diff options
Diffstat (limited to '17945-h')
| -rw-r--r-- | 17945-h/17945-h.htm | 2218 |
1 files changed, 2218 insertions, 0 deletions
diff --git a/17945-h/17945-h.htm b/17945-h/17945-h.htm new file mode 100644 index 0000000..924cc48 --- /dev/null +++ b/17945-h/17945-h.htm @@ -0,0 +1,2218 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> + +<html> + +<!-- + +Some comments about the postprocessing of this ebook, which might be +useful someday for other postprocessors, or for me when I work on +another such book and can't remember how I did something before... + +For consistency, I've used the same styles as I did in the other +GROBE books. The originals are all formatted similarly. + +I duplicated the table of contents near the beginning of the book, +because that's where many people would expect it, and because it will +kind of get lost in the end anyway when the Gutenberg info is appended. + +I've retained some proofers' comments (and added some more during +postprocessing!) in this HTML version, commented of course, related +to things like errors in the book which I hope nobody ever "fixes" +back to the way it is in the original! + +Words which have been corrected in this Gutenberg etext are marked +by the comment "Error in book:" or some such. + +I used Vim (http://www.vim.org/) for most editing, but I used UniRed +(http://www.esperanto.mv.ru/UniRed/) for spellchecking and conversion +between iksismo, numerical character entities, and utf8 ascii. Be +aware of some UniRed features I discovered: 1) All hexadecimal Unicode +entities are converted to decimal (*throughout the file*) when it is +saved. That may be good or bad, depending on your personal preference. +I prefer hexadecimal, but decimal doesn't bother me too much, and one +can still enter them as hexadecimal. 2) Windowy ASCII characters with +the high bit set, that is, in the range [128..255] may be corrupted. For +example, "naive" with an i-dieresis is converted to "naﶥ". Be +sure to convert such characters to Unicode *before* your first UniRed +save! + +Note concerning HR width: 38% = 1 - GoldenRatio. + +Notes to myself inre dashes: + Validator doesn't like — Use — or Unicode — + Unicode nonbreaking hyphen: ‑ + Also, – = Unicode – + + - William W. Patterson, AKA Ailanto + +--> + +<head> + <title>MARK TWAIN : TRI NOVELOJ</title> + <!-- Apparently the W3C HTML Validator *requires* Content-Type + tag or one of the other comparable things now. --> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"> + <style type="text/css"> + body { margin-left: 5%; margin-right: 5% } + p.centre, div.centre, td.centre { text-align: center } + p.tutdekstre, div.tutdekstre, td.tutdekstre { text-align: right } + p.tutlive, div.tutlive, td.tutlive, blockquote.tutlive { text-align: left } + p.dekstre, div.dekstre, td.dekstre, blockquote.dekstre { text-align: left; margin-left: 2em } + p.live, div.live, td.live { text-align: right; margin-right: 2em } + .titolo { font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 1em } + .dike { font-weight: bold } + .italike { font-style: italic } + .grandege { font-size: 225% } + .grande { font-size: 125% } + .grandete { font-size: 115% } + .mezgrande { font-size: medium } + .malgrandete { font-size: 85% } + .malgrande { font-size: 70% } + .malgrandege { font-size: 55% } + .pligrande { font-size: larger } + .plimalgrande { font-size: smaller } + </style> +</head> + +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Mark Twain: Tri Noveloj + +Author: Mark Twain + +Translator: Edwin Grobe + +Release Date: March 8, 2006 [EBook #17945] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ *** + + + + +Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<!-- File: 01.png --> + +<div class="grande centre italike" style="margin-top: 0; margin-bottom: 2em"> + KLASIKAJ USONAJ NOVELOJ +</div> + +<div class="grande dike centre" style="margin-top: 0; margin-bottom: 2em"> + MARK TWAIN<br> + (1835-1910) +</div> + +<div class="grandege dike centre italike" style="margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1em"> + TRI NOVELOJ: +</div> + +<div class="grande dike centre italike" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em"> + — KONFESO DE MORTANTO —<br> + — LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO —<br> + — LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO —<br> +</div> + +<div class="grande centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em"> + Esperantigis<br> + EDWIN GROBE +</div> + +<div class="grandete centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 4em"> + 1999<br> + Eldonejo-Arizona-Stelo<br> + 1620 North Sunset Drive<br> + Tempe, Arizona 85281-1550<br> + Usono +</div> + +<!-- File: 02.png --> + +<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 4em; margin-bottom: 2em"> + MARK TWAIN: TRI NOVELOJ<br> + Unua Eldono: Januaro 1999 +</div> + +<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 3em"> + Originaj Anglalingvaj Titoloj:<br> + "A DYING MAN'S CONFESSION"<br> + "THE NOTORIOUS JUMPING FROG OF CALAVERAS COUNTY"<br> + "THE STORY OF THE BAD LITTLE BOY" +</div> + +<div class="malgrandete centre" style="margin-top: 3em; margin-bottom: 2em"> + Copyright 1999<br> + Edwin P. Grobe<br> + for the herein contained<br> + English-to-Esperanto Translations +</div> + +<div id="enhavo_duplikato"> <!-- duplicate table of contents; see notes --> + + <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 1em"> + + <div class="grande dike centre" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em"> + ENHAVO + </div> + + <center> + <table border="0" cellspacing="16" cellpadding="0" summary=""> + <tr><td align="left">"<a href="#konfeso">Konfeso de Mortanto</a>"</td><td align="left">p. 1</td></tr> + <tr><td align="left">"<a href="#rano">La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo</a>"</td><td align="left">p. 14</td></tr> + <tr><td align="left">"<a href="#knabeto">La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto</a>"</td><td align="left">p. 19</td></tr> + </table> + </center> + + <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em"> + +</div> + +<!-- File: 03.png --> + +<div id="konfeso" class="titolo"> + KONFESO DE MORTANTO +</div> + +<p> + Ni alproksimiĝis vilaĝon Napoleonon en ŝtato + Arkansaso. Tial mi komencis pripensi mian tiean taskon. La horo: + tagmezo. La vetero: hela kaj suna. Tio estis malbona. Almenaŭ, + ne bonega. Ĉar mia tasko ne estis (laŭprefere) tagmeza + speco. Ju pli mi meditis, des pli tiu fakto sin trudis al + mi—jen unuforme, jen aliforme. Finfine ĝi prenis la + formon de preciza demando. Ĉu estas bonsence plenumi la taskon + dumtage kiam, vin senigante je iom da komforto kaj inklino, vi povas + elprofiti la nokton por tio, sen scivolemaj gvatokuloj? Tio decidis + la aferon. Klara demando kaj klara respondo konsistigas la plej + mallongan elirejon por la plejmulto da konfuzaĵoj. +</p> + +<p> + Mi kunvenigis miajn amikojn en mia kajuto kaj diris ke mi + bedaŭras estigi ĝenon kaj malesperon sed ke, post meditado + pri la afero, laŭŝajne estos pli bone ke ni albordigu niajn + bagaĵojn kaj vizitu Napoleonon. Ilia malaprobo estis tuja kaj + laŭta; ilia lingvaĵo, ribelema. Ilia ĉefa argumento + estis tiu kiu ĉiam malmergiĝas la unua en tiaj okazoj, ekde + la komenco de tempo. "Sed vi elektis kaj <i>antaŭkonsentis</i> + resti sur ĉi tiu boato," ktp.; kvazaŭ, decidiĝinte + fari malsaĝaĵon, laŭ nepra neceso oni restu sur la + sama vojo kaj aliigi ĝin en <i>du</i> malsaĝaĵojn + per la plenumo de la komenca decidiĝo. Mi utiligis diversajn + taktikojn por mildigi ilian sintenon, kun sufiĉe bona sukceso. + Rezulte de tiu kuraĝigo mi plimultigis miajn klopodojn. Kaj por + komprenigi al ili ke ne estis <i>mi</i> kiu postulis la plenumon de + la koncerna taskaĉo kaj ke mi nepre senkulpas pri la afero, + mi baldaŭ ekkuraĝis rakonti ties historion, preskaŭ + samvorte kiel mi ĉi-poste raportas. +</p> + +<p> + Ĉirkaŭ la fino de la pasinta jaro mi pasigis kelkajn + monatojn en Munkeno, en Bavario. En novembro mi loĝis en + la pensiono de Fraŭlino Dalvejnero, ĉe numero 1 de + Karlostrato. Sed mia laborejo situis unu mejlon for, en la domo + de vidvino sin vivtenanta per gastigado. Ŝi kaj ŝiaj + du junaj infanoj kutimis veni ĉe mi ĉiun matenon kaj + kunbabiladi en la Germana—responde al mia peto. Unu tagon, + dum mi vagpromenadis en la urbo, mi vizitis unu el la du lokoj + kie la registaro retenas kaj prizorgas kadavrojn ĝis la + kuracistoj certas ke tiuj finmortis kaj ne daŭre vivas en + tranca stato. Estis makabra loko, tiu ĉambrego. Vidiĝis + tridek ses plenkreskulaj kadavroj, sternite surdorse sur iom + oblikvangulaj tabuloj en tri longaj vicoj—kaj havante ĉiuj + vaksoblankajn rigidajn vizaĝojn sub la blankaj mortotukoj + volvitaj ĉirkaŭ ili. Laŭ la flankoj de la ĉambro + estis profundaj orielaspektaj alkovoj kaj en ĉiu el tiuj + kuŝis pluraj marmormienaj beboj, entute kaŝite kaj + enterigite sub tavoloj da freŝaj floroj krom siaj vizaĝoj + kaj interfalditaj manoj. Ĉirkaŭ fingro de ĉiu el + tiuj kvindek senmovaj formoj, grandaj kaj malgrandaj, estis ringo. + Ekde la ringo, drato etendiĝis ĝis la plafono kaj de + tie ĝis sonorileto en tiea kontrolĉambro kie, tage kaj + nokte, kontrolisto sidas ĉiam en vigla atendado, preta alvenigi + eksaltan urĝohelpon al iu ajn ano de tiu palvanga kompanio + kiu, vekiĝinte el la morto, estigas korpomovon—ĉar + ĉiu movo, eĉ la plej minimuma, agitos la draton kaj sonigos + tiun timindan sonorileton. Mi imagis min mortosentinelo kiu dormetis + en nepra tiea soleco en tre malfrua horo dum malrapidege + +<!