diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:52:39 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:52:39 -0700 |
| commit | fbbc493b4dce088d0a5d075ea7b6dc49175f13dd (patch) | |
| tree | 84994735753c607c17f7fd67c6a2aea2334de5da | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 18141-8.txt | 897 | ||||
| -rw-r--r-- | 18141-8.zip | bin | 0 -> 17052 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h.zip | bin | 0 -> 329601 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h/18141-h.htm | 979 | ||||
| -rw-r--r-- | 18141-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 43170 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h/images/cover_b.jpg | bin | 0 -> 196413 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h/images/cover_t.jpg | bin | 0 -> 71932 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h/images/fig1.jpg | bin | 0 -> 23725 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18141-h/images/fig2.jpg | bin | 0 -> 38140 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
12 files changed, 1892 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/18141-8.txt b/18141-8.txt new file mode 100644 index 0000000..1a09889 --- /dev/null +++ b/18141-8.txt @@ -0,0 +1,897 @@ +The Project Gutenberg EBook of ¡CAIÑGAT CAYO!, by Fr. José Rodriguez + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: ¡CAIÑGAT CAYO! + Sa mañga masasamang libro,t, casulatan + +Author: Fr. José Rodriguez + +Release Date: April 10, 2006 [EBook #18141] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ¡CAIÑGAT CAYO! *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza, Jeroen +Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team +at http://www.pgdp.net + + + + + + +[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is +marked as ~g. + +The following collector's foreword is being included in this edition +although it does not form part of the original publication. + +"This pamphlet was distributed almost for free in 1888 to malign Dr. +Rizal and his writings. The author is a spanish priest of the +Augustinian order. + +On August 3 of the same year, Marcelo H. Del Pilar writing under the +name "Dolores Manapat" wrote a pamphlet in answer to Fr. Rodriguez's +work which he entitled "KAIIGAT KAYO" (Be slippery as an eel). + +It could be said that the malicious work of Fr. Rodriguez became the +spark that ignited and destroyed the power of Spain over the +Philippines. + +J.C. Balmaseda-J.C.B."] + + + +[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa +upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon +ay hindi na ginagamit. + +Ang sumusunod na pasimula ng taga pag-ingat ng libro ay isinasama sa +edisyong ito bagaman hindi kasama sa orihinal na pagkakalimbag. + +"Ang polyetong ito'y ipinangalat nang walang bayad halos noong taong +1888 bilang paghamak kay Dr. Rizal at sa mga akda nito. Ang may katha +ay isang paring kastila sa pangkat ng mga agustino. + +Noong ika-3 ng Agosto ng taon ding yaon, ang polyetong ito ay tinugon +ni Marcelo H. del Pilar sa isang polyeto ring pinamagatan namang +"KAIIGAT KAYO" na may lagdang "Dolores Manapat". + +Masasabing ang 'kalikutang' ito ni Fr. Rodriguez ay siyang naging +titis na nagsiklab at siyang pumugnaw sa Kapangyarihan ng Espanya sa +Pilipinas. + +J.C. Balmaseda-J.C.B."] + + + + +=¡CAIÑGAT CAYO!= + +=I= + +=Sa mañga masasamang libro,t, casulatan.= + +May lubos na pahintulot ang mañga Puno + + +Ang librong ito,i malilimus sa halagang =isang cuarta= ang isa; sa +halagang =sangsalapi= ang sangdaan, at sa halagang =apat na piso= ang +sanglibo, doon sa Asilo de Huérfanos sa Guadalupe, sa bayan nang san +Pedro Macati, provincia nang Mainila. + +Ang sulat na hin~gi ay ipadala sa P. Director cun sa Hermano +Inspector nang Asilo, at bahala sila magpadala sa ituturong padadalhan +sa Mainila. + +Pequeña Imp. del Asilo del Huérfanos 1888. + + + + +Caiñgat ñga cayo sa man~ga masasamang libro,t, casulatan, sapagca,t, +dapat ninyong tantoin na may isang cautusan ang santa Iglesiang Ina +natin na _ipinagbabaual ang pagbasa nang man~ga masasamang libro,t, +casulatan, pati nang pag-iin~gat at pagcacalat noon; at ipinag-uutos +pa na ang sino mang magcamayroon nang gayong libro,i, ibigay agad sa +man~ga Puno nang santa Iglesia, sa Confesor cun sa Amang Cura caya; at +cun sacali,t, di maibibigay ay sunuguin man lamang tambing._ At ang +utos na ito,i, mahigpit na di sapala, na cun di ninyo ganapin ay +icapagcacasala ninyo nang casalanang daquila, at cun magcaminsa,i, +maguiguing _excomulgado_ pa cayo dahil sa pagbasa noon. Caya cun +cusain ninyong basahin ang isang librong natatalastas ninyong =baual= +nang santa Iglesia ay magcacamit cayo nang casalanang daquila, at cun +sa saui ninyong palad ay abutin cayo nang camatayan sa gayong +calagayang ay mapapacasama cayong magpasaualang hangan. + +Ang man~ga Puno nang santa Iglesia, sa macatouid, ang santo Papa at +ang man~ga Poong Cardenal na pinatungculan niya, sampon nang man~ga +Guinoong Obispo, ay mayroon silang capangyarihan macapagbabaual nang +balang mamasam-in nilang librong icasasama nang man~ga calolouang +quinacalin~ga nila; at caya n~ga catungculan naman nang baua,t, sino +mang cristianong sundi,t, ganaping lubos ang canilang man~ga utos +tungcol dito. + +Ang balang minamasama,t, ibinabaual nila,i, tinatandaan nama,t, +isinasacay sa isang _librong pinacalistahan_ nang man~ga librong baual +at masasama. N~guni,t, palibhasa,i, hindi mangyayaring mabalitaan +nila,t, maquita ang lahat na man~ga masasamang librong ipinagcacalat +sa sangcacristianohan; na caya,t, di naman mangyayaring matan~ging +maipagbaual na lahat; at sa cabila nama,i, cun itulot na basahin +hangan di tan~ging ipagbaual ang man~ga gayong libro,i, macasasamang +lubha sa man~ga caloloua; dahil dito,i, ang santa Iglesia, ang man~ga +nasabing Puno baga nang santa Iglesia, upang mahadlan~gan hangan +macacayanan din lamang, ang gayong man~ga calaguim-laguim na +capahamacan, ay mayroong ibinigay sa atin nang man~ga _utos na paraang +pagcacaquilanlan_ nang man~ga libro, na, cun di pa tan~ging +ipinagbaual, ay dapat nating parahing _baual_; at cun sacali,t, +basahin ay ipagcacasala natin nang casalanang daquila, na para rin cun +basahin ang tan~gi nang ipinagbaual. + +Isusunod co n~gang sasaysayin dito ang man~ga pan~gulong _utos na +paraang_ aquing sinabi, at nang mapagquilala mo, guiniguilio cong +bumabasa nito, ang dapat mong asalin tungcol dito sa lubhang +mahalagang bagay na icaliligtas nang caloloua mo sa capahamacang +ualang hangan. + + + + +=II.= + + +Ang caunaunaha,i, _baual ang lahat na man~ga libro sa Santong +Casulatan na inihulog nang man~ga ereje sa uicang castila, cun sa +uicang tagalog, cun sa alin mang uica; cun sacali,t, cristiano man ang +maghulog ay cun ualang pahintulot ang man~ga Puno_.--Caya n~ga ang +lahat na man~ga libritong han~go sa santong Sulat sa bagong +Testamento, na ipinagcacalat na limbag sa Oxfort at sa Hong-kong sa +uicang castila at cung magcabihira,i, sa tagalog, ay pauang =baual=; +sampon niyang man~ga Evangeliong uicang castila cun tagalog caya, na +iniin~gatan nang marami, cun isinasabit sa liig na parang +anting-anting, ay =baual= din naman. + +Ang icalaua,i, _baual din ang man~ga librong sadyang nagtutucoy, +nagsasalita, cun nagtuturo caya nang calibugan, cahit doo,i, ualang +nahahalong maling aral cun erejía caya_.--Alinsunod dito,i, baual +iyang lahat na man~ga palasintaha,t, auit at _corridong_ paraparang +mahahalay, na totoong quinauiuilihang basahing nang caramihang man~ga +tagalog, lalaqui man at babayi man. ¡Daming ba pa nang man~ga +nan~gapapan~ganyayang caloloua dahil dito sa man~ga tampalasang auit +at palasintahan! Cun touirin ninyong mabuti ay agad matatalastas na +ang pagcapan~ganyaya nang di mabilang na man~ga bagong-tauo,t, +dalaga,i, nagmula sa pagbasa nitong man~ga =baual= na auit at +palasintahan. + +Ang icatlo,i, _baual naman ang man~ga_ =devociones= _cun tauaguin, +ang man~ga panalan~gin, at man~ga casulatang quinapapalamnan nang +man~ga pan~gacong sinun~galing, na di umano,i, ang man~ga gayo,t, +gayon ay ualang di pangyayari_.