initial commit of ebook 17425HEADmain

1 files changed, 1197 insertions, 0 deletions

diff --git a/17425.txt b/17425.txt
new file mode 100644
index 0000000..093b8e7
--- /dev/null
+++ b/17425.txt
@@ -0,0 +1,1197 @@
+The Project Gutenberg EBook of La Falo de Usxero-Domo, by Edgar Poe
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: La Falo de Usxero-Domo
+       The Fall of the House of Usher
+
+Author: Edgar Poe
+
+Translator: Edwin Grobe
+
+Release Date: January 31, 2006 [EBook #17425]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA FALO DE USXERO-DOMO ***
+
+
+
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson and the
+Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+                                   LA
+                                  FALO
+                                   DE
+                              USXERO-DOMO
+
+
+                                 NOVELO
+                                   DE
+                             USONA VERKISTO
+                            EDGAR ALLAN POE
+                              (1809-1849)
+
+
+                              Esperantigis
+                              EDWIN GROBE
+
+
+                         Arizona-Stelo-Eldonejo
+                        1620 North Sunset Drive
+                    Tempe, Arizona 85281-1550, Usono
+                                  2000
+
+
+
+
+                            Edgar Allan Poe:
+                        "LA FALO DE USXERO-DOMO"
+
+                      Origina Anglalingva Titolo:
+                    "THE FALL OF THE HOUSE OF USHER"
+
+
+
+
+                         LA FALO DE USXERO-DOMO
+
+
+Dum la tuta dauxro de teda, malhela, sensona tago en la auxtuno de
+la jaro, kiam la nuboj pendis preme kaj malalte en la cxielo, mi
+pasis sola, sur cxevalo, tra malkutime morna kamparregiono; kaj
+finfine min trovis, dum estigxis la vesperaj ombroj, cxe vidpunkto
+pri la melankolia Usxero-Domo. Mi malscias la kialon de tio--sed je
+la unua ekvido pri la konstruajxo, sento de netolerebla malfelicxo
+invadis mian spiriton. Mi diras "netolerebla" cxar trankviligis
+tiun senton nenia duonplezuriga (cxar poezia) sensaco kiun kutime
+registras la menso alfronte al la plej severaj naturaj bildoj pri
+sovagxeco aux teruro. Mi rigardis la scenon antaux mi--la nuran
+domon kaj la simplajn pejzagxtrajtojn de la bieno--la mornajn
+murojn--la malplenajn okulaspektajn fenestrojn--kelkajn fetorajn
+kareksojn--kaj kelkajn blankajn trunkojn de putrintaj arboj--kun
+nepra depremo de animo kiun mi scipovas kompari kun nenia surtera
+sensaco pli tauxge ol kun la postrevo de opiofestinto--la amara
+replongxo en cxiutagan vivadon--la malbelega forfalo de la vualo.
+Ekestis glaciigxo, sinkado, malsanigxo de la koro--senkompensa
+morneco de pensado kiun sukcesis survojigi gxis sublimeco nenia
+premego de la imagpovo. Kio--mi pauxzis por primediti la temon--kio
+min tiom maltrankviligis dum mi rigardis Usxero-Domon? Estis mistero
+nepre nesolvebla; cetere mi malsukcesis barakti kun la ombraj
+fantazioj kiuj min kunpremis dum mi meditadis. Mi devis min turni al
+la maltauxga konkludo ke, dum sendube ja ekzistas kombinoj de tre
+simplaj naturaj objektoj havantaj la povon nin tiel afekcii, tamen
+la analizo de tiu povo nombrigxas inter konsideradoj preterpasantaj
+nian komprenon. Eblas, mi pensis, ke simpla malsama arangxo de la
+trajtoj de la sceno, de la detaloj de la bildo, suficxos por aliigi
+aux ecx entute nuligi ties kapablon fari malfelicxan efekton; kaj,
+responde al tiu hipotezo, mi bridrimenis mian cxevalon cxe la kruta
+bordo de nigra kaj nebularda lageto kusxanta en senbrua heleco apud
+la logxejo kaj subenrigardis--sed kun tremego ecx pli ekscitanta ol
+antauxe--la rearangxitajn kaj inversigitajn bildojn pri la griza
+karekso kaj la makabraj arbotrunkoj kaj la okulsimilaj fenestroj.
+
+Tamen en cxi tiu domego de morneco mi nun celis gastadi dum kelkaj
+semajnoj. Gxia proprietanto, Roderiko Usxero, estis unu el miaj
+plej intimaj amikoj dum nia knabeco; tamen multaj jaroj forpasis
+ekde nia lasta renkontigxo. Letero, tamen, atingintis min en fora
+regiono de la lando--letero de li--kiu, pro sia senbride petema
+karaktero, invitis nur vivpersonan respondon. La manuskripto vidigis
+indicojn pri nervoza maltrankvilo. La leterinto priparolis seriozegan
+korpan malsanon--mensan malsanon kiu lin premas--kaj pri sincera
+deziro vidi min, kiel lian plej bonan, kaj efektive solan amikon,
+kun la celo, pere de la plezuro de mia kompanio, iom malpligrandigi
+lian malsanon. Estis la maniero en kiu diritis cxio tio, kaj
+multe pli--estis la sxajna _koreco_ kiu akompanis la peton--kiu
+malpermesis min heziti; rezulte mi obeis tujege kion mi dauxre
+konsideris ege malkutima alvoko.
+
+Kvankam, kiel knaboj, ni estis ecx intimaj kunirantoj, mi malmulte
+sciis tamen pri mia amiko. Lia distancemo estis cxiam ekscesa
+kaj konstanta. Mi konsciis tamen ke lia ege antikva familio
+estis fama, jam en forpasintaj epokoj, por aparta sensivo de
+temperamento sin montranta, dum longaj periodoj, en multaj verkoj
+de lauxdeginda arto kaj, pli lastatempe, en ripetitaj faroj de
+malavarega sed senfanfarona almozo, kaj cetere en pasia sindedicxo
+al la komplikajxoj, eble ecx pli ol al la tradiciaj kaj facile
+rekoneblaj belecoj, de la muzikaj sciencoj. Mi eksciis ankaux la ege
+rimarkindan fakton ke la tigo de la Usxera gento, kvankam gxuante
+longtempajn honorojn, neniam fondis dauxran brancxon; alivorte, ke
+la tuta familio sin limigis al rekta devenlinio kaj cxiam, krom ege
+malgravaj kaj ege provizoraj varioj, ade sin limigas tiel. Estis tiu
+manko, mi konsideris, primeditante la perfektan mantenadon de la
+lokalo kaj la agnoskatan karakteron de la gento, kaj spekulativante
+pri la ebla influo kiun la unua, dum la longa preterpaso de
+jarcentoj, povintus trudi al la alia--estis tiu manko, eble, de
+akcesora idaro, kaj la rezultinta sendevia transdono, de patro al
+filo, de la hereda posedajxo kun la nomo, kiu, finfine, tiomagrade
+kunidentigis la du ke la origina nomo de la bieno aliigxis en la
+kuriozan kaj dubasencan nomon "Usxero-Domo"--nomon sxajnantan
+ampleksi en la mensoj de la kamparanaro gxin uzanta, kaj la familion
+kaj la familian domon.