-- File: 04.png --> + + evoluanta gvatdeĵorado de iu muĝventega nokto kaj eksentis + sian korpon aliiĝi palpebrumtempe en tremetantan ĵeleon pro + la subita bruaĉo de tiu terura alvokilo! Tial mi enketis pri + tiu aĵo, demandis kio kutime okazas? Ĉu la gvatisto mortis + kaj la revivinta kadavro alvenis por komfortigi kiel eble plej multe + liajn lastajn momentojn? Sed oni riproĉis al mi mian klopodon + nutri sencelan kaj senvaloran scivolemon en tiel solena kaj funebra + loko. Kaj mi foriris tre humiligite. +</p> + +<p> + La sekvintan matenon mi rakontadis mian aventuron al la vidvino kiam + ŝi ekkriis: +</p> + +<p> + "Venu kun mi. Mi havas loĝanton kiu rakontos al vi ĉion + kion vi deziras ekscii. Li estis noktosentinelo tie." +</p> + +<p> + Li estis vivanta homo sed ne havis vivantan aspekton. Li kuŝis + surlite kaj altaj kusenoj subtenis lian kapon. Lia forvelkinta + vizaĝo estis senkolora. Liaj profunde sinkintaj okuloj estis + fermitaj. Lia mano, kuŝante sur lia brusto, estis ungegaspekta, + tiel osta kaj longfingra ĝi estis. La vidvino komencis min + prezenti. La okuloj de la viro malfermiĝis malrapide kaj + briletis malice el la krepusko de siaj kavernoj. Li kuntiris nigre + la brovojn. Li levis la maldikan manon kaj entreprenis nin forsendi + per ordonema gesto. Sed la vidvino daŭre parolis ĝis + eksciigi al li la fakton ke mi estas fremdulo kaj Usonano. La mieno + de la viro tuj ŝanĝiĝis, pliheliĝis, eĉ + avidiĝis—kaj en la sekvinta momento li kaj mi ekĝuis + kunan solecon. +</p> + +<p> + Mi komencis paroli en roksolida Germana lingvo. Li respondis en ege + fleksebla Angla lingvo. Post tio ni nepre flankenlasis la Germanan. +</p> + +<p> + Tiu ftizulo kaj mi intime amikiĝis. Mi vizitis lin ĉiun + tagon kaj ni parolis pri ĉio. Almenaŭ pri ĉio krom + edzinoj kaj infanoj. Se menciiĝis la edzino aŭ la infano + de iu ajn, ĉiam postokazis tri fenomenoj: la plej afabla + kaj amema kaj dolĉa lumo briletis en la okuloj de la viro + dum momento; en la sekvinta momento la lumo forpaliĝis kaj + ĝin anstataŭis tiu minaca mieno jam ekflaminta tie kiam + mi vidis liajn okulojn malfermiĝi la unuan fojon; triavice, + li ĉesis paroli tie kaj tiam por tiu tago, restis senparole + daŭre enlitiĝite, perdite en abstrakta kaj absorbita + pensado, laŭŝajne aŭdante nenion kion mi diris, + malatentante miajn adiaŭojn, kaj evidente prikonsciis nek vide + nek aŭde pri mia foriro el la ĉambro. +</p> + +<p> + Kiam mi jam estis dum du monatoj la ĉiutaga kaj sola intimulo de + tiu Karolo Ritero, li diris abrupte ion tagon: +</p> + +<p> + "Mi rakontos al vi mian historion." +</p> + +<p> + Tiam li daŭrigis kiel jenas: +</p> + +<hr align="center" width="62%"> + +<p> + Mi neniam rezignis antaŭ nun. Sed nun mi rezignas. Mi estas + mortonta. Mi finkonkludis hieraŭnokte ke devas okazi tiel kaj, + aldone, ege baldaŭ. Vi diras ke vi celas reviziti vian riveron + iun tagon kiam la okazo prezentiĝos. Nu, bonege. Tio, kune kun + stranga sperto kiun hazarda sorto okazigis al mi hieraŭnokte, + devigas min rakonti al vi mian historion—ĉar vi vidos + vilaĝon Napoleonon en Arkansaso kaj por mia bono vi haltos tie + kaj plenumos taskon por mi—taskon kiun vi entreprenos bonvole + post aŭskulti mian rakonton. +</p> + +<!-- File: 05.png --> + +<p> + Ni mallongigu la rakonton kie ajn eblas ĉar ĝi estas + longa kaj bezonos mallongigon. Vi jam scias kiel okazis al mi aliri + Amerikon kaj kiel mi decidiĝis ekloĝi en tiu soleca regiono + de la Sudo. Sed vi ne scias ke mi havis edzinon. Mia edzino estis + juna, belega, amema, kaj, ho! tiel die bona kaj senkulpa kaj milda. + Kaj nia filineto estis miniatura kopio de sia patrino. Tio estis la + plej feliĉa el ĉiuj feliĉaj hejmoj. +</p> + +<p> + Iun nokton—okazis ĉirkaŭ la fino de la + milito—mi vekiĝis el ebria stuporo kaj min trovis + manligita kaj buŝŝtopita <!-- Error in book: + buŝstopita --> dum la ĉirkaŭanta aero estis + malpurigita per kloroformo. Mi vidis du virojn en la ĉambro kaj + unu el ili diris al la alia en raŭka flustrado: "Mi <i>diris</i> + al ŝi ke mi faros tion se ŝi faros bruon, kaj rilate al la + infano—" +</p> + +<p> + La alia viro interrompis en mallaŭta duonplora voĉo: +</p> + +<p> + "Vi diris ke ilin ni nur buŝŝtopos kaj prirabos, ne + difektos, alie mi ne konsentintus alveni." +</p> + +<p> + "Ĉesu plendaĉi. <i>Necesis</i> ŝanĝi la planon + kiam ili vekiĝis. Vi faris <i>vian</i> plejon por ilin protekti. + Nun tio vin kontentigu. Venu, helpu serĉfosadi." +</p> + +<p> + Ambaŭ viroj surportis maskojn kaj krudajn ĉifonajn + "nigrul"-specajn vestaĵojn. Ili havis celpunktan lanternon helpe + de kies lumo mi konsciis ke al la dekstra mano de la pli milda el la + du rabistoj mankas dikfingro. Ili serĉfosadis hazardacele en mia + malriĉa loĝejo dum momento. La ĉefbandito diris tiam + en teatra flustrado: +</p> + +<p> + "Tio estas tempomalŝparo. <i>Li</i> malkaŝu kie ĝi + estas kaŝita. Forigu lian buŝoŝtopilon kaj lin + revigligu." +</p> + +<p> + La alia diris: +</p> + +<p> + "Bone. Kondiĉe ke ne okazu klabado." +</p> + +<p> + "Sen klabado estu, tial. Kondiĉe ke li daŭre silentu." +</p> + +<p> + Ili min alproksimiĝis. En tiu momento aŭdigis eksterdomaj + sonoj, sonoj de voĉoj kaj hufotretado. La rabistoj retenis + la spiradon kaj aŭskultis. Malrapide la sonoj pli kaj pli + <!-- Error in book: proksikimiĝis --> proksimiĝis. Tiam + eksonis kriego: +</p> + +<p> + "<i>Saluton</i>, la domo! Vidigu lumon. Ni deziras akvon." +</p> + +<p> + "La voĉo de la kapitano, per Dio!" diris la teatre flustrinta + brutulo, kaj ambaŭ banditoj forfuĝis pere de la + malantaŭpordo, malŝaltante sian lanternon dum la kurado. +</p> + +<p> + La fremdulo alvokis plurajn pluajn fojojn, tiam + preterrajdis—estis laŭŝajne dekduo da + ĉevaloj—kaj nenion pluan mi aŭdis. +</p> + +<p> + Mi luktis sed ne sukcesis min liberigi el miaj ligoj. Mi klopodis + paroli sed malhelpis tion mia buŝŝtopilo. Mi kapablis eligi + nenian sonon. Mi serĉaŭskultis la voĉojn de miaj + edzino kaj infano—aŭskultis longe kaj atentege. Tamen + nenia sono eliris la alian ekstremaĵon de la ĉambro kie + staris ilia lito. Tiu silento pli kaj pli aĉiĝis, pli kaj + pli minaciĝis, en ĉiu momento. Ĉu vi opinias povinti + toleri horodaŭron da tiaĵo? Kompatu min tial, al kiu + necesis toleri trihoran daŭron. Ĉu trihoran? Trieternecan, + diru! Kiam ajn eksonis la horloĝo ŝajnis ke jam forpasis + jaroj ekde kiam mi aŭdis ĝin la antaŭan fojon. Dum la + tuta tempo mi baraktis en miaj ligoj kaj finfine, ĉirkaŭ la + nova tagiĝo mi min liberigis kaj ekstreĉis miajn rigidajn + membrojn. Mi povis distingi detalojn iom bone. Disrubis la plankon + aĵoj tien ĵetitaj per la ŝtelistoj dum + +<!-- File: 06.png --> + + ili serĉis miajn ŝparmonojn. La unua objekto kaptinta mian + apartan atenton estis dokumento mia kiun mi vidis ekrigardi kaj + tiam forĵeti la pli krudan el la du brutuloj. Sango ĝin + makuligis. Mi atingis stumblapaŝe la alian ekstremaĵon de + la ĉambro. Ho, kompatindaj, senofendaj, senhelpaj estuloj, tie + ili kuŝis. Jam forpasis iliaj ĉagrenoj. Nur komenciĝis + la miaj. +</p> + +<p> + Ĉu mi apelaciis al la juro? Ĉu mi? Ĉu satiĝas + la soifo de la malriĉulo se la reĝo trinkas por li? + Ho, ne, ne, ne! Mi deziris nenian impertinentan sintrudon de la + juro. Leĝoj kaj la pendumilo ne povus kontraŭpagi la + ŝuldoprezon kiun mi rajtis ricevi. La juro lasu sentime al + mi la tiurilatan respondecon. Mi malkovrus la ŝuldanton kaj + kolektus la ŝuldon. Kiel efektivigi tion, ĉu vi diras? + Kiel efektivigi tion kaj tiom ekcerti pri ĝi se mi neniam + vidis la vizaĝojn de la ŝtelistoj nek aŭdis iliajn + kutimajn voĉojn nek konceptis ununuran ideon pri kiuj ili + povus esti? Malgraŭ tio tamen mi estis jes ja certa—ege + certa, ege memfida. Mi disponis indicon—indicon kiun vi + taksintus senvalora—indicon kiu ne multe helpintus eĉ + detektivon pro tio ke mankus al li la sekreto pri kiel ĝin + apliki. Mi parolos pri tio baldaŭ. Vi vidos. Ni daŭrigu + nun, konsiderante la aferon en taŭga ordo. Por komenci estis + cirkonstanco kiu disponigis al mi precizdirektan vidpunkton. Tiuj + du rabistoj estis klarŝajne soldatoj trompvestitaj kiel + vagabondoj, kaj ne novvenitaj al milita servado sed spertaj pri + ĝi—konstantuloj, eble. Ili ne akiris siajn soldatajn + sintenon, gestojn, starpozojn en unu tago, nek en unu monato, nek en + unu jaro. Tiel mi opiniis, sed nenion diris. Kaj unu el ili diris, + "La voĉo de la kapitano, per Dio!"