initial commit of ebook 18147HEAD main

author: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-15 04:52:40 -0700
committer: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-15 04:52:40 -0700
commit: b64181e8741d15b35500a5b382f618b74ea3b3cb (patch)
tree: 3bd7889421440e9095bcc70db2b602850dc5bdfb /18147-h
6 files changed, 1702 insertions, 0 deletions
diff --git a/18147-h/18147-h.htm b/18147-h/18147-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..230458b
--- /dev/null
+++ b/18147-h/18147-h.htm
@@ -0,0 +1,1702 @@
+<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
+
+<html>
+<head>
+<title>Inaugureele Rede</title>
+<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=utf-8">
+
+<style type = "text/css">
+
+body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;}
+hr {width: 80%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;}
+hr.tiny {width: 20%;}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6 {text-align: center; font-style: normal;
+font-weight: normal; margin-top: 1em; margin-bottom: .5em;}
+
+h1 {font-size: 200%;}
+h2 {font-size: 150%;}
+h3 {font-size: 125%;}
+h4 {font-size: 115%;}
+h5 {font-size: 100%;}
+h6 {font-size: 90%;}
+
+p, div, blockquote {margin-top: .5em; margin-bottom: 0em; line-height:
+1.2;}
+
+p.illustration {text-align: center; margin-top: 1em; margin-bottom:
+1em;}
+
+p.inset {margin-left: 50%; font-style: italic;}
+
+table {margin-right: auto; margin-left: auto; margin-top: 1em;
+margin-bottom: 1em;}
+
+.pictop, .picbottom {float: left; clear: left; padding: 0em;
+margin-top: 0em; margin-left: 0em; margin-right: .5em;}
+.picbottom {margin-bottom: .5px;}
+
+.footnote {font-size: 95%; margin-right: 2em; margin-left: 2em;}
+a.tag {text-decoration: none; vertical-align: .3em; font-size: 80%;
+line-height: 0em;}
+
+.pagenum {color: #FFF; background-color: inherit; position: absolute;
+right: 95%; font-size: 95%; font-weight: normal; font-style: normal;
+text-align: right;}
+/* invisible, can be reset for editing */
+
+sup {font-size: 75%;}
+.smallcaps {font-variant: small-caps;}
+.hidden {display: none;}
+
+ins.correction {text-decoration: none; border-bottom: thin dotted red;}
+.mynote {background-color: #DDE; color: #000; padding: .5em;
+margin: 1em 5em; font-family: sans-serif; font-size: 95%;}
+
+</style>
+</head>
+
+
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Inaugureele Rede, by Hieronymus David  Gaubius
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Inaugureele Rede
+       Waarin wordt Aangetoond dat de Scheikunde met recht een
+              plaats verdient onder de Akademische Wetenschappen
+
+Author: Hieronymus David  Gaubius
+
+Release Date: April 11, 2006 [EBook #18147]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK INAUGUREELE REDE ***
+
+
+
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, Janet Blenkinship
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class = "mynote">
+Een aantal typografische fouten is gecorrigeerd. Ze zijn met
+<ins class = "correction" title = "op deze manier">popups</ins>
+aangegeven. Van de Griekse woorden in de Voetnoten is de
+transliteratie op dezelfde wijze aangegeven: <span title =
+"Greek: touto">τοῦτο</span>.<br>
+<br>
+A few typographical errors have been corrected. They have been marked
+with <ins class = "correction" title = "like this">popups</ins>.
+Greek words in the Footnotes are similarly transliterated:
+<span title = "Greek: touto">τοῦτο</span>.
+</div>
+
+<br>
+
+<span class = "pagenum">169</span>
+
+<hr>
+
+<p class = "illustration">
+<img src = "images/gaubius_grey.jpg" width= "200" height = "255"
+alt = "painting of Gaub"
+title = "Jeroen David Gaub (Hieronymus David Gaubius)">
+<br>
+<br>
+HIERONYMUS DAVID GAUBIUS<br>
+Medicinae Doctor.<br>
+Ejusde<ins class = "correction" title =
+"onduidelijke letters: opgemaakt uit context">m et </ins>Chemiae et
+Collegii Practico-Medici<br>
+in <span class = "smallcaps">academia batava</span>,
+quae <span class = "smallcaps">leidae</span> est,<br>
+<span class = "smallcaps">professor ordinarius</span><br>
+<ins class = "correction"
+title = "tekst onduidelijk: naam van de drukker?">...</ins>
+<br>
+<br>
+<img src = "images/caption.png" width = "426" height = "75"
+alt = "legenda van de tekening"
+title = "Legenda bevat missende of onleesbare tekst">
+</p>
+
+<hr>
+<br>
+
+<span class = "pagenum">171</span>
+
+<h1>INAUGUREELE REDE</h1>
+
+<h6>VAN</h6>
+
+<h3>HIERONYMUS DAVID GAUBIUS,</h3>
+
+<h6>WAARIN WORDT AANGETOOND,</h6>
+
+<h4>dat de Scheikunde met recht een plaats<br>
+verdient onder de Akademische<br>
+Wetenschappen,</h4>
+
+<h5>GEHOUDEN OP DEN 21<sup>STEN</sup> MEI 1731,</h5>
+
+<h6>TOEN HIJ HET OPENBARE AMBT VAN HET HOUDEN VAN<br>
+VOORDRACHTEN OVER DE SCHEIKUNDE AAN DE LEIDSCHE AKADEMIE<br>
+PLECHTIG AANVAARDDE.</h6>
+
+<hr>
+
+<span class = "pagenum">173</span>
+
+<p class = "inset">
+<i>Aan de zeer doorluchte en edele mannen,<br>
+curatoren der Leidsche Akademie</i>,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Johannes Hendrik, graaf van Wassenaer</span>,
+heer van Opdam, Hensbroek, Spierdyk, Zuydwyk, Kernchem en Lage, enz.
+enz. ridder van de Johanniterorde, lid van de ridderschap der edelen van
+Holland, afgevaardigde ter Staten-generaal enz. enz.,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Johannes Trip</span>, doctor in de beide
+rechten, drost in Berkenrode, lid van den raad van de stad Amsterdam, op
+dit oogenblik voorzitter der burgemeesters, bewindhebber der O.-I.
+Compagnie, enz. enz.,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Arend Bruno’szoon van der Dussen</span>,
+doctor in de beide rechten, lid van den raad der stad Delft en
+oud-burgemeester, afgevaardigde ter hoogmogende Staten van Holland, enz.
+enz.,</p>
+
+<p>
+en aan hun ambtgenooten, de zeer aanzienlijke en waardige mannen,
+burgemeesters der stad Leiden,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Abraham Hoogenhouck</span>, doctor in de beide
+rechten, voorzitter der burgemeesters,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Daniël van Alphen</span>, doctor in de beide
+rechten,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Hendrik van Willigen</span>, doctor in de
+beide rechten,</p>
+
+<p>
+<span class = "smallcaps">Gerhard Emile van Hoogeveen</span>, doctor in
+de beide rechten,</p>
+
+<p>
+<p>Ook aan den zeer voortreffelijken heer <span class =
+"smallcaps">David van Royen</span>, doctor in de beide rechten,
+secretaris der stad Leiden, geheimschrijver der zeer doorluchte
+curatoren en zeer aanzienlijke burgemeesters,</p>
+
+<table summary = "formatted text">
+<tr>
+<td width = "40%"></td>
+<td align = "center">
+draagt gaarne en naar verdienste<br>
+deze redevoering op<br>
+de aan hun voortreffelijke en roemrijke personen<br>
+zeer verknochte dienaar<br>
+HIERONYMUS DAVID GAUBIUS.
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr>
+
+<span class = "pagenum">175</span>
+
+<h2>INAUGUREELE REDE</h2>
+
+<h6>VAN</h6>
+
+<h5>HIERONYMUS DAVID GAUBIUS,</h5>
+
+<h6>WAARIN WORDT AANGETOOND, DAT DE SCHEIKUNDE MET<br>
+RECHT EEN PLAATS VERDIENT ONDER DE<br>
+AKADEMISCHE WETENSCHAPPEN.</h6>
+
+<hr class = "tiny">
+
+<p>
+<span class = "pictop"><img src = "images/i_top.png" alt = "I"
+title = "capital I"></span>
+<span class = "pictop"><img src = "images/i_middle.png"
+alt = ""></span>
+<span class = "picbottom"><img src = "images/i_bottom.png"
+alt = ""></span>
+<span class = "hidden">I</span>
+ndien mij ooit op het schouwtooneel mijns levens een groote en vreemde
+lotswisseling overkwam, dan is het wel deze, die ik hier thans beleef.