+
+Mi diris ke la sola rezulto de mia iom knabeca eksperimento--mia
+subenrigardado en la lageton--estis pliprofundigo de la unua
+malkutima efekto. Estas sendube ke la konscio pri la rapida
+pligrandigo de mia supersticxo--cxar kial mi hezitu gxin nomi
+tia?--utilis cxefe por plirapidigi tiun pligrandigon mem. Jam de
+longa tempo mi konscias ke tia estas la paradoksa legxo pri cxiuj
+sentoj bazitaj sur la teruro. Kaj eble pro tiu sola kialo okazis ke,
+kiam denove mi levis la rigardon gxis la domo mem, for de ties bildo
+en la lageto, ekkreskis en mia menso stranga fantazio--fantazio
+tiel ridinda ke mi konsentas gxin mencii nur por elmontri la viglan
+forton de la sensacoj kiuj min premis. Mi tiel aktivigintis mian
+imagpovon ke mi komencis pensi efektive ke super la tutaj domego kaj
+bieno pendas etoso propra nur al ili kaj al ilia cxirkauxejo--etoso
+havanta nenian rilaton kun la aero de la cxielo, sed levigxinta el la
+putrintaj arboj kaj la griza muro kaj la silenta lageto--pesta kaj
+mistika vaporo, malhela, malenergia, apenaux videbla, plumba.
+
+Forskuinte de sur mia spirito tion kio povintus esti nur songxo, mi
+rigardis pli proksimdetale la veran aspekton de la konstruajxo. Gxia
+cxefa trajto sxajnis esti tiu de ekscesa antikveco. La miskolorigxo
+kauxzita de la forpasintaj epokoj estis granda. Etaj fungoj sin
+sternintis sur la tutan eksterajxon kaj pendis el la aleroj en
+subtila, implikita retajxo. Malgraux tio videblis tamen nenia
+eksterordinara kadukeco. Forfalintis nenia parto de la masonajxo;
+kaj sxajnis esti sovagxa malkonformeco inter ties dauxre perfekta
+kunligo de eroj kaj la dispecigxanta stato de la unuopaj sxtonoj.
+Tiurilate la situacio multe memorigis al mi la sxajnigan tutecon
+de malnova lignajxo putrinta dum longaj jaroj en iu forgesita
+kelo sen difektigxi pro la interrompa spirado de la ekstera aero.
+Krom tiu indikajxo pri vastskala putreco, tamen, la konstruajxo
+elmontris malmultajn signojn pri malstabileco. Eble la rigardo de
+kontrolanta observanto konstatintus apenaux percepteblan fendeton,
+kiu, etendigxante ekde la tegmento de la domo sur la fasado, estigis
+vojon suben laux la muro en zigzaga direkto, gxis sin perdigi en la
+morozajn akvojn de la lageto.
+
+Rimarkinte tiujn aspektajxojn, mi rajdis trans mallongan digvojon
+gxis la domo. Atendanta servanto ricevis mian cxevalon kaj mi eniris
+la gotikan arkopasejon de la halo. Sxtelpasxa valeto kondukis min de
+tie, en silento, tra multaj malhelaj kaj kompleksaj koridoroj gxis
+la laborejo de sia mastro. Multe da tio kion mi renkontis survoje
+helpis, mi malscias kiel, pligrandigi la malklarajn sentojn pri kiuj
+mi jam parolis. Dum la objektoj min cxirkauxantaj--dum la cxizajxoj
+de la plafonoj, la sombraj tapiserioj sur la muroj, la ebona nigreco
+de la plankoj, kaj la fantasmagoriaj armoriaj trofeoj kiuj klakadis
+dum mi preterpasis, estis nur aferoj al kiuj, aux similaj al tiuj
+al kiuj mi jam alkutimigxis ekde mia infaneco--dum mi malkuragxis
+malagnoski kiom konata estas cxio tio--tamen mi miris ekkonsciante
+kiom malkonataj estas la fantazioj kiujn estigis tiuj kutimaj bildoj.
+Sur unu el la sxtuparoj mi renkontis la familian kuraciston. Lia
+mieno, mi pensis, elmontris kunmiksitan aspekton de malnobla ruzado
+kaj perplekseco. Li salutis min timege kaj preterpasis. Jxetgeste nun
+la servanto malfermis pordon kaj min kondukis antaux sian mastron.
+
+La cxambro en kiu mi min trovis estis ege granda kaj alta. La
+fenestroj estis longaj, mallargxaj kaj pintigitaj kaj situis tiom
+for disde la nigra kverka planko ke nepre maleblis ilin atingi
+de interne. Malfortaj briletoj de rugxigita lumo malfermis vojon
+tra la pergoligitaj vitroj kaj helpis suficxe distingigi la plej
+elstarantajn objektojn de la cxirkauxejo; la rigardo penadis
+sensukcese tamen atingi la plej malproksimajn angulojn de la cxambro
+kaj la kasxanguletojn de la volbigita kaj fretigita plafono. Malhelaj
+drapajxoj surpendis la murojn. La gxenerala meblaro estis abunda,
+senkomforta, antikva kaj cxifona. Multaj libroj kaj muzikiloj
+cxirkauxkusxis en sporada arangxo, sed sen vigligi la scenon. Mi
+sentis min kvazaux enspiri etoson de malgxojo. Aspekto de severa,
+profunda kaj nereacxetebla melankolio surpendis kaj trapenetris
+cxion.
+
+Je mia eniro, Usxero starigxis el sofo sur kiu li kusxis plenlonge
+kaj min salutis kun vigla varmeco kiu enhavis, laux mia unua takso,
+iom troigitan afablecon--la retenitan agon de enuigita mondcivitano.
+Ekrigardeto tamen sur lian vizagxon min konvinkis pri lia nepra
+sincereco. Ni sidigxis kaj dum kelkaj momentoj, dum li diris nenian
+vorton, mi lin spektadis kun sento duonkompata, duonmira. Efektive,
+neniam antauxe viro tiom multe sxangxigxis en tiom mallonga periodo
+kiom Roderiko Usxero! Nur malfacile mi sukcesis rekoni en la pala
+estajxo sidanta antaux mi la kunulon de mia frua knabeco. Tamen la
+karaktero de lia vizagxo estintis en cxiuj momentoj rimarkinda.
+Kadavera hauxtkoloro; okuloj grandaj, likvajxaj, preterkompare
+lumaj; lipoj iom maldikaj kaj ege palaj, sed havantaj belegan
+kurbigxon; nazo de delikata hebrea formo, sed kun largxeco de
+spirtruoj malkutima en similaj korperoj; gracie muldita mentono,
+indikanta pro sia manko de prominenco mankon de morala energio;
+hararo de pli ol retaspekta moleco kaj maldenseco; tiuj trajtoj, kun
+preterkutima etendigxo super la regionoj de la tempio, kunkonsistigis
+vizagxon malfacile forgesotan. Kaj nun en la nura troigo de la
+reganta karaktero de tiuj trajtoj, kaj de la mieno kiun ili kutimis
+elmontri, vidigxis tioma sxangxigxo ke mi malcertis al kiu mi
+parolis. La nun makabra paleco de la hauxto, kaj la nun mirakla
+heleco de la okuloj, antaux cxio surprizis kaj ecx mirigis min.