—la viro mem kiun mi + deziris senvivigi. Du mejlojn for tendumis pluraj regimentoj kaj du + kompanioj de Usona kavalerio. Kiam mi eksciis ke Kapitano Blakelio + de Kompanio C preterpasis nin dum la nokto kun eskorto, mi diris + nenion sed decidiĝis serĉi mian viron en tiu kompanio. Dum + diversaj konversacioj studeme kaj obstine mi priskribis la rabistojn + kiel vagabondojn, kampadejo-parazitulojn. Kaj inter tiu socia klaso + miaj kunkonversaciintoj serĉis vane, ĉar nur mi suspektis + la soldatojn. +</p> + +<p> + Laborante pacience dumnokte en mia afliktita hejmo, mi fabrikis + kamuflaĵon por mi el diversaj vestaĵpecoj kaj -eroj. + En la plej proksima vilaĝo mi aĉetis paron da bluaj + ŝirmvitroj. Post kelke da tempo, kiam la milita kampadejo + disiĝis kaj Kompanio-C-on oni forsendis cent mejlojn norden, al + Napoleono, mi kaŝis mian etan monprovizon en mia pantalonzono + kaj efektivigis mian foriron dum la nokto. Kiam Kompanio C + atingis Napoleonon mi estis jam tie. Jes, mi estis tie—kun + nova metio: sortodivenisto. Dezirante ŝajni egalpartia, mi + amikiĝis kaj divenis sortojn inter ĉiuj kompanioj tie + garnizonigitaj. Tamen mi atentis plejparte pri Kompanio C. Mi + min komplezemigis senlime inter tiuj apartaj viroj. Ili petis de mi + nenian komplezon, starigis antaŭ mi nenian minacon kiujn mi + malakceptis. Mi fariĝis bonvola viktimo de iliaj ŝercoj. + Tio pligrandigis mian popularecon. Mi fariĝis favorato. +</p> + +<p> + Baldaŭ mi trovis soldaton al kiu mankis dikfingro. Kian + ĝojon tio havigis al mi! Kaj kiam mi ekcertis ke nur li, el + ĉiuj kompanianoj siaj, perdis dikfingron, malaperis mia lasta + dubo. Mi <i>certegis</i> suresti la ĝustan spurvojon. La viro + nomiĝis Krugero. Li estis Germano. Estis naŭ Germanoj en la + kompanio. Mi kontrolgvatadis + +<!-- File: 07.png --> + + por ekscii kiuj estas liaj intimuloj, sed laŭŝajne + <!-- Error in book: laŭsajne --> li havis neniajn apartajn + amikojn. Tamen intimulo lia estis mi kaj mi prizorgis kreskigi la + rilaton. Kelkfoje mi tiel sopiris al venĝo ke mi apenaŭ + sukcesis malhelpi min surgenuiĝi antaŭ li kaj petegi ke + li fingremontru la viron mortigintan miajn edzinon kaj infanon sed + mi ekscipovis bridi al mi la langon. Mi atendadis pacience kaj + daŭre sortodivenis, laŭokaze. +</p> + +<p> + Mia aparataro estis simpla: iom da ruĝa farbo kaj peceto da + blanka papero. Mi farbis la malsupron de la klienta dikfingro, + faris surpaperan premaĵon de ĝi, ĝin studadis dum la + nokto kaj sciigis lian sorton al li la sekvintan tagon. Kiun ideon + mi nutris, efektivigante tian sensencaĵon? Jen ĝi estis. + Kiam mi estis knabo mi konis maljunan Francon estintan provoso + dum tridek jaroj kaj li diris al mi ke ĉiu homo havas unu + trajton kiu neniam ŝanĝiĝas ekde la lulilo ĝis + la tombo: la linioj sur la malsupra flanko de la dikfingro. Kaj + li diris ke tiuj linioj neniam nepre samaspektas ĉe iu ajn + homparo. Nuntagare ni fotas la novan krimulon kaj pendas lian + bildon en la Kanajlo-Galerio por estonta referenco. Sed tiu Franco, + dum sia aktiva laborkariero, kutimis fari premaĵon pri la + dikfingra malsupraĵo de nova malliberulo kaj ĝin staplis + por ebla estonta uzado. Li diris ĉiam ke bildoj senvaloras + ĉar eventualaj kamuflovestaĵoj povas ilin senutiligi. "La + dikfingro estas la ununura certaĵo," li diris. "Ĝi ne + kamuflovesteblas." Kaj li kutimis pravigi sian teorion helpe de miaj + amikoj kaj konatoj. Tio sukcesis ĉiam. +</p> + +<p> + Mi daŭre sortodivenis. Ĉiun nokton mi min izoligis, en + nepra soleco, kaj pristudis sub lupeo la dikfingrajn premaĵojn + de la tago. Vi imagu la vorantan avidon per kiu mi okulkontrolegis + tiujn labirintajn ruĝajn spiralojn, tenante apude tiun + dokumenton surportantan la dekstramanajn dik- kaj alifingrajn + premaĵojn de tiu nekonata murdinto, presitajn per la plej + kara sango—por mi—iam defaligita sur ĉi tiu + tero! Kaj foje kaj refoje necesis al mi ripeti la saman malnovan + senkuraĝigan rimarkon: "Ĉu <i>neniam</i> samaspektos ili?" +</p> + +<p> + Sed finfine alvenis mia rekompenco. Ĝi estis la dikfingra + premaĵo de la kvardektria viro de Kompanio C partopreninta + en mia eksperimento: Soldato Franzo Adlero. Unu horon antaŭe + mi sciis nek la nomon nek la voĉon nek la figuron nek la + vizaĝon nek la naciecon de la murdinto. Sed nun mi sciis + ĉiujn tiujn detalojn. Mi opiniis rajti certi pri la afero. + La ripetitaj demonstradoj de la Franco estis mia rajtigilo. Tamen + restis rimedo por ĉion <i>nepre</i> certigi. Mi disponis pri + premaĵo de la maldekstra dikfingro de Krugero. En la mateno mi + flankenapartigis lin dum lia maldeĵorado. Kiam ni staris ekster + la vid- kaj aŭdkampo de eblaj atestontoj mi diris en impona + maniero: +</p> + +<p> + "Parto de via sorto estas tiel serioza ke mi juĝis esti pli + bone ne malkovri ĝin al vi okaze de publika kunveno. Vi kaj + cetera viro, kies sorton mi pristudis hieraŭnokte—Soldato + Adlero—murdis virinon kaj infanon. Oni vin spuras. Antaŭ + ol forpasos kvin tagoj oni murdos vin ambaŭ." +</p> + +<p> + Li falis surgenuen, timigite ĝis frenezio. Kaj dum kvin minutoj + li ade elverŝis la saman litanion, kiel demenculo, kaj en tiu + sama duonplora maniero restinta unu el miaj memoraĵoj pri tiu + murdonokto en mia ĉambreto: +</p> + +<!-- File: 08.png --> + +<p> + "Mi ne faris tion. Laŭ mia animo, tion mi ne faris. Kaj mi + strebis malhelpi ke <i>li</i> faru tion. Tiel mi agis, Dio estu mia + atestanto. Li faris tion solapersone." +</p> + +<p> + Jen estis ĉio kion mi volis. Kaj mi klopodis min senigi je la + stultulo. Sed ne, li alkroĉiĝis al mi, petegante ke mi lin + protektu kontraŭ la murdinto. Li diris: +</p> + +<p> + "Mi havas monon. Dek mil dolarojn. En kaŝejo. La fruktaĵo + de ŝtelado kaj rabado. Savu min. Diru al mi kion fari kaj + ĝi estos al vi, ĉiu cendo. Du trionoj el ĝi apartenas + al mia kuzo, Adlero, sed vi rajtas alpreni ĝin entute. Ni + kaŝis ĝin kiam ni alvenis ĉi tien komence. Sed mi + rekaŝis ĝin hieraŭ en nova loko kaj ne diris tion al + li. Mi intencis dizerti kaj ĝin forpreni entute. Ĝi estas + oro kaj tro peza por manporti kiam oni kuras kaj evitas. Sed virino + kiu jam transiris la riveron antaŭ du tagoj por pretigi mian + vojon postsekvos min kun la mono. Kaj se mi ne havus la ŝancon + priskribi la kaŝejon al ŝi, mi intencis ruzdoni mian + arĝentan poŝhorloĝon en ŝian manon aŭ + transsendi ĝin al ŝi kaj ŝi komprenus la aferon. + Estas paperpeco en la malantaŭaĵo de la ujo kiu ĉion + rakontas. Jen, prenu la horloĝon kaj diru al mi kion fari." +</p> + +<p> + Li penadis trudi sian horloĝon al mi kaj elmontradis la + paperon, klarigante ĝin al mi, kiam Adlero eniris la vidkampon + fordistance je ĉirkaŭ dek du jardoj. Mi diris al la + kompatinda Krugero: +</p> + +<p> + "Enpoŝigu denove vian horloĝon, ĝin mi ne deziras. + Nenia difektado vin atingos. Foriru nun, mi devas diveni lian + sorton por Adlero. Baldaŭ mi diros al vi kiel eskapi de la + murdinto. Intertempe, necesos al mi rekontroli la premaĵon de + via dikfingro. Nenion diru al Adlero pri ĉi tiu afero. Nenion + diru al iu ajn." +</p> + +<p> + Li foriris plena je timo kaj dankemo, kompatinda diablulo. Mi diris + al Adlero longan sortodivenon—laŭintence tiel longan ke mi + ne povis ĝin findiri. Promesis alveni lian gvardpostenejon tiun + nokton kaj diri al li ties vere gravan parton—ties tragedian + parton, mi diris. Tial, necesas esti ekster la aŭdkampo de + subaŭskultantoj. Oni ĉiam postenigis pikedon ekster la + urbo. Nuraj disciplino kaj ceremonio. Nenia bezono tiurilate. Nenia + malamiko en la ĉirkaŭejo. +</p> + +<p> + Ĉirkaŭ noktomezo mi survojiĝis, provizite per la + kontraŭsigno, kaj gvidis miajn paŝojn ĝis la soleca + regiono kie Adlero estis gvardonta. Estis tiel malhele ke mi stumblis + senpere kontraŭ malklaran figuron preskaŭ antaŭ ol + povi eligi ŝirmvorton. La sentinelo salutis kaj mi respondis, + ambaŭ en la sama momento. Mi aldonis: "Estas nur mi, la + sortodivenisto." Tiam mi glitpaŝis al la flanko de la kompatinda + diablulo kaj ŝovegis mian ponardon en lian koron. "<i>Ja + wohl</i>," mi ridis. Jen <i>estis</i>, efektive, la tragedia parto de + lia sorto. <!