diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 17025-0.txt | 4947 | ||||
| -rw-r--r-- | 17025-0.zip | bin | 0 -> 93540 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17025-8.txt | 4949 | ||||
| -rw-r--r-- | 17025-8.zip | bin | 0 -> 90091 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17025-h.zip | bin | 0 -> 99016 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 17025-h/17025-h.htm | 5019 | ||||
| -rw-r--r-- | 17025-h/images/img1.gif | bin | 0 -> 3102 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
10 files changed, 14931 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/17025-0.txt b/17025-0.txt new file mode 100644 index 0000000..435141c --- /dev/null +++ b/17025-0.txt @@ -0,0 +1,4947 @@ +The Project Gutenberg EBook of Sæfarinn, by Jules Verne + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Sæfarinn + Ferðin kring um hnöttin neðansjávar + +Author: Jules Verne + +Release Date: November 8, 2005 [EBook #17025] + +Language: Icelandic + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SÆFARINN *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman, Johannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + + + + +SÆFARINN + + +(Ferðin kring um hnöttin neðansjávar) + + +EFTIR +JULES VERNE + + + + +KOSTNAÐARMAÐUR +PÉTUR G. GUÐMUNDSSON + +REYKJAVÍK +1908 + + +PRENTSMIÐJAN GUTENBERG + + + +Sæfarinn. + +(Ferðin umhverfis hnöttinn, neðansjávar). + +Eftir +Jules Verne. + + + + +I. + + +Það var árið 1866, að sá kvittur kom upp og gekk staflaust um öll lönd, +að vart hefði orðið við sjóskrímsl eitt mikið og ilt. + +Sumum fanst nú samt fátt um þessa sögu, sem heyrðu hana í fyrsta sinni. +Sögðu þeir þetta mundu vera sæorminn alkunna, sem kemur í ljós á hverju +ári og hverfur aftur án þess að gera nokkrum manni mein. + +En í þetta sinn urðu margir að láta sannfærast, þó ekki væru þeir +auðtrúa, því skrímsl þetta var séð af mörgum skipum og hvað eftir annað. +Einu sinni sást það frá tveim skipum í senn, og var svo skamt frá þeim, +að gera mátti áætlun um stærð þess. Eftir því sem sagan sagði, var það +miklu meira vexti en nokkurt annað dýr, dautt eða lifandi, sem þekst +hefir í höfum jarðarinnar. Það fylgdi líka sögunni, að það væri ærið +hraðfara, því að á hálfsmánaðarfresti kom það í ljós á tveim stöðum með +þúsund mílna millibili. + +Sögur um sjóskrímslið vóru á hvers manns vörum. Blöðin fluttu langar +greinar um það, og gamanvísur vóru sungnar um það á leikhúsunum. + +Og lærðir menn háðu harðar rimmur. Þeir gátu ekki borið á móti því að +skrímslið væri til, svo margir menn höfðu séð það og svo var hitt, að í +undirdjúpum hafsins þóttust menn vita, að vera mundi risavaxinn gróður +og var ekki ólíklegt að í þeim miklu skógum hefðust við skrímsl og dýr +ýmisleg, sem öllum væru ókunn. Það var því ekki ólíklegt, að þetta +skrímsl hefði hröklast þaðan af tilviljun og flækst upp að yfirborðinu. + +En þá var eftir að vita hvers konar skepna þetta var. Var það risavaxinn +kolkrabbi eða var hægt að skipa því í flokk með hvölunum? + +Sagnirnar sem um það gengu vóru margar og misjafnar, svo lítið var á +þeim að byggja. Sögurnar um sjóskrímslið, sem gengið höfðu í blöðum og +manna munni bárust nú inn í vísindaleg tímarit og urðu þar óþrotlegt +þrætuefni. + +Það var á öndverðu ári 1867, að ég var á heimleið til Parísar úr +vísinda-leiðangri í Nebraska, og var staddur í Nýju-Jórvík. Tíðindamenn +stórblaðanna þefuðu mig uppi þegar í stað, og leituðu álits míns um mál +þetta, sem þá var efst á baugi og mest um talað. Þótti þeim mikið undir +því komið, hvað ég segði um það, því ég var prófessor við +náttúrugripasafnið í París og höfundur bókarinnar: „Um leyndardóma +undirdjúpanna“. Ég gat ekki skorast undan því með öllu, en reyndi þó að +forðast allar staðhæfingar. Bar ég það fyrir, að enn væri ókunnugt um +eðli dýrsins og náttúru. Þó þótti mér mest líkindi til, að þetta væri +risavaxið náhveli, eftir öllum líkum að dæma. + +Að dýrið væri hvalakyns, og einmitt af þessu tægi, réði ég af atviki, +sem kom fyrir, meðan ég stóð við í Nýju-Jórvík. + +Það var í aprílmánuði, að gufuskipið „Skotland“, eitt með stærstu og +fegurstu skipum Cunard-línunnar, var á ferð úti í Atlantshafi, svo sem +150 mílur vestur af Englands-ströndum. Veður var kyrt og fagurt og +skipið klauf sjóinn með jöfnum hraða. Þá vissu menn ekki fyr til, en +skipið kiptist við, eins og það hefði höggvið niður eða rekist á +eitthvað. Farþegarnir urðu þegar óttaslegnir og Anderson skipstjóri +átti fult í fangi með að telja um fyrir þeim. Mikil hætta gat varla +vofað yfir, því innanrúmi skipsins var skift í 7 hluta með vatnsheldum +milligerðum, svo þó gat kæmi á skipið, og eitt rýmið fyltist sjó, hlaut +það að fljóta eftir sem áður. + +Svo fór skipstjóri niður hið bráðasta, að gæta vegsummerkja. Sá hann þá, +að sjór féll inn í 5. rými, til mikilla muna. Til allrar hamingju vóru +gufukatlarnir ekki þar, því hefði svo verið og sjór komist í eldstórnar, +gat verið voði á ferðum. + +Anderson stöðvaði skipið og lét háseta einn fara fyrir borð og kafa +undir það. Hann kom upp aftur eftir fáar mínútur og sagði, að rifa mikil +væri á botni skipsins, á að gizka 3 álna löng. Engin tiltök vóru á því, +að gera við svo mikinn leka. „Skotland“ varð því að halda áfram +ferðinni, þó með minni hraða en áður, og náði heilu og höldnu höfn í +Liverpool þrem dögum eftir áætlun. Skipið var hið bráðasta lagt í þurkví +og menn fengnir til að athuga skemdirnar. Þeir ætluðu varla að trúa +eigin augum! Svo sem 4 álnum fyrir neðan yfirborðslínu var stóreflis +glompa á skipinu, í lögun eins og jafnhliða þríhyrningur; járnþynnurnar +kliptar sundur svo rækilega og snyrtilega eins og það væri gert með +götunarvél. + +Það dýr, sem þessu hafði valdið, hlaut að hafa lagtönn mikla og +hræðilega, og afar tröllaukið hlaut það að vera, úr því það gat rekið +gat á járnskipið svo snögglega, að naumast varð við vart. Það hlaut líka +að hafa góð sundfæri, fyrst það gat losað tönnina og hörfað frá nógu +fljótt eftir áreksturinn. + +Þessi atburður vakti mikla athygli um allan heim, og umtal manna um +sjóskrímslið breyttist nokkuð. Áður höfðu menn litið á það, sem +skringilegan fyrirburð, kveðið um það háðvísur og hent gaman að því. En +nú hætti mönnum að standa á sama um það. Því var kent um urmul af +skipbrotum, sem ekki var fullkunnugt um, og sjófarendur vóru ekki +óhultir um sig fyr en þeir höfðu þurt land undir fótum. + +Blöðin lýstu skrímslinu sem skæðasta mannfélags-óvætt, og í öllum +mentuðum löndum var skorað á stjórnirnar, að gera út skip til að elta +það og ráða það af dögum. + +England gerði ráðstafanir til framkvæmda á þessu, en Ameríka varð fyrri +til, að ferðbúa skip. Um það leyti, sem skipið átti að leggja af stað, +kom bréf til mín frá flotamálaráðaneytinu ameríska. Var mér boðið þar +að fara með gufuskipinu „Abraham Línkoln“ í hinn fyrirhugaða leiðangur, +og fylgdi það með, að Farragút flotaforingi hefði tilbúinn klefa handa +mér á skipinu. + +Áður en mér barst þetta bréf, hafði ég ekki ætlað mér annað fyrir, en +fara til Parísar og setjast að í litla húsinu, sem ég átti í +Grasafræðisgarðinum, og njóta lífsins meðal vina og kunningja +og—safnanna minna. Þegar ég var búinn að lesa bréfið breyttist þessi +fyrirætlun mín óðara. Mér fanst ég mega til, að fara að elta náhvelið, +eins og það væri sjálfsögð skylda eða öllu heldur hlutverk mitt í +lífinu. + +Og svo hugsaði ég sem svo: „allar leiðir liggja til Rómaborgar“; hví +mátti ekki segja það sama um París. Nú skyldi blessuð skepnan verða svo +hugulsöm, að láta okkur ná sér nálægt ströndum Frakklands. Ekki var það +óhugsandi. + +„Konsæll!“ kallaði ég. + +Konsæll var þjónn minn. Hann hafði fylgt mér á öllum ferðalögum, og var +mér trúr og hollur, enda var mér vel til hans. Konsæll var ættaður og +upprunninn frá Flæmingjalandi, og líkur löndum sínum í háttum og +skapferli. Hann var framúrskarandi hugrór maður, en þó djarfur og +dáðrakkur. Hann varð aldrei hissa á nokkrum hlut, skifti aldrei skapi, +var friðsamur og háttprúður, en hraustur og handtakagóður, ef til þess +kom. Hann var ákaflega vanafastur og vanakær. Í fám orðum,—Konsæll var +hreinasta fyrirmynd, sem þjónn. En Konsæll hafði líka kreddur fyrir sig, +og lét aldrei af þeim. Aldrei nefndi hann mig í ávarpi eða viðtali öðru +vísi en í þriðju persónu. + +„Konsæll!“ endurtók ég, og fór að taka saman dót mitt, því nú var kominn +í mig ferðahugur. + +Konsæll var mér eftirlátur,—óhætt var um það. Ég var ekki vanur að +spyrja, hvort hann vildi fylgja mér á ferðum mínum, það var sjálfsagður +hlutur. En nú stóð nokkuð óvanalega á. Það var ófyrsjáanlegt hve löng +þessi ferð mundi verða, og svo áttum við í vændum, að fást við þessa +voðaskepnu, sem gat molað stærsta hafskip eins og eggskurn. Hvað skyldi +Konsæll segja til þess? + +„Konsæll!“ kallaði ég enn. + +„Var húsbóndinn að kalla?“, svaraði Konsæll og vatt sér inn um dyrnar. + +„Já hafðu alt tilbúið. Við leggjum af stað að tveim stundum liðnum.“ + +„Eins og húsbóndanum þóknast“, svaraði Konsæll ofur rólega. + +„En það liggur mikið á. Láttu í koffortið mitt svo mikið, sem í það +kemst af fötum, nærklæðnaði og hálslíni. Vertu nú bara fljótur.“ + +„En safngripina húsbóndans?“ + +„Safngripina mína—sendum við til Parísar.“ + +„Eigum við þá ekki að fara til Parísar?“ + +„Ha? Ó-nei, ekki nú þegar,“ svaraði ég út í hött. + +„Gott“. + +Við förum dálítinn útúrkrók, Konsæll, við tökum okkur far með „Abraham +Línkoln“. + +„Eins og húsbóndanum þóknast“. + +„Þú veizt víst hvað stendur til,—að við ætlum að fara að eltast við +óargadýr, þetta illræmda náhveli, og þú mátt geta því nærri, að höfundur +bókarinnar: „Um leyndardóma undirdjúpanna“,—sem er tvö bindi í 4. bl. +broti—getur ekki hafnað því tilboði, að verða með í förinni. Þetta er +heiðarlegt hlutverk, en hættulaust er það ekki. Ómögulegt að segja, hvað +fyrir getur komið.—Getur verið, að dýrið sé ilt viðureignar, en +Farragút flotaforingi, er nú líka karl í krapinu.“ + +„Ég ætla að fara með húsbóndanum“, svaraði Konsæll rólega. + +„Hugsaðu þig nú vel um, Konsæll minn“, sagði ég, „þetta getur orðið +óhappa ferð. Það getur vel farið svo, að við komum ekki lifandi aftur“. + +„Eins og húsbóndanum þóknast!“ + +Að tveim stundum liðnum stigum við á skip. Ég sagði Farragút +flotaforingja nafn mitt og svo var mér vísað á klefann, sem mér var +ætlaður. Á þilfarinu iðaði alt í einni bendu, fólk og farangur, því þá +var komið að burtfararstundu. + +„Abraham Línkoln“ var einkar fagurt skip, hraðskreið freigáta af nýjustu +gerð. Gufuþenslan í katlinum var komin á hámark. + +Farragút lét kasta landfestum og kallaði niður í vélrýmið: + +„Áfram!“ + +Vélin komst á hreyfingu og tók að snúa skrúfuspöðunum með sívaxandi +hraða. + +Á ströndinni stóð múgur og margmenni, og æpti endalaus húrraóp meðan +skipið var að skríða út höfnina, og veifaði höttum og vasaklútum, til að +veita okkur síðustu fararheillaóskirnar. + + + + +II. + + +Við héldum suður með ströndum Suður-Ameríku að austanverðu. Í byrjun +júlí fórum við fyrir suðurodda Ameríku og stýrðum vestur í Kyrrahafið, +því að norðan til í því hafði hvalsins orðið vart síðast. + +Farragút flotaforingi hafði með sér öll áhöld og tæki, sem notuð eru +við hvalaveiðar, sem eðlilegt var, úr því hann ætlaði að veiða hval; en +hann hafði og meira. Honum hafði tekist að ráða til fararinnar, konung +allra hvalveiðamanna, Ned Land. + +Ned Land var frá Kanada. Hann var afburðamaður í iðn sinni. Hann var +sjóngóður, snarráður, ófyrirleitinn og hugrakkur, hverjum manni fremur. +Og svo fimur var hann að beita skutli, að fáum hvölum var undankomu +auðið, sem hann komst í skotmál við. + +Eins og aðrir Kanadamenn talaði hann frönsku jafn vel og ensku. Ég held +honum hafi þótt gaman að tala frönsku. Það var víst helzt þess vegna, að +hann gaf sig meira að mér en öðrum á þessari löngu sjóferð. Annars var +hann heldur fátalaður. + +Dagarnir vóru langir og leiðir á þessari úthafsför. Ned Land var oft á +vakki fram á skipinu og horfði á hvernig það klauf öldurnar fyrir +ofurafli gufunnar. Ég gaf mig oft á tal við hann og þá spjölluðum við um +alla heima og geima. Brátt varð ég þess var, að hann lagði lítinn trúnað +á sögurnar um náhvelið. + +„Ég hefi elt ótal hvali“, sagði hann, „skutlað fjölda og drepið marga, +en engan hefi ég séð svo stóran eða rammefldan, að honum væri trúandi +til, að reka gat á stórt járnskip“. + +Ég reyndi að sannfæra hann með því, að leiða honum fyrir sjónir, hve oft +það hefði komið fyrir á seinni öldum, að risastór sjóskrímsli hefðu sést +og stundum náðst. + +Ned Land, sem sí og æ tottaði tóbakspípuna, gerði þá ekki annað, en +spýta út um annað munnvikið, og nöldra með fyrirlitningarróm: „Tómir +kolkrabbar!“ + +Ég reyndi þá að sannfæra hann um allar þær líkur, sem fengnar vóru með +tilstyrk vísindanna fyrir því, að náhveli væru til, og svo benti ég +honum á það, hvað fyrir hafði komið upp á síðkastið, og vitnisburð +fjölda merkra manna um það mál, manna, sem hann þekti eins vel og ég. + +Ned Land hleypti brúnum og horfði á mig með háðsbros í munnvikunum. Hann +lagði ekki trúnað á eitt einasta orð, sem ég sagði. + +„En heyrið þér þá“, sagði ég loks, og hugsaði, að nú skyldi til skarar +skríða, „hvaða grein gerið þér þá fyrir skemdinni á „Skotlandinu?““ + +Nú var Ned Land kominn í klípu! + +„Það er“, stamaði hann, „það er . . . .“ + +„Hvað þá?“ + +„Haugalygi frá upphafi til enda“. + +Meira hafði ég ekki upp úr honum; en ekki varð okkur þetta að +óvildarmáli. + +Farragút flotaforingi hafði heitið tvö þúsund dala launum, þeim manni, +sem fyrstur kæmi auga á náhvelið. Óðar en komið var inn í Kyrrahafið +fóru allir að skygnast eftir því. Yfirmenn og hásetar vóru sí og æ uppi +á þilfari, hvort sem þeir áttu að vera þar eða ekki. Þeir sem höfðu +sjónauka miðuðu þeim út yfir sjónhringinn alla vega, en þeir, sem þá +höfðu ekki, urðu að beita berum augum. Þeir sem í förinni vóru, höfðu +auðvitað allan hugann á náhvelinu, og þá drógu ekki tvö þúsund dalirnir +úr áhuganum,—löngunin eftir því, að „verða fyrstur“ hafði gagntekið +alla eins og megn hitasótt. + +Ég mændi út yfir hafið eins og hinir, og hafði ekki síður en þeir hugann +á náhvelinu; en mig langaði mest að vita hverrar tegundar dýr þetta +væri, og svo ákafur var ég orðinn upp á síðkastið, að ég stóð á þiljum +uppi frá morgni til kvölds, og gaf mér varla tíma til að matast. En +þegar svo langt var komið, þá fanst Konsæl það vera skylda sín, að gefa +mér viðvörun. Með afar kurteisum og fáguðum orðtækjum bað hann mig að +ofreyna ekki sjónina lengur á þessu. + +Samt gat Konsæll ekki að því gert, að hann hafði glöggar gætur á því, +hvort ekki sæist neitt sérkennilegt á sjónum. Ned Land var sá eini, sem +lét sig þetta engu skifta. Það var eins og hann forðaðist að líta út á +sjóinn. Ég mátti til að setja ofan í við hann fyrir það, því vel gat það +komið að liði, að hann var öllum mönum sjónhvassari, hefði hann bara +fengist til að beita augunum. + +„Það er til einkis“, sagði hann, „við önum þetta í blindni hvort eð er. +Það er sagt að þessi undraskepna hafi sést í Kyrrahafinu. Það eru tveir +mánuðir liðnir síðan, og hvar er það nú? Ef það er eins fljótt í förum +eins og sagt er, þá er hætt við að það hafi fært sig eitthvað síðan“. + +Það var í raun og veru útlit fyrir, að Ned Land hefði rétt fyrir sér. +Freigátan strikaði úthafið þvert og endilangt, en enginn varð var við +náhvelið. + +Og þar kom að lokum, að áhuginn fór að dofna. Menn fóru að verða +þreyttir á þessu tilbreytingalausa og árangurslausa ferðalagi. Þeim fór +að leiðast, að horfa út yfir hafið autt og endalaust! Það var hvort sem +var alveg árangurslaust! Smátt og smátt fóru menn að efast um, að þessi +undraskepna væri til í raun og veru, og svo mikil brögð urðu að þessu, +að skipshöfnin krafðist þess að síðustu, að haldið yrði heim og leitinni +hætt. + +Það var komið fram í nóvembermánuð og við vórum staddir vestan til í +Kyrrahafinu í nánd við Japan. Þá ákvað Farragút að leitinni skyldi +haldið áfram í þrjá daga. Yrði einkis vart að þeim tíma liðnum, ætlaði +hann að stýra „Abraham Línkoln“ heim á leið aftur. + +Þetta glæddi áhugann að nýju. Nú var um að gera, að nota tímann vel, ef +það átti að lánast, að ná í þessa tvö þúsund dali. Svo var farið að +skima eins og áður. + +En svo liðu þessir þrír dagar, að einskis varð vart. Fresturinn var +útrunninn að kvöldi hins fimta nóvember og þá breytti Farragút stefnunni +eins og hann hafði lofað og stýrði í landsuður. + +Ég var staddur á þilfarinu, og var að tala við Konsæl, þegar myrkrið +færðist yfir. Tunglið óð í skýjum og varpaði flögtandi birtu yfir +öldurnar öðru hvoru. En þess á milli grúfði niðsvart náttmyrkrið yfir +úthafinu. + +„Heimskulegt flan er þessi för orðin“, sagði ég, „nær hefði okkur verið +að fara rakleitt heim.“ + +„Og raða upp safngripunum húsbóndans“, sagði Konsæll. + +„Og þar á ofan verðum við hafðir að háði og narri!“ + +„Það er ef til vill ekki rétt hjá mér, að segja sem svo . . . . .“, +sagði Konsæll. + +„Láttu það fljúga, Konsæll“. + +„Mér datt í hug, að það væri ekki hyggilegt af mönnum, sem eru eins +lærðir og húsbóndinn, að stofna sér . . . . .“. + +Konsæll hætti í hálfu kafi, því upp úr miðri næturþögninni drundi +málrómur Ned Lands alt í einu. + +„Hæ-hó! Sæormurinn mikli! Framundan á stjórnborða!“ æpti hann í sífellu. + +Á einni svipstundu ruddust allir upp á þilfar; kyndarar og vélamenn +neðan af neðsta gólfi, hvað þá aðrir. + +Það var að eins ein hugsun, ein spurning, sem fyrir öllum vakti: Hvað +gat Ned Land hafa séð í biksvörtu náttmyrkrinu? + +Eins og tvö hundruð faðma frá skipinu var ljós blettur á sjónum, +líkastur því, sem birtu legði þar upp úr djúpinu. Ég sá undir eins, að +það var ekki maurildi; það var alt annar blær á þessari birtu. Skrímslið +hlaut að vera að eins fáa faðma fyrir neðan yfirborðið, en birtan, sem +ljómaði af því, var með öllu óskiljanleg. Ljósbletturinn var eins og +bungumyndaður og skærastur í miðjunni. + +„Þetta er maurildi!“ kallaði einn yfirmannanna. + +Ég laut fram á öldustokkinn og athugaði furðusýn þessa. + +„Nei“, sagði ég, „maurildi ber ekki svona mikla birtu. Þetta er eitthvað +skylt rafmagnsljósi. En sjáið þið, það hreyfist, það færist áfram, aftur +á bak; það nálgast?“ + +Nú hætti okkur að lítast á blikuna. Ljósbletturinn nálgaðist freigátuna +með miklum hraða en hávaðalaust. Menn æddu um þilfarið og æptu af undrun +og ótta. + +„Kyrrir!“ hrópaði Farragút. „Stýrið á stjórnborða; fulla ferð aftur á +bak!“ + +Við þessa skipun hljóp hver maður á sinn stað, og „Abraham Línkoln“ +skreið aftur á bak í hálfhring. + +„Stýrið á bakborða, áfram!“ drundi skipstjórinn, og freigátan rann af +stað frá ljósblettinum. + +Það er að segja,—hún átti að fjarlægjast hann. + +En þessi undraskepna kom á eftir, með tvöfalt meiri hraða. + +Þetta var óskiljanlegt með öllu. Við stóðum á þilfarinu aðgerðalausir og +orðlausir af hræðslu. Dýrið gerði meira en nálgast freigátuna, það synti +hringinn í kringum hana, og fór hún þó með fullum hraða.—Svo hvarflaði +það frá, svo sem mílu vegar, kom svo aftur með fleygiferð og stefndi á +„Abraham Línkoln“, staðnæmdist eins og tuttugu skref frá skipinu +og—hvarf. Það hafði auðsjáanlega ekki farið í kaf, því birtan dvínaði +ekki smátt og smátt, heldur þvarr alt í einu, eins og þegar ljós +sloknar. Rétt á eftir kom það í ljós hinum megin við skipið, hvort sem +það hefir nú synt umhverfis það eða undir kjölinn. Við máttum búast við +árekstri þá og þegar, sem gat orðið okkur óhappadrjúgur. + +Nú tók ég eftir einu, sem ég hafði ekki athugað áður: Freigátan fór á +flótta í stað þess að sækja á. Hún var ofsótt í stað þess að ofsækja. Ég +hafði orð á þessu við Farragút flotaforingja. En hann, sem annars var +stillingin sjálf, var nú auðsýnilega ruglaður og ráðþrota. + +„Svo er það“, sagði hann, „en ég veit ekki hvaða óvættur þetta er, og +þori ekki að ábyrgjast skipið í þessu myrkri, það væri blátt áfram +heimskulegt af mér að gera það. En á morgun skiftum við um hlutverk“. + +„Þér eruð þá viss um að þetta sé eitthvert dýr?“ + +„Já“, svaraði hann, „ekki er um það að villast; þetta er auðsjáanlega +risavaxið náhveli. En það er þrungið rafmagni, og ef það hefir lagtönn +eftir stærð, og löngun til að beita henni, er það áreiðanlega mesta +skaðræðisskepna, sem nokkurn tíma hefir í söltum sjó lifað. Ég verð að +fara varlega“. + +Skipshöfnin var á flakki alla nóttina. Engum kom til hugar að festa +svefn. „Abraham Línkoln“ hafði ekki undan hvort sem var, og fór því með +hálfum hraða; og náhvelið hagaði sér eftir því. Það var auðséð, að það +ætlaði ekki að renna af hólmi. + +Um miðnætti hvarf það samt, eða réttara sagt, slokknaði, svo við fórum +að halda að það hefði hundskast burtu. En einni stundu síðar heyrðist +heljar hvinur, eins og vatni væri þeytt út um pípu með feikna afli. + +Á þilfarinu stóðum við Ned Land og Farragút. + +„Ned Land“, kallaði flotaforinginn, „hafið þér oft heyrt hvali öskra?“ + +„Já“, anzaði Ned Land, „en ég hefi ekki heyrt hval öskra fyr, sem ég +hefi grætt á tvö þúsund dali, fyrir það eitt að sjá hann“. + +„Tvö þúsund dalina skuluð þér fá“, sagði flotaforinginn, „en ég vil fá +að vita hvort það er líkt þessu, þegar hvalir þeyta sjó út um +blástursholuna?“ + +„Já, svipað því er þetta hljóð“, svaraði Ned, „en miklu sterkara“. + +Klukkan tvö sást ljósbletturinn aftur í nokkurri fjarlægð frá skipinu, +og við heyrðum greinilega að dýrið lamdi sjóinn með sporðinum. + +Á freigátunni var hafður viðbúnaður mikill. Veiðarfærum var raðað með +borðum, svo hægt væri að ná til þeirra hvenær sem á þyrfti að halda. Í +framstafn voru látnar tvær fallbyssur. Var önnur svo gerð, að með henni +mátti skjóta skutli, en hin var fyrir sprengikúlur. + +Klukkan 6 um morguninn fór að elda aftur. En þegar fyrsta sólarbjarmanum +sló á loftið, hvarf birtan af hvalnum aftur í einum svip. Stundu síðar +var orðið albjart, en þá lagðist yfir þoka, svo niðdimm, að varla sá út +úr augunum. + +Ég fór upp í reiðann, svo hátt sem kaðlaþrepin náðu, en sumir af +foringjunum fóru alveg upp að sigluhúnum. Svo störðum við út í þokuna, +sem valt í hægðum sínum yfir hafflötinn. + +Ned Land varð aftur fyrstur til að sjá dýrið. + +„Sæormurinn!“ æpti hann. „Afturundan, á bakborða!“ + +Góðan kipp frá skipinu grilti í dökkleitt ferlíki, sem stóð eins og alin +upp úr sjónum. Dýrið lamdi sjóinn svo afskaplega með sporðinum, að +drifhvítur froðuferill sást aftur af því langa leið. + +Freigátan nálgaðist hvalinn, og gafst mér nú færi á að athuga hann +nákvæmlega. Frásagnirnar um lengd hans voru auðsjáanlega orðum auknar. +Hann var á að gizka 100 faðma langur. Skrokkurinn var rennilegur, svo +ætla mátti að hann væri afar-hraðsyndur. Hann þeytti öðru hvoru sjó og +andgufu upp um blástursholuna; stóð sú stroka oft yfir 100 fet í loft +upp. Ég var nú ekki lengur í vafa um það, að þetta væri eins konar +hvalur. + +Skipverjar biðu með óþolinmæði eftir fyrirskipunum skipherrans. Farragút +virti hvalinn fyrir sér grandgæfilega og kallaði svo á vélstjórann: + +„Hafið þér kynt undir kötlunum?“ spurði hann. + +„Kyndið þér meira! Eins og katlarnir þola!“ + +„Já“, svaraði vélstjórinn. + +Menn æptu af fögnuði við þessa skipun. Nú átti til skarar að skríða. +Kolsvartir reykjarmekkir ultu upp úr reykháfum skipsins, en +gufukatlarnir nötruðu svo fyrir ofurmagni gufunnar, að alt var sem á +þræði léki. + +Hvalurinn fór ekki úr stað, fyr en ekki voru nema 50 faðmar milli hans +og skipsins; þá tók hann viðbragð og synti undan með sama hraða og +skipið skreið. Stóð svo þessi eltingaleikur í þrjá stundarfjórðunga að +hvorki dró sundur né saman. Var ekki útlit fyrir að neitt ynnist með +þessu móti. + +Farragút réð sér ekki fyrir reiði. Hann klóraði sér ákaft fyrir ofan +eyrað, svo húfan fór aftur á hnakka. + +„Ned Land!“ hrópaði hann. + +Ned Land gekk til hans. + +„Sýnist yður ráðlegt að skjóta út bátum?“ spurði flotaforinginn. + +„Fjarri fer því“, svaraði Ned. „Hér er ekki við lamb að leika. Þessi +skepna fer að eigin geðþótta og lætur ekki leika á sig“. + +„Hvað er þá til ráða?“ + +„Ekkert annað en auka hraðann. Ég ætla að setjast undir bugspjótið með +skutulinn minn, og nái ég til dýrsins, þá skal ég hitta“. + +„Vélstjóri!“ hrópaði flotaforinginn, „leggið þyngra á öryggishanana.“ + +Ned Land settist undir bugspjótið. Öryggishanarnir voru þyngdir og kolum +mokað á eldana að nýju. Skrúfan fór fjörutíu og þrjá snúninga á mínútu +og „Abraham Línkoln“ fór hálfa tíundu sæmílu á klukkustundinni. + +En náhvelið synti líka hálfa tíundu mílu á klukkustundinni. + +Gekk svo heila klukkustund, að enginn munur varð á millibilinu. Var +þetta smán mikil fyrir hraðskreiðasta skip ameríska flotans, enda voru +skipverjar alveg hamslausir. Þeir stóðu fram í stafni og jusu bölbænum +og formælingum yfir dýrið, en flotaforinginn reitti hárið af kollinum á +sér af bræði. + +Enn var kallað á vélstjórann. + +„Er gufuþenslan á hámarki?“ spurði foringinn. + +„Já“, svaraði vélstjórinn. + +„Hefir verið þyngt á öryggishönunum?“ + +„Já, þenslan er hálf sjöunda loftþyngd[1]“. + +„Látið hana verða 10 loftþyngdir!“ + +Þetta var skipun, sem Vesturheimsmanni sómdi. + +„Konsæll!“ kallaði ég, „nú springur skipið“. + +„Eins og húsbóndanum þóknast“, svaraði Konsæll. + +Ég verð að segja eins og satt er, að á þessu augnabliki var mér sama, þó +ég ætti það á hættu. + +„Abraham Línkoln“ jók skriðinn. Hann gnötraði allur frá sigluhún ofan í +kjöl og reykháfarnir virtust vera alt of þröngir, svo þykkur var +mökkurinn, sem ruddist upp úr þeim í sífellu. Þrýstimælirinn sýndi 10 +loftþyngdir, en skriðstikan 10 mílna hraða. + +En þetta kom fyrir ekki, því hvalurinn synti líka með 10 mílna hraða, +alveg þrautalaust. + +Ég get ekki lýst tilfinningum mínum á þessari stundu. Ég var gagntekinn +af einhverju eirðarleysi. En Ned Land sat á sínum stað, með skutulinn +reiddan um öxl. Þar kom að lokum, að saman fór að draga öðru hvoru. + +„Við drögum hann uppi, við drögum hann uppi!“ æpti Ned og laut fram með +reiddan skutulinn. + +En í sömu svipan tók dýrið viðbragð og rann áfram, með svo miklum hraða, +að sjálfsagt mundi nema 15 mílum á klukkustund. En ekki nóg með það, það +synti líka hringinn í kring um freigátuna, og fór hún þó með fullum +hraða. Skipverjar voru hamslausir af bræði. Nú var komið hádegi og við +vorum engu nær en um morguninn. Farragút sá að svo búið mátti ekki +lengur standa og hugsaði sér að taka til annara ráða. + +Fallbyssan á framstafni skipsins var hlaðin í skyndi og henni miðað á +dýrið. Skotið reið af, en kúlan fór yfir hvalinn, og var það ekki að +undra, því færið var 1000 faðmar. + +„Aftur!“ kallaði flotaforinginn. „Fimm hundruð dali skal ég gefa hverjum +þeim, sem getur lamað þessa djöfuls óvætt með skoti.“ Þá gekk fram gamall +maður gráskeggjaður,—mér er sem ég sjái hann enn,—hvasseygur var hann +og æðrulaus á svip, en andlitsdrættir allir sem í stein væru markaðir. +Hann gekk að fallbyssunni, hagræddi henni og miðaði lengi. Loks drundi +skotið og fylgdi því fagnaðaróp skipverja. + +Kúlan hitti hvalinn, en—undur og bísn!—hún hrökk af skrokknum á honum +eins og hagl af húsþaki og féll í sjóinn langa leið frá. + +„Er þá skepna þessi klædd með kvartils-þykkri járnhúð?“ sagði gamli +maðurinn, og var heldur ófrýnn. + +„Fari það í sjóðbullandi!“, varð Farragút á orði. Nú var eftirsóknin +hafin á nýjan leik. + +„Ég held áfram þangað til freigátan springur í loft upp“, sagði +flotaforinginn við mig. + +Við vórum að vona, að dýrið þreyttist af þessari aflraun, þegar til +lengdar léti. En því var ekki að skifta. + +Svo leið hver klukkustundin eftir aðra, að það hægði ekki vitund á sér. + +Þetta var voðalegt kapphlaup. Á þessum eina degi fórum við áreiðanlega +frekar 250 sæmílur. Þó vórum við engu nær en daginn áður. Svo kom nóttin +og niðamyrkur lagðist yfir úthafið. + +Ég hugsaði að þessi viðureign væri nú á enda og allar fyrirætlanir okkar +að engu orðnar. + +En klukkan 11 um kvöldið sást rafljósbjarminn enn á ný, í lítilli +fjarlægð. Það var því líkast, sem náhvelið lægi kyrt, og væri mók á því +eftir áreynsluna. En það var tækifæri, sem Farragút ætlaði ekki að láta +ónotað. Hann rendi nú skipinu í áttina þangað, sem hvalurinn lá. Ned +Land kom sér fyrir undir bugspjótinu; hann hafði oft fengist við það +áður, að læðast að sofandi hvölum. + +Skipið skreið nú ofurhægt og svo hávaðalaust, sem unt var. Þegar ekki +vóru eftir nema 150 faðmar að hvalnum, var vélin stöðvuð. Menn stóðu +kyrrir og héldu niðri í sér andanum. Ég stóð í stafninum, við bugspjótið +og hallaðist fram á borðstokkinn. Fyrir neðan mig sá ég hvar Ned Land +sat, með skutulinn reiddan um öxl, reiðubúinn að kasta honum, hvenær +sem færi gæfist. + +Alt í einu tók hann viðbragð og þeytti skutlinum. Ég heyrði glamur, eins +og skutullinn hefði lent á einhverju hörðu. Rafmagnsbirtan af dýrinu +hvarf, en tvær voðalegar vatnsgusur hvolfdust ofan á þilfar +freigátunnar, með svo miklu afli, að alt lauslegt fór um koll og +skolaðist til og frá um þilfarið, eða féll út, bæði menn og munir. Ég +fann að skipið kiptist við afar-snögt, og áður en ég náði handfestu á +nokkrum hlut, steyptist ég á höfuðið í sjóinn. + +Þetta var ljóta kafförin; þó kom ekkert fát á mig, því ég er góður +sundmaður, þegar ég segi sjálfur frá. Þegar mér skaut upp aftur fór ég +að litast um eftir freigátunni. Höfðu þeir nú tekið eftir því að ég féll +útbyrðis? + +Í austurátt sá ég móta fyrir ferlíki, sem fjarlægðist óðum. + +„Hjálp! Hjálp!“ hrópaði ég. + +En skipið færðist sífelt fjær. Ég sá það á því, að rauða ljósið á +bakborða varð æ daufara og daufara. Mér var erfitt um sundið, því fötin +drógu mig niður. Ég ætlaði að fara að sökkva, en þá fann ég að þrifið +var í herðarnar á mér og mér var haldið uppi. + +„Ert það þú, Konsæll“, stundi ég upp, „Þú hefir þá fallið fyrir borð +líka“. + +„Ég hljóp út á eftir húsbóndanum“. + +„En hvað er þá orðið um skipið?“ spurði ég. + +„Það getum við ekki hirt um frekar“, svaraði Konsæll. „Þegar ég hljóp +fyrir borð heyrði ég sagt, að skrúfan og stýrið hefði brotnað“. + +Þetta var engin feginsfrétt; en hvað sem því leið, urðum við að reyna að +bjarga lífinu á einhvern hátt. + +Konsæll hjálpaði mér til að komast úr fötunum; svo syntum við til +skiftis, þannig, að sá sem hvíldi sig, lá á bakinu og hélt sér í hinn. + +En svona gat það ekki gengið til lengdar. Hve lengi við höfum synt veit +ég ekki, en ég man, að ég var orðinn ákaflega þreyttur. Ég gat varla +haldið vitunum upp úr og var farinn að drekka sjó ákaft. + +Þá gægðist tunglið fram undan skýjunum og brá birtu yfir öldurnar. Var +eins og ég hrestist við það nokkur augnablik. Ég lyfti upp höfðinu og +svipaðist um eftir freigátunni. Var hún þá komin svo langt, að ég sá að +eins móta fyrir henni. Nú misti ég þróttinn að fullu; ég var að sökkva +og heyrði óglögt að Konsæll var að kalla á hjálp. + +En þá heyrði ég svarað einhversstaðar! + +„Heyrðir þú þetta?“ umlaði ég. + +„Já“, svaraði Konsæll, og gerði nú sitt ýtrasta til að hrópa „hjálp“ út +yfir eyðimörku hafsins. + +Aftur var svarað og ekki langt undan. Hvað gat þetta verið? + +Nú gat ég ekki haldið mér uppi lengur. Ég varð að eins var við, að ég +var dreginn af stað, rakst á eitthvað, sem þétt var fyrir og að mér var +tosað upp úr sjónum,—svo misti ég meðvitundina. + +Þegar ég raknaði við til meðvitundar aftur, fann ég að verið var að núa +mig í ákafa. + +„Konsæll!“ kallaði ég af veikum mætti. + +„Húsbóndinn hringir!“ heyrði ég að sagt var í málróm Konsæls. En maður +sá, sem laut ofan að mér var ekki Konsæll. + +„Ned!“ sagði ég. + +„Rétt er það“, svaraði hvalveiðakóngurinn. + +„Hefir þú þá fallið fyrir borð líka?“ + +„Já“, svaraði Ned, „en ég var svo heppinn að hitta strax á fljótandi +eyju“. + +„Eyju?“ + +„Já,—eða sama sem, nefnilega sæorminn. Nú skil ég hvers vegna +skutullinn minn hrökk af dýrinu. Náhvelið þitt er búið til úr +hnoðnegldum járnþynnum, hr. prófessor“. + +Ég reis upp í flýti. Þetta dýr eða—hvað það átti að heita—þessi +hlutur, sem við vórum staddir á, var hálfur upp úr. Við hlið mér sat +Konsæll hálf rænulaus og illa útlítandi, ekki síður en ég. Ég fór nú að +athuga skepnu þessa. Þetta var ekki dýr, það var af og frá! Um það var +ekki lengur að villast, að það var gert úr hnoðnegldum járnþynnum, eins +og Ned Land sagði. + +Þetta var ekkert náttúruafbrigði, heldur eitthvað enn furðulegra. Það +var einhver „ógerningur“, gerður af manna höndum. + +„Neðansjávarskip!“ varð mér að orði. „Snildarlega gert, með afar-sterkar +vélar!