+De plaats is ongewoon; de toevloed der menschen grooter dan gebruikelijk
+is en van die allen zijn gelaat en oogen op mij gericht; de taak is mij
+vreemd; alles is geheel en al nieuw: alles heeft plotseling een vreemd
+voorkomen aangenomen en verontrust mijn gemoed door een even groote
+verbijstering als bezorgdheid.</p>
+
+<p>Immers in een Akademische feestvergadering noodigt men mij, een
+scheikundige, uit een redevoering te houden, en wel aangezien de aard
+van mijn ambt dat zoo vereischt, over de Scheikunde. Of wordt wel ergens
+grooter onderscheid gevonden dan, dat tusschen <span class =
+"smallcaps">Mercurius</span><a class = "tag" name = "tag1" href =
+"#note1">1</a> en <span class = "smallcaps">Vulcanus</span> bestaat? Of
+is er wel een der wetenschappen, die verder staat van de bevalligheden
+der welsprekendheid dan de Scheikunde? de Scheikunde, zeg ik, die, ruw
+en altijd bezig, zich niet bekommerend om een meer gepolijsten stijl,
+zich evenmin toeleggend op de lokmiddelen der welsprekendheid als er
+voor geschikt, geheel opgaat in haar werk en haar beoefenaars niet door
+woorden maar door het vuur de wijsheid, door proeven wijsgeerig
+redeneeren leert.</p>
+
+<p>Bezoekt met den geest althans, als het u belieft, een scheikundige
+werkplaats! Wat meent gij wel daar te zullen vinden? Soms een
+opeenhooping van talrijke boeken en ontelbaar veel deelen van schrijvers
+netjes geordend alle in hun kasten? Soms de gedenkteekenen der oude
+welsprekendheid zoo gewenscht voor de
+<span class = "pagenum">177</span>
+redenaars, of een spreekgestoelte weergalmend van de stem eens <span
+class = "smallcaps">Tullius</span><a class = "tag" name = "tag2" href =
+"#note2">2</a>? Niets voorwaar van die dingen: De inrichting, die hier
+zich voordoet, is geheel anders: volkomen anders zijn de hulpmiddelen:
+verschillende rijen namelijk van fornuizen, die telkens weer op andere
+wijze zijn saamgesteld, welke rijen geschikt zijn om iedere sterkte van
+het vuur uit te houden; kastjes tot aan de zoldering opgebouwd, geheel
+gevuld met zooveel mogelijk voorwerpen door de wetenschap vervaardigd,
+die weldra weer moeten dienen om nieuwe in gereedheid te brengen;
+tallooze soorten van vaatwerk, dat in stof en gedaante verschilt; een
+hoop kolen en zoden, die nooit mag op raken; bij de hand zijn voor het
+gebruik verschillende soorten van zeven, spatels, blaasbalgen, tangen en
+al het andere, dat vereischt wordt om het vuur òf te onderhouden òf te
+regelen. Te midden daarvan zult gij den meester niet werkeloos bij zijn
+katheder zien neerzitten, maar hoe hij zijn handen zwart van kool in
+zwijgende aandacht aan het werk slaat, hoe hij gehuld in rook, bedekt
+met asch en roet nu eens met het felste vuur de hardste metalen
+vloeibaar maakt, dan weer een stof uit het plantenrijk met levende
+vlammen doet branden; hoe hij aan den eenen kant met de grootste
+voorzichtigheid tegengestelde lichamen bij elkaar brengt, die zich dra
+in een vlammenbrakenden strijd zullen storten; aan den anderen kant door
+een matige warmte de vermogens der stoffen te voorschijn roept door het
+druppelen van water naar een bepaald getal te regelen; en bij een andere
+gelegenheid die vermogens na ze te voorschijn te hebben geroepen door
+een natuurlijke lauwe temperatuur nauwer bindt en afdeelt; in één woord:
+hoe hij geheel tusschen zijn fornuizen levend, zich slechts bezighoudend
+met het aanwakkeren, toepassen en regelen van het vuur, de werking
+daarvan op lichamen op alle mogelijke wijzen nagaat. Dit is zijn werk,
+hiervoor spant hij zich alleen&nbsp;in.</p>
+
+<p>Hier zou iemand tevergeefs zoeken naar de gladgevijlde spreekwijzen
+van de eeuw van <span class = "smallcaps">Augustus</span>; tevergeefs
+naar de bekoorlijke aanlokselen der redekunst. Niet de ooren worden hier
+gestreeld maar de oogen: en niet door woorden wordt instemming gewonnen,
+maar door de getuigenissen van feiten ontwrongen.</p>
+
+<p><span class = "pagenum">179</span>
+Hoe denkt gij dan, dat een scheikundige te moede is, wanneer hij uit de
+vuile werkplaats van <span class = "smallcaps">Vulcanus</span> in het
+daglicht getrokken naar een plaats, op welke aller blikken zijn
+gevestigd, van zijn fornuizen weggeroepen naar het spreekgestoelte, dat
+slechts gewijd is aan de meest gepolijste redevoeringen, zich gedwongen
+ziet het werk van een redenaar op zich te nemen! Welke stof gelooft gij,
+dat hem ten dienste staat, terwijl de noodzakelijkheid op hem rust te
+spreken in tegenwoordigheid van de eerste mannen in den staat, in de
+vergadering van zeer wijze hoogleeraren, ten slotte onder de oogen van
+menschen, die ten zeerste uitmunten in elke soort van wetenschap, over
+een wetenschap, die den meesten van hen onbekend is. Inderdaad als hij
+in zijn schroomvalligheid blijft steken, zal hij licht verdienen, dat
+men hem vergeeft.</p>
+
+<p>Waarlijk dit lot drukt mij, deze last drukt heden op mijn schouders:
+en uit mij zelf doen zich voor mij geen hulpmiddelen op, om op te
+steunen. Ja zelfs doen de geringheid mijner krachten, die ik mij zeer
+goed bewust ben, en de mij ingeschapen bedeesdheid, geheel ongeschikt om
+iets in het openbaar, hoe dan ook, te verrichten, zelfs dien moed mij
+ontzinken, dien mij de jeugd, stoutmoedig om zich aan alles te wagen,
+misschien zou geven.</p>
+
+<p>Wanneer ik dus overal rondzie, blijft er slechts één ding over,
+waartoe ik mijn toevlucht kan nemen. Uw buitengemeene welwillendheid,
+hooggeschatte hoorders, die reeds zoo dikwijls zij ondervonden hebben,
+die de moeilijke taak drukte van uit dit spreekgestoelte het woord te
+voeren. Deze maakt, dat gij zoo zacht van oordeel zijt, dat gij ieder
+naar zijn eigen maatstaf metend geenszins dingen eischt, die iemands
+krachten te boven gaan: daar gij nu anderen dit zoo edelmoedig hebt
+getoond, waarom zou ik dit dan van uw kant ook mij zelf niet in het
+vooruitzicht stellen, voor wien zooveel redenen van nog grooter gewicht
+pleiten? Zeker is een rechtvaardig verzoek door geen billijk persoon
+ooit van de hand gewezen.</p>
+
+<p>Hierop vertrouwend gord ik mij aan tot het werk zelf, waarvan het
+onderwerp zal ontleend zijn aan dat ambt, dat ik plechtig aanvaard, en
+uw geachte verzameling niet onwaardig. Ik zal namelijk trachten aan te
+toonen, <i>dat de Scheikunde met recht een plaats verdient onder de
+Akademische wetenschappen</i>. En terwijl ik dat doe, bezweer ik u met
+aandrang, dat gij u in het luisteren even als in
+<span class = "pagenum">181</span>
+het beoordeelen welwillend tegen mij toont. Want de afloop mijner
+redevoering zij gunstig of ongunstig, in beide gevallen zal ik steeds
+tot uw goedgunstigheid verwezen worden, om die óf dank te zeggen óf om
+toegeeflijkheid te smeeken.</p>
+
+<p>De Akademies zijn volgens de wet, waardoor wij ze heden geregeld
+zien, openbare plaatsen bestemd om de meer edele wetenschappen en
+kunsten te onderwijzen en te leeren, en dien ten gevolge voorzien van
+die voorwaarden en middelen, waardoor dit voorgenomen doel kan worden
+bereikt. Derhalve wordt bij deze maar niet aan iedere kunst of
+wetenschap een leerstoel toegestaan, maar het is noodig, dat de
+wetenschap, die aan de Akademie vasten voet wil vatten, boven de
+bevatting van het gemeene volk zich verheffend, uitblinke door een
+zekeren glans van adeldom.</p>
+
+<p>Bijaldien ik dus met zekere bewijzen zal aantoonen, dat de ware
+kenteekenen van dien adeldom, nadat ik ze openlijk heb uiteengezet, de
+Spagyrische wetenschap<a class = "tag" name = "tag3" href =
+"#note3">3</a> toekomen, zal dan niet de goede grond en de waarheid van
+hetgeen ik mij heden heb voorgesteld te bewijzen, vast staan?</p>
+
+<p>De deugd eenig en alleen, als wij den Dichter<a class = "tag" name =
+"tag4" href = "#note4">4</a> moeten geloof schenken, verleent den mensch
+adeldom. Maar deze is niet de gave van één dag, noch is die de ware, zoo
+dikwijls als hij uit niets anders kan bewezen worden dan uit de afkomst.
+Hetzelfde echter is op dezelfde wijze het geval bij de wetenschappen,
+slechts moet dat, wat daar aan de deugd is toegekend, hier worden
+toegekend aan het nut. Voorzeker zoeken zij zich op goedkoope wijze een
+lauwerkransje te verdienen, die, als zij de waardigheid van een
+wetenschap willen toonen, zich verbeelden dit fraai te doen, wanneer zij
+zakelijk uiteenzetten, hoe haar oorsprong uit de eerste eeuwen afgeleid
+kan worden, en het buitengewone genot in de werken ervan gelegen, of
+hoeveel en hoe groote beoefenaars zij heeft gesteld, terwijl zij zich
+ondertusschen weinig bekommeren over het nut, zonder hetwelk toch alles
+niets wil zeggen, al is het oud, aangenaam of beroemd door welke namen
+ook van volgelingen;
+<span class = "pagenum">183</span>
+want dit zijn uiterlijke dingen en sieren veeleer den waren adeldom op
+dan dat ze hem uitmaken. Het nut is de maatstaf, waarnaar degeen, die
+alleen de werkelijke waarde der dingen weet vast te stellen, de wijze,
+haar afmeet.</p>
+
+<p>Elke wetenschap dus, die een bijzonder nut verschaft hetzij aan een
+mensch afzonderlijk op zich zelf beschouwd, hetzij aan de menschelijke
+maatschappij, die wordt eerst met recht voor edel gehouden. Daar echter
+het beste deel van den mensch zijn geest is, zoo blinkt die wetenschap,
+die dezen zich doet toeleggen op hetgeen recht en goed is, of haar
+verrijkt met het inzicht der waarheid, in elk geval boven de andere uit.
+Maar toch is niet veel minder dan deze die wetenschap, die zorgt voor de
+gezondheid van het lichaam, want dit is wel het meest gewenschte, dat
+aan de stervelingen wordt gegeven; wanneer zij kwijnt, dan maakt zij
+meer dan iets anders den geest log en drukt hem terneer. Die kunst, die
+het voltooien van dat werk op zich heeft genomen, wordt de Geneeskunde
+genoemd: op het eerste legt zich de Wijsbegeerte met de overige
+wetenschappen toe; met haar eene helft toch houdt zij zich bezig met het
+beheerschen der aandoeningen, haar andere helft wijdt zij aan het
+uitbreiden der grenzen van het menschelijke begrip ten opzichte van de
+kennis der bestaande dingen: beide wetenschappen hebben dus, als de
+edelste, de Akademies in haar schoot opgenomen en met het burgerrecht
+begiftigd, zonder dat de nijd zelf zich er tegen verzette.</p>
+
+<p>Deze beide nu hebben een arbeidsveld, dat zich zoover mogelijk
+uitstrekt, en dientengevolge sluiten zij in zich verschillende
+wetenschappen, die men zoowel onderdeelen als helpsters kan noemen.