+Cetere la silkan hararon li permesintis kreski senatente, kaj dum,
+en sia sovagxa filandra teksturo, gxi ne falis, sed sxvebis cxirkaux
+la vizagxo, mi malscipovis, ecx strebegante, rilatigi tiun arabeskan
+mienon kun iu ajn koncepto pri simpla humaneco.
+
+En la maniero de mia amiko tujege mirigis min ioma nekohereco,
+ioma nekonstanteco; kaj baldaux mi konsciis ke tio fontas el
+sinsekvo da malfortaj kaj malutilaj baraktoj supervenki kutiman
+trepidadon--troabundan nervozan maltrankvilon. Por io de tiu speco
+efektive jam min pretigis ne nur lia letero, sed ankaux memorajxoj
+pri kelkaj knabecaj trajtoj, kaj konkludoj estigitaj de liaj strangaj
+fizika strukturo kaj temperamento. Lia farado estis alterne viveca
+kaj pauxta. Lia vocxo sxangxigxis rapide de trema hezitado (kiam
+liaj animalaj spiritoj sxajnis stari en nepra kadukeco) al tiu speco
+de energia precizado--tiu abrupta, peza, senurgxa, kavernsona
+eldirmaniero--tiu plumba, memekvilibrita kaj sendifekte modulita
+guturala eldirarto kiun ni konstatas cxe la perdita ebriulo aux la
+malrevalorigebla opimangxanto, dum la periodoj de lia plej intensa
+ekscitigxo.
+
+Estis tial ke li parolis pri la celo de mia vizito, pri sia sincera
+deziro vidi min, kaj la konsolo kiun li atendis ke mi liveru al li.
+Li diskutis, iom longadetale, kion li konsideris esti la karaktero
+de lia malsano. Temis, li diris, pri konstitucia kaj familia malico
+pri kiu li malesperas malkovri solvon--simpla nervoza kondicxo, li
+aldonis tujege, kiu baldaux sendube forpasos. Tio sin elmontris en
+arego da kontrauxnaturaj sensacoj. Kelkaj el tiuj, dum li priskribis
+ilin, min interesis kaj mistifikis; kvankam, eble, la terminoj kaj
+la gxenerala maniero de la rakontado min surpezis. Li multe suferis
+pro morba akreco de la sensoj; nur la plej sensaporaj mangxajxoj
+tolereblis al li; lia korpo konsentis surporti nur vestajxojn
+havantajn specialan teksturon; lin gxenis la odoroj de cxiuj floroj;
+torturis liajn okulojn ecx la plej malforta lumo; kaj nur kelkaj
+apartaj sonoj, tiuj de kordinstrumentoj, malsukcesis plenigi lin je
+hororo.
+
+De anomalia terurspecio mi taksis lin servodevigita sklavo. "Mi
+pereos," li diris, "_devige_ mi pereos en tiu lamentinda frenezio.
+Tiel, tiel, kaj en nenia alia maniero, mi finperdigxos. Mi timegas
+la eventojn de la estonteco, ne pro ili mem, sed pro iliaj rezultoj.
+Mi tremegas antaux la penso pri iu ajn okazontajxo, ecx la plej
+sensignifa, povonta estigi premon sur tiun netolereblan maltrankvilon
+de animo. Mi spertas, efektive, nenian malamon al dangxero, krom
+rilate al ties nepra rezulto--teruro. En tiu senkuragxa--en tiu
+bedauxrinda stato--mi pensas ke baldaux aux post baldaux alvenos la
+periodo kiam necesos ke mi forlasu mian vivon kaj mian mensan sanon
+kune, okaze de iu lukto kun la makabra fantomo: TIMO."
+
+Mi eksciis, aldone, iom post iom, kaj pere de interrompitaj kaj
+dubasencaj indicoj, ceteran malkomunan trajton de lia mensa stato.
+Katenis lin kelkaj supersticxaj efektoj rilate al la domo kiun li
+enlogxis kaj kiun, jam de multaj jaroj, li neniam eliris--pro influo
+kies supozita potenco li priskribis al mi en terminoj tro malklaraj
+por ke mi ilin ripetu cxi-tie--influo efektivigita sur lian
+spiriton, rezulte de longa suferado, li diris, far kelkaj strangajxoj
+de la nuraj formo kaj substanco de lia familia domego--efekto
+kiun la _fizika_ aspekto de la grizaj muroj kaj turetoj, kaj de la
+malklara lageto kiun enrigardis tiuj cxiuj, trudis finfine al la
+_spirito_ de lia ekzisto.
+
+Li agnoskis tamen, kvankam hezite, ke granda parto de la stranga
+malgxojo kiu lin tiel torturis devenis sendube de pli natura
+kaj ege pli palpebla fonto--de la severa kaj longe dauxranta
+malsano--efektive de la versxajne okazonta dissigxo--de tenere
+amata fratino--lia sola kunestanto dum longaj jaroj--lia lasta
+kaj sola parenco en la mondo. "Sxia forpaso," li diris, kun amareco
+kiun neniam mi forgesos, "lin postlasos (lin la senesperan kaj la
+malfortan) la lasta de la antikva Usxero-gento." Dum li parolis,
+Damo Madelino (cxar tiel sxi nomigxis) trapasis malrapide foran
+parton de la cxambro kaj, sen konscii pri mia cxeesto, malaperis. Mi
+rigardis sxin kun nepra surprizo kunmiksita kun timego--tamen mi
+malsukcesis ekspliki tiajn sentojn. Sensaco de stuporo ekpremis min
+dum mia rigardo postsekvis sxiajn forirantajn pasxojn. Kiam iu pordo
+fermigxis finfine post sxi, mia rigardo sercxis instinkte kaj avide
+la vizagxon de la frato--sed li kasxintis gxin en la manoj kaj mi
+rimarkis nur tion ke pli ol kutima paleco sternigxis sur la marasmaj
+fingroj tra kiuj gutetis multaj pasiaj larmoj.
+
+La malsano de Damo Madelino jam longan tempon rezistis la lertecon
+de sxiaj kuracistoj. Konstanta apatio, iompostioma forvelkado
+de la persono, kaj oftaj kvankam efemeraj tendencoj de parte
+katalepsia karaktero estis la malkutima diagnozo. Gxis nun sxi
+kontrauxstaris senmanke la premon de sia malsano kaj malkonsentis
+finfine sin enlitigi; sed dum la vespero de mia alveno cxe la domo,
+sxi cedis (kiel sxia frato min informis en la nokto kun nedirebla
+maltrankvilego) al la sterna potenco de la detruanto; kaj mi eksciis
+ke la ekvido gxuita de mi pri sxia persono estos sendube la lasta
+kiun mi gxuos--ke la damon, almenaux en viva stato, mi ne plu vidos.