—Við erum þá ekki langt frá mönnum; okkur er borgið“. + +Ned Land var á öðru máli um það, og lá við að við færum að trúa því, að +hann hefði rétt fyrir sér. Við börðum á járnþynnurnar af öllu afli og +Ned Land stappaði með járnbryddu stígvélunum alt hvað af tók. Þó urðum +við einskis hljóðs varir inn í skipinu. + +„Það verður skemtilegt, þegar hann fer í kaf“, sagði Ned. + +Ekki þótti mér það nú svo skemtileg tilhugsun. En við áttum ekki annars +úrkosti, en dvelja þar yfir nóttina, sem við vórum komnir. + +Þegar loksins fór að lýsa af degi, heyrðum við skrölt í járnslám og +hlekkjum og sáum hlera opnast í þilfarinu. Þar kom maður upp og +skygndist um. Þegar hann sá okkur rak hann upp hljóð, hvarf niður aftur +og skelti hleranum á eftir sér. Rétt á eftir komu átta karlmenn upp á +þilfarið. Þeir tóku okkur, án þess að mæla orð frá vörum og fóru með +okkur niður í skipið. + +Hlemmurinn féll aftur yfir höfðum okkar og við vórum staddir í +niðamyrkri. Við fórum ofan járnstiga og inn um dyr, sem lokað var á +eftir okkur. Þar vórum við látnir einir. + +Þarna var svo mikið myrkur, að ég hefi aldrei komið í annað eins. Ekkert +náttmyrkur getur jafnast á við það. + +Ned Land lét eins og óður væri. Hann sparkaði öllu um koll, sem lauslegt +var inni, og datt sjálfur um sumt af því. + +„Það er dálagleg gestrisni að tarna!“ þrumaði hann. „Og þar að auki eru +þetta sjálfsagt mannætur, þegar til kemur!“ + +„Við erum ekki komnir á steikarateininn ennþá“, sagði Konsæll. + +„Nei, en í ofninn“, svaraði Ned Land. + +Það var ekki þar fyrir, það gat vel verið satt sem hann sagði, því ég +fann að þilin vóru úr járni alt í kring. + +Alt í einu varð svo bjart inni, að ég varð að láta aftur augun. Kveikt +hafði verið á ljósmiklum rafmagslampa, sem festur var í loftið. + +Við fórum nú að litast um. Herbergi þetta var 4 álnir á hvern veg og +járn í öllum veggium og loftinu. Gólfið sá ég ekki, vegna ábreiðu, sem á +því lá. Á miðju gólfi stóð viðhafnarlaust tréborð og 4 stólar. + +Okkur gafst ekki mikill tími til umsvifa því rétt í þessu opnaðist +hurðin og inn gengu tveir menn. Var annar þeirra lítill vexti, en +knálegur. Hann gekk á undan. + +Hinn, sem á eftir fór, var miklu hærri, og varð okkur þegar starsýnt á +hann. Hann var fagurlega vaxinn, fríður sýnum og hinn höfðinglegasti. +Hann hafði alskegg, stutt; augun voru dökk og starandi,—nærri +kaldranaleg—og ennið hátt. Það var fljótséð að ekki mundi auðvelt að +hafa áhrif á tilfinningar þessa manns. En gáfaður maður hlaut hann að +vera. Það var auðséð á honum. + +Hann var auðsjáanlega yfirmaður skipsins, því þegar þeir vóru komnir inn +úr dyrunum, vék hinn sér til hliðar. Hann staðnæmdist frammi fyrir okkur +og starði á okkur langa stund. Ekki hraut honum orð af vörum fyr en +loks, að hann ætlaði út aftur; þá talaði hann við förunaut sinn á máli, +sem ég skildi ekki. + +Hvað átti ég að taka til bragðs? Ég vonaði að hann skildi frönsku og +ávarpaði hann á því máli,—talaði svo skýrt og skilmerkilega, sem mér +var unt. Ég sagði honum nöfn okkar og hvað manna við værum og hvernig á +því stóð, að við vórum þar komnir. + +Ókunni maðurinn hlustaði á mig með stillingu og kurteisi. En ekki sást +nokkur vottur þess, að hann skildi mig og ekki svaraði hann. + +Ned Land varð auðvitað fokvondur. Hann endurtók alla frásögu mína á +ensku, og viðhafði all-ófögur orð með köflum. Hann endaði mál sitt á því +að heimta mat; sagði að við værum komnir í dauðann af hungri og yrðum að +fá mat. + +En það leit ekki út fyrir, að ókunni maðurinn skildi Ned Land heldur. Ég +var einmitt farinn að hugsa um að reyna latínu, en þá segir Konsæll. + +„Ef húsbóndanum þóknast, gæti ég reynt þýzku“. Það hafði mér ekki dottið +í hug áður. Konsæll var flæmskur og talaði auðvitað þýzku. Ég gat að +eins lesið hana og—sannast að segja—með herkjum. Ég var því fljótur +til að samþykkja það. + +Í þriðja sinn var honum nú sagt hverir við værum og hvers vegna við +værum þangað komnir. En í þetta sinn var það Konsæll sem sagði frá, með +allri þeirri kurteisi og formkreddum, sem honum var lagið. En árangurinn +varð alveg sá sami,—alls enginn. Ókunni maðurinn snéri sér nú að +förunaut sínum og mælti við hann nokkur óskiljanleg orð. Svo fóru þeir +út úr herberginu báðir. + +Skömmu seinna opnaðist hurðin á ný og kom inn þjónn með þur föt. Þótti +okkur Konsæl gott að fá fötin, en Ned Land sefaðist ekkert fyr en +þjónninn loks kom með mat; þá var eins og hýrnaði yfir Kanadamanninum. + +Að lokinni máltíð lögðum við okkur fyrir og sváfum vært og lengi. Þegar +við vöknuðum og vórum að nudda stírurnar úr augunum, vissum við ekki fyr +af, en skipstjórinn snaraðist inn í herbergið. Hann stóð kyr stundarkorn +og virti okkur fyrir sér. Svo hóf hann máls og talaði á hreinustu +frönsku: + +„Herrar góðir! Mér er jafnlétt um að tala frönsku eins og þýzku og +ensku. Ég skildi því mæta vel alt það sem þið sögðuð. En ég vildi fyrst +vita deili á ykkur og íhuga svo málið í næði. Ég hefi verið í miklum +vafa um, hvað gera skal við ykkur. Þið eruð komnir hingað á skip mitt +fyrir sakir óhappaatvika. Þið hafið truflað lífsrás mína og rósemi . . “ + +„Ósjálfrátt“. greip ég fram í fyrir honum. + +„Ósjálfrátt!“ át hann eftir. „Var það ósjálfrátt að „Abraham Línkoln“ +var gerður út til að ofsækja mig? Var það ósjálfrátt að þér fóruð með +skipinu og tókuð þátt í ofsóknunum? Var það ósjálfrátt að þið skutuð á +skip mitt og Ned Land kastaði skutli á það?“ + +„Við vissum ekki annað en skip yðar væri sjóskrímsl, sem nauðsyn bæri +til að eyðileggja“, svaraði ég. + +„En hefðuð þið nú vitað að þetta var niðansjáfarskip; hefðuð þið ekki +elt það og skotið á það, alveg eins og sjóskrímsl?“ + +Mér varð svarafátt. Ég fann með sjálfum mér, að Farragút flotaforingi +mundi ekki hafa gert neinn mun á því. + +„Eins og þið getið sjálfir séð og skilið“. sagði ókunni maðurinn, „ber +mér að skoða ykkur sem óvini mína. Vildi ég verða laus við ykkur, þyrfti +ég ekki annað en seta ykkur upp á þilfarið og fara svo í kaf. Ég hefi +fylsta rétt til að gera það“. + +Hann talaði ofur-rólega og reiðilaust, en þó stökk honum ekki bros. Var +auðséð að hann meinti það, sem hann sagði. + +„En hvað sem því líður“, bætti hann við, „þá hefi ég ákveðið að hafa +ykkur hérna á skipinu framvegis. Þið getið verið eins og frjálsir menn +og hreyft ykkur svo mikið sem rúm leyfir“. + +„Er það meiningin að við eigum að vera hér á skipinu alla æfi?“ spurði +ég. + +„Já“, svaraði ókunni maðurinn, „þið megið hætta að hugsa um þurlendið, +því þangað komið þið aldrei framar, enda missið þið einskis í við það“. + +„Ég strýk héðan undir eins og færi gefst“, sagði Ned Land. + +„Yður er heimilt að reyna það“, svaraði ókunni maðurinn þurlega. + +Það var sýnilega engrar tilslökunar að vænta af þessum manni. Við urðum +að sætta okkur við það, sem hann vildi vera láta. + +„Er mér leyfilegt að spyrja um nafn yðar?“ sagði ég. + +„Gagnvart yður er ég ekki annað en Númi skipstjóri. En gagnvart mér +eruð þér og félagar yðar farþegar með skipi mínu, Sæfaranum“. + +Númi skipstjóri opnaði dyrnar og kallaði á þjón. „Það er búið að bera +mat á borð í herbergi ykkar„, sagði hann við Ned Land og Konsæl. “Viljið +þið fara með manni þessum“. + +Svo snéri hann sér að mér. + +„Nú, hr. Aronnax, má ég fylgja yður til borðs? Morgunverðurinn er +tilbúinn“. + +Ég snæddi morgunverð með skipstjóranum og var hjá honum það sem eftir +var dagsins. Fór hann með mig fram og aftur um skipið og sýndi mér alt +sem markvert var, sem var æði margt. Var hann hinn þægilegasti viðmóts +og leysti úr öllum spurningum með alúð og nákvæmni. + +Við fórum fyrst eftir löngum gangi, sem var uppljómaður af +rafmagnsljósi. Þaðan fórum við inn í borðstofuna. Þar var rúmgott inni +og snyrtilega um gengið. Húsgögn vóru öll úr eik og greipt fílabeini. +Skápar vóru skreyttir dýrum krystöllum og stóðu á þeim og svo borðinu +skrautmunir úr dýrum málmum og hreinu postulíni. + +Þaðan fórum við að skoða bókasafn skipsins. Bókaskáparnir þöktu veggina +frá gólfi og upp í loft. Borð mikið stóð á miðju gólfi en legubekkir á +tvær hendur, fóðraðir dýrindis skinni. Öll vóru húsgögn þessi úr svörtum +palísanderviði og koparrend víða. Í safni þessu sagði Númi að væru tólf +þúsund bindi, og væri mér heimilt að nota það eftir vilja og þörfum. +Þessu boði varð ég mjög feginn, upp á framtíðina. + +Þar var samankomið úrval úr bókmentum allra þjóða, og urmull af +vísindabókum, einkum ritum um náttúrufræði. Meira að segja fann ég þar +bókina mína: „Um leyndardóma undirdjúpanna“. + +Loks komum við inn í aðalsalinn. Það var stórt herbergi og +prýðilegt,—fimtán álnir á lengd og 9 álnir á breidd. Á þiljunum héngu +málverk eftir frægustu snillinga í Evrópu. Marmaralíkneski, gerð í +fornum stíl, stóðu þar í hornunum, en lítil borð stóðu hér og hvar á +gólfinu. Borðfletirnir vóru úr skygndu gleri, en undir glerinu gat að +líta fjölda hinna fáséðustu dýrindismuna úr ríki hafsins. Þar vóru meðal +annars marmennilssmíði svo fögur, að ég hefi hvergi séð önnur eins, og +perlur svo stórar og hreinar, að mér var blátt áfram ómögulegt að meta +þær til verðs. Forte-píanó stóð þar í einu horninu; það var opið, og +leit út fyrir að vera oft notað. + +Úr aðalsalnum héldum við áfram fram eftir skipinu, og varð fyrir okkur +gangur með tveimur hurðum á þilinu annars vegar. Vóru þar tvö herbergi +samhliða og var annað herbergi skipstjórans, en hitt sagðist hann ætla +mér til íbúðar, meðan ég dveldi á skipinu. Ekki var það miður búið að +þægindum öllum og viðhöfn en önnur herbergi þar á skipinu. + +Fremst í skipinu var klefi með innibyrgðu, samanþjöppuðu andrúmslofti, +og annar samskonar sagði Númi að væri við afturstafn skipsins. + +Frá klefum þessum var stöðugt nýju lofti veitt um alt skipið eftir +þörfum. Á hverjum morgni var farið upp að yfirborðinu og nýjar +loftbyrgðir teknar í klefana. + +Klefi skipstjórans var einfaldur og skrautlaus—ólíkur mjög öðrum +herbergjum skipsins, sem öll vóru búin skarti og dýrindis húsbúnaði. +Þegar við komum þangað inn, lýsti Númi fyrir mér byggingu skipsins og +gerð allri. Það var réttar 100 álnir á lengd og í lögun eins og vindill. +Það var 12 álnir að þvermáli um miðju. Byrðingurinn var tvöfaldur, en +tengdur saman alt umhverfis, með þverbitum úr járni. Þoldi skipið því +afarmikinn þrýsting. Hreifivélar skipsins vóru knúðar með rafmagni og +svo sterkar, að Sæfarinn gat hæglega farið 15 mílur á vöku. Stýrið var +eins og á öðrum skipum, en auk þess vóru tveir láréttir spaðar eða +vængir utan á hliðunum, miðskipa. Þeim mátti halla fram og aftur og +beina á þann hátt stefnu skipsins upp á við og niður á við, þegar gangur +var kominn á það. Auk þessa vóru klefar á skipinu eða hólf, sem fylt +vóru sjó, ef skipið átti að sökkva, en tæmd, þegar það átti að leita +upp. Á sama hátt mátti einnig ráða djúpstöðu þess, þó það væri á ferð. Á +framenda skipsins var dálítill turn og í honum stýrishjólið. Gluggar +vóru á turninum öllum megin og gat stýrimaður séð þaðan til allra hliða. +Á afturenda þess var annar turn. Í honum var afar-skært rafljós, sem +notað var á nóttum og í kafförum. + +Í skipstjóraklefanum og aðalsalnum vóru ýms skipstjórnaráhöld. Þar vóru +hin vanalegu skipstjórnaráhöld, svo sem sigurverk, sem gekk fyrir +rafmagni, loftvog, áttaviti og sólhæðarmælir. En auk þessa vóru þar +margs konar áhöld önnur, sem Númi hafði sjálfur fundið upp, til að mæla +með hraða, stefnu og djúpstöðu skipsins. + +Númi skipstjóri skýrði fyrir mér, með mikilli nákvæmni, hvernig áhöld +þessi væru gerð og notuð. Hann sagði mér, hvernig hann færi að því, að +ná rafmagni úr ýmsum efnum í sjónum, og hvernig hann hefði reiknað þetta +alt út fyrirfram, áður en hann byrjaði á skipssmíðinni. Var þetta alt +svo flókið og margvíslegt, að ég verð að sleppa því hér. + +Ég var alveg forviða á þessu öllu saman. + +„Þér hafið þá sjálfur staðið fyrir smíðinni, og gert allar teikningar og +áætlanir“, sagði ég. + +„Já“, svaraði skipstjórinn, „ég hefi stundað nám við háskólana í Berlín, +París og New-York og numið þar svo mikið, sem útheimtist til þessa“. + +„En hvernig gátuð þér smíðað skipið svo, að ekki yrði hljóðbært um allan +heim?“ + +„Það skal ég segja yður, Aronnax minn. Ég hefi fengið sinn hlutann úr +hverri áttinni. Kjölurinn er smíðaður hjá Krausot í Frakklandi, +skrúfumöndullinn hjá Pen & Co. í Lundúnum, súðaþynnurnar hjá Lírd í +Liverpool, skrúfan hjá Scott í Glasgow, þéttiloftsklefarnir hjá Sail & +Co. í París, vélarnar hjá Krúpp í Essen, stafnfleygurinn í Motala í +Svíþjóð, verkfærin hjá Hart í New-York o. s. frv. Verksmiðjurnar fengu +þessar pantanir undir ýmsum nöfnum, og áttu að senda hlutina á ýmsar +hafnir. En svo lét ég skip, sem ég átti sjálfur, smala öllu saman“. + +„En þá var þó eftir að laga þetta til og setja það saman“, sagði ég. + +„Já, ég setti upp verkstæði á óþektri eiðiey úti í miðju Kyrrahafi og +þar lauk ég smíðinni á Sæfaranum, með tilstyrk manna þeirra, sem nú eru +með mér hér. Þegar við vórum búnir að því, brendum við öllu, sem eldur +gat eytt, en köstuðum hinu í sjóinn, svo engin vegsummerki sáust eftir“. + +„Það hefir kostað nokkuð, skipið yðar, get ég ímyndað mér“. + +„Já“, svaraði Númi, „með öllum áhöldum kostar það mig eina milljón, sex +hundruð og áttatíu þúsund krónur. En með öllum söfnum og dýrgripum, eins +og það er nú, er það ekki of hátt virt á fimm miljónir króna“. + +„Þér hljótið að vera afar auðugur maður?“ + +„Já, hr. prófessor, það er ég. Mér væri hægðarleikur að borga allar +ríkisskuldir Frakklands, tólf miljarða“. + +Því næst fylgdi Númi mér aftur á skipið, til þess að sýna mér vélrýmið. +Við fórum fram hjá eins konar strompi, og var á honum hurð. Sá ég að +járnstigi lá upp eftir honum og spurði skipstjórann hvað gert væri við +hann. + +„Við förum upp í bátinn eftir þessum stiga“, svaraði hann. + +„Svo, þið hafið þá bát“. + +„Já, lokaðan bát, af sömu gerð og Sæfarann, en miklu minni. Hann liggur +í dæld á þilfarinu og er festur með skrúfum. Á þilfarinu er hleri og +annar í botninum á bátnum. Þeir standast á. Með því að opna hlerana get +ég farið upp í bátinn. Hleranum á þilfarinu er lokar á eftir mér, en +sjálfur loka ég hlerunum í bátnum. Svo losa ég um skrúfurnar og þá þýtur +báturinn upp að yfirborðinu í einum svip. Þegar ég finn að báturinn +flýtur ofansjávar, opna ég hlera á þilfari hans, síðan reisi ég sigluna, +set upp segl og sezt við stýrið“. + +„En hvernig komist þér niður til skipsins aftur?“ + +„Það get ég ekki. Sæfarinn verður að koma upp til mín. Báturinn er +tengdur við skipið með löngum látúnsvír, sem rafmagnsstraumur leikur um, +og fylgir það bátnum eftir neðansjáfar. Þarf ég því ekki annað en þrýsta +á tippi, ef ég vil gefa því vísbendingu“. + +Alt þetta var svo einfalt og þó svo haganlega fyrirkomið, að það vakti +aðdáun mína. + +Þegar við komum lengra fram í ganginn, sá ég inn í herbergi Ned Lands og +Konsæls. Sátu þeir að snæðingi og vóru hraustir og hressir að sjá. Ég sá +matsuðuklefann, og hvernig maturinn var soðinn við rafmagnshita. Við +fórum framhjá klefum skipverjanna, en ekki sá ég inn í þá, því hurðirnar +vóru aftur. Seinast skoðaði ég vélrýmið. Þar sá ég þessar undravélar, +sem gengu fyrir rafmagni og gátu snúið skrúfuásnum tuttugu snúninga á +sekúndunni. + +„Nú ætla ég að gefa yður næði til rannsókna yðar og vísindaiðkana“, +sagði skipstjórinn, þegar við komum inn í aðalsalinn aftur. „Við erum +núna staddir í nánd við Japan, eins og þér sjáið á kortinu þessu. Braut +skipsins er mörkuð á það á hverjum degi, svo þér getið séð hvað ferðinni +líður. Bókasafnið og salinn er eður heimilt að nota eftir vild. Með +yðar leyfi ætla ég að hverfa frá um sinn“. + +Númi fór nú út, að svo mæltu, en ég sat einn eftir. + +Hver var hann, þessi undralegi maður? Hann var framúrskarandi að gáfum +og fróðleik, en fyrirleit þurlendið og mennina af lífi og sál. Hver var +hann? Og hvert ætlaði hann að fara með mig? + +Þessu var ég lengi að velta fyrir mér, eftir að skipstjórinn fór. Ég sat +hugsi langa lengi, þar til loks ég stóð upp og gekk inn í herbergi mitt, +til að taka á mig náðir. + +Árdegis daginn eftir kom Konsæll og Ned Land inn í salinn til mín. Þeim +varð fyrst fyrir að spyrja, hvernig á þessu stæði og hvar við værum +staddir. + +„Tuttugu og fimm föðmum fyrir neðan yfirborð sjáfar“, svaraði ég. + +„Þetta er stór-merkilegt“, sagði Konsæll. + +Ég sýndi Konsæl öll þau undur af fágætum náttúrugripum, sem vóru í +salnum. Hann var vanur að fylga mér á söfnunum í París og bar gott +skynbragð á þess konar hluti. + +Ned Land spurði mig spjörunum úr, um Sæfarann og Núma skipstjóra. Hann +var á fjáður að vita hve skipshöfnin væri fjölmenn, því hann hafði þegar +hugsað sér að myrða alla skipverja, eða byrgja þá inni, en taka skipið +á sitt vald. + +Ég reyndi að telja um fyrir honum og fá hann ofan af þessu. En alt í +einu sloknaði ljósið í salnum og við stóðum eftir í kolsvarta-myrkri. + +Við stóðum hreyfingarlausir og þegjandi og biðum þess, sem verða vildi. +Svo heyrðist glamur, líkt því sem járnþynna væri dregin eftir +skipshliðinni, og í sama vetfangi lagði skæra birtu inn í salinn um tvo +glugga. Í gluggum þessum vóru afarþykkar glerrúður og lágu yfir þær +sterkar koparstengur til styrktar. Sáum við út um gluggana sterka +rafljósbirtu, sem lýsti upp sjóinn langa leið frá skipinu, í allar +áttir. Það var fögur sjón og stórkostleg. Ljósbrotið var svo +einkennilegt í vatninu að því verður ekki með orðum lýst. Nálægt skipinu +var sjórinn sem fljótandi eldhaf, en smádofnaði er lengra dró frá og +eyddist loks í sæmyrkrinu yfir og undir og alt um kring. + +Við horfðum hugfangnir á þessa dásamlegu sjón. Brátt kom í ljós urmull +af fiskum og allskonar sædýrum. Fylgdu þeir skipinu eftir og hringsóluðu +kringum það, eins og fuglager í lofti. Sumir þessara fiska vóru +undursamlega fagrir, fór þar saman blikandi litskrúð, fagurt sköpulag og +aðdáanlega mjúkar og skjótar hreyfingar. + +Alt í einu hvarf þessi töfrasjón. Hlerunum var rent fyrir gluggana og +ljósi brugðið upp á rafmagnslömpunum í salnum. En lengi á eftir sátum +við eins og í leiðslu og rifjuðum upp í huganum þennan merkilega +fyrirburð. Hann var svo nýstárlegur og nærri yfirnáttúr legur að +hugmyndalíf okkar var snortið um langan tíma. + + +[1] Loftþyngd er sá þrýstingur kallaður, sem loftið gerir á +yfirborð jarðarinnar; en hann samsvarar hérumbil 15 punda þunga á +hverjum ferþumlungi yfirborðs. Þýð. + + + + +III. + + +Ég fór að una æfinni betur á Sæfaranum þegar fram í sókti. Ég hafði +fyrir reglu að fara upp á þilfar á hverjum morgni, meðan verið var að +skifta um loft í skipinu. Þar hitti ég vanalega stýrimanninn, sem fékst +þar við mælingar og athuganir. Ég reyndi oftsinnis að hafa tal af honum, +en það kom fyrir ekki. Hann skildi ekki eða lézt ekki skilja eitt orð af +því sem ég sagði. Hann mælti nokkur orð á máli, sem ég skildi ekki, í +hvert sinn sem hann ætlaði ofan í skipið aftur. + +Ég skildi það sem skipun um að fara niður aftur og hagaði mér samkvæmt +því. + +Á daginn sat ég lengstum við bóklestur í salnum eða bókasafnsklefanum. + +Ég varð lítið var við Núma skipstjóra. Ég hefi ekki í fyrstu hugmynd um, +hve fálátur hann var og einförull, og var því farinn að halda um tíma +að hann væri farinn af skipinu. + +Stöku sinnum hitti ég hann uppi á þilfarinu á morgnana. En oftast var +hann þá svo hugsi og fámálugur, að engu tauti var við hann komandi. Þó +bar við, að hann var glaðari í bragði. Það var helzt, þegar hann hafði +sérstakan áhuga á einhverju, sem hann var að gera, að hann kom og tók +mig tali. En þá var hann líka öllum mönnum alúðlegri og liprari. Listir +og vísindi vildi hann helzt af öllu tala um. + +Hann elskaði hafið. Ég varð þess var einn dag. Við stóðum saman á þiljum +uppi og nutum veðurblíðunnar. Loftið var hlýtt og himininn heiður. Öldur +úthafsins liðu eftir sæfletinum, eins og spegilgljáandi fjallabungur. +Númi benti út yfir öldurnar og gat ekki varist þess, að dázt að hinni +stórfenglegu og óháðu tign úthafsins. Hann lauk máli sínu með þessum +orðum: + +„Frá öldufalli yfirborðsins og niður í myrkustu undirdjúp er hafið á +eilífri hreyfingu, þrungið lífi og lifandi verum. Það vekur undrun og +ótta mannanna. Þeir hræðast hyldýpið, en ég hræðist það ekki. Þegar ég +er á Sæfaranum er mér sama hvar ég hvíli í faðmi hafsins“. + +Ned Land og Konsæll komu oft til mín inn í aðalsalinn og hafði ég gaman +af heimsóknum þeirra, því þeir vóru sífelt að ybbast og kýta—oftast í +góðu þó. Ned Land hafði alt á hornum sér. Hann kunni ekki við að vera +innibyrgður, kvartaði undan mataræðinu, hvað það væri tilbreytingarlaust +og var sárreiður við Núma skipstjóra, sem lét eins og hann heyrði ekki, +þegar sem hæst gekk hranaskapur og umkvartanir Ned Lands. + +Konsæll var þvert á móti, ánægður með alt. Hann hafði lag á því að haga +sér eftir kringumstæðunum, og mín vegna var hann í sjöunda himni yfir +því, hvað mér gæfist gott færi á að rannsaka hafið og sædýralífið. +Gluggarnir á skipshliðinni vóru opnir tvo tíma á dag að jafnaði. Þá tíma +notuðum við Konsæll kostgæfilega, til að athuga sjóinn. Þegar ég kom +auga á einhvern fisk, sem við höfðum ekki séð áður, flýtti Konsæll sér +að ákveða hvaða flokki eða tegund hann ætti að teljast með. Konsæll +hafði vel vit á því og var heldur en ekki upp með sér af þeirri fræði. +Hann sagði oft við Ned Land, að hann væri ekki annað en óseðjandi magi, +sem skifti fiskunum í tvo flokka, eftir því hvort þeir væru ætir eða +óætir. + +En Ned Land þekti fiskana á annan hátt: af eigin reynslu og eftirtekt og +hann fór ófögrum orðum um „safnhúsavizku“ Konsæls, sem hann svo +kallaði. + +Við héldum stöðugt í suðurátt, fórum yfir miðjarðarlínuna og komum loks +á siglingaleiðir verzlunarskipanna. + +Dag einn sat ég í aðalsalnum og var að lesa í bók. Ned Land og Konsæll +sátu við gluggana og horfðu út í sjóinn. Alt í einu spratt Konsæll upp +og gekk þangað sem ég var. + +„Vill ekki húsbóndinn koma út að glugganum sem snöggvast“, sagði hann og +virtist vera mikið niðri fyrir. + +Ég brá við og leit út um gluggann. Sá ég þá eitthvert svart ferlíki +liggja grafkyrt í sjónum skamt frá skipinu. Ég neytti augnanna því +betur, sem nær dró. + +„Skipsflak!“ kallaði ég upp yfir mig. + +„Já“, sagði Ned Land, „það er sokkið og möstrin eru brotin“. Það var sem +hann sagði. Slitrin úr reiðanum héngu á köðlum út af borðunum. Skipið +hallaðist á bakborða og var fult af sjó. Það hlaut að vera nýsokkið, því +mastrastúfarnir, sem stóðu upp úr þilfarinu, vóru hreinir. Í dyrum eins +þilfarsklefans sáum við liggja lík ungrar konu og hafði hún kornbarn í +fanginu. Lengra hafði hún ekki komist þegar slysið vildi til. Á +þilfarinu láu 4 hásetar dauðir og flæktir í reiðaköðlunum. Var hræðileg +sjón að sjá, hvernig þeir vóru útlits. Þeir höfðu barist við að losa +sig úr köðlunum fram í andarslitrin. + +Við stóðum eins og steini lostnir og horfðum á þessa hroðasjón, meðan +Sæfarinn rendi framhjá. Og áður en við mistum sjónar á flakinu, sáum við +hákarlana steðja að úr öllum áttum, með glóandi glirnum og gapandi +kjöftum. + +Þetta var í fyrsta sinn, sem mér varð óhægt innanbrjósts, síðan ég kom á +Sæfarann. + +Ég fór að leggja þungan hug á Núma skipstjóra og gat þó varla gert +sjálfum mér grein fyrir, af hverju það stafaði. Mér hafði hingað til +staðið á sama um fálæti hans og fáskifti, ég hafði hugsað mest um +rannsóknir mínar og bóklestur. En nú fanst mér alt í einu, sem eitthvað +væri óhreint við þetta háttalag skipstjórans og skipverja, eitthvað +undarlegt og tortryggilegt. + +Það leið heldur ekki á löngu, að þessi skoðun mín fékk nýja átyllu. + +Eitt sinn snemma dags kom ég upp á þilfarið. Stóð stýrimaðurinn þar og +benti á vissan stað í sjónhringnum, en Númi skipstjóri starði þangað +gegnum sjónauka sinn. Svo lét hann sjónaukann síga og fór að ganga um +gólf á þilfarinu, án þess að skifta sér af mér. Stýrimaður var allur á +hjólum, eins og honum væri mjög mikið niðri fyrir. Hann ávarpaði +skipstjórann öðru hvoru á máli, sem ég skildi ekki og Númi svaraði á +sama máli. Rétt á eftir tóku þeir sjónaukana aftur og beindu þeim á +þenna sama stað. Ég neytti augnanna af fremsta megni, en sá ekkert +athugavert. Hljóp ég því ofan í salinn og sótti þangað sjónauka. Þegar +ég kom upp aftur setti ég sjónaukann fyrir augun, en í sama vetfangi var +hann hrifsaður af mér. + +Númi skipstjóri stóð frammi fyrir mér. Hann var rólegur á svipinn, eins +og hann var vanur, en hann var meira en rólegur, andlit hans var kalt og +stirðnað að sjá, eins og lífvana steingerfingur. Hann kreisti aftur +munninn og beit á jaxlana, en augun vóru sem í eldsglóð sæi. Ég fann þó +fljótt að hann ætlaði ekki að láta reiði sína bitna á mér. Hann gat ekki +haft augun af deplinum, sem hann horfði á áður og bægði mér frá að +athuga. + +Loks var eins og hann áttaði sig og fengi vald yfir sjálfum sér. Hann +sagði nokkur orð við stýrimanninn, sem hvarf þegar ofan í skipið, og +snéri sér svo að mér. + +„Ég verð að byrgja yður inni“, sagði hann. + +„Þér hafið auðvitað vald til þess“, sagði ég. „En má ég spyrja yður +einnar spurningar?“ + +„Nei“. + +Númi fór aftur að horfa út yfir hafið. Ég fann að vélin komst á +hreifingu og skrúfan tók að knýja skipið áfram með vaxandi hraða. + +Ég fór niður til þeirra Ned Lands og Konsæls. Þar vóru fyrir fjórir af +hásetum skipsins og fóru þeir með okkur inn í sama herbergið, sem við +vórum í fyrsta morguninn, sem við vórum á skipinu. Þeir spurðu mig +spjörunum úr, en ég hafði ekki annað að segja en það, sem fyrir mig bar +uppi á þilfarinu. Ned Land var í versta skapi. + +Að vörmu spori kom þjónn inn og bar mat á borð fyrir okkur. Sefaðist þá +vonzkan í Ned Land, um stund. Konsæll hvatti mig til að borða mig vel +saddan, „því það er ekki víst að við fáum mat aftur í bráðina“, sagði +hann, „það er eins víst að þeir gleymi okkur alveg“. + +Ned Land tók þriflega til matar síns, eins og hans var vandi, og ég lét +ekki mitt eftir liggja. + +Að lokinni máltíð lagðist Ned Land endilangur á gólfið og steinsofnaði. +Rétt á eftir lagðist Konsæll fyrir líka og sofnaði. Þótti mér það slæmt, +því mér fanst full þörf á að vaka og hafa gát á öllu. + +En nú brá undarlega við. Ég varð altekinn af máttleysi og þreytu og varð +að leggjast á gólfábreiðuna líka. Hugsunin sljóvgaðist smátt og smátt, +og einhver undarleg þyngsli sigu yfir höfuðið á mér, svo ég gat naumast +haldið augunum opnum. Ég man það síðast, að ég heyrði að hlerunum var +lokað og skipið hætti að velta; en það var merki þess, að það var komið +í kaf. Svo misti ég meðvitundina alveg og féll í fastan, draumlausan +svefn. + +Morguninn eftir vaknaði ég og var þá inni í klefanum mínum. Mér var það +nú fullljóst, að Númi skipstjóri hafði blandað svefnlyfi í morgunmatinn +okkar daginn áður. Ég reis á fætur og fór inn í salinn, því hann stóð +opinn. Bjóst ég við að hitta skipstjórann þar, og fá hjá honum skýringu +á máli þessu. + +Rétt á eftir kom hann út úr klefa sínum og gekk inn í salinn. Hann var +þögull eins og vant var og fór að ganga um gólf, án þess að veita mér +nokkra athygli. + +En alt í einu staðnæmdist hann frammi fyrir mér. + +„Eruð þér læknir?“ spurði hann. + +„Já“, sagði ég, „ég stundaði lækningar í mörg ár, áður en ég fékk +embætti við jurtasafnið í París“. + +„Einn af hásetum mínum er veikur. Viljið þér skoða hann?“ + +„Já“. + +„Komið þá með mér“. + +Mér flaug þegar í hug, að veiki þessi mundi standa í sambandi við það, +sem gerst hafði daginn áður, og var meira í mun að fá vissu fyrir því. + +Númi fór með mig aftur í skipið og lauk upp einum hásetaklefanum. Komum +við þar inn í rúmgott herbergi, og var það uppljómað af rafljósi. Maður +lá í fleti út við þilið gengt dyrunum. Sá ég þegar, að hann var sár en +ekki sjúkur. Ég laut niður að honum og losaði um blóðugan +léreftsrenning, sem bundinn var um höfuð honum. Hann kveinkaði sér ekki +hið minsta, en starði á mig með stirðu og sljóu augnaráði. + +Sárið var hroðalegt. Hauskúpan var brotin og heilinn skaddaður mikið. +Bólga var farin að myndast í sárunu og hafði þegar gert manninn alveg +tilfinningarlausan. + +„Hvernig hefir maðurinn hlotið þetta sár?“ spurði ég. + +„Skipið rakst á“, sagði Númi. „Við það brotnaði járnteinn í vélrýminu og +féll í höfuð honum“. + +Ég horfði steinþegjandi á særða manninn. Hann var ungur að aldri, fríður +sýnum og svipmikill og bar sömu þjóðerniseinkenni og aðrir þar á +skipinu. + +„Hann skilur ekki frönsku“, sagði Númi, „svo yður er óhætt að tala“. + +„Hann verður dauður að tveim stundum liðnum“, sagði ég. + +Númi skipstjóri brá hendinni fyrir augun og mér virtist ég sjá tár +hrynja. + +„Verður honum með engu móti hjálpað?“ spurði hann. + +„Nei“. + +„Jæja, þá þarf ég ekki yðar aðstoðar með“. + +Ég fór út úr herberginu, en Númi var eftir hjá manninum dauðvona, +niðurlútur og harmþrunginn. + +Ég hvarf inn í herbergið mitt aftur, þungt hugsandi. Ég gat ekki um +annað hugsað allan daginn en banasængina aftur í skipinu og þennan +óskiljanlega árekstur, sem skipið hafði orðið fyrir, meðan við lágum í +dvala, undir áhrifum svefnlyfsins. + + + + +IV. + + +Við fórum fyrir norðan Ástralíu og vórum komnir inn í Indlandshaf í +janúarmánuði 1868. Ég veitti því eftirtekt, að Númi hagaði ferðinni +öðruvísi þegar þangað kom. Í Kyrrahafinu fór Sæfarinn með fullum hraða +eftir ákveðinni stefnu. En þegar dró nær ströndum Vestur-Indlands, hægði +hann skriðinn og stýrði þá sitt á hvað, ýmist í norður eða suður. Liðu +svo nokkrir dagar að við hringsóluðum um sama svæði, en fórum svo að +þokast suður á við. + +Það bar við einn dag, að ég sat í aðalsalnum, út við gluggann, og var að +horfa á urmul af fiskum, sem safnast hafði utan um skipið. Þá kom Númi +skipstjóri inn og gekk rakleitt til mín, út að glugganum. + +„Við erum bráðum komnir til Ceylon“, sagði hann formálalaust. +„Perlutekjan er að vísu lítil á þessum tíma árs. Þó getur verið, að +nokkrir menn fáist við það núna. Langar yður ekki til að sjá þá kafa, +prófessor?“ + +Ég var fljótur að játa því, en mig furðaði á því, að Númi skyldi alt í +einu fá löngun til að nálgast þurlendið og mennina. + +„Það er langt til Ceylon enn“, sagði ég, „og fari Sæfarinn ekki hraðara, +en undanfarna daga, þá . . . .“ + +Númi tók fram í fyrir mér: + +„Við verðum komnir þangað á morgun“, sagði hann. + +Hann horfði stöðugt út í sjóinn, og mér varð líka litið þangað, en +hnykti við heldur en ekki. + +Ég kom auga á mann í sjónum, ekki liðið lík, sem barst með straumnum, +heldur bráðlifandi mann, sem klauf sjóinn með sterklegum sundtökum, fór +upp að yfirborðinu til að anda og kafaði svo aftur niður í djúpið. + +„Þarna er maður sem liggur við druknun“, sagði ég. „Við verðum að bjarga +honum!“ + +Númi svaraði ekki, en laut fast að gluggarúðunni. + +Maðurinn í sjónum kom rakleitt að glugganum, lagði andlitið að rúðunni +að utanverðu og skifti nokkrum merkjum og bendingum við Núma skipstjóra. +Svo synti hann upp að yfirborðinu aftur og sá ég hann ekki framar. + +Þó mér þætti þessi óvænti atburður furðu gegna, hafði þó einn hlutur +vakið athygli mína. Þegar menn þessir nálguðust hvor annan, sinn hvoru +megin við gluggarúðuna, sá ég óðara, að þeir vóru af sama kyni báðir. +Flaug mér þá í hug, að þessi undarlegi skipstjóri mundi vera Indverji, +enda þótt hann talaði eins og mentaður Vesturlandamaður. Sundmaðurinn +leit út fyrir að vera almúgamaður, en eftir látbragði Núma og +andlitsfalli að dæma, mátti ætla að hann væri frjálsborinn aðalsmaður af +góðu bergi brotinn. + +Númi skipstjóri fór yfir í hinn enda salsins og opnaði kistu, sem stóð +þar. Hann tók upp úr henni bögla marga, athugaði þá vandlega og raðaði +þeim svo niður aftur. Í bögglum þessum var tómt gull. Gizkaði ég á, að í +kistunni væru fimm miljónir króna í gulli. + +Þegar Númi var búinn að láta alt ofan í aftur, læsti hann kistunni +vandlega, og hringdi bjöllu að því búnu. Þá komu inn 4 menn og báru +kistuna út. Heyrði ég á fótatakinu að þeir báru hana að stiganum. Rétt á +eftir fór Sæfarinn upp á yfirborðið; hlerarnir vóru opnaðir og kistunni +bisað upp á þilfarið. + +Árla morguns daginn eftir kom Númi inn og settist að morgunverði með +okkur. Hann var óvanalega málhreifur, en mintist þó ekki einu orði á +það, sem gerst hafði daginn áður. + +„Við skulum nú borða okkur sadda“, sagði hann, „það getur orðið langt +þangað til við fáum mat aftur“. + +Matur var nógur á borðum, eins og vant var, og réttir margir. Sá ég að +sumir þeirra vóru búnir til úr fiski, en hvaða efni var í sumum var mér +ómögulegt að renna grun í, og hafði ég þó borðað þá mörgum sinnum. Þeir +vóru einkennilegir á bragðið, en mér var þó farið að fallast á þá upp á +síðkastið. + +„Þér vitið ekki hvað það er, sem þér borðið“, sagði Númi skipstjóri. „En +ég get fullvissað yður um, að það er holl fæða og nærandi. Það er langt +síðan ég og mínir menn höfum borðað annan mat“. + +„Eru þessir réttir fengnir allir úr sjónum?