-- Error in book: extra quotemark --> Dum li falis de + sur sia ĉevalo, li strebis alkroĉiĝi al mi kaj miaj + bluaj ŝirmokuloj postrestis en lia mano. Kaj foren plonĝis + la besto, lin trenante kun piedo en la piedingo. +</p> + +<p> + Mi forfuĝis tra la arbaro kaj efektivigis mian eskapon, + postlasinte miajn ŝirmokulojn en la mano de la mortinto. +</p> + +<p> + Tio okazis antaŭ dek kvin-dek ses jaroj. Ekde tiam mi vagiradas + sencele ĉirkaŭ la mondo, foje laborante, foje senlabore; + foje havante monprovizon, foje senmone; sed ĉiam lacigite per + troa vivado kaj dezirante finvivi, ĉar mian surteran mision + plenumis la faro de tiu nokto. Kaj la nuraj plezuro, konsolo, + kontentiĝo kiujn + +<!-- File: 09.png --> + + mi spertis en ĉiuj tiuj tedaj jaroj estis la ĉiutaga penso: + "Mi senvivigis lin!" +</p> + +<p> + Antaŭ kvar jaroj mia sano komencis malbonfarti. Mi vagatingintis + Munkenon laŭ mia sencela maniero. Malhavante monon, mi + serĉis kaj akiris laborpostenon. Mi plenumis mian taskon + fidele dum ĉirkaŭ unu jaro. Tiam oni postenigis min kiel + noktosentinelon tie en tiu mortodomo kiun vi vizitis lastatempe. + La loko konvenis al mia humoro. Ĝi plaĉis al mi. + Plaĉis al mi esti kun la mortintoj—esti sola kun ili. Mi + kutimis vagiradi inter tiuj rigidaj kadavroj kaj enrigardi iliajn + aŭsterajn vizaĝojn dum horoj. Ju pli malfrua estis la + horo, des pli impona estis la situacio. Mi preferis la malfruan + horon. Foje mi malheligis la lumojn. Tio estigis perspektivon, + vi komprenu, kaj liberigis la imagon. Ĉiam la malklaraj, + malantaŭenirantaj mortintovicoj estigis ĉe oni strangajn + kaj fascinajn fantaziojn. Antaŭ du jaroj—mi jam estis + tie ekde unu jaro—mi sidis tute sole en la gvatĉambro + en ventega vintra nokto, malvarmigite, sensentigite, senkonsole, + ekdormetante iom post iom en senkonscion. La plorego de la vento kaj + la klakado de foraj ŝutroj sonadis pli kaj pli mallaŭte en + miaj senaŭdiĝontaj oreloj ĉiumomente kiam subite kaj + akute la mortosonorilo eligis sangofrostigan alarmon super mia kapo! + Preskaŭ paralizis min la ŝoko ĉar neniam antaŭe + mi aŭdis la signalon. +</p> + +<p> + Mi min renormaligis kaj hastegis al la kadavroĉambro. + Preskaŭ mezdistance for laŭ la ekstera vico sidis + rektaspina figuro envolvita en mortotuko, svingante la kapon + malrapide de flanko al flanko: makabra spektaklo! Ĝia flanko + alfrontis min. Mi aliris ĝin haste kaj enrigardis fikse + ĝian vizaĝon. Ĉielo! Adlero ĝi estis! +</p> + +<p> + Ĉu vi povas diveni kio estis mia unua ekpenso? Envortigite, jen + ĝi estis: "Ŝajnas tial ke vi eskapis de mi unuan fojon. + Okazos kontraŭa rezulto ĉi-foje!" +</p> + +<p> + Verŝajne tiu etulo spertis neimageblajn terurojn. Imagu kion li + devis eksenti vekiĝinte meze de tiu senvoĉa silento kaj + ĉirkaŭspektadinte tiun malgajan mortintaron! Kiu dankemo + brilegis en lia magrega blanka vizaĝo kiam li vidis vivantan + formon antaŭ si! Kaj kiel la fervoro de tiu senparola dankemo + plimultiĝis kiam lia rigardo atingis la vivigajn kordialojn + kiujn mi portis en la manoj! Tiam imagu la hororon kiu eniris lian + pinĉitan vizaĝon kiam mi metis la kordialojn malantaŭ + min kaj diris moke: +</p> + +<p> + "Ekparolu, Franzo Adlero! Alvoku tiujn mortintojn! Sendube ili + aŭskultos kaj kompatos. Sed en ĉi tiu loko auŝkultos + kaj kompatos neniu alia." +</p> + +<p> + Li penadis paroli. Tamen rezistis kaj malpermesis paroladon tiu parto + de la mortotuko kunpremanta liajn makzelojn. Li strebis levi petegajn + manojn sed ili restis, kunmetite kaj kunligite, sur lia brusto. Mi + kriegis: +</p> + +<p> + "Kriegu, Franzo Adlero! Veku la dormantojn en la foraj stratoj, + petante ilin alvenigi helpon al vi. Kriegu—sen malŝpari + tempon, ĉar estas malmulte da tempo por malŝpari. Kio, + ĉu vi ne povas? Kia domaĝo! Tamen ne gravas. Kriegado ne + ĉiam alvenigas helpon. Kiam vi kaj via kuzo murdis senhelpajn + virinon kaj infanon en kabano de Arkansaso—mia edzino estis + kaj mia infano—ili kripetis helpon, ĉu vi memoras? Sed + tio ne sukcesis. Vi memoras ke tio ne sukcesis, ĉu ne? Viaj + dentoj klaketadas—tial kial vi ne povas ekkrii? Malfiksu la + bandaĝojn per viaj manoj. Tiam + +<!-- File: 10.png --> + + vi povos ekkrii. Ho, mi komprenas. Viaj manoj estas ligitaj kaj ne + povas helpi vin. Kiom strange eventoj ripetiĝas post longaj + jaroj. Ĉar ankaŭ <i>miaj</i> manoj estis ligitaj tiun + nokton, ĉu vi memoras? Jes, tiel forte ligitaj kiel viaj + manoj estas ligitaj nun. Kiom stranga tio estas! Mi ne povis min + liberigi. La ideo malligi min ne eniris vian menson. La ideo malligi + vin ne eniras mian menson nun. Ŝŝŝ! Jen malfruhora + paŝsono! Ĝi venas en nia direkto. Aŭskultu, kiom + proksima ĝi estas! Eblas kompti la paŝsonojn: unu, du, + tri! Jen, ĝi staras ĵus aliflanke de la pordo. Jen estas + la horo! Kriegu, viro, kriegu! Estas la ununura ŝanco inter + vi kaj eterneco! Ho, vidu! Vi hezitis tro longan tempon. Ĝi + preterpasis. Jen. Ĝi mallaŭtiĝas. Ĝi estas + for! Pripensu tion! Primeditu tion! Vi ĵus aŭdis homan + paŝsonon je la lasta fojo. Kiom strange devas esti aŭskulti + tiel ordinaran sonon kaj konscii ke neniam denove oni aŭdos + samaĵon." +</p> + +<p> + Ho, amiko mia! La dolorego en tiu envolvita vizaĝo estis vidinda + ekstazo! Mi elpensis novan torturon kaj ĝin aplikis, min + helpante per iom da mensoga kreivo: +</p> + +<p> + "Tiu kompatinda Krugero strebis savi miajn edzinon kaj infanon kaj + mi havigis al li reciprokan komplezon en la taŭga momento. Mi + konvinkis lin prirabi vin. Kaj mi kaj iu virino helpis lin dizerti el + sia militservo kaj lin alvenigis al sekurejo." +</p> + +<p> + Rigardo de surprizo kaj triumfo ekbrilis malhele tra la angoro + en la vizaĝo de mia viktimo. Mi perpleksiĝis, + maltrankviliĝis, diris: +</p> + +<p> + "Nu, kio? Ĉu li ne eskapis?" +</p> + +<p> + Nea kapskuo. +</p> + +<p> + "Ĉu ne? Kio okazis tial?" +</p> + +<p> + La kontento en la envolvita vizaĝo ankoraŭ + pliklariĝis. La viro strebis murmuraĉi kelkajn + vortojn—sensukcese; penadis esprimi ion per la malhelpitaj + manoj—malsukcesis; paŭzis momenton, tiam klinis malforte + la kapon en signifocela maniero, en la direkto al la kadavro + kuŝanta la plej proksime al li. +</p> + +<p> + "Ĉu mortinta?" mi demandis. "Ĉu ne sukcesis eskapi? Ĉu + kaptita fuĝante kaj pafita?" +</p> + +<p> + Cetera kapskuo nea. +</p> + +<p> + "Tial, kiel?" +</p> + +<p> + Denove la viro entreprenis fari ion permane. Mi zorge atentis sed ne + sukcesis diveni la celon. Mi antaŭenkliniĝis kaj rigardis + eĉ pli zorge. Li ĉirkaŭtordis dikfingron kaj per + ĝi malforte pikis la bruston. +</p> + +<p> + "Ho, ĉu vi volas diri: ponardita?" +</p> + +<p> + Jesa kapmovo, akompanite de fantoma rideto de tioma diableco ke + ĝi ekŝaltis veklumon en mia malakra cerbo kaj mi kriegis: +</p> + +<p> + "Ĉu ponardis lin <i>mi</i>, lin preninte por vi? Ĉar tiu + pikbato celis ununure vin!" +</p> + +<p> + La jesa kapmovo de la denove mortanta fripono estis tiel ĝoja + kiel lia mankanta fortiko kapablis elmontri. +</p> + +<p> + "Ho, mizera, mizera mi, mortiginte la kompatan personon kiu + amikiĝis kun miaj karuloj kiam ili estis senhelpaj kaj kiu ilin + servintus se li povintus! Mizera, ho, mizera, mizera mi!" +</p> + +<p> + Mi imagis aŭdi la dampitan glugleton de primoka rido. Mi eligis + la vizaĝon de + +<!-- File: 11.png --> + + inter la manoj kaj vidis mian malamikon malantaŭensinki sur sian + klintabulon. +</p> + +<p> + Necesis al li sufiĉe longa tempo por morti. Li disponis mirindan + vitalecon, surprizan konstitucion. Jes, li pasigis plaĉe longan + tempon pri la afero. Mi alportis seĝon kaj ĵurnalon, + sidiĝis apud li kaj legis. De tempo al tempo mi trinketis + brandon. Tion mi bezonis pro la malvarmo. Sed mi trinketis ankaŭ + pro tio ke, en la komenco, kiam mi etendis la manon por alpreni + la botelon, li supozis ke mi celas havigi iom al li. Mi legis + laŭtvoĉe: ĉefe fantaziajn raportojn pri homoj + urĝe forkaptitaj de sur la tombosojlo kaj revenigitaj al vivo + kaj viglo pere de kelkaj kulerplenoj da likvoro kaj varma bano. + Jes, li pasigis longan malfacilan tempon mortante: tri horojn, ses + minutojn, ekde la momento kiam li aŭdigis la sonorilon. +</p> + +<p> + Laŭ onia opinio, dum la dek ok jaroj forpasintaj ekde kiam + iniciatiĝis tiu kadavrogvatado, nenia en tuko envolvita gasto de + la Bavariaj mortodomoj iam sonorigis sian sonorilon. Nu, tio estas + senĝena opinio. Ĝi restu tia. +</p> + +<p> + La malvarmo de la mortoĉambro jam penetris miajn ostojn. + Ĝi revigligis kaj retrudis al mi la malsanon antaŭe min + afliktintan sed kiu, ĝis la koncerna nokto, konstante kaj ade + malaperis. Tiu viro murdis mian edzinon kaj mian infanon. Kaj post + tri tagoj li aldonintos mian nomon al sia murdolisto. Ne gravas! Dio! + Kiel bonsapora estas la memoraĵo pri tio. Mi kaptoatingis lin + eskapantan el sia tombo kaj lin reŝovis en ĝin! +</p> + +<p> + Post tiu nokto mi devis enlitiĝi dum tuta semajno. Sed ekde kiam + mi povis iom rondiradi, mi konsultis la mortodomajn registrolibrojn + kaj eksciis la numeron de la domo en kiu Adlero mortis. Mizera + pensionaĉo tiu estis. Mi konceptis la ideon ke kompreneble + li