+
+Dum pluraj sekvintaj tagoj sxian nomon menciis nek Usxero nek mi;
+kaj dum tiu periodo mi min okupis pri seriozaj klopodoj mildigi
+la melankolion de mia amiko. Ni kunpentris kaj kunlegis; aux mi
+auxskultis, kvazaux en songxo, la sovagxajn improvizadojn de lia
+parolanta gitaro. Kaj tial, dum pli kaj pli intima proksimeco
+kondukis min pli kaj pli senrezerve en la kasxejojn de lia spirito,
+des pli amare mi konsciis la senutilon de cxiu klopodo felicxigi
+menson el kiu malheleco, kvazaux iminenta pozitiva valoro,
+elversxigxis sur cxiujn objektojn de la morala kaj la fizika
+universo, en unu sencxesa radiado de malgxojo.
+
+Cxiam mi retenos memorajxon pri la multaj solenaj horoj kiujn
+mi pasigis tiumaniere en soleco kun la mastro de Usxero-Domo.
+Tamen malsukcese mi entreprenus transliveri ideon pri la preciza
+karaktero de la studoj aux la okupadoj en kiuj li min aktivigis
+aux al kiuj li malfermis al mi la vojon. Ekscitigxema kaj ege
+kolerema idealismo jxetis sulfuran glaceon sur cxion. Liaj longaj
+improvizitaj lamentokantoj sin auxdigos cxiam en miaj oreloj. Inter
+aliaj kantoj, mi retenas dolorige en la menso apartan malkutiman
+perversajxon kaj ampleksajxon pri la sovagxa melodio de la lasta
+valso de Fon-Vebero. El la pentrajxoj pri kiuj meditadis lia komplika
+fantazio, kaj kiuj kreskis, tusxon post tusxo, en svagecon pri kiu
+mi tremegis des pli entuziasme, cxar mi tremegis sen konscii la
+kialon;--el la pentrajxoj (tiom vivecaj iliaj bildoj postrestas
+nun antaux mi) vane mi penadis eligi pli ol eta parto disponebla al
+la traktopovo de nuraj vortoj. Pro la nepra simpleco, pro la nudeco
+de siaj desegnajxoj, li altiris kaj mirigis atenton. Se iam homa
+estajxo pentris ideon, tiu estajxo estis Roderiko Usxero. Por mi
+almenaux--en la cirkonstancoj tiam min cxirkauxantaj--ellevigxis
+el la puraj abstraktajxoj kiujn la hipokondriulo penadis jxeti sur
+sian drelikon, intenseco de netolerebla mirego, de kiu nenian ombron
+mi sentis ecx gxis nun starante en kontemplado antaux la agnoskite
+brilaj tamen tro konkretaj revajxoj de Fuselio.
+
+Unu el la fantasmagoriaj konceptajxoj de mia amiko, partoprenantan
+malpli rigide en la spirito de abstraktado, mi penadu priskribi,
+kvankam nur ombrakopie, en vortoj. Malgranda pentrajxo bildigis
+la internajxon de ege longa kaj ortangula volbo aux tunelo, kun
+malaltaj muroj, glataj, blankaj, seninterrompaj, senaparataj. Kelkaj
+akcesoraj trajtoj de la desegnajxo bone agis por komprenigi ke cxi
+tiu elfosajxo situas je ege profunda distanco sub la surfaco de la
+tero. Nenia elirejo videblis en iu ajn parto de ties vasta etendajxo,
+kaj vidigxis nenia torcxo nek alia artefarita lumfonto; tamen tajdego
+de intensaj radioj transruligxis cxie kaj banis la tutajxon en
+makabra kaj maldeca pompo.
+
+Mi jxus parolis pri tiu morba stato de la auxdnervo kiu
+netolerebligis al la suferanto cxiun muzikon, krom kelkaj efektoj
+de kordinstrumentoj. Estis, eble, la mallargxaj etendoj al kiuj li
+sin limigis sur la gitaro kiuj naskigis, grandaparte, la fantazian
+karakteron de liaj prezentadoj. Sed la arda _facileco_ de liaj
+_improvizadoj_ maleksplikeblis. Ili fontis, versxajne, kaj en la
+notoj kaj en la vortoj de liaj strangaj fantaziajxoj (cxar ne malofte
+li sin akompanis per vortrimaj improvizajxoj) el tiuj intensaj mensaj
+sinatento kaj koncentrado kiujn mi menciis antauxe, observeblajn,
+laux mia dirajxo, nur dum apartaj momentoj de la plej alta artefarita
+ekscitigxo. La vortojn de unu el tiuj rapsodioj mi facile memoras.
+Gxi imponis al mi des pli forte, eble, tia kian li gxin havigis
+al mi, cxar en la suba aux mistika fluo de ties signifo mi kredis
+percepti, kaj je la unua fojo, plenan konscion cxe Usxero pri la
+sxanceligxado de lia altnivela racio sur ties trono. La versoj, kiuj
+titoligxis "La Hantita Palaco," tekstis proksimume, se ne lauxvorte,
+jene:
+
+                                  I
+
+               En la plej verda el niaj valoj,
+               De bonaj angxeloj enlogxata,
+               Foje bela kaj eleganta palaco--
+               Radianta palaco--levis la kapon.
+               En la dominio de monarko Penso--
+               Gxi staris tie!
+               Neniam serafo etendis flugilon
+               Super teksajxo ecx duone tiel bela.
+
+                                 II
+
+               Standardoj flavaj, gloraj, orkoloraj,
+               Sur ties tegmento flirtis kaj sxvebis;
+               (Tio--cxio tio--okazis en la antikva
+               Tempo de multantauxaj tagoj)
+               Kaj cxiu delikata venteto kiu lantis,
+               En tiu dolcxa tiamo,
+               Laux la remparoj, plumhava kaj pala,
+               Foriris estigxinte flugilhava odoro.
+
+                                 III
+
+               Vagpromenantoj en tiu felicxa valo
+               Tra du brillumaj fenestroj vidis
+               Spiritojn movigxantajn muzike
+               Laux bone agordita liutlegxo,
+               Cxirkaux trono, kie sidante
+               (Nova Porfirio!)
+               En majesteco konforma kun lia gloro,
+               Videblis la estro de la regno.
+
+                                 IV
+
+               Kaj tute perl- kaj rubenbrila
+               Estis la bela palacopordego,
+               Tra kiu alvenis fluante, fluante, fluante
+               Kaj sencxese scintilante,
+               Ehxoaro kies sola placxa
+               Tasko estis lauxdkanti,
+               En vocxoj de supera beleco,
+               La spriton kaj la sagxecon de sia rego.
+
+                                  V
+
+               Sed malicajxoj, en roboj de malgxojo,
+               Atakis la altan bienon de la monarko;
+               (Ho, ni lamentu, cxar neniam nova mateno
+               Tagigxos super li, cxagrenito!)
+               Kaj, cxirkaux lia logxejo, la gloro
+               Kiu rugxigxis kaj ekfloris
+               Estas nur malhele memorita legendo
+               Pri enterigitaj tempoj.