“ spurði ég. + +„Já“, sagði skipstjórinn. „Ég þarf ekki annað en festa net utan á +skipið, svo er það orðið fult af fiski eftir litla stund. En stundum fer +ég á dýraveiðar í neðansjávarskógunum; þar eru veiðiföng bæði mikil og +góð“. + +„Ég get vel skilið, hvernig þér veiðið í net, en hitt er mér +torskildara, hvernig þér farið að því, að veiða dýr í skógunum +neðansjávar„, sagði ég, “og undarlegt þykir mér það, að aldrei skuli +vera kjötmeti á borðum yðar“. + +„Kjöt af landdýrum sést hér aldrei“. + +„En hvers konar steik er þetta?“ spurði ég og benti á einn diskinn. + +„Þetta er kjöt að vísu“, sagði skipsjórinn, „en það er af sæskjaldböku. +Þetta, sem þér haldið líklega að sé svínakjöt, er höfrungalifur. +Matsveinninn minn er vel að sér í tilbúningi matar. Rjóminn er þeyttur +úr hvalamjólk, og sykurinn er búinn til úr eins konar þangtegund“. + +Ég varð að samsinna því, að matsveinninn væri stöðu sinni vaxinn, því +maturinn var ljúffengur. + +Númi tók til máls aftur: „Ekki nóg með það, að ég hafi öll matarföng úr +hafinu. Klæðnaður minn er líka sniðinn af efnum þess. Þráðurinn, sem +klæðið er ofið úr, er rakinn úr einskonar sætágum. Sængurdýnurnar eru +troðnar út með afar-smágerðu þangi. + +Í stuttu máli sagt, get ég fengið úr sjónum allar lífsnauðsynjar +mínar“. + +Að lokinni máltíð fórum við inn í bókaklefann og reyktum vindil, sem +auðvitað var vafinn úr blöðum af nikótínkendri sæurt. Númi sagði mér að +ætlun sín væri að skoða grynningarnar við Mandor, en þar er mest +perlutekja í heimi. + +„Eruð þér tilbúinn?“ spurði skipstjórinn, lagði frá sér vindilinn og +stóð upp. „Félagar yðar verða ef til vill með í förinni?“ + +„Það held ég sjálfsagt“, sagði ég og stóð upp. „En nú liggur Sæfarinn +við botn og hér er 30 feta dýpi“. + +„Það er svo til ætlast“, svaraði skipstjórinn. + +„En getum við komist í bátinn fjórir?“ spurði ég. + +„Nei, við förum fótgangandi“. + +„Fótgangandi!“ át ég eftir, „—á mararbotni?“ + +„Já, einmitt það“. + +Hann kallaði á Ned Land og Konsæl og fór með okkur miðskipa. + +Mér datt í hug, að annaðhvort væri skipstjórinn brjálaður, eða hann væri +að gera skop að okkur. En svo fór hann með okkur inn í klefa einn og þá +fór ég að renna grun í hvað í ráði væri. Á þilunum héngu kafarafatnaðir +margir og nokkrir menn vóru þar til taks að hjálpa okkur til að fara í +kafarafötin. Föt þessi vóru úr togleðri og öll ein samfella, skálmar, +bolur, ermar og vetlingar. Undir iljunum vóru þung og þykk blýstykki. +Sterkar látúnsgjarðir héldu fötunum frá brjóstinu, svo ekki skyldi +þrengja að öndunarfærunum. + +En hvaðan átti svo andrúmsloftið að koma? Númi skipstjóri hafði séð ráð +við þeim vanda. Þegar við vórum búnir að setja upp sterkan eirhjálm, sem +festur var með látúnskraga við upphlutinn, var pípa, sem lá úr honum, +sett í samband við hylki eitt, sem við höfðum á bakinu. Í hylki þessu +var samþjappað loft. Fann ég að hreint loft streymdi inn í hjálminn +þegar búið var að setja þetta saman. Um mittið girtum við belti og var í +því hnífur, rafmagnsgeymir og rafmagnslampi, sem kveikja mátti á og +slökkva eftir vild. + +Svo vórum við fullbúnir til ferðarinnar. Búningur þessi var svo þungur, +að ég gat ekki hreyft mig úr sporunum. En Númi hafði líka gert ráð fyrir +því. Tveir menn tóku hvern okkar og bisuðu okkur inn í hliðarklefa. Að +því búnu lokuðu þeir hurðinni vandlega. + +Í klefa þessum var niðamyrkur. Ég heyrði sterkan hvin og fann kulda +leggja upp eftir líkamanum. Klefinn var orðinn fullur af sjó, sem +hleypt hafði verið inn í hann. Dyr vóru opnaðar á skipshliðinni og lagði +inn um þær daufa dagsskímu. Gengum við út á mararbotninn gegnum þessar +dyr. + +Þegar þangað kom fann ég ekki til þyngslanna á kafarabúningnum. Mér var +létt um allar hreyfingar og gat ég séð til allra hliða gegnum glerrúður +í hjálminum. + +Birtu lagði niður í djúpið, skærari en ég hafði búist við. Ég gat vel +greint hluti í 100 faðma fjarlægð. Þegar lengra dró hurfu myndirnar í +bláa móðu, sem döknaði smátt og smátt og hvarf að síðustu í +svarta-myrkri. + +Sjórinn umhverfis okkur var líkur andrúmsloftinu, eins gagnsær og það, +en miklu þéttari í sér. Hátt yfir höfði mér sá ég móta fyrir yfirborði +sjávarins. + +Við gengum eftir smágerfum, ljósum sandi. Að baki okkur sáum við +Sæfarann liggja eins og svartan, ílangan klett á botninum, en eftir +nokkra stund hvarf hann okkur sýnum. + +Annað veifið gengum við fram á fiska, sem þutu upp af hræðslu, eins og +hrossagaukar í mýri. Steinar lágu á sandsléttunni til og frá, þaktir +lindýrum og sægróðri. Upp á háum klettum stóðu skankalangir krabbar og +störðu á okkur. + +Alt í einu fór að halla undan fæti og gengum við niður brekkuna. +Dagsbirtan varð æ daufari og daufari og að síðustu sáum við ekki annað +en daufa rauðleita rökkurglætu. + +Fram undan okkur var að sjá eins og svartan vegg. Það var +neðansjávarskógur. + +Eikurnar vóru eins konar trjákendir þönglar, stofnarnir þráðbeinir og +greinarnar líka. Var mjög torvelt að komast áfram í skógi þessum. Trén +stóðu svo þétt, að við urðum að sveigja þau til hliðar til að komast +áfram; en trén sóktu í sama horfið aftur svo leiðin luktist að baki +okkar. + +Það var nú orðið svo dimt, að við urðum að bregða upp ljósi. Varð þá +bjart umhverfis okkur sem um hádag væri. Virtist mér gróðurinn svo +fjölbreyttur eins og væri ég staddur í suðrænum frumskógi. En undarlega +kom hann mér fyrir augu, þessi fáséði myrkviður, þá er ég hafði virt +hann fyrir mér stundarkorn. Var örðugt að gera greinarmun á dýrum og +jurtum, svo mjög líktist hvað öðru. Ruglaði ég saman sæplöntum og +lindýrum, skelfiskum og þarastönglum. + +Það var afar örðugt að komast áfram í skógi þessum. Þegar við vórum +komnir spottakorn inn í hann gerði Númi okkur vísbendingu um að nema +staðar. Við lögðumst niður á þarabing til að hvíla okkur. Varð ég feginn +hvíldinni, því ég var orðinn þreyttur. Það fór fyrir mér eins og öðrum +köfunarmönnum, að mig sótti svefn. Eftir nokkra stund lét ég aftur +augun og steinsofnaði. + +Ekki veit ég, hve lengi ég hefi sofið, en þegar ég lauk upp augunum, +spratt ég á fætur í ofboði. + +Nokkur skref frá mér sé ég standa sækönguló meira en álnar háa, og var +svo að sjá sem hún ætlaði þegar að ráða á mig. Ég varð skelkaður í +svipinn, enda þótt ég vissi, að kafarafötin mundu verja mig biti hennar. +Í sömu svifum vöknuðu félagar mínir. Réðist Númi skipstjóri á óféti +þetta og barði það niður með byssuskeftinu. + +Eftir viðureignina við dýr þetta, sem var jafn andstyggilegt sem það var +meinlaust, datt mér í hug að hæglega gæti ég rekist á dýr, sem +kafarfötin væru ekki einhlít fyrir. Mér hafði ekki hugkvæmst það áður. +En upp frá þessu ásetti ég mér að vera var um mig. + +Við lögðum af stað aftur, og vórum klukkustund að komast gegnum skóginn. +Númi stýrði förinni og fór jafnan fremstur. Þegar komið var út úr +skóginum fór að hækka undir fæti, og birta í sjónum. + +Loks nam hann staðar. Sjórinn var hreinn og tær umhverfis okkur og +uppljómaður af sólskini. Fram undan okkur sáum við grynningar þaktar +perluskeljum. + +Númi benti með hendinni yfir grynningarnar. Skeljarnar héngu á mjóum +taugum við klappir og steina. Það vóru fádæma auðæfi, sem lágu þarna á +mararbotni. + +Við reikuðum til og frá og skoðuðum skeljarnar. Ned Land flýtti sér að +tína saman stærstu og fallegustu perlurnar. + +Að liðnum tíu mínútum nam skipstjórinn staðar alt í einu og benti okkur +að fylgja sér í var, undir stórum kletti. Skamt frá okkur sáum við +svertingja kafa niður. Var hann að freista hamingjunnar að ná í +eitthvað, áður en perlutekjan byrjaði alment. Yfir höfðum okkar sá ég í +botninn á bátnum hans, sem ruggaði hægt á yfirborðinu. Við annan fótinn +á sér hafði hann bundið þungan stein til að verða fljótari að komast til +botns. Þegar hann náði botni, losaði hann steininn við sig, lagðist á +hnén og fór að tína skeljar í poka. Að því var hann svo sem hálfa +mínútu. Svo fór hann upp að yfirborðinu aftur, dró steininn upp í bátinn +á taug, sem fest var við hann, sótti í sig veðrið og stakk sér til botns +aftur. Gekk svo koll af kolli. En hvort hann hefir fundið nokkra perlu í +öllum þessum skeljum er ómögulegt að segja, þó hann legði lífið í hættu +fyrir þá von. + +Við fengum fljótt sönnun fyrir því, hvað vinna þessi er hættuleg. Eitt +sinn þegar svertinginn stakk sér til botns og var að leggjast á hnén +tók hann viðbragð og snéri aftur upp til bátsins. Þá sá ég eitthvað +dökkleitt í sjónum fyrir ofan hann. Það var hákarl, og synti beint að +svertingjanum, með gapandi gini. Svertinginn vatt sér snögglega til +hliðar, en þá sló hákarlinn sporðinum á hann, svo hann féll til botns. +Hákarlinn snéri að honum aftur og sýndist þá öll von úti um +svertingjann. Í sömu svipan óð Númi skipstjóri fram móti hákarlinum og +mundaði hnífinn. Hákarlinn sá hann og snéri þegar að honum. Númi lét sér +ekki bregða, en þegar hákarlinn hugðist að gleypa hann, varpaði hann sér +til hliðar og lagði hnífnum á kaf í kvið hákarlinum. Sjórinn litaðist +blóði og sá ég ekki hverju fram fór í nokkrar sekúndur. Þegar þeir komu +í ljós aftur, sá ég að Númi hélt sér föstum á bæxli hákarlsins og lét +hnífinn ganga í skrokkinn á honum, en náði þó ekki að leggja hann í +hjartað. Hákarlinn braust um ákaflega. Mynduðust iðuköst í sjónum út frá +honum alla vega, svo mikil, að mér lá við falli. Númi misti loks taksins +og féll til botns. Þótti mér þá sem úti væri um hann. Ég ætlaði að +skunda til og hjálpa honum, en þessi voðasjón fékk svo mikið á mig, að +ég stóð sem steini lostinn og komst ekki úr sporunum. Í sömu svipan sá +ég hvar Ned Land óð fram og hafði á lofti skutulinn. Þegar hann náði +til hákarlsins, rak hann skutulinn á kaf í skrokkinn á honum. Sjórinn +varð að nýju svo litaður blóði, að ég sá ekki hverju fram fór um hríð. +Ég skreiddist nú á vettvang og var Númi þá staðinn upp. Hann gekk að Ned +Land og tók í hönd honum fast og innilega. + +Svertinginn var horfinn. Hann hafði komist aftur upp í bátinn sinn, án +þess við tækjum eftir því. Hátt uppi í sjónum sáum við svart ferlíki. +Það var hákarlshræið sem flaut þar og barst burt með straumnum. + +Það var liðið langt á dag og farið að skyggja. Við urðum því að hafa +hraðann á, að komast til skipsins aftur. Númi valdi nú aðra leið, +styttri og greiðfærari. Við gengum í tvær stundir eftir sandsléttum. +Vóru þær víðast auðar, en sumstaðar var sægróður mikill, þang og +þaraflækjur, taugar og tágar, sem flæktust um fætur okkar og seinkuðu +ferðinni. Það var nærri aldimt orðið þegar við sáum loks ljósin á +Sæfaranum. Varð ég alls hugar feginn þegar við náðum loks skipinu, og +tókum á okkur náðir eftir ferðalag þetta. + + + + +V. + + +Sæfarinn hélt áfram förinni. Hann rann um veglausan sægeiminn eins og +kólfi væri skotið, dag eftir dag. Ég sat lengstum í salnum við lestur og +rannsóknir. Nóg var úr að velja í bókasafni skipsins. En mest var þó +vert um hina miklu bók náttúrunnar, sem Númi skipstjóri fletti upp fyrir +mér á hverjum degi, á þann hátt að renna hlerunum frá gluggunum. Sjórinn +sjálfur og sædýraríkið var óþrotlegt rannsóknarefni fyrir mig. Ég fann +það brátt, að rit mitt „Um leyndardóma undirdjúpanna“ þurfti mikilla +umbóta við, því margt reyndist mér þar rangt eða ónákvæmt. Svo hafði ég +mörgu við að bæta, svo næsta útgáfa hlaut að verða miklum mun stærri. + +Leiðin sem við fórum var mörkuð á kortið daglega, eins og Númi hafði +sagt. Ég fylgdi stefnunni með athygli, vegna rannsókna minna, því á þeim +hafði ég allan hugann og gætti naumast dagatals eða tímalengdar. + +Númi stýrði gegnum Persaflóann og þaðan inn í Rauðahafið. Hann hélt +stöðugt í norðurátt og þótti mér það furðu gegna, þegar svona var langt +komið. + +Lesseps var að grafa Suezskurðinn mikla um þetta leyti, en hann var ekki +kominn nærri alla leið gegnum eiðið. Hvað ætlaði skipstjórinn fyrir +sér? Ég var stöðugt að hugsa um það, því mér var farið að þykja nóg um. + +Dag einn kom Númi inn í salinn og spurði ég hann þá þegar, hvert hann +ætlaði að fara. + +„Hvers vegna spyrjið þér svona! Ég ætla auðvitað yfir í Miðjarðarhafið“, +svaraði hann snúðugt. „Ég býzt við að komast þangað á morgun“. + +„Á morgun?“ + +„Já, prófessor góður. Eruð þér hissa á því?“ + +„Það er nú komið upp úr á mér að vísu, að falla í stafi, þó eitthvað +furðulegt beri við á skipi þessu. En—þá megið þér herða skriðinn +freklega, ef þér ætlið að sigla suður fyrir Afríku og verða kominn inn í +Miðjarðarhaf á morgun“. + +„Suður fyrir Afríku, segið þér hr. prófessor!—Hvaða erindi eigum við +þangað?“ + +„Ég hélt að Sæfarinn væri ekki vel fallinn til að ferðast landveg. Og +komist hann ekki yfir eiðið . . . . ?“ + +„Þá fer hann undir það“. + +„Er það fært?“ + +„Já, ég hefi fundið göng mikil neðansjávar, sem liggja gegnum eiðið, +djúpt í jörðu. Þau kalla ég Arabisku göngin“. + +„Hvernig stóð á því að þér funduð þau?“ + +„Það skal ég segja yður“, svaraði skipstjórinn. „Ég hafði veitt því +eftirtekt að í Miðjarðarhafinu og Rauðahafinu vóru nokkrar fiskitegundir +af sama tagi. Kom mér þá til hugar að samband mundi vera milli hafanna. +Nú er sjávarhæðin meiri í Rauðahafinu og hlaut því að falla straumur úr +því yfir í Miðjarðarhafið. Ég gerði tilraun til að ganga úr skugga um +þetta á þann hátt, að ég veiddi nokkra fiska nálægt Suezeiðinu, festi +eirhringi við sporðinn á þeim og lét þá svo lausa. Þegar ég kom upp +undir Sýrlandsstrendur nokkrum mánuðum seinna, var ég svo heppinn að +rekast á nokkra af þessum fiskum. Ég átti nú ekki annað eftir en finna +opið á göngunum á botni Rauðahafsins, og það hepnaðist mér um síðir. Ég +hætti mér inn í göngin og komst í gegnum þau slysalaust. Síðan hefi ég +farið um þau mörgum sinnum“. + +Mér þótti þessi frásaga næsta merkileg og flýtti mér að segja félögum +mínum af þessu. Konsæll komst á loft af ánægju, en Ned Land ypti öxlum. + +„Neðansjávargöng“, át hann eftir; „slíkt og þvílíkt hefi ég aldrei heyrt +talað um!“ + +„Hafið þér heyrt talað um Sæfarann?“ spurði Konsæll. „Til er hann þó, +og hitt er engu ótrúlegra, að þessi göng séu til“. + +„Já, við verðum víst að vona að svo sé“, sagði Ned, „því fljótar komumst +við inn í Miðjarðarhafið“. + +Um hádegisbil daginn eftir fór Sæfarinn upp að yfirborðinu. Við +félagarnir fórum þegar upp á þilfar. Land var að sjá langt til austurs, +en ógreinilega þó, því þokuslæðingur lá yfir. + +Við vórum að spjalla saman nokkra stund. En alt í einu þagnaði Ned Land +og benti út yfir hafið. + +„Lítið þið á“, sagði hann. + +„Ég sé ekkert“, svaraði ég. „Ég hefi ekki augun yðar“. + +„Sjáið þér ekkert á hreifingu framundan á stjórnborða?“ + +Ég neytti sjónarinnar af fremsta megni og kom loks auga á stóra skepnu, +með langan og dökkleitan skrokk. + +„Koma fyrir hvalir í Rauðahafinu?“ spurði Konsæll. + +„Það ber við að þeir flækjast þangað“, svaraði ég. + +Ned Land hafði ekki augun af dýrinu. „Þetta er ekki hvalur“, sagði hann. +„Ég þekki hvalina og þeir þekkja mig“. + +Sæfarinn nálgaðist skepnuna óðfluga. + +„Hvaða herjans dýr er þetta!“ hrópaði Ned Land. „Það hefir ekki klofinn +sporð, eins og hvalur, og önnur sundfæri þess líkjast klunnalegum +útlimum á landdýri“. + +„Það er sækýr, ef húsbóndanum þóknast“, sagði Konsæll. + +„Nei, það er ekki sækýr“, sagði ég. „Það er eins konar hvalur af +höfrungakyni, sem er orðinn mjög fágætur. Hann er kallaður dýkingur.“ + +Ned Land hafði ekki augun af hvalnum. Honum stóð alveg á sama um nafnið. +En svona hval hafði hann ekki séð áður, og brann nú í skinninu af +vígahug. + +„Svona hval hefi ég aldrei drepið“, sagði hann. + +Í þessum svifum kom Númi skipstjóri upp á þiljur og heyrði hvað Ned Land +sagði. + +„Munduð þér vera fáanlegur til að taka upp fyrri starfa yðar, rétt í +þetta sinn?“ spurði Númi. + +Ned Land þreif ósjálfrátt báðum höndum til skutulsins. + +„En ég vil ráða yður til að missa ekki marks. Það getur riðið yður +sjálfum á miklu“, bætti Númi við. + +Ned Land setti upp kæruleysis- og fyrirlitningarsvip, en svaraði engu. + +„Eru þeir illir viðureignar, dýkingarnir?“ spurði ég. + +„Já, í meira lagi“, svaraði Númi. „Það eru dæmi þess að þeir hafa ráðist +á hvalveiðamenn og hvolft bátunum undir þeim. Ég er ekki hræddur um Ned +Land, þó ég segði svona. Ég sagði það af því ég veit, að honum þykir +gott kjöt, en kjötið af dýkingnum er mesta sælgæti“. + +Númi kallaði niður í skipið og komu þá 7 menn upp að vörmu spori. Þeir +losuðu bátinn og settu hann á flot. Sex menn settust undir árar en einn +fór að stýrinu. Við félagarnir þrír komum okkur fyrir í skutnum. Númi +varð eftir í Sæfaranum. + +Skipverjar ýttu frá og lögðust á árarnar. Sóttist róðurinn fljótt og +vórum við komnir í námunda við hvalinn innan lítillar stundar. Þegar +fáir faðmar vóru eftir, hægðum við ferðina. Ned Land fór fram í stafninn +og stóð þar með reiddan skutulinn. Skutultaugin var ekki föst í bátnum, +eins og vanalegast er, heldur var endinn á henni festur við dufl, sem +flaut á yfirborðinu, en línan var í sjó. Mátti sjá af því hvað skutlinum +leið. + +Þessi dýkingur var óvanalega stórvaxinn, ýkjulaust 10 álnir á lengd. +Hann lá í sjóskorpunni og hreyfði sig ekki, heldur en hann væri +sofandi. Mátti því komast mjög nærri honum. + +Báturinn nálgaðist smátt og smátt, þangað til ekki vóru eftir nema 3 +faðmar; þá vóru árarnar lagðar upp. + +Ned Land stóð í stafni með reiddan skutulinn. Alt í einu heyrðist hvinur +mikill og hvarf dýkingurinn í sömu svipan. Skutullinn hafði auðsjáanlega +geigað frá beinni stefnu. + +„Fari hann í sjóðbullandi!“ öskraði Ned Land í bræði sinni. „Hann slapp +undan skutlinum“. + +„Ekki alveg“, sagði ég. „Hann hefir fengið skeinu talsverða, því sjórinn +er blóðlitaður“. + +„Skutulinn!“ hrópaði Ned Land. + +Hásetarnir þrifu árarnar og reru þangað sem duflið flaut. Þegar +skutullinn var kominn upp í bátinn var farið að elta dýkinginn. + +Hann var ekki særður til muna, því hann synti hratt. Hásetarnir lögðust +á árarnar af öllum mætti. Við komumst í skotmál hvað eftir annað, og Ned +Land var að því kominn að kasta skutlinum, en þá fór dýkingurinn jafnan +í kaf, svo að við mistum hans. Þessi eltingaleikur stóð yfir í fulla +klukkustund. Ég var farinn að halda að við yrðum að hætta við svo búið, +en þá varð sú breyting á, að dýkingurinn snéri við alt í einu og kom +rakleitt á móti okkur. + +Ned Land var viðbúinn að taka á móti honum. + +„Varið ykkur piltar!“ sagði hann. + +Stýrimaðurinn sagði nokkur orð á sínu máli, sem að líkindum þýddu +eitthvað svipað því sem Ned Land hafði sagt. + +Það fór eins og við höfðum búist við, að dýkingurinn réði þegar á bátinn +og velti honum á annað borðið svo sjór féll inn. Var það snarræði +stýrimannsins að þakka, að bátnum hvolfdi ekki. Hvalurinn beit því næst +í borðstokkinn og vó bátinn á loft með kjaftinum, hvað eftir annað. Ned +Land hélt sér með annari hendi, en í hinni hafði hann skutulinn og lét +hann ganga jafnt og þétt í skrokkinn á hvalnum. Við kútveltumst hver um +annan þveran í bátnum og hefðum eflaust bráðlega hlotið meiðsl eða bana, +ef Ned Land hefði ekki tekist að leggja dýkinginn í hjartað. Hann +linaðist í átökunum, tennurnar urguðu við járnið; svo misti hann taksins +og sökk. + +Duflinu skaut upp að vörmu spori og hvalnum rétt á eftir. Hann var þá +dauður. Við festum taug við sporðinn á honum, og hinum endanum við +bátinn. Svo rerum við í áttina til Sæfarans með hvalinn í eftirdragi. + +Seinna um daginn átum við kjöt af honum að miðdagsverði. Var það +bragðgott og engu líkara en nautakjöti. + +Daginn eftir héldum við áfram norður á bóginn, í hægðum okkar. Um +náttmálaskeið var Sæfarinn við yfirborðið og fór ég þá upp á þilfar. Mig +var farið að langa til að sjá sægöngin sem skipstjórinn hafði sagt mér +af, og fór nú að athuga hvar við værum staddir. Þoka var yfir og myrkt +af nóttu. Ég sá grylla í rauðleitt ljós í nokkurri fjarlægð. + +„Fljótandi viti“, var sagt við hliðina á mér. + +Það var Númi skipstjóri sem talaði. + +„Þetta er vitinn í Suez“, sagði hann. „Við erum þá og þegar komnir að +göngunum“. + +„Er ekki vandfarið gegnum göngin?“ spurði ég. + +„Ójú, ég er vanur að vera í stýrisklefanum sjálfur og segja fyrir um +stefnuna. En nú verðum við að fara niður“. + +Þegar við vórum komnir niður, var öllum hlerum lokað og búið um +vandlega. Sjór var tekinn inn í einn klefann og sökk þá Sæfarinn niður í +6 faðma dýpi. + +Ég ætlaði að hverfa til herbergis míns, en Númi skipstjóri kallaði á +mig. + +„Langar yður ekki til að koma með mér inn í stýrisklefann, prófessor +góður?“ spurði hann. + +„Jú, ég tek mér til þakka“. + +Stýrisklefinn var 3 álnir á hvern veg og lítið eitt hærri. Stýrishjólið +var í honum miðjum. Glerrúður kúptar og sterkar vóru á hverri hlið og +mátti sjá út um þær í allar áttir frá skipinu. + +Ekkert ljós var þar inni. En skímu lagði inn um gluggana frá ljóskerunum +utan á skipinu. Maður stóð við stýrishjólið og hélt báðum höndum um +húnana. Hann var mikill vexti og þreklegur. + +Rafmagnsþræðir láu úr klefanum niður í vélrýmið og var sá umbúnaður við +endana, að Númi gat ráðið stefnu skipsins og hraða með mestu nákvæmni. +Hann hægði þegar ferðina að miklum mun. + +Ég stóð við gluggana á bakborða, og virti fyrir mér háa hamra, sem við +fórum með fram. Númi hafði ekki augun af áttavitanum. Hann sýndi +stýrimanni með bendingum hvernig hann ætti að stýra. + +Þegar klukkan var 15 mínútur gengin í 11 tók skipstjórinn sjálfur +stýrið. Sáum við þá eins og hellismunna heljarstóran fram undan okkur. +Inn í hann stefndi Sæfarinn. Úti fyrir heyrðist óvanalegur hávaði og +straumur. Það var sjórinn úr Rauðahafinu, sem hallans vegna braust með +heljar afli gegnum göngin, út í Miðjarðarhafið. Sæfarinn barst með +straumnum eins og kólfi væri skotið og hafði þó vélin aftur á af öllum +mætti. + +Ég var með öndina í hálsinum af undrun og aðdáun. Göngin vóru svo þröng, +að skipið straukst nærri með hliðveggjunum. Var sem eldrákir með öllum +litum regnbogans flýgju fyrir gluggana, vegna birtunnar sem lagði á +bergið frá skipinu. + +Klukkan 5 mínútur yfir hálf 11 slepti Númi stýrishjólinu og snéri sér að +mér. + +„Miðjarðarhafið!“ sagði hann. + +Ferðin undir eyðið hafði ekki staðið yfir nema 20 mínútur. + +Morguninn eftir hitti ég Ned Land og Konsæl á þilfarinu. Þeir höfðu +sofið báðir á leiðinni gegnum sægöngin og ekki haft hugmynd um hvað fram +fór. + +„Þá erum við nú komnir í Miðjarðarhafið“, sagði ég. + +„Ekki held ég það sé nú orðið enn“, sagði Ned Land. + +„Svo er það ei að síður“, sagði ég. „Ströndin sem við sjáum móta fyrir í +suðri er Egiptaland“. + +„Já, annað hvort það, eða eitthvað annað“, svaraði Ned. + +„Úr því húsbóndinn segir að svo sé, þá verðið þér að trúa húsbóndanum“, +sagði Konsæll. + +„Þér, Ned Land, sem hafið svo hvassa sjón, hljótið að sjá hafnarvirkin í +Port Said“, sagði ég. + +Ned Land horfði þangað stundarkorn. „Jæja, það er fyrirtak“, sagði hann. +„Við erum þá í Miðjarðarhafinu í raun og veru. Heyrið þér prófessor, við +getum þá farið að ráða ráðum okkar“. + +Ég vissi vel hvað Ned Land átti við, en ég lét sem ég skildi hann ekki. + +„Er ekki einmitt núna tækifæri til að strjúka frá Sæfaranum?“ hélt hann +áfram. + +„Það er nú hægar ort en gert“, sagði ég. + +Ned Land var bráðlátur eftir frelsinu, og orðinn heldur skapstyggur upp +á síðkastið. + +„Það getur nú verið“, sagði hann. „En einhver endir verður að vera á +þessu“. + +Ég vissi það vel, að Ned Land átti óþolandi æfi á skipinu. Hann var +vanur sjálfræði og svaðilförum á hvalaveiðum. Það lamaði þrótt hans og +heilsu, að vera einangraður svona í iðjuleysi. En ég reyndi að draga +flóttann á langinn, því ég átti margt eftir óséð og órannsakað í +hafinu. + +„Alt hefir einhvern enda“, sagði ég. „Þegar við komum í námunda við +Frakkland, England eða Norður-Ameríku, getur vel farið svo að betra færi +bjóðist, þegar minst varir“. + +„Þegar við komum þangað eða þangað“ sagði Ned og ygldi brúnina. „En nú +erum við í Miðjarðarhafinu.—Er það ekki eins gott og allir hugsanlegir +staðir aðrir?“ + +Ned hafði rétt að mæla, svo að ekki varð á móti borið. Ég vissi ekki +hverju ég átti að svara. + +„Hvað heldur Konsæll um þetta?“ spurði Ned Land. + +Konsæll sagði það sannast, að hann hefði enga hugmynd gert sér um þetta. +Hann átti enga vini eða ættingja, sem þráðu hann. Hann var allur þar sem +ég var. Hans skilningur á málinu var, í fám orðum sagt, „eins og +húsbóndanum þóknaðist“. + +Ég var neyddur til að fastákvarða eitthvað. + +„Ég er hræddur um, að við getum ekki bygt neitt á Núma skipstjóra“, +sagði ég. „Okkur er kunnugt um leyndarmál hans og þess vegna lætur hann +okkur ekki lausa. Við verðum því að nota fyrsta færi sem gefst til að +strjúka frá Sæfaranum“. + +„Það er einmitt það sem ég hefi í hyggju“, svaraði Ned. + +„En fyrsta tilraunin verður að lánast“, sagði ég. „Lánist hún ekki, +verður okkar gætt svo vandlega, að færið gefst aldrei aftur. Við verðum +að fara varlega“. + +„Rétt er það“, sagði Ned Land. „En gefist gott tækifæri,—ætlið þér þá +að vera tilbúinn að nota það?“ + +„Já“. + +Ned Land hafði hugsað sér, að annaðhvort yrðum við að synda í land, ef +Sæfarinn flyti nálægt landi að nóttu til, eða við tækjum bátinn og rerum +til lands á honum. En þetta hvorttveggja var ógerlegt, eins og nú stóð +á. Sæfarinn hélt sig langt frá löndum og var lengstum í kafi; rétt eins +og skipstjórinn hefði eitthvert hugboð um ráðagerð okkar. + +Einn dag sem oftar var ég sokkinn niður í rannsóknir mínar, inni í +salnum. Við vórum þá komnir suður fyrir Krít. Kom þá yfir mig svo mikill +hiti, að ég varð að losa um föt mín. Ég skildi ekki í því hvaðan sá hiti +stafaði. Við vórum staddir á 10 faðma dýpi, en þar er hitinn litlum +breytingum háður. Mér datt í hug að einhver veiki væri að leggjast á +mig. En hélt þó áfram við iðju mína; en hitinn óx og varð með öllu +óþolandi. Ég ætlaði að fara burt úr salnum, en í því kom Númi skipstjóri +inn, og gekk að hitamælinum. + +„Fjörutíu og tvö stig“, sagði hann. + +„Já, hvaðan sem þessi hiti stafar, þá er hann óþolandi“, sagði ég. + +„Hann verður ekki meiri en við viljum vera láta“, sagði Númi. + +„Þá finst mér að þér ættuð að draga úr honum“, sagði ég. + +„Það get ég ekki“, sagði skipstjórinn. „En ég get siglt burt frá honum“. + +„Kemur hann utan að?“ spurði ég. + +„Já, skipið flýtur í sjóðheitum sjó“. + +Í sömu svipan var gluggahlerunum skotið frá. Sá ég þá að sjórinn var +hvítur umhverfis Sæfarann. Alt var ein gufuólga eins og í sjóðandi hver. + +Ég studdi hendinni á rúðuna, en varð að kippa henni að mér hið bráðasta, +vegna hitans. + +Númi sagði að við værum í nánd við eldfjall neðansjávar, sem væri að +gjósa. + +Ég leit út um gluggann. Sæfarinn lá kyr, því engin leið var að komast +lengra, vegna hitans. Sjórinn breytti lit og roðnaði smátt og smátt. +Stafaði sá litur frá síndri og ösku sem þyrlaðist í sjónum eins og ryk +í lofti. Brennisteinsfýlu megna lagði um skipið, en í nokkurri fjarlægð +brutust fram lyfrauðar logatungur, svo bjartar, að rafljós Sæfarans varð +að engu fyrir þeim. + +Nú var ekki viðlit að haldast við lengur vegna hitans. + +Númi skipaði að snúa við. Stundarfjórðungi síðar drógum við að okkur +svalt og hreint loft á yfirborði sjávar. + + + + +VI. + + +Við vórum komnir út í Atlantshaf. + +Ned Land var inni hjá mér. Við höfðum enga tilraun getað gert til að +flýja á leiðinni gegnum Miðjarðarhafið. Nú sat hann þarna brúnaygldur og +beit á jaxlinn. + +„Það er engin ástæða til að láta hugfallast“, sagði ég. „Nú förum við +upp að Portúgalsströndum. Frakkland og England eru skamt á burtu. Ég +trúi ekki öðru en færi gefist eftir nokkra daga“. + +Ned Land leit á mig og opnaði munninn. + +„Það verður að gerast í kvöld“, sagði hann. + +Mér hnykti við. Ég hafði satt að segja ekki búist við svo skjótri +breyting á högum mínum. Mér varð orðfátt í svipinn. + +„Í kvöld verðum við örfáar mílur undan landi“, sagði Ned Land. „Nóttin +er dimm og vindur stendur á land. Þér hafið heitið að láta ekki standa á +yður, hr. prófessor“. + +Ég svaraði engu. + +„Klukkan níu!“ sagði hann ennfremur. „Þá er Númi inni í klefa sínum og +skipverjar geta ekki heyrt til okkar. Í bátnum eru árar, mastur og segl. +Ég hefi fengið mér skrúflykil, mátulegan fyrir skrúfurnar sem báturinn +er festur með. Alt er til taks. Konsæll verður með mér, þegar ég fer að +losa bátinn, en þér bíðið í bókaklefanum þangað til ég gef yður +vísbendingu“. + +Ned Land gekk út, og beið ekki eftir að ég svaraði. Og þegar á alt var +litið,—hverju átti ég að svara? Það var rétt sem hann sagði, við urðum +að nota tækifærið. Við gátum verið komnir langt út í haf daginn eftir. + +Ég hélt til í herberginu mínu það sem eftir var dagsins. Ég var í svo +mikilli geðshræringu, að ég var hræddur um að Númi veitti því eftirtekt, +ef hann sæi mig. Tilfinningar mínar voru tvískiftar: Ég hlakkaði til að +verða aftur frjáls maður og komast til vina og vandamanna. En mér +leiddist að skilja við hið mikla furðuverk mannlegrar snildar, Sæfarann, +og vera ekki hálfnaður með vísindaleg störf og rannsóknir sem ég hafði +með höndum. Það var ljóti dagurinn. Ýmist hugleiddi ég alla þá ánægju, +sem ég nyti þegar ég kæmi á land, eða ég óskaði með sjálfum mér að +eitthvað kæmi fyrir, sem hindraði Ned Land að fremja fyrirætlun sína. + +Miðdagsmatinn át ég ekki fyr en kl. var orðin sjö. Þá vóru einir 2 tímar +eftir! Óþreyjan ætlaði að gera út af við mig. Ég gat ekki setið kyr, en +varð að fara að ganga um gólf. Mér datt í hug að alt gæti komist upp +áður en við kæmumst burt frá skipinu. Og svo yrðum við dregnir fyrir +Núma skipstjóra, sem yrði stórreiður, eða það sem verra var, hryggur +yfir því, að ég skyldi bregðast honum. Ég fékk ákafan hjartslátt. + +Ég gekk inn í salinn til að sjá enn einu sinni herbergið, sem ég hafði +lifað í svo margar ánægjustundir og drukkið af bikar vísindanna, og +virða fyrir mér í síðasta sinn öll þau furðuverk, sem þar vóru geymd. + +Klukkan sló átta. + +Ég leit á skipstjórnaráhöldin. Áttavitinn sýndi að við héldum áfram +norðureftir, með fram ströndinni. Hraðinn var ekki mikill og djúpstaða +skipsins var 10 faðmar. Alt þetta var svo hentugt sem orðið gat fyrir +fyrirætlun okkar. + +Svo snéri ég aftur inn í herbergið mitt, fór í hlýjan fatnað, tók saman +skjöl mín öll og annað sem ég þurfti að hafa meðferðis. Svo var ég +ferðbúinn. + +Þegar klukkan var að verða níu, lagði ég eyrað við hurðina á +skipstjóraklefanum og hleraði, en varð einskis var. Ég yfirgaf herbergið +mitt og fór inn í salinn. Þar var hálfbjart og enginn maður inni. + +Ég opnaði dyrnar að bókaklefanum, þar var jafn draugalegt. Ég +staðnæmdist við hurðina sem lá að miðskips-ganginum og beið þar eftir +vísbendingu frá Ned Land. + +Alt var kyrt og hljótt. Snúningshnykkir vélarinnar var eina hljóðið sem +heyrðist. En meðan ég stóð þarna og hlustaði, urðu þeir smátt og smátt +strjálli og hægari og hættu loks með öllu. + +Hvað var nú á seyði? Dauðaþögn var alt umhverfis. Blóðið suðaði fyrir +eyrum mér eins og ég væri með hitasótt. + +Ég varð var við dálítinn kipp, sem ég kannaðist við. Sæfarinn var að +leggjast á mararbotninn, en engin vísbending kom frá Ned Land. + +Alt í einu opnaðist hurðin að salnum og Númi skipstjóri kom inn. + +„Þér eruð þá hérna“, sagði hann, „ég hefi verið að leita að yður +alstaðar. Eruð þér kunnugur sögu Spánverja?“ + +Ég var svo ruglaður, að ég mundi ekki í svipinn eitt orð úr sögu +Spánar. Að eins örfá nöfn flugu mér í hug: Philip—númer eitthvað og +Karl—Karl fimti. En það var víst ekki þetta, sem skipstjórinn átti við. + +Ég heyrði hann endurtaka spurninguna, og gerði nú mitt ítrasta til, að +koma fyrir mig orði. + +„Ég er mjög illa að mér í henni“ svaraði ég. + +Númi ypti öxlum og settist niður. Ég settist líka, eins og ósjálfrátt. + +„Þá skal ég segja yður dálitla sögu“, sagði Númi. „Lúðvík 14. konungur +yðar gerði sonarson sinn að konungi á Spáni, eins og yður er kunnugt um. +Lúðvík lét alt eftir sér, sem hann gat. Spánverjum mátti líka standa +nokkurn veginn á sama hvort þeim var illa stjórnað af frönskum prins eða +austurrískum, enda létu þeir svo búið standa. En Holland, Austurríki, +England og Þýzkaland bundust samtökum til að koma honum frá völdum og +setja í stað hans erkihertoga frá Austurríki. + +Spánverjar höfðu hægt um sig. Það var það eina sem þeir gátu gert. +Filippus gerði slíkt hið sama. Hann gerði það eina sem í valdi hans +stóð, en það var að senda til Ameríku eftir peningum. Síðari hluta +ársins 1702 stefndu nokkur skip, hlaðin gulli, að ströndum Spánar. Þeim +fylgdi franskur herfloti undir forustu Chateau-Renards. Þeim var ætlað +að lenda í Kadiz; en sú borg var þá í hervörzlum enskra skipa. +Chateau-Renard fór þá vestur með landi og inn í Vióflóann við +útnorðurströnd Spánar. Þar ætlaði hann að koma gullinu á land. En þá +risu borgararnir í Kadiz upp öndverðir og andmæltu því. Þeir áttu +einkarétt á að afferma öll skip, sem komu frá amerísku nýlendunum, og +héldu nú fast á þessum rétti sínum. Filippus var gunga og þorði ekki +annað en gera að vilja þeirra. Flotinn lá í Vióflóanum þangað til enskur +floti, miklu stærri, kom og réði á hann 22. október. + +Chateau-Renard varðist í lengstu lög. En þegar hann sá ekkert undanfæri +lengur kveikti hann í skipunum og þar sukku öll auðæfin í sjávardjúp“. + +Ég heyrði tæplega hvað Númi sagði, og því síður að ég fylgdist með +efninu. Ég hafði allan hugann á fyrirætlun okkar félaganna, og beið +eftir því sem verða vildi. + +Númi horfði á mig með háðslegu augnaráði, og reyndi ég þá að láta svo +sem ég veitti máli hans glögga athygli. + +„Núna erum við staddir í Vióflóanum“, sagði hann. „Viljið þér líta á, +prófessor?