--Caya n~ga,t, alinsunod dito,i, iyang +man~ga =panalan~gin=, at iyang man~ga =casulatan= na di umano,i, +nalaglag sa Lan~git, at nasumpun~gang nacababao sa _santo Sepulcro, sa +altar cayang pinagmimisahan nang santo Papa_, at iba,t, iba pang +ganito na ipinalimbag sa man~ga panahong ito sa uicang castila ma,t, +sa uicang tagalog, at ipinagcacalat na mainam nang man~ga alagad nang +demonio, ay pauang =baual=, at ipagcacasala nang sino man ang +pagdarasal at ang pagbasa noon, pati nang pagcacalat at pagiin~gat +niyon. + +Ang icapat _ay baual din naman ang lahat na man~ga libro, man~ga +munting fojas, at munti man man~ga casulatang nagtuturo nang +panghuhula, panggagayuma, pangculam, at iba,t, iba pa_.--Ayon dito,i, +ipinagcacasala ang pagbasa,t, pag-iin~gat ang man~ga =lunario=, cun +tauaguin nang iba; at iyang lahat na man~ga casulatang iniin~gatan +nang man~ga han~gal na ualang namumuan~gan; na marahil cun caya +iniin~gata,t, pinaniniualaan ay di umano,i, sulat yaon nang man~ga +_matatanda_, na man~ga han~gal pa sa canila. + +Ang icalima,i, _baual na lahat ang man~ga libro na hangan sa taon 1584 +at hangan n~gayo,i, nilimbag ó lilimbaguing ualang itinuturong +pan~galan nang sumulat ó cumatha, nang nagpalimbag, nang +pinaglilimbagan, pati nang panahong ipinagpalimbag; at cun sacali +ma,t, may itinuro ang lahat nang ito,i, man~ga hindi totoo ang +itinuturo, at paconouari lamang; sapagca,t, ito,i, nagpapaquilalang +dapat pan~ganibang may taglay na lico,t masasamang aral na di dapat +basahin nang isang cristiano_.--Alinsunod dito,i, ang lahat na man~ga +auit at corrido, na arao-arao,i, ipinalilimbag na ualang pahintulot, +at ualang itinuturong may catha, (na palibhasa,i, iquinahihiya ang +sinulat ay di ibig na maquilala) ay paraparang =baual= na lahat; +lalong lalo na,t, ang caramihan niyang man~ga auit ay man~ga punong +puno nang man~ga camaliang di naayon sa man~ga aral nang santa +Iglesia. + +Gayon din naman iyang man~ga libro,t casulatang ipinagcacalat n~gayon +sa uicang castila at sa uicang tagalog na uala ring itinuturong may +gaua,t, may palimbag; at ang laman niyon ay pauang _cabulaanang_ +laban sa señor Arzobispo at sa man~ga Pareng religioso, na pati nang +man~ga cagalang-galang na man~ga Madre religiosa, ay di rin +quinaalang-alan~ganan nang tampalasan nilang pluma, ay ang lahat na +ganiyang man~ga libro,t, casulatan ay =baual= na basahin, at +ipagcacasala nang daquila ang pagbasa,t, pag-iin~gat noon, at lalong +lalo na ang pagcacalat. + +Pauang cabulaanan, uica co; sapagca,t, cun mapatotohanan nila sana ang +canilang man~ga sinasabi ay hindi nilang ipagmamacahiyang maalaman ang +canilang man~ga pan~galan; at cun totoo sana ang laman niyang man~ga +carimarimaring sulat ay ualang sucat icatacot ang may catha man, ang +lumimbag man, ó ang nagpapalimbag, at nagpapacalat caya, cahit sila,i, +ipaghabla,t, isacdal sa Justicia nang man~ga pinararatan~gan nila +nang gayong man~ga casamaan. ¡Tunay n~ga pala na ang man~ga nagcacalat +nang man~ga gayong sulat na anónimo (ualang pan~galan) ay sucat +ipaquibilang sila sa man~ga tauong ualang hiya! + +Ang icaanim _ay baual ang lahat na man~ga librong sulatin cun +ipan~galat, na ang taglay na laman ay man~ga maling caisipa,t, man~ga +aral na laban sa pinasasampalatayanan sa atin nang santa +Iglesia_.--Gaya nan~ga baga nang librong catha nang =Dr. Rizal=, na +ang pan~gala,i, =Noli me tangere=, na pinupuri,t, binabasang ualang +agam-agam nang maraming natuturang cristiano, baga ma,t, sa pagbasang +ito,i, nagcacamit sila nang casalanang daquila; sapagca,t, ang +nasabing libro,i, punong puno nang man~ga =erejía,t,= man~ga aral na +laban sa ating santa Religión. Halos sa baua,t, fojas at sa baua,t, +talata ay may mababasa roong man~ga _sabing sinun~galing, man~ga udyoc +na capangahasan, man~ga nacamumuhi,t, mahalay na iparin~gig sa man~ga +tunay na cristiano, man~ga paglalapastan~gan sa man~ga cagalang-galang +na Puno nang santa Iglesia at sa caramihang cristiano, man~ga +pagsisiphayo sa Dios, man~ga camangman~ga,t, cahunghan~gang +humihicayat sa pagcampi sa tacsil at sucab na si_ =Lutero= _at sa iba +pang man~ga ereje, man~ga aral na lubhang lihis at man~ga_ =erejíang= +_tunay; ano pa,t, hangan sa umuudyoc upang houag sampalatayanang may +Dios_. Ang lahat nang ito,i, pauang mababasa diyan sa tampalasang +libro, at caya =baual= na basahin, at ang pagbasa noo,i, isang lubhang +mabigat na casalanan. At ang may catha noon, ang =Dr. Rizal= baga, cun +taimtim sa caniyang loob ang man~ga sinulat niya sa nasabing libro at +hindi pa niya pinagsisisiha,t, tinatalicdan, ay dapat na ariin siyang +=tacsil= at =tampalasan sa Dios, ereje= at =excomulgado=. + +Tingni, man~ga guiniguilio cong tagalog, tingni,t, masdan itong +caauaaua capoua ninyong tagalog, na pinupuri nang marami sa inyo na +parang ualang capara sa carunun~gan; ualang dao ga sino si Rizal; di +umano,i, _capurihan_ dao nang lahi ninyong tagalog, na sucat ninyong +ipagparan~galan. ¡Ay sa aba co! At lalong catampatang sabihin, na +sucat inyong ipagmamacahiya ang gayong cahabag-habag na bulag na loob; +sapagca,t, siyang caunaunahang tagalog na cusang gumamit nang caniyang +camay sa pagsulat nang man~ga catacot-tacot na catampalasanan sa Dios, +sa ating santa Religión cristiana, at sa man~ga sinasampalatayanan +natin. + +Bucod pa sa siya,i, tampalasan, ay hañgal pa naman sa madlang bagay; +sapagca,t, cun siyasatin ang pagcagaua nang nasabing libro,i, isip +ninyong hindi ang camay nang may bait na tauo, cundi ang paa nang +isang mangmang ang isinulat noon; at halos sa lahat nang fojas ay +mapagmamalas na ang gumaua,i, _han~gal na han~gal_ sa paghahanay nang +masanghayang pananalita, lalong lalo na sa uicang castila; ang totoong +tan~ging matatanghal doon ang sino man ay ang isang sucab at tacsil na +pagcapoot niya sa ating santa Religión at sa España. + +Ang icapito,t, catapusa,i, _baual ang lahat na man~ga librong malaqui +ma,t, maliliit, ang man~ga munting calat na casulatan, ang man~ga +diario, at balang nang sulat na ang laman ay lumalaban sa man~ga aral +nang santa Iglesia; ang tanang casulatang nagpupuri sa man~ga +camaliang hinati,t, sinala nang santo Papa, gaya nang man~ga sinala ni +Pio IX sa caniyang casulatang padala sa sangcacristianohan, nang 8 de +Diciembre de 1864; ang balang nang sulat na cumucut-ya sa man~ga +Santong guinagalang nating sa man~ga altar, cun nagsasalita caya nang +man~ga cabulaana,t, ipinataratang sa canila nang man~ga gaua, man~ga +uica,t, man~ga acalang di ucol sa cabanalan; ang lahat nang man~ga +librong nanunuya sa man~ga Sacramento,t, sa man~ga ugaling paraang na +ipinag-uutos nang santa Iglesia sa pagmimisa, pagdarasal, at sa iba,t, +ibang man~ga gauang magaling; at sa cauacasa,i, ang dilang casulatang +sa conouari ma,t, di conouari ay cumacampi sa man~ga camaliang aral na +laban sa pananampalataya at sa man~ga mabanal na asal_.--Laban dito sa +cautusang itong bigay nang santo Papang si Pio IX, upang masaula ang +man~ga cristiano sa pagbasa nang m~ga masasamang =diario,= ay hindi +lamang nagcasala ang man~ga bumabasa nang balang na sa man~ga nasabing +casulatan, cundi pa naman ang nan~gacacatulong sa pagpalimbag at sa +pagcacalat, gaya baga cun _limbaguin, ipagbili, bilhin, pasulat,_ at +iba pa. + +Ang pitong utos na ito,i han~gong lahat sa libro nang indice sa +naturang casulatan ni Pio IX na dapat nating talimahi,t, ganapin, cun +tunay nating ibig na mapacagaling. + + + + +=III.