+
+                                 VI
+
+               Kaj hodiauxaj vojagxantoj en tiu valo,
+               Tra la rugxlumaj fenestroj, vidas
+               Vastajn formojn kiuj movigxas fantazie
+               Laux disonanca melodio;
+               Dum, kvazaux rapida makabra rivero,
+               Tra la pala pordego,
+               Malbelega estajxaro elhastas sencxese,
+               Kaj ridas--sed ne plu ridetas.
+
+Mi bone memoras ke sugestoj estigitaj de tiu balado nin kondukis
+en pensvojon sur kiu evidentigxis opinio de Usxero kiun mi mencias
+malpli pro ties noveco (cxar aliaj homoj tiel opiniis) ol pro la
+persisto kun kiu li gxin proponis. Tiu opinio, en ties gxenerala
+formo, asertis la sensivecon de cxiuj vegetajxoj. Sed, en lia
+malbonordita fantazio la opinio alprenis pli auxdacan karakteron kaj
+transpasxis, en kelkaj kondicxoj, en la regnon de aferoj neorganikaj.
+Mankas al mi vortoj por esprimi la tutan etendon aux la sinceran
+_entuziasmon_ de lia konvinko. La kredo tamen rilatis (kiel mi
+sugestetis antauxe) al la grizaj sxtonoj de la logxejo de liaj
+antauxpatroj. La kondicxoj de la sensiveco plenumigxis, li imagis,
+en la arangxsistemo de tiuj sxtonoj--en la ordo laux kiu ili estis
+apudmetitaj, kaj ankaux en tiu de la multaj fungoj sternitaj sur
+ili kaj de la putrintaj arboj cxirkauxstarantaj--antaux cxio en la
+longtempa seninterrompa dauxro de tiu arangxo kaj en ties duobligo
+en la trankvilaj akvoj de la lageto. La indicaro--la indicaro pri
+tiu sensiveco--videblis, li diris, (kaj cxi tie mi eksaltetis
+dum li parolis) en la iompostioma tamen neprega kondensado de
+propra atmosfero ilia cxirkaux la akvoj kaj la muroj. La rezulto
+elmontrigxis, li aldonis, en tiu silenta, tamen gxenega kaj terura
+influo forminta dum jarcentoj la sortojn de lia familio, kaj farinta
+de _li_ tion kion mi vidis--tion kio li nun estis. Komentadon tiaj
+opinioj malbezonas kaj neniajn komentojn mi faru.
+
+Niaj libroj--la libroj konsistingintaj dum jaroj ne malgrandan
+parton de la mensa ekzisto de la malsanulo--nepre tauxgis, kiel
+oni rajtas supozi, al tiu fantoma karaktero. Ni kunstudis atentege
+verkojn kiel _Verdverdo kaj Verdflavo_ de Graseto; _Belfegoro_
+de Makjavelio; _Cxielo kaj Infero_ de Svedenborgo; _La Subtera
+Vojagxo de Nikolao Klimo_ de Holbergo; _Kiromancio_ de Roberto
+Fludo, tiun de Johano de Indagxineo, kaj tiun de Delacxambro;
+_Vojagxo en la Bluan Distancon_ de Tiko, kaj _Urbo de la Suno_ de
+Kampanelo. Nia plej sxatata volumo estis malgranda oktava eldono de
+_Directorium Inquisitorium_, de la Dominikano Ejmeriko de Gxirono;
+kaj estis partajxoj de _Pomponius Mela_, pri la malnovaj afrikaj
+satirusoj kaj egiptajxoj super kiuj Usxero sidis en primeditado
+dum horoj. Plejmulte placxis al li tamen tralegi precipe raran kaj
+kuriozan libron en kvartaj gotikajxoj--manlibron de forgesita
+eklezio--_Vigiliae Mortuorum Chorum Ecclesiae Maguntinae_.
+
+Mi malsukcesis malpensi pri la sovagxa ceremoniaro de tiu verko
+kaj ties probabla influo sur la hipokondriulon kiam, iun vesperon,
+dirinte abrupte al mi ke Damo Madelino ne plu ekzistas, li deklaris
+sian intencon konservi sxian kadavron dum du semajnoj (antaux ties
+fina enterigo) en unu el la multaj keloj situantaj interne de la
+cxefmuroj de la konstruajxo. La praktikan kialon tamen por tiu
+malkutima procedo mi pensis malhavi la rajton kontrauxstari. Kondukis
+la fraton al tiu decido (tiel li diris al mi) lia konsiderado pri la
+malkutima karaktero de la malsano de la mortinto, kelkaj maldiskretaj
+kaj avidaj demandoj flanke de sxiaj kuracistoj, kaj la fora kaj
+malkasxita loko de la familia tombejo. Mi malneu ke, rememorante la
+sinistran mienon de la homo kiun mi renkontis sur la sxtuparo en la
+tago de mia alveno cxe la domo, mi sentis nenian deziron malaprobi
+kion mi taksis plej favore maldangxera kaj neniel kontrauxnatura
+antauxzorgo.
+
+Responde al la peto de Usxero, personamane mi helpis lin arangxi
+la provizoran entombigon. Kiam la kadavro ekestis en la cxerko, ni
+ambaux, kaj nur ni, gxin alportis al ties ripozejo. La kelo en kiu
+ni gxin deponis (kaj kiu dum tiom longa tempo restintis en fermado
+ke niaj torcxoj, duonsufokite en gxia prema atmosfero, disponigis al
+ni malmultan oportunon por kontrolado) estis malgranda, malseka kaj
+nepre malhavis rimedon per kiu enirigi lumon; lokigxante, je granda
+profundeco, neprege sub tiu parto de la konstruajxo kiun enestis mia
+persona cxambraro. Gxi plenumis, versxajne, en foraj feuxdaj epokoj,
+la malbonegan rolon de karcero kaj, en postaj tagoj, tiun de deponejo
+por pulvo aux alia ege bruliva materio, cxar parto de ties planko,
+kaj la tuta internajxo de longa arkopasejo tra kiu ni gxin atingis,
+estis zorge tegita je kupro. La pordego, farite el masiva fero, estis
+simile sxirmita. Gxia pezego faris malkutime akutan raspan sonon dum
+gxi movigxis sur siaj cxarniroj.
+
+Subenmetinte nian malgxojigan sxargxon sur stablojn en tiu regiono
+de hororo, ni iom flankenturnis la ankoraux malsxrauxbitan kovrilon
+de la cxerko kaj rigardis la vizagxon de la enlogxanto. Rimarkinda
+simileco inter frato kaj fratino nun je la unua fojo altiris mian
+atenton; kaj Usxero, diveninte eble miajn pensojn, elmurmuris kelkajn
+vortojn informantajn ke la mortinto kaj li estis gegxemeloj kaj ke
+cxiam ekzistis inter ili simpatioj de apenaux komprenebla karaktero.