“ + +Númi stóð upp og gekk inn í salinn. Ég fór á eftir honum. Ekki var ljós +þar inni, en gluggarnir vóru opnir og sjórinn uppljómaður kring um +skipið. + +Rafljósið bar birtu langan veg yfir mararbotninn til allra hliða og +mátti glögt greina alla hluti sem nálægir voru, eins og um hádag væri, á +þurru landi. Botninn var sléttur og þakinn hvítum sandi. Skipsflök láu +til og frá og kringum þau breiður af kössum, kirnum og alls konar hlutum +öðrum. Innanum alt þetta láu dyngjur af gulli, slegnu og óslegnu, silfri +og gimsteinum. Nokkrir menn af Sæfaranum vóru að vinnu kringum skipið, +klæddir kafarabúningi. Þeir söfnuðu gulli og gimsteinum í stórar byrðar +og báru inn í Sæfarann. Fór svo fram um stund. + +Mér fanst svo mikið um þessa sjón, að ég gætti í svipinn einskis annars, +en virða fyrir mér auðæfin, sem dyngt var inn í skipið. + +„Skilst yður nú að ég sé auðugur?“ spurði Númi. „Svo er víst“, svaraði +ég, „en hvað getið þér gert við alt þetta fé?“ + +„Hvað ég geri við féð!“ át hann eftir. Svo stóð hann hugsi stundarkorn +og horfði út í sjóinn. Gremjulegt bros lék um varir hans, þegar hann tók +til máls aftur: „Þér haldið auðvitað að ég sé með öllu skilinn að +skiptum við þurlendið og þá, sem það byggja. En þegar ég nú segi yður, +að svo er ekki, þá skilst yður sjálfsagt, að ég hafi nóg við féð að +gera“. + +Númi settist niður við gluggann, snéri sér að mér og tók aftur til máls: + +„Ég sé að þér skiljið það, þér vitið eins vel og ég, að alt má kaupa +fyrir peninga þar efra. Það er ekki nóg að fórna lífi sínu og sinna, þó +hver einstaklingur heillar þjóðar úthelli blóði sínu fyrir +fósturjörðina,—hver hirðir um það! Hjartablóð heillar þjóðar er einskis +virði í kauphöllinni. Alt er að engu metið nema peningar, miklir +peningar!„ Númi spratt upp og krepti hnefana. “Kaupmenn, kaupmenn!“ +þrumaði hann. „Dýrslega sinnaðir, samvizkulausir . . . “ + +Hann þagnaði alt í einu, eins og hann þættist hafa sagt meira en hann +ætlaði. Eftir stundarþögn snéri hann sér aftur að mér og var þá búinn að +ná aftur sínum vanalega svip hörku og stillingar. + +„Margir eru bágstaddir þar efra og þurfa hjálpar með“, sagði hann og fór +út úr salnum. + +Mér varð litið út og sá að mennirnir vóru enn að bera inn gullið. En ég +festi ekki hugann við það frekar. + +Mér skildist það á því sem Númi sagði, að hann mundi hafa verið flæmdur +út úr mannfélaginu og að hann hefði lagt mikið í sölurnar fyrir +eitthvert málefni. En hvaða málefni? Og hver var hann? + +Ég var alveg búinn að gleyma flóttatilraun okkar. Ég lá andvaka mestalla +nóttina og var að brjóta heilann um Núma skipstjóra. + +Morguninn eftir kom Ned Land inn til mín og vakti mig. Hann staðnæmdist +fyrir innan þröskuldinn, stakk höndunum í vasana og var alt annað en hýr +á svipinn. + +„Það varð lítið úr þessu, í gær“, sagði ég til að rjúfa þögnina. + +„Já, skipstjóra-þrælbeinið þurfti nauðsynlega að koma út í því ég ætlaði +upp í bátinn“, svaraði Ned. + +„Hann var að taka út peninga í gærkveld“, sagði ég. + +Ned Land leit við mér gremjulega. Hann var ekki á því að taka gamni. + +Ég sagði honum frá öllu sem ég hafði séð og heyrt, kvöldið áður. En það +hafði alls engin áhrif á hann. + +„Við verðum að reyna aftur í kvöld“, sagði hann. + +„Í hvaða átt höldum við núna?“ spurði ég. + +„Veit það ekki“. + +„Jæja, við skulum athuga það um hádegið“. + +Ned Land fór aftur inn til Konsæls. Þegar ég var klæddur, fór ég inn í +salinn. Áttavitinn spáði ekki góðu. Sæfarinn stýrði í suður—landsuður. +Við snérum baki við Evrópu! + +Ég beið með óþreyju eftir því, að leið skipsins yrði mörkuð á kortið. +Klukkan hálf tólf vóru sökkviklefarnir tæmdir og Sæfaranum skaut upp að +yfirborðinu. Ég flýtti mér upp á þilfar. Ned land var kominn þangað á +undan mér. + +Við sáum hvergi til lands. Ekkert annað en endalausa hafbreiðuna og +nokkur segl út við sjónhringinn. Ylgja var í sjóinn og skýjafar mikið á +lofti. Það var stórviðri í aðsigi. + +Ned Land náði ekki upp í nefið á sér fyrir gremju. Þegar dró frá sólu +rétt á eftir, leitaði hann landa með augunum, en varð einskis var. +Næstráðandi notaði tækifærið til að taka sólarhæðina. + +Stundu síðar leit ég á kortið. Við vórum 100 mílur undan landi. Öll von +um undankomu var úti að þessu sinni. + +Ned Land féll það þungt, en mér varð aftur hughægra, og fór nú að gefa +mig við rannsóknum mínum í ró og næði, eins og áður. + +Númi skipstjóri kom inn til mín um kvöldið og spurði með mestu alúð, +hvort mig langaði ekki til að vera með sér á útgöngu á mararbotni. + +„Þér hafið jafnan verið á þess konar ferðum að deginum. Langar yður ekki +til að fara eina ferð að næturlagi?“ sagði hann. + +Ég þektist það. + +„Ég skal segja yður það fyrir, að þetta verður löng og ströng ganga. Við +förum upp á hátt fjall og vegirnir eru illa ruddir hér í djúpinu“, bætti +hann við og brosti. + +Ég kvaðst vera við öllu búinn. Svo fórum við niður að hafa fataskifti. +Ég þóttist vita að við ættum að vera tveir einir, því Númi hafði ekki +boðið félögum mínum að vera með í förinni. + +Það gekk fljótt að koma okkur í kafarafötin. Þéttiloftshylkin vóru +bundin á bak okkur, en það leit út fyrir að þeir ætluðu að gleyma +rafljóskerunum, og hafði ég orð á því við skipstjórann. + +„Við þurfum ekki á þeim að halda“, sagði hann. + +Ég hélt að mér hefði misheyrst, en varð of seinn til að endurtaka +spurninguna, því Númi var þá búinn að setja upp hjálminn. Mér var +fenginn járnsleginn stafur í höndina. Að því búnu gengum við út á botn +Atlantshafsins á hundrað og fimmtíu faðma dýpi. + +Klukkan var tólf um nóttina, þegar við lögðum af stað. Ljósin á +Sæfaranum lýstu okkur á veg en hurfu brátt sýnum. Vórum við þá staddir í +nyðamyrkri. + +Númi benti mér á rauðleitan depil í svo sem mílu fjarlægð. Þegar lengra +dró varð hann bjartur sem eldur og bar svo mikla birtu um sjóinn, að vel +var ratljóst. + +Mararbotninn var sléttur en fór hækkandi. Hallinn var þó svo lítill að +við urðum hans varla varir. Við þrömmuðum áfram jafnt og þétt og +stefndum á ljósdepilinn. Förin gekk þó heldur seint. Víða sukkum við +niður í aurbleytu eða flæktumst í þangbeðjum, og innanum þetta var krökt +af skelstönglum og hellusteinum. + +Ég heyrði yfir höfði mér einskonar snark, eða smelli, sem urðu stundum +svo hvellir, að þeir líktust stöðugri skothríð. Þetta var stórfeld +rigning, sem dundi á yfirborðinu. Var þetta, með öðru fleira merki þess, +hve glögt hljóð heyrist gegnum vatn. Mér flaug í hug sem snöggvast, að +nú mundi ég verða holdvotur í rigningunni. En svo hló ég að sjálfum mér. +Ég hafði gleymt því í svipinn, að ég var staddur niðri í vatni í +vatnsheldum kafarafötum. + +Eftir hálfrar stundar göngu urðu fyrir okkur klettar og urðir. Vóru +allar gjótur fullar af blikdýrum, sæfjöðrum og öðrum óþektum skeldýrum, +sem öll loguðu í maurildisglæringum, en steinarnir vóru þaktir sæurtum +og íglum. Var heldur sleipt undir fæti sumstaðar og kom mér nú stafurinn +í góðar þarfir. Þegar ég leit aftur, sá ég móta fyrir ljósinu á ljóskeri +Sæfarans, en mjög ógreinilega sökum fjarlægðarinnar. + +Það vakti athygli mína, að grjóturðirnar, sem við fórum yfir, vóru +einkennilega reglulega lagaðar. Sumstaðar sá ég langar glufur eða +gjótur, sem lágu eitthvað út í myrkrið, svo hvergi sá fyrir endann á +þeim. Ég varð líka var við, að eitthvað var alt af að brotna undir +blýskónum mínum. Var brothljóðið líkast því, sem það væru þur bein. Ég +laut niður og tók um einn af þessum hlutum. Kom þá í ljós að þetta var í +raun og veru bein, og ég gat ekki betur séð en það væru mannsbein. + +Ljósið sem við stefndum á, fór alt af stækkandi, eftir því sem nær dró. +Var það nú að sjá sem stórkostlegt bál, út við sjónhringinn. Ég fór nú +að verða forvitinn, en var þó við öllu búinn. Ég var búinn að sjá og +reyna svo margt furðulegt á þessum sæferðum. Skyldi vera mannabygð +þarna, hugsaði ég með sjálfum mér. Ætli skipstjórinn eigi nú ekki vini +þarna, sem hann ætlar að heimsækja, menn sem hafa verið reknir í útlegð +og fundið griðastað þarna á mararbotni, menn sem hafa verið orðnir +fullsaddir af lýgi, ranglæti og yfirdrepskap mannkynsins! + +Ekki var það óhugsandi. Ég var orðinn auðtrúa eftir öll þau undur og +kraftaverk, sem ég hafði reynt af Núma skipstjóra. Það gat hugsast að +hér væri bygð borg af vitrum mönnum og hugrökkum, sem þektu tökin á +lögmálum náttúrunnar og skildu leyndardóma hennar. + +Það lýsti meir og meir umhverfis okkur. Skínandi birtu lagði upp af +fjallstindi fram undan okkur, á að gizka 800 feta háum. Ég sá þó ekki +ljósið sjálft, en birtan brotnaði í sjónum og barst til allra hliða. +Ljóslindin sjálf, hver sem hún svo var, hlaut að vera hinum megin við +fjallið, því sú hliðin, sem að okkur snéri var hulin skugga, en hnúkar +og hamraskörð báru við ljóshafið hins vegar. + +Númi skálmaði áfram hratt og hiklaust, yfir urðir og ógöngur og hvað sem +fyrir varð. Var auðséð, að hann hafði farið hér um áður og var kunnur +öllum leiðum. Ég fylgdi eftir hiklaust og ósmeikur. Ég dáðist að Núma og +hafði á honum tröllatrú; mér kom ekki einu sinni til hugar, að hann gæti +farið afvega. + +Eftir klukkutíma göngu komum við að fjallsrótunum. Varð þar fyrir okkur +einstigi eitt mjótt og ilt yfirferðar, en ekki mátti annan veg komast +upp í fjallshlíðina. Til beggja hliða var trjáskógur mikill og +hrikalegur. Ekki vóru það lifandi lauftré sem við sáum, heldur +lauflausir og lífvana steingervingar sem mynduðu þennan mirkvið. Var +hann líkur afarstórri kolanámu, sem enn hafði ekki orðið fyrir þrýstingi +þungra jarðlaga. Trén stóðu á sterkum rótum í botninum, en kolsvartar +greinarnar gnæfðu upp í skínandi sjóinn líkt og kliptar bréfmyndir, +límdar á gluggarúðu að kvöldi dags. Gatan var gróin íglum og þara og +þakin aragrúa af skeldýrum. Við gengum ýmist eða klifruðum yfir kletta +og klungur, klofuðum yfir fallna trjástofna og tróðumst gegnum +þaraflækjur, sem fléttaðar vóru milli trjágreinanna. + +Að baki okkur grilti ég klettaklungrin svört og hrikaleg, en fram undan +glóði rauður ljósbjarminn og geislastafirnir stefndu í allar áttir, með +undarlegum litbrigðum og ljósbroti. Hér og hvar losnuðu stórir steinar +undan fótum okkar, og ultu ofan brekkuna með dynkjum og skruðningi, sem +skriða félli. Til beggja handa lágu gjár og glufur kolsvartar og svo +langar, að ekki sá fyrir endann. Sumstaðar urðu fyrir okkur bjartir +gangar og greiðir stígar, eins og væru það vegir ruddir af manna +völdum. Ég bjóst við að mæta sæbúum þessum þá og þegar. + +Númi hélt stöðugt áfram upp brekkuna og ég vildi ógjarna dragast aftur +úr. Kom nú stafurinn í góðar þarfir, því mjó og tæp var gatan sumstaðar, +en hengiflug að neðan. Furðu greitt gekk þó ferðin, og ekki fann ég til +lofthræðslu. Stundum hljóp ég yfir hyldýpisgjár, sem mér hefði óað við +uppi á þurlendinu, eða ég stiklaði yfir þær á völtum trjástofnum. Það +var eins og ég yrði ekki var við hættuna, svo var hugur minn gagntekinn +að hrikafegurð eyðimerkur þessarar. Á stöku stað slúttu klettarnir fram +yfir undirstöðu sína, eins og þeir væru að leika sér að því, að bjóða +jafnvægislögmálinu byrginn, og enn sá ég þar háa og hornótta steindranga +gnæfa við himininn, svo hallfleytta og mjóa að neðan, sem væru þeir með +öllu undanþegnir þyngdarlögmálinu. + +Þéttleiki vatnsins olli því, að mér var ótrúlega létt um allar +hreifingar. Kafarafötin vóru ákaflega þung; ég hafði koparhjálm á höfði +og þykka blýsóla undir iljunum; þó stiklaði ég eins og steingeit upp +snarbrattar brekkur og fann ekki til þreytu eða mæði. + +Að liðnum tveim stundum frá því við fórum af stað, vórum við komnir út +úr skóginum. Enn þá vóru hundrað faðmar eftir upp að fjallsgnýpunni. +Mergð af fiskum þaut upp undan fótum okkar, eins og fuglar flýgi upp úr +grasi. Hér og hvar vóru djúpar gjótur og glufur í klöppunum. Vóru þær +fullar af alls konar dýrum og ófreskiskvikindum. Urguðu þau saman klóm +og gripklumbum niðri í myrkrinu, svo ægilega, að hrollur fór um mig +allan. Verra þótti mér þó þegar langar og hrikalegar griptengur lögðust +þversum fyrir framan fætur mína, svo ég komst ekki áfram. Niðri í +myrkrinu glóðu þúsund glyrnur, eins og í eld sæi. Það vóru augu +risastórra kolkrabba og humra. Var að heyra urg og ískur eins og sargað +væri saman járnum, þegar þeir jöpluðu skoltunum. Fleira var þar ferlegra +dýra. Afarstórir krabbar hvíldu þar á bumbunni eins og fallbyssur á +stálstöplum, og biðu eftir bráð, og ægilegir smokkfiskar teygðu angana í +allar áttir eins og lifandi höggorma. + +Ég hafði séð margt og reynt og þó brast mig kjark meðal þessara ferlegu +kvikinda, sem ógnuðu mér frá öllum hliðum. En Númi lét ekki þetta á sig +fá. Hann hélt áfram hiklaust og óhræddur og ég var til neyddur að fylgja +honum eftir. + +Við komumst upp á stall, breiðan og víðáttumikinn, og bar mér þar enn +fyrir augu ávænt sjón. Það vóru rústir af byggingum,—verulegum +mannvirkjum. Innan um þústir og þyrpingar gat að líta hús og hallir og +háreist musteri, alt sígróið sæliljum, þönglum og þaragresi. + +Hvert var það undraland, sem hér hafði sokkið í sæ fyrir árdaga allrar +sögu? Hvaða þjóð hafði átt þá fornaldarfrægð, sem hér var fallin í +gleymsku og dá og Númi skipstjóri leyfði mér einum að líta? + +Mig langaði til að spyrja Núma um þetta. Það var komið að mér að svifta +hjálminum af höfði mér, til þess að geta talað. En Númi gerði ekki annað +en benda upp á fjallstindinn, eins og hann ætlaði að segja: + +„Höldum áfram! lengra, lengra!“ + +Ég gerði mitt ítrasta til að hafa við Núma og eftir nokkra stund komumst +við upp og stóðum á fjallstindinum. + +Þeim megin, sem við komum upp var fjallsgnýpan ekki nema 800 fet upp frá +jafnsléttu. En hinum megin var hafið helmingi dýpra og mændi tindurinn +tignarlega út yfir hyldýpið. Útsýn var glögg og geipivíð. + +Niður undan var slétta allstór og brann þar bál ógurlega mikið. Fjall +þetta var eldfjall. Af tindinum var ekki lengra en sem svaraði sjötíu +fetum niður að afarstórum eldgýg. Upp úr honum þeyttist glóandi gjall og +hraunleðja, sem valt fram í logandi hringiðum og straumköstum, eins og +fossandi eldflóð. Þessi heljarmikli kyndill bar svo mikla birtu, að +allur mararbotninn var uppljómaður svo langt sem augað eygði. + +Og þarna niður undan tindinum vóru leyfarnar af stórri borg, sem lá í +rústum á mararbotni, umturnuð og eyðilögð. Hrunin hús og musteri, +brotnir bogar og raðir af föllnum steinsúlum. Þar gat að líta leyfar af +stórkostlegri vatnsveitu, háreistu höfuðvígi, umkringdu mörgum musterum, +hafnarveggjum, sem eitt sinn höfðu staðið fyrir brimróti hafsins og +veitt vernd og skjól fjölda skipa. Enn mátti sjá löng og breið torg og +stræti og umhverfis alt þetta stóra garða af hrundum borgarmúrum. + +Hvar var ég staddur og hver var þessi borg? + +Ég þreif í handlegginn á Núma til að láta hann skilja, að ég yrði að fá +einhverja vitneskju um þetta. + +Hann tók upp stein, sem líktist krít, gekk að hellubjargi, sem var þar +nærri og skrifaði á það að eins eitt orð—: „Atalanta“. + +Það var nóg.—Mér flugu í hug gamlar grískar sagnir um borgina, sem +hafið gleypti á einni svipstundu. Munnmælasögur fornar, sem margsinnis +höfðu verið dæmdar markleysa ein. + +Þetta land, sem sögurnar sögðu frá, hafði þá verið til í raun og veru, +og ég stóð nú á jörð þessa lands! Land þetta var afarstórt flæmi, vestur +af Afríku og Evrópu. Það sökk í sæ, svo að eins hæstu fjöllin stóðu upp +úr, þau sem nú eru kölluð Asoreyjar og Madeira. + +Í fulla klukkustund sátum við þarna og virtum fyrir okkur þessa fágætu +sýn. Hraunflóðið magnaðist öðru hvoru og jók birtuna. Fjallið nötraði +undir fótum okkar og dunur og dynkir bárust til eyrna okkar gegnum +vatnið. + +Mér datt í hug hvort ekki mundi nú einhverntíma sá dagur koma, að ný +náttúrubylting lyfti þessu landi upp aftur, og myndaði með því brú milli +Evrópu og Ameríku, og drægi fram í dagsins ljós hin stórkostlegu, mörg +þúsund ára gömlu mannvirki. + +Númi skipstjóri sleit upp úr þessum hugleiðingum mínum. Hann reis á +fætur, rendi augunum í hinsta sinn yfir borgina sokknu og tók mig við +hönd sér, til marks um það, að við skyldum halda af stað. + +Okkur gekk greiðlega ferðin niður fjallshlíðina. Þegar við vórum komnir +gegnum skóginn, sáum við móta fyrir ljósinu á Sæfaranum, eins og +ofurlítilli stjörnu í fjarska, og stefndum við á ljósið úr því. Þegar +við loks komum heim í Sæfarann, var farið að elda aftur og móta fyrir +dagrenning á yfirborði hafsins. + + + + +VII. + + +Við héldum áfram ferðinni næstu daga og stefndum í suður, eftir miðju +Atlantshafinu. Ned Land var ergilegur sem von var, því á þessum slóðum +var engin von til að við gætum komist frá skipinu. Land var hvergi í +nánd, ekki svo mikið sem eyja eða hólmi nokkurs staðar. + +Við vórum þó ekki vonlausir um að Númi mundi sleppa okkur, þegar ferðin +umhverfis hnöttinn væri á enda, ef við hétum því þá við drengskap okkar, +að þegja yfir leyndarmáli hans. Mér datt í hug, hvort ég ætti að tala +við Núma og stinga upp á þessu við hann. Það var að líkindum +þýðingarlaust. Númi var svo oft búinn að láta það á sér heyra, að vegna +þessa leyndarmáls væri hann til neyddur að halda okkur á skipinu áfram. +Ég færði þetta í tal við Konsæl, en hann var engu ráðnari í því en ég, +hvað gera skyldi. Okkur kom þó saman um það, að vekja ekki tortrygð Núma +með því að brjóta upp á þessu við hann, það mundi verða +árangurslaust,—bíða heldur og sjá hvernig skipaðist um atvik og +ástæður. + +Því lengra sem suður dró, því fastar lagðist sá grunur í mig að mér +mundi aldrei framar auðnast að sjá ættjörð mína og ástvini. + +Ég varð lítið var við Núma skipstjóra þessa dagana. Hann var +niðursokkinn í störf sín og rannsóknir í klefa sínum, og þá sjaldan ég +hitti hann í bókasalnum, var hann annars hugar og afskiftalaus. + +Sæfarinn hélt sig jafnaðarlega við yfirborðið, og var þar fátt á sveimi. +Að eins einu sinni sáum við skip; þar á vóru hvalveiðamenn, og skutu +þeir þegar út báti og reru áleiðis til okkar,—héldu auðsjáanlega að þar +væri góð veiðibráð, sem við vórum. Númi skipstjóri vildi ekki eyða tíma +og kröftum manna þessara að óþörfu og fór því í kaf með Sæfarann. Þetta +var atvik, sem Ned Land lét ekki athugalaust fram fara. Ég held honum +hafi gramist sárlega, að hvalveiðamennirnir skyldu ekki geta lagt til +dauðs járnhvalinn okkar með skutlum sínum. + +Það bar við á þessum slóðum, að við hittum fyrir stóra hákarla. Flugu +mér þá í hug ýmsar sögur um þá, sem ég svo sagði Konsæl. Það er ef til +vill varasamt að trúa öllu, sem farmenn segja frá, en það er dagsatt að +það sem hér fer á eftir er haft eftir sjómönnum: Í maga á stórum hákarli +fanst einu sinni höfuð af amerískum vísundi og heill kálfur. Í öðrum +fundust tvær hnísur og sjómaður í einkennisbúningi. Í þeim þriðja var +hermaður með alvæpni og í þeim fjórða hestur með riddara og reiðtýgjum. +Þetta er nú að vísu ekki sem trúlegast, en þó get ég ekki samkvæmt eigin +eftirtekt sannað að það sé ósatt. Við fengumst sem sé ekki við +hákarlaveiðar. + +Hinn 13. marz ákvað Númi skipstjóri að gera tilraun eina, sem mér þótti +meir en lítið til koma. + +Við vórum staddir á 45. breiddarstigi og 37 stigi vestlægrar lengdar, á +þeim stað, þar sem ameríska freigátan „Kongress“ stikaði eitt sinn dýpið +og hafði ekki botn með fimmtán þúsund eitt hundrað og fjörutíu metrum. + +Hér ætlaði nú Númi að reyna að komast til botns, og bjó ég mig undir að +athuga nákvæmlega hvernig sú tilraun lánaðist. Gluggarnir á aðalsalnum +vóru opnaðir og við nálguðumst hyldýpið. + +Það var ekkert viðlit að sökkva skipinu á þann hátt að fylla sjóklefana. +Að vísu gat það þyngst svo mikið við það, að það sykki til botns. En þá +var eftir að komast upp aftur, og var mikil tvísýna á því, hvort +vélarnar mundu geta þrýst vatninu út aftur, undir því voðafargi, sem +hlaut að hvíla á skipinu í þessum reginhyl. + +Númi lét halla hliðarspöðum skipsins í hálft horn og lét svo skrúfuna +ganga með fullum hraða. + +Sæfarinn nötraði eins og þaninn strengur á fiðlu undir átökum vélarinnar +og skrúfunnar, en áfram rann hann jafnt og stöðugt niður á við. + +Við Númi vórum staddir í aðalsalnum og athuguðum þrýstimælirinn. Við +vórum komnir á sex þúsund metra dýpi,—langt niður fyrir neðstu takmörk +sædýralífsins. Í þessu djúpi gat engin lifandi skepna haldist við. En +Sæfarinn hélt áfram niður á við, dýpra og dýpra. Sjórinn umhverfis +skipið var auður og aldauða, en aðdáanlega hreinn og tær. + +Einni klukkustund síðar vórum við komnir niður í þrettán þúsund metra +dýpi og þó sást ekki enn til botns. Á fjórtán þúsund metra dýpi fór að +grilla í klettanibbur niður undan okkur. En það gátu verið fjallatindar, +eins háir og Mont-Blanc eða Himalaya, og gat því enn verið eftir +óskaplegt dýpi. + +Sæfarinn hélt enn áfram og var þó þrýstingurinn orðinn voðalegur. +Járnþynnurnar svignuðu og ískraði í samskeytunum, járnbitar og bindingar +kýttust svo, að brakaði og tísti alt umhverfis. + +Við höfðum af að komast niður í sextán þúsund metra dýpi. Var þá +þrístingurinn á skipinu orðinn sextán hundruð loftþyngdir, en það er +sama sem þrjú þúsund og tvö hundruð pund á hvern fersentímeter á +skipinu. + +Númi skipstjóri réð af að hætta tilrauninni. + +„Við skulum fara upp aftur“, sagði hann, „það tjáir ekki að leggja +skipið undir meira farg. Haldið yður fast!“ + +Ég var ekki nógu fljótur að átta mig á því, hvað Númi meinti með þessari +skipun, og vissi því ekki fyr af, en ég lá flatur á gólfinu. + +Skipstjórinn hafði fyrirskipað að stöðva vélina og snúa hliðarspöðunum +svo, að röndin vissi upp. Sæfarinn flaug upp með feyknahraða, eins og +laus lofbelgur, og risti sjóinn svo hvein við. Það var engin leið að +gera neinar athuganir. Á örfáum mínútum rann hann þessa sextán þúsund +metra leið á enda, flaug eins og kólfur upp úr yfirborði sjávar hátt í +loft upp, féll svo aftur í hafið með voðalegum gusugangi og boðaföllum. + +Við héldum eftir þetta af stað suður á bóginn—alt af í suður. Þegar +við komum á móts við suðurodda Ameríku hélt ég að Númi mundi beygja +vestur fyrir, inn í Kyrrahafið og ljúka þar með við hringför sína um +hnöttinn. En því var ekki að heilsa. Sæfarinn hélt stefnunni óbreyttri. +Hver var svo tilgangur skipstjórans? Ætlaði hann að halda suður í +heimskaut, suðurskautið! Það var óðs manns æði! En það var ekki á hann +að ætla, Núma skipstjóra, fífldirfsku hans var alt ætlandi. Það var ekki +furða þó Ned Land væri ekki hollur í hamsi. + +Ned hafði talað fátt upp á síðkastið; fálæti hans ágerðist svo, að varla +var hægt að toga út úr honum orð. Ég sá að hann þoldi illa þetta +varðhald og fyltist æ meir og meir hatri og lífsleiða. Þegar hann hitti +Núma skipstjóra, brann honum eldur úr augum og ég var farinn að verða +hræddur um, að í hart slægi milli þeirra bráðlega. + +Hinn 14. marz komu þeir Konsæll inn í herbergið mitt. Ég sá að Ned hafði +eitthvert erindi og var talsvert niðri fyrir. + +„Hvað haldið þér að margir menn séu á Sæfaranum?“ spurði hann. + +„Svei mér ef ég veit það“, svaraði ég. + +„Það getur varla þurft marga menn, til að stjórna þessum hólk“, sagði +Ned. + +„Nei, til þess ætti ekki að þurfa nema svo sem tíu menn“. + +„Og hvaða ástæða væri þá til að hafa fleiri?“ + +Ég skildi fullvel hvað Ned Land fór, og hvesti á hann augun. + +„Hvaða ástæða!“ endurtók ég. „Eftir því sem mér skilst, er Sæfarinn ekki +einungis skip, heldur einnig heimili og griðastaður manna, sem hafa sagt +sig úr lögum við mannfélagið, á líkan hátt og Númi skipstjóri“. + +Þá tók Konsæll til máls: + +„Sæfarinn getur þó ekki rúmað nema vissa tölu manna. Gæti ekki +húsbóndinn reiknað út, hvað þeir gætu verið flestir?“ + +„Hvernig þá, Konsæll minn?“ + +„Húsbóndinn þekkir burðarmagn skipsins, og getur því reiknað hve mikið +loft það rúmar. Þegar svo við bætist að húsbóndinn veit hvað hver maður +þarf mikið loft, og að loftið í skipinu verður að endurnýja einu sinni á +sólarhring hverjum, þá . . . .“ + +Konsæll talaði ekki út, en ég skildi hvað hann fór. + +„Já, þetta er auðvelt að reikna“, svaraði ég. „En það er hætt við að +útkoman verði ekki ábyggileg“. + +„Það gerir ekkert til“, sagði Ned Land. Hann vildi komast að einhverri +niðurstöðu. + +„Jæja“, svaraði ég, „einn maður eyðir um hverja klukkustund öllu því +súrefni, sem felst í eitt hundrað lítrum af andrúmslofti, eða sama sem +tvö þúsund og fjögur hundruð lítrum af lofti á sólarhring. Þá er eftir +að finna, hve mörgum sinnum tvö þúsund og fjögur hundruð lítrar af lofti +rúmast í Sæfaranum“. + +„Einmitt rétt“, sagði Konsæll og brosti út undir eyru. Konsæll hafði +víst hugann meira á því, hve fljótur ég var að reikna, en hinu, hver +útkoman yrði. En Ned Land sat hnípinn og óþreyjufullur. + +„Burðarmagn Sæfarans er fimtán hundruð smálestir“, bætti ég við; „og +hver smálest er eitt þúsund lítrar. Sæfarinn rúmar þá fimtán hundruð +þúsund lítra af lofti, sem deilt með tveim þúsundum og fjórum hundruðum +gerir . . . .“ + +Ég flýtti mér að reikna út á pappírsblaði. + +„. . . . . gerir sex hundruð tuttugu og fimm. Það er, með öðrum orðum, +nægilegt loft í Sæfaranum fyrir sex hundruð tuttugu og fimm menn í +tuttugu og fjórar klukkustundir.“ + +Ned Land hnykti við. „Sex hundruð tuttugu og fimm!“ át hann eftir. + +„Já, en það er áreiðanlega ekki einn tíundi hluti þess mannfjölda hér á +skipinu“, sagði ég. + +„Þó svo sé. Það eru of margir móti þrem mönnum ei að síður“, svaraði +Ned. + +Ég ypti öxlum ósjálfrátt. + +„Þér verðið að vera þolinmóður, Ned“. + +Ned anzaði engu, en hristi höfuðið og strauk hendinni um ennið. + +Ég kendi sárt í brjósti um Ned, og vildi feginn verða honum að liði. En +hvað átti ég til bragðs að taka, eða öllur heldur, hvað gat ég +gert?—Ekkert. + +Ned Land hafði engu öðru vanist, en sigla frjáls og frí um höfin og +drasla í hvaladrápi. Nú var hann hneptur iðjulaus í þröngum klefa, og +hafði ekki annað að gera en hugsa. Og hvað gat hann svo hugsað um, annað +en það, hvernig hann gæti náð frelsi sínu aftur? + +En Númi stýrði stöðugt í suður og var því að svo stöddu engin undankomu +von. + +Það vildi þó svo vel til, að þennan sama dag kom fyrir dálítill +atburður, sem hresti skap Kanadamannsins, og rifjaði upp fyrir honum +endurminningar glaðari daga. + +Um hádegisbilið flaut Sæfarinn í yfirborðinu. Hittum við þá fyrir +hvalatorfu mikla, sem kom á móti okkur. Mér kom það ekki á óvart, því ég +vissi að hvalirnir leituðu æ nær og nær heimskautunum, undan hóflausum +ofsóknum hvalveiðamanna. + +Hvalirnir hafa að þessu leyti haft töluverða þýðingu í landfundasögu +jarðarinnar. Við hvalaeltingar hafa fyrst Baskar og Astúrar og seinna +Englendingar og Hollendingar ratað á lönd og staði, áður óþekta. Þá er +sú saga til, að hvalveiðamenn, sem vóru að elta hval, komust svo langt +norður, að ekki vóru nema 10 mílur eftir að norðurheimskautinu. Þetta +getur verið lygi, en líklega reynist það samt satt þegar minst varir. + +Við sátum uppi á þiljum. Veður var fagurt og særinn spegilsléttur. Ned +Land varð auðvitað fyrstur til að koma auga á hvalina, í nokkurra mílna +fjarlægð. + +„Væri ég nú bara kominn á hvalveiðaskip!“ hrópaði hann upp yfir sig. +„Það vildi ég að . . . . . “ + +Ned stappaði niður fótunum, svo glumdi í járnþynnunum, og jós úr sér +formælingum yfir Núma og alt sem hann snerti. + +„Yður langar víst alt af á hvalaveiðar?“ sagði ég. + +„Langar!“ át hann eftir. „Það er eitt af því sem enginn getur gleymt, +herra prófessor“. + +„Hafið þér aldrei stundað veiðar hér í suðurhöfum?“ + +Ned Land lét sem hann heyrði ekki til mín. + +„Sjáið þið, hvar þeir koma!“ sagði hann. „Þeir vita sem er að ég get +ekkert gert þeim“. + +Ned Land var allur á nálum. + +„Eru hvalirnir hérna eins stórir og í norðurhöfunum?“ spurði hann. + +„Naumast svo stórir“. + +„Ég hefi séð hvali hundrað feta langa, herra prófessor. Og ég hefi +jafnvel heyrt getið um, að þeir gætu orðið hundrað og fimmtíu feta +langir“. + +„Það held ég sé nú orðum aukið“, svaraði ég. „Þessir hvalir, eins og +líka búrhvelið, eru vanalega minni en sléttbakurinn“. + +„Jæja“, sagði Ned, „ég hefi nú samt heyrt að þeir væru sumir ákaflega +stórir, jafnvel svo stórir, að menn sem hafa séð þá fljóta í +vatnsskorpunni, þakta þangi og skeljum, hafa haldið að það væru eyjar, +fárið á land á þeim, kveikt upp eld og . . . “ + +„Og bygt á þeim hús“, skaut Konsæll inn í. + +„Þvaður!“ sagði Ned. + +„Þér trúið því þó víst ekki sjálfur?“ sagði ég. + +„Það má trúa öllu um hvali“, sagði Ned. „Það er fullyrt að þeir geti +synt umhverfis hnöttinn á hálfum mánuði“. + +„Það er ekki óhugsandi“. + +„Þér vitið ef til vill ekki, prófessor góður, að á þeim tímum þegar +jörðin var sköpuð, vóru hvalirnir miklu hraðsyndari en nú?“ + +„Ónei, ekki vissi ég það, Ned minn. Hvernig stóð nú á því?“ + +„Það skal ég segja yður, þá var sporðurinn á þeim eins og á öðrum +fiskum, og blöðkurnar snéru upp og niður. En þegar Guð almáttugur veitti +því eftirtekt, að þeir vóru alt of hraðsyndir, tók hann þá og snéri upp +á sporðinn, og síðan hafa þeir verið svona“. + +„Er það satt að hvalir geti hvolft skipum?“ spurði Konsæll. + +„Því trúi ég tæplega“, svaraði ég. „Það er þó sagt að árið 1820 hafi +hvalur ráðist á skipið „Essex“ og rekið það aftur á bak, með svo miklu +afli, að það skreið nákvæmlega fjóra metra á sekúndunni, þar til sjórinn +fossaði yfir þilfarið aftur á og skipinu hvolfdi“. + +Ned leit á mig og kýmdi borginmannlega. Í svona umræðum lét hann ekki +fara með sig í gönur. + +„Einu sinni sló hvalur svo óþyrmilega undir bátinn minn“, sagði hann, +„að við félagarnir, sem í honum vóru, hrukkum tólf álnir í loft upp. En +sá hvalur hefir auðvitað verið eins og svolítill hvolpur í samanburði +við hval prófessorsins“. + +Konsæll réð sér ekki fyrir forvitni. + +„Verða hvalirnir gamlir?“ spurði hann. + +„Þúsund ára“, svaraði Ned viðstöðulaust. + +„Hvernig vitið þér það, Ned?“ + +„Af því það er sagt svo“. + +„Hvernig geta menn sagt um það?“ + +„Af því menn vita það“. + +Hvalirnir færðust nær, og var eins og Ned ætlaði að gleypa þá með +augunum. + +„Sjáið þið!“ sagði hann, „þeir eru fleiri en einn og fleiri en tveir. +Þarna eru tíu, tuttugu, stór hópur. Ilt er nú að vera svona tjóðraður og +ná ekki til þeirra“. + +„Farið og talið um þetta við skipstjórann“, sagði Konsæll. + +Ned Land lét ekki segja sér það tvisvar. Hann þaut eins og örskot niður +í skipið til að leita að Núma. Eftir örstutta stund kom hann aftur og +skipstjórinn með honum. + +„Á ég ekki að skutla einn handa yður?“ spurði Ned, „svona til að gleyma +ekki gamalli iðju“. + +„Hvaða gagn er að því?“ spurði skipstjórinn og leit yfir hvalatorfuna. +„Hvers vegna drepa til gamans og að óþörfu? Ég veit það vel, að það eru +sérréttindi, sem mennirnir hafa tekið sér; en ég kæri mig ekki um að +hafa dráp til dægrastyttingar. En hvað sem um það er, þá er nóg búið að +gera að hvaladrápi, meira en nóg. Hvalirnir eiga nógu marga meinlega +óvini, þar sem eru búrhveli og sverðfiskar, svo ég held okkur sé sæmra +að láta þá óáreitta“. + +Ned Land varð súr á svipinn við þennan siðalærdóm. Að tala svona við +veiðimann er að eyða orðum að óþörfu. Ned botnaði auðsjáanlega ekkert í +því sem Númi sagði. Hann stakk höndunum í vasana og gekk á burt +blístrandi. + +Númi virti fyrir sér hvalina um stund og snéri sér svo að mér. + +„Nú skuluð þér sjá, að ég hafði rétt fyrir mér, þegar ég sagði, að +hvalirnir ættu nóga óvini. Sjáið þér svörtu deplana þarna suður frá?