+Hoewel ze op zich zelf, wat haar werk betreft, onder elkaar ten zeerste
+verschillen, zoo mikken zij toch alle op een zelfde wit ten slotte, dat
+ze gemeen hebben met de hoofdwetenschap, waaronder ze dienen. Daar
+derhalve èn het nut dezen, hoe ze ook zijn mogen, tot aanbeveling
+strekt, én het feit, dat ze ter volmaking der eersten in den hoogsten
+graad noodzakelijk zijn, op dien grond werden zij ook door de beschaafde
+lieden met recht voor edele wetenschappen gehouden en hebben zij de haar
+toekomende plaats aan de Akademies verkregen.</p>
+
+<p>Is dan voorwaar de Scheikunde niet een dergelijke wetenschap? Waarom
+heeft zij dan zulk een hard lot ondervonden en niet
+<span class = "pagenum">185</span>
+dan na het voeren van veel strijd kunnen verkrijgen, dat men haar vrij
+mocht beoefenen aan de scholen der geleerden? Waarlijk, ik zou moeilijk
+de reden van die al te groote strengheid kunnen bepalen: indien ik
+echter zal zeggen, wat het waarschijnlijkst is, dan schijnt het mij toe,
+dat de rechters, van wier goeddunken toen de Akademies afhingen,
+onbekend met de wetenschap op zichzelf beschouwd, slechts rekening
+hebben gehouden met de beoefenaars.</p>
+
+<p>Immers de Scheikunde geboren onder metaalbewerkers en
+aanbeeldvuurwerkers<a class = "tag" name = "tag5" href = "#note5">5</a>,
+eerst beoefend door dat ongeletterd en ruw slag van menschen, vervolgens
+door bedriegers misvormd en in discrediet gebracht, op zich zelf
+afstootend, vol moeilijkheden, vol gevaren, van rustige bespiegelingen
+ver verwijderd, ademend in vuur, rook, asch en vuil, kon zich
+bezwaarlijk door eenigen schijn van lieflijkheid bij iemand aangenaam
+maken, tenzij bij diengene, die zich verwaardigde dieper met zijn blik
+in haar binnenste door te dringen. Maar zoowel de ruwheid als de
+schelmerij van degenen, die haar beoefenden, hadden haar uiterlijke
+verschijning zóó monsterlijk en afzichtelijk gemaakt, dat de beschaafde
+lieden er van werden afgeschrikt haar kern na te sporen, in de meening,
+dat die uit dezelfde, zoo niet erger, vuiligheid bestond. Tevergeefs
+heeft dus de Scheikunde haar zaak tegenover dergelijke scheidsrechters
+bepleit, die verblind door een vooraf opgevatte meening, zoowel de
+buitengewone voordeelen, die zij bood, als haar hooge noodzakelijkheid
+over het hoofd ziende, een oordeel hadden geveld, voordat zij kennis van
+de zaak hadden genomen. Daardoor is het gekomen, dat zij van het
+openbare verkeer met geleerden uitgesloten, handen en hoofden van
+particulieren bezig hield, waarbij zij onder verschillende personen
+verschillende lotswisselingen te verduren had, en misschien nooit zich
+opgewerkt zou hebben tot de Akademische spreekgestoelten, als niet een
+grooter geluk dan verstand dien advocaat &mdash; of moest ik liever
+verdediger door dik en dun zeggen? &mdash; dien zij eindelijk heeft
+gekregen, <span class = "smallcaps">Eremita</span><a class = "tag" name
+= "tag6" href = "#note6">6</a> had ten dienste gestaan.
+<span class = "pagenum">187</span>
+Deze namelijk aangegrepen door een blinde liefde voor die verdrukte
+wetenschap, aarzelde niet dat, wat had moeten gedaan worden door het
+gezag der rede en duidelijke bewijzen van feiten, te beproeven door een
+systeem van bullen vol met de meest beuzelachtige woorden, weldra
+echter, wat bij zijn niets ontziend karakter begrijpelijk was, zelfs te
+vuur en te zwaard, waarbij hij in elk geval een dergelijk succes had,
+dat de Scheikunde, door dat vermetel pogen in de Akademies gedrongen,
+daar zich een zetel veroverde, die zelfs juist op de asch der
+tegenstanders werd opgericht. Hoewel verder dezen met geweld verworven
+en daarom op zwakken grondslag rustenden zetel, nadat kort daarop de
+dwingelandij van zijn oprichter was onderdrukt, het van vrijheidsliefde
+blakende volk der geletterden, dat geen dwang kan dulden, wederom heeft
+omvergeworpen, was toch de Scheikunde daardoor dit ten goede gekomen,
+dat zij, zoolang haar verblijf daar duurde, meer in de nabijheid van
+beschaafde lieden geplaatst, de aandacht van enkelen van dezen door
+eenige zeer heldere stralen, die zich door de haar omhullende duisternis
+van nietigheden heenboorden, kon vestigen op het uiterst vruchtbare
+licht, dat in haar binnenste verscholen was. En weldra, door die
+waarneming er toe aangespoord, hebben zij zich inderdaad tot een verder
+onderzoek aangegord en na langzamerhand het masker van bedriegerijen te
+hebben weggenomen en de nevels van onkunde, waarmee zij werd omsluierd,
+te hebben doorbroken, hebben zij, eindelijk haar in haar naaktheid
+begroetend, haar aan het daglicht gebracht ten schouwspel voor de
+beschaafde wereld. Toen dan heeft de Scheikunde, thans schitterend met
+haar eigen stralen, toen eerst heeft zij, die vermomd zoo zeer had
+mishaagd, hersteld in haar natuurlijke gedaante, de geleerden zoo voor
+zich weten in te nemen, dat zij haar waardig keurden om onder hun
+scholen opgenomen met allen ijver te worden beoefend.</p>
+
+<p>En waarlijk ook als wij voor de waarheid willen uitkomen, heeft de
+Scheikunde geen andere krans noodig, dan dat zij met een oog vrij van
+vooroordeelen naakt, zooals zij op zich zelf is, wordt beschouwd. Want
+zoo noodig zijn de toepassingen, waarin haar kracht is gelegen, zoo
+alleraangenaamst de genoegens, waarmee zij ons toelacht, dat zij zeer
+gemakkelijk den natuurvorscher er toe brengt haar lief te hebben, en als
+hij eenmaal daartoe gebracht is,
+<span class = "pagenum">189</span>
+hem geboeid houdt zonder de minste verveling. Zeker als wij alleen op de
+voordeelen acht slaan, waarmee de Scheikunde nagenoeg alle soorten van
+handwerk, die dienen voor de gemakken van het menschelijk leven, kwistig
+bedeelt, eilieve hoe groot is dan niet hun aantal en hoe gewichtig zijn
+zij! De dag zou te kort zijn wilde ik ze opsommen. Toch zijn die dingen
+van zeer weinig beteekenis en slechts als bijzaken te beschouwen. De
+voortreffelijke dienst, dien zij den geest bewijst, is edeler, die,
+welken zij het lichaam bewijst, nuttiger. Want voor dit houdt zij de
+gezondheid ongedeerd in stand, en, wanneer die verloren is, geeft zij ze
+weer; aan gene echter wijst zij den kortsten weg in de binnenste
+heiligdommen der natuur, en ontvouwt in vruchtbare werkzaamheid de
+wonderen der waarheid, die in haar diepte schuilt; dien ten gevolge is
+zij zoowel met de wijsbegeerte als met de geneeskunde ten nauwste
+verbonden en niet zonder nadeelen daarvan te scheiden.</p>
+
+<p>Opdat het echter niet den schijn hebbe, dat ik u dit zonder
+voldoenden grond wil opdringen, zal ik thans duidelijke redenen
+aanvoeren ter staving van de waarheid mijner bewering. Want dit is een
+prachtig bewijsmiddel; als ik dit onwederlegbaar aantoon, zal ik het er
+voor houden, dat voldaan is aan hetgeen ik mij in mijn redevoering
+voornam te bewijzen.</p>
+
+<p>Zij, die de eigenschappen van de lichamen door de natuur geschapen,
+hun krachten en uitwerkingen, alles door zijn bepaalde oorzaak
+teweeggebracht, weten of nasporen, worden Physici genoemd en deze
+wetenschap van hen heet Physica, zeker niet het geringste onderdeel der
+Wijsbegeerte in het algemeen genomen. Derhalve richt zij zich op alles,
+wat onder het begrip „lichaam” valt, of daartoe herleid kan worden,
+hetzij het allen lichamen gemeen is, hetzij enkelen in het bijzonder
+eigen. Daar namelijk de niet nader te omschrijven Materie, die in het
+bezit is alleen van de algemeene eigenschappen der lichamen, in de
+natuur niet voorkomt en ook niet kan voorkomen, maar slechts een beeld
+van onzen geest is, gevormd ter verduidelijking van een theorie, de
+lichamen daarentegen, die inderdaad bestaan, alle op zichzelf staande
+dingen zijn, d.w.z. zóó begrensd en bepaald, dat zij, behalve dat dat
+algemeene begrip „Materie” op hen van toepassing is, ook nog bijzondere
+andere eigenschappen bezitten, waardoor het eene van het andere
+onderscheiden wordt en die maken, dat een lichaam juist dat
+<span class = "pagenum">191</span>
+lichaam is en geen ander: daardoor is het helder en klaar, dat niet
+slechts die algemeene gaven der Materie, maar wel in de eerste plaats
+die, welke elk lichaam afzonderlijk eigen zijn, het voorwerp zijn van de
+Physische studie, daar deze immers de lichamen door de natuur geschapen
+beschouwt, naar dat zij werkelijk bestaan of kunnen bestaan.</p>
+
+<p>De eigenschappen der lichamen worden krachten genoemd, voor zoover
+zij geschikt zijn om zekere bepaalde handelingen teweeg te brengen; uit
+deze vloeien verder, als uit de oorzaken, alle lichamelijke werkingen
+voort, die wij waarnemen en die daardoor, ieder den bepaalden aard van
+haar oorzaak volgend, zoo zij uit bijzondere krachten zijn voortgekomen,
+ook zelf noodzakelijkerwijs bijzonder zijn, maar daarentegen algemeen,
+als zij uit algemeene krachten zijn voortgekomen.</p>
+
+<p>Indien zich dus hierbij deze eenvoudige stand van zaken voordeed, dat
+een voldoende reden voor alle mogelijke eigenaardige eigenschappen van
+een lichaam gelegen was in zijn algemeene natuur, dan zou voorwaar de
+physicus, behalve alleen de hulp der wiskunstenaars, niets noodig hebben
+om zijn doel te bereiken. Want dezen hebben de meest ware algemeene
+voorstelling van een lichaam gegeven en tevens de meest nauwkeurige
+methode om daar uit te halen, al wat er in vervat is. Maar hoeveel
+scheelt het inderdaad, dat dit zoo is! Een meer oplettende beschouwing
+ontdekt in de lichamen zeker tallooze dingen, die zoo door en door
+eigenaardig zijn, dat het schijnt, dat zij met het algemeene karakter
+dier lichamen bijna niets gemeen hebben, behalve alleen het voorwerp,
+waaraan beide eigen zijn. Indien nu iemand deze zaken, wanneer zij
+onbekend zijn, uit die algemeene opvatting der wiskunstenaars, hoe
+uiterst nauwkeurig ze ook zij, a priori zou verlangen af te leiden of
+ook de reden van die zaken, wanneer zij bekend zijn, daaruit op te
+maken, voorwaar die zou zich te laat over zijn verlies aan moeite
+beklagen!</p>
+
+<p>Maar toch is de kennis juist van die dingen voor den physicus van het
+allerhoogste belang, daar in de eerste plaats daarin datgene is gelegen,
+waardoor de lichamen zich wederkeerig van elkaar inwendig onderscheiden.