akirintus la personajn havaĵojn de Krugero, estante la + kuzo de tiu, kaj mi deziris obteni la horloĝon de Krugero + se eblus al mi. Tamen dum mi estis malsana la posedaĵojn de + Adlero oni forvendis kaj dislokis, krom pluraj malnovaj leteroj kaj + ceteraj senvaloraj diversaĵoj. Tamen, pere de tiuj leteroj, + mi spurtrovis filon de Krugero, la nuran restantan parencon lian. + Tridekjara nun, li estas faka ŝuisto kaj loĝas ĉe + Numero 14 Reĝostrato en Manhejmo. Vidvo, li havas plurajn junajn + gefilojn. Sen klarigi al li la kialon de tio, konstante ekde tiam mi + provizas lin per du trionoj el lia financa subteno. +</p> + +<p> + Nu, rilate al tiu horloĝo—vidu kiom strange evoluas la + aferoj! Mi ĉirkaŭspuris ĝin en Germanio dum pli ol + jaro je granda mon- kaj ĉagrenkosto. Kaj finfine mi ekhavis + ĝin! Ekhavis ĝin kaj nedireble ekĝojiĝis. + Malfermis ĝin kaj nenion trovis interne. Ho, mi devintus + antaŭscii ke tiu paperpeceto ne restos tie ĉiun tiun + tempon. Kompreneble, mi rezignis pensi pri la dek mil dolaroj + tiam. Rezignis tion kaj forigis ĝin el mia menso. Kaj ege + malĝoje, ĝin dezirinte por la filo de Krugero. +</p> + +<p> + Hieraŭnokte, kiam finfine mi konsentis pri mia neevitebla morto, + mi komencis pretigi miajn havaĵojn. Mi entreprenis bruligi + ĉiujn senutilajn dokumentojn kaj certege, de inter la dokumentoj + de Adlero ne antaŭe zorge kontrolitaj elfalis tiu longe dezirata + peceto. Tuj mi ĝin rekonis. Jen ĝi. Mi ĝin tradukos: +</p> + +<p class="italike" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em"> + Brika lustablo, mezurbe, angule de Orleano- kaj Merkato-Stratoj. + Angulo + +<!-- File: 12.png --> + + alfrontanta urbodomon. Tria ŝtono, kvara vico. Tien enŝovu + mesaĝon dirantan kiom alvenos. +</p> + +<p style="margin-top: 2em"> + Jen. Prenu kaj konservu ĝin! Krugero klarigis ke tiu ŝtono + formoveblas, kaj ke ĝi estas en la norda muro de la fundamento, + kvaravice ekde la supro, triaŝtone ekde la okcidento. La mono + kaŝiĝas malantaŭ ĝi. Li diris ke la lasta + frazo estas trompaĵo por devojigi okaze ke la papero enfalu + malĝustajn manojn. Sendube ĝi plenumis tiun funkcion por + Adlero. +</p> + +<p> + Nun mi deziras petegi ke kiam vi faros vian proponitan vojaĝon + laŭ la rivero, vi spurtrovu tiun kaŝitan monon kaj sendu + ĝin al Adamo Krugero, ĉe la Manhejma adreso kiun mi + menciis. Ĝi riĉuligos lin kaj mi dormos des pli trankvile + en mia tombo sciante ke mi faris mian plejon por la filo de la viro + kiu klopodis savi miajn edzinon kaj infanon—kvankam mia mano + senscie lin mortigis, kontraŭe al la impulso de mia koro kiu + preferintus lin ŝirmi kaj savi. +</p> + +<hr align="center" width="62%"> + +<p> + "Tia estis la rakonto de Ritero," mi diris al miaj du amikoj. + Estiĝis profunda kaj impona silento kiu daŭris ne mallongan + tempon. Tiam ambaŭ viroj estigis pafadon da ekscititaj kaj + admiraj ekkrioj pri la strangaj eventoj de la rakonto. Kaj tio, kune + kun klakadanta fluego da demandoj kiu daŭre persistis ĝis + ĉiuj partneroj preskaŭ senspiriĝis. Tiam miaj amikoj + komencis renormaliĝi kaj retiriĝi, subŝirme de + kelkfojaj vortpafoj, en silenton kaj abisman revadon. Dum dek minutoj + nun aŭdiĝis nur silento. Tiam Roĝero diris reveme: +</p> + +<p> + "Dek mil dolaroj!" Aldonante, post paŭzego: +</p> + +<p> + "Dek mil. Tio estas vera monamaso." +</p> + +<p> + Baldaŭ la poeto demandis: +</p> + +<p> + "Ĉu vi celas sendi ĝin al li tujege?" +</p> + +<p> + "Jes," mi diris. "Tio estas stranga demando." +</p> + +<p> + Nenia respondo. Post iom da tempo, Roĝero demandis heziteme: +</p> + +<p> + "Ĉu la tutan sumon? Tio estas—mi volas diri—" +</p> + +<p> + "Certege, la tutan sumon." +</p> + +<p> + Mi estis dironta pli, sed haltis—haltis pro pensadsinsekvo + naskiĝinta en mi. Tompsono parolis sed mia menso estis for + kaj mi ne aŭdkaptis lian diraĵon. Sed mi aŭdis + Roĝeron respondi: +</p> + +<p> + "Jes. Tia ĝi ŝajnas al mi. Tio devus ege sufiĉi. Mi + opinias ke <i>li</i> nenion faris." +</p> + +<p> + Baldaŭ la poeto diris: +</p> + +<p> + "Kiam vi pripensas la aferon, tio <i>pli</i> ol sufiĉas. Vi + nur konsideru! Kvin mil dolaroj! Nu, li ne kapablus elspezi tion en + la daŭrotempo de sia vivo. Kaj tio lin difektus, aldone. Eble + eĉ lin ruinigus. Vi konsideru tion. Post malmulte da tempo + li forĵetus la restintan monon, fermus sian butikon, eble + komencus drinkadi, mistraktus siajn senpatrinajn infanojn, sinkus en + ceterajn malboncelajn irvojojn, progresus laŭvice de malbono al + plimalbono—" +</p> + +<p> + "Jes, vi pravas," interrompis Roĝero fervore. "Mi jam vidis tion + cent fojojn. + +<!-- File: 13.png --> + + Jes, pli ol cent fojojn. Vi metu monon en la manojn de tia viro nur + se vi deziras lin detrui, tio estas fakto. Vi nur metu monon en liajn + manojn, necesas fari nenion ceteran. Kaj se tio ne malaltigas lin kaj + lin senutiligas kaj lin senigas je ĉiu memestimo kaj ĉio, + tiam mi ne konas la homan naturon—ĉu ne, Tompsono? Kaj + eĉ se ni transdonus al li <i>trionon</i> el ĝi; nu, en + malpli ol ses monatoj—" +</p> + +<p> + "Malpli ol ses <i>semajnoj</i>, vi diru," respondis mi, + ekscitiĝante kaj interrompante. "Escepte se li metus tiun + tri-mil-dolaran sumon en sekurajn manojn kie li ne povus ĝin + ektuŝi, ne pli ol ses semajnoj forpasus antaŭ ol—" +</p> + +<p> + "<i>Certege</i>, ne pli ol ses semajnoj!" diris Tompsono. "Mi + redaktis librojn por tiuspecaj homoj kaj en la momento mem kiam + ili enmanigas sian tantiemon—eble temas pri tri mil, eble du + mil—" +</p> + +<p> + "Kial tiu ŝuisto rajtas disponi du mil dolarojn, plaĉus + al mi ekscii?" Roĝero interrompis serioze. "Viro eble nepre + kontenta nun, tie en Manhejmo, ĉirkaŭate de samranguloj, + manĝante sian panon kun tiu apetito kiun povas estigi nur + laborema entreprenado, ĝuante sian modestan vivon, honesta, + justa, purkora, kaj <i>benita</i>! Jes, mi diru 'benita' super + la miriadoj ĉirkaŭirantaj en silkaj vestaĵoj, + laŭpromenantaj la malplenan artefaritan rondvojon de socia + malsaĝeco. Sed vi nur metu <i>la koncernan</i> tenton antaŭ + li nuran fojon! Vi nur metu dek kvin cent dolarojn antaŭ tia + viro kaj diru—" +</p> + +<p> + "Dek kvin cent diablojn!" mi protestis. "<i>Kvin</i> cent putrigus + liajn principojn, paralizus lian entreprenadon, trenus lin al + la rumvendejo, de tie ĝis la defluilo, de tie ĝis la + almozdomo, de tie ĝis—" +</p> + +<p> + "<i>Kial</i> trudi al ni mem tiun krimon, sinjoroj?" interrompis la + poeto serioze kaj alloge. "Li estas feliĉa tie kie li estas + ke tia kia li estas. Ĉiu sento pri honoro, ĉiu sento pri + karitato, ĉiu sento pri alta kaj sankta bonvolo nin avertas, nin + petegas, nin ordonas lin lasi en senĝeno. Jen vera amikeco, jen + aŭtenta amikeco. Ni povus funkciigi aliajn rimedojn pli pompajn. + Sed nenian tiel vere komplezan kaj saĝan, kredu min." +</p> + +<p> + Post iom da daŭra diskutado, evidentiĝis ke ĉiu + el ni, en la profundo de sia koro, sentis kelkajn dubojn pri tiu + aranĝo pri la afero. Klarege estis ke ĉiuj sentis la devon + sendi al la kompatinda ŝuisto <i>ion</i>. Estiĝis longa kaj + pripensa diskuto pri tiu punkto kaj finfine ni elektis sendi al li + kolorlitografon. +</p> + +<p> + Nu, post kiam ĉio laŭŝajne bonordiĝis por + ĉiuj partoprenantoj, elstariĝis nova ĝeno. Okazis + ke tiuj du viroj celis dividi la monon egalparte kun mi. Mi ne + samopiniis. Mi diris ke ili povos sin taksi bonŝancaj se ili + kunricevos duonon el la mono. Roĝero diris: +</p> + +<p> + "Kiu estintus <i>iel ajn</i> bonŝanca se ne partoprenintus en + la afero mi? Estis mi kiu faris la unuan sugeston. Sen mi ĉio + irintus al la ŝuisto." +</p> + +<p> + Tompsono diris ke li mem pripensis la aferon jam en la sama momento + kiam Roĝero unue parolis. +</p> + +<p> + Mi replikis ke la sugesto naskiĝintus ĉe mi sufiĉe + baldaŭ kaj sen la helpo de iu ajn. Mi estas malrapida pensanto + eble, sed fidinda. +</p> + +<p> + La debato varmiĝis en kverelon, tiam en batalon. Ĉiu viro + ekvundiĝis iom forte. Post min iom kuraci, laŭ mia maniero, + mi supreniris en malbonaĉa humoro + +<!-- File: 14.png --> + + al la uraganferdeko. Mi renkontis Kapitanon Makordon tie kaj diris, + tiel plaĉe kiel permesis mia humoro: +</p> + +<p> + "Mi alvenas por adiaŭi, Kapitano. Mi deziras alteriĝi + ĉe Napoleono." +</p> + +<p> + "Vi deziris alteriĝi kie?" +</p> + +<p> + "Ĉe Napoleono." +</p> + +<p> + La kapitano ekridis sed, ekkonsciinte ke mi ne estas en gaja humoro, + li ĉesis ridi kaj diris: +</p> + +<p> + "Sed ĉu vi seriozas?" +</p> + +<p> + "Mi jes ja tre seriozas." +</p> + +<p> + La kapitano rigardis la supranivelan navigejon kaj diris: +</p> + +<p> + "Li deziras elboatiĝi ĉe Napoleono!" +</p> + +<p> + "Ĉu ĉe Napoleono?" +</p> + +<p> + "Tiel li diras." +</p> + +<p> + "Laŭ la fantomego de Cezaro!" +</p> + +<p> + Onklo Mumfordo alproksimiĝis laŭ la ferdeko. La kapitano + diris: +</p> + +<p> + "Onklo, jen amiko via kiu deziras elboatiĝi ĉe Napoleono!" +</p> + +<p> + "Nu, laŭ—!" +</p> + +<p> + Mi diris: +</p> + +<p> + "Bonvolu, pri kio temas ĉio tio? Ĉu viro ne rajtas + alteriĝi ĉe Napoleono se tion li deziras?" +</p> + +<p> + "Nu, damnu, ĉu vi ne scias? Ne plu ekzistas Napoleono. Jam + de jaroj kaj jaroj ĝi ne plu ekzistas. Arkansaso-Rivero + ĝin krevis, ĝin ĉifonigis, ĝin forŝovis en + Misisipo-Riveron!" +</p> + +<p> + "Ĉu forbalais la <i>tutan</i> urbon? Ĉu bankojn, + preĝejojn, malliberejojn, ĵurnalajn redaktejojn, urbodomon, + teatron, fajrobrigadejon, lustablon—ĉu <i>ĉion?