“ + +„Já“. + +„Það eru búrhveli, grimmar skepnur og skaðlegar, sem rétt er og +nauðsynlegt að útrýma“. + +Ned Land snéri sér við skjótlega og skipstjórinn tók eftir því. + +„En það er þarflaust að stofna lífi sínu í voða af þeirri ástæðu“, sagði +Númi. „Sæfarinn hefir trjónu, sem er fyllilega eins traust vopn og gott +eins og skutull Ned Lands“. + +Ned Land dró ekki dulur á tilfinningar sínar. Hve nær hafði annað eins +heyrst! Hann ypti öxlum og spýtti út úr sér. + +Búrhvelin nálguðust óðfluga. Þau höfðu auðsjáanlega orðið vör við +hvalina og bjuggust til atlögu. Það var fyrirsjáanlegt, hver endir mundi +verða á þeim leik. + +Skíðishvalirnir höfðu engar verjur móti búrhvelunum. Þau vóru afar +kjaftstór og höfðu 25 tennur í skoltinum. + +Númi hervæddi Sæfarann móti illhvelunum. Hann fór til stýrisins, en við +félagarnir þrír settumst við gluggann í aðalsalnum. Að því búnu fór +skrúfan að snúast og auka skriðinn á skipinu. + +Viðureignin var þegar hafin, er Sæfarinn kom inn í illhvelaþvöguna. Svo +var að sjá fyrst í stað, sem búrarnir gæfu ekki mikinn gaum þessum nýja +gesti, sem gekk þar ókvaddur að orustu. En það varð annað ofan á, þegar +fram í sótti. + +Slík og þvílík aðsókn! Það kvað svo ramt að, að Ned Land var frá sér +numinn. Númi skipstjóri beitti Sæfaranum eins og heljarmiklum skutli. +Hann rann á hvalina og skifti skrokkunum í sundur í miðju, svo bútarnir +sprikluðu lifandi í sjónum. Sporðaslögin dundu á Sæfaranum, en þess +gætti ekki. Hann gekk á röðina og drap hvern búrann á fætur öðrum, +snérist í hring, fór ýmist upp eða niður, ýmist aftur á bak eða áfram, +svo hvalirnir gátu á engan veg flúið, en tættust í sundur fyrir +stáltrjónu Sæfarans. + +Þessi blóðugi bardagi stóð yfir heila klukkustund. Stundum slóu sér +saman tíu til tólf hvalir og ætluðu að mylja Sæfarann undir sér. Við +sáum út um gluggana upp í gapandi ginin á þeim, alsett tönnum, og +heiftþrungnar, rauðar glirnurnar. Ned Land réð sér ekki; hann jós yfir +þá óbóta hrakyrðum, því ekki fékk hann annað að gert. Við fundum að þeir +réðu á skipið, eins og soltnir hundar á hræ. En Sæfarinn varð ekki +forviða. Þeir vóru eins og fis fyrir honum, þó þungir væru og +stórvaxnir. + +Loks var þessi orusta á enda og við fórum upp að yfirborðinu. Hlerunum +var skotið upp og við flýttum okkur upp á þilfarið. + +Sjórinn var þakinn sundurflettum skrokkum. Sterkasta púðursprenging +hefði ekki tætt kjötþjósir hvalanna meir í sundur. Sjórinn var blóði +litaður svo langt, sem til sást. Örfáir hvalir sáust á flótta út við +sjónhringinn. + +Númi skipstjóri kom upp á þilfarið og snéri sér að Ned Land. + +„Jæja Ned Land, hvað segið þér nú?“ + +„Mikið er að gert að vísu“, sagði hann, „en verkið . . . . .“ + +„Það eru skaðræðisskepnur, sem ég hefi drepið“. + +„Ég vil heldur vera veiðimaður en slátrari“, sagði Ned. + +„Þér viljið heldur drepa til gamans, en gagns“. + +Ég var orðinn dauðhræddur um að þeim mundi lenda saman í illdeilum, út +af þessu. En Ned sýndi nú, eins og áður, fyrirlitningu tóma. Hann var +búinn að kalla Núma slátrara og þá var hann ánægður. Hann stakk höndunum +í vasana, ofur rólega, snéri baki við Núma og fór niður í klefann sinn. + + + + +VIII. + + +Hinn 14. marz sáum við fyrst ís á floti. Út við sjónhringinn í suðri var +hvítleitt belti og glampaði á það í sólskininu. Það var hafís. Fram úr +þessu fórum við að sjá reglulega fjalljaka. Grænar gárur vóru í sumum +þeirra, eins og eirgræna, en sumir vóru kristallsglærir. Jökunum +fjölgaði eftir því sem lengra dró suður. + +Númi var stöðugt á þiljum uppi og athugaði leiðina gaumgæfilega. Við +hittum fyrir ákaflega stóra fjalljaka, og fór þeim alt af fjölgandi. Var +svo að sjá stundum, sem allar leiðir væru lokaðar. En alt af fann Númi +eitthvert sund. + +Hinn 16. marz kl. 8. árdegis fórum við yfir heimskautsbauginn. Jakaísinn +var nú orðinn svo mikill og þéttur, að lítt hugsandi var að komast +lengra. Sumir jakarnir stóðu sjötíu og áttatíu metra upp úr sjónum. En +alt af varð Núma eitthvað til. Alt af hélt hann áfram lengra og lengra, +þó þröng væru sundin sumstaðar. + +Við vórum nú úr öllum efa um það, að Númi mundi ætla sér að komast alla +leið að suðurheimskautinu. + +En brátt var öllum sundum lokað og ómögulegt að komast lengra áleiðis. +Fram undan vóru hafþök af samfeldum ís og engin geil eða smuga sjáanleg. + +Númi var þó ekki alveg á því, að hætta við svo búið. Hann rendi +Sæfaranum á ísinn hvað eftir annað, með svo miklu afli, að +klakaflísarnar flugu í allar áttir og dundu niður á okkur eins og +haglél. Stundum rendi hann skipinu upp á ísinn, svo hann brotnaði undan +þyngslum þess. Ruddi hann sér braut dálítinn spotta á þennan hátt. +Biksvört þoka lagðist yfir. Fylgdi henni ákafleg fannfergja og +stormhviður af ýmsum áttum. + +Loksins eftir langt strit og erfitt sat Sæfarinn fastur í ísnum og +mátti sig hvergi hræra. Það var 18. marz. + +Hvert sem litið var, var ekki annað að sjá en ís. Var hann ákaflega +úfinn og ósléttur. Sumstaðar stóðu hundrað feta háar ísstrýtur upp úr +breiðunni. Sumstaðar hólar og höfðar, þverhníptir íshamrar og afarstórar +jakahyrnur. Sumstaðar vóru slétt svell og klakaþil, sem sendu geisla +eins og spegilgler, ef til sólar sá. Dauðaþögn hvíldi yfir þessari +ísauðn; lífsmörk sáust ekki. + +Ég stóð á þiljum og sá að vökin, sem Sæfarinn flaut í, var alt af að +þrengjast og skarirnar að færast nær skipinu. Frostið var svo hart, að +ekki var viðlit að halda vökinni þýðri til lengdar. + +Númi skipstjóri vatt sér að mér og tók mig tali. + +„Jæja, herra prófessor, hvernig lízt yður nú á?“ + +„Mér lízt svo á, að við förum ekki lengra“. + +„Því á ég bágt með að trúa. Ég ætlaði mér að komast að +suðurheimskautinu“. + +Það vissi ég vel að Númi var áræðinn, blátt áfram ofdirfskufullur. En +hér var farartálmi, sem engin leið var til að yfirvinna. + +„Sæfarinn getur ef til vill flogið“ sagði ég. + +„Nei“, svaraði Númi, „en kafað getur hann“. + +„Já, auðvitað“. + +Mér flaug þegar í hug hvað Númi mundi ætla sér. + +„Já, við skiljum víst hvor annan“, sagði Númi og brosti. „Hæstu jakarnir +eru ekki yfir hundrað metra á hæð. Þeir standa því ekki öllu lengra +niður en þrjú hundruð metra. Og hvaða tálmi er það fyrir Sæfarann!“ + +„Sama sem enginn, herra skipstjóri“. + +„Nei, en erfiðleikinn er innifalinn í því, að vera lengi í kafi, og geta +ekki endurnýjað loftið í skipinu“, svaraði Númi. + +„Loftklefarnir í Sæfaranum rúma mikið, svo það verður að líkindum +nægjanlegt“. + +„En þá er eftir að vita, hvort það er auður sjór við heimskautið. Ef til +vill komumst við ekki upp og verðum að snúa aftur“. + +„Heimskautið og kuldaskautið liggja ekki saman“, sagði ég, „svo vel +getur verið, að við finnum auðan sjó“. + +„Það er einmitt það, sem ég hafði hugsað, hr. prófessor. Nú er um að +gera, að nota tímann vel“. + +Númi kallaði á næstráðandann og töluðust þeir við um hríð, á máli, sem +ég skildi ekki eitt orð í. + +Ekki sá ég að næstráðanda brygði, hvort sem það nú kom til af því, að +honum var áður kunn ætlun Núma, eða hinu, að honum óx ekki í augum +áhættan. + +Þó var enginn eins skaprór og Konsæll. Þegar ég sagði honum að ætlun +okkar væri, að komast til heimskautsins, varð honum ekki annað að orði +en þetta: „Eins og húsbóndanum þóknast“. Þar með var það mál útkljáð af +hans hálfu. + +Ned Land tók þessu alt öðruvísi. Hann ypti öxlum og sagði í hálfkæringi: + +„Mér þykir mikið fyrir að heyra þetta, vegna yðar og þessa Núma +skipstjóra“. + +„Þér haldið ef til vill að við náum ekki heimskautinu?“ + +„Það er mjög líklegt, að við komumst þangað, en þaðan aftur komumst við +ekki“. + +Ned hvarf til klefa síns, „til að valda ekki vandræðum“ að hann sagði. + +Nú var tekið til að búa alt undir þessa glæfraför. Loftdælurnar vóru +settar af stað og loftinu þjappað svo í klefana, sem unt var. + +Tólf skipverjar komu upp á þilfar, með haka og járnkarla og tóku að +brjóta lagnaðarísinn frá skipinu. Var það auðgert, því ísinn var þunnur +enn, þó 20 stiga frost væri á. Klukkan fjögur fóru allir niður í skipið. +Hlerarnir vóru látnir aftur og festir ramlega með skrúfum. Sjó var +hleypt inn í sökkviklefana og Sæfarinn seig niður í djúpið. + +Ég tók mér sæti við gluggann í aðalsalnum og Konsæll við hlið mér. Á +þrjú hundruð metra dýpi komumst við niður úr ísnum, eins og Númi hafði +fyrir sagt. En Sæfarinn fór ekki að halda í áttina fyr en hann var +kominn niður í átta hundruð metra dýpi. Leiðin sem við áttum fyrir hendi +að fara, var tvö hundruð og fimmtíu mílufjórðungar. Sæfarinn hélt af +stað með tíu mílna hraða á vökunni. Við gátum því búist við að verða +komnir til heimskautsins að liðnum tuttugu og fjórum klukkustundum, ef +alt gengi vel. + +Ég var á fótum kl. fimm morguninn eftir og fór þegar út að glugganum. Ég +varð þess var að Sæfarinn leitaði upp á við, hægt og gætilega, með því +að dælt var sjó út úr sökkviklefunum. Hjá mér glæddist þegar von um, að +nú mundum við hitta fyrir auðan sjó, en hún brást skjótlega. Snöggur +kippur gaf til kynna, að skipið hefði rekist á ísinn. Ég hraðaði mér að +þrýstimælinum. Við vórum staddir í fjögur hundruð metra dýpi. Ísinn var +miklu þykkari hér. Fjögur hundruð og fimmtíu metra þykk hafíshella lá +yfir okkur. Þetta var lítið gleðiefni. + +Sæfarinn reyndi fyrir sér hvað eftir annað þennan dag, en hitti jafnan +ís fyrir. Stundum náði ísinn niður í sjö hundruð og fimmtíu metra dýpi. +Þar var því ísinn níu hundruð metra þykkur,—eitt hundrað og fimmtíu +metrar stóðu upp úr sjó. + +Svo liðu þessar tuttugu og fjórar klukkustundir, að ekki vænkaðist +útlitið. Alt af varð ís fyrir okkur á fjögur til fimm hundruð metra +dýpi. Enn var nægilegt andrúmsloft í skipinu. En hve lengi gat það enzt? + +Mér kom ekki dúr á auga næstu nótt. Ég var sí og æ að athuga +þrýstimælirinn, og alt af var Sæfarinn að reyna fyrir sér. Klukkan þrjú +um morguninn sá ég loks að Sæfarinn „rak sig ekki upp undir“ fyr en á +fimmtíu metra dýpi. Ísinn var að þynnast! + +Ég hafði ekki augun af þrýstimælinum. Undirborð íssins fláði upp á við, +svo smátt og smátt grynkaði á skipinu. Við fórum svo nærri ísnum sem unt +var. Ísinn glampaði og glitraði fagurlega í geislum rafljóssins og varð +mun þynnri við hvern kílómeter, sem lengra dró. + +Loks kom Númi inn í salinn klukkan 6 um morguninn—þann 19. marz—og +flutti mér fagnaðartíðindi: + +„Auður sjór!“ + +Ég hraðaði mér upp á þilfar. Ísjakar vóru á reki til og frá umhverfis +okkur, annars var autt haf á alla vegu, ýmist sægrænt eða dökkblátt á +lit. Aragrúi fugla sveimaði í loftinu yfir okkur og út í frá. Hafísinn +var langt að baki okkur og sá að eins móta fyrir honum við sjónhvörf í +norðri. + +„Erum við nú komnir í heimskautið?“ spurði ég. + +„Ég veit það ekki“, svaraði skipstjórinn, „við sjáum til um hádegið“. + +„Ef við verðum þá svo hepnir að sjá til sólar“. + +„Það þarf ekki nema ofurlítinn geisla“. + +Í suðri mótaði fyrir hæðum, nokkur hundruð metra háum. Það var +auðsjáanlega land. Sæfarinn stefndi þangað. Við fórum hægt, af ótta +fyrir skerjum. Að stundu liðinni náðum við ströndinni. + +Land þetta var eyja og fórum við í kring um hana á tveim stundum. Land +var að sjá í suður frá eynni og mjótt sund á milli. Hve stórt það var +gátum við ekki séð fyrir þokudumbungi. + +Sæfarinn lagðist að landi og varpaði akkerum. Sandur var upp frá +ströndinni og klettafell fyrir ofan. Báti var skotið út og fórum við í +hann fimm saman, Númi skipstjóri, Konsæll og ég og tveir skipverjar; +þeir fluttu með sér mælingaáhöld. Ned Land lét ekki sjá sig. Klukkan var +tíu þegar við létum að landi. + +Eftir nokkur áratog rendi báturinn upp í sandinn. Konsæll ætlaði að +hlaupa í land, en ég hélt honum aftur. + +„Núma skipstjóra ber fyrstum manna að stíga fæti á land +suðurheimskautsins“, sagði ég. + +Númi stóð upp í bátnum og leit í kringum sig brosandi. + +„Hér hefir enginn áður komið“, sagði hann, steig upp á hástokkinn og +stökk á land. Við Konsæll hlupum á eftir honum. + +Fyrir ofan sandinn tók við brimsorfið stórgrýti, en illfærar hraunurðir, +brunagrjót og gjall þegar lengra dró. Var ekki um að villast, að þar +mundi vera eldgígur allskamt á burtu. Brennisteinssvælu lagði upp úr +gjótum og glufum hér og hvar. Mátti af því ráða að jarðeldur sá, sem að +líkindum hafði myndað landið, mundi ekki vera kulnaður með öllu. Af +jurtagróðri sá ég þar ekki annað, en nokkrar óverulegar mosategundir á +steinum í stöku stað og að eins eina tegund af þangi, sem brimið hafði +kastað upp á ströndina. + +Hafið hlaut að vera mjög fiskisælt. Réði ég það af því, að alt var krökt +af fugli. Þar vóru álkur, veiðibjöllur, fýlungar, endur og fjöldi annara +fuglategunda. Alt úði og grúði í fugli, jörð loft og lögur, og alstaðar +eilíft garg og kliður. + +Þoka var stöðugt svo mikil, að byrgði alla útsýn. Um hádegið vissum við +ekki einu sinni í hverri átt sólar var að leita. Við gátum því ekki að +þessu sinni vitað, hvort við vórum staddir í heimskautinu eða ekki, og +olli það Núma skipstjóra mikillar gremju. + +„Við reynum aftur á morgun“, sagði hann, þegar við snérum á leið til +bátsins aftur. Snjór tók að falla úr þokunni, og varð brátt af +hlaðkafald svo mikið, að varla sá handa skil. + +Daginn eftir var blind-bilur, og ekki fært upp á þilfar. Heyrði ég niður +í salinn gargið í veiðibjöllunum og fleiri fuglum, sem hröktust fyrir +ofviðrinu úti. Sæfarinn skreið í hægðum sínum suður með landi. Einu +sinni sáum við bjarma af sól, niður við hafflöt í norðri, en ekki var +birtan meiri en svo, að vel var ratljóst. Við færðumst suður um tíu +mílur þann dag. + +Daginn eftir var stytt upp, og gátum við búist við að geta gert +athuganir. Þokan var horfin og komið hreinviðri með tveggja stiga +frosti. + +Við fórum á land klukkan um ellefu. Jarðvegur var samur hér, og þar sem +við höfðum áður komið; urðir, klettar og hraun. Fuglar vóru hinir sömu, +en auk þeirra var hér mikið um sel og önnur sæspendýr. Selir og +rostungar lágu uppi á ströndinni og á ísjökum, sem flutu nærri landi. +Ekki stygðust þeir þó við kæmum nær, en gláptu á okkur stórum augum og +forvitnislegum. + +Við klifruðum upp á blágrýtisklett, skamt frá ströndinni og færðum +þangað mælingaáhöldin. Við stóðum lengi og störðum í norður. Við vissum +að sólin var komin upp; en niður við sjónhringinn var þokubakki, sem +geislar hennar megnuðu ekki að rjúfa. + +Leið svo af hádegi að við sáum ekki til sólar, og þótti okkur nú illa +áhorfast. Var nú útséð um að við gætum ákveðið jarðlegu staðarins þennan +daginn. En daginn eftir var jafndægurt. Það var seinasti dagurinn, sem +unt var að gera athuganir, því eftir það gekk sólin undir með öllu og +kom ekki upp aftur fyr en að liðnum sex mánuðum. + +En við þessu mátti enginn gera, og urðum við að snúa aftur til skipsins +við svo búið. + +Morguninn eftir var ég á fótum klukkan fimm og fór þá upp á þilfar. Þar +var þá staddur Númi skipstjóri. + +„Hann er að létta til“, sagði Númi. „Tilraunir okkar hljóta að lánast í +dag. Við förum í land eftir morgunverð“. + +Ég fór niður til að hitta Ned Land og telja hann á að vera með í +förinni. Honum óx gremja og geðvonzka með hverjum degi, upp á síðkastið, +og gat ég með engu móti fengið hann til að fara. Mér þótti vænt um það í +aðra röndina, því uppi í fjörunni var krökt af sel og hefði víst veitt +full erfitt að halda Ned Land frá óþörfum blóðsúthellingum. + +Við fórum á land að enduðum morgunverði. Sæfarinn hafði þokast einni +mílu sunnar um nóttina og lá nú fram undan felli, fjögur til fimm +hundruð metra háu. Tveir hásetar fóru með okkur og báru mælingaáhöldin, +klukku, sjónauka og loftvog. + +Við lentum kl. níu. Var þá komið heiðskírt veður og síðustu +skýbólstrarnir að hverfa niður í suðri. Við lögðum af stað upp á fellið, +því þar ætluðum við að gera mælingarnar. En gangan var erfið upp þangað, +eintómar urðir og skriður, brúnhvassar hraunhellur og afsleppir +hnullungar á víxl. Við vórum tvær klukkustundir að komast upp á fellið. + +Loks komumst við upp á efstu hæðina. Var fagurt útsýni þaðan. Í suðurátt +var að sjá yfir endalausar flatneskjur, sem nýfallin mjöllin lá yfir, +hrein og bláhvít. Þegar langt dró suður hækkaði landið unz við tóku +fjöll og firnindi, fannabungur og skriðjöklar, en kolsvartir tindar og +drangar mændu upp úr jöklinum hér og hvar. Himininn var skafheiðríkur og +sló rauðbleikri slíkju á blámann. Í norðri stóð sólin við sjónhring, +eins og afarstór skygður eirskjöldur og snart neðri röndin hafsbrúnina. +Nær landi var sjórinn dimmblár og spegilsléttur. Þar lá Sæfarinn eins og +sofandi hvalur innan um drifhvíta hafísjaka. En yzt út við sjónhvörf +sást samfeldur hafís, eins og tindóttur fjallgarður. + +Hið fyrsta sem við gerðum var að mæla hæðina með loftvoginni. + +Fjórðungi stundar fyrir hádegi var sólin hæst á lofti og varpaði daufum +geislum út yfir þessa eyðimörku, sem enginn maður hafði áður fótum +troðið. + +Númi skipstjóri horfði stöðugt á sólina gegnum sjónaukann, meðan hún var +að ganga undir aftur. Væri sólin hálf gengin undir klukkan tólf, var það +merki þess, að við værum í heimskautinu. Ég hélt á klukkunni og beið +þess með óþreyju að vísirinn þokaðist á töluna tólf. + +„Hádegi!“ kallaði ég. + +„Suðurheimskautið“, svaraði Númi og fékk mér sjónaukann. Var þá réttur +helmingur sólkringlunnar siginn í sjó. + +Ég lét sjónaukan síga og horfði hugfanginn út yfir víðáttuna, auða og +kyrra, sem síðustu sólgeislarnir sendu skilnaðarkveðju um langan tíma. + +En ég hafði fleira í huga en hrikafegurð náttúrunnar. Sólsetrið við +hafísinn minti mig á þjóðirnar fyrir norðan ísinn, í heimlöndunum gömlu +og þektu. Ég dáðist að starfsþreki þeirra, fróðleiksfýsn og óþreytandi +elju. Ég sá þá í anda senda skip til fjarlægra, óþektra staða. +Hvalveiðar teigðu skipstjórana norður og suður. Vindar og straumar +höfðu, á þeim tímum, þegar siglingalistin var á lágu stigi, hrakið menn +til heimskautalandanna og orðið þeim svo að aldurtila. Svo komu +leiðangrar, vel búnir að vistum og fararefnum, í þeim tilgangi einum að +finna ný lönd. Margar hugprúðar hetjur höfðu barist við óblíðu +náttúrunnar í þessum köldu löndum og látið lífið fyrir það að komast +nokkrum skrefum lengra, en áður hafði verið farið. Og baráttan færðist +breiddarstig af breiddarstigi, alt af lengra og lengra, meðan áratugir +og aldir liðu fram. Og nú var ég staddur hér, á því takmarki, sem allir +höfðu eftir kept. Og hingað var ég kominn fyrir hyggindi, fróðleik og +hugdirfð eins einasta manns. + +Ég fékk hlýjan hug til þessa merkilega manns, og ég dáðist að honum. Mig +langaði alt í einu til að segja honum frá því og tjá honum þakklæti mitt +með handabandi. Ég snéri mér að Núma í því skyni. Hann var í þungum +hugleiðingum, en rankaði við sér, þegar ég hreyfði mig. Hann leit á mig +og var ánægjublandinn sigurhróssvipur í augnaráðinu. En það stóð ekki +nema eitt augnablik. Á næstu sekúndu var kominn yfir hann sami +kæruleysis og hörkusvipurinn, sem hann bar jafnan, svo kaldur og +fráfælandi, að mér féllust orð og hendur. + +Ég þagði eins og steinn, en Númi benti í norður. Sólin var að hverfa og +skuggar að teygja sig út yfir landið niður undan okkur. Það var kominn +tími til að halda af stað til skipsins og fórum við því að feta okkur +niður fjallshlíðina. + + + + +IX. + + +Klukkan sex morguninn eftir fórum við að búa okkur til burtferðar. Var +þá hin langa heimskautsnótt að færast yfir og orðið hálfrökkvað. +Stjörnur vóru að koma í ljós á himninum og skein hið fagra +stjörnumerki, „Suðurkrossinn“ skærast á miðju hálofti. + +Vindkulið var helkalt og 30 stiga frost á mælinum. Rekaísinn varð +þéttari og þéttari og milli jakanna var að myndast dökkleitur +lagnaðarís. Eftir lítinn tíma hlaut sjórinn að vera allagður og engin +leið að komast að heimskautslandinu. + +Sökkviklefarnir vóru fyltir og seig Sæfarinn niður í þrjú hundruð metra +dýpi. Skrúfan tók að snúast og skipið rann af stað í norðurátt. Um +kvöldið vórum við komnir langa vegu inn undir hafþökin. + +Ég eyddi tímanum við lestur, því gluggarnir á salnum vóru byrgðir að +utan. Var það gert til að fyrirbyggja að ísjakar rækjust í þá. En oft +dvaldi hugur minn við þessa viðburðaríku heimskautsför og alt sem á +dagana hafði drifið þessa fimm mánuði, sem við vórum búnir að vera +neðansjávar. Við vórum búnir að fara sjö þúsund mílur og sjá margt afar +merkilegt og fágætt. Ég hafði grætt mikinn og margvíslegan fróðleik á +þessari ferð. Vakandi og sofandi sökti ég mér niður í nýstárlegar og +furðulegar rannsóknir, sem hafið gaf mér tilefni til að stunda. + +Klukkan þrjú um nóttina vaknaði ég við snöggan kipp. Ég þaut upp í +rúminu, horfði út í myrkrið og hlustaði, vissi ég þá ekki fyr til en ég +fleygðist úr rúminu fram á mitt gólf. Sæfarinn hlaut að hafa rekist á +eitthvað og hrokkið afturábak. + +Ég klæddi mig í snatri og skreiddist meðfram þilinu inn í aðalsalinn. +Þar var bjart inni. Ýms húsgögn lágu þar á víð og dreif um gólfið, en +til allrar hamingju vóru dýrustu myndastytturnar og borðin, með merkustu +gersemunum svo vel fest, að þau hafði ekki sakað. Veggmyndirnar á +bakborða héngu langt út frá þiljunum að neðanverðu. Sæfarinn lá á +stjórnborðshlið og hreyfðist ekki heldur en jarðfastur klettur. + +Framan úr skipinu var að heyra þrusk mikið og mannamál. Ég ætlaði að +fara út úr salnum, en þá komu þeir Konsæll og Ned Land í flasið á mér. + +„Hvað er um að vera?“ spurði ég. + +„Ég ætlaði einmitt að fara að spyrja húsbóndann að því sama“, svaraði +Konsæll. + +„Það fór eins og mig grunaði“, sagði Ned Land. „Sæfarinn hefir rent upp +á grynningar og liggur svo illa sem hugsast getur“. + +„Vitið þið hvort við erum ofansjávar?“ spurði ég. + +„Nei“, svaraði Konsæll. + +„Við skulum fara og vita hvers við verðum vísari!“ + +Ég skundaði þangað sem þrýstimælirinn var, og varð ekki lítið forviða +þegar ég sá að við vórum staddir á þrjú hundruð og sextíu metra dýpi. + +„Hvernig í ósköpunum stendur á þessu!“ varð mér að orði. + +„Við skulum fara og spyrja skipstjórann“, sagði Konsæll. + +„Það er nú svo, en hvar er skipstjórinn?“ spurði Ned Land. + +„Komið þið með mér!“ + +Við fórum út úr salnum og inn í bókasafnsklefann. Hann var mannlaus. +Datt mér þá í hug að Númi mundi náttúrlega vera við stýrið. Við kusum +heldur að bíða en fara þangað og snérum því aftur inn í salinn. + +Ned Land brann í skinninu. Ég lofaði honum að rausa og geysa, eins og +hann vildi og svaraði engu. Ég sat og hlustaði stundarkorn þangað til +Númi alt í einu vatt sér inn úr dyrunum. Það var óvanalegur asi á honum +og lét sem hann sæi okkur ekki, en fór að athuga þrýstimælirinn og +áttavitann. Þegar hann var búinn að því, snéri ég mér að honum og spurði +hvað fyrir hefði komið. + +„Óhappa slys“, svaraði hann. + +„Eru mikil brögð að því?“ + +„Um það er ekki full vissa fengin enn“. + +„Hefir skipið laskast?“ + +„Já“. + +„Hvernig vildi það til“. + +„Því valda ófyrirsjáanleg atvik. Jafnvægislögmálið fylgir sínum kreddum +og má ekki fyrir því gera“. + +Ég skildi ekki enn hvað hann fór. + +„Hver eru þau óhappaatvik, sem þér talið um?“ spurði ég. + +Númi mælti: „Þegar straumar mæða lengi á stórum fjalljökum, þá eyðast +þeir að neðan, eins fer ef þeir berast út í hlýjan sjó, þá bráðnar utan +af þeim hlutanum sem í kafi er. Fer þá svo að lokum að þeir steypast +kollhnýs. Það er svona atvik, sem við höfum orðið fyrir nú. Fjalljaki +hefur kolloltið og lent á skipshliðinni annari. Skipið hefir hrokkið +fyrir, byltst til og orðið ofan á nokkrum hluta jakans.“ + +„Mætti ekki létta skipið með því að tæma sökkviklefana?“ spurði ég. + +„Það er einmitt verið að því núna“, svaraði skipstjórinn. „Sæfarinn er +að lyftast upp, eins og þið sjáið á þrýstimælinum. En jakinn lyftist +líka að sama skapi, svo við erum engu nær fyr en ef svo vill til, að +hann rekst á eitthvað“. + +Það fór eins og Númi hafði sagt. Áttum við nú á hættu að jakinn bærist +með skipinu upp undir fastaísinn og molaði það þar. + +Þegar þessu hafði farið fram um hríð, kom alt í einu önnur hreyfing á +Sæfarann. Hann var að rétta við. Veggmyndirnar lögðust smátt og smátt að +þilunum. Við stóðum þegjandi og biðum þess sem verða vildi. Liðu svo tíu +mínútur. Þá var Sæfarinn kominn á réttan kjöl. + +„Við erum á réttum kili“, sagði ég. + +Númi samsinti því og gekk á dyr. + +„En erum við á floti?“ spurði ég. + +„Það hlýtur að vera“, svaraði skipstjórinn. „Það er verið að létta á +sökkviklefunum og Sæfarinn er því á uppgaungu“. + +Rétt eftir að Númi var farinn út stöðvaðist skipið. Var það hyggilegt af +Núma að láta ekki berast hærra upp, því ella gátum við átt á hættu að +rekast upp undir fastaísinn. En það varð hann að forðast. + +„Er okkur borgið?“ spurði Konsæll. + +„Já“, svaraði ég. „Lánið var með okkur í þetta sinn og mátti ekki miklu +muna, að við yrðum innibyrgðir og köfnuðum í loftleysi.“ + +„Það er nú svo“, sagði Ned Land. + +Í þessu var hlerunum skotið frá gluggunum og lagði inn birtu utan að. +Sæfarinn var á floti. En í tíu metra fjarlægð frá báðum borðum vóru +þverhníptir, gljáandi ísveggir, sömuleiðis fyrir ofan skipið og neðan. +Jakinn sem við flúðum undan hafði rekist á fastaísinn og við vórum +komnir inn í geil eða göng, þrjátíu metra á hæð og breidd. Var nú ekki +annað fyrir en komast út úr göngunum, aftur á bak eða áfram, síga nokkur +hundruð metra niður í djúpið og halda svo ferðinni áfram. + +Ljósið í salnum var slökt, en inn um gluggana lagði svo sterka birtu, að +full-ljóst var eftir sem áður. Birta þessi stafaði frá ljóskerum +Sæfarans, en magnaðist margfaldlega af geislabrotinu í ísnum. Hver +ójafna, sprunga og nibba í ísnum ljómaði í ótal litbrygðum eins og +kristalsgler væri. Það var eins og við værum staddir í afarstórum helli, +alsettum bláum, rauðum og grænum gimsteinum, sem skáru í augun af +ljósmagni og litbrygðum. + +Þessi sjón var svo fögur og tíguleg að Ned Land varð hrifinn af henni, +hvað þá við hinir. En á þessu varð skjót breyting. Konsæll hljóðaði upp +yfir sig og við tókum ósjálfrátt höndunum fyrir augun. + +Sæfarinn var lagður af stað og skreið hratt. Öll þessi ógnamergð +ljósgeisla og lita var komin á hreifingu. Var því líkast sem dynjandi +eldregn flýgi fyrir gluggann, og stungu geislarnir augun eins og +nálaroddar. + +Hlerunum var skotið fyrir gluggana og gátum við þá tekið hendurnar frá +augunum, en sviðatilkenning höfðum við í sjáaldrinu lengi á eftir. + +Klukkan fimm um morguninn urðum við varir við snöggan kipp. Gátum við +þess til, að framstafn skipsins hefði rekist í ísnibbu, og mundi það +hæglega geta sneitt fyrir hana. En brátt varð ég þess var, að skipið +skreið aftur á bak. + +„Við förum aftur á bak!“ sagði Konsæll. + +„Já“, svaraði ég. „Göngin hafa verið byrgð í þennan endann. Við verðum +að leita útgöngu annarsstaðar“. + +Ég var í mikilli geðshræringu, en reyndi að dylja hana fyrir félögum +mínum. Mér eirði ekki að sitja lengur. Ég fór inn í bókaklefann, þaðan +inn í salinn og svo inn í bókaklefann aftur, tók bók og fór að blaða í +henni, en las ekki stakt orð. + +Konsæll kom inn til mín. + +„Er það skemtileg bók, sem húsbóndinn er að lesa núna?“ spurði hann. + +„Já, mjög skemtileg“, svaraði ég. + +„Mér datt það í hug. Það er víst 'Um leyndardóma undirdjúpanna'“. + +Bókin mín! Ég skelti aftur bókinni og gekk inn í salinn. + +Ég beið með óþreyju þess sem verða vildi og var alt af annað veifið að +athuga mælingaverkfærin. Á þrýstimælinum sá ég að við vórum alt af í +þrjú hundruð metra dýpi, og áttavitinn sýndi að við héldum í suður; en +skriðstikan mældi 5 sæmílna hraða á klukkustundinni. Það var hratt farið +í svo þröngum farvegi. En Númi skipstjóri varð að hafa hraðann á, því +hver mínúta var dýrmæt. + +Þegar klukkan var gengin tuttugu og fimm mínútur í níu, rakst skipið á +að nýju. Og nú var það skuturinn sem mætti fyrirstöðunni. + +Ég fölnaði af ótta, og förunautar mínir spruttu upp og staðnæmdust hjá +mér. Ég tók í höndina á Konsæl. + +Í sömu svifum kom Númi skipstjóri inn úr dyrunum. + +„Við erum innibyrgðir“, sagði hann. + +Mér varð litið framan í Núma. Hann var að sjá jafn skaprór og hann átti +vanda til. Hann staðnæmdist á miðju gólfinu, brá handleggjunum í kross á +brjóstinu og var hugsi um hríð. + +Sæfarinn hreyfðist ekki. + +Loks tók Númi til máls, jafn stillilega og vant var: + +„Það verður líklega út úr, að við köfnum hérna“. + +„Er þéttiloftið komið að þrotum?“ spurði ég. + +„Við höfum enn nægilegt loft í fjörutíu og átta klukkustundir“. + +„Er engin von um að fram úr rakni fyrir okkur, fyrir þann tíma?“ + +„Við verðum að reyna að brjótast gegnum ísinn. Sæfarinn er nú að +leggjast á botninn á þessum göngum. Svo sendi ég nokkra menn út til að +grenslast eftir hve ísinn er þykkur og hvar tiltækilegast muni að leita +útgöngu“. + +Að svo mæltu fór Númi. Sæfarinn seig niður á við hægt og hægt og náði +loks botni á þrjú hundruð og fimmtíu metra dýpi. + +„Við erum í miklum vanda staddir“, sagði ég. + +„Svo er víst“, svaraði Ned Land, „og er nú sízt tími til ill-lynda og +nöldurs. Ég get beitt íshöggi engu síður en skutli, og vil nú bjóða Núma +skipstjóra liðveizlu mína“. + +Við fylgdum Núma þangað, sem skipverjar vóru að fara í kafarafötin. Boði +hans var vel tekið, og sá ég ekki að hann væri seinni að búa sig, en +hver hinna. + +Meðan þessu fór fram, hafði hlerunum verið skotið frá gluggunum á +salnum. Gátum við Konsæll því séð, hverju fram fór umhverfis skipið. Að +vörmu spori komu tíu menn út úr skipinu og gengu út á ísinn. Mátti sjá +hvar þeir fóru, Númi skipstjóri og Ned Land, því þeir vóru öðrum miklu +meiri á vöxt. + +Áður byrjað væri að brjóta ísinn, var hann kannaður rækilega með löngum +ísnöfrum. Fyrst var borað í hliðarstálin til beggja handa, og náði +nafarinn 15 metra inn í ísinn, en komst þó ekki í gegn. Þótti þá +vonlaust, að reyna frekar í þá átt. Þá var borað niður í botninn. Þar +reyndist ísinn að vera tíu metra þykkur. Var nú ekki annað fyrir, en +höggva þar gat á ísinn, svo stórt, að Sæfarinn kæmist niður um það. En +til þess að það gæti tekist, varð að höggva upp sex þúsund og fimm +hundruð teningsmetra af ís. + +Var nú umsvifalaust tekið að brjóta ísinn. Númi markaði fyrir um svo +stóran blett, sem svaraði ummáli skipsins. Þegar farið var að höggva +ísinn, kom í ljós einkennilegt fyrirbrygði, sem varð mikill hægðarauki +við vinnuna. Klakaflísarnar, sem losnuðu, vóru léttari en vatnið, og +leituðu því upp á við jafnharðan og staðnæmdust upp við ísþekjuna í +göngum þessum. Varð hún því að sama skapi þykkari, sem gólfið varð +þynnra. + +Eftir tvær klukkustundir kom Ned Land inn í salinn aftur, og var þá +all-dasaður orðinn. Tók þá við nýr flokkur manna af hinum, og vórum við +Konsæll í þeirra hóp. Þeim flokki stýrði næstráðandi skipsins. + +Mér þótti sjórinn kaldur fyrst í stað, en mér hitnaði brátt af erfiðinu. +Var mér þó furðu hægt um hreyfingar allar, þrátt fyrir þrjátíu +loftþyngda þrýsting, sem hvíldi á okkur. + +Þegar ég kom inn í skipið aftur, að liðnum tveim stundum, til að hvílast +og matast, fann ég talsverðan mun á því, hve loftið í skipinu var verra +en það loft, sem við höfðum andað að okkur við vinnuna. Í herbergjum +skipsins hafði ekki verið skift um loft í fjörutíu og átta +klukkustundir, og var það því orðið talsvert mengað af kolsýru. + +Fór svo fram um tólf stundir, að flokkarnir skiftust á um að brjóta +ísinn. Var þá dældin orðin einn meter á dýpt. Með sama áframhaldi þurfti +enn að vinna í fimm nætur og fjóra daga, til þess að ljúka verkinu. + +Fimm nætur og fjóra daga! Það vóru illar horfur. Og nú áttum við ekki +meira loft eftir en svo, að vart mundi endast í tvo sólarhringa. + +„Já, og ekki nóg með það“, sagði Ned Land, þegar ég hafði orð á þessu +við hann, „þó við höfum af að komast niður úr ísnum, erum við engu +bættari, fyr en við komumst út úr ísnum og náum lofti í auðum sjó“. + +Ástæður okkar vóru óneitanlega slæmar, en við vórum samhuga um það +allir, að duga eftir mætti fram á síðustu stund. + +Um nóttina var dældin enn dýpkuð um einn meter. En þegar ég byrjaði að +vinna morguninn eftir, veitti ég því eftirtekt, að ísgeilin, sem við +vórum í, var að þrengjast. Hliðarnar færðust nær. Ennþá einn háskinn á +ferðinni! Það var ekki um að villast, sjórinn umhverfis okkur var að +frjósa, og hlaut sá endir á því að verða, að frostið kreisti Sæfarann +saman í heljargreipum sínum. + +Þegar ég kom inn í skipið aftur, vakti ég máls á þessu við Núma +skipstjóra. En kjarkur þessa manns var óbilandi. + +„Ég veit það“, sagði hann. „En við því er ekki annað að gera, en vinna +hraðar en frostið,—verða á undan því“. + +Þann dag vann ég marga tíma af mesta kappi. Vinnan hélt við hugrekki +mínu, og svo var annað, sem hvatti mig til vinnunnar. Loftið í Sæfaranum +var orðið æði þungt og þrungið af óheilnæmi, en við vinnuna höfðum við +hreint loft, sem tekið var úr loftforða skipsins og látið í lofthylkin, +sem við bárum á bakinu. + +Um kvöldið vórum við enn komnir einum meter dýpra. En loftið í Sæfaranum +var nú orðið svo fult af kolsýru, að Númi varð að opna einn +þéttiloftsklefann og hleypa hreinu lofti út í skipið. + +Daginn eftir tók ég til starfa að nýju. Var nú ísinn kominn svo nærri +til beggja hliða og að ofan, að mér duldist ekki að hann mundi læsa sig +utan um skipið áður en við gætum bjargað því. Ég var að því kominn að +láta hugfallast. Til hvers var að strita lengur, fyrst svo átti að fara +hvort sem var, að þetta steingerða vatn kreisti úr okkur lífið! Það var +því líkast sem óargadýr væri að leggja skoltana utan um okkur. + +Í sama bili gekk Númi hjá mér. Ég benti með hendinni á ísinn. Á +stjórnborða hafði ísinn þokast nær um fjóra metra. Númi skildi hvað ég +átti við og benti mér að koma með sér. Snérum við inn í skipið aftur, +fórum úr kafarafötunum og gengum inn í aðalsalinn. + +„Við verðum að finna eitthvert úrræði, prófessor góður; ella er úti um +okkur“. + +„Já, en hvað á það að vera?