= + + +Bucod pa sa rito,i, cun caya gayon ang ipinag-uutos nang santa Iglesia +sapagca,t, ito,i, _utos din naman nang Dios, na turo sa atin nang +catutubo nating bait;_ na cahit di ipagbaual nang santa Iglesia, at +mauala man ang =listahan= nang man~ga librong baual na, at cahit di +nagcaroon nang man~ga _utos na paraang pagcacaquilanlan_ nang man~ga +masasamang libro, ay nagtuturo sa atin ang catutubo nating bait _na di +dapat basahin ang man~ga gayong librong masasama_. At sa catunaya,i, +magsabi ca sa aquin: ¿di caya baga mabigat na casalanang laban sa +icalimang utos nang Dios ang cumain cun uminum caya nang lasong +icatatapus nang sariling buhay, at icamamatay nang ating catauan? Ay +ano ¿di caya baga lalong mabigat na casalanan ang cumain nang lasong +icatatapus nang buhay nang atin caloloua, na icamamatay baga niya +dahil sa pagcauala sa caniya nang pananampalataya? Diyata,i, +pinatotohanan co sa iyo na ualang mabisang lasong icamamatay nang +ating catauan na sucat mapara sa lasong taglay nang masasamang libro; +lasong sacdal nang bisa sa icasisira nang pananampalataya,t, +icamamatay tuloy nang ating caloloua; lason n~gang camatay-matay na +capag nahahalata nating nasisilid sa ano mang casulatan ay catungculan +nating pan~gilagan, at cun dili,i, magcacamit tayo nang mabigat na +casalanan cun ituloy nating basahin. Caya n~ga ualang maimatouid ang +maraming bumabasa nang man~ga librong limbag ma,t, sulat camay, gaya +nang man~ga cay =Rizal=, na ang itinututol nila,i, di pa +=ipinagbaual=; sapagca,t, cun di pa tan~ging ipinagbaual, ay =baual= +na talaga, ayon sa man~ga cautusang sinasaysay na; at bucod pa sa +rito,i, capag naquiquitang may lason nang man~ga _erejía_ at man~ga +lisiyang aral ay ipinagbabaual nang catutubo nating bait, na +nagpapaquilala sa ating yao,i, utos nang Dios. Sucat na lamang na +sabihin sa iyo nang Confesor ó nang ibang mabait na Sacerdote, cun +nang iba pa mang tauo na nacacaalam, at cahit icao man ang macamasid +na ang gayong libro,i, masama, at pagdaca,i, dapat mong bitiua,t, +ibigay sa iyong Confesor cun sa iyong Amang Cura, at cun dili caya +ipagatong mo sa apoy; sapagca,t, cun pabayaan mo muna sa bahay may +pan~ganib na mabasa; at _ang cusang lumalagay sa pan~ganib ay diyan +siya mapapan~ganyaya_, uica nang Dios Espíritu Santo. Caya n~ga, +cristianong bumabasa nito, ay houag cang paraya sa iyong sarili, na +gaya nang ibang marami na ang acala,i, hindi totoong nacacapahamac ang +pagbasa nang man~ga masasamang libro; sapagca,t, hindi masama lamang, +cundi casamasamaan ang quinasasapitan nang sumusuay sa man~ga utos na +ito. ¡Ay capatid co! Sinong macapagsasalaysay nang man~ga casiraang +nangyayari sa man~ga caloloua dahil sa pagbasa nang man~ga masasamang +libro? Ang uica nang P. Doctor Sardá: «na ang isang masamang librong +may taglay na man~ga tacsil na udyoc, cun man~ga mahahalay ang +halimbaua ay higuit ang casamaan sa mapagcanulong caibigan, higuit ang +cahunghan~gan sa mahunghang na maestro, at lalong dapat capootan sa +magdaraya,t, mapaghibong tauo. Ualang imic-imic, at di +nan~gadaramdaman ay unti-unting binabagbag ang puso, inililigao ang +lalong matalinong isip, sinisira ang lalong maayos na cabaitan, +hinihila ang calooban sa man~ga lisiyang asal, pinupucao ang man~ga +mahahalay na pita, pinapaniniig sa maruruming gaua at malibughaang +casalanan». ¿Ano caya ang dahil na yaong binatang dating mabait at +masunurin sa magulang ay n~gayo,i, naguíng mapagyabang at ualang +cahihiyan? Cun ano,t, yaong dalagang dating masayang loob at mahinhing +asal ay n~gayo,i, laguing namamanglao at caguitla-guitlang ugali? Cun +sino ang nagnacao sa canila nang cabaitan, nang cahinhinan, nang +casayahan nang loob, sampon nang casiglahan nang canilang catauan? ¡Ay +sa aba co! Yaon palang tampalasang libro, yaong mahalay na auit, yaong +carumal-dumal na palasintahan, yaong maruruming tula, na paraparang +pinatutuloy sa bahay nang ualang pag-iin~gat na magulang! ¡Ay sa aba +ninyo, man~ga magulang! at cayo n~ga ang hihin~gang sulit nitong +man~ga casiraang iquinapapahamac nang di mabilang na man~ga masasama +na di ninyo pinalalayo sa inyong bahay at sa camay at mata nang inyong +man~ga anac! Sapagca,t, maniuala cayo,t, dili, ay uuliting cong +sabihin ang sinabi co nang madalas: _Ay nagcacasala nang daquilang +casalanan ang sino mang cristiano, na baga ma,t, natatalastas niyang_ +=baual=, _ó dapat man lamang ipagbaual, ay bumabasa nang man~ga +tampalasang libro. At di lamang nagcacasala ang bumabasa nang man~ga +librong yaon, cundi pa naman ang nag-iin~gat, sapagca,t, utos nang +santa Iglesia na ibigay sa man~ga Puno, cun dili caya,i, sunuguin. At +nagcacasala rin nang daquila ang magpahiram sa ibang ualang pahintulot +sa pagbasa nang masasamang libro._ + + + + +=IV.= + + +Alinsunod dito sa man~ga sinabi co magpahan~gan n~gayo,i, marahil +nasain mo, cristianong bumabasa, ang ilang malinao,t, tapat na hatol, +na parang pinacareglang aalinsunurin; na cun sundin mo naman ay +macapan~gin~gilag ca sampon nang iyong man~ga casambahay, man~ga +caibigan nama,t, caquilala, sa man~ga daquilang pan~ganib na laguing +nasusumpun~gan sa pagbasa nang man~ga masasamang libro. Isasaysay co +n~ga sa iyo ang man~ga inaacala cong lalong quinacailan~gan at lalong +bagay sa pagtatamo nang ninanasa nating paquinabang. + +Una-una. _Capag banta mong bumili cun bumasa nang anomang libro, munti +ma,t, malaqui man, nang diariong may man~ga lamina,t, uala, nang auit +man, tula man, maguing limbag maguing sulat camay, ay bago mong +bilhin ó basahin ay dapat mong usisain muna cun baual, cun dili caya; +ó cun dapat maguing baual sapagca,t, masama_.--Ang pag-uusisa nito,i, +nacacailan~gang siyasatin mo cun ang librong bibilhin ó babasahin ay +natatamaan nang alin man sa man~ga _pitong utos na paraang +pagcacaquilanlan_ nang man~ga librong dapat na ipagbaual, na =baual= +na talaga; at ang lalong maigui sa lahat ay magtanong ca sa Confesor, +cun sa Cura caya, cun sa canino mang banal na sacerdote; at ang paraan +na ito,i, lalong magaling, sapagca,t, malalayo ca sa pan~ganib nang +pagcacamali. + +Icalaua. _Dapat mong tandaang pinacalandas di dapat sinsayan ang houag +bumili, at houag bumasa nang ano mang libro, auit, at casulatang uala +sa unang fojas na_ may lubos na pahintulot ang mañga =PUNO=. +Sapagca,t, ang ayao humin~gi nang pahintulot sa man~ga Puno ay marahil +hindi cristiano, at cun ganoon sucat nang ipaquibilang sa man~ga +=baual= ang quinathang libro; at cun cristiano naman, at ayao humin~gi +nang pahintulot ay hayag siyang souail na cristiano, at +masasapantahang magtuturo nang camalian. + +Tanto cong magaling na yaong ibang libro,i, di nagcacailan~gan nang +pahintulot, at nang mailimbag; at mababasa n~ga cahit uala ang gayong +pahintulot; datapoua,t, sang-ano man ang pag-iin~gat tungcol dito,i, +alan~gan pa; sapagca,t, sa casamaang nang man~ga panahong +quinalalag-yan natin ay pati sa man~ga librong di nagcacailan~gan nang +pahintulot, cun magcabihira,i, iguiniguiit din ang man~ga erejía at +man~ga lisiyang aral: caya n~ga cailan~gan din sumigao na ualang +tugot: _¡Cain~gat cayo sa man~ga masasamang libro,t, casulatan!_ + +Napagunaua mo na marahil, na sa toui cong sinasabing cailan~gan ang +_pahintulot nang man~ga Puno_, ang tinutucoy cong man~ga Puno ay ang +sa santa Iglesia, ang Santo Papa baga at ang man~ga Poong Obispo, +palibhasa,i, sila na lamang ang macahahatol nang cagalin~gan at +casamaan nang ano mang libro. + +Icatlo. _Cun totoong totoo,t, ninanasa mong houag magcamali dito sa +daquilang bagay na ito, ang lalong mabisang paraan, na nasasaclauan +nang lahat na man~ga ibang paraang iyong mapipili, ay ito n~ga:_ Na +houag cang bumili, at houag bumasa nang ano mang libro, diario, auit +at ano mang casulatan na di ca =maquipagsanguni= muna sa iyong +Confesor, sa iyong Amang Cura, cun sa ibang banal na Sacerdote. _At +ito rin ang dapat mong ipasunod sa iyong man~ga nasasacupan_. +Sapagca,t, doon pa sa man~ga librong hindi masama, at may pahintulot +ang man~ga Puno sa paglimbag, ay marami rin ang di mo nararapat +basahin, sapagca,t, marahil macasasama sa iyo; at caya ualang +macapaghahatol sa iyo nang tapat gaya nang man~ga may catungculang +magsaquit sa icagagaling nang iyong caloloua. + +Sundin mo n~ga, guilio cong cristiano, itong man~ga bilin co sa iyo, +at ipasunod mo naman sa iyong man~ga nasasacupan, at hindi ninyong +icapapan~ganyaya ang man~ga masasamang casulatan. At cun sacali,t, +dala nang di ninyo carunun~gan nang dacong arao ay may pinatuloy cayo +sa inyong bahay na man~ga librong masasama ay inyong pagsicapang +hanapin, ay dalhin ninyo agad sa Amang Cura cun sa Confesor, na ito +n~ga ang lalong magaling; n~guni,t, cun di ninyo magagaua ito,i, +sunuguin ninyong tambing. Sunuguin, sunuguing ualang aua,t, hinayang +sa salaping ibinili niyong man~ga