+Opdat die dus ontwikkeld worden, moet men zeker niet dien weg betreden,
+die van een gegeven denkbeeld omtrent de oorzaak uitgaand, leidt tot
+begrip van de uitwerking, maar
+<span class = "pagenum">193</span>
+een geheel anderen. Immers elke juiste opvatting, die de geest zich
+omtrent de lichamen vormt, behoort óf tot de verschijnselen, dien geest
+door middel der zintuigen meegedeeld, óf tot de daaruit, gevormde
+oordeelen. De eigenschappen nu en de krachten van een lichaam blijven
+verborgen, daar zij eerst op zich zelf niet waarneembaar zijn; zij
+brengen echter uitwerkingen te weeg, die zich den zintuigen vertoonen en
+die, in vaste verhouding staand tot haar eigen bepaalde natuur, op die
+wijze tevens de kennis hiervan opleveren, zoozeer, dat, hoe rijker bij
+iedere zaak het materiaal is der waargenomen uitwerkingen, men des te
+meer zekerheid verkrijgt omtrent haar aard. En deze van het een op het
+andere terugvoerende weg blijft geheel alleen over om de
+eigenaardigheden der lichamen op te sporen, daar de natuur dien anderen
+weg, die ze a priori tracht te ontdekken, geheel onbegaanbaar en
+ontoegankelijk heeft gemaakt voor het menschelijk verstand. Derhalve
+spant de volijverige navorscher van die zaken zich eerder in voor
+proeven dan voor redeneeringen, met hulp van zijn zintuigen onderzoekt
+hij de voorwerpen zijner studie, hij merkt op hun eigenaardige
+uitwerkingen, die zij uit zich zelf of nadat zij volgens een
+voorafgaande methode zijn behandeld, vertoonen; hij voegt lichamen
+bijeen, en verwijdert ze weer van elkaar, opdat hij ervare, welke
+bewegingen uit hen alleen en welke uit hen, wanneer zij vereenigd zijn,
+voortvloeien. Dan eerst waagt hij het niet zonder succes uit deze
+gegevens, die hij vol ijver verzameld en met elkaar wederkeerig
+vergeleken heeft, de door hem gezochte eigenaardige natuur der lichamen
+en hun bijzondere gaven a posteriori te bepalen. En waarlijk nooit en
+nimmer hebben de verborgenheden der Natuur zich duidelijker geopenbaard,
+dan toen men dit pad heeft betreden. In de Physica hebben zij het niet
+ver gebracht, die hetzij dit pad niet kenden hetzij er tegen beter weten
+in geen acht op sloegen.</p>
+
+<p>Maar zie! Terwijl ik geheel en al bezig ben met de Physica, merk ik,
+dat ik als het ware door een zeer geringe wending, die de stof van zelf
+heeft genomen, ben terecht gekomen in het hartje der Spagyrische
+wetenschap; de Physica, die mij van de Scheikunde had afgebracht, brengt
+mij er ook weer toe terug, daardoor juist voldoende bewijzend, hoe nauw
+beider verwantschap is, hoe onverbrekelijk haar band.</p>
+
+<p>Is immers dat alles wat wij zooeven besproken hebben, niet
+<span class = "pagenum">195</span>
+bijna het werk van de Scheikunde alleen? Stelt deze zich niet tot taak
+bijna alle afzonderlijke lichamen, die het voorwerp zijn van de
+physische studie, in het bijzonder te onderzoeken? Ja nog sterker, de
+Scheikunde kent haast geen ander doel dan het onderzoek der lichamen
+afzonderlijk. Al wat aan delfstoffen in de binnenste ingewanden der
+aarde wordt uitgesmolten, al wat tot het plantenrijk behoorend de
+vruchtbare aarde uit haar rijke schoot doet ontspruiten, al wat ten
+slotte, tot het dierenrijk behoorend, overal de weldadige moeder Natuur
+koestert en voedt, dit alles nagenoeg, mits het zich óf kan openbaren
+aan de zintuigen óf kan worden opgevangen in eenig vaatwerk, onderwerpt
+de Scheikunde aan haar onderzoek, doorwoelt en doordringt zij. Zij
+dringt er in door, herhaal ik, zóó ver, dat zij minachtend neerziend op
+al wat bij die dingen gewoon is, zich zeer gemakkelijk voordoet of er
+slechts uiterlijk mee in verband staat, als harer onwaardig, dit aan
+andere wetenschappen overlaat maar, voor zich zelf het meer moeilijke,
+het meer verhevene en verborgene opzoekend, navorscht de in het
+binnenste der dingen gelegen vermogens, de laatste grondbeginselen, de
+eerste elementen, vast voornemens voor dezen prijs alleen en geen
+anderen haar moeiten veil te hebben.</p>
+
+<p>Den geheelen dag voorwaar leggen de wakkere beoefenaars van deze
+wetenschap zich daarop toe: zij brengen het eene lichaam bij het andere
+en scheiden ze weer van elkaar; opgeloste lichamen doen zij stollen en
+gestolde lossen zij op; de bewegingen, die daaruit ontstaan, nemen zij
+waar en wijzigen zij, nieuwe roepen zij te voorschijn door zeer
+krachtige instrumenten, waarbij de manier van behandelen op allerlei
+wijzen afwisselt. Zij bedienen zich van het vuur, het meest beweeglijke
+en krachtige element; zeer sterke splitsingsmiddelen staan ten dienste,
+afgemeten naar den aard der oplossing (die men wil bewerkstelligen). Wat
+is dan voor die dingen moeilijk? Wat onbereikbaar? Laten de deeltjes van
+een lichaam maar met een stalen band onder elkaar verbonden zijn, laten
+zijn ingewanden zelfs achter een driedubbelen metalen muur verschanst
+zijn, laten zijn krachten in de onderste diepte verborgen zitten;
+waarlijk onder het beuken van dergelijke stormrammen zullen zij uit
+elkaar springen, opengebroken worden, aan het daglicht treden.</p>
+
+<p>Al wat de lichamen hetzij doen, hetzij ondergaan, dit alles is
+<span class = "pagenum">197</span>
+alleen aan de beweging toe te schrijven; door deze treedt én al hun
+kracht naar buiten én worden alle mogelijke afwisselingen te weeg
+gebracht. Indien derhalve de wijsgeer zich moeite geeft om deze te
+onderzoeken, welken korteren weg zal hij dan wel kunnen inslaan of van
+welk machtiger hulpmiddel zich bedienen om zijn doel te bereiken, dan
+wanneer hij proeven neemt door middel van het vuur? Want voorwaar de
+aard daarvan is zoo beweeglijk, dat de wijzen<a class = "tag" name =
+"tag7" href = "#note7">7</a> geloofd hebben, dat het niets anders was
+dan beweging. Maar het vuur is ook zeer geschikt om de beweging, waarin
+zijn eigen kracht is gelegen, aan andere lichamen mee te deelen en zijn
+geweld kan op verscheidene tusschenliggende graden kunstmatig versterkt
+of verminderd worden, al naar men het verkiest. Daardoor ontstaat
+voorzeker voor den physioloog de hoogst gewenschte gelegenheid om met de
+hulp daarvan de meest verborgen eigenschappen der lichamen tot in de
+kleinste bijzonderheden na te gaan. Want wanneer het bij deze wordt
+aangewend, brengt het hen tegelijkertijd in beroering, wekt ze op tot de
+beweging, die hun in het bijzonder eigen is, schudt ze tot in ’t merg
+door elkaar, roept hun krachten te voorschijn, verhoogt en verandert ze,
+scheidt de samenstellende deelen van elkaar en vereenigt de van elkaar
+gescheiden een voor een, brengt wederom de vermogens van die
+verschillende deelen in het bijzonder in werking en aan het licht en
+maakt zelfs, dat dingen kunnen worden waargenomen louter door de
+zintuigen, die zij geholpen door een andere kunst, welke dan ook, nooit
+hadden kunnen bereiken. Wat is echter voor den natuurvorscher aangenamer
+dan dit? Wat nuttiger? Wat noodiger?</p>
+
+<p>Ik zie er van af om ter bevestiging hiervan de getuigenissen der feiten
+aan te voeren, opdat niet mijn redevoering in het onmetelijke groeie.
+Niemand zijn die onbekend, tenzij dat hij zoo akelig verzot is op de
+oudheid, dat hij vreemd is aan alles, wat in geschriften uit later tijd
+dateert. In plaats van dit alles mogen hier genoemd worden die beide
+zeer stralende lichten aan Groot-Britannia, <span class =
+"smallcaps">Boyle</span> en <span class = "smallcaps">Newton</span>. Hen
+erkennen zeker onze eeuwen als de meest scherpzinnige ingewijden in de
+geheimen der Natuur. En zagen soms de voorbijgegane nog scherpzinniger
+dan zij? deze
+<span class = "pagenum">199</span>
+echter nemen bij het ontdekken van den aard der lichamen, bij het
+opsporen van de hun eigen krachten haast tot niets anders hun toevlucht
+dan tot de Scheikunde. Nagenoeg elke duurzame en schoone vondst
+betrekking hebbende op den aard van het vuur, van hitte, licht en koude,
+al wat bekend is geworden over het ware karakter van kleuren, smaken,
+geuren; omtrent de oorzaken der aardbevingen, en van het vuur, dat zich
+op verschillende plaatsen onder de aarde bevindt; omtrent het magnetisme
+van lichamen en hun aantrekkingskracht, dit alles is men aan
+scheikundige proeven verschuldigd.</p>
+
+<p>De Scheikunde is dus bij uitstek geschikt om de Physica uit te
+breiden: zij is met de proefondervindelijke Wijsbegeerte zóó nauw
+saamgekoppeld, dat hij, die zijn geest niet gevormd heeft met haar
+voorschriften, ongeschikt is de geheimen der Natuur te zien. Aan beide
+betwist <i>hij</i> het recht aan de Akademie te worden onderwezen, die
+het aan één betwist.</p>
+
+<p>Maar ik verbeeld mij sommigen van u mij te hooren tegenwerpen. „Zacht
+wat! Zegt ge dat die wetenschap zooveel lofwaardige werken verricht en
+zooveel succes heeft in het ontdekken van de vermogens der lichamen?