“ + +„Ég vildi að Sæfarinn væri sterkari en ísinn!“ sagði Númi. „Þá mundi +hann geta sprengt ísinn, eins og ís sprengir stein, og við þyrftum +ekkert fyrir að hafa“. + +„Nei færum við að reyna það, þá yrði Sæfarinn að járnklessu“. + +„Já, satt er það. Við verðum að hamla frostinu að ná okkur. Það er ekki +einungis til hliðanna, sem ísinn færist nær, heldur einnig til beggja +enda“. + +„Hve mikið loft er eftir?“ + +„Ekki meira en svo, að leyfarnar þrjóta í fyrramálið“, svaraði Númi +dræmt og leit til mín. + +Mér spratt kaldur sviti í enni. Var þó þetta engin nýjung, því ég vissi +vel að svona hlaut að fara. Nú vóru liðnir fimm sólarhringar síðan +hreint loft var tekið seinast. + +Ég leit á Núma og sá að hann var annars hugar. Það var að sjá sem honum +hefði hugkvæmst eitthvað, sem hann var að velta fyrir sér. + +Eftir nokkra þögn mælti Númi; „Það er ekki mikill sjór umhverfis okkur. +Ef heitu vatni væri dælt út úr skipinu, ætti það að geta hamlað upp á +móti frostinu“. + +„Það ættum við að reyna“. + +„Komið þér með mér“. + +Númi fór með mig inn í matreiðsluklefann. Þar vóru stór og margvísleg +eimingaráhöld, sem höfð vóru til að ná neyzluvatni úr sjónum. Eimíkerin +vóru fylt vatni og hleypt gegnum þau sterkum rafmagnsstraumi. Hitnaði þá +vatnið svo að segja á augabragði og mátti þegar í stað dæla því út +sjóðheitu. + +Að liðnum þrem stundum sýndi mælirinn utan á skipinu sex stiga frost. +Það var einu stigi minna en þegar tilraunin byrjaði. Enn liðu tvær +stundir, og var þá frostið ekki orðið meira en fjögur stig. + +Þegar leið á nóttina var frostið orðið að eins eitt stig. Hærra var ekki +unt að komast. En þetta dugði, því saltvatn þarf tveggja stiga kulda til +að frjósa. Var því nú afstýrt að við frysum inni á þennan hátt. + +Að kvöldi hins næsta dags var búið að höggva svo mikinn ís, að þróin var +orðin sex metra djúp. Þá vóru eftir fjórir metrar,—sama sem fjörutíu og +átta klukkustunda vinna. + +Loftið í skipinu varð nú ekki endurnýjað oftar. Það sem til var af +óspiltu lofti, varð að treina handa þeim, sem unnu að klakahögginu. +Loftið var því nær banvænt orðið. + +Ég varð altekinn af þróttleysi og doða, sem ætlaði að gera út af við +mig. Klukkan þrjú um daginn elnaði ógleði mín og sóttu á mig geispar svo +tíðir og langir, að við sjálft lá að kjálkarnir gengju úr eðlilegum +skorðum. Því næst kom yfir mig doðamók, svo nærri lá að ég misti +meðvitundina. En ég átti hauk í horni þar sem Konsæll var. Hann hélt í +höndina á mér og reyndi á allan hátt að hughreysta mig og var hann þó +jafn illa haldinn og ég. + +Þegar svona var orðið ástatt í skipinu má geta nærri að við urðum fegnir +að komast út til vinnunnar. Okkur stóð á sama þó verkið væri erfitt, þó +við yrðum yfirkomnir af þreytu. Við gátum dregið andann meðan stóð á +vinnunni, og það var aðalatriðið. + +Þegar þessi dagur var á enda vóru eftir að eins tveir metrar milli lífs +og dauða. En loftið var á förum. + +Það var óttaleg nótt sem í hönd fór, og næsti dagur þó enn verri. Ég +kvaldist af höfuðverk og svima og reikaði eins og drukkinn maður, þegar +ég stóð upp. + +En Númi skipstjóri lét ekki hugfallast af stritinu og þrautunum, sem +hann átti sömu hlutdeild í og við. + +Hann einn réði betur fram úr vandræðunum en við allir hinir. Hann afréð +að gera tilraun til að bjarga okkur á auðveldari hátt en íshöggið var. +Þróin sem búið var að höggva, var á stærð við Sæfarann að innanmáli og í +botninum var ísinn að eins einn meter á þykt. Númi lét nú bora göt +gegnum ísinn til og frá. Að því loknu skipaði hann að lyfta Sæfaranum +þaðan sem hann lá og sökkva honum niður í þróna. Þegar skipverjar vóru +komnir inn í skipið, var hlerunum lokað vandlega og vatni hleypt inn í +sökkviklefana. Klefarnir rúmuðu eitt hundrað teningsmetra af sjó. Við +það varð skipið tvö þúsund tíufjórðungavættum þyngra en áður. + +Við biðum óþreyjufullir úrslitanna. + +Þrátt fyrir suðið í eyrum mér, heyrði ég glögt ísinn bresta undan +kjölnum á Sæfaranum. Alt í einu brast hann allur sundur með braki miklu, +og skipið sökk eins og steinn í djúpið. + +„Við erum komnir niður úr“, sagði Konsæll. + +Ég kom ekki upp orði, en tók í höndina á Konsæl fast og alúðlega. + +Sæfarinn féll eins og steinn í lausu lofti, sökum vatnsþyngslanna, sem í +honum vóru. + +Dælurnar vóru settar af stað á augabragði til að þrýsta út sjónum úr +skipinu. Dró því brátt úr fallhraðanum og eftir stutta stund mátti sjá á +þrýstimælinum að skipið var farið að leita upp á við aftur. Var nú vélin +sett af stað og haldið áfram norðureftir með fylsta hraða. + +En nú var eftir að vita hve langt var norður úr ísnum. Lengur en einn +dag enn var óhugsandi að nokkur maður í skipinu héldi lífi. + +Ég var hættur að vita hvað tímanum leið. Ég vissi það eitt, að ég var +kominn fram í andarslitrin og hlaut að deyja. + +Skyndilega lifnaði yfir mér aftur og ég teigaði að mér hreint loft. +Vórum við komnir út úr ísnum og upp á yfirborðið? + +Nei, ekki var því að heilsa. En Ned Land og Konsæll höfðu fundið ögn af +lofti í einu kafarahylkinu og létu mig anda því að mér, í stað þess að +neyta þess sjálfir. + +Ég ætlaði að ýta því frá mér, en þeir héldu á mér höndunum meðan ég var +að svelgja hreina loftið. + +Mér varð litið á klukkuna. Hún var ellefu. Það var liðið nær hádegi, +hinn 28. marz. Ég fann að skipið hristist ákaft af átökum vélarinnar. + +Eftir þrýstimælinum að dæma vórum við ekki nema tuttugu fet fyrir neðan +yfirborð sjávar. Ísinn var orðinn tiltölulega þunnur og ekki óhugsandi +að takast mætti að brjótast upp úr honum. Að minsta kosti ætlaði Númi að +gera tilraun til þess. Sæfarinn lagðist skáhallur, svo stafninn vissi +upp á móti ísnum. Til að ná þeirri aðstöðu þurfti ekki annað en fylla +sökkviklefa aftur í skipinu. Svo rann hann undir ísinn og beitti +stáltrjónunni. Gekk svo um hríð og brotnaði ísinn að mun í hverri +atrennu. Loks rann hann í gegnum ísinn og upp á skörina, sem þegar +brast undan þunga skipsins. + +Þiljuhlerunum var hrundið upp í einni svipan og hreint loft lagði niður +í skipið. + + + + +X. + + +Hvernig ég komst upp á þilfar veit ég ekki. Ned Land og Konsæll hafa að +líkindum hjálpað mér upp; en ég andaði að mér hreinu lofti—og það var +mér öllu öðru dýrmætara. Menn sem setið hafa í svelti um langan tíma, +verða að gæta varúðar, þegar þeir fá aftur nægan mat. En þess þurftum +við ekki. Við svelgdum loftið svo mikið sem þörfin krafði. + +„Hér er gott að koma. Hér er nóg af blessuðu loftinu“, sagði Konsæll. + +Ned Land, sagði ekkert, en hann gapti svo ákaflega, að það hefði gert +hvern meðalhákarl skelkaðan. Þvílík lungu! Þau sogugu og kvæstu, eins og +stærsti smiðjubelgur. + +Við náðum okkur aftur furðu fljótt og ég flýtti mér að þakka félögum +mínum fyrir umönnun þeirra á mér. Ég er viss um að án þeirra aðstoðar +hefði ég ekki haldið lífinu. + +Eftir nokkra töf fór Sæfarinn aftur í kaf og hélt áfram ferðinni +norðureftir. Við stefndum á suðurodda Ameríku. En hvert var ferðinni +heitið? Hvort ætlaði hann að beygja vestur fyrir Ameríku, út í +eyðivíðáttu Kyrrahafsins, eða austur í Atlantshafið, meðfram ströndum +Evrópu eða Ameríku? + +Það var vafamál, sem skifti miklu. + +Ég bjóst við að Númi mundi stýra í vestur og ljúka svo hringför sinni +umhverfis hnöttinn. En sú ætlun brást. Hann beygði til austurs og hélt +norður með ströndum Ameríku. + +Hinn 16. dag aprílmánaðar höfðum við landsýn. Vórum við þá fjórar mílur +undan Marteinseyjum. + +Ned Land fór að hyggja á flótta að nýju. En við vórum of langt frá +löndum enn sem komið var. + +Við félagarnir höfðum langa samræðu um flóttaundirbúninginn. Kom þá Ned +Land fram með uppástungu, sem mér var í meira lagi um geð. Hann sagði að +nú ætti ég að fara og hitta Núma skipstjóra að máli tafarlaust, og fá að +vita fyrir víst, hvort hann ætlaði sér að halda okkur á skipinu +framvegis. Þetta þótti mér ekki hyggilega ráðið og líklegra til að +spilla ráðagerð okkar. Ég vænti einskis góðs af Núma, og taldi okkur +verða mundi vandara ráða, ef hann fengi nokkurn grun um þessa +fyrirætlun. Auk þess var Númi orðinn óvanalega einrænn og fálátur, upp +á síðkastið. Það var svo að sjá sem hann forðaðist mig, enda varð hann +sjaldan á vegi mínum. Áður var hann vanur að rannsaka með mér ýmsar +nýjungar, sem fyrir okkur bar í ríki sævarins og fræða mig um hitt og +annað. En nú var hann alveg hættur því og kom því nær aldrei inn í +salinn. + +Mér var óskiljanlegt af hverju þetta stafaði. Það gat verið að honum +mislíkaði vist okkar á Sæfaranum. En ekki gat ég samt trúað honum til að +gefa okkur lausa. + +Tuttugasta apríl vórum við í fjórtán hundruð metra dýpi. Mararbotninn +var ósléttur mjög og stórgrýttur. Vóru víða gjár og gjótur milli +klettanna, svo djúpar að ekki sá til botns. Á klettunum uxu afar stórir +þönglar og þarategundir ýmsar. + +Við félagarnir sátum út við gluggann og athuguðum það sem fyrir augun +bar. Barst þá talið að sædýrum ýmsum, sem verða hvert öðru að bráð, +eftir stærð og færleik. + +Ned Land var ekki ætíð samdóma okkur Konsæl og lagði hann lítinn trúnað +á sögur, sem sagðar eru um stóra kolkrabba. + +„Ég hefi sjálfur séð kolkrabba draga stórt hafskip í kaf“, sagði Konsæll +í mestu einlægni. + +„Það er svo“, sagði Ned Land. „Hvar skeði það nú?—ef ég má spyrja“. + +„Í St. Maló“, svaraði Konsæll. + +„Á höfninni?“ spurði Ned háðslega. + +„Nei í kirkjunni“. + +„Hvað á þetta að þýða?“ + +„Jú-ójú,—þar er málverk, sem sýnir þetta mjög greinilega“. + +Þá hló Ned Land og skaut svo málinu undir minn úrskurð. Ég kannaðist við +það, að mynd þessi væri að vísu hugarburður; en því hélt ég fram, að +kolkrabbar gætu orðið afar stórvaxnir. + +Vórum við að skeggræða um þetta fram og aftur og gættum ekki að hverju +fram fór, þar til Konsæll kallaði til okkar alt í einu. Varð okkur litið +út um gluggann og sáum við þá óvænta sjón. Það var skrímsl, afar stórt +og svo hræðilegt, að það hefði vel getað átt heima í kynlegustu +lygasögu. + +Þetta var kolkrabbi, sjálfsagt átta metra langur. Hann synti aftur á bak +í sömu átt og Sæfarinn og jafn hratt. Hann hafði átta anga alsetta +sogskálum og var hver um sig tvöfalt lengri en skrokkurinn. Goggurinn +var afar stór og sterklegur og svipaður arnarnefi í lögun. Hann skifti +litum í sífellu, var ýmist stálgrár eða móbrúnn. + +Fyrir tilviljun höfðum við rekist á eina af þessum skepnum, sem við +vórum að tala um. Þótti mér bera vel í veiði og ætlaði ekki að láta +tækifærið ónotað. Tók ég því ritblý í snatri og fór að draga mynd af +dýrinu. + +En brátt komu fleiri kolkrabbar í ljós. Urðu þeir sjö talsins á stuttum +tíma, stjórnborðsmegin. Þeir fylgdust með skipinu og hnitmiðuðu hraðann +svo nákvæmlega við ferð skipsins, eins og væru þeir fastir við það. +Hefði vel mátt draga mynd af þeim með því móti, að líma gagnsæjan pappír +á rúðuna og gera merkilínur á hann. Að vísu skreið Sæfarinn heldur hægt. + +Í einni svipan stöðvaðist skipið og varð af harður kippur, svo gnast í +öllum samskeytum. + +„Höfum við rekist á sker?“ spurði ég. + +„Hvort sem það er eða ekki, þá erum við á floti enn“, svaraði Ned Land. + +Sæfarinn var á floti.—Það var satt. En hann lá kyr. Að vörmu spori kom +Númi inn og næstráðandi með honum. + +Ég hafði ekki séð hann áður jafn svipþungan og nú. Hann heilsaði +ekki,—hefir ef til vill ekki tekið eftir okkur—en gekk rakleiðis að +glugganum, athugaði kolkrabbana um stund og sagði svo nokkur orð við +næstráðandann. + +Næstráðandi fór þegar út. Nokkru síðar var gluggunum lokað og rafljósið +tendrað. + +Ég gekk til Núma. + +„Laglegt kolkrabbasafn þetta“, sagði ég. + +„Já, hr. náttúrufræðingur“, svaraði hann, „og við verðum að berjast við +þá“. + +„Berjast“, át ég eftir. Mér var ekki ljóst hvað Númi átti við. + +„Já, ég ímynda mér að eitt af þessum dýrum hafi gripið um skrúfuspaðana +og haldi þeim föstum. Þess vegna komumst við ekki áfram“. + +„Hvað er við því að gera?“ + +„Við verðum að fara upp að yfirborðinu og ráðast á þá með vopnum og +bareflum“. + +„Og skutli, ef þér viljið þyggja lið af mér“, sagði Ned Land. + +„Það þygg ég gjarna“, svaraði Númi. + +Að svo mæltu fórum við til stigans, sem farið var eftir upp á þiljur. +Þar vóru fyrir tíu menn vopnaðir. Höfðu sumir íshögg og barefli af ýmsu +tagi. Við Konsæll fengum okkur sitt höggvopnið hvor, en Ned Land hafði +skutulinn. + +Sæfarinn fór upp að yfirborðinu. Skipverji einn, sem efstur stóð í +stiganum fór að losa um skrúfurnar, sem þiljuhlerunum var fest með. En +áður hann fengi lokið því verki, var hlerunum svift upp af afli miklu. +Kolkrabbi einn hafði sogið sig fastan við hlerann og tekið svo snögt +viðbragð. + +Rétt í sömu svipan kom angi og fálmaði niður um hleragatið. Númi var +fljótur til og hjó í sundur angann svo hann valt niður stigann og +engdist viðbjóðslega á gólfinu. + +Skipverjar ruddust fast og sóttu upp stigann. Komu þá niður tveir angar, +vöfðust utan um einn hásetann og sveifluðu honum upp um hleragatið. + +Númi hljóðaði upp yfir sig og rann upp stigann eins og kólfi væri +skotið. Við hinir fórum þegar á hæla honum. + +Kolkrabbinn hélt manninum hátt upp og kramdi hann með sogskálunum. +Maðurinn braust um af megni og kallaði á hjálp, en gat engri vörn við +komið. + +Númi sótti þegar að dýrinu og hjó af því einn angann. Næstráðandi átti í +höggi við annan kolkrabba, sem hafði sogið sig fastan við skipið. Gengu +skipverjar vel fram og drógu ekki af sér. Við Konsæll beittum íshöggunum +en Ned Land skutlinum. Lögðum við vopnunum hvað eftir annað á kaf í +grænleitar þjósir skrímslanna. Lagði af þeim megnan óþef, ekki óáþekkur +moskuslykt. + +Ég hélt um eitt skeið að manninum væri borgið. Þá var búið að höggva af +dýrinu alla angana nema þann, sem hélt manninum. En þá sendi dýrið yfir +okkur voðamikla gusu af svörtum legi, sem blindaði okkur alveg í +svipinn. Þegar við gátum neytt augnanna aftur var það horfið í djúpið +með manninn. + +Eftir þetta sóttum við að ófreskjunum hálfu ákafar en áður. Höfðu dýrin +þá læst sig á skipið tíu eða tólf saman, bæði á súðirnar og þilfarið. +Varð skipið á svipstundu atað blóði og svörtum legi, en afhögnir limir +engdust eins og höggormar til og frá um þilfarið. Ned Land beitti +skutlinum af miklu kappi og hiltist til að leggja dýrin í augun. Þá +vildi svo til að kolkrabbi sló einum anganum á hann, svo hann féll +fyrir. + +Ég skundaði til og ætlaði að hjálpa Ned Land, en Númi varð fyrri til. +Keyrði hann höggvopnið upp í ginið á dýrinu og var þá Ned borgið. Spratt +hann á fætur og tvíhenti skutulinn á dýrið svo stóð í hjarta. + +Þessi bardagi stóð yfir í einn stundarfjórðung, og fanst okkur það þó +ærið langur tími. Fór svo að lokum að kolkrabbarnir fóru á flótta, þeir +sem svo vóru færir. Vóru flestir illa útleiknir, særðir og sundurtættir. + +Númi var allur ataður blóði eftir viðureignina. Stóð hann lengi á +þilfarinu og horfði út á hafið, sem lukti nú yfir einn af félögum hans, +og hrundu honum tár af augum. + +Eftir það sá ég ekki Núma í nokkra daga. Hann lokaði sig inni í klefa +sínum og var ekki mönnum sinnandi. + +Sæfarinn sveimaði til og frá um þessar sömu slóðir þá dagana. Loks +héldum við áfram ferðinni norðureftir og nálguðumst strendur +Norður-Ameríku. En við fórum langt frá landi og veður vóru hörð um +þessar mundir, þó það bitnaði lítið á okkur. + +Dag einn kom Ned Land inn til mín. + +„Þetta verður að hafa einhvern enda“, sagði hann. „Númi stýrir nú í +norður. Ég er búinn að fá nóg af Suðurskautinu og ætla ekki að vera með +til Norðurskautsins“. + +„Hvað eigum við að gera, Ned Land?“ + +„Þér verðið að tala við skipstjórann. Að öðrum kosti ætla ég að gera +það. Við nálgumst Ameríku,—erum komnir í námunda við Kanada, ættland +mitt. Ég vil komast héðan hvað sem það kostar“. + +Ned Land var þrotin þolinmæðin. Hann gat ekki unað þessari æfi lengur. +Ég var líka orðinn annars hugar, en ég var fyrir sjö mánuðum. Allan +þennan tíma hafði ég verið einangraður frá viðskiftum við aðra menn og +vissi ekki hverju fram fór í heiminum. Númi var orðinn gjörbreyttur. +Áður var hann mér til ánægju og aðstoðar í rannsóknum mínum, en nú var +því með öllu lokið. + +Það þurfti flæmskan mann, eins og Konsæl, til að una svona æfi til +lengdar. + +„Þér viljið þá að ég spyrji hann, hvað hann ætlar sér fyrir með okkur?“ +sagði ég. + +„Já“. + +„En ég hitti hann sjaldan. Hann forðast að verða á vegi mínum“. + +„Því meiri ástæða er til að reyna að komast að einhverri niðurstöðu í +þessu“. + +„Ég skal reyna, Ned“. + +„Hve nær?“ + +„Þegar ég hitti hann“. + +„Viljið þér að ég nái í hann?“ + +„Nei, látið mig einan um það. Á morgun . . . .“ + +„Nei, í dag“, sagði Ned með áherzlu. + +„Þá það. Ég skal finna hann í dag“. + +Ned Land fór út, og ég einsetti mér að koma þessari fyrirætlan í +framkvæmd þegar í stað. + +Ég gekk að skipstjóraklefanum og hleraði. Númi var inni. Ég barði að +dyrum.—Enginn anzaði. Ég barði aftur og lauk svo upp hurðinni. Númi var +þar og laut fram yfir skrifborðið. Hann hafði að líkindum ekki heyrt til +mín. Þegar ég gekk til hans, rétti hann úr sér og leit við mér +reiðulega. + +„Hvað viljið þér?“ spurði hann. + +„Mig langar að tala við yður nokkur orð“. + +„Ég er vant við látinn; ég er að vinna“. + +Þetta vóru ekki glæsilegar viðtökur, en ég hugsaði mér að gefast ekki +upp fyr en í fulla hnefana. + +„Það er mikilsvarðandi málefni, sem ég ber fyrir brjósti, hr. +skipstjóri“. + +„Það er svo“, svaraði Númi háðslega. „Hafið þér dottið ofan á eitthvert +hugvitsráð? Eða hafið þér komist að einhverju leyndarmáli í ríki +hafsins, sem mér er ókunnugt?“ + +Ég var í vafa um, hvernig ég ætti að hefja máls á erindinu. En áður ég +fengi sagt nokkuð tók Númi aftur til máls og benti um leið á +handritabunka, sem lá á borðinu fyrir framan hann: + +„Hérna eru ritverk mín. Í þeim er öllu lýst, sem fyrir mig hefir borið á +sæferðum, það sem snertir náttúru hafsins og þeirra dýra, sem það +byggja. Ég held þeim áfram væntanlega langan tíma enn og bæti mörgu við. +Ég ætla líka að skrifa æfisögu mína“. + +Númi hallaði sér aftur í stólnum og horfði í heim fram stundarkorn. Ég +lagði við hlustirnar.—Ætlaði hann að fara að segja mér æfisögu sína? + +„Það var í indverska stríðinu“, sagði hann. „Þá var ég ungur; þá átti ég +fagrar vonir; þá gat ég borið traust til mannanna. + +Ojá,—ekki var ég þó gamall, þegar gremja og hrygð fóru að sverfa að +mér. Ég hafði lengi horft á þjóð mína þjakaða og hrakta. Alt stóð í +stað, sem til umbóta mátti horfa, en heimska og sérdrægni sátu á +valdastóli. Margra alda menning okkar var fótum troðin og alþýða manna +kúguð. Sérdrægir og óhófsgjarnir valdhafar læstu klónum í þjóðina og +sugu úr henni blóð og merg. En hefndin kom—hlaut að koma. Það var ég, +sem fyrstur hóf merkið og fylkti þjóð minni til orustu gegn kúgun og +ófrelsi. En það var að eins hefndin,—endaslepp hefnd!“ + +Númi stóð upp og gekk um gólf í ákafa. Það fór hrollur um mig, þegar ég +hugsaði til þess hve Indverjum hafði blætt meðan uppreisnin stóð yfir. +Hve margar þúsundir þeirra höfðu verið myrtar og svívirtar á allan hátt, +svo flestum mentuðum þjóðum ofbauð. Og þessi maður, Númi skipstjóri, var +þá indverski konungssonurinn, sem stýrði uppreisninni. + +Númi staðnæmdist fyrir framan mig. + +„Það varð alt árangurslaust“, sagði hann með skjálfandi rómi. „Og hvar +er sú þjóð stödd, sem fargað hefir frelsi sínu. Hún er svift öllum +skilyrðum fyrir því að vera þjóð og geta tekið eðlilegum framförum! +Kúgun er verri en dauði. Það er réttur og skylda hvers manns að fórna +lífi sínu fyrir frelsið.—En ranglætið er réttinum yfirsterkara“. + +Númi þagnaði og settist aftur á stólinn. Ég reyndi að tengja saman það +sem honum var nú ríkast í hug og það, sem mér bjó í brjósti. + +„Þegar þessum handritum yðar er lokið,—hvað verður þá um þau?“ + +„Þau verða látin í lokað hylki, sem ekki getur sokkið og sá maður, sem +lengst lifir á skipinu fleygir því í sjóinn“. + +„Það væri mjög undir tilviljun lagt“, sagði ég, „og ekki gott að vita í +hvaða höndum það lenti. Þér gætuð ráðstafað því á tryggilegri hátt. Ef +þér létuð mig fá það og . . . . . . . “. + +„Það geri ég aldrei“, svaraði Númi. + +„Ef þér létuð okkur lausa“, bætti ég við. + +„Léti ykkur lausa!“ + +„Já, það er um það, sem ég ætlaði að tala við yður“, svaraði ég. „Nú +erum við búnir að vera hérna á skipinu í sjö mánuði. Ég og félagar mínir +verða að fá að vita, hvort það er ætlun yðar að halda okkur hér á +skipinu framvegis“. + +„Hr. Aronnax, ég hefi sagt yður það fyrir sjö mánuðum, að hver sem kemur +á Sæfarann, verður að vera þar upp frá því“. + +„Það er þá blátt áfram þrælkun“. + +„Kallið það hvað sem yður þóknast“. + +„En þrælnum er þó heimilt að taka sér frelsi, ef hann getur“. + +„Hefi ég bannað yður það? Held ég yður í fjötrum?“ + +Númi stóð með krosslagðar hendur og hvesti á mig augun. + +„Hr. skipstjóri“, sagði ég. „Þér hafið vakið hjá okkur hlýjan hug til +yðar. Við höfum orðið hrifnir af snilli yðar og hughreysti. Þér hafið +bannað okkur að auðsýna yður þá samhygð, sem alt háleitt og fagurt +skapar í brjóstum manna. Þér hafið valdið fáleikum milli okkar, sem +gerir okkur lífið gleðisnautt. Þér talið um frelsi. Þér hafið barist +fyrir frelsi, og hafið öðlast að sjálfur, en neitið okkur um það. Hvað +haldið þér að verði úr þessu? Ég hefi með höndum vísindalegar +rannsóknir, sem ég get unan við nokkurn tíma enn. En hvað haldið þér að +verði úr félaga mínum, Ned Land? Hann hlýtur að leggja hatur á yður“. + +Númi stóð upp úr sæti sínu. + +„Mér stendur svo hjartanlega á sama hvað Ned Land hugsar eða ályktar“, +sagði Númi. „Ég gerði það ekki að gamni mínu að taka ykkur á skipið. +Þetta er í fyrsta sinn, sem þér talið við mig um þetta mál, hr. +prófessor, það verður líka að vera í síðasta sinn“. + +Ég fór út úr klefanum í þungu skapi og skýrði félögum mínum frá því, sem +okkur Núma fór á milli. + +„Nú vitum við hvað í vændum er“, sagði Ned Land. „Við verðum að flýja, +hve nær sem færi gefst“. + + + + +XI. + + +Þegar komið var norður undir Long-Island, breytti Sæfarinn stefnu og +stýrði í landsuður. Ned Land varð óður og uppvægur, en við þessu máttum +við ekki gera. Við fórum þvert yfir Atlantshafið á skömmum tíma. Fengum +við landsýn af Írlandi og Englandi og stefndum inn í Ermarsund. + +Við flutum í yfirborðinu hinn 1. júní. Ég var staddur í aðalsalnum; kom +þá svo mikill hvellur, að ég þaut upp á þilfar til að grenslast eftir +hvað um væri að vera. Ned Land og Konsæll vóru komnir þangað á undan +mér. + +„Hvaða hvellur var þetta?“ spurði ég. + +„Fallbyssuskot“, svaraði Ned Land og benti á skip, í svo sem mílu +fjarlægð, sem stefndi á okkur. + +„Þetta er herskip, það þori ég að veðja um“, sagði Ned Land. + +„Það vildi ég að hamingjan gæfi að það kæmi og gæti skotið í kaf þennan +bölvaðan Sæfara“. + +„Hverrar þjóðar er skipið?“ spurði ég. + +Ned Land hleypti brúnum og hvesti sjónina af fremsta megni. „Ég get ekki +sagt um það, það hefir ekki uppi fána. En eftir reiðanum að dæma er +þetta herskip“. + +Við stóðum í stundarfjórðung og athuguðum skipið. Það færðist nær smátt +og smátt. En ekki var unt að segja með vissu, hvort það hafði tekið +eftir Sæfaranum; því síður hvort menn þar höfðu rétta hugmynd um eðli +hans. + +Eftir nokkra stund fullyrti Ned Land, að þetta væri bryndreki með +vígtrjónu og þrennum þilförum. Þykkan kolamökk lagði upp um reykháfinn. +Ekki dró það fána á stöng og ekki var unt að sjá litina í toppveifunni. + +„Komi það einum mílufjórðungi nær, þá steypi ég mér í sjóinn“, sagði Ned +Land. „Ég ræð ykkur til að fylgja mér eftir“. + +Ég ætlaði að svara þessu, en þá gaus hvítur reykjarmökkur út úr +framstafni skipsins og þungur hlutur skall á sjónum skamt fyrir aftan +Sæfarann, svo gusurnar gengu hátt í loft upp. Rétt á eftir heyrðist +snarpur hvellur. + +„Þeir skjóta á okkur!“ kallaði ég. + +„Þetta eru menn að mínu skapi“, sagði Ned Land. + +„Með leyfi húsbóndans . . . . . . já já“, sagði Konsæll og hristi af sér +sjóinn, sem ný kúla jós yfir hann. „Ég ætlaði að fara að segja, að nú +þættust þeir vera að skjóta á náhvelið alræmda“. + +„Þeim ætti að vera vorkunnarlaust að sjá okkur“, sagði ég. + +„Það hafa þeir gert að líkindum“, svaraði Ned Land. + +Mér flaug nýtt í hug. Nú var að líkindum orðið lýðum kunnugt, hvers +eðlis þetta náhveli var. Eftir viðureignina við „Abraham Línkoln“ hafði +Farragút komist að raun um, að þetta var neðansjávarskip, miklu +hættulegra en nokkurt yfirnáttúrlegt sjóskrímsl og nú vóru skip á sveimi +um öll höf, til að reyna að eyðileggja þessa morðvél. + +Og Sæfarinn var sannkölluð morðvél, þegar Númi beitti honum í hefnda +skyni, og var full ástæða til að halda, að hann gerði það. Það hafði +hann gert í Indlandshafinu kvöldið góða, þegar við vórum lokaðir inni í +klefanum. Af þeirri ástæðu hafði hásetinn sem særðist á höfðinu, látið +lífið. Að minsta kosti mæltu allar líkur með því. Það var deginum +ljósara að á þessu skipi, sem nú var í nánd, átti Númi ramma óvini, sem +ekki hlífðu okkur og sem Númi mundi við engu hlífa. + +Skothríðin jókst ákaft; en kúlurnar lentu í sjónum og hittu ekki +Sæfarann. Okkur furðaði á því að Númi kom ekki upp. Var þó skothriðin +orðin allhættuleg Sæfaranum, því herskipið var komið mjög nærri okkur. + +„Við verðum eitthvað til bragðs að taka“, sagði Ned Land. „Ég geri +vísbendingu. Ættu þeir þá að geta skilið, að hér er við heiðursmenn að +eiga“. + +Ned Land tók upp vasaklút og ætlaði að veifa honum. En í sama vetfangi +var honum slengt flötum á þilfarið, af afli miklu. + +„Afhrakið yðar!“ þrumaði skipstjórinn. „Þér eigið skilið að ég bindi +yður framan á stafnfleyginn, áður en ég kaffæri þetta skip“. + +Á sama augnabliki skall kúla á þilfarinu, en hrökk af járninu langt út í +sjó. Skipstjórinn ypti öxlum. + +„Það er ykkur sjálfum verst“, heyrði ég hann segja. + +Svo vék hann sér að okkur og sagði: + +„Viðureignin er hafin, herrar mínir. Farið þið niður!“ + +„Ætlið þér að greiða atlögu?“ spurði ég. + +Númi kinkaði kolli til samþykkis. + +„Gerið það ekki“, sagði ég í bænarrómi. + +„Fyrir tilviljun hafið þér orðið margs vísari“, sagði hann. „Farið þér +niður“. + +Við áttum ekki annars úrkosti en hlýða skipstjóranum. Áður en ég fór +niður sá ég nokkra skipverja skipa sér um Núma og horfðu þeir á skipið +með reiðulegum svip og látbragði; en kúlurnar dundu á Sæfaranum og +umhverfis hann. + +Þegar ég var kominn niður í klefann minn fór Sæfarinn af stað og skreið +út úr skotmáli. En það fór eins og mig grunaði, að herskipið elti hann. +Þegar klukkan var orðin fjögur um daginn eirði ég ekki kyrsetunni +lengur. Ég fór út í miðskipsganginn. Hlerarnir vóru opnir og ég hætti +mér upp á þilfar. Númi var að ganga um gólf á þilfarinu og gaf gætur að +herskipinu annað veifið. Það var nú í einnar mílu fjarlægð og leit út +fyrir að Númi væri á báðum áttum, hvort hann ætti að granda því eða +ekki. Ég gerði enn eina tilraun til að miðla málum. En ekki var ég fyr +búinn að opna munninn en Númi kom rakleitt til mín og staðnæmdist fyrir +framan mig. Svipur hans var svo breyttur, sem væri hann orðinn ári eldri +en að morgni þessa dags. Hatur og heift skein úr augum hans, þegar hann +tók til máls. + +„Rétturinn er á mína hlið. Þarna er kúgarinn, hann sem hefir svift mig +öllu sem ég elskaði: Föðurlandi og frændum, konu og börnum. Ég hata +hann!“ + +Ég leit í síðasta sinn til herskipsins feiga, sem sótti nú svo ákaft +eftir Sæfaranum, og fór svo niður til félaga minna. + +„Við skulum flýja héðan!“ sagði ég. + +„Hvaða skip er þetta?“ spurði Ned Land. + +„Ég veit það ekki. En hitt er víst, að það verður sokkið niður á +mararbotn áður þessi dagur er allur. Og af tvennu illu er betra að +farast með því, en taka hér þátt í hryðjuverki, sem við vitum ekki +hversu réttmætt er“. + +„Ég er á sama máli“, sagði Ned Land. „En við verðum víst að bíða með það +til næturinnar“. + +Leið svo af dagurinn og nóttin færðist yfir. Alt var með kyrð og spekt á +Sæfaranum. Hann hélt áfram með jöfnum hraða, alt af í sömu átt, og +ruggaði þægilega í öldufallinu. + +Við ráðgerðum að flýja þegar herskipið væri komið svo nærri, að við +gætum látið heyra eða sjá til okkar. Tungl var í fyllingu og glaðbjart +úti. Gerði það okkur hægra fyrir að flýja. Lítil líkindi vóru til þess, +að við gætum varið herskipið fyrir áhlaupi Sæfarans, þó við kæmumst út +á það. En við ætluðum að gera alt sem í okkar valdi stóð, til að koma í +veg fyrir manntjón. Hvað eftir annað héldum við að stundin væri komin. +Sæfarinn lét herskipið komast mjög nærri, en fór þá jafnan undan aftur. + +Liðu svo nokkrar klukkustundir af nóttinni, að ekkert bar til tíðinda. +Við biðum albúnir að grípa hvert tækifæri, sem byðist. Ned Land ætlaði +að fleygja sér í sjóinn, en ég fékk hann ofan af því. Ég gerði ráð +fyrir, að Sæfarinn yrði ofansjávar, þegar hann réði á herskipið og þá +mundi okkur helzt verða undankomu auðið. + +Klukkan þrjú um nóttina fór ég upp á þilfar. Númi stóð þar enn og horfði +stöðugt á herskipið. + +Kyrð og friður hvíldi yfir náttúrunni. Himininn var heiður og hafið +spegilslétt. Herskipið fór eftir ljósinu á Sæfaranum og var nú tæp hálf +míla á milli skipanna. Ég sá ljóskerið á frammastrinu og +hliðarljósin,—grænt og rautt. Á herskipinu var kynt svo ákaft undir +kötlunum, að eldbjarma lagði upp um reykháfinn og brá birtu á reiðann. +Fylgdi því ákaflega þykkur reykur og neistaflug. + +Ég stóð á þilfarinu þangað til klukkan fimm um morguninn. Skipið +nálgaðist óðum. Hóf það skothríðina á ný, þegar fór að birta af degi. + +Næstráðandi kom nú upp á þilfar og nokkrir menn með honum. Tóku þeir upp +handriðið, sem var utan með þilfarinu. Turninum sem ljóskerið var í, var +hleypt niður í skipið. Sömuleiðis þeim, sem var yfir stýrishjólinu og +byrgt yfir opin vandlega. Var þá skipið orðið alveg ójöfnulaust að utan. +Ég fór niður í aðalsalinn. Það var farið að birta. Morgunroðinn brotnaði +í bárugjálpinu og sendi öðru hvoru rauðann bjarma inn um gluggann til +okkar. Þetta var 2. júní,—dagur sem mér líður aldrei úr minni. Sæfarinn +hægði skriðinn. Þóttist ég nú vita að stundin væri komin. Skothríðin +jókst ákaft. Kúlurnar ristu sjóinn svo hvein við. + +„Nú skulum við leggja af stað!