libro, at nang houag cayo,i, masunog +sa infierno dahilan sa canila. + +¡Ay capatid co! cun tularan mo sana ang magandang halimbauang +ipinaquita niyaong isang babaying _nan~gan~galacal nang libro_, ayon +sa sinasalita ni P. Mach sa caniyang librong «Tesoro del Catequista»: + +Nang malapit nang mangyari yaong balitaa,t, malaquing pagcagulo doon +sa caharian nang Francía, ay may isang babaying _nan~gan~galacal nang +libro_ na dinatnan nang balita, na si P. Borgar (Beauregard) ay +lubhang mariquit na magsermon, na caya n~ga hinahan~gaan siya nang +lahat na taga Paris. Dala nang balitang ito,i napasa simbahan nang +Nuestra Señora de Paris ang nasabing babayi, at gayac siyang +maquiquinyig nang pan~gan~garal nang Pareng yaon; at nagcataon naman +na ang man~ga sinasabi nang Pare noong gabing yaon ay pauang nauucol +sa man~ga masasamang libro. Ang naturang babayi, baga ma,t, timtima,t, +may puri, ay nagbibili nang man~ga librong laban sa ating santa +Religión at laban din sa magagaling na asal. Anaqui nabulagan siya +nang casaquiman sa salapi, gaya nang pagcabulag nang maraming +naglalaco,t, nan~gan~galacal nang man~ga _mahahalay na palasintahan, +auit, corrido at iba,t, iba pang man~ga masasamang casulatan_, at di +nila inaanumana ang man~ga casalanang di mabilang na quinacamtan nila, +at ang man~ga quinacamtan nang iba dahilan sa canila. N~guni,t, ang +babaying yao,i, dahil sa pan~gan~garal nang Pare ay iminulat niya ang +mata nang caniyang isip, caya,t, napagquilala, na ang man~ga +tampalasang librong lumalaban sa santa Religión, at umaaquit sa +maruruming hilig nang catauan, ay parang bucal nang camatay-matay na +lasong sumisira sa caloloua,t, puso nang tauo; at ang man~ga +nagpapalimbag, nagbibili, cun tumutulong sa papaano mang paraan nang +pagcacalat sa man~ga gayong libro ay catulad nang man~ga manglalason; +at darating ang arao, at sila,i, hihin~gan nang Pan~ginoong-Dios nang +mahigpit na pagsusulit sa man~ga caguluha,t, casalanang nangyari dahil +sa canila. Halos di n~ga magcasiya sa loob nang babaying yaon ang sisi +sa sarili, at napag-unaua na ang pan~gan~galacal niya,i, lubhang di +carapat-dapat sa isang calolouang may iniin~gatan pang cahihiyan at +pagquilala sa Dios; caya n~ga,t, minabuti niyang lisanin magpacailan +man ang paghahanap buhay na yaon. Nang matapus ang sermon ay tinun~go +niya ang bahay nang Pare, at nagsabi sa caniya nang ganito: _Aquin +napagquiquilala, Ama co, ang cadaquilaan nang aquing pagcacasala sa +pagbibili co nang man~ga masasamang libro; n~guni,t, yayang minulan na +ninyo ang paggamot sa aquing caloloua,i, lubusin ninyong +pagcagalin~gin: pumaroon po cayo sa aquing tindahan, tignan ninyo ang +man~ga librong naroroon, at sunuguin po ninyo ang lahat na mamasamain +ninyo. Sang-ano man ang maguing capan~galuguihan co, at mauala man sa +aquin ang lahat cong man~ga tinubo, ay mamagaanin cong lahat, houag +lamang mapacasama ang aquing caloloua_. Pinuri ni P. Borgar ang gayong +magandang banta, at nan~gacong tutulon~gan siya sa pagganap nang +caniyang ninanasa. Quinabucasa,i, naparoon siya, ibinucod ang man~ga +masasamang libro,t, itinuro sa babayi, na quinuha nito,t, isinugbang +lahat sa isang malaquing siga na caniyang inihanda. Ang halaga nang +man~ga sinunog na libro,i, mahiguit dao sa sanglibo,t, dalauang daang +piso; at magmula noo,i, pinagtiticahan niyang mahigpit na hindi na +magbibili nang man~ga ibang libro, cundi yaon lamang +macapagpapagaling sa man~ga caloloua. + +¡Tularan naua itong magandang halimbaua nang man~ga =sederang= +naglalaco nang man~ga bagay bagay na auit at masasamang libro! Tularan +mo rin n~ga, guiniguilio cong bumabasa, cun sacali,t, sa man~ga +nacaraang arao,i, di ca nagpacain~gat capara nitong babayi; at tungcol +sa haharaping arao ay houag cang lumihis munti man sa man~ga itinuro +sa iyo dito sa libritong ito. At isinasamo co pa sa iyo na ipaquilala +mo ang libritong ito sa iyong man~ga hinlog, man~ga catoto,t, man~ga +caquilala, at nang sila nama,i, gumanap nang man~ga bilin dito: at cun +magcaganoon ay mahahadlan~gan ang marami sa man~ga capahamacang dala +nang masasamang libro,t, casulatan. + +¡Loobin naua nang catamis-tamisang Puso ni Jesús at nang +calinis-linisang Puso ni Maria, sampon nang maloualhating Poon san +José, na pagpalain nila,t, gauaran nang mahal nilang bendición itong +munti cong pagod, upang mapaquinaban~gan nang man~ga caloloua, at +mapatungcol na lahat sa lalong capurihan nang Dios. Siya naua. + +_Fr. José Rodriguez_ +Religioso sa Orden ni san Agustin. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of ¡CAIÑGAT CAYO!, by Fr. José Rodriguez + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ¡CAIÑGAT CAYO! *** + +***** This file should be named 18141-8.txt or 18141-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/1/4/18141/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza, Jeroen +Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team +at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + +*** END: FULL LICENSE *** + diff --git a/18141-8.zip b/18141-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..211e664 --- /dev/null +++ b/18141-8.zip diff --git a/18141-h.zip b/18141-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..91c1805 --- /dev/null +++ b/18141-h.zip diff --git a/18141-h/18141-h.htm b/18141-h/18141-h.htm new file mode 100644 index 0000000..6992b5d --- /dev/null +++ b/18141-h/18141-h.htm @@ -0,0 +1,979 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> + +<title>The Project Gutenberg eBook of ¡CAIÑGAT CAYO!, by Fr. Jose Rodriguez.</title> + +<style type="text/css"> +<!-- +p { text-indent: 2em; margin-top: .75em; text-align: justify; margin-bottom: .75em;} + .noind {text-indent: 0em;} + .sign {text-align: right; padding-right: 3em;} + .right {text-align: right;} + .gap {margin-top: 2em;} + .biggap {margin-top: 4em;} + +h1,h2,h3,h4,h5,h6 {text-align: center; clear: both;} + +hr { width: 33%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto; clear: both;} + +body{margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-family: "Times New Roman", Times, serif;} + + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: 0.7em; text-align: right; color:gray;} + .center {text-align: center;} + .smcap {font-variant: small-caps;} + .bbox {margin: auto; background-color: #DDE; color: #000; text-align: center; width:80%; padding:1em;} + +a img { border: 0; } + .figcenter {margin: auto; text-align: center;} +--> + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of ¡CAIÑGAT CAYO!, by Fr. José Rodriguez + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: ¡CAIÑGAT CAYO! + Sa mañga masasamang libro,t, casulatan + +Author: Fr. José Rodriguez + +Release Date: April 10, 2006 [EBook #18141] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ¡CAIÑGAT CAYO! *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza, Jeroen +Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team +at http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<hr style="width: 30%;" /> +<div class="figcenter" style="width: 259px;"> +<img src="images/cover.jpg" width="259" height="400" alt="Cover page" title="Cover page" /> +</div> +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="bbox"> + +<p class="noind">Transcriber's Note: The following collector's foreword is being included in this edition although it does not form part of the original publication.</p> + +<p>"This pamphlet was distributed almost for free in 1888 to malign Dr. Rizal and his writings. The author is a spanish priest of the Augustinian order.</p> + +<p>On August 3 of the same year, Marcelo H. Del Pilar writing under the name "Dolores Manapat" wrote a pamphlet in answer to Fr. Rodriguez's work which he entitled "KAIIGAT KAYO" (Be slippery as an eel).</p> + +<p>It could be said that the malicious work of Fr. Rodriguez became the spark that ignited and destroyed the power of Spain over the Philippines.</p> + +<p class="sign">J.C. Balmaseda-J.C.B."</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<p class="noind">Paalala ng nagsalin: Ang sumusunod na pasimula ng taga pag-ingat ng libro ay isinasama sa edisyong ito bagaman hindi kasama sa orihinal na pagkakalimbag.