+Verzekert gij, dat die den geest toerust met de kennis van verborgen
+waarheden? Een wetenschap, die tot walgens toe opgepropt met
+oudewijvenpraatjes, fabeltjes en droomerijen, gevormd in verwarde
+hersenen, haar beoefenaars daarmee geheel en al vervult; en die over
+niets anders den mond vol heeft dan over geheime, nooit geziene dingen,
+die dikwijls onmogelijk zijn, en, indien zij soms al ware dingen laat
+zien, dan toch slechts in een dichten sluier gehuld; zoo zelfs, dat zeer
+terecht een dichter gezongen heeft, dat elk vluchtig koeltje eerder te
+vertrouwen is dan, wat de Scheikunde verzekert”.</p>
+
+<p>Dit wil ik, wat mij betreft, niet bestrijden noch ontkennen: vol van
+dergelijke zaken zijn de boeken, vol de uitlatingen der Alchemisten, van
+wie een groot deel gelijk aan dien slaaf<a class = "tag" name = "tag8"
+href = "#note8">8</a> bij <span class = "smallcaps">Terentius</span>,
+wat zij waars hooren, uitstekend weten te verzwijgen en verborgen te
+houden; maar als iets onwaar of leugenachtig is, maken zij het
+onmiddelijk openbaar. Maar waarlijk is er wel iemand, die over deze zaak
+de vierschaar spant, zóó onverstandig of zóó verdorven, dat hij de
+wetenschap de dwalingen aanrekent, die de krankzinnige
+<span class = "pagenum">201</span>
+bedriegersbende dier pseudoscheikundigen heeft verbreid? Omdat het dezen
+schandelijk toeschijnt alleen gedwaald te hebben, lokken zij daarom ook
+anderen tot zich door schoonschijnende sier van woorden en wikkelen hen
+in dezelfde dwalingen en, daar zij het eerst door hun eigen onwetendheid
+te gronde zijn gegaan, trekken zij hun volgelingen met zich in een
+gemeenschappelijk verderf, waarbij zij tenminste dit bereiken, dat onder
+den opgestapelden hoop, de een boven op den ander, de oorzaak en
+bewerker van den eersten val bedekt wordt. Zij bezitten voorwaar niets
+van de Scheikunde behalve den naam, dien zij zelfs ook niet waardig
+zijn, daar zij slechts luisterend naar de begeerten van hun zinnen of
+naar monsters van hypothesen in een waanzinnig brein geboren, de ware
+regels der wetenschap noch weten noch zich er naar richten.</p>
+
+<p>De Scheikunde is er inderdaad zoo ver mogelijk van af geloof te
+schenken aan ijdele bespiegelingen. De betrouwbaarheid der ooren zelfs
+is voor haar gering; zij legt zich alleen neer bij het getuigenis der
+oogen. Vandaar dat al degenen, die haar op de onvervalschte manier
+beoefenen, eerst op de afzonderlijke lichamen volgens het voorschrift
+der wetenschap verschillende proeven nemen met de hoogste nauwkeurigheid
+en de meest zorgvuldige waarneming van alle verschijnselen, hierbij de
+natuur als leidsvrouw volgend; vervolgens teekenen zij telkens de
+waarneembare uitkomsten eerlijk op en eerst nadat zij daarin een
+volkomen helder inzicht hebben gekregen en ze met elkaar vergeleken
+hebben, maken zij daaruit met wiskundige strengheid die
+gevolgtrekkingen, die er in duidelijke en onafgebroken volgorde uit
+kunnen worden afgeleid. En dit eerst is het, niets anders, wat de ware
+beoefenaars der Scheikunde als waarheden en leerstellingen erkennen. In
+waarheid wat is zekerheid, indien dat het niet&nbsp;is?</p>
+
+<p>Daar dit zoo is, meen ik, dat er niemand meer van ulieden zal gevonden
+worden, die hardnekkig blijft ontkennen, dat door een verstandige
+beoefening der Scheikunde het begrip van den menschelijken geest
+verbazend wordt vermeerderd. Er blijft nog over, dat wij in ’t kort de
+voordeelen uiteenzetten, die zij het lichaam aanbiedt, daar zij, ten
+nauwste verbonden aan de Geneeskunde, die daarvoor zorgdraagt, deze een
+buitengewoon nuttige en tevens zeer noodige hulp betoont, die aan niets
+anders kan ontleend worden dan aan datgene, waarover de Scheikunde
+beschikt.</p>
+
+<p><span class = "pagenum">203</span>
+Dat de Geneeskunde zeer hecht met de Physica verbonden is, leert de
+beschouwing van beide. Derhalve wordt zij met denzelfden band, waardoor
+zij met gene vereenigd is, ook aan de Scheikunde gekoppeld en de
+uiteenzetting daarvan zou geen woorden meer vereischen, als niet nog een
+nauwer verwantschap van beide zich voordeed.</p>
+
+<p>De Geneeskunde heeft als haar eerste voorwerp van studie het
+menschelijk lichaam, dat leeft en derhalve ondeelbaar, verder geheel op
+zich zelf staande is, waaraan zij door er bepaalde krachten van andere
+op zich zelf staande lichamen onder vaste voorwaarden op aan te wenden
+die veranderingen oplegt, die voor haar doel vereischt worden. Zij houdt
+zich dus geheel bezig met op zich zelf staande dingen en zoo eenige
+andere wetenschap, dan heeft zij er belang bij, dat de bijzondere
+vermogens der lichamen, en hun werkingen wederkeerig op elkaar zoo
+duidelijk mogelijk gekend worden. Daar nu aan het nasporen hiervan de
+Scheikunde vooral boven alle overige wetenschappen bij uitstek en met
+veel succes al haar moeite besteedt, wie ziet dan niet in, dat zonder
+haar de Geneeskunde kreupel en gebrekkig zou zijn? Hieraan is het te
+danken, dat de Scheikunde weldra en na zich aan het gemeen onttrokken te
+hebben onder de geletterden in aanzien begon te komen, thans stralend in
+haar eigen oorspronkelijken glans, en zoozeer alle zonen der Geneeskunde
+er toe heeft gebracht haar lief te hebben en te beoefenen, dat zij in de
+allereerste plaats van hen het werk, van hen de lust is geworden. Ja nog
+meer; vervolgens ook in de Heilkunst zelf gebracht heeft zij voor zich
+een gemeenschappelijk doel met deze aangenomen en is toen met den
+nieuwen naam Iatrochemie naar verreweg haar grootste deel gesierd
+geworden. Daarin dan schepte zij zulk een behagen, dat zij terstond
+onvermoeid met alle krachtsinspanning zich geheel er aan gegeven heeft
+om de landpalen van hare bondgenoote uit te zetten. En voorwaar slechts
+iemand, die geen kennis van zaken heeft, zal die dingen weinig noemen of
+van geringe waarde, die daaruit de Geneeskunde ten goede zijn gekomen.
+Immers welk gedeelte van haar men ook moge nagaan, hetzij dat, wat door
+bespiegeling wordt volbracht, hetzij dat, wat zich bezig houdt juist met
+de uitoefening van het werk zelf, beide getuigen luide van de ontelbare
+diensten der Scheikunde; beide leeren door oneindig veel voorbeelden,
+<span class = "pagenum">205</span>
+dat de samenwerking met deze in de hoogste mate noodig is tot haar eigen
+volmaking.</p>
+
+<p>Laten wij eerst de medische physiologie, als gij het goed vindt,
+beschouwen. Eilieve, waardoor wel is men tot de overtuiging gekomen, dat
+het laatste element en de basis der vaste deelen van het menschelijk
+lichaam de maagdelijke Aarde is, die slechts uit een enkel bestanddeel
+bestaand en zich zelf steeds gelijk blijvend, saamgehouden wordt door
+een olieachtige lijm in haar midden, die eveneens zeer vast is? Zoo ver
+komt zeker niet de scherpzinnigheid der anatomen. Alleen de Scheikunde
+leert dit met volkomen zekerheid. Waardoor wel worden de bijzondere aard
+van de vochten in het lichaam en eigenaardige krachten daarvan bekend?
+Want met uitzondering van den meer algemeenen vorm van vloeistoffen zal
+men tevergeefs zoeken naar iets anders aan hen gelijk buiten de grenzen
+van het dierenrijk: ja zelfs zijn zij ook zelf onder elkaar zoo
+verschillend als maar mogelijk is. Hier schiet de Hygrostatica te kort;
+alleen de Scheikunde biedt hulp; zij is het, aan wie wij nagenoeg alles,
+wat wij van die zaken weten, verschuldigd zijn. Den aard van het bloed,
+die het midden houdt en noch zuurachtig noch alcalisch is, het
+gemakkelijk stollen van het serum daarvan bij een hitte grooter dan de
+natuurlijke, het zeepachtig karakter van de gal, de juiste samenstelling
+en eigenschappen van het speeksel, van het pancreassap en der lymphe en
+tallooze andere dingen zouden wij niet weten, indien de Scheikunde er
+niet geweest ware. Waartoe zal ik nu gewag maken der functies, die met
+haar bijstand schitterend zijn blootgelegd? Het inwendig oplossen der
+spijzen in de eerste wegen, het daaruit voortkomen van het chylus- en
+melksap, de noodzakelijkheid van spijs en drank en de begeerte daarnaar,
+het ontstaan der zouten en zwavelachtige deelen uit het opnemen van
+vrijwel smakelooze stoffen, de merkwaardige verandering der vochten door
+de krachten van den kringloop (om nog andere dingen voorbij te gaan)
+hebben <i>zij</i> weinig passend verklaard, voor wie het meer heldere
+licht der scheikunde nog niet had geschenen.</p>
+
+<p>Indien wij dan nu een stap verder gaan tot het onderdeel der
+Geneeskunde, de Pathologie, dan doen zich tallooze en bovendien nog zeer
+ingewikkelde kwesties voor met betrekking tot de redenen der ziekten,
+den aard en de verschijnselen daarvan, die de Scheikunde
+<span class = "pagenum">207</span>
+alleen vermag op te lossen. Wie zou ooit doorzien hebben het
+wonderbaarlijke ontstaan en het verschillend karakter der ziekelijke
+zouten bij scheurbuik, jicht en lues Venerea, en hoe het een uit het
+andere voorkomt? Wie de bron van het zuur of van de olieachtige bedorven
+stof, die zich in de eerste wegen bevindt en zoo lastig is voor de
+miltlijders? Wie de herkomst van steenen in de galblaas, de nieren en de
+urineblaas? Wie de oorzaak van het bederf van beenderen en van den
+stank, die er mee gepaard gaat? Wie het vieze overgaan van stilstaande
+vochten in een hoornachtige stijfheid of in zeer sterke ontbinding of
+inbijtende scherpte? Wie ten slotte zou den verschillenden invloed van
+hitte en koude, van het vermeerderen of verminderen der circulatie op
+het veranderen van vochten zoo schoon in het licht hebben kunnen
+stellen, als niet de Scheikunde met haar fakkel was vooraangegaan?</p>
+
+<p>Uit de beide vorige onderdeelen der Geneeskunde wordt voor het grootste
+deel de leer der kenteekenen afgeleid. Derhalve komen ook haar de
+voordeden ten goede, die de Scheikunde aan gene bezorgt. Overvloed van
+voorbeelden zijn bij de hand: verschaft het bloed uit de ader gelaten
+niet een duidelijke aanwijzing omtrent den inwendigen toestand? Maar in
+den waren aard daarvan kan niemand een juist inzicht krijgen tenzij door
+een scheikundig onderzoek. Hem blijft de ware natuur der voedstermelk
+verborgen, voor wien de Scheikunde iets verborgens is. Maar hoeveel is
+het waard, daarover een zuiver oordeel te kunnen vellen! daar dát zoo
+dikwijls voor de ongelukkige kinderen een vergif gelijk, de oorzaak is
+van oneindig veel folteringen en den dood, wat aan hun zorgvuldig
+gekoesterd leven juist de zoete gezondheid en wasdom had moeten geven.