“ sagði ég. + +Við gengum gegnum bókasafnsklefann og út í ganginn; en þegar við komum +að stiganum var hlerunum skelt aftur. Ned Land ætlaði að ryðjast á +hlerann og hrynda honum upp, en ég aftraði honum frá því. Ég heyrði hvin +neðan úr skipinu, sem ég kannaðist vel við. Það var verið að fylla +sökkviklefana, og Sæfarinn seig nokkra metra niður í sjóinn. Við urðum +of seinir fyrir! Sæfarinn fór í kaf til þess að leggja að skipinu sem +næst kjölnum, því þar var það ekki brynvarið. Við vórum inniluktir að +nýju, og neyddir til að vera sjónarvottar að þeim ægilega hildarleik, +sem nú var fyrir hendi. Ég skundaði inn í klefann minn aftur. Ég varð +alveg utan við mig,—vissi ekki í þennan heim né annan um stund og hefði +víst hvorki heyrt né skilið, þó annarhvor félaga minna hefði talað til +mín. Sæfarinn herti skriðinn. Hugsanir mínar og eftirtekt beindust allar +að því, að athuga hreyfingar skipsins og atferli. Sæfarinn nötraði fyrir +átökum válarinnar og ég bjóst við árekstri þá og þegar. Aldrei hefi ég +lifað jafn kvíðvænlega og hryllilega stund eins og þessa. + +Ég rak upp hljóð, ósjálfrátt! Ég varð var við kipp, tiltölulega hægan +þó. Ég heyrði að stáltrjóna Sæfarans murði í sundur tré og járn og hvað +sem fyrir varð. Sæfarinn gekk í gegnum skipið, eins og saumnál í gegn um +klæði. Ég spratt upp í otboði og þaut inn í aðalsalinn. Númi var þar +fyrir. Í sömu andránni var hlerunum skotið frá gluggunum og ljósin slökt +í salnum. Mér varð ósjálfrátt litið út um gluggann. Ég sá eitthvert +dökkleitt ferlíki vera að sökkva, svo sem tíu metra frá Sæfaranum. Á því +var stór glompa, sem sjórinn beljaði inn um með miklum hávaða. Svo komu +raðir af súðgluggum og fallbyssuopum og síðast blasti við þilfarið +alskipað lifandi verum, sem börðust við dauðann. Gagntekinn af skelfingu +skundaði ég aftur inn í herbergi mitt. + + + + +XII. + + +Það var dimt og þögult á Sæfaranum fyrst í stað eftir þetta. Ferðinni +var haldið áfram. En hvort var haldið í suður eða norður? Ég vissi það +ekki og hirti ekki um að vita það. Mig hrylti við Núma skipstjóra. +Hversu mikinn órétt sem hann hafði orðið að þola af öðrum mönnum, þá var +rangt af honum að hefna sín á þennan hátt. Enda þótt ég ætti engan þátt +í þessu verki, hafði ég þó verið sjónarvottur að því, sem gerðist og það +var meir en nóg. Ljósi var brugðið upp aftur í skipinu, þegar liðið var +nær hádegi. Reyndi ég þá að hressa mig upp og fór því inn í salinn. Þar +var mannlaust. Ég leit á mælingaverkfærin. Sæfarinn stýrði í norður, með +7 sæmílna hraða á klukkustundinni, og var ýmist upp við yfirborð, eða í +10 metra dýpi. Við vórum komnir út úr Ermarsundi og fórum norður með +Írlandsströndum. Mér kom ekki dúr á auga næstu nótt. Ég lagðist fyrir að +vísu, en endurminningar nýafstaðinna viðburða vóru mér svo ríkar í hug, +að ég varð andvaka. Sæfarinn hélt í hægðum sínum norður Atlantshafið +næstu daga á eftir. Niðdimm þoka var yfir hve nær sem við litum til +veðurs. Var nú ferðinni heitið til Norðurskautsins? Eða til Spitzbergen? +Eða til Nowaja Semlja? Það var ekki á að ætla. Tíminn leið, en ég +fylgdist ekki með í tímatalinu. Ég var hættur að hafa hugmynd um, hvort +heldur var kvöld eða morgun, nótt eða dagur. Mér fanst eitthvað ógeðfelt +við alt, sem í kringum mig var. Ég var hneptur undir yfirráð og +hugsunarhátt óskyldrar, hálfsiðaðrar þjóðar, sem ég gat ekki haft +samneyti við í hugsun eða athöfnum. Ég veit ekki með vissu hve langan +tíma þessi ferð hefir tekið; líklega hálfan mánuð eða þrjár vikur. Það +er ekki unt að segja hvar þetta hefði lent, hefði ekki komið fyrir +óvæntur atburður, sem batt á þetta endahnútinn. Núma skipstjóra sá ég +ekki allan þennan tíma; ekki heldur næstráðanda né neinn af skipverjum. +Við vorum allajafnan í kafi. Þegar við komum upp úr til þess að skifta +um loft, vóru hlerarnir opnaðir með vélaútbúnaði. Ekki vissi ég heldur +hvar við vórum staddir, því leiðin var ekki mörkuð á kortið. Ned Land +var orðinn svo úrvinda af leiðindum, að ekki var hægt að fá út úr honum +orð. Jafnvel Konsæll fór ekki varhluta af ógleði þeirri, sem á okkur +hvíldi. Við félagarnir vórum hættir að hafa afskifti hver af öðrum. Við +sátum hver í sínu horni fullir örvæntingar. Þetta gat ekki gengið svona +til lengdar. Eina nótt svaf ég fram á morgun,—ég veit ekki hvaða dag +það var. Þegar ég vaknaði stóð Ned Land við hvílustokkinn og laut yfir +mig. + +„Nú verðum við að flýja“, hvíslaði hann. + +„Hve nær?“ spurði ég og þaut upp í rúminu. + +„Í nótt, þeir eru hættir að hafa gætur á okkur. Eruð þér tilbúinn?“. + +„Já; hvar erum við staddir?“ + +„Það sér til lands,—ég tók eftir því áðan,—í svo sem tveggja mílna +fjarlægð á bakborða“. + +„Hvaða land ætli það sé?“ + +„Það veit ég ekki, enda skiftir það engu. Héðan verðum við að komast“. + +„Já“. + +„Það er úfinn sjór og talsverður stormur“, sagði Ned Land. „En þó +slarkfært. Ég hefi laumað nokkrum vistum upp í bátinn og fáeinum +vatnsflöskum“. + +„Það er ágætt“. + +Ned Land gekk út að svo mæltu. Þegar ég var kominn í fötin fór ég upp á +þilfar. Skipið ruggaði svo ákaft, að ég átti fult í fangi með að +standa. Hvassviðri var á og ljótt útlit í lofti. Ég grilti land gegnum +þokubræluna. Nú urðum við að láta til skarar skríða; það mátti ekki +dragast lengur. Mér var farið að leiðast og líða illa á Sæfaranum og +vildi öllu til hætta, að komast á burt sem fyrst. Ég fór aftur niður í +salinn. Mig hálf-langaði að sjá Núma skipstjóra einu sinni enn og kveið +þó fyrir því í aðra röndina. Hvað átti ég að segja við hann? Gat ég +dulið skap mitt fyrir honum? Nei, það var hyggilegra að finna hann +ekki,—reyna að gleyma honum. Mér fanst dagurinn—að líkindum sá +síðasti, sem ég átti eftir að lifa á Sæfaranum,—vera hræðilega lengi að +líða. Ég var einn allan daginn, því félagar mínir vöruðust að koma inn +til mín, til þess að vekja ekki grun um áform okkar. Miðdegisverð +borðaði ég ekki fyr en kl. 6 og var þá svo lystarlaus, að ég varð að +neyða ofan í mig nokkrum munnbitum, til þess að halda kröftum. Klukkan +hálf sjö kom Ned Land inn til mín. + +„Við sjáumst ekki aftur fyrir flóttann“, sagði hann. „Tunglið verður +ekki komið upp kl. 10; við verðum að láta myrkrið skýla okkur. Þá skuluð +þér koma upp í bátinn. Við bíðum yðar þar“. + +Ned Land fór út, en ég gekk inn í salinn, til þess að athuga +mælingaáhöldin. Við vórum á fimmtíu metra dýpi og fórum með fullum hraða +í norður-landnorður. Ég rendi augunum yfir salinn í síðasta sinn og +virti fyrir mér öll listaverkin, sem hann hafði að geyma og hin fágætu +náttúruundur og aðrar vísindagersemar, sem ekki lá annað fyrir en týnast +í hafinu ásamt manni þeim, sem þeim hafði safnað. Hryggur í huga snéri +ég til dyra og fór inn í herbergið mitt. Ég hafði fataskifti og fór í +skjólgóðan klæðnað, tók saman öll ritverk mín og stakk þeim inn á mig. +Ég hafði ákafan hjartslátt og fann að ég mundi ekki geta dulið +geðshræringar mínar fyrir Núma skipstjóra, ef ég hitti hann. Svo lagðist +ég fyrir í rúmið og reyndi að sefa skap mitt. Tókst það vonum framar, en +hugur minn hvarflaði frá einu til annars og vakti upp endurminningar frá +veru minni á skipinu, um ýmsa atburði illa og góða, sem þar höfðu komið +fyrir. Mér fór smátt og smátt að finnast meira um Núma skipstjóra. Hann +var þó indverskur þjóðhöfðingi, hvað sem öðru leið. Enda þótt það í +sjálfu sér væri engin afsökun, gat það þó meðfram verið orsök þess, að +hann beitti valdi sínu svona, til að koma fram miskunnarlausum hefndum. +Hin djúpsæja og víðtæka speki hans, þrek og hugrekki, hófu hann í áliti +mínu hátt upp yfir aðra almenna indverjahöfðingja, yfir þjóð hans alla, +jafnvel yfir alt mannkynið. Hann var yfirmenskur afburðasnillingur. + +Klukkan sló hálf tíu.—Ég fann til þyngsla í höfðinu og tók um það báðum +höndum, lét aftur augun og reyndi að beina hugsuninni að einhverju +lítilvægu efni. Nú var að eins hálftími eftir—hálftími, sem ætlaði að +firra mig vitinu. Á þessu augnabliki bárust forte-píanóhljómar að eyrum +mér innan úr salnum. Það vóru stórfeldir samhljómar innan um hrærigraut +af lónum, sem skáru hver annan. Svo jafnaðist lagið smátt og smátt og +leið eins og hægur draumur. Það var eins og í því lægi sárasta sorg, sem +í brjósti getur búið, eins og hyldýpi harma og hugarangurs, og dó svo út +hægt og blíðlega í viðkvæmu, sármjúku samræmi. Svo kom hressandi lag, +stuttur, magnþrunginn hergönguslagur. Það var sem hnífi væri stungið í +brjóstið á mér, Númi skipstjóri var í salnum! En gegnum salinn varð ég +að fara, til þess að komast út. Ég hlaut að hitta hann og mátti búast +við að hann tæki mig tali. Útlit mitt og jafnvel eitt einasta orð af +vörum mínum gat komið upp um mig, og þá var öll von úti. Klukkan sló +tíu. Ég varð að fara. Ég opnaði hurðina með mestu hægð og virtist þó +verða af því hræðilegur hávaði. Ég læddist fram eftir ganginum og +staðnæmdist í öðru hvoru spori til að jafna mig. Loks komst ég að +saldyrunum og opnaði þar. Þar var myrkur inni. Skipstjóraklefinn var +andspænis og hurðin hnigin á gátt. Lagði ljósskímu um gættina inn í +salinn. Ég læddist á tánum gegnum salinn og gægðist inn í klefa +skipstjórans. Gegnt dyrunum var stór mynd, að líkindum af konu hans og +barni. Sjálfur sat hann við skrifborðið, niðursokkinn í störf sín. +Dyrnar að bókaklefanum stóðu opnar. Þar fór ég í gegn og út í ganginn í +áttina til bátsins. Ég skundaði upp stigann og tróð mér upp um opið í +þilfarinu til félaga minna. + +„Af stað! Undir eins!“ sagði Ned Land. + +Hlerinn var lagður yfir þilfarsopið og festur vandlega með skrúfum. +Hleraopið í botninum á bátnum sömuleiðis. Ned Land fór að losa um +skrúfurnar, sem tengdu bátinn við skipið. Þá heyrðist alt í einu þrusk +mikið neðan úr skipinu, köll og mannamál. Vóru skipverjar orðnir áskynja +um flótta okkar? Ned Land fékk mér hníf í hendina. Hann hætti að skrúfa +um stund. Ég varð þess brátt vísari, að þessi gauragangur stóð ekki í +sambandi við flóttatilraun okkar. Réð ég það af orði einu, sem nefnt var +hvað eftir annað. Það var ekki úr óþektu máli, því ég skildi það vel. +Röstin! var sagt. Mér er sem ég heyri það enn í dag. Röst—einmitt á +þessu augnabliki, þegar við vórum að losa bálhornið okkar frá Sæfaranum. +Við vórum komnir inn í röst, og gat það naumast annarsstaðar verið en +við Lófótinn. Fyrir vangá—eða jafnvel af ásettu ráði—var Sæfarinn +kominn inn í röstina. Hann fór að snúast í harðri hringiðu og færðist +smátt og smátt inn að henni miðri. Báturinn fylgdist með—fyrst í stað. +Skipið sveiflaðist með fleygiferð og við stóðum, á öndinni af ótta. + +Boðaföllin beljuðu með þrumandi hávaða. + +„Við verðum að vera þar sem við erum komnir“, sagði Ned Land og fór að +skrúfa á aftur rærnar, sem hann var búinn að losa. En í því kvað við hár +brestur. Síðustu skrúfurnar hrukku sundur og báturinn þeyttist eins og +steinn úr slöngu út í hringiðuna. Ég steyptist á höfuðið niður í bátinn +og féll í öngvit. + +Ég veit ekki hverju fram fór eftir þetta, hvernig báturinn komst út úr +röstinni og hvernig við náðum landi. En þegar ég raknaði við aftur, lá +ég í rúmi í kofa fiskimanns eins við Lófótinn. Ned Land og Konsæll stóðu +við hvílustokkinn. Eftir lítinn tíma var ég kominn til Parísar. + + + + +XIII. + + +Svona er nú sagan um þessa merkilegu ferð. Ætli nokkur maður leggi +trúnað á hana? Ég get ekkert um það sagt, enda gildir mig það einu. Ég +hefi sagt frá viðburðunum eins og ég hefi reynt þá, og hvergi hallað +réttu máli. Og nú þekki ég hafið. Ég hefi farið á tæpum tíu mánuðum +umhverfis hnöttinn neðansjávar og séð öll undur og stórmerki, sem falin +eru í skauti hafsins. En hvað er orðið af Sæfaranum? Hefir hann losnað +úr heljargreipum rastarinnar? Er Númi skipstjóri enn á lífi? Hafa ekki +blóðfórnirnar sefað enn að fullu hefndarþorsta hans? Ætli öldurnar skoli +ekki eitt sinn handritasafni hans á land, svo vitneskja fáist um þennan +merkilega mann og æfiferil hans? Ég vona að svo fari. Ég vona að +undraskipið sem gert hefir undirdjúpin að alfaravegi, hafi komist +klaklaust út úr ægisvelg rastarinnar, sem svo mörg skip önnur hafa +farist í. Ég vona að Númi lifi enn í þessum nýju heimkynnum sínum, +úthöfunum, og haldi þar áfram að rannsaka „leyndardóma undirdjúpanna“. +En þá hefir enginn átt kost á að rannsaka eins vel og Númi skipstjóri og +ég. + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Sæfarinn, by Jules Verne + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SÆFARINN *** + +***** This file should be named 17025-0.txt or 17025-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/7/0/2/17025/ + +Produced by Jeroen Hellingman, Johannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/17025-0.zip b/17025-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3ed2d37 --- /dev/null +++ b/17025-0.zip diff --git a/17025-8.txt b/17025-8.txt new file mode 100644 index 0000000..276d374 --- /dev/null +++ b/17025-8.txt @@ -0,0 +1,4949 @@ +The Project Gutenberg EBook of Sfarinn, by Jules Verne + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Sfarinn + Ferin kring um hnttinn neansjvar + +Author: Jules Verne + +Release Date: November 8, 2005 [EBook #17025] + +Language: Icelandic + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SFARINN *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman, Jhannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + + + + + + +SFARINN + + +(Ferin kring um hnttin neansjvar) + + +EFTIR +JULES VERNE + + + + +KOSTNAARMAUR +PTUR G. GUMUNDSSON + +REYKJAVK +1908 + + +PRENTSMIJAN GUTENBERG + + * * * * * + +Sfarinn. + +(Ferin umhverfis hnttinn, neansjvar). + +Eftir +Jules Verne. + + + + +I. + + +a var ri 1866, a s kvittur kom upp og gekk staflaust um ll lnd, +a vart hefi ori vi sjskrmsl eitt miki og ilt. + +Sumum fanst n samt ftt um essa sgu, sem heyru hana fyrsta sinni. +Sgu eir etta mundu vera sorminn alkunna, sem kemur ljs hverju +ri og hverfur aftur n ess a gera nokkrum manni mein. + +En etta sinn uru margir a lta sannfrast, ekki vru eir +autra, v skrmsl etta var s af mrgum skipum og hva eftir anna. +Einu sinni sst a fr tveim skipum senn, og var svo skamt fr eim, +a gera mtti tlun um str ess. Eftir v sem sagan sagi, var a +miklu meira vexti en nokkurt anna dr, dautt ea lifandi, sem ekst +hefir hfum jararinnar. a fylgdi lka sgunni, a a vri ri +hrafara, v a hlfsmnaarfresti kom a ljs tveim stum me +sund mlna millibili. + +Sgur um sjskrmsli vru hvers manns vrum. Blin fluttu langar +greinar um a, og gamanvsur vru sungnar um a leikhsunum. + +Og lrir menn hu harar rimmur. eir gtu ekki bori mti v a +skrmsli vri til, svo margir menn hfu s a og svo var hitt, a +undirdjpum hafsins ttust menn vita, a vera mundi risavaxinn grur +og var ekki lklegt a eim miklu skgum hefust vi skrmsl og dr +misleg, sem llum vru kunn. a var v ekki lklegt, a etta +skrmsl hefi hrklast aan af tilviljun og flkst upp a yfirborinu. + +En var eftir a vita hvers konar skepna etta var. Var a risavaxinn +kolkrabbi ea var hgt a skipa v flokk me hvlunum? + +Sagnirnar sem um a gengu vru margar og misjafnar, svo lti var +eim a byggja. Sgurnar um sjskrmsli, sem gengi hfu blum og +manna munni brust n inn vsindaleg tmarit og uru ar rotlegt +rtuefni. + +a var ndveru ri 1867, a g var heimlei til Parsar r +vsinda-leiangri Nebraska, og var staddur Nju-Jrvk. Tindamenn +strblaanna efuu mig uppi egar sta, og leituu lits mns um ml +etta, sem var efst baugi og mest um tala. tti eim miki undir +v komi, hva g segi um a, v g var prfessor vi +nttrugripasafni Pars og hfundur bkarinnar: "Um leyndardma +undirdjpanna". g gat ekki skorast undan v me llu, en reyndi a +forast allar stahfingar. Bar g a fyrir, a enn vri kunnugt um +eli drsins og nttru. tti mr mest lkindi til, a etta vri +risavaxi nhveli, eftir llum lkum a dma. + +A dri vri hvalakyns, og einmitt af essu tgi, ri g af atviki, +sem kom fyrir, mean g st vi Nju-Jrvk. + +a var aprlmnui, a gufuskipi "Skotland", eitt me strstu og +fegurstu skipum Cunard-lnunnar, var fer ti Atlantshafi, svo sem +150 mlur vestur af Englands-strndum. Veur var kyrt og fagurt og +skipi klauf sjinn me jfnum hraa. vissu menn ekki fyr til, en +skipi kiptist vi, eins og a hefi hggvi niur ea rekist +eitthva. Faregarnir uru egar ttaslegnir og Anderson skipstjri +tti fult fangi me a telja um fyrir eim. Mikil htta gat varla +vofa yfir, v innanrmi skipsins var skift 7 hluta me vatnsheldum +milligerum, svo gat kmi skipi, og eitt rmi fyltist sj, hlaut +a a fljta eftir sem ur. + +Svo fr skipstjri niur hi brasta, a gta vegsummerkja. S hann , +a sjr fll inn 5. rmi, til mikilla muna. Til allrar hamingju vru +gufukatlarnir ekki ar, v hefi svo veri og sjr komist eldstrnar, +gat veri voi ferum. + +Anderson stvai skipi og lt hseta einn fara fyrir bor og kafa +undir a. Hann kom upp aftur eftir far mntur og sagi, a rifa mikil +vri botni skipsins, a gizka 3 lna lng. Engin tiltk vru v, +a gera vi svo mikinn leka. "Skotland" var v a halda fram +ferinni, me minni hraa en ur, og ni heilu og hldnu hfn +Liverpool rem dgum eftir tlun. Skipi var hi brasta lagt urkv +og menn fengnir til a athuga skemdirnar. eir tluu varla a tra +eigin augum! Svo sem 4 lnum fyrir nean yfirborslnu var streflis +glompa skipinu, lgun eins og jafnhlia rhyrningur; jrnynnurnar +kliptar sundur svo rkilega og snyrtilega eins og a vri gert me +gtunarvl. + +a dr, sem essu hafi valdi, hlaut a hafa lagtnn mikla og +hrilega, og afar trllauki hlaut a a vera, r v a gat reki +gat jrnskipi svo sngglega, a naumast var vi vart. a hlaut lka +a hafa g sundfri, fyrst a gat losa tnnina og hrfa fr ngu +fljtt eftir reksturinn. + +essi atburur vakti mikla athygli um allan heim, og umtal manna um +sjskrmsli breyttist nokku. ur hfu menn liti a, sem +skringilegan fyrirbur, kvei um a hvsur og hent gaman a v. En +n htti mnnum a standa sama um a. v var kent um urmul af +skipbrotum, sem ekki var fullkunnugt um, og sjfarendur vru ekki +hultir um sig fyr en eir hfu urt land undir ftum. + +Blin lstu skrmslinu sem skasta mannflags-vtt, og llum +mentuum lndum var skora stjrnirnar, a gera t skip til a elta +a og ra a af dgum. + +England geri rstafanir til framkvmda essu, en Amerka var fyrri +til, a ferba skip. Um a leyti, sem skipi tti a leggja af sta, +kom brf til mn fr flotamlaraneytinu amerska. Var mr boi ar +a fara me gufuskipinu "Abraham Lnkoln" hinn fyrirhugaa leiangur, +og fylgdi a me, a Farragt flotaforingi hefi tilbinn klefa handa +mr skipinu. + +ur en mr barst etta brf, hafi g ekki tla mr anna fyrir, en +fara til Parsar og setjast a litla hsinu, sem g tti +Grasafrisgarinum, og njta lfsins meal vina og kunningja +og--safnanna minna. egar g var binn a lesa brfi breyttist essi +fyrirtlun mn ara. Mr fanst g mega til, a fara a elta nhveli, +eins og a vri sjlfsg skylda ea llu heldur hlutverk mitt +lfinu. + +Og svo hugsai g sem svo: "allar leiir liggja til Rmaborgar"; hv +mtti ekki segja a sama um Pars. N skyldi blessu skepnan vera svo +hugulsm, a lta okkur n sr nlgt strndum Frakklands. Ekki var a +hugsandi. + +"Konsll!" kallai g. + +Konsll var jnn minn. Hann hafi fylgt mr llum feralgum, og var +mr trr og hollur, enda var mr vel til hans. Konsll var ttaur og +upprunninn fr Flmingjalandi, og lkur lndum snum httum og +skapferli. Hann var framrskarandi hugrr maur, en djarfur og +drakkur. Hann var aldrei hissa nokkrum hlut, skifti aldrei skapi, +var frisamur og httprur, en hraustur og handtakagur, ef til ess +kom. Hann var kaflega vanafastur og vanakr. fm orum,--Konsll var +hreinasta fyrirmynd, sem jnn. En Konsll hafi lka kreddur fyrir sig, +og lt aldrei af eim. Aldrei nefndi hann mig varpi ea vitali ru +vsi en riju persnu. + +"Konsll!" endurtk g, og fr a taka saman dt mitt, v n var kominn + mig ferahugur. + +Konsll var mr eftirltur,--htt var um a. g var ekki vanur a +spyrja, hvort hann vildi fylgja mr ferum mnum, a var sjlfsagur +hlutur. En n st nokku vanalega . a var fyrsjanlegt hve lng +essi fer mundi vera, og svo ttum vi vndum, a fst vi essa +voaskepnu, sem gat mola strsta hafskip eins og eggskurn. Hva skyldi +Konsll segja til ess? + +"Konsll!" kallai g enn. + +"Var hsbndinn a kalla?", svarai Konsll og vatt sr inn um dyrnar. + +"J hafu alt tilbi. Vi leggjum af sta a tveim stundum linum." + +"Eins og hsbndanum knast", svarai Konsll ofur rlega. + +"En a liggur miki . Lttu kofforti mitt svo miki, sem a +kemst af ftum, nrklnai og hlslni. Vertu n bara fljtur." + +"En safngripina hsbndans?" + +"Safngripina mna--sendum vi til Parsar." + +"Eigum vi ekki a fara til Parsar?" + +"Ha? -nei, ekki n egar," svarai g t htt. + +"Gott". + +Vi frum dltinn trkrk, Konsll, vi tkum okkur far me "Abraham +Lnkoln". + +"Eins og hsbndanum knast". + +" veizt vst hva stendur til,--a vi tlum a fara a eltast vi +argadr, etta illrmda nhveli, og mtt geta v nrri, a hfundur +bkarinnar: "Um leyndardma undirdjpanna",--sem er tv bindi 4. bl. +broti--getur ekki hafna v tilboi, a vera me frinni. etta er +heiarlegt hlutverk, en httulaust er a ekki. mgulegt a segja, hva +fyrir getur komi.--Getur veri, a dri s ilt viureignar, en +Farragt flotaforingi, er n lka karl krapinu." + +"g tla a fara me hsbndanum", svarai Konsll rlega. + +"Hugsau ig n vel um, Konsll minn", sagi g, "etta getur ori +happa fer. a getur vel fari svo, a vi komum ekki lifandi aftur". + +"Eins og hsbndanum knast!" + +A tveim stundum linum stigum vi skip. g sagi Farragt +flotaforingja nafn mitt og svo var mr vsa klefann, sem mr var +tlaur. ilfarinu iai alt einni bendu, flk og farangur, v +var komi a burtfararstundu. + +"Abraham Lnkoln" var einkar fagurt skip, hraskrei freigta af njustu +ger. Gufuenslan katlinum var komin hmark. + +Farragt lt kasta landfestum og kallai niur vlrmi: + +"fram!" + +Vlin komst hreyfingu og tk a sna skrfuspunum me svaxandi +hraa. + + strndinni st mgur og margmenni, og pti endalaus hrrap mean +skipi var a skra t hfnina, og veifai httum og vasakltum, til a +veita okkur sustu fararheillaskirnar. + + + + +II. + + +Vi hldum suur me strndum Suur-Amerku a austanveru. byrjun +jl frum vi fyrir suurodda Amerku og strum vestur Kyrrahafi, +v a noran til v hafi hvalsins ori vart sast. + +Farragt flotaforingi hafi me sr ll hld og tki, sem notu eru +vi hvalaveiar, sem elilegt var, r v hann tlai a veia hval; en +hann hafi og meira. Honum hafi tekist a ra til fararinnar, konung +allra hvalveiamanna, Ned Land. + +Ned Land var fr Kanada. Hann var afburamaur in sinni. Hann var +sjngur, snarrur, fyrirleitinn og hugrakkur, hverjum manni fremur. +Og svo fimur var hann a beita skutli, a fum hvlum var undankomu +aui, sem hann komst skotml vi. + +Eins og arir Kanadamenn talai hann frnsku jafn vel og ensku. g held +honum hafi tt gaman a tala frnsku. a var vst helzt ess vegna, a +hann gaf sig meira a mr en rum essari lngu sjfer. Annars var +hann heldur ftalaur. + +Dagarnir vru langir og leiir essari thafsfr. Ned Land var oft +vakki fram skipinu og horfi hvernig a klauf ldurnar fyrir +ofurafli gufunnar. g gaf mig oft tal vi hann og spjlluum vi um +alla heima og geima. Brtt var g ess var, a hann lagi ltinn trna + sgurnar um nhveli. + +"g hefi elt tal hvali", sagi hann, "skutla fjlda og drepi marga, +en engan hefi g s svo stran ea rammefldan, a honum vri trandi +til, a reka gat strt jrnskip". + +g reyndi a sannfra hann me v, a leia honum fyrir sjnir, hve oft +a hefi komi fyrir seinni ldum, a risastr sjskrmsli hefu sst +og stundum nst. + +Ned Land, sem s og tottai tbaksppuna, geri ekki anna, en +spta t um anna munnviki, og nldra me fyrirlitningarrm: "Tmir +kolkrabbar!" + +g reyndi a sannfra hann um allar r lkur, sem fengnar vru me +tilstyrk vsindanna fyrir v, a nhveli vru til, og svo benti g +honum a, hva fyrir hafi komi upp skasti, og vitnisbur +fjlda merkra manna um a ml, manna, sem hann ekti eins vel og g. + +Ned Land hleypti brnum og horfi mig me hsbros munnvikunum. Hann +lagi ekki trna eitt einasta or, sem g sagi. + +"En heyri r ", sagi g loks, og hugsai, a n skyldi til skarar +skra, "hvaa grein geri r fyrir skemdinni "Skotlandinu"?" + +N var Ned Land kominn klpu! + +"a er", stamai hann, "a er . . . ." + +"Hva ?" + +"Haugalygi fr upphafi til enda". + +Meira hafi g ekki upp r honum; en ekki var okkur etta a +vildarmli. + +Farragt flotaforingi hafi heiti tv sund dala launum, eim manni, +sem fyrstur kmi auga nhveli. ar en komi var inn Kyrrahafi +fru allir a skygnast eftir v. Yfirmenn og hsetar vru s og uppi + ilfari, hvort sem eir ttu a vera ar ea ekki. eir sem hfu +sjnauka miuu eim t yfir sjnhringinn alla vega, en eir, sem +hfu ekki, uru a beita berum augum. eir sem frinni vru, hfu +auvita allan hugann nhvelinu, og drgu ekki tv sund dalirnir +r huganum,--lngunin eftir v, a "vera fyrstur" hafi gagnteki +alla eins og megn hitastt. + +g mndi t yfir hafi eins og hinir, og hafi ekki sur en eir hugann + nhvelinu; en mig langai mest a vita hverrar tegundar dr etta +vri, og svo kafur var g orinn upp skasti, a g st iljum +uppi fr morgni til kvlds, og gaf mr varla tma til a matast. En +egar svo langt var komi, fanst Konsl a vera skylda sn, a gefa +mr vivrun. Me afar kurteisum og fguum ortkjum ba hann mig a +ofreyna ekki sjnina lengur essu. + +Samt gat Konsll ekki a v gert, a hann hafi glggar gtur v, +hvort ekki sist neitt srkennilegt sjnum. Ned Land var s eini, sem +lt sig etta engu skifta. a var eins og hann foraist a lta t +sjinn. g mtti til a setja ofan vi hann fyrir a, v vel gat a +komi a lii, a hann var llum mnum sjnhvassari, hefi hann bara +fengist til a beita augunum. + +"a er til einkis", sagi hann, "vi num etta blindni hvort e er. +a er sagt a essi undraskepna hafi sst Kyrrahafinu. a eru tveir +mnuir linir san, og hvar er a n? Ef a er eins fljtt frum +eins og sagt er, er htt vi a a hafi frt sig eitthva san". + +a var raun og veru tlit fyrir, a Ned Land hefi rtt fyrir sr. +Freigtan strikai thafi vert og endilangt, en enginn var var vi +nhveli. + +Og ar kom a lokum, a huginn fr a dofna. Menn fru a vera +reyttir essu tilbreytingalausa og rangurslausa feralagi. eim fr +a leiast, a horfa t yfir hafi autt og endalaust! a var hvort sem +var alveg rangurslaust! Smtt og smtt fru menn a efast um, a essi +undraskepna vri til raun og veru, og svo mikil brg uru a essu, +a skipshfnin krafist ess a sustu, a haldi yri heim og leitinni +htt. + +a var komi fram nvembermnu og vi vrum staddir vestan til +Kyrrahafinu nnd vi Japan. kva Farragt a leitinni skyldi +haldi fram rj daga. Yri einkis vart a eim tma linum, tlai +hann a stra "Abraham Lnkoln" heim lei aftur. + +etta glddi hugann a nju. N var um a gera, a nota tmann vel, ef +a tti a lnast, a n essa tv sund dali. Svo var fari a +skima eins og ur. + +En svo liu essir rr dagar, a einskis var vart. Fresturinn var +trunninn a kvldi hins fimta nvember og breytti Farragt stefnunni +eins og hann hafi lofa og stri landsuur. + +g var staddur ilfarinu, og var a tala vi Konsl, egar myrkri +frist yfir. Tungli skjum og varpai flgtandi birtu yfir +ldurnar ru hvoru. En ess milli grfi nisvart nttmyrkri yfir +thafinu. + +"Heimskulegt flan er essi fr orin", sagi g, "nr hefi okkur veri +a fara rakleitt heim." + +"Og raa upp safngripunum hsbndans", sagi Konsll. + +"Og ar ofan verum vi hafir a hi og narri!" + +"a er ef til vill ekki rtt hj mr, a segja sem svo . . . . .", +sagi Konsll. + +"Lttu a fljga, Konsll". + +"Mr datt hug, a a vri ekki hyggilegt af mnnum, sem eru eins +lrir og hsbndinn, a stofna sr . . . . .". + +Konsll htti hlfu kafi, v upp r miri nturgninni drundi +mlrmur Ned Lands alt einu. + +"H-h! Sormurinn mikli! Framundan stjrnbora!" pti hann sfellu. + + einni svipstundu ruddust allir upp ilfar; kyndarar og vlamenn +nean af nesta glfi, hva arir. + +a var a eins ein hugsun, ein spurning, sem fyrir llum vakti: Hva +gat Ned Land hafa s biksvrtu nttmyrkrinu? + +Eins og tv hundru fama fr skipinu var ljs blettur sjnum, +lkastur v, sem birtu legi ar upp r djpinu. g s undir eins, a +a var ekki maurildi; a var alt annar blr essari birtu. Skrmsli +hlaut a vera a eins fa fama fyrir nean yfirbori, en birtan, sem +ljmai af v, var me llu skiljanleg. Ljsbletturinn var eins og +bungumyndaur og skrastur mijunni. + +"etta er maurildi!" kallai einn yfirmannanna. + +g laut fram ldustokkinn og athugai furusn essa. + +"Nei", sagi g, "maurildi ber ekki svona mikla birtu. etta er eitthva +skylt rafmagnsljsi. En sji i, a hreyfist, a frist fram, aftur + bak; a nlgast?" + +N htti okkur a ltast blikuna. Ljsbletturinn nlgaist freigtuna +me miklum hraa en hvaalaust. Menn ddu um ilfari og ptu af undrun +og tta. + +"Kyrrir!" hrpai Farragt. "Stri stjrnbora; fulla fer aftur +bak!" + +Vi essa skipun hljp hver maur sinn sta, og "Abraham Lnkoln" +skrei aftur bak hlfhring. + +"Stri bakbora, fram!" drundi skipstjrinn, og freigtan rann af +sta fr ljsblettinum. + +a er a segja,--hn tti a fjarlgjast hann. + +En essi undraskepna kom eftir, me tvfalt meiri hraa. + +etta var skiljanlegt me llu. Vi stum ilfarinu ageralausir og +orlausir af hrslu. Dri geri meira en nlgast freigtuna, a synti +hringinn kringum hana, og fr hn me fullum hraa.--Svo hvarflai +a fr, svo sem mlu vegar, kom svo aftur me fleygifer og stefndi +"Abraham Lnkoln", stanmdist eins og tuttugu skref fr skipinu +og--hvarf. a hafi ausjanlega ekki fari kaf, v birtan dvnai +ekki smtt og smtt, heldur varr alt einu, eins og egar ljs +sloknar. Rtt eftir kom a ljs hinum megin vi skipi, hvort sem +a hefir n synt umhverfis a ea undir kjlinn. Vi mttum bast vi +rekstri og egar, sem gat ori okkur happadrjgur. + +N tk g eftir einu, sem g hafi ekki athuga ur: Freigtan fr +fltta sta ess a skja . Hn var ofstt sta ess a ofskja. g +hafi or essu vi Farragt flotaforingja. En hann, sem annars var +stillingin sjlf, var n ausnilega ruglaur og rrota. + +"Svo er a", sagi hann, "en g veit ekki hvaa vttur etta er, og +ori ekki a byrgjast skipi essu myrkri, a vri bltt fram +heimskulegt af mr a gera a. En morgun skiftum vi um hlutverk". + +"r eru viss um a etta s eitthvert dr?" + +"J", svarai hann, "ekki er um a a villast; etta er ausjanlega +risavaxi nhveli. En a er rungi rafmagni, og ef a hefir lagtnn +eftir str, og lngun til a beita henni, er a reianlega mesta +skarisskepna, sem nokkurn tma hefir sltum sj lifa. g ver a +fara varlega". + +Skipshfnin var flakki alla nttina. Engum kom til hugar a festa +svefn. "Abraham Lnkoln" hafi ekki undan hvort sem var, og fr v me +hlfum hraa; og nhveli hagai sr eftir v. a var aus, a a +tlai ekki a renna af hlmi. + +Um mintti hvarf a samt, ea rttara sagt, slokknai, svo vi frum +a halda a a hefi hundskast burtu. En einni stundu sar heyrist +heljar hvinur, eins og vatni vri eytt t um ppu me feikna afli. + + ilfarinu stum vi Ned Land og Farragt. + +"Ned Land", kallai flotaforinginn, "hafi r oft heyrt hvali skra?" + +"J", anzai Ned Land, "en g hefi ekki heyrt hval skra fyr, sem g +hefi grtt tv sund dali, fyrir a eitt a sj hann". + +"Tv sund dalina skulu r f", sagi flotaforinginn, "en g vil f +a vita hvort a er lkt essu, egar hvalir eyta sj t um +blstursholuna?" + +"J, svipa v er etta hlj", svarai Ned, "en miklu sterkara". + +Klukkan tv sst ljsbletturinn aftur nokkurri fjarlg fr skipinu, +og vi heyrum greinilega a dri lamdi sjinn me sporinum. + + freigtunni var hafur vibnaur mikill. Veiarfrum var raa me +borum, svo hgt vri a n til eirra hvenr sem yrfti a halda. +framstafn voru ltnar tvr fallbyssur. Var nnur svo ger, a me henni +mtti skjta skutli, en hin var fyrir sprengiklur. + +Klukkan 6 um morguninn fr a elda aftur. En egar fyrsta slarbjarmanum +sl lofti, hvarf birtan af hvalnum aftur einum svip. Stundu sar +var ori albjart, en lagist yfir oka, svo nidimm, a varla s t +r augunum. + +g fr upp reiann, svo htt sem kalarepin nu, en sumir af +foringjunum fru alveg upp a sigluhnum. Svo strum vi t okuna, +sem valt hgum snum yfir haffltinn. + +Ned Land var aftur fyrstur til a sj dri. + +"Sormurinn!" pti hann. "Afturundan, bakbora!" + +Gan kipp fr skipinu grilti dkkleitt ferlki, sem st eins og alin +upp r sjnum. Dri lamdi sjinn svo afskaplega me sporinum, a +drifhvtur frouferill sst aftur af v langa lei. + +Freigtan nlgaist hvalinn, og gafst mr n fri a athuga hann +nkvmlega. Frsagnirnar um lengd hans voru ausjanlega orum auknar. +Hann var a gizka 100 fama langur. Skrokkurinn var rennilegur, svo +tla mtti a hann vri afar-hrasyndur. Hann eytti ru hvoru sj og +andgufu upp um blstursholuna; st s stroka oft yfir 100 fet loft +upp. g var n ekki lengur vafa um a, a etta vri eins konar +hvalur. + +Skipverjar biu me olinmi eftir fyrirskipunum skipherrans. Farragt +virti hvalinn fyrir sr grandgfilega og kallai svo vlstjrann: + +"Hafi r kynt undir ktlunum?" spuri hann. + +"Kyndi r meira! Eins og katlarnir ola!" + +"J", svarai vlstjrinn. + +Menn ptu af fgnui vi essa skipun. N tti til skarar a skra. +Kolsvartir reykjarmekkir ultu upp r reykhfum skipsins, en +gufukatlarnir ntruu svo fyrir ofurmagni gufunnar, a alt var sem +ri lki. + +Hvalurinn fr ekki r sta, fyr en ekki voru nema 50 famar milli hans +og skipsins; tk hann vibrag og synti undan me sama hraa og +skipi skrei. St svo essi eltingaleikur rj stundarfjrunga a +hvorki dr sundur n saman. Var ekki tlit fyrir a neitt ynnist me +essu mti. + +Farragt r sr ekki fyrir reii. Hann klrai sr kaft fyrir ofan +eyra, svo hfan fr aftur hnakka. + +"Ned Land!" hrpai hann. + +Ned Land gekk til hans. + +"Snist yur rlegt a skjta t btum?" spuri flotaforinginn. + +"Fjarri fer v", svarai Ned. "Hr er ekki vi lamb a leika. essi +skepna fer a eigin getta og ltur ekki leika sig". + +"Hva er til ra?" + +"Ekkert anna en auka hraann. g tla a setjast undir bugspjti me +skutulinn minn, og ni g til drsins, skal g hitta". + +"Vlstjri!" hrpai flotaforinginn, "leggi yngra ryggishanana." + +Ned Land settist undir bugspjti. ryggishanarnir voru yngdir og kolum +moka eldana a nju. Skrfan fr fjrutu og rj snninga mntu +og "Abraham Lnkoln" fr hlfa tundu smlu klukkustundinni. + +En nhveli synti lka hlfa tundu mlu klukkustundinni. + +Gekk svo heila klukkustund, a enginn munur var millibilinu. Var +etta smn mikil fyrir hraskreiasta skip amerska flotans, enda voru +skipverjar alveg hamslausir. eir stu fram stafni og jusu blbnum +og formlingum yfir dri, en flotaforinginn reitti hri af kollinum +sr af bri. + +Enn var kalla vlstjrann. + +"Er gufuenslan hmarki?" spuri foringinn. + +"J", svarai vlstjrinn. + +"Hefir veri yngt ryggishnunum?" + +"J, enslan er hlf sjunda loftyngd[1]". + +"Lti hana vera 10 loftyngdir!" + +etta var skipun, sem Vesturheimsmanni smdi. + +"Konsll!" kallai g, "n springur skipi". + +"Eins og hsbndanum knast", svarai Konsll. + +g ver a segja eins og satt er, a essu augnabliki var mr sama, +g tti a httu. + +"Abraham Lnkoln" jk skriinn. Hann gntrai allur fr sigluhn ofan +kjl og reykhfarnir virtust vera alt of rngir, svo ykkur var +mkkurinn, sem ruddist upp r eim sfellu. rstimlirinn sndi 10 +loftyngdir, en skristikan 10 mlna hraa. + +En etta kom fyrir ekki, v hvalurinn synti lka me 10 mlna hraa, +alveg rautalaust. + +g get ekki lst tilfinningum mnum essari stundu. g var gagntekinn +af einhverju eirarleysi. En Ned Land sat snum sta, me skutulinn +reiddan um xl. ar kom a lokum, a saman fr a draga ru hvoru. + +"Vi drgum hann uppi, vi drgum hann uppi!" pti Ned og laut fram me +reiddan skutulinn. + +En smu svipan tk dri vibrag og rann fram, me svo miklum hraa, +a sjlfsagt mundi nema 15 mlum klukkustund. En ekki ng me a, a +synti lka hringinn kring um freigtuna, og fr hn me fullum +hraa. Skipverjar voru hamslausir af bri. N var komi hdegi og vi +vorum engu nr en um morguninn. Farragt s a svo bi mtti ekki +lengur standa og hugsai sr a taka til annara ra. + +Fallbyssan framstafni skipsins var hlain skyndi og henni mia +dri. Skoti rei af, en klan fr yfir hvalinn, og var a ekki a +undra, v fri var 1000 famar. + +"Aftur!" kallai flotaforinginn. "Fimm hundru dali skal g gefa hverjum +eim, sem getur lama essa djfuls vtt me skoti." gekk fram gamall +maur grskeggjaur,--mr er sem g sji hann enn,--hvasseygur var hann +og rulaus svip, en andlitsdrttir allir sem stein vru markair. +Hann gekk a fallbyssunni, hagrddi henni og miai lengi. Loks drundi +skoti og fylgdi v fagnaarp skipverja. + +Klan hitti hvalinn, en--undur og bsn!