</p> + +<p>"Ang polyetong ito'y ipinangalat nang walang bayad halos noong taong +1888 bilang paghamak kay Dr. Rizal at sa mga akda nito. Ang may katha +ay isang paring kastila sa pangkat ng mga agustino.</p> + +<p>Noong ika-3 ng Agosto ng taon ding yaon, ang polyetong ito ay tinugon +ni Marcelo H. del Pilar sa isang polyeto ring pinamagatan namang +"KAIIGAT KAYO" na may lagdang "Dolores Manapat".</p> + +<p>Masasabing ang 'kalikutang' ito ni Fr. Rodriguez ay siyang naging +titis na nagsiklab at siyang pumugnaw sa Kapangyarihan ng Espanya sa +Pilipinas.</p> + +<p class="sign">J.C. Balmaseda-J.C.B."</p> +</div> + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="figcenter" style="width: 282px;"> +<a href="images/cover_b.jpg"><img src="images/cover_t.jpg" width="282" height="400" alt="Title page" title="Title page" /></a> +</div> + +<h1 class="gap">¡CAIÑGAT CAYO!</h1> + + +<h2 class="gap">I</h2> + +<h3>Sa mañga masasamang libro,t, casulatan.</h3> + + +<p class="center biggap">May lubos na pahintulot ang mañga Puno</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="figcenter" style="width: 101px;"> +<img src="images/fig1.jpg" width="101" height="150" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<p class="biggap">Ang librong ito,i malilimus sa halagang <b>isang cuarta</b> ang isa; sa +halagang <b>sangsalapi</b> ang sangdaan, at sa halagang <b>apat na +piso</b> ang sanglibo, doon sa Asilo de Huérfanos sa Guadalupe, sa +bayan nang san Pedro Macati, provincia nang Mainila.</p> + +<p>Ang sulat na hing̃i ay ipadala sa P. Director cun sa Hermano Inspector +nang Asilo, at bahala sila magpadala sa ituturong padadalhan sa +Mainila.</p> + +<p class="center noind">Pequeña Imp. del Asilo del Huérfanos 1888.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="figcenter" style="width: 450px;"> +<img src="images/fig2.jpg" width="450" height="108" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<p class="biggap"><span class="pagenum noind"><a name="Page_1" id="Page_1">Páhiná 1</a></span><span class="smcap">Caiñgat ñga cayo</span> sa mang̃a masasamang libro,t, casulatan, +sapagca,t, dapat ninyong tantoin na may isang cautusan ang santa +Iglesiang Ina natin na <i>ipinagbabaual ang pagbasa nang mang̃a +masasamang libro,t, casulatan, pati nang pag-iing̃at at pagcacalat +noon; at ipinag-uutos pa na ang sino mang magcamayroon nang gayong +libro,i, ibigay agad sa mang̃a Puno nang santa Iglesia, sa Confesor +cun sa Amang Cura caya; at cun sacali,t, di maibibigay ay sunuguin man +lamang tambing.</i> At ang utos na ito,i, <span class="pagenum noind"><a name="Page_2" id="Page_2">Páhiná 2</a></span>mahigpit na di sapala, na cun +di ninyo ganapin ay icapagcacasala ninyo nang casalanang daquila, at +cun magcaminsa,i, maguiguing <i>excomulgado</i> pa cayo dahil sa pagbasa +noon. Caya cun cusain ninyong basahin ang isang librong natatalastas +ninyong <b>baual</b> nang santa Iglesia ay magcacamit cayo nang +casalanang daquila, at cun sa saui ninyong palad ay abutin cayo nang +camatayan sa gayong calagayang ay mapapacasama cayong magpasaualang +hangan.</p> + +<p>Ang mang̃a Puno nang santa Iglesia, sa macatouid, ang santo Papa at +ang mang̃a Poong Cardenal na pinatungculan niya, sampon nang mang̃a +Guinoong Obispo, ay mayroon silang capangyarihan macapagbabaual nang +balang mamasam-in nilang librong icasasama nang mang̃a calolouang +quinacaling̃a nila; at caya ng̃a <span class="pagenum noind"><a name="Page_3" id="Page_3">Páhiná 3</a></span>catungculan naman nang baua,t, sino +mang cristianong sundi,t, ganaping lubos ang canilang mang̃a utos +tungcol dito.</p> + +<p>Ang balang minamasama,t, ibinabaual nila,i, tinatandaan nama,t, +isinasacay sa isang <i>librong pinacalistahan</i> nang mang̃a librong baual +at masasama. Ng̃uni,t, palibhasa,i, hindi mangyayaring mabalitaan +nila,t, maquita ang lahat na mang̃a masasamang librong ipinagcacalat +sa sangcacristianohan; na caya,t, di naman mangyayaring matang̃ing +maipagbaual na lahat; at sa cabila nama,i, cun itulot na basahin +hangan di tang̃ing ipagbaual ang mang̃a gayong libro,i, macasasamang +lubha sa mang̃a caloloua; dahil dito,i, ang santa Iglesia, ang mang̃a +nasabing Puno baga nang santa Iglesia, upang mahadlang̃an hangan +macacayanan din <span class="pagenum noind"><a name="Page_4" id="Page_4">Páhiná 4</a></span>lamang, ang gayong mang̃a calaguim-laguim na +capahamacan, ay mayroong ibinigay sa atin nang mang̃a <i>utos na paraang +pagcacaquilanlan</i> nang mang̃a libro, na, cun di pa tang̃ing +ipinagbaual, ay dapat nating parahing <i>baual</i>; at cun sacali,t, +basahin ay ipagcacasala natin nang casalanang daquila, na para rin cun +basahin ang tang̃i nang ipinagbaual.</p> + +<p>Isusunod co ng̃ang sasaysayin dito ang mang̃a pang̃ulong <i>utos na +paraang</i> aquing sinabi, at nang mapagquilala mo, guiniguilio cong +bumabasa nito, ang dapat mong asalin tungcol dito sa lubhang +mahalagang bagay na icaliligtas nang caloloua mo sa capahamacang +ualang hangan.</p> + +<p><span class="pagenum noind"><a name="Page_5" id="Page_5">Páhiná 5</a></span></p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>II.</h2> + + +<p><span class="smcap">Ang caunaunaha,i,</span> <i>baual ang lahat na mang̃a libro sa Santong +Casulatan na inihulog nang mang̃a ereje sa uicang castila, cun sa +uicang tagalog, cun sa alin mang uica; cun sacali,t, cristiano man ang +maghulog ay cun ualang pahintulot ang mang̃a Puno</i>.—Caya ng̃a ang +lahat na mang̃a libritong hang̃o sa santong Sulat sa bagong +Testamento, na ipinagcacalat na limbag sa Oxfort at sa Hong-kong sa +uicang castila at cung magcabihira,i, sa tagalog, ay pauang +<b>baual</b>; sampon niyang mang̃a Evangeliong uicang castila cun +tagalog caya, na iniing̃atan nang marami, cun isinasabit sa liig na +parang anting-anting, ay <b>baual</b> din naman.</p> + +<p><span class="smcap">Ang icalaua,i,</span> <i>baual din ang</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_6" id="Page_6">Páhiná 6</a></span><i>mang̃a librong sadyang +nagtutucoy, nagsasalita, cun nagtuturo caya nang calibugan, cahit +doo,i, ualang nahahalong maling aral cun erejía caya</i>.—Alinsunod +dito,i, baual iyang lahat na mang̃a palasintaha,t, auit at <i>corridong</i> +paraparang mahahalay, na totoong quinauiuilihang basahing nang +caramihang mang̃a tagalog, lalaqui man at babayi man. ¡Daming ba pa +nang mang̃a nang̃apapang̃anyayang caloloua dahil dito sa mang̃a +tampalasang auit at palasintahan! Cun touirin ninyong mabuti ay agad +matatalastas na ang pagcapang̃anyaya nang di mabilang na mang̃a +bagong-tauo,t, dalaga,i, nagmula sa pagbasa nitong mang̃a <b>baual</b> +na auit at palasintahan.</p> + +<p><span class="smcap">Ang icatlo,i,</span> <i>baual naman ang mang̃a</i> <b>devociones</b> <i>cun +tauaguin, ang mang̃a panalang̃in, at mang̃a</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_7" id="Page_7">Páhiná 7</a></span><i>casulatang +quinapapalamnan nang mang̃a pang̃acong sinung̃aling, na di umano,i, +ang mang̃a gayo,t, gayon ay ualang di pangyayari</i>.—Caya ng̃a,t, +alinsunod dito,i, iyang mang̃a <b>panalang̃in</b>, at iyang mang̃a +<b>casulatan</b> na di umano,i, nalaglag sa Lang̃it, at nasumpung̃ang +nacababao sa <i>santo Sepulcro, sa altar cayang pinagmimisahan nang +santo Papa</i>, at iba,t, iba pang ganito na ipinalimbag sa mang̃a +panahong ito sa uicang castila ma,t, sa uicang tagalog, at +ipinagcacalat na mainam nang mang̃a alagad nang demonio, ay pauang +<b>baual</b>, at ipagcacasala nang sino man ang pagdarasal at ang +pagbasa noon, pati nang pagcacalat at pagiing̃at niyon.</p> + +<p><span class="smcap">Ang icapat</span> <i>ay baual din naman ang lahat na mang̃a libro, +mang̃a munting fojas, at munti man mang̃a</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_8" id="Page_8">Páhiná 8</a></span><i>casulatang nagtuturo nang +panghuhula, panggagayuma, pangculam, at iba,t, iba pa</i>.—Ayon dito,i, +ipinagcacasala ang pagbasa,t, pag-iing̃at ang mang̃a <b>lunario</b>, cun +tauaguin nang iba; at iyang lahat na mang̃a casulatang iniing̃atan +nang mang̃a hang̃al na ualang namumuang̃an; na marahil cun caya +iniing̃ata,t, pinaniniualaan ay di umano,i, sulat yaon nang mang̃a +<i>matatanda</i>, na mang̃a hang̃al pa sa canila.