+Niaj rigardoj restis tamen malmultlonge sur la virino--cxar maleblis
+sxin rigardi senmire. La malsano tiel entombiginta sxin en la pleneco
+de la juneco, postlasis, kiel ofte okazas en cxiuj malsanoj de ege
+katalepsia karaktero, la similajxon de pala rugxigxo sur la brusto
+kaj la vizagxo, kaj sur la lipoj tiun suspektinde lantan rideton
+kiu estas tiel terura en la morto. Ni remetis kaj sxrauxbfiksis
+la kovrilon kaj, sxlosinte la feran pordegon, sekvis nian vojon,
+penadege, gxis la apenaux malpli malgajajn cxambrarojn de la supra
+parto de la domo.
+
+Kaj nun, post kelkaj tagoj de amara lamentado, videbla sxangxigxo
+agis sur la trajtojn de la mensa malsano de mia amiko. Lia kutima
+maniero malaperis. Siajn ordinarajn okupojn li malatentis aux
+forgesis. Li vagiradis de cxambro al cxambro kun hasta, malkonstanta
+kaj sencela pasxo. La paleco de lia vizagxo alprenis, se tiajxo
+eblas, pli makabran koloron--sed la lumeco de liaj okuloj nepre
+estingigxintis. La antauxe malofta rauxketeco de lia vocxo ne plu
+auxdigxis; kaj tremega vibradeto, kvazaux kauxzite de nepra teruro,
+karakterizis seninterrompe lian eldiradon. Estis momentoj, efektive,
+kiam mi pensis ke lia sencxese agitata menso baraktas sub la pezo
+de iu premega sekreto por malkovri kiun li penadas naskigi la
+bezonatan kuragxon. Alifoje mi devis konkludi ke cxio nur fontas el
+la malklarigeblaj kapricoj de la frenezio, cxar mi vidis lin spektadi
+malplenejojn dum horoj, en pozo de la plej profunda atento, kvazaux
+auxskultante iun imagan sonon. Malmirinde estas ke lia kondicxo min
+teruris--min infektis. Mi sentis supervenketi min, sxtelpasxe sed
+konstantaritme, la sovagxajn influojn de liaj personaj fantaziaj
+tamen imponegaj supersticxoj.
+
+Estis precipe, kiam mi enlitigxis malfruhore en la nokto de la
+sep-oka tago post kiam ni deponis Damon Madelinon en la karceron, ke
+mi spertis la plenan potencon de tiaj sentoj. La dormo malkonsentis
+alproksimigxi mian liton--dum pli kaj pli forlantis la horoj. Mi
+penadis nuligi per logika rezonado la nervozecon kiu min regis. Mi
+strebis kredi ke pri granda parto, se ne pri la tutajxo de tio kion
+mi sentis, respondecas la mistifika influo de la morna meblaro de
+la cxambro--la malhelaj kaj cxifonigitaj drapajxoj kiuj, torture
+ekvigligite far la spirado de levigxanta sxtormo, sxanceligxis
+maltrankvile tien kaj reen sur la muroj kaj susuris malcerte inter
+la ornamajxoj de la lito. Sed miaj klopodoj vanis. Malbridebla
+tremado invadis iom post iom mian korpon; kaj, finfine, sur mian
+koron mem sidigxis inkubo de nepre senkiala timo. Forskuante tion per
+anhelo kaj luktogesto, mi min levis sur la kusenoj kaj, sincerege
+fiksrigardante la intensan malhelon de la cxambro, auxskultis--mi
+malscias la kialon, sed instinkta spirito min instigis--kelkajn
+mallauxtajn kaj malklarajn sonojn devenantajn, tra la pauxzoj de la
+sxtormo, kaj je longaj intertempoj, mi malsciis de kie. Supervenkite
+de intensa sento de hororo, neklarigebla kaj netolerebla, jxethaste
+mi vestigxis (cxar mi pensis ne plu povi dormi dum la nokto) kaj
+strebis min eligi el la lamentinda kondicxo en kiun mi falintis, per
+rapida cxirkauxpromenado, tien kaj reen, en la cxambraro.
+
+Mi plenumis nur kelkajn cxirkauxiradojn en tiu maniero kiam malpeza
+pasxsono sur najbara sxtuparo min atentigis. Baldaux mi gxin rekonis
+kiel tiun de Usxero. La sekvintan momenton li frapsonis, kun delikata
+tusxo, cxe mia pordo kaj eniris, portante lampon. Lia vizagxo estis,
+kiel kutime, kadavre pala--sed aldone enestis lian rigardon speco
+de freneza gxojego--en lia tuta konduto vidigxis speco de versxajne
+retenita _histerio_. Lia maniero min konsternegis--sed io ajn
+prefereblis al la soleco kiun mi tolerintis dum tiom longa tempo, kaj
+mi ecx antauxgxuis lian kuneston kiel konsolon.
+
+"Kaj cxu vi gxin ne vidis?" li diris abrupte, cxirkauxrigardinte
+fikse en silento dum kelkaj momentoj--"cxu tial vi ne vidis
+gxin?--nu, atendu! gxin vi ja vidos." Tiel parolinte, kaj zorge
+sxirminte sian lampon, li hastis al unu el la fenestroklapoj kaj
+jxetgeste malfermis gxin libere antaux la sxtormo.
+
+La impeta kolerego de la eniranta vento preskaux nin levis de sur la
+piedoj. Temis, efektive, pri sxtorma tamen severe bela nokto, nokto
+sovagxe aparta pro sia teruro kaj sia beleco. Versxajne kirlventego
+kunamasigintis sian potencon en nia cxirkauxejo; cxar okazis oftaj
+kaj fortegaj sxangxigxoj de la blovdirekto de la vento; kaj la
+preterkutima denseco de la nuboj (kiuj pendis tiel malsupre ke ili
+premis la turetojn de la domo) ne malhelpis nin percepti la vivecan
+viglecon je kiuj ili flugis de cxiuj punktoj unuj kontraux la aliajn,
+sen foriri en la distancon. Mi diras ke ecx ilia preterkutima denseco
+ne malhelpis nin percepti tion--tamen ni gxuis nenian ekvidon pri
+la luno aux la steloj--nek okazis iu ajn ekbrilo de fulmo. Sed la
+subaj surfacoj de la enormaj kunamasoj de agitita vaporo, aldone
+al cxiuj surteraj objektoj nin proksime cxirkauxantaj, ardis en la
+kontrauxnatura lumo de malklare scintila kaj klare videbla gasa
+elspirajxo kiu cxirkauxpendis kaj vualis la domegon.
+
+"Vi malrigardu--vi nepre malrigardu tion!" mi diris, tremegante, al
+Usxero, dum mi lin kondukis, kun delikata perforto, de la fenestro
+gxis segxo. "Cxi tiuj aperajxoj, kiuj vin konsternas, estas nur
+ne malkutimaj elektraj fenomenoj--aux povas esti ke ilia makabra
+naskigxo fontas el la fetora miasmo de la lageto. Ni fermu tiun
+klapon; la aero estas malvarmiga kaj minacas vian korpon. Jen estas
+unu el viaj plej sxatataj aventurromanoj. Mi legu kaj vi auxskultu;
+kaj tiel kune ni forpasigu cxi tiun teruran nokton."