</i>" +</p> + +<p> + "Ĉion. Nur dekkvinminuta tasko, aŭ similaĵo. Postlasis + de la urbo nek haŭton nek haron, nek ŝiraĵon + nek ŝindon krom la malantaŭa ekstremaĵo de iu + domaĉeto kaj unu brika fumtubo. En la nuna momento nia boato + padelnavigas en la mezo mem de la antaŭa starloko de la urbo. + Jen fore estas la brika fumtubo—la ununura restaĵo de la + urbo. Tiu densa arbaro ĉe la dekstra flanko situis antaŭe + mejlon for de la urbo. Rigardu malantaŭ vi, kontraŭflue. + Nun vi komencas rekoni la pejzaĝon, ĉu ne?" +</p> + +<p> + "Jes, mi jes ja ĝin rekonas nun. Tio estas la plej mirinda afero + kiun mi iam priaŭdis. De multege la plej mirinda kaj la plej + neatendita." +</p> + +<p> + S-ro Tompsono kaj S-ro Roĝero jam alvenis, intertempe, kun + valizoj kaj ombreloj kaj aŭskultis silente la novaĵon de + la kapitano. Tompsono metis duondolaron en mian manon kaj diris + mallaŭte: +</p> + +<p> + "Por mia porcio de la kolorlitografo." +</p> + +<p> + Roĝero agis same. +</p> + +<p> + Jes, mirindege estis vidi Misisipo-Riveron ruliĝi inter senhomaj + bordoj rekte super la loko kie antaŭ dudek jaroj mi kutimis + vidi bonan grandan memkontentan urbeton. Urbeton kiu estis sidejo + de granda kaj grava konteo. Urbeton kun granda Usona marsoldatara + malsanulejo. Urbeton kiu havis sennombrajn batalojn kun ĉiutaga + +<!-- File: 15.png --> + + enketo. Urbeton kie antaŭe mi konis la plej belan kaj la plej + talentan knabinon de la tuta Misisipo-valo. Urbeton kie ni ricevis + la unuan presitan novaĵon pri la lamentinda katastrofo de + batalŝipo Pensilvanio antaŭ kvaronjarcento. Urbeton ne plu + ekzistantan, englutitan, forsinkintan nutradi la fiŝojn. Urbeton + de kiu restas nenio krom ero de domaĉeto kaj dispeciĝanta + brika fumtubo! +</p> + +<!-- File: 16.png --> + +<div id="rano" class="titolo"> + LA FIFAMA SALTANTA RANO DE KALAVERO-KONTEO +</div> + +<p> + Konforme al peto de amiko skribinta al mi el Oriento, mi vizitis + afablan paroleman maljunan Simonon Hveleron kaj enketis pri amiko + de mia amiko, Leonido V. Smilejo, responde al la peto, kaj mi + ĉi tie alfiksas la rezultaĵon. Mi sentas kaŝitan + suspekton ke Leonido V. Smilejo estas mito; ke mia amiko neniam + konis tian personon; kaj ke li nur hipotezis ke se mi demandus al + Hvelero pri li, tio memorigus al la multaĝulo sian fifaman + <i>Jaĉjon</i> <!-- Error in book: Joĉjon --> Smilejon, + kaj li ekoficus, enuigante min per kelkaj agacantaj tiurilataj + rememoraĵoj tiel longaj kaj tedaj kiel senutilaj por mi. Se tio + estis la celo, okazis sukceso. +</p> + +<p> + Mi trovis Simonon Hveleron en komforta dormetado apud la + servoĉambra stovo de la kadukinta drinkejo de mortanta mineja + kampadejo nomiĝanta Ĉe-Anĝelo kaj konstatis ke li + estas dika kaj kalva kaj portas sur sia trankvila vizaĝo mienon + de ĉarmaj mildeco kaj simpleco. Li vekiĝis kaj salutis, + dezirante al mi bonan tagon. Mi diris al li ke amiko mia petis ke + mi enketu pri kara kamarado de lia knabeco nomiĝanta Leonido + V. Smilejo—Pastoro Leonido V. Smilejo, juna predikisto pri + la Biblia mesaĝo laŭraporte loĝinta antaŭe en + Ĉe-Anĝelo. Mi aldonis ke, se S-ro Hvelero scipovos informi + min pri tiu Pastoro Leonido V. Smilejo, mi ŝuldos al li multajn + reciprokajn komplezojn. +</p> + +<p> + Simono Hvelero malantaŭenirigis min en angulon kaj blokadis + min tie per sia seĝo, tiam sidiĝis kaj evoluadigis la + tedan rakonton sekvontan ĉi tiun alineon. Li neniam ridetis, + neniam kuntiris la brovojn, neniam senigis la voĉon je la + mildaritma tonalo al kiu li agordis sian komencan frazon, neniam + elmontris la plej etan indicon pri entuziasmo. Tamen laŭ la + tuta longo de la senfina rakonto kuris vejno da imponaj seriozo + kaj sincero komprenigantaj klarscie al mi ke, anstataŭ imagi + ke lia rakonto ampleksas ridindan aŭ absurdan temaron, li + taksas ĝin vere grava afero kaj admiras ties du heroojn kiel + virojn disponantajn transcendan genion pri altnivela <i>lerteco</i>. + Mi lasis lin daŭrigi siamaniere la rakontadon, neniam lin + interrompante ununuran fojon. +</p> + +<p> + "Pastoro Leonido V.—Ho, nu, Pastoro Leo—Nu, foje + ĉeestis ĉi tie ulo nomiĝanta <i>Jaĉjo</i> + Smilejo, en la vintro de '49, aŭ eble estis la printempo de + '50—mi ne memoras precize, iel, kvankam la kialo pro kiu mi + opinias ke estis unu aŭ la alia estas tio ke mi memoras ke la + klintrogego ankoraŭ ne estis finkonstruita kiam li alvenis + la kampadejon. Tamen li estis la plej stranga ulo kiun oni iam + vidis kiam temis pri ĉiam veti pri kio ajn surscenejiĝas + kondiĉe ke li sukcesu instigi iun veti pri la kontraŭa + flanko, kaj se ne, li mem ŝanĝis vetflankon. Plaĉis + al li iu ajn aranĝo plaĉanta al la kontraŭvetanto. Se + li nur sukcesus starigi veton, <i>li</i> kontentiĝis. Tamen li + estis bonŝanca, malkutime bonŝanca. Preskaŭ ĉiam + li venkis. Li estis ĉiam preta kaj atendanta oportunon. Kion + ajn oni menciis, li proponis priveti ĝin kaj priveti iun + ajn flankon, laŭ via deziro, kiel mi ĵus menciis. Se + okazis vetkuro por ĉevaloj, je ties finiĝo vi trovis lin + multriĉigita aŭ nepre senmonigita. Se okazis hundobatalo, + li vetis + +<!-- File: 17.png --> + + pri ĝi. Se okazis katbatalo, ĝin li privetis. Se okazis + kokbatalo, li ĝin privetis. Nu, se du birdoj sidis sur barilo, + li vetis pri kiu el ili forflugos antaŭ la alia. Kaj se okazis + evangeliza kunveno, li ĉeestis ĝin senmanke por veti + pri Pastoro Valkero kiu estis, laŭ lia takso, la plej bona + oratoro de la regiono, kaj tia li estis certe, kaj bona viro. Kaj + se li vidis krampkrur-insekton eksurvojiĝi en iu ajn direkto, + li vetis pri kiom da tempo la besteto bezonos por atingi sian + cellokon—kiu ajn estu la loko. Kaj se vi konsentis priveti + kontraŭ li, li konsentis postsekvi tiun krampkrur-insekton + ĝis Meksikio por ekscii kien ĝi celas iri kaj dum kiom + da tempo ĝi estos survoje. Multaj el la knaboj de ĉi tie + vidis tiun Smilejon kaj kapablas raporti al vi pri li. Nu, entute + egalis al <i>li</i>—li bonvolis veti pri io <i>ajn</i>—la + laŭdamne plej stranga ulo. La edzino de Pastoro Valkero malsanis + foje, dum multe da tempo, kaj ŝajnis ke oni ne sukcesos ŝin + savi. Tamen iun matenon li eniris kaj Smilejo ekdemandis al li + kiel ŝi fartas kaj li diris ke ŝi fartas iom pli bone + nun—danke al Nia Sinjoro pro Lia senfina kompato—kaj + progresas tiel favore ke, kun la beno de Providenco, ŝi finfine + resaniĝos kaj Smilejo, antaŭ ol pripensi la aferon, diris: + 'Nu, mi vetas je du dolaroj kaj duono ke ne.' <!-- Changed + doublequotes to singlequotes for consistency. --> +</p> + +<p> + "Ĉi tiu ĉi Smilejo havis ĉevalinon—la + knaboj kromnomis ŝin la 'dekkvinminutaĵo' <!-- Changed + doublequotes to singlequotes for consistency. --> sed ili faris + tion nur por ŝerci, vi scias, ĉar kompreneble ŝi + estis pli rapida ol tio—kaj li ofte vetgajnis monon pri + tiu ĉevalinaĉo, malgraŭ tio ke ŝi estis tiel + malrapida kaj ĉiam suferis pro astmo aŭ tempro aŭ + ftizo aŭ io simila. Kutime ili ĉiam cedis al ŝi + du-tricent-jardan frustarton kaj tiam preterpasis ŝin + survoje. Tamen ĉe la finfiniĝo de la konkurso ŝi + ekscitiĝis kaj fariĝis kvazaŭ urĝpelata kaj + komencis antaŭenkaprioli kaj larĝe disapartigi la gambojn, + etendante la krurojn facilartike, foje en la aeron, foje vojoflanken + en la direkto al la bariloj kaj suprenlevante piedbate tr-o-o-n + da polvo kaj estigante tr-o-o-n da bruaĉego pro tusado kaj + ternado kaj mungado—kaj ĉiam atingi la venkobudon kun + ĉirkaŭ kololonga antaŭeco, laŭ la plej bona + takso. +</p> + +<p> + "Kaj li havis etan malgrandan buldogidon kiu, kiam vi ĝin + rigardis, ŝajnis tute senvalora, kapabla nur sidadi kun feroca + aspekto, atendante bonan ŝancon por ŝtelpreni ion. Tamen + tuj post kiam oni privetis ĝin, ĝi fariĝis tute + alia hundo. Ĝia submentono komencis elstari kiel vaporboata + teŭgo kaj ĝiaj dentoj malkovriĝis kaj ekbrilis kiel + altfornoj. Kaj se cetera hundo ĝin atakis kaj ĝin skuis + ĉifonaĉe kaj mordis ĝin kaj lanĉis ĝin + du-trifoje trans la ŝultron, Andreo Ĝaksono—tio + estis la nomo de la hundido—Andreo Ĝaksono ĉiam + ŝajnigis propran kontentiĝon, kvazaŭ atendinte nenion + alian—rezulte de kio la vetoj daŭre kaj redaŭre + duobliĝis kaj reduobliĝis en la kontraŭa flanko, + ĝis kiam ĉiuj finvetis. Tiam subitege li alkroĉis + tiun alian hundon perbuŝe ĵus <!