+Als ik als geneeskundige nu alleen voor geneeskundigen sprak, zou hier
+zeer veel te zeggen overblijven betreffende sputum, zweet, verschillende
+soorten van urine en ontlasting, die het echter beter is in stilzwijgen
+te hullen, opdat niet hen, die minder gewoon zijn die dingen te hooren,
+een walging bevange.</p>
+
+<p>Ten slotte vertoonen zich de laatste twee onderdeelen der
+Geneeskunde, de Hygiëne en de Therapie. Evenals deze, boven de andere in
+adel uitblinkend, al dichter naderen tot het door de Geneeskunde zich
+gestelde doel, zoo betoonde zich de Scheikunde jegens haar milddadiger
+dan jegens de overige en overlaadde haar met nagenoeg al het nuttige, al
+het goede, dat zij heeft, met
+<span class = "pagenum">209</span>
+zulk een oprechte toeneiging, dat zij zelfs op die manier zich zelf niet
+scheen te voldoen en dingen beproefde, die haar krachten te boven
+gingen, waarbij zij met ijdele beloften de grenzen zelf der Natuur, om
+niet te zeggen der wetenschap overschreed. Deze dwaling is ontstaan uit
+de onwetendheid der kunstenaars, die ziende de wonderbare kracht van
+verscheidene van hun <ins class = "correction" title =
+"text: ‘uitvingen’">uitvindingen</ins>
+daardoor zóó in vuur geraakten, dat zij
+meenden, dat in hun begrensde kunst onbegrensde dingen besloten waren.
+Laten die dus zelf de misgrepen boeten, die zij begingen, en laat daarom
+niet aan de Scheikunde de haar verschuldigde lof ontzegd worden, dien
+zij door zich moeite te geven voor de bescherming der gezondheid en het
+verdrijven van ziekten verdiend heeft. Want wat is het geval? Leert men
+niet door haar kunst den aard, de goede en slechte eigenschappen van
+eet- en drinkwaren, van verschillende soorten water, wijn en bier
+uitstekend kennen? Openbaart zij niet de elementen, samenstelling en
+eigenschappen van warme, zuurhoudende en andere bronnen, beroemd om haar
+geneeskracht, zóó duidelijk, dat zij ze zelfs namaakt en het ontbreken
+van natuurlijke wateren vergoedt door kunstmatig vervaardigde, die bijna
+geen geringere uitwerking hebben? De grondstoffen, krachten, de wijze
+van werken der geneesmiddelen en, wat toch wel in elk dat is, waarin de
+grootste macht schuilt, ontgaan den scherpzinnigste zonder scheikundige
+analyse. Waartoe zou ik nu melding maken van die veelvuldige kwalen der
+stervelingen, wier behoorlijke geneesmethode alleen de Scheikunde aan de
+hand doet? Waartoe zou ik de ontelbare geneesmiddelen van een
+uitgezochte voortreffelijkheid opsommen, welke uitgevonden te hebben zij
+zich beroemt? Ik zwijg nog van haar uiterst weldadige werkzaamheid,
+waarmee zij de vreeselijke, doodelijke kracht van sommige lichamen heeft
+weten onschadelijk te maken met zulk een lofwaardige uitkomst, dat zij
+van vergiften geneesmiddelen zijn geworden, waarvan de volkomen
+veiligheid de uitwerking evenaart. Ik ga voorbij haar bijzondere
+geschiktheid om de krachten der geneesmiddelen te verscherpen om ze te
+voorschijn te brengen, om ze te herleiden tot een beperkten omvang en om
+ze telkens weer onder een aangenamen vorm te doen verschijnen. Want als
+ik op mij nam alles thans een voor een naar verdienste na te gaan, zou
+de dag voor mijn woorden te kort zijn. Ziet, wat de doorluchte <span
+class = "smallcaps">Boyle</span>, wat <span class = "smallcaps">Bellini,
+Bohn, Stahl, Hoffmann</span> en anderen door
+<span class = "pagenum">211</span>
+hun scheikundige werken in de Geneeskunde hebben tot stand gebracht.
+Maar waartoe is het noodig een beroep te doen op buitenlanders?
+Onsterfelijke geschriften bevinden zich in uw aller handen,
+onvergankelijk hebt gij in uw geheugen geprent de voortreffelijke daden
+van den waarlijk grooten man, dien wij gelukkig hier tegenwoordig in
+leven &mdash; o moge hij dat lang blijven! &mdash; en in welstand zien.
+Slaat deze geschriften telkens en telkens weer op en gij zult daarin
+getuigenissen van het gezegde vinden, die boven elke bedenking verheven
+zijn.</p>
+
+<p>Hierdoor is dus met voldoende zekerheid bewezen, hoe groot de
+diensten, hoe talrijk de algemeen gewaardeerde uitvindingen, hoe
+ontelbaar de weldaden zijn, waarmee de Scheikunde alle mogelijke
+onderdeelen der Geneeskunde op de meest kwistige wijze overlaadt. Het is
+duidelijk geworden, welk een omvangrijke, welk een noodzakelijke
+voorraad proefondervindelijke bewijzen de Wijsbegeerte aan haar
+ontleent. En wel niemand zal verder meer ontkennen, dat <i>zij</i>
+allerminst uit het getal der Akademische wetenschappen moet worden
+afgezonderd, die met twee er van door zulk een nauwen band te zamen
+hangt.</p>
+
+<p>Opdat er echter in het geheel geen plaats voor twijfel overblijve,
+moet nog een ander bewijs er aan worden toegevoegd, dat hen zal
+overtuigen, die misschien zullen aanvoeren, dat er verscheidene andere
+hulpwetenschappen bestaan, wier aanzien, ofschoon de meer edele
+wetenschappen haar bijstand behoeven, toch niet zoo groot is, dat zij in
+de lijst van deze worden opgenomen.</p>
+
+<p>Indien iemand voorwaar dit op de scheikunde toepast, laat hij dan
+weten, dat haar dienstbaarheid niet die van een slavin is, maar een
+zoodanige, dat zij denzelfden dienst, welken zij den akademischen
+wetenschappen bewijst, op haar beurt van deze eischt en wederkeerig van
+haar borgt. Want evenals iemand, om het tot een volmaakt physicus te
+brengen, een goed scheikundige moet zijn, zoo behoort hij, die de
+volledige kennis der Scheikunde najaagt, niet minder een goed physicus
+zijn. Hij moet in verstand boven den grooten hoop uitsteken, met fijne
+smaak tot het werk nader treden, een geest hebben doorkneed in de
+schoone kunsten en wetenschappen, die in de Scheikunde iets lofwaardigs
+verlangt tot stand te brengen en een waar beoefenaar van haar te
+heeten.</p>
+
+<p>Want hoe kan het anders? Maakt een beginner, die begeerig
+<span class = "pagenum">213</span>
+is een zekere wetenschap te leeren, niet een allerongerijmdsten sprong,
+indien hij zonder nog de algemeene regels ervan te kennen, terstond
+voortschrijdt tot de bijzonderheden? Wijst niet de orde in de natuur
+zelf den weg van het meer eenvoudige naar het meer samengestelde, van
+hetgeen onmiddellijk voor de hand ligt naar hetgeen diep is verscholen?
+Aan wien dan toch zijn de voorschriften van een goede methode zóó weinig
+bekend, dat hij beproeft zich te verdiepen in een onderzoek van
+afzonderlijke lichamen en hun verborgen krachten, bijzondere
+eigenschappen en eigenaardige uitwerkingen na te sporen, voordat hij
+zich een algemeen denkbeeld heeft verschaft van zijn onderwerp? Eerst
+leere hij, wat een lichaam is, wat wel zijn algemeene natuur is, hoeveel
+het verschilt van den geest. Hij moet laten voorafgaan een onderzoek
+naar de algemeene krachten en eigenschappen en eerst de oppervlakte
+beschouwen, voordat hij in de ingewanden doordringt. Hij moet de kunst
+verstaan, met die nauwkeurigheid, waarmee dat behoort, proeven te nemen.
+Ten slotte zij hij ook niet onbekend met de wetten, die leeren uit
+gegevens volgens een juiste redeneering de goede gevolgtrekkingen te
+maken en leerstellingen af te leiden, en eerst van deze toerusting
+voorzien gorde hij zich aan tot den scheikundigen arbeid, waarvan hij
+vruchten zal plukken, die hem nimmer zullen berouwen.</p>
+
+<p>Zij echter, die zich in deze zaak anders gedragen, waarlijk zij doen
+vergeefsche moeite. Want als blindemannen<a class = "tag" name = "tag9"
+href = "#note9">9</a> voortgaande, stooten zij overal tegen aan en, daar
+zij van het zuivere licht van het begrijpen verstoken zijn, bazelen zij
+des te erger hoe dieper zij in de binnenste heiligdommen der Scheikunde
+doordringen en eindelijk, een wolk in plaats van Juno<a class = "tag"
+name = "tag10" href = "#note10">10</a> omhelsd hebbend, zien zij tot hun
+smart te laat, dat het eind van al hun moeiten bekroond wordt met
+dwalingen, onwetendheid, en armoede. Zij zijn het, die gemaakt hebben,
+dat de Scheikunde eens, zoolang zij door hun ongewasschen handen werd
+behandeld, ontsierd door de vuilste vlekken van dwalingen en fabeltjes,
+zóó in het slijk geraakte, dat zij den geleerden gehaat en verdacht was.