+
+La antikva volumo enmanigita de mi estis _Freneza Rendevuo_ de
+Kavaliro Lanceloto Kaningo; sed pli por maltauxga sxerco ol por
+serioza aserto mi nomis gxin plej sxatata libro de Usxero; cxar,
+efektive, gxia maldeca kaj senimaga longeco enhavis malmulton
+povantan interesi la altan kaj spiritan idealecon de mia amiko. Gxi
+estis tamen la sola cxemana libro; kaj mi nutris svagan esperon
+ke en la ekstremismo mem de la malsagxajxo kiun mi deziris legi
+(cxar la historio de mensaj malsanoj plenas je similaj anomalioj)
+trovos malstrecxigxon la ekscitigxo nun agitanta la hipokondriulon.
+Se mi kuragxintus taksi la situacion, efektive, laux la freneza
+trostrecxita mieno de entuziasmo kun kiu li auxskultis, aux sxajnigis
+auxskulti, la vortojn de la rakonto, eble mi rajtintus min gratuli
+pri la sukceso de mia procedo.
+
+Mi alvenintis tiun bone konatan parton de la rakonto kie Etelredo,
+heroo de la Rendevuo, malsukcesinte peti pacan eniron en la logxejon
+de la ermito, entreprenas eniri perforte. Cxi tie, oni memoru, la
+rakonto tekstas jene:
+
+"Kaj Etelredo, kiu havis nature kuragxan koron kaj kiu estis nun
+des pli forta pro la potenco de la vino kiun li trinkintis, ne plu
+prokrastis alparoli la ermiton, kiu havis, verdire, obstinan kaj
+malican karakteron, sed, sentante la pluvon sur siajn sxultrojn, kaj
+timante pligrandigxon de la sxtormo, levis senhezite sian klabon,
+kaj, per batoj, rapide faris malfermajxon por sia gantita mano en la
+lignajxoj de la pordo; kaj nun tirante fortege, li tiel fendis kaj
+frakasis kaj disigis cxion ke la bruo de la seka kaj kavsona ligno
+forsendis ehxoan alarmsignalon en la tutan arbaron."
+
+Je la fino de tiu frazo mi eksaltetis kaj, dum momento, pauxzis; cxar
+sxajnis al mi (kvankam tujege mi konkludis ke mia ekscitita fantazio
+min trompis)--sxajnis al mi ke, el iu forega parto de la domego
+atingis, malklare, miajn orelojn, io povanta esti, en sia preciza
+simileco de karaktero, la ehxado (tamen sufokita kaj mallauxta,
+kompreneble) de la krak- kaj frakassonoj mem kiujn Kavaliro Lanceloto
+tiom zorgadetale priskribis. Estis, sendube, nur la koincido kiu
+fikstenis mian atenton; cxar, inter la klakado de la fenestroklapoj
+kaj la kutimaj kunmiksitaj bruoj de la ade plifortigxanta sxtormo,
+la sono enhavis en si mem nenion, certe, rajtantan min interesi aux
+perturbi. Mi dauxrigis la rakonton:
+
+"Sed la brava cxampiono Etelredo, nun trairinte la pordon, ege
+kolerigxis kaj mistifikigxis perceptante nenian signon pri la
+malica ermito; sed, anstatauxe, renkontante drakon de skvama kaj
+granddimensia aspekto kaj fajra lango, sidantan en gardpozo antaux
+palaco de oro, kun planko de argxento; kaj sur la muro pendis sxildo
+de brila latuno surportanta tiun surskribon:
+
+              Konkerinto estas kiu cxi-tien eniras;
+              Gajnos la sxildon kiu pereigos la drakon;
+
+kaj Etelredo levis la klabon kaj frapis la kapon de la drako, kiu
+falis antaux li, kaj liveris sian pestan spiradon kun sxirkriego tiel
+terura kaj rauxka, kaj krome tiel penetranta, ke Etelredo sentis
+la deziron manfermi la orelojn kontraux ties timigega bruo, kies
+ekvivalento neniam antauxe auxdigxis."
+
+Cxi tie denove mi pauxzis abrupte, kaj spertis nun senton de sovagxa
+mirego--cxar nepre maleblis dubi, en la nuna kazo, ke efektive
+mi auxdis (kvankam el kiu direkto gxi fontis mi malsukcesis diri)
+mallauxtan kaj sxajne foran, tamen rauxkan, dauxran kaj preterkutiman
+kri- aux gratsonon--la nepran ekvivalenton de tio kion mia imago jam
+naskigis por la kontrauxnatura kriego de la drako tia kian priskribis
+la rakontisto.
+
+Premite, kiel mi ja estis, je la okazo de la dua kaj eksterordinarega
+koincido, far mil kontrauxstarantaj sensacoj, en kiuj superis
+miro kaj terurego, mi retenis tamen suficxan spiritopretecon por
+eviti eksciti, per iu ajn komento, la sentivan nervozecon de mia
+kunestanto. Mi nepre malcertis cxu li rimarkis la koncernajn sonojn;
+kvankam, efektive, dum la lastaj kelkaj minutoj okazis stranga
+sxangxigxo en lia konduto. De pozicio alfrontinta la mian, iom post
+iom li cxirkauxmovis sian segxon gxis gxin postenigi en alfrontado al
+la cxambropordo; tial mi gxuis nur duonvidon pri liaj trajtoj kvankam
+mi konsciis ke liaj lipoj tremetas, kvazaux en neauxdebla murmurado.
+Lia kapo falintis sur sian bruston--sed mi certis ke li ne estas en
+la dormo, pro la largxa kaj rigida malfermajxo de la okulo kiam mi
+ekvidetis gxin en profilo. La emocio de lia korpo, cetere, malakordis
+kun tiu pensado--cxar li sxanceligxis de flanko al flanko kun
+delikata tamen konstanta kaj sensxangxa svingado. Rapide konsciinte
+pri cxio tio, mi reprenis la rakonton de Lanceloto, kiu tekstis jene:
+
+"Kaj nun la cxampiono, eskapinte el la terura furiozo de la drako,
+pripensante la latunan sxildon kaj la rompon de la cxarmo gxin
+surkusxanta, forigis la kadavron de sur la vojo antaux si kaj
+alproksimigxis kuragxe trans la argxentan pavimon de la kastelo gxis
+la muro kie pendis la sxildo; kiu verdire ne atendis lian finalvenon,
+sed sin faligis cxe liaj piedoj sur la argxentan plankon kun grandega
+kaj sonorega bruacxo."
+
+Tujege post kiam tiuj silaboj trapasis miajn lipojn--kvazaux
+efektive en tiu momento latuna sxildo falis peze sur argxentan
+plankon--mi perceptis distingan, kavsonan, metalan kaj sonoregan,
+sed sxajne dampitan reehxadon. Entute maltrankviligite, mi
+starigxis eksalte; sed la konstanta sinlulado de Usxero dauxris
+seninterrompe. Mi alhastis la segxon sur kiu li sidis. Lia rigardo
+estis fiksfleksita antaux li kaj tra lia tuta vizagxo regis sxtona
+rigideco. Sed, dum mi metis la manon sur lian sxultron, forta tremego
+skuis lian tutan korpon; malsaneca rideto tremetis cxirkaux liaj
+lipoj; kaj mi vidis ke li parolas en mallauxta, hasta, galimatia
+murmurado, kvazaux malkonsciante pri mia cxeesto. Klinigxante
+proksime super li, finfine mi komprenis la teruran signifon de liaj
+vortoj.