-- Error in book: juŝ + --> ĉe la artiko de ties malantaŭa kruro kaj tenis + ĝin en seninterrompa frostiĝo. Li ne maĉaĉis, + vi komprenu, nur buŝtenis kaj persistegis ĝis kiam ili + koncedis la venkon, eĉ se temis pri tutjara daŭrotempo. + Smilejo ĉiam gajnis la vetpremion helpe de tiu hundido ĝis + kiam la besto devis konkursi kontraŭ hundo perdinta siajn + malantaŭajn krurojn forsegitajn per disksegilo, kaj kiam la + vetado atingis finan punkton kaj la mono jam kuŝis surgrunde + kaj Andreo Ĝaksono ekpretis efektivigi sian plej ŝatatan + alkroĉmanovron, tujege li konsciis kiel oni lin supertrompis kaj + kiel la alia + +<!-- File: 18.png --> + + hundo lin kontraŭmurenigis, por tiel diri, kaj li aspektis + surprizite kaj tiam li aspektis iom malkuraĝigite kaj ĉesis + penadi gajni la venkon kaj finiĝis tute fintrompite. Li direktis + rigardon al Smilejo, kvazaŭ por diri ke lia koro estas rompita + kaj ke la kulpinto estis la mastro pro konsenti priveti kontraŭ + hundo kiu ne havas malantaŭajn krurojn al kiuj oni povas + alkroĉi, kio en batalo estis lia ĉefa atakmanovro, kaj tiam + li iom foriris lampaŝe, sin kuŝigis kaj mortis. Bonega + hundido estis tiu Andreo Ĝaksono kiu sin famigintus se ĝi + sukcesintus travivi, ĉar ĝin enestis bona konsistigaĵo + kaj genio. Tion mi scias, ĉar antaŭe ĝi disponis + neniajn apartajn priparolindajn oportunojn kaj estas mallogike ke + hundo povas batali tiel sukcese en tiaj cirkonstancoj se ĝi ne + havas talenton. Ĉiam mi ekbedaŭras pensante pri tiu lasta + batalo ĝia kaj ties finiĝo. +</p> + +<p> + "Nu, ĉi tiu ĉi Smilejo havis rathundojn kaj virkokojn kaj + virkatojn kaj ĉiujn tiajn specaĵojn ĝis senripozigi + vin kaj vi ne povus alporti al li privetaĵon kontraŭ + kiu li ne kapablus kontraŭstarigi samaĵon. Iun tagon li + kaptis ranon kaj hejmenportis ĝin kaj diris intenci ĝin + klerigi. Tial dum tri monatoj li faris nenion ceteran krom sidi + en sia malantaŭdoma ĝardeno kaj lernigi saltadon al tiu + rano. Kaj estu certa ke li jes ja lernigis ĝin. Li kutimis iom + ŝoveti la ranon de malantaŭe kaj en la sekvinta minuto + vi vidis la ranon kirliĝadi en la aero kiel pastoringo, vin + vidis efektivigi transkapiĝon, aŭ eble paron da ili, se li + sukcesigis bonan starton, kaj retereniĝi platpiede kaj bonsane, + kiel kato. Li alkutimigis la ranon al tiaspeca saltado lernante al + ĝi kiel kapti muŝojn kaj trejnis ĝin tiurilate tiel + konstante ke la besteto sukcesis trafi muŝon ĉiun fojon + kiam la insekto eniris ĝian vidkampon. Smilejo diris ke mankas + al la rano nur taŭga edukado por ke ĝi povu fari ion + ajn—kaj mi kredas lin. Nu, mi vidis lin meti Danielon Vebsteron + ĉi tien sur ĉi tiun plankon—Danielo Vebstero estis + la nomo de la rano—kaj ekkriegi, 'Muŝoj, Daĉjo, + muŝoj!'—kaj pli rapide ol vi povas palpebrumi ĝi + suprensaltis vertikallinie kaj forlekegis la muŝon de sur la + tablo kaj refalaĉis surplanken tiel solide kiel kotbulo kaj + komencis grati la kapoflankon kun malantaŭa piedo tute apatie + kvazaŭ ne konsciante esti farinta pli ol kutimas fari iu ajn + rano. Vi neniam vidis ranon tiel modestan kaj honestan malgraŭ + ties grandaj talentoj. Kaj kiam temis pri honesta kaj senruza saltado + sur ebena plataĵo, ĝi kapablis atingi pli grandan distancon + en ununura salto ol iu ajn besto de sia speco iam vidita de vi. + Saltado sur ebena plataĵo estis ĝia specialaĵo, vi + komprenu, kaj kiam temis pri tio Smilejo bonvole vetis monon pri + ĝi ĝis restis al li nenia plua cendo. Smilejo fieregis pri + sia rano kaj li tute rajtis fieregi ĉar uloj vojaĝintaj + ĉien kaj estintaj ĉie diris ĉiuj senescepte ke la + besto superas ĉiun ajn ranon iam viditan de <i>ili</i>. +</p> + +<p> + "Nu, Smilejo tenis la beston en lataĵa skatoleto kaj foje + li kunportis ĝin en la kampadejocentron kaj proponis + ĝin kiel monvetobjekton. Iun tagon ulo—nekonato en la + kampadejo—renkontis lin kun lia skatoleto kaj diris: +</p> + +<p> + "'Kio povus esti tio kion vi tenas en la skatoleto?' +</p> + +<p> + "Kaj Smilejo respondas, iom indiferente, 'Povus esti papago, aŭ + povus esti kanario, eble, tamen ne estas tiaĵo. Nur rano ĝi + estas.' +</p> + +<p> + "Kaj la ulo prenis ĝin kaj okulkontrolis ĝin zorge kaj + turnis ĝin en diversaj direktoj kaj diris: 'Nu, vi pravas. Do, + por kiu <i>ĝi</i> utilas?' +</p> + +<!-- File: 19.png --> + +<p> + "'Nu,' diris Smilejo, trankvile kaj senzorge, 'ĝi utilas por + <i>unu</i> afero, mi opinias. Ĝi kapablas pretersalti iun ajn + ranon de Kalavero-Konteo.' +</p> + +<p> + "La ulo reprenis la skatolon, direktis novan longan apartan rigardon + al ĝi, retransdonis ĝin al Smilejo kaj diras meditege: + 'Nu,' li diras, 'mi vidas neniajn ecojn ĉe tiu rano kapablajn + plibonigi ĝin rilate al aliaj ranoj.' +</p> + +<p> + "'Eble vi ne vidas ilin,' diras Smilejo. 'Eble vi konas ranojn kaj + eble vi malkonas ilin. Eble vi estas spertulo pri tio kaj eble vi + ne estas nura amatoro tiurilate, por tiel diri. Tamen, opinion + <i>mian</i> mi havas kaj kuraĝas veti kvardek dolarojn pri + ĝia kapablo pretersalti iun ajn ranon de Kalavero-Konteo.' +</p> + +<p> + "Kaj la ulo primeditis momenton, tiam diras, en iom malfeliĉa + maniero, 'Nu, mi estas nur fremdulo ĉi tie kaj ne havas ranon, + sed se ranon mi havus, mi bonvolus priveti kontraŭ vi.' +</p> + +<p> + "Kaj tiam Smilejo diras, 'Ne gravas—ne gravas—se vi + bonvolos teni mian skatoleton momenton, mi iros akiri ranon por vi.' + Tial la ulo prenis la skatolon kaj metis siajn kvardek dolarojn apud + tiujn de Smilejo kaj sidiĝis por atendi. +</p> + +<p> + "Tial li sidis tie dum iom longa tempo pensante kaj repensante + pri la afero kaj tiam li eligis la ranon, levstangumis ties + buŝon kaj prenis kafkuleron kaj plenigis la besteton je + koturnkugletaĵoj—ĝin plenigis ĝis preskaŭ + la mentono—kaj surplankenigis ĝin. Smilejo, siaflanke, + aliris la marĉon kaj vagserĉis dum longa tempo en la + kotaĉo kaj finfine mankaptis ranon kaj ĝin revenportis kaj + transdonis al la ulo, kaj diras: +</p> + +<p> + "'Nu, se vi pretas, metu ĝin apud Danielon, kun + ĝiaj antaŭpiedoj en paralela pozo kun tiuj de + Danielo, kaj mi diros la signalvorton.' Tiam li diras, + 'Unu—du—tri—<i>eku</i>! kaj li kaj la ulo + ektuŝis la ranojn de malantaŭe kaj la nova rano + forsaltis vigle sed Daĉjo faris klopodegon kaj kuntiris + la ŝultrojn—tiel—kiel Franca viro—sed + sensukcese—li ne povis ekmoviĝi. Li restis fiksite tiel + solide kiel preĝejo kaj ne pli kapablis ekiri ol ankrita + ŝipo. Smilejo estis iom surprizita kaj eĉ naŭzigita + sed kompreneble li havis nenian ideon pri kio temas. +</p> + +<p> + "La ulo prenis la vetmonon kaj komencis foriri. Kaj kiam + li estis sur la pordosojlo li iom skumovis la dikfingron + transŝultren—tiel—en la direkto al Daĉjo, kaj + rediris, tre egalritme, 'Nu,' li diras, 'mi vidas neniajn ecojn + ĉe tiu rano kapablajn plibonigi ĝin rilate al aliaj ranoj.' +</p> + +<p> + "Smilejo, li staris gratante la kapon kaj malsuprenrigardante + Daĉjon dum longa tempo, kaj finfine li diras, 'Mi jes ja + priscivolas kio ajn en la lando estus povinta malebligi tiun + ranon—mi scivolas ĉu eble ĝi spertas iuspecan + ĝenon—ŝajnas al mi ke ĝi estas iom pufigita.' + Kaj li alkroĉis Daĉjon per la kolnuko kaj levis ĝin + kaj diras, 'Nu, kulpigu miajn katojn se ĝi ne pezas kvin + funtojn!' kaj ĝin renversis kaj la besteto elruktegis duoblan + manplenon da kugletaĵoj. Kaj tiam li komprenis kio okazis kaj + ege koleriĝis—li formetis la ranon kaj komencis postkuri + la ulon sed neniam lin atingis. Kaj—" +</p> + +<p> + En tiu momento Simono Hvelero aŭdis iun alvoki lian nomon en + la antaŭdoma ĝardeno kaj stariĝis por foriri ekscii + pri kio temas. Kaj turniĝante al mi, dum li foriris, li diris: + "Restu tie kie vi estas, fremdulo, kaj mallacigu vin, mi estos for + nur + +<!-- File: 20.png --> + + ununuran sekundeton." +</p> + +<p> + Sed, kun via permeso, mi juĝis ke daŭrigo de la historio + pri la entreprenema vagabondo <i>Jaĉjo</i> Smilejo ne povos + disponigi al mi multajn informaĵojn pri Pastoro Leonido V. + Smilejo, kaj tial mi survojiĝis. +</p> + +<p> + Ĉe la pordo mi renkontis la afablan Hveleron en revenado kaj li + alkroĉis min kaj rekomencis: +</p> + +<p> + "Nu, ĉi tiu ĉi Smilejo havis flavan unuokulan bovinon kiu + havis nenian voston, nur mallongan bananaspektan stumpon, kaj—" +</p> + +<p> + Tamen, disponante nek tempon nek deziron, mi ne restis por + aŭskulti pri la afliktita bovino sed adiaŭis kaj foriris. +</p> + +<!