+Zij zijn het, van wie vervolgens de beschaafde wereld tegelijk met de
+edelste wetenschap
+<span class = "pagenum">215</span>
+dien afschuwelijken vloek van geheel valsche meeningen ontving, die zich
+vandaar over ongeveer elk soort van wetenschap uitbreidde met een bijna
+niet te keeren besmetting. Hier werd dat bekende gezegde bewaarheid: Van
+de beste dingen is het misbruik het ergst.</p>
+
+<p>Dat is echter niet de schuld van de wetenschap maar van haar
+beoefenaars. Immers zoodra het geviel, dat deze zoo waren, als de
+verhevenheid der wetenschap voor zich eischt, mannen, wiskundig
+onderlegd, die zonder zich te storen aan het gezag van meesters, de
+natuur als leidsvrouw volgend, liever de zaken zelf, zooals zij in haar
+wezen zijn, wilden beschouwen en daarover oordeelen dan verkeerdelijk
+gelooven, heeft niet alleen de Scheikunde, na ras al dat vuil te hebben
+afgewischt en een ander voorkomen te hebben gekregen, zoowel de
+dwalingen, waarvan zij zelf krioelde, als die, welke uit haar in andere
+wetenschappen waren geslopen, uit den weg geruimd, maar ook de plaats
+daarvan weer aangevuld met de prachtigste uitvindingen en de meest
+onbetwistbare waarheden.</p>
+
+<p>Edoch, ik houd op langer te vertoeven bij de uiteenzetting van de
+vereischten voor den waren scheikundige, opdat ik niet, maar al te goed
+inziend, dat de meeste daarvan mij zelf juist ontbreken, ook nog dat
+weinigje moed geheel en al verlies, dat mij nog blijft en waardoor ik
+nog op eenig succes in dit mijn ambt had gehoopt, en lafhartig vlucht
+uit het strijdperk zonder zelfs mijn krachten te beproeven.</p>
+
+<p>Uit hetgeen gezegd is, wordt het echter meer dan voldoende duidelijk,
+dat de Scheikunde, de bevatting van het gemeen te boven gaand,
+beoefenaars vereischt vooraf voorzien van een uitrusting bestaande uit
+Akademische wetenschappen, en niet langer meer verontrusten haar die
+dingen, die men haar nog zooeven scheen te kunnen verwijten.</p>
+
+<p>En daarom, als ik mij niet door een ijdele hoop op de uitkomst heb
+laten misleiden, heb ik grond te vermoeden, dat ik geloof heb gevonden
+voor hetgeen ik mij voornam te bewijzen. Want met zekerheid is
+voorgesteld geworden, dat de scheikundige wetenschap uitblinkend door de
+schitterende diensten, die zij zoowel aan de verzorging van de ziel als
+aan die van het lichaam bewijst, van het grootste nut en de hoogste
+noodzakelijkheid voor Wijsbegeerte en Geneeskunde, daarmee door een
+onverbreekbaren band samenhangt, sterk in tweeërlei opzicht namelijk,
+dat deze zich van haar
+<span class = "pagenum">217</span>
+hulp bedienen, en omgekeerd. Wat belet mij ten slotte te besluiten,
+<i>dat de Scheikunde, een edele wetenschap, met recht een plaats
+verdient onder de Akademische wetenschappen?</i></p>
+
+<p>Aan u derhalve, zeer doorluchte curatoren der Bataafsche Akademie te
+zamen met uw zeer edele collega’s, de zeer aanzienlijke burgemeesters
+van deze stad, aan u, zeg ik, is de zeer wijze maatregel te danken, dat
+gij aan deze zeer beroemde Akademie, die gij met zooveel waardigheid en
+met een gansch ongewone waakzaamheid bestuurt, ook voor deze wetenschap
+een leerstoel, door een ruime toelage gesteund, hebt ingesteld en eene
+werkplaats zeer geschikt om haar te beoefenen, en, dat gij niet gewild
+hebt, dat deze leeg stond, nadat na het meest eervolle ontslag te hebben
+verkregen, waarom hij had gevraagd, daar uit was getreden de man, die
+wegens de verbinding van een verbijsterende geleerdheid met een meer dan
+Herkulische werkkracht zeker zulk een hoogte in de wetenschap heeft
+bereikt, dat hij terecht door allen wordt geprezen als de ware
+hernieuwer der Scheikunde.</p>
+
+<p>Wat echter het feit betreft, dat het u behaagd heeft mij, zonder dat
+ik er naar dong of het verdiende, toe te voegen aan dien
+onvergelijkelijken man, een pigmee aan een Atlas, voorwaar zoo dikwijls
+ik dat aandachtig overweeg, sta ik in stomme verbazing over het
+kolossale gewicht, dat uw goedertierenheid meer in de schaal heeft
+moeten leggen dan mijn verdiensten, en ik erken het nederig en
+eerbiedig. Want dat gij u allergenadigst hebt verwaardigd een vreemden
+jongeling, die nog door geen enkel bewijs van talent was bekend
+geworden, met zulk een eer te begiftigen, waaraan zal ik dit wel meer
+moeten toeschrijven dan aan uw oneindige welwillendheid en ongehoorde
+gunst?</p>
+
+<p>Voorwaar ik zou vermetel kunnen schijnen, omdat ik zonder rekening te
+houden met mijn eigen kleinheid deze taak heb aanvaard, bij het
+volbrengen waarvan mij zelfs niet de hoop op een middelmatig applaus
+toeschittert na zulk een voorganger. Maar toch <i>hij</i> moet wel
+geheel van eerzucht zijn ontbloot en al te versaagd zijn van geest, die
+aan den eenen kant door de eer, aan den anderen door een zeer mild
+honorarium aangespoord, onbeweeglijk blijft zonder zich te bekommeren om
+den groei van zijn fortuin. Ik zeer zeker, hoe volkomen ik ook mijn
+geringe krachten erkende, was toch niet ongevoelig voor het steken van
+die prikkels.
+<span class = "pagenum">219</span>
+Bovendien strekte mij tot een nieuwen spoorslag uw bijzonder gunstige
+meening, die gij omtrent mij en mijn studiën hebt opgevat. Moed gaf mij
+tenslotte uw gewone inborst eigen aan een edelaardigen geest, waardoor
+gij niets verder van een jongeling verlangt, dan de jeugdige krachten
+reiken. Door deze omstandigheden er toe gebracht heb ik mijn ambt
+aangenomen: op deze vertrouwend aanvaard ik het nu plechtig.</p>
+
+<p>De eeuwigdurende herinnering aan uw mildheid jegens mij zal, in mijn
+geest gegrift, maken, dat ik alles in het werk zal stellen, opdat ik die
+niet algeheel onwaardig schijne. Door vlijt zal ik mijn krachten
+goedmaken, mijn talent door gestadige toewijding, door onvermoeiden
+arbeid mijn jeugd, met mijn geest ten slotte zal ik mijn lichaam
+schragen en alle kracht, die in beide is, zal ik geheel eenig en alleen
+aan het bevorderen der belangen van de Akademie wijden.</p>
+
+<p>Zoo zal het, hoop ik, geschieden, dat het noch u berouwt mij dien
+weldaad te hebben bewezen, noch ik mij schaam haar te hebben aangenomen.
+Moge daarbij God helpen, de onuitputtelijke bron van al het goede. Van
+Hem bid ik ook u, zeer doorluchte leidslieden der Akademie, een
+bestendigen overvloed aan alle mogelijke heil en onbevlekt geluk van
+ganscher harte toe.</p>
+
+<p>Tot u wend ik mij, zeer beroemde hoogleeraren, u spreek ik toe,
+schitterende lichten dezer Akademie! Gij verbaast u toch zonder twijfel,
+dat een jongeling, den meesten van u onbekend, die voorts van sommigen
+ternauwernood zes jaar geleden de leerling was, zulk een trap van
+driestheid heeft bereikt, dat hij dezen zetel bestijgt, die aan uw zeer
+geleerde stemmen is gewijd, aan uw orakelspreuken. Maar wilt niet voor
+driestheid houden, wat slechts een geoorloofde wedijver is, welke den
+studiebelangen ten goede zal komen. Niemand leert kennen, wat hij
+vermag, indien hij niet de proef neemt. Gij zult derhalve deze
+onderneming van mij goedkeuren, die mij de kennis van mijzelf zal
+verschaffen, en die waarlijk niet haar oorsprong heeft in
+hooghartigheid, waar ik terecht zeer ver van verwijderd ben, maar in de
+in mijn hart verborgen vlam van betamelijke roemzucht. Het is mij een
+genot tegenover de voorbeelden van groote mannen geplaatst te worden.
