ _legitur_ Aepyptio
+
+»ὁ θειότατος πατήρ μου... ἀναγκάζεσθαι.
+ _deest «_
+
+ἑπτὰ τοὺς θεραπεύοντας
+ _legitur_ ἐπτὰ
+
+Adnotatio 38:
+ complura iam Demoulin explevit.
+ _legitur_ explevit).
+
+κα[ὶ πένησι καὶ] πλουσίοις
+ _legitur_ κα]ὶ πένησι
+
+τῶμ πολιτῶν καὶ τῶν ἄλ[λων
+ _sic_
+
+τὸ προσκύνημα Λονγίνου
+ _sic ‘νγ’_
+
+γραμματεύς, ἀρχιτέκτων, ἰατρός (Σωτίων Σωτίωνος vs. 13)
+ _legitur_ ἰατρός [Σωτίων
+
+[Adnotatio 60:]
+ Ἀπόλλωνίδου τοῦ Ἀνγέλου Πρωτίωνος
+ _sic ‘νγ’_
+
+ὅτε δὲ προῖκα ἀναφέρων
+ _legitur_ ὁτὲ δὲ
+
+ὑὸς Θεόδωρος θάψεν, ἠδ᾽ ὁ<ς> συνγενής
+ _sic ‘νγ’_
+
+Ioh. de Prott, _Fasti sacri_ p. 20.
+ _legitur_ p. 20).
+
+
+{Numeri graeci:}
+
+ X, C (drachmae): Δ, Η
+
+ V L D
+ -------- -------- --------
+ | | | /\ | | |
+ | | /__\ | |--|
+ | | |
+ | | |
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's De Graecorum Medicis Publicis, by Rudolfus Pohl
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE GRAECORUM MEDICIS PUBLICIS ***
+
+***** This file should be named 18331-0.txt or 18331-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/1/8/3/3/18331/
+
+Produced by Louise Hope, David Garcia and the Online
+Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.