-- File: 21.png --> + +<div id="knabeto" class="titolo"> + LA RAKONTO PRI LA MALBONKONDUTA KNABETO +</div> + +<p> + Foje estis malbonkonduta knabeto nomiĝanta + Jaĉjo—tamen, se vi bonvolas tion konstati, okazas + ke malbonkondutaj knabetoj preskaŭ ĉiam nomiĝas + Jaĉjo en viaj dimanĉlernejaj instrulibroj. Strange estis, + tamen vere, ke ĉi tiu knabeto nomiĝis Jaĉjo. +</p> + +<p> + Ankaŭ li ne havis malsanan patrinon—malsanan patrinon + kiu estis pia kaj suferis pro ftizo kaj ĝojus kuŝiĝi + en la tombo kaj ripozadi se ŝi ne sentis fortan amon al sia + knabo kaj anksiecon ke la mondo fariĝu kruela kaj malamikema + pri li post ŝia forpaso. Plejparte la malbonkondutaj knaboj de + la dimanĉlernejaj instrulibroj nomiĝas Jakobo kaj havas + malsanajn patrinojn kiuj lernigas al ili kiel diri, "Nun mi min + kuŝigas," ktp., kaj dormigas ilin kantante kun dolĉaj + plendaj voĉoj kaj tiam kise deziras al ili bonan nokton kaj + surgenuiĝas apud la lito kaj ekploras. Sed pri tiu ulo estis + malsame. Li nomiĝis Jaĉjo kaj lia patrino estis tute + bonsana—suferis pro nenia ftizo nek alia ajn malsano. Ŝi + estis pli dika ol maldika, ne estis pia. Krome, ŝi sentis nenian + anksiecon pri Jaĉjo. Ŝi diris ke se li rompigus al si la + kolon, la perdo ne estus granda. Ŝi ĉiam deziris bonan + nokton al Jaĉjo pugfrape, neniam kise. Tute male, kiam ŝi + estis preta lin postlasi, ŝi tordis al li la orelojn. +</p> + +<p> + Foje tiu malbonkonduta knabeto ŝtelprenis la ŝlosilon de + la manĝoŝranko kaj eniris tien ŝtelpaŝe kaj + provizis sin per marmelado kaj plenigis la ujon je gudro por ke la + patrino neniam prikonsciu la diferencon. Sed subite horora sento + ne invadis lin kaj nenio ŝajnis flustri al li, "Ĉu estas + juste malobei mian patrinon? Ĉu fari tion ne estas peko? Kien + foriras malbonkondutaj knabetoj kiuj elmanĝas la marmeladon + de sia bona afabla patrino?" kaj tiam li ne surgenuiĝis tute + sole, promesante neniam plu malbonkonduti kaj stariĝis kun + malpeza feliĉa koro kaj iris konfesi ĉion al sia patrino + kaj petis ke ŝi lin pardonu kaj ricevis ŝian benon dum + plenigis ŝiajn okulojn larmoj de fiereco kaj dankemo. Ne. Tiel + la afero evoluas ĉe ĉiuj ceteraj malbonkondutaj knaboj en + libroj. Sed tute alimaniere ĝi evoluis ĉe tiu Jaĉjo, + malgraŭ ties strango. Li manĝis la marmeladon kaj taksis + ĝin ĉefranga en sia peka kruda maniero; kaj li enigis + la gudron kaj taksis ankaŭ tion ĉefranga kaj ridis kaj + rimarkis "ke la oldulino ekhenos" kiam ŝi ekscios tion kaj kiam + ŝi eksciis efektive tion, li malkonfesis havi informaĵojn + pri ĝi kaj ŝi pugfrapis lin severe kaj estis li mem kiu + ekploris. Ĉiel tiu knabo estis stranga. Ĉio rezultis + malsame ĉe li ol ĉe la malbonkondutaj Jakoboj de la libroj. +</p> + +<p> + Foje li suprengrimpis en la pomarbojn de Kultivisto Akorno por + ŝtelpreni pomojn kaj la branĉego ne rompiĝis kaj + li ne falis kaj rompigis al si la brakon, ne sin mordigis per la + hundego de la kultivisto, ne malviglis dum semajnoj sur malsanula + lito, ne pentis, ne entreprenis ekbonkondutiĝi. Ho, ne! Li + ŝtelprenis tiom da pomoj kiom li deziris kaj malsuprengrimpis + en bona stato. Kaj li estis nepre preta por la hundo ankaŭ kaj + renversis ĝin per lanĉita briko kiam tiu atakis lin. Estis + ege strange. Similaĵo neniam okazis en tiuj mildaj libretoj + havantaj jaspitajn kovrilojn kaj bildojn pri viroj + +<!-- File: 22.png --> + + surportantaj hirundovostaĵajn jakojn kaj sonorilkronitajn + ĉapelojn kaj pantalonojn havantajn malsufiĉe longajn + krurumojn kaj virinoj kies robtalioj estas subbraknivelaj kaj + ne havas subjupajn ringegojn. Nenio simila en iu ajn el la + dimanĉlernejaj libroj. +</p> + +<p> + Foje li ŝtelprenis la poŝtranĉilon de la instruisto + kaj kiam li timis ke la misfaro malkovriĝu kaj ke la instruisto + vipu lin, li ŝtelmetis ĝin en la kaskedon de Georgo + Vilsono—la filo de la kompatinda Vidvino Vilsono, la morala + knabo, la bonkonduta knabeto de la vilaĝo kiu ĉiam obeis + al sia patrino, neniam diris mensogojn, ŝatis siajn lecionojn, + ŝategis Dimanĉ-Lernejon. Kaj kiam la tranĉilo + terenfalis el la kaskedo kaj la kompatinda Georgo klinis la kapon + kaj ruĝiĝis kvazaŭ agnoskante sian kulpon, kaj la + ĉagrenita instruisto taksis lin kulpa pri la ŝtelpreno + kaj kiam la viro staris apud la knabo, malsuprenigonte la vipon + sur la tremantajn ŝultrojn de tiu, subite aperis meze de ili + nenia blankhara malprobabla juĝisto de la paco, prenante belan + starpozon kaj dirante: "Liberigu tiun noblan knabon! Jen staras + la kaŭranta kulpinto! Mi preterpasis la lernejpordon dum la + interleciona ludpaŭzo kaj, malvidate mi mem, mi vidis fari la + ŝtelprenon!" Kaj tiam Jaĉjo ne ricevis pugbatadon kaj + la respektinda juĝisto ne deklamis homilion al la plorema + lernejanaro kaj ne prenis la manon de Georgo kaj diris ke tia knabo + meritas laŭdadon kaj tiam ne invitis tiun veni loĝi ĉe + li kaj balai la oficejon kaj estigi fajrojn kaj fari irtaskojn + kaj haki lignon kaj studi la juron kaj helpi lian edzinon plenumi + domtaskojn kaj disponi pri la tuta postrestanta tempo por ludi kaj + ricevi ĉiumonatan kvardekcendosalajron kaj esti feliĉa. Ne. + En la libroj okazintus tiel sed ne okazis tiel al Jaĉjo. Nenia + enmiksiĝema maljuna pektenaspekta juĝisto ekaperis por + estigi ĝenojn kaj tial la modelknabo Georgo ricevis pugbatadon + kaj Jaĉjo feliĉis pro tio ĉar, vi scias, Jaĉjo + malamegis moralajn knabojn. Jaĉjo diris ke li "malestimas + tiajn molaĉulojn." Tia estis la lingvaĵaĉo de tiu + malbonkonduta malbonzorgata knabo. +</p> + +<p> + Sed la plej stranga evento iam okazinta al Jaĉjo estis la fojo + kiam li iris boatadi en dimanĉo kaj ne sin dronigis kaj tiu + cetera fojo kiam ŝtormo kuratingis lin dum li fiŝkaptadis + en dimanĉo kaj ne trafis lin fulmo. Ho, vi povus tralegi + ĉiujn dimanĉlernejajn instrulibrojn inter nun kaj + Kristnasko sen iam malkovri similaĵon. Ho, ne! Vi ekscius ke + ĉiuj malbonkondutaj knaboj irantaj boatadi en dimanĉo + senmanke dronas. Kaj ĉiujn malbonkondutajn knabojn kuratingatajn + de ŝtormoj dum ili fiŝkaptadas en dimanĉo senmanke + fulmo trafas. Boatoj veturigantaj malbonkondutajn knabojn ĉiam + renversiĝas en dimanĉo kaj ĉiam okazas ŝtormoj + kiam malbonkondutaj knaboj fiŝkaptadas en dimanĉo. Kiel tiu + Jaĉjo iam eskapis tian sorton mi taksas nepra mistero. +</p> + +<p> + Tiu Jaĉjo ĝuis sorĉitan vivon—devas esti + tiel. Nenio sukcesis lin difekti. Li eĉ transdonis al + bestoĝardena elefanto tabakbulon kaj la elefanto ne forfaligis + al li la kapon per rostrobato. Li kontrolis la enhavon de la + manĝoŝranko serĉante pipromentan esencon kaj ne eraris + trinkante brandon. Li ŝtelprenis la pafilon de sia patro kaj + iris ĉasadi en dimanĉo kaj ne forpafis tri-kvar fingrojn. + Li pugnebatis sian fratineton sur la tempion kiam li koleriĝis + kaj ŝi ne restis en dolorego dum longaj somertagoj kaj ne mortis + kun dolĉaj surlipaj pardonvortoj kiuj duobligis la angoron de + lia rompiĝanta koro. Ne, ŝi baldaŭ resaniĝis. Li + forfuĝis kaj finfine surmariĝis kaj kiam li revenis li + +<!-- File: 23.png --> + + ne estis malfeliĉa kaj sola en la mondo kaj liaj gekaruloj ne + dormis en la trankvila preĝeja tombejo kaj la de grimpoplantoj + kovrata loĝdomo de lia knabeco ne falis en kadukecon + kaj ruinaĵojn. Ho, ne! Li hejmenrevenis tiel ebria kiel + sakŝalmisto kaj tuj sukcesis aliĝi al la fajrobrigado. +</p> + +<p> + Kaj li plenkreskuliĝis kaj edziĝis kaj naskigis grandan + familion kaj sencerbigis ilin ĉiujn iun nokton per hakilo + kaj sin riĉigis uzante diversajn trompaĵojn kaj ruzojn + kaj nun li estas la plej infera, plej malica kanajlo de sia + naskiĝvilaĝo kaj estas universale respektata parlamentano. +</p> + +<p> + Tial vi konsciu ke neniam estis malbonkonduta Jaĉjo en + la dimanĉlernejaj libroj ĝuinta tian sinsekvon da + bonŝancoj kiel tiu pekema Jaĉjo kun la sorĉita vivo. +</p> + +<!-- File: 24.png --> + +<div id="enhavo"> + + <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 1em"> + + <div class="grande dike centre" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 1em"> + ENHAVO + </div> + + <center> + <table border="0" cellspacing="16" cellpadding="0" summary=""> + <tr><td align="left">"<a href="#konfeso">Konfeso de Mortanto</a>"</td><td align="left">p. 1</td></tr> + <tr><td align="left">"<a href="#rano">La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo</a>"</td><td align="left">p. 14</td></tr> + <tr><td align="left">"<a href="#knabeto">La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto</a>"</td><td align="left">p. 19</td></tr> + </table> + </center> + + <hr align="center" width="62%" style="margin-top: 1em; margin-bottom: 2em"> + +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Mark Twain: Tri Noveloj, by Mark Twain + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MARK TWAIN: TRI NOVELOJ *** + +***** This file should be named 17945-h.htm or 17945-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/7/9/4/17945/ + +Produced by Robert L. Read, William Patterson, Edwin GROBE +and the Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> + +</html> + |