+U&nbsp;derhalve zal ik, zooals gij voor mij uitgaat, van achteren
+aanschouwen, en, terwijl het mij nooit zal gegeven worden u in te halen,
+zal ik u
+<span class = "pagenum">221</span>
+tenminste met een tusschenruimte volgen. Daardoor juist zal ik zonder uw
+weg te versperren toch zekere voetsporen vinden, die mijn schreden
+zullen leiden en zullen beletten af te dwalen. Intusschen zal die
+weldaad zulk een invloed op mij behouden, dat ik u alle mogelijke eer
+bewijzend en hoogachting betoonend, waarop de verdiensten, die gij hebt,
+u recht geven, met eerbied tegen u zal blijven opzien.</p>
+
+<p>Aan u vooral, die de heiligdommen der Wijsbegeerte en der Geneeskunde
+onder zulk een algemeene toejuiching ontsluit, zeer beroemde mannen, dat
+ik aan u, zoowel aan allen als aan ieder afzonderlijk, daar gij mij
+zoowel door uw openbaar als door uw particulier onderricht hebt gevormd,
+met bijzonderen eerbied mij geheel voor altijd wijd, zooals de
+dankbaarheid den leermeesters verschuldigd dat vereischt, daarvoor zal
+de voortdurende herinnering aan het ontvangene zorgen.</p>
+
+<p>Zoo komt het ook, dat ik u, zeer vernuftige en scherpzinnige
+’s&nbsp;<span class = "smallcaps">Gravesande</span>, hier nu openlijk
+den u toekomenden dank breng, omdat gij het niet beneden u hebt geacht
+mij ook particulier in de vaste regels uwer wiskundige Wijsbegeerte in
+te wijden.</p>
+
+<p>Ook gij, handigste der anatomen, zeer scherpzinnige <span class =
+"smallcaps">Albinus</span>, die mij met gelijke moeite de absoluut
+noodzakelijke kennis van den bouw van het menschelijk lichaam met de
+grootste bekwaamheid door ooren en oogen hebt bijgebracht, steeds zult
+gij bevinden, dat mijn hart u in de hoogste mate
+erkentelijk&nbsp;is.</p>
+
+<p>U&nbsp;echter, zeer beroemde <span class =
+"smallcaps">Boerhaave</span>, als ik u hier niet in de eerste plaats
+afzonderlijk toespreek, zal men mij terecht voor den ondankbaarsten der
+stervelingen houden. Indien ik namelijk eenig talent bezit, eenige
+bedrevenheid in de Geneeskunde, eenige oefening in de Scheikunde, dan
+ben ik dat alles u alleen verschuldigd. Drie andere Akademies had ik als
+nieuweling bezocht, voordat ik door een gelukkige lotsbestiering hier
+aangekomen, aan uw lippen heb gehangen. Ik was voornemens alleen de
+praktijk bij u te leeren en mijn Akademische studiën te besluiten. Maar
+nauwelijks had ik nog met den rand mijner lippen de nectar van uw
+kristalhelder onderricht geproefd, of de buitengewoon lieflijke smaak
+daarvan heeft mij dra zoozeer verleid, dat ik voldoende werk had om
+alwat hetzij in openbare hetzij in besloten voorlezingen als honig uit
+uw mond te voorschijn vloeide, op welk deel der Geneeskunde het ook
+betrekking
+<span class = "pagenum">223</span>
+had, met de grootste graagte in te drinken. Tot mijn smart zag ik
+namelijk dat ik wegens de kortheid van den mij nog overgebleven tijd
+eerder zou gespeend worden, dan ik verzadigd van u heen zou gaan! Hetzij
+gij derhalve een schoonen lentedag besteeddet aan het verklaren der
+lieflijke rijkdommen van den Hortus op een bewonderenswaardig
+aantrekkelijke wijze, om zoo door de aangename studie der Botanie uw
+leerlingen des te meer lust in te boezemen om zich moeilijker arbeid te
+getroosten, hetzij gij in het zweet uws aanschijns tusschen de fornuizen
+tot de meest afgelegen schuilhoeken der Scheikunde den weg weest, die
+door den zekeren leiddraad van uw zoo eenvoudige methode even veilig als
+gemakkelijk was; hetzij gij de grondslagen der theorie der Geneeskunde
+volgens den wiskundigen regel vaststeldet om weldra de onomstootelijke
+dogma’s der praktijk, de meest vruchtbare geneesmethode daarop te
+bouwen, u volgde ik overal en meende, dat vooral dat deel van den dag
+het best door mij was besteed, dat ik aan u had gewijd. Het is derhalve
+geheel uw verdienste, indien ik met dien ijver van mij iets heb tot
+stand gebracht. Gij moogt op alle vruchten daarvan met volle recht
+aanspraak maken en, daar ik dit dankbaar erken, zou dit alleen mij reeds
+op duizenderlei wijze voor eeuwig aan u hebben kunnen verplichten.</p>
+
+<p>Maar gij, o groote man, van wien de bijzondere minzaamheid de
+onmetelijke geleerdheid evenaart, hebt op dien weldaad nog een anderen
+grooteren laten volgen, daar gij ook in dien tijd, dat ik, na mijn
+Akademischen loopbaan volbracht te hebben, hetzij naar het buitenland
+was vertrokken om vreemde landen te bezoeken, hetzij tot het uitoefenen
+der praktijk in andere steden hier in de Nederlanden vertoefde, het niet
+beneden uw waardigheid hebt geacht, zoo dikwijls als ik zoo vermetel was
+hetzij per brief hetzij persoonlijk in een onderhoud uw hulp in te
+roepen, steeds met een verbazende goedgunstigheid u ter mijner
+beschikking te stellen en mij de heilzaamste raadgevingen te
+schenken.</p>
+
+<p>Ja zelfs daar bleef uw overgroote welwillendheid jegens mij niet
+staan. Want aan u ben ik ook de belooning van mijn moeite verschuldigd,
+die thans mijn deel wordt. Gij hebt bewerkt, doordat gij zulk een
+welwillend oordeel tegenover de leidslieden over mij hebt geveld, dat ik
+tot dit ambt ben geroepen, die eervolle onderscheiding heb genoten. Daar
+ik dus te veel verplichting jegens u
+<span class = "pagenum">225</span>
+heb, dan dat ooit eenige tijd het mij mogelijk zal maken mij er van te
+kwijten, aanvaard daarom de erkenning daarvan, getuigend van de diepste
+dankbaarheid, en de onvergankelijke herinnering daaraan, die ik hier nu
+openlijk als in een gedenktafel gegrift ophang, in plaats van elk
+dankoffer, en wees ervan overtuigd, dat ik met al mijn krachten mij
+hiertoe zal inspannen, dat ik u toone hoever ik de beschuldiging van
+ondankbaarheid van mij kan werpen. Meer hieraan toe te voegen verbiedt
+mij uw bescheidenheid en mijn schaamtegevoel.</p>
+
+<p>Voordat ik echter u verlaat, noopt mij de mij bekende zwakheid mijner
+krachten en de moeilijkheid van het werk, dat ik op mij neem, dat ik u
+dringend bezweer, dat gij met dezelfde gunst, waarmee gij mij tot dit
+werk hebt geroepen, mij wilt steunen, nu ik op het punt sta het te
+aanvaarden en, zoo dikwijls als ik er u om bid, met uw wijze
+raadgevingen mij ter zijde staan. U&nbsp;en welk een man, volg ik op.
+Als gij met uw groote ervaring omtrent den weg, dien gij zoo vele malen
+hebt afgelegd, mij niet voorgaat, laat ik allen moed zinken. Vat mij,
+jongen man, dus bij de hand, hoewel ik u niet met gelijke schreden zal
+kunnen volgen en wil maken, dat, terwijl het krankzinnig zou zijn te
+trachten die hoogte te bereiken, waartoe u uw geweldige ijver gepaard
+aan een goddelijk talent in de wetenschap heeft gebracht, ik tenminste
+die lof mij verwerf, dat ik uw voetstappen blijf drukken, wel is waar
+kruipend vorderend maar toch niet geheel roemloos.</p>
+
+<p>U, tenslotte, voortreffelijke jongelieden, u, die u met hart en ziel
+aan de Wijsbegeerte en Geneeskunde wijdt, spreek ik toe. Immers de
+Scheikunde stelt zich geheel en al in dienst van uw belangen, met uw
+studiën is zij ten nauwste saamgekoppeld en onafscheidelijk verbonden.
+Indien gij dus soms in liefde voor haar ontstoken, het betreurd hebt,
+dat zij eenigen tijd gezwegen heeft, weest dan nu weder goedsmoeds.
+Wederom is de werkplaats geopend, de fornuizen zullen branden: komt, en
+werkt daarbij met mij samen in het zweet uws aanschijns. Door
+bovenmenschelijken arbeid, door onvermoeide werkzaamheid, onder duizend
+gevaren heeft <span class = "smallcaps">Boerhaave</span>, de opperste
+der scheikundigen, den vroeger zoo moeilijken weg begaanbaar gemaakt en
+diezelfde beproefde methode, waarvan hij zichzelf bediend heeft, geeft
+hij naar zijn beste weten ons in handen. Laten wij dus daaraan
+vasthoudend hem als leidsman volgen om zoo in veiligheid en met succes
+in de heiligdommen der wetenschap binnen
+<span class = "pagenum">227</span>
+te dringen. Aan u bied ik mijzelf als begeleider aan en, indien gij dat
+wilt, als raadgever. Indien ik over eenige krachten, dienstvaardigheid
+of verstand kan beschikken, gebruikt die dan, zooals gij verkiest. Aan u
+wijd ik dit alles toe. Want uw studiën te bevorderen, dat is vooral het
+toppunt mijner wenschen, dat is het eenige doel mijner moeiten.</p>
+
+
+<h4>IK HEB GEZEGD.</h4>
+
+<hr>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note1" href = "#tag1">1.</a>
+God der welsprekendheid. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note2" href = "#tag2">2.</a>
+M. Tullius Cicero. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note3" href = "#tag3">3.</a>
+Als afleiding wordt opgegeven: <span title = "Greek: spân">σπᾶν</span> =
+(uit elkaar) trekken en <span title = "Greek: ageirein">ἀγείρειν</span>
+= vereenigen, verzamelen. De wetenschap, die scheidt en vereenigt, zou
+dus bedoeld worden. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note4" href = "#tag4">4.</a>
+Mogelijk heeft hier de redenaar Horatius, Carmina III, 2, 17 volgg. op
+het oog. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note5" href = "#tag5">5.</a>
+„Inter Pyracmonas.” „Pyracmon” is in de mythologie naam van een Cycloop
+werkzaam in de smidse van Vulcanus, samengesteld uit <span title =
+"Greek: pur">πῦρ</span> = vuur en <span title =
+"Greek: akmôn">ἄκμων</span> = aanbeeld. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note6" href = "#tag6">6.</a>
+Keizer Rudolf II van Duitschland, die ±1600 regeerde, stelde zulk een
+belang in de alchemie, dat hij er zijn regeeringsplichten voor
+verwaarloosde. Hem werd de naam van den tweeden Hermes Trismegistus
+gegeven. Heeft nu Gaubius, die niet sterk is in orthographie, hem soms
+met Eremita bedoeld? (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note7" href = "#tag7">7.</a>
+Hier schijnt de redenaar in de eerste plaats Heraclitus van Ephesus ±500
+v. Chr op het oog te hebben. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note8" href = "#tag8">8.</a>
+<span class = "smallcaps">Terentius</span>’ Eunuchus I. 2. v. 23 en 24.
+(Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note9" href = "#tag9">9.</a>
+„more andabatarum”. Andabatae, gladiatoren die streden in een helm
+zonder kijkgaten. (Vertaler.)</div>
+
+<div class = "footnote"><a name = "note10" href = "#tag10">10.</a>
+Dit wordt van Ixion verteld, die Juno met zijn liefde vervolgde en tot
+zijn straf in de onderwereld op een altijd draaiend rad werd gebonden.
+(Vertaler.)</div>
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Inaugureele Rede, by Hieronymus David  Gaubius
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK INAUGUREELE REDE ***
+
+***** This file should be named 18147-h.htm or 18147-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/1/4/18147/
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, Janet Blenkinship
+and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+
+</html>
diff --git a/18147-h/images/caption.png b/18147-h/images/caption.png
new file mode 100644
index 0000000..0909f29
--- /dev/null
+++ b/18147-h/images/caption.png
diff --git a/18147-h/images/gaubius_grey.jpg b/18147-h/images/gaubius_grey.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7a29e8b
--- /dev/null
+++ b/18147-h/images/gaubius_grey.jpg
diff --git a/18147-h/images/i_bottom.png b/18147-h/images/i_bottom.png
new file mode 100644
index 0000000..161fe06
--- /dev/null
+++ b/18147-h/images/i_bottom.png
diff --git a/18147-h/images/i_middle.png b/18147-h/images/i_middle.png
new file mode 100644
index 0000000..e6489ab
--- /dev/null
+++ b/18147-h/images/i_middle.png
diff --git a/18147-h/images/i_top.png b/18147-h/images/i_top.png
new file mode 100644
index 0000000..fc35ac9
--- /dev/null
+++ b/18147-h/images/i_top.png
author	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-15 04:52:40 -0700
committer	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-15 04:52:40 -0700
commit	b64181e8741d15b35500a5b382f618b74ea3b3cb (patch)
tree	3bd7889421440e9095bcc70db2b602850dc5bdfb /18147-h