</p> + +<p><span class="smcap">Ang icalima,i,</span> <i>baual na lahat ang mang̃a libro na hangan sa +taon 1584 at hangan ng̃ayo,i, nilimbag ó lilimbaguing ualang +itinuturong pang̃alan nang sumulat ó cumatha, nang nagpalimbag, nang +pinaglilimbagan, pati nang panahong ipinagpalimbag; at cun sacali +ma,t, may itinuro ang lahat nang ito,i, mang̃a hindi totoo ang +itinuturo, at paconouari lamang;</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_9" id="Page_9">Páhiná 9</a></span><i>sapagca,t, ito,i, nagpapaquilalang +dapat pang̃anibang may taglay na lico,t masasamang aral na di dapat +basahin nang isang cristiano</i>.—Alinsunod dito,i, ang lahat na mang̃a +auit at corrido, na arao-arao,i, ipinalilimbag na ualang pahintulot, +at ualang itinuturong may catha, (na palibhasa,i, iquinahihiya ang +sinulat ay di ibig na maquilala) ay paraparang <b>baual</b> na lahat; +lalong lalo na,t, ang caramihan niyang mang̃a auit ay mang̃a punong +puno nang mang̃a camaliang di naayon sa mang̃a aral nang santa +Iglesia.</p> + +<p>Gayon din naman iyang mang̃a libro,t casulatang ipinagcacalat ng̃ayon +sa uicang castila at sa uicang tagalog na uala ring itinuturong may +gaua,t, may palimbag; at ang laman niyon ay pauang <i>cabulaanang</i> laban +sa señor Arzobispo at sa mang̃a Pareng <span class="pagenum noind"><a name="Page_10" id="Page_10">Páhiná 10</a></span>religioso, na pati nang mang̃a +cagalang-galang na mang̃a Madre religiosa, ay di rin +quinaalang-alang̃anan nang tampalasan nilang pluma, ay ang lahat na +ganiyang mang̃a libro,t, casulatan ay <b>baual</b> na basahin, at +ipagcacasala nang daquila ang pagbasa,t, pag-iing̃at noon, at lalong +lalo na ang pagcacalat.</p> + +<p><span class="smcap">Pauang cabulaanan</span>, uica co; sapagca,t, cun mapatotohanan nila +sana ang canilang mang̃a sinasabi ay hindi nilang ipagmamacahiyang +maalaman ang canilang mang̃a pang̃alan; at cun totoo sana ang laman +niyang mang̃a carimarimaring sulat ay ualang sucat icatacot ang may +catha man, ang lumimbag man, ó ang nagpapalimbag, at nagpapacalat +caya, cahit sila,i, ipaghabla,t, isacdal sa Justicia nang mang̃a +pinararatang̃an nila nang gayong mang̃a casamaan. <span class="pagenum noind"><a name="Page_11" id="Page_11">Páhiná 11</a></span>¡Tunay ng̃a pala na +ang mang̃a nagcacalat nang mang̃a gayong sulat na <span class="smcap">anónimo</span> +(ualang pang̃alan) ay sucat ipaquibilang sila sa mang̃a tauong ualang +hiya!</p> + +<p><span class="smcap">Ang icaanim</span> <i>ay baual ang lahat na mang̃a librong sulatin cun +ipang̃alat, na ang taglay na laman ay mang̃a maling caisipa,t, mang̃a +aral na laban sa pinasasampalatayanan sa atin nang santa +Iglesia</i>.—Gaya nang̃a baga nang librong catha nang <b>Dr. Rizal</b>, na +ang pang̃ala,i, <b>Noli me tangere</b>, na pinupuri,t, binabasang ualang +agam-agam nang maraming natuturang cristiano, baga ma,t, sa pagbasang +ito,i, nagcacamit sila nang casalanang daquila; sapagca,t, ang +nasabing libro,i, punong puno nang mang̃a <b>erejía,t,</b> mang̃a aral +na laban sa ating santa Religión. Halos sa <span class="pagenum noind"><a name="Page_12" id="Page_12">Páhiná 12</a></span>baua,t, fojas at sa +baua,t, talata ay may mababasa roong mang̃a <i>sabing sinung̃aling, +mang̃a udyoc na capangahasan, mang̃a nacamumuhi,t, mahalay na +iparing̃ig sa mang̃a tunay na cristiano, mang̃a paglalapastang̃an sa +mang̃a cagalang-galang na Puno nang santa Iglesia at sa caramihang +cristiano, mang̃a pagsisiphayo sa Dios, mang̃a camangmang̃a,t, +cahunghang̃ang humihicayat sa pagcampi sa tacsil at sucab na si</i> +<b>Lutero</b> <i>at sa iba pang mang̃a ereje, mang̃a aral na lubhang lihis +at mang̃a</i> <b>erejíang</b> <i>tunay; ano pa,t, hangan sa umuudyoc upang +houag sampalatayanang may Dios</i>. Ang lahat nang ito,i, pauang mababasa +diyan sa tampalasang libro, at caya <b>baual</b> na basahin, at ang +pagbasa noo,i, isang lubhang mabigat na casalanan. At ang may catha +noon, <span class="pagenum noind"><a name="Page_13" id="Page_13">Páhiná 13</a></span>ang <b>Dr. Rizal</b> baga, cun taimtim sa caniyang loob ang +mang̃a sinulat niya sa nasabing libro at hindi pa niya +pinagsisisiha,t, tinatalicdan, ay dapat na ariin siyang <b>tacsil</b> at +<b>tampalasan sa Dios, ereje</b> at <b>excomulgado</b>.</p> + +<p>Tingni, mang̃a guiniguilio cong tagalog, tingni,t, masdan itong +caauaaua capoua ninyong tagalog, na pinupuri nang marami sa inyo na +parang ualang capara sa carunung̃an; ualang dao ga sino si +<span class="smcap">Rizal</span>; di umano,i, <i>capurihan</i> dao nang lahi ninyong tagalog, +na sucat ninyong ipagparang̃alan. ¡Ay sa aba co! At lalong catampatang +sabihin, na sucat inyong ipagmamacahiya ang gayong cahabag-habag na +bulag na loob; sapagca,t, siyang <span class="smcap">caunaunahang</span> tagalog na +cusang gumamit nang caniyang camay sa pagsulat nang mang̃a +catacot-tacot na catampalasanan sa Dios, sa ating santa Religión +cristiana, at sa mang̃a sinasampalatayanan natin.</p> + +<p>Bucod pa sa siya,i, tampalasan, ay <span class="smcap">hañgal</span> pa naman sa madlang +bagay; sapagca,t, cun siyasatin ang pagcagaua nang nasabing libro,i, +isip ninyong hindi ang camay nang may bait na tauo, cundi ang paa nang +isang mangmang ang isinulat noon; at halos sa lahat nang fojas ay +mapagmamalas na ang gumaua,i, <i>hang̃al na</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_14" id="Page_14">Páhiná 14</a></span><i>hang̃al</i> sa paghahanay +nang masanghayang pananalita, lalong lalo na sa uicang castila; ang +totoong tang̃ing matatanghal doon ang sino man ay ang isang sucab at +tacsil na pagcapoot niya sa ating santa Religión at sa España.</p> + +<p><span class="smcap">Ang icapito,t, catapusa,i,</span> <i>baual ang lahat na mang̃a librong +malaqui ma,t, maliliit, ang mang̃a munting calat na casulatan, ang +mang̃a diario, at balang nang sulat na ang laman ay lumalaban sa +mang̃a aral nang santa Iglesia; ang tanang casulatang nagpupuri sa +mang̃a camaliang hinati,t, sinala nang santo Papa, gaya nang mang̃a +sinala ni Pio IX sa caniyang casulatang padala sa sangcacristianohan, +nang 8 de Diciembre de 1864; ang balang nang sulat na cumucut-ya sa +mang̃a Santong guinagalang nating sa mang̃a altar, cun nagsasalita +caya nang mang̃a cabulaana,t, ipinataratang sa canila nang mang̃a</i> +<span class="pagenum noind"><a name="Page_15" id="Page_15">Páhiná 15</a></span><i>gaua, mang̃a uica,t, mang̃a acalang di ucol sa cabanalan; ang lahat +nang mang̃a librong nanunuya sa mang̃a Sacramento,t, sa mang̃a ugaling +paraang na ipinag-uutos nang santa Iglesia sa pagmimisa, pagdarasal, at +sa iba,t, ibang mang̃a gauang magaling; at sa cauacasa,i, ang dilang +casulatang sa conouari ma,t, di conouari ay cumacampi sa mang̃a +camaliang aral na laban sa pananampalataya at sa mang̃a mabanal na +asal</i>.—Laban dito sa cautusang itong bigay nang santo Papang si Pio +IX, upang masaula ang mang̃a cristiano sa pagbasa nang mg̃a masasamang +<b>diario,</b> ay hindi lamang nagcasala ang mang̃a bumabasa nang balang +na sa mang̃a nasabing casulatan, cundi pa naman ang nang̃acacatulong +sa pagpalimbag at sa pagcacalat, gaya baga cun <i>limbaguin,</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_16" id="Page_16">Páhiná 16</a></span><i>ipagbili, +bilhin, pasulat,</i> at iba pa.</p> + +<p>Ang pitong utos na ito,i hang̃ong lahat sa libro nang <span class="smcap">indice</span> +sa naturang casulatan ni Pio IX na dapat nating talimahi,t, ganapin, +cun tunay nating ibig na mapacagaling.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>III.