+
+"Malauxdi gxin?--tute kontrauxe, mi ja auxdas gxin kaj jam antauxe
+gxin auxdis. De longaj--longaj--longaj--multaj minutoj, multaj
+horoj, multaj tagoj, mi auxdas gxin--tamen mi malkuragxis--ho,
+kompatu min, mizeran mizerulon kiu mi estas!--mankis al mi la
+kuragxo--mankis la _kuragxo_ ekparoli! _Ni entombigis sxin viva!_
+Cxu mi ne diris ke miaj sensoj estas akutaj? Mi _nun_ diru al
+vi ke mi auxdis sxiajn unuajn malfortajn movigxojn en la kava
+cxerko. Mi auxdis ilin--antaux multaj, multaj tagoj--tamen
+mankis al mi la kuragxo--_mankis la kuragxo ekparoli_! Kaj
+nun--hodiauxnokte--Etelredo--ho! ho!--la rompo de la pordo de
+la ermito, kaj la mortokriego de la drako, kaj la sonorego de la
+sxildo!--ni diru, anstatauxe, la frakaso de sxia cxerko kaj la
+grincado de la feraj cxarniroj de la karcero kaj sxiaj baraktoj
+interne de la latuntegita arkopasejo de la kelo! Ho, kien mi
+forrapidu? Cxu baldauxege sxi ne aperos cxi tie? Cxu sxi ne hastas
+por riprocxi min pri mia senkonsiderado? Cxu mi ne auxdis sxiajn
+pasxojn sur la sxtuparo?--Cxu mi ne perceptas tiun pezan kaj teruran
+batadon de sxia koro? FRENEZULO!" Cxi tie li saltstarigxis furioze,
+elkriegante siajn silabojn, kvazaux en la strebado li rezignus sian
+animon. "FRENEZULO! MI DIRAS AL VI KE SXI NUN STARAS ALIFLANKE DE LA
+PORDO!"
+
+Kvazaux en la preterhoma energio de lia eldiro eltrovigxis la potenco
+de iu sorcxo--la grandegaj antikvaj paneloj kiujn la parolinto
+indikis pergeste, malfermis malrapide, en tiu momento, siajn pezegajn
+kaj ebonajn makzelojn. Tio estis la faro de la hastega ekblovo--sed
+tiam ekstere de tiuj pordoj ja staris la alta kaj envolvita figuro
+de Damo Madelino de Usxero. Estis sango sur sxiaj blankaj roboj kaj
+la indicoj de kruela luktado sur cxiu hauxtero de sxia marasmigita
+framo. Dum momento sxi restis tremante kaj sxanceligxante de flanko
+al flanko sur la sojlo, tiam, kun mallauxta gxemanta krio, enfalis
+pezege sur la korpon de sia frato kaj en siaj perfortaj kaj nun finaj
+mortodoloregoj, lin faligis surplanken, kadavron kaj viktimon de la
+teruroj kiujn li antauxtimis.
+
+El tiu cxambro kaj el tiu domego mi fugxis konsternigite. La sxtormo
+dauxre agis kun sia tuta furiozo dum mi min trovis transiranta la
+malnovan digvojon. Subite pafiris laux la vojo sovagxa lumo kaj mi
+turnigxis por vidi de kie devenis tiel malkutima brilego; cxar restis
+malantaux mi nur la vasta domo kaj ties ombroj. La brilego fontis
+el plena, subigxanta, sangorugxa luno kiu nun scintilis klarege
+tra tiu antauxe apenaux videbla fendigxo kiu, laux mia pli frua
+priskribo, etendigxis ekde la tegmento de la konstruajxo, en zigzaga
+direkto, gxis ties bazo. Dum mi spektadis, tiu fendigxo plilargxigxis
+rapidege--sentigxis feroca ekspiro de la kirlvento--la tuta orbo de
+la satelito aperis subite antaux mia rigardo--mia cerbo sxanceligxis
+dum mi vidis disigxi hastege la potencajn murojn--auxdigxis longa
+tumulta kriegado kvazaux la sono de mil akvoj--kaj la profunda kaj
+mucida lageto cxe miaj piedoj fermigxis moroze kaj silente sur la
+eroj de "USXERO-DOMO."
+
+
+
+
+
+
+                      NOVELOJ DE USONAJ VERKISTOJ
+                     Esperantigitaj de EDWIN GROBE
+                                  kaj
+                      Haveblaj cxe ELNA LIBROSERVO
+               P.O. Box 1129, El Cerrito, CA 94530, Usono
+
+
+ALCOTT, LOUISA MAY: MIA KONTRABANDULO
+
+ANDERSON, SHERWOOD: TRI NOVELOJ ("La Morto en la Arbaro," "La
+  Reveno," "La Perdita Romano")
+
+FITZGERALD, F. SCOTT: LA DIAMANTO TIEL GRANDA KIEL RIC-HOTELO
+
+HAWTHORNE, NATHANIEL: TRI NOVELOJ ("La Eksperimento de D-ro
+  Hejdegero," "La Nigra Vualo de la Pastoro," "Juna Bonulo Brauxno")
+
+IRVING, WASHINGTON: LA LEGENDO DE DORM-VALETO
+
+IRVING, WASHINGTON: TRI NOVELOJ ("Ripo van-Vinklo," "Al la Leganto,"
+  "Aventuro de la Germana Studento")
+
+JAMES, HENRY: LA TURNO DE LA SXRAUXBO (en tri libretoj: I, II, III)
+
+POE, EDGAR ALLAN: LA FALO DE USXERO-DOMO
+
+POE, EDGAR ALLAN: LA MURDOJ DE KADAVREJO-STRATO
+
+POE, EDGAR ALLAN: TRI NOVELOJ ("La Barelo de Amontilado," "La
+  Denuncema Koro," "Manuskripto Trovita en Botelo")
+
+TWAIN, MARK: TRI CETERAJ NOVELOJ ("La Amaventuro de la Eskimoa
+  Frauxlino," "Kanibalismo en la Vagonoj," "Bonsxanco")
+
+TWAIN, MARK: TRI NOVELOJ ("Konfeso de Mortanto," "La Fifama Saltanta
+  Rano de Kalavero-Konteo," "La Rakonto pri la Malbonkonduta
+  Knabeto")
+
+WHARTON, EDITH: ALIAJ TEMPOJ
+
+WHARTON, EDITH: LA LONGA DAUXRO
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of La Falo de Usxero-Domo, by Edgar Poe
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA FALO DE USXERO-DOMO ***
+
+***** This file should be named 17425.txt or 17425.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/7/4/2/17425/
+
+Produced by Robert L. Read, William Patterson and the
+Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.