</h2> + + +<p>Bucod pa sa rito,i, cun caya gayon ang ipinag-uutos nang santa Iglesia +sapagca,t, ito,i, <i>utos din naman nang Dios, na turo sa atin nang +catutubo nating bait;</i> na cahit di ipagbaual nang santa Iglesia, at +mauala man ang <b>listahan</b> nang mang̃a librong baual na, at cahit di +nagcaroon nang mang̃a <i>utos na paraang pagcacaquilanlan</i> nang mang̃a +masasamang libro, ay nagtuturo sa atin ang catutubo nating bait <i>na di +dapat basahin ang mang̃a</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_17" id="Page_17">Páhiná 17</a></span><i>gayong librong masasama</i>. At sa catunaya,i, +magsabi ca sa aquin: ¿di caya baga mabigat na casalanang laban sa +icalimang utos nang Dios ang cumain cun uminum caya nang lasong +icatatapus nang sariling buhay, at icamamatay nang ating catauan? Ay +ano ¿di caya baga lalong mabigat na casalanan ang cumain nang lasong +icatatapus nang buhay nang atin caloloua, na icamamatay baga niya +dahil sa pagcauala sa caniya nang pananampalataya? Diyata,i, +pinatotohanan co sa iyo na ualang mabisang lasong icamamatay nang +ating catauan na sucat mapara sa lasong taglay nang masasamang libro; +lasong sacdal nang bisa sa icasisira nang pananampalataya,t, +icamamatay tuloy nang ating caloloua; lason ng̃ang camatay-matay na +capag nahahalata nating nasisilid sa ano <span class="pagenum noind"><a name="Page_18" id="Page_18">Páhiná 18</a></span>mang casulatan ay +catungculan nating pang̃ilagan, at cun dili,i, magcacamit tayo nang +mabigat na casalanan cun ituloy nating basahin. Caya ng̃a ualang +maimatouid ang maraming bumabasa nang mang̃a librong limbag ma,t, +sulat camay, gaya nang mang̃a cay <b>Rizal</b>, na ang itinututol +nila,i, di pa <b>ipinagbaual</b>; sapagca,t, cun di pa tang̃ing +ipinagbaual, ay <b>baual</b> na talaga, ayon sa mang̃a cautusang +sinasaysay na; at bucod pa sa rito,i, capag naquiquitang may lason +nang mang̃a <i>erejía</i> at mang̃a lisiyang aral ay ipinagbabaual nang +catutubo nating bait, na nagpapaquilala sa ating yao,i, utos nang +Dios. Sucat na lamang na sabihin sa iyo nang Confesor ó nang ibang +mabait na Sacerdote, cun nang iba pa mang tauo na nacacaalam, at cahit +icao man ang <span class="pagenum noind"><a name="Page_19" id="Page_19">Páhiná 19</a></span>macamasid na ang gayong libro,i, masama, at pagdaca,i, +dapat mong bitiua,t, ibigay sa iyong Confesor cun sa iyong Amang Cura, +at cun dili caya ipagatong mo sa apoy; sapagca,t, cun pabayaan mo muna +sa bahay may pang̃anib na mabasa; at <i>ang cusang lumalagay sa +pang̃anib ay diyan siya mapapang̃anyaya</i>, uica nang Dios Espíritu +Santo. Caya ng̃a, cristianong bumabasa nito, ay houag cang paraya sa +iyong sarili, na gaya nang ibang marami na ang acala,i, hindi totoong +nacacapahamac ang pagbasa nang mang̃a masasamang libro; sapagca,t, +hindi masama lamang, cundi casamasamaan ang quinasasapitan nang +sumusuay sa mang̃a utos na ito. ¡Ay capatid co! Sinong +macapagsasalaysay nang mang̃a casiraang nangyayari sa mang̃a caloloua +dahil sa pagbasa nang <span class="pagenum noind"><a name="Page_20" id="Page_20">Páhiná 20</a></span>mang̃a masasamang libro? Ang uica nang P. +Doctor Sardá: «na ang isang masamang librong may taglay na mang̃a +tacsil na udyoc, cun mang̃a mahahalay ang halimbaua ay higuit ang +casamaan sa mapagcanulong caibigan, higuit ang cahunghang̃an sa +mahunghang na maestro, at lalong dapat capootan sa magdaraya,t, +mapaghibong tauo. Ualang imic-imic, at di nang̃adaramdaman ay +unti-unting binabagbag ang puso, inililigao ang lalong matalinong +isip, sinisira ang lalong maayos na cabaitan, hinihila ang calooban sa +mang̃a lisiyang asal, pinupucao ang mang̃a mahahalay na pita, +pinapaniniig sa maruruming gaua at malibughaang casalanan». ¿Ano caya +ang dahil na yaong binatang dating mabait at masunurin sa magulang ay +ng̃ayo,i, naguíng <span class="pagenum noind"><a name="Page_21" id="Page_21">Páhiná 21</a></span>mapagyabang at ualang cahihiyan? Cun ano,t, yaong +dalagang dating masayang loob at mahinhing asal ay ng̃ayo,i, laguing +namamanglao at caguitla-guitlang ugali? Cun sino ang nagnacao sa +canila nang cabaitan, nang cahinhinan, nang casayahan nang loob, +sampon nang casiglahan nang canilang catauan? ¡Ay sa aba co! Yaon +palang tampalasang libro, yaong mahalay na auit, yaong carumal-dumal +na palasintahan, yaong maruruming tula, na paraparang pinatutuloy sa +bahay nang ualang pag-iing̃at na magulang! ¡Ay sa aba ninyo, mang̃a +magulang! at cayo ng̃a ang hihing̃ang sulit nitong mang̃a casiraang +iquinapapahamac nang di mabilang na mang̃a masasama na di ninyo +pinalalayo sa inyong bahay at sa camay at mata nang inyong mang̃a +<span class="pagenum noind"><a name="Page_22" id="Page_22">Páhiná 22</a></span>anac! Sapagca,t, maniuala cayo,t, dili, ay uuliting cong sabihin ang +sinabi co nang madalas: <i>Ay nagcacasala nang daquilang casalanan ang +sino mang cristiano, na baga ma,t, natatalastas niyang</i> <b>baual</b>, <i>ó +dapat man lamang ipagbaual, ay bumabasa nang mang̃a tampalasang libro. +At di lamang nagcacasala ang bumabasa nang mang̃a librong yaon, cundi +pa naman ang nag-iing̃at, sapagca,t, utos nang santa Iglesia na ibigay +sa mang̃a Puno, cun dili caya,i, sunuguin. At nagcacasala rin nang +daquila ang magpahiram sa ibang ualang pahintulot sa pagbasa nang +masasamang libro.</i></p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>IV.</h2> + + +<p>Alinsunod dito sa mang̃a sinabi co magpahang̃an ng̃ayo,i, marahil +<span class="pagenum noind"><a name="Page_23" id="Page_23">Páhiná 23</a></span>nasain mo, cristianong bumabasa, ang ilang malinao,t, tapat na hatol, +na parang pinacareglang aalinsunurin; na cun sundin mo naman ay +macapang̃ing̃ilag ca sampon nang iyong mang̃a casambahay, mang̃a +caibigan nama,t, caquilala, sa mang̃a daquilang pang̃anib na laguing +nasusumpung̃an sa pagbasa nang mang̃a masasamang libro. Isasaysay co +ng̃a sa iyo ang mang̃a inaacala cong lalong quinacailang̃an at lalong +bagay sa pagtatamo nang ninanasa nating paquinabang.</p> + +<p><span class="smcap">Una-una</span>. <i>Capag banta mong bumili cun bumasa nang anomang +libro, munti ma,t, malaqui man, nang diariong may mang̃a lamina,t, +uala, nang auit man, tula man, maguing limbag maguing sulat camay, ay +bago mong bilhin ó basahin ay dapat mong usisain</i> <span class="pagenum noind"><a name="Page_24" id="Page_24">Páhiná 24</a></span><i>muna cun baual, +cun dili caya; ó cun dapat maguing baual sapagca,t, masama</i>.—Ang +pag-uusisa nito,i, nacacailang̃ang siyasatin mo cun ang librong +bibilhin ó babasahin ay natatamaan nang alin man sa mang̃a <i>pitong +utos na paraang pagcacaquilanlan</i> nang mang̃a librong dapat na +ipagbaual, na <b>baual</b> na talaga; at ang lalong maigui sa lahat ay +magtanong ca sa Confesor, cun sa Cura caya, cun sa canino mang banal +na sacerdote; at ang paraan na ito,i, lalong magaling, sapagca,t, +malalayo ca sa pang̃anib nang pagcacamali.</p> + +<p><span class="smcap">Icalaua</span>. <i>Dapat mong tandaang pinacalandas di dapat sinsayan +ang houag bumili, at houag bumasa nang ano mang libro, auit, at +casulatang uala sa unang fojas na</i> <span class="smcap">may lubos na pahintulot ang +mañga</span> <b>PUNO</b>. Sapagca,t, ang <span class="pagenum noind"><a name="Page_25" id="Page_25">Páhiná 25</a></span>ayao huming̃i nang pahintulot sa +mang̃a Puno ay marahil hindi cristiano, at cun ganoon sucat nang +ipaquibilang sa mang̃a <b>baual</b> ang quinathang libro; at cun +cristiano naman, at ayao huming̃i nang pahintulot ay hayag siyang +souail na cristiano, at masasapantahang magtuturo nang camalian.</p> + +<p>Tanto cong magaling na yaong ibang libro,i, di nagcacailang̃an nang +pahintulot, at nang mailimbag; at mababasa ng̃a cahit uala ang gayong +pahintulot; datapoua,t, sang-ano man ang pag-iing̃at tungcol dito,i, +alang̃an pa; sapagca,t, sa casamaang nang mang̃a panahong +quinalalag-yan natin ay pati sa mang̃a librong di nagcacailang̃an nang +pahintulot, cun magcabihira,i, iguiniguiit din ang mang̃a erejía at +mang̃a lisiyang aral: caya ng̃a cailang̃an <span class="pagenum noind"><a name="Page_26" id="Page_26">Páhiná 26</a></span>din sumigao na ualang +tugot: <i>¡Caing̃at cayo sa mang̃a masasamang libro,t, casulatan!</i></p> + +<p>Napagunaua mo na marahil, na sa toui cong sinasabing cailang̃an ang +<i>pahintulot nang mang̃a Puno</i>, ang tinutucoy cong mang̃a Puno ay ang +sa santa Iglesia, ang Santo Papa baga at ang mang̃a Poong Obispo, +palibhasa,i, sila na lamang ang macahahatol nang cagaling̃an at +casamaan nang ano mang libro.</p> + +<p><span class="smcap">Icatlo</span>. <i>Cun totoong totoo,t, ninanasa mong houag magcamali +dito sa daquilang bagay na ito, ang lalong mabisang paraan, na +nasasaclauan nang lahat na mang̃a ibang paraang iyong mapipili, ay ito +ng̃a:</i> <span class="smcap">Na houag cang bumili, at houag bumasa nang ano mang libro, +diario, auit at ano mang casulatan na di ca</span> <b>maquipagsanguni</b> +<span class="smcap">muna sa</span> <span class="pagenum noind"><a name="Page_27" id="Page_27">Páhiná 27</a></span><span class="smcap">iyong Confesor, sa iyong Amang Cura, cun sa +ibang banal na Sacerdote</span>. <i>At ito rin ang dapat mong ipasunod sa +iyong mang̃a nasasacupan.</i> Sapagca,t, doon pa sa mang̃a librong hindi +masama, at may pahintulot ang mang̃a Puno sa paglimbag, ay marami rin +ang di mo nararapat basahin, sapagca,t, marahil macasasama sa iyo; at +caya ualang macapaghahatol sa iyo nang tapat gaya nang mang̃a may +catungculang magsaquit sa icagagaling nang iyong caloloua.</p> + +<p>Sundin mo ng̃a, guilio cong cristiano, itong mang̃a bilin co sa iyo, +at ipasunod mo naman sa iyong mang̃a nasasacupan, at hindi ninyong +icapapang̃anyaya ang mang̃a masasamang casulatan. At cun sacali,t, +dala nang di ninyo carunung̃an nang dacong arao ay may pinatuloy cayo +sa inyong <span class="pagenum noind"><a name="Page_28" id="Page_28">Páhiná 28</a></span>bahay na mang̃a librong masasama ay inyong pagsicapang +hanapin, ay dalhin ninyo agad sa Amang Cura cun sa Confesor, na ito +ng̃a ang lalong magaling; ng̃uni,t, cun di ninyo magagaua ito,i, +sunuguin ninyong tambing. Sunuguin, sunuguing ualang aua,t, hinayang +sa salaping ibinili niyong mang̃a libro, at nang houag cayo,i, masunog +sa infierno dahilan sa canila.</p> + +<p>¡Ay capatid co! cun tularan mo sana ang magandang halimbauang +ipinaquita niyaong isang babaying <i>nang̃ang̃alacal nang libro</i>, ayon +sa sinasalita ni P. Mach sa caniyang librong «Tesoro del Catequista»:</p> + +<p>Nang malapit nang mangyari yaong balitaa,t, malaquing pagcagulo doon +sa caharian nang Francía, ay may isang babaying <i>nang̃ang̃alacal nang +libro</i> na dinatnan nang balita, na si P. Borgar (Beauregard) ay +lubhang mariquit na magsermon, na caya ng̃a hinahang̃aan siya nang +lahat na taga Paris. <span class="pagenum noind"><a name="Page_29" id="Page_29">Páhiná 29</a></span>Dala nang balitang ito,i napasa simbahan nang +Nuestra Señora de Paris ang nasabing babayi, at gayac siyang +maquiquinyig nang pang̃ang̃aral nang Pareng yaon; at nagcataon naman +na ang mang̃a sinasabi nang Pare noong gabing yaon ay pauang nauucol +sa mang̃a masasamang libro. Ang naturang babayi, baga ma,t, timtima,t, +may puri, ay nagbibili nang mang̃a librong laban sa ating santa +Religión at laban din sa magagaling na asal. Anaqui nabulagan siya +nang casaquiman sa salapi, gaya nang pagcabulag nang maraming +naglalaco,t, nang̃ang̃alacal nang mang̃a <i>mahahalay na palasintahan, +auit, corrido at iba,t, iba pang mang̃a masasamang casulatan</i>, at di +nila inaanumana ang mang̃a casalanang di mabilang na quinacamtan nila, +at ang mang̃a quinacamtan nang iba dahilan sa canila. Ng̃uni,t, ang +babaying yao,i, dahil sa pang̃ang̃aral nang Pare ay iminulat niya ang +mata nang caniyang isip, caya,t, napagquilala, na ang mang̃a +tampalasang librong lumalaban sa santa Religión, at umaaquit sa +maruruming hilig nang catauan, ay parang bucal nang camatay-matay na +lasong sumisira sa caloloua,t, puso nang tauo; at ang mang̃a +nagpapalimbag, nagbibili, cun tumutulong sa papaano mang paraan nang +pagcacalat sa mang̃a gayong libro ay catulad nang mang̃a manglalason; +at darating ang arao, at sila,i, hihing̃an nang Pang̃inoong-Dios nang +mahigpit na pagsusulit sa mang̃a caguluha,t, casalanang nangyari dahil +sa canila. Halos <span class="pagenum noind"><a name="Page_30" id="Page_30">Páhiná 30</a></span>di ng̃a magcasiya sa loob nang babaying yaon ang +sisi sa sarili, at napag-unaua na ang pang̃ang̃alacal niya,i, lubhang +di carapat-dapat sa isang calolouang may iniing̃atan pang cahihiyan at +pagquilala sa Dios; caya ng̃a,t, minabuti niyang lisanin magpacailan +man ang paghahanap buhay na yaon. Nang matapus ang sermon ay tinung̃o +niya ang bahay nang Pare, at nagsabi sa caniya nang ganito: <i>Aquin +napagquiquilala, Ama co, ang cadaquilaan nang aquing pagcacasala sa +pagbibili co nang mang̃a masasamang libro; ng̃uni,t, yayang minulan na +ninyo ang paggamot sa aquing caloloua,i, lubusin ninyong +pagcagaling̃in: pumaroon po cayo sa aquing tindahan, tignan ninyo ang +mang̃a librong naroroon, at sunuguin po ninyo ang lahat na mamasamain +ninyo. Sang-ano man ang maguing capang̃aluguihan co, at mauala man sa +aquin ang lahat cong mang̃a tinubo, ay mamagaanin cong lahat, houag +lamang mapacasama ang aquing caloloua</i>. Pinuri ni P. Borgar ang gayong +magandang banta, at nang̃acong tutulong̃an siya sa pagganap nang +caniyang ninanasa. Quinabucasa,i, naparoon siya, ibinucod ang mang̃a +masasamang libro,t, itinuro sa babayi, na quinuha nito,t, +isinugbang lahat sa isang malaquing siga na caniyang inihanda. Ang +halaga nang mang̃a sinunog na libro,i, mahiguit dao sa sanglibo,t, +dalauang daang piso; at magmula noo,i, pinagtiticahan niyang mahigpit +na hindi na magbibili nang <span class="pagenum noind"><a name="Page_31" id="Page_31">Páhiná 31</a></span>mang̃a ibang libro, cundi yaon lamang +macapagpapagaling sa mang̃a caloloua.</p> + +<p>¡Tularan naua itong magandang halimbaua nang mang̃a <b>sederang</b> +naglalaco nang mang̃a bagay bagay na auit at masasamang libro! Tularan +mo rin ng̃a, guiniguilio cong bumabasa, cun sacali,t, sa mang̃a +nacaraang arao,i, di ca nagpacaing̃at capara nitong babayi; at tungcol +sa haharaping arao ay houag cang lumihis munti man sa mang̃a itinuro +sa iyo dito sa libritong ito. At isinasamo co pa sa iyo na ipaquilala +mo ang libritong ito sa iyong mang̃a hinlog, mang̃a catoto,t, mang̃a +caquilala, at nang sila nama,i, gumanap nang mang̃a bilin dito: at cun +magcaganoon ay mahahadlang̃an ang marami sa mang̃a capahamacang dala +nang masasamang libro,t, casulatan.</p> + +<p>¡Loobin naua nang catamis-tamisang <span class="pagenum noind"><a name="Page_32" id="Page_32">Páhiná 32</a></span>Puso ni Jesús at nang +calinis-linisang Puso ni Maria, sampon nang maloualhating Poon san +José, na pagpalain nila,t, gauaran nang mahal nilang bendición itong +munti cong pagod, upang mapaquinabang̃an nang mang̃a caloloua, at +mapatungcol na lahat <span class="smcap">sa lalong capurihan nang Dios</span>. Siya +naua.</p> + +<p class="sign"><i>Fr. José Rodriguez</i></p> +<p class="right">Religioso sa Orden ni san Agustin.</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of ¡CAIÑGAT CAYO!, by Fr. José Rodriguez + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ¡CAIÑGAT CAYO! *** + +***** This file should be named 18141-h.htm or 18141-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/1/4/18141/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza, Jeroen +Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team +at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + +*** END: FULL LICENSE *** + + + +</pre> + +</body> +</html> + diff --git a/18141-h/images/cover.jpg b/18141-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6e4263d --- /dev/null +++ b/18141-h/images/cover.jpg diff --git a/18141-h/images/cover_b.jpg b/18141-h/images/cover_b.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..efe999c --- /dev/null +++ b/18141-h/images/cover_b.jpg diff --git a/18141-h/images/cover_t.jpg b/18141-h/images/cover_t.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f5705b8 --- /dev/null +++ b/18141-h/images/cover_t.jpg diff --git a/18141-h/images/fig1.jpg b/18141-h/images/fig1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..78d1169 --- /dev/null +++ b/18141-h/images/fig1.jpg diff --git a/18141-h/images/fig2.jpg b/18141-h/images/fig2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0bd09f2 --- /dev/null +++ b/18141-h/images/fig2.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..cfa6255 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #18141 (https://www.gutenberg.org/ebooks/18141) |