--hn hrkk af skrokknum honum +eins og hagl af hsaki og fll sjinn langa lei fr. + +"Er skepna essi kldd me kvartils-ykkri jrnh?" sagi gamli +maurinn, og var heldur frnn. + +"Fari a sjbullandi!", var Farragt ori. N var eftirsknin +hafin njan leik. + +"g held fram anga til freigtan springur loft upp", sagi +flotaforinginn vi mig. + +Vi vrum a vona, a dri reyttist af essari aflraun, egar til +lengdar lti. En v var ekki a skifta. + +Svo lei hver klukkustundin eftir ara, a a hgi ekki vitund sr. + +etta var voalegt kapphlaup. essum eina degi frum vi reianlega +frekar 250 smlur. vrum vi engu nr en daginn ur. Svo kom nttin +og niamyrkur lagist yfir thafi. + +g hugsai a essi viureign vri n enda og allar fyrirtlanir okkar +a engu ornar. + +En klukkan 11 um kvldi sst rafljsbjarminn enn n, ltilli +fjarlg. a var v lkast, sem nhveli lgi kyrt, og vri mk v +eftir reynsluna. En a var tkifri, sem Farragt tlai ekki a lta +nota. Hann rendi n skipinu ttina anga, sem hvalurinn l. Ned +Land kom sr fyrir undir bugspjtinu; hann hafi oft fengist vi a +ur, a last a sofandi hvlum. + +Skipi skrei n ofurhgt og svo hvaalaust, sem unt var. egar ekki +vru eftir nema 150 famar a hvalnum, var vlin stvu. Menn stu +kyrrir og hldu niri sr andanum. g st stafninum, vi bugspjti +og hallaist fram borstokkinn. Fyrir nean mig s g hvar Ned Land +sat, me skutulinn reiddan um xl, reiubinn a kasta honum, hvenr +sem fri gfist. + +Alt einu tk hann vibrag og eytti skutlinum. g heyri glamur, eins +og skutullinn hefi lent einhverju hru. Rafmagnsbirtan af drinu +hvarf, en tvr voalegar vatnsgusur hvolfdust ofan ilfar +freigtunnar, me svo miklu afli, a alt lauslegt fr um koll og +skolaist til og fr um ilfari, ea fll t, bi menn og munir. g +fann a skipi kiptist vi afar-sngt, og ur en g ni handfestu +nokkrum hlut, steyptist g hfui sjinn. + +etta var ljta kaffrin; kom ekkert ft mig, v g er gur +sundmaur, egar g segi sjlfur fr. egar mr skaut upp aftur fr g +a litast um eftir freigtunni. Hfu eir n teki eftir v a g fll +tbyris? + + austurtt s g mta fyrir ferlki, sem fjarlgist um. + +"Hjlp! Hjlp!" hrpai g. + +En skipi frist sfelt fjr. g s a v, a raua ljsi +bakbora var daufara og daufara. Mr var erfitt um sundi, v ftin +drgu mig niur. g tlai a fara a skkva, en fann g a rifi +var herarnar mr og mr var haldi uppi. + +"Ert a , Konsll", stundi g upp, " hefir falli fyrir bor +lka". + +"g hljp t eftir hsbndanum". + +"En hva er ori um skipi?" spuri g. + +"a getum vi ekki hirt um frekar", svarai Konsll. "egar g hljp +fyrir bor heyri g sagt, a skrfan og stri hefi brotna". + +etta var engin feginsfrtt; en hva sem v lei, urum vi a reyna a +bjarga lfinu einhvern htt. + +Konsll hjlpai mr til a komast r ftunum; svo syntum vi til +skiftis, annig, a s sem hvldi sig, l bakinu og hlt sr hinn. + +En svona gat a ekki gengi til lengdar. Hve lengi vi hfum synt veit +g ekki, en g man, a g var orinn kaflega reyttur. g gat varla +haldi vitunum upp r og var farinn a drekka sj kaft. + + ggist tungli fram undan skjunum og br birtu yfir ldurnar. Var +eins og g hrestist vi a nokkur augnablik. g lyfti upp hfinu og +svipaist um eftir freigtunni. Var hn komin svo langt, a g s a +eins mta fyrir henni. N misti g rttinn a fullu; g var a skkva +og heyri glgt a Konsll var a kalla hjlp. + +En heyri g svara einhversstaar! + +"Heyrir etta?" umlai g. + +"J", svarai Konsll, og geri n sitt trasta til a hrpa "hjlp" t +yfir eyimrku hafsins. + +Aftur var svara og ekki langt undan. Hva gat etta veri? + +N gat g ekki haldi mr uppi lengur. g var a eins var vi, a g +var dreginn af sta, rakst eitthva, sem tt var fyrir og a mr var +tosa upp r sjnum,--svo misti g mevitundina. + +egar g raknai vi til mevitundar aftur, fann g a veri var a na +mig kafa. + +"Konsll!" kallai g af veikum mtti. + +"Hsbndinn hringir!" heyri g a sagt var mlrm Konsls. En maur +s, sem laut ofan a mr var ekki Konsll. + +"Ned!" sagi g. + +"Rtt er a", svarai hvalveiakngurinn. + +"Hefir falli fyrir bor lka?" + +"J", svarai Ned, "en g var svo heppinn a hitta strax fljtandi +eyju". + +"Eyju?" + +"J,--ea sama sem, nefnilega sorminn. N skil g hvers vegna +skutullinn minn hrkk af drinu. Nhveli itt er bi til r +hnonegldum jrnynnum, hr. prfessor". + +g reis upp flti. etta dr ea--hva a tti a heita--essi +hlutur, sem vi vrum staddir , var hlfur upp r. Vi hli mr sat +Konsll hlf rnulaus og illa tltandi, ekki sur en g. g fr n a +athuga skepnu essa. etta var ekki dr, a var af og fr! Um a var +ekki lengur a villast, a a var gert r hnonegldum jrnynnum, eins +og Ned Land sagi. + +etta var ekkert nttruafbrigi, heldur eitthva enn furulegra. a +var einhver "gerningur", gerur af manna hndum. + +"Neansjvarskip!" var mr a ori. "Snildarlega gert, me afar-sterkar +vlar!--Vi erum ekki langt fr mnnum; okkur er borgi". + +Ned Land var ru mli um a, og l vi a vi frum a tra v, a +hann hefi rtt fyrir sr. Vi brum jrnynnurnar af llu afli og +Ned Land stappai me jrnbryddu stgvlunum alt hva af tk. urum +vi einskis hljs varir inn skipinu. + +"a verur skemtilegt, egar hann fer kaf", sagi Ned. + +Ekki tti mr a n svo skemtileg tilhugsun. En vi ttum ekki annars +rkosti, en dvelja ar yfir nttina, sem vi vrum komnir. + +egar loksins fr a lsa af degi, heyrum vi skrlt jrnslm og +hlekkjum og sum hlera opnast ilfarinu. ar kom maur upp og +skygndist um. egar hann s okkur rak hann upp hlj, hvarf niur aftur +og skelti hleranum eftir sr. Rtt eftir komu tta karlmenn upp +ilfari. eir tku okkur, n ess a mla or fr vrum og fru me +okkur niur skipi. + +Hlemmurinn fll aftur yfir hfum okkar og vi vrum staddir +niamyrkri. Vi frum ofan jrnstiga og inn um dyr, sem loka var +eftir okkur. ar vrum vi ltnir einir. + +arna var svo miki myrkur, a g hefi aldrei komi anna eins. Ekkert +nttmyrkur getur jafnast vi a. + +Ned Land lt eins og ur vri. Hann sparkai llu um koll, sem lauslegt +var inni, og datt sjlfur um sumt af v. + +"a er dlagleg gestrisni a tarna!" rumai hann. "Og ar a auki eru +etta sjlfsagt manntur, egar til kemur!" + +"Vi erum ekki komnir steikarateininn enn", sagi Konsll. + +"Nei, en ofninn", svarai Ned Land. + +a var ekki ar fyrir, a gat vel veri satt sem hann sagi, v g +fann a ilin vru r jrni alt kring. + +Alt einu var svo bjart inni, a g var a lta aftur augun. Kveikt +hafi veri ljsmiklum rafmagslampa, sem festur var lofti. + +Vi frum n a litast um. Herbergi etta var 4 lnir hvern veg og +jrn llum veggium og loftinu. Glfi s g ekki, vegna breiu, sem +v l. miju glfi st vihafnarlaust trbor og 4 stlar. + +Okkur gafst ekki mikill tmi til umsvifa v rtt essu opnaist +hurin og inn gengu tveir menn. Var annar eirra ltill vexti, en +knlegur. Hann gekk undan. + +Hinn, sem eftir fr, var miklu hrri, og var okkur egar starsnt +hann. Hann var fagurlega vaxinn, frur snum og hinn hfinglegasti. +Hann hafi alskegg, stutt; augun voru dkk og starandi,--nrri +kaldranaleg--og enni htt. a var fljts a ekki mundi auvelt a +hafa hrif tilfinningar essa manns. En gfaur maur hlaut hann a +vera. a var aus honum. + +Hann var ausjanlega yfirmaur skipsins, v egar eir vru komnir inn +r dyrunum, vk hinn sr til hliar. Hann stanmdist frammi fyrir okkur +og stari okkur langa stund. Ekki hraut honum or af vrum fyr en +loks, a hann tlai t aftur; talai hann vi frunaut sinn mli, +sem g skildi ekki. + +Hva tti g a taka til brags? g vonai a hann skildi frnsku og +varpai hann v mli,--talai svo skrt og skilmerkilega, sem mr +var unt. g sagi honum nfn okkar og hva manna vi vrum og hvernig +v st, a vi vrum ar komnir. + +kunni maurinn hlustai mig me stillingu og kurteisi. En ekki sst +nokkur vottur ess, a hann skildi mig og ekki svarai hann. + +Ned Land var auvita fokvondur. Hann endurtk alla frsgu mna +ensku, og vihafi all-fgur or me kflum. Hann endai ml sitt v +a heimta mat; sagi a vi vrum komnir dauann af hungri og yrum a +f mat. + +En a leit ekki t fyrir, a kunni maurinn skildi Ned Land heldur. g +var einmitt farinn a hugsa um a reyna latnu, en segir Konsll. + +"Ef hsbndanum knast, gti g reynt zku". a hafi mr ekki dotti + hug ur. Konsll var flmskur og talai auvita zku. g gat a +eins lesi hana og--sannast a segja--me herkjum. g var v fljtur +til a samykkja a. + + rija sinn var honum n sagt hverir vi vrum og hvers vegna vi +vrum anga komnir. En etta sinn var a Konsll sem sagi fr, me +allri eirri kurteisi og formkreddum, sem honum var lagi. En rangurinn +var alveg s sami,--alls enginn. kunni maurinn snri sr n a +frunaut snum og mlti vi hann nokkur skiljanleg or. Svo fru eir +t r herberginu bir. + +Skmmu seinna opnaist hurin n og kom inn jnn me ur ft. tti +okkur Konsl gott a f ftin, en Ned Land sefaist ekkert fyr en +jnninn loks kom me mat; var eins og hrnai yfir Kanadamanninum. + +A lokinni mlt lgum vi okkur fyrir og svfum vrt og lengi. egar +vi vknuum og vrum a nudda strurnar r augunum, vissum vi ekki fyr +af, en skipstjrinn snaraist inn herbergi. Hann st kyr stundarkorn +og virti okkur fyrir sr. Svo hf hann mls og talai hreinustu +frnsku: + +"Herrar gir! Mr er jafnltt um a tala frnsku eins og zku og +ensku. g skildi v mta vel alt a sem i sgu. En g vildi fyrst +vita deili ykkur og huga svo mli ni. g hefi veri miklum +vafa um, hva gera skal vi ykkur. i eru komnir hinga skip mitt +fyrir sakir happaatvika. i hafi trufla lfsrs mna og rsemi . . " + +"sjlfrtt". greip g fram fyrir honum. + +"sjlfrtt!" t hann eftir. "Var a sjlfrtt a "Abraham Lnkoln" +var gerur t til a ofskja mig? Var a sjlfrtt a r fru me +skipinu og tku tt ofsknunum? Var a sjlfrtt a i skutu +skip mitt og Ned Land kastai skutli a?" + +"Vi vissum ekki anna en skip yar vri sjskrmsl, sem nausyn bri +til a eyileggja", svarai g. + +"En hefu i n vita a etta var niansjfarskip; hefu i ekki +elt a og skoti a, alveg eins og sjskrmsl?" + +Mr var svaraftt. g fann me sjlfum mr, a Farragt flotaforingi +mundi ekki hafa gert neinn mun v. + +"Eins og i geti sjlfir s og skili". sagi kunni maurinn, "ber +mr a skoa ykkur sem vini mna. Vildi g vera laus vi ykkur, yrfti +g ekki anna en seta ykkur upp ilfari og fara svo kaf. g hefi +fylsta rtt til a gera a". + +Hann talai ofur-rlega og reiilaust, en stkk honum ekki bros. Var +aus a hann meinti a, sem hann sagi. + +"En hva sem v lur", btti hann vi, " hefi g kvei a hafa +ykkur hrna skipinu framvegis. i geti veri eins og frjlsir menn +og hreyft ykkur svo miki sem rm leyfir". + +"Er a meiningin a vi eigum a vera hr skipinu alla fi?" spuri +g. + +"J", svarai kunni maurinn, "i megi htta a hugsa um urlendi, +v anga komi i aldrei framar, enda missi i einskis vi a". + +"g strk han undir eins og fri gefst", sagi Ned Land. + +"Yur er heimilt a reyna a", svarai kunni maurinn urlega. + +a var snilega engrar tilslkunar a vnta af essum manni. Vi urum +a stta okkur vi a, sem hann vildi vera lta. + +"Er mr leyfilegt a spyrja um nafn yar?" sagi g. + +"Gagnvart yur er g ekki anna en Nmi skipstjri. En gagnvart mr +eru r og flagar yar faregar me skipi mnu, Sfaranum". + +Nmi skipstjri opnai dyrnar og kallai jn. "a er bi a bera +mat bor herbergi ykkar", sagi hann vi Ned Land og Konsl. "Vilji +i fara me manni essum". + +Svo snri hann sr a mr. + +"N, hr. Aronnax, m g fylgja yur til bors? Morgunverurinn er +tilbinn". + +g snddi morgunver me skipstjranum og var hj honum a sem eftir +var dagsins. Fr hann me mig fram og aftur um skipi og sndi mr alt +sem markvert var, sem var i margt. Var hann hinn gilegasti vimts +og leysti r llum spurningum me al og nkvmni. + +Vi frum fyrst eftir lngum gangi, sem var uppljmaur af +rafmagnsljsi. aan frum vi inn borstofuna. ar var rmgott inni +og snyrtilega um gengi. Hsggn vru ll r eik og greipt flabeini. +Skpar vru skreyttir drum krystllum og stu eim og svo borinu +skrautmunir r drum mlmum og hreinu postulni. + +aan frum vi a skoa bkasafn skipsins. Bkaskparnir ktu veggina +fr glfi og upp loft. Bor miki st miju glfi en legubekkir +tvr hendur, frair drindis skinni. ll vru hsggn essi r svrtum +palsandervii og koparrend va. safni essu sagi Nmi a vru tlf +sund bindi, og vri mr heimilt a nota a eftir vilja og rfum. +essu boi var g mjg feginn, upp framtina. + +ar var samankomi rval r bkmentum allra ja, og urmull af +vsindabkum, einkum ritum um nttrufri. Meira a segja fann g ar +bkina mna: "Um leyndardma undirdjpanna". + +Loks komum vi inn aalsalinn. a var strt herbergi og +prilegt,--fimtn lnir lengd og 9 lnir breidd. iljunum hngu +mlverk eftir frgustu snillinga Evrpu. Marmaralkneski, ger +fornum stl, stu ar hornunum, en ltil bor stu hr og hvar +glfinu. Borfletirnir vru r skygndu gleri, en undir glerinu gat a +lta fjlda hinna fsustu drindismuna r rki hafsins. ar vru meal +annars marmennilssmi svo fgur, a g hefi hvergi s nnur eins, og +perlur svo strar og hreinar, a mr var bltt fram mgulegt a meta +r til vers. Forte-pan st ar einu horninu; a var opi, og +leit t fyrir a vera oft nota. + +r aalsalnum hldum vi fram fram eftir skipinu, og var fyrir okkur +gangur me tveimur hurum ilinu annars vegar. Vru ar tv herbergi +samhlia og var anna herbergi skipstjrans, en hitt sagist hann tla +mr til bar, mean g dveldi skipinu. Ekki var a miur bi a +gindum llum og vihfn en nnur herbergi ar skipinu. + +Fremst skipinu var klefi me innibyrgu, samanjppuu andrmslofti, +og annar samskonar sagi Nmi a vri vi afturstafn skipsins. + +Fr klefum essum var stugt nju lofti veitt um alt skipi eftir +rfum. hverjum morgni var fari upp a yfirborinu og njar +loftbyrgir teknar klefana. + +Klefi skipstjrans var einfaldur og skrautlaus--lkur mjg rum +herbergjum skipsins, sem ll vru bin skarti og drindis hsbnai. +egar vi komum anga inn, lsti Nmi fyrir mr byggingu skipsins og +ger allri. a var rttar 100 lnir lengd og lgun eins og vindill. +a var 12 lnir a vermli um miju. Byringurinn var tvfaldur, en +tengdur saman alt umhverfis, me verbitum r jrni. oldi skipi v +afarmikinn rsting. Hreifivlar skipsins vru knar me rafmagni og +svo sterkar, a Sfarinn gat hglega fari 15 mlur vku. Stri var +eins og rum skipum, en auk ess vru tveir lrttir spaar ea +vngir utan hliunum, miskipa. eim mtti halla fram og aftur og +beina ann htt stefnu skipsins upp vi og niur vi, egar gangur +var kominn a. Auk essa vru klefar skipinu ea hlf, sem fylt +vru sj, ef skipi tti a skkva, en tmd, egar a tti a leita +upp. sama htt mtti einnig ra djpstu ess, a vri fer. +framenda skipsins var dltill turn og honum strishjli. Gluggar +vru turninum llum megin og gat strimaur s aan til allra hlia. + afturenda ess var annar turn. honum var afar-skrt rafljs, sem +nota var nttum og kaffrum. + + skipstjraklefanum og aalsalnum vru ms skipstjrnarhld. ar vru +hin vanalegu skipstjrnarhld, svo sem sigurverk, sem gekk fyrir +rafmagni, loftvog, ttaviti og slharmlir. En auk essa vru ar +margs konar hld nnur, sem Nmi hafi sjlfur fundi upp, til a mla +me hraa, stefnu og djpstu skipsins. + +Nmi skipstjri skri fyrir mr, me mikilli nkvmni, hvernig hld +essi vru ger og notu. Hann sagi mr, hvernig hann fri a v, a +n rafmagni r msum efnum sjnum, og hvernig hann hefi reikna etta +alt t fyrirfram, ur en hann byrjai skipssminni. Var etta alt +svo flki og margvslegt, a g ver a sleppa v hr. + +g var alveg forvia essu llu saman. + +"r hafi sjlfur stai fyrir sminni, og gert allar teikningar og +tlanir", sagi g. + +"J", svarai skipstjrinn, "g hefi stunda nm vi hsklana Berln, +Pars og New-York og numi ar svo miki, sem theimtist til essa". + +"En hvernig gtu r sma skipi svo, a ekki yri hljbrt um allan +heim?" + +"a skal g segja yur, Aronnax minn. g hefi fengi sinn hlutann r +hverri ttinni. Kjlurinn er smaur hj Krausot Frakklandi, +skrfumndullinn hj Pen & Co. Lundnum, saynnurnar hj Lrd +Liverpool, skrfan hj Scott Glasgow, ttiloftsklefarnir hj Sail & +Co. Pars, vlarnar hj Krpp Essen, stafnfleygurinn Motala +Svj, verkfrin hj Hart New-York o. s. frv. Verksmijurnar fengu +essar pantanir undir msum nfnum, og ttu a senda hlutina msar +hafnir. En svo lt g skip, sem g tti sjlfur, smala llu saman". + +"En var eftir a laga etta til og setja a saman", sagi g. + +"J, g setti upp verksti ektri eiiey ti miju Kyrrahafi og +ar lauk g sminni Sfaranum, me tilstyrk manna eirra, sem n eru +me mr hr. egar vi vrum bnir a v, brendum vi llu, sem eldur +gat eytt, en kstuum hinu sjinn, svo engin vegsummerki sust eftir". + +"a hefir kosta nokku, skipi yar, get g mynda mr". + +"J", svarai Nmi, "me llum hldum kostar a mig eina milljn, sex +hundru og ttatu sund krnur. En me llum sfnum og drgripum, eins +og a er n, er a ekki of htt virt fimm miljnir krna". + +"r hljti a vera afar auugur maur?" + +"J, hr. prfessor, a er g. Mr vri hgarleikur a borga allar +rkisskuldir Frakklands, tlf miljara". + +v nst fylgdi Nmi mr aftur skipi, til ess a sna mr vlrmi. +Vi frum fram hj eins konar strompi, og var honum hur. S g a +jrnstigi l upp eftir honum og spuri skipstjrann hva gert vri vi +hann. + +"Vi frum upp btinn eftir essum stiga", svarai hann. + +"Svo, i hafi bt". + +"J, lokaan bt, af smu ger og Sfarann, en miklu minni. Hann liggur + dld ilfarinu og er festur me skrfum. ilfarinu er hleri og +annar botninum btnum. eir standast . Me v a opna hlerana get +g fari upp btinn. Hleranum ilfarinu er lokar eftir mr, en +sjlfur loka g hlerunum btnum. Svo losa g um skrfurnar og tur +bturinn upp a yfirborinu einum svip. egar g finn a bturinn +fltur ofansjvar, opna g hlera ilfari hans, san reisi g sigluna, +set upp segl og sezt vi stri". + +"En hvernig komist r niur til skipsins aftur?" + +"a get g ekki. Sfarinn verur a koma upp til mn. Bturinn er +tengdur vi skipi me lngum ltnsvr, sem rafmagnsstraumur leikur um, +og fylgir a btnum eftir neansjfar. arf g v ekki anna en rsta + tippi, ef g vil gefa v vsbendingu". + +Alt etta var svo einfalt og svo haganlega fyrirkomi, a a vakti +adun mna. + +egar vi komum lengra fram ganginn, s g inn herbergi Ned Lands og +Konsls. Stu eir a sningi og vru hraustir og hressir a sj. g s +matsuuklefann, og hvernig maturinn var soinn vi rafmagnshita. Vi +frum framhj klefum skipverjanna, en ekki s g inn , v hurirnar +vru aftur. Seinast skoai g vlrmi. ar s g essar undravlar, +sem gengu fyrir rafmagni og gtu sni skrfusnum tuttugu snninga +sekndunni. + +"N tla g a gefa yur ni til rannskna yar og vsindaikana", +sagi skipstjrinn, egar vi komum inn aalsalinn aftur. "Vi erum +nna staddir nnd vi Japan, eins og r sji kortinu essu. Braut +skipsins er mrku a hverjum degi, svo r geti s hva ferinni +lur. Bkasafni og salinn er eur heimilt a nota eftir vild. Me +yar leyfi tla g a hverfa fr um sinn". + +Nmi fr n t, a svo mltu, en g sat einn eftir. + +Hver var hann, essi undralegi maur? Hann var framrskarandi a gfum +og frleik, en fyrirleit urlendi og mennina af lfi og sl. Hver var +hann? Og hvert tlai hann a fara me mig? + +essu var g lengi a velta fyrir mr, eftir a skipstjrinn fr. g sat +hugsi langa lengi, ar til loks g st upp og gekk inn herbergi mitt, +til a taka mig nir. + +rdegis daginn eftir kom Konsll og Ned Land inn salinn til mn. eim +var fyrst fyrir a spyrja, hvernig essu sti og hvar vi vrum +staddir. + +"Tuttugu og fimm fmum fyrir nean yfirbor sjfar", svarai g. + +"etta er str-merkilegt", sagi Konsll. + +g sndi Konsl ll au undur af fgtum nttrugripum, sem vru +salnum. Hann var vanur a fylga mr sfnunum Pars og bar gott +skynbrag ess konar hluti. + +Ned Land spuri mig spjrunum r, um Sfarann og Nma skipstjra. Hann +var fjur a vita hve skipshfnin vri fjlmenn, v hann hafi egar +hugsa sr a myra alla skipverja, ea byrgja inni, en taka skipi + sitt vald. + +g reyndi a telja um fyrir honum og f hann ofan af essu. En alt +einu sloknai ljsi salnum og vi stum eftir kolsvarta-myrkri. + +Vi stum hreyfingarlausir og egjandi og bium ess, sem vera vildi. +Svo heyrist glamur, lkt v sem jrnynna vri dregin eftir +skipshliinni, og sama vetfangi lagi skra birtu inn salinn um tvo +glugga. gluggum essum vru afarykkar glerrur og lgu yfir r +sterkar koparstengur til styrktar. Sum vi t um gluggana sterka +rafljsbirtu, sem lsti upp sjinn langa lei fr skipinu, allar +ttir. a var fgur sjn og strkostleg. Ljsbroti var svo +einkennilegt vatninu a v verur ekki me orum lst. Nlgt skipinu +var sjrinn sem fljtandi eldhaf, en smdofnai er lengra dr fr og +eyddist loks smyrkrinu yfir og undir og alt um kring. + +Vi horfum hugfangnir essa dsamlegu sjn. Brtt kom ljs urmull +af fiskum og allskonar sdrum. Fylgdu eir skipinu eftir og hringsluu +kringum a, eins og fuglager lofti. Sumir essara fiska vru +undursamlega fagrir, fr ar saman blikandi litskr, fagurt skpulag og +adanlega mjkar og skjtar hreyfingar. + +Alt einu hvarf essi tfrasjn. Hlerunum var rent fyrir gluggana og +ljsi brugi upp rafmagnslmpunum salnum. En lengi eftir stum +vi eins og leislu og rifjuum upp huganum ennan merkilega +fyrirbur. Hann var svo nstrlegur og nrri yfirnttr legur a +hugmyndalf okkar var snorti um langan tma. + + +[Footnote 1: Loftyngd er s rstingur kallaur, sem lofti gerir +yfirbor jararinnar; en hann samsvarar hrumbil 15 punda unga +hverjum ferumlungi yfirbors. .] + + + + +III. + + +g fr a una finni betur Sfaranum egar fram skti. g hafi +fyrir reglu a fara upp ilfar hverjum morgni, mean veri var a +skifta um loft skipinu. ar hitti g vanalega strimanninn, sem fkst +ar vi mlingar og athuganir. g reyndi oftsinnis a hafa tal af honum, +en a kom fyrir ekki. Hann skildi ekki ea lzt ekki skilja eitt or af +v sem g sagi. Hann mlti nokkur or mli, sem g skildi ekki, +hvert sinn sem hann tlai ofan skipi aftur. + +g skildi a sem skipun um a fara niur aftur og hagai mr samkvmt +v. + + daginn sat g lengstum vi bklestur salnum ea bkasafnsklefanum. + +g var lti var vi Nma skipstjra. g hefi ekki fyrstu hugmynd um, +hve fltur hann var og einfrull, og var v farinn a halda um tma +a hann vri farinn af skipinu. + +Stku sinnum hitti g hann uppi ilfarinu morgnana. En oftast var +hann svo hugsi og fmlugur, a engu tauti var vi hann komandi. +bar vi, a hann var glaari bragi. a var helzt, egar hann hafi +srstakan huga einhverju, sem hann var a gera, a hann kom og tk +mig tali. En var hann lka llum mnnum allegri og liprari. Listir +og vsindi vildi hann helzt af llu tala um. + +Hann elskai hafi. g var ess var einn dag. Vi stum saman iljum +uppi og nutum veurblunnar. Lofti var hltt og himininn heiur. ldur +thafsins liu eftir sfletinum, eins og spegilgljandi fjallabungur. +Nmi benti t yfir ldurnar og gat ekki varist ess, a dzt a hinni +strfenglegu og hu tign thafsins. Hann lauk mli snu me essum +orum: + +"Fr ldufalli yfirborsins og niur myrkustu undirdjp er hafi +eilfri hreyfingu, rungi lfi og lifandi verum. a vekur undrun og +tta mannanna. eir hrast hyldpi, en g hrist a ekki. egar g +er Sfaranum er mr sama hvar g hvli fami hafsins". + +Ned Land og Konsll komu oft til mn inn aalsalinn og hafi g gaman +af heimsknum eirra, v eir vru sfelt a ybbast og kta--oftast +gu . Ned Land hafi alt hornum sr. Hann kunni ekki vi a vera +innibyrgur, kvartai undan matarinu, hva a vri tilbreytingarlaust +og var srreiur vi Nma skipstjra, sem lt eins og hann heyri ekki, +egar sem hst gekk hranaskapur og umkvartanir Ned Lands. + +Konsll var vert mti, ngur me alt. Hann hafi lag v a haga +sr eftir kringumstunum, og mn vegna var hann sjunda himni yfir +v, hva mr gfist gott fri a rannsaka hafi og sdralfi. +Gluggarnir skipshliinni vru opnir tvo tma dag a jafnai. tma +notuum vi Konsll kostgfilega, til a athuga sjinn. egar g kom +auga einhvern fisk, sem vi hfum ekki s ur, fltti Konsll sr +a kvea hvaa flokki ea tegund hann tti a teljast me. Konsll +hafi vel vit v og var heldur en ekki upp me sr af eirri fri. +Hann sagi oft vi Ned Land, a hann vri ekki anna en sejandi magi, +sem skifti fiskunum tvo flokka, eftir v hvort eir vru tir ea +tir. + +En Ned Land ekti fiskana annan htt: af eigin reynslu og eftirtekt og +hann fr fgrum orum um "safnhsavizku" Konsls, sem hann svo +kallai. + +Vi hldum stugt suurtt, frum yfir mijararlnuna og komum loks + siglingaleiir verzlunarskipanna. + +Dag einn sat g aalsalnum og var a lesa bk. Ned Land og Konsll +stu vi gluggana og horfu t sjinn. Alt einu spratt Konsll upp +og gekk anga sem g var. + +"Vill ekki hsbndinn koma t a glugganum sem snggvast", sagi hann og +virtist vera miki niri fyrir. + +g br vi og leit t um gluggann. S g eitthvert svart ferlki +liggja grafkyrt sjnum skamt fr skipinu. g neytti augnanna v +betur, sem nr dr. + +"Skipsflak!" kallai g upp yfir mig. + +"J", sagi Ned Land, "a er sokki og mstrin eru brotin". a var sem +hann sagi. Slitrin r reianum hngu klum t af borunum. Skipi +hallaist bakbora og var fult af sj. a hlaut a vera nsokki, v +mastrastfarnir, sem stu upp r ilfarinu, vru hreinir. dyrum eins +ilfarsklefans sum vi liggja lk ungrar konu og hafi hn kornbarn +fanginu. Lengra hafi hn ekki komist egar slysi vildi til. +ilfarinu lu 4 hsetar dauir og flktir reiaklunum. Var hrileg +sjn a sj, hvernig eir vru tlits. eir hfu barist vi a losa +sig r klunum fram andarslitrin. + +Vi stum eins og steini lostnir og horfum essa hroasjn, mean +Sfarinn rendi framhj. Og ur en vi mistum sjnar flakinu, sum vi +hkarlana steja a r llum ttum, me glandi glirnum og gapandi +kjftum. + +etta var fyrsta sinn, sem mr var hgt innanbrjsts, san g kom +Sfarann. + +g fr a leggja ungan hug Nma skipstjra og gat varla gert +sjlfum mr grein fyrir, af hverju a stafai. Mr hafi hinga til +stai sama um flti hans og fskifti, g hafi hugsa mest um +rannsknir mnar og bklestur. En n fanst mr alt einu, sem eitthva +vri hreint vi etta httalag skipstjrans og skipverja, eitthva +undarlegt og tortryggilegt. + +a lei heldur ekki lngu, a essi skoun mn fkk nja tyllu. + +Eitt sinn snemma dags kom g upp ilfari. St strimaurinn ar og +benti vissan sta sjnhringnum, en Nmi skipstjri stari anga +gegnum sjnauka sinn. Svo lt hann sjnaukann sga og fr a ganga um +glf ilfarinu, n ess a skifta sr af mr. Strimaur var allur +hjlum, eins og honum vri mjg miki niri fyrir. Hann varpai +skipstjrann ru hvoru mli, sem g skildi ekki og Nmi svarai +sama mli. Rtt eftir tku eir sjnaukana aftur og beindu eim +enna sama sta. g neytti augnanna af fremsta megni, en s ekkert +athugavert. Hljp g v ofan salinn og stti anga sjnauka. egar +g kom upp aftur setti g sjnaukann fyrir augun, en sama vetfangi var +hann hrifsaur af mr. + +Nmi skipstjri st frammi fyrir mr. Hann var rlegur svipinn, eins +og hann var vanur, en hann var meira en rlegur, andlit hans var kalt og +stirna a sj, eins og lfvana steingerfingur. Hann kreisti aftur +munninn og beit jaxlana, en augun vru sem eldsgl si. g fann +fljtt a hann tlai ekki a lta reii sna bitna mr. Hann gat ekki +haft augun af deplinum, sem hann horfi ur og bgi mr fr a +athuga. + +Loks var eins og hann ttai sig og fengi vald yfir sjlfum sr. Hann +sagi nokkur or vi strimanninn, sem hvarf egar ofan skipi, og +snri sr svo a mr. + +"g ver a byrgja yur inni", sagi hann. + +"r hafi auvita vald til ess", sagi g. "En m g spyrja yur +einnar spurningar?" + +"Nei". + +Nmi fr aftur a horfa t yfir hafi. g fann a vlin komst +hreifingu og skrfan tk a knja skipi fram me vaxandi hraa. + +g fr niur til eirra Ned Lands og Konsls. ar vru fyrir fjrir af +hsetum skipsins og fru eir me okkur inn sama herbergi, sem vi +vrum fyrsta morguninn, sem vi vrum skipinu. eir spuru mig +spjrunum r, en g hafi ekki anna a segja en a, sem fyrir mig bar +uppi ilfarinu. Ned Land var versta skapi. + +A vrmu spori kom jnn inn og bar mat bor fyrir okkur. Sefaist +vonzkan Ned Land, um stund. Konsll hvatti mig til a bora mig vel +saddan, "v a er ekki vst a vi fum mat aftur brina", sagi +hann, "a er eins vst a eir gleymi okkur alveg". + +Ned Land tk riflega til matar sns, eins og hans var vandi, og g lt +ekki mitt eftir liggja. + +A lokinni mlt lagist Ned Land endilangur glfi og steinsofnai. +Rtt eftir lagist Konsll fyrir lka og sofnai. tti mr a slmt, +v mr fanst full rf a vaka og hafa gt llu. + +En n br undarlega vi. g var altekinn af mttleysi og reytu og var +a leggjast glfbreiuna lka. Hugsunin sljvgaist smtt og smtt, +og einhver undarleg yngsli sigu yfir hfui mr, svo g gat naumast +haldi augunum opnum. g man a sast, a g heyri a hlerunum var +loka og skipi htti a velta; en a var merki ess, a a var komi + kaf. Svo misti g mevitundina alveg og fll fastan, draumlausan +svefn. + +Morguninn eftir vaknai g og var inni klefanum mnum. Mr var a +n fullljst, a Nmi skipstjri hafi blanda svefnlyfi morgunmatinn +okkar daginn ur. g reis ftur og fr inn salinn, v hann st +opinn. Bjst g vi a hitta skipstjrann ar, og f hj honum skringu + mli essu. + +Rtt eftir kom hann t r klefa snum og gekk inn salinn. Hann var +gull eins og vant var og fr a ganga um glf, n ess a veita mr +nokkra athygli. + +En alt einu stanmdist hann frammi fyrir mr. + +"Eru r lknir?" spuri hann. + +"J", sagi g, "g stundai lkningar mrg r, ur en g fkk +embtti vi jurtasafni Pars". + +"Einn af hsetum mnum er veikur. Vilji r skoa hann?" + +"J". + +"Komi me mr". + +Mr flaug egar hug, a veiki essi mundi standa sambandi vi a, +sem gerst hafi daginn ur, og var meira mun a f vissu fyrir v. + +Nmi fr me mig aftur skipi og lauk upp einum hsetaklefanum. Komum +vi ar inn rmgott herbergi, og var a uppljma af rafljsi. Maur +l fleti t vi ili gengt dyrunum. S g egar, a hann var sr en +ekki sjkur. g laut niur a honum og losai um blugan +lreftsrenning, sem bundinn var um hfu honum. Hann kveinkai sr ekki +hi minsta, en stari mig me stiru og slju augnari. + +Sri var hroalegt. Hauskpan var brotin og heilinn skaddaur miki. +Blga var farin a myndast srunu og hafi egar gert manninn alveg +tilfinningarlausan. + +"Hvernig hefir maurinn hloti etta sr?" spuri g. + +"Skipi rakst ", sagi Nmi. "Vi a brotnai jrnteinn vlrminu og +fll hfu honum". + +g horfi steinegjandi sra manninn. Hann var ungur a aldri, frur +snum og svipmikill og bar smu jerniseinkenni og arir ar +skipinu. + +"Hann skilur ekki frnsku", sagi Nmi, "svo yur er htt a tala". + +"Hann verur dauur a tveim stundum linum", sagi g. + +Nmi skipstjri br hendinni fyrir augun og mr virtist g sj tr +hrynja. + +"Verur honum me engu mti hjlpa?" spuri hann. + +"Nei". + +"Jja, arf g ekki yar astoar me". + +g fr t r herberginu, en Nmi var eftir hj manninum dauvona, +niurltur og harmrunginn. + +g hvarf inn herbergi mitt aftur, ungt hugsandi. g gat ekki um +anna hugsa allan daginn en banasngina aftur skipinu og ennan +skiljanlega rekstur, sem skipi hafi ori fyrir, mean vi lgum +dvala, undir hrifum svefnlyfsins. + + + + +IV. + + +Vi frum fyrir noran stralu og vrum komnir inn Indlandshaf +janarmnui 1868. g veitti v eftirtekt, a Nmi hagai ferinni +ruvsi egar anga kom. Kyrrahafinu fr Sfarinn me fullum hraa +eftir kveinni stefnu. En egar dr nr strndum Vestur-Indlands, hgi +hann skriinn og stri sitt hva, mist norur ea suur. Liu +svo nokkrir dagar a vi hringsluum um sama svi, en frum svo a +okast suur vi. + +a bar vi einn dag, a g sat aalsalnum, t vi gluggann, og var a +horfa urmul af fiskum, sem safnast hafi utan um skipi. kom Nmi +skipstjri inn og gekk rakleitt til mn, t a glugganum. + +"Vi erum brum komnir til Ceylon", sagi hann formlalaust. +"Perlutekjan er a vsu ltil essum tma rs. getur veri, a +nokkrir menn fist vi a nna. Langar yur ekki til a sj kafa, +prfessor?" + +g var fljtur a jta v, en mig furai v, a Nmi skyldi alt +einu f lngun til a nlgast urlendi og mennina. + +"a er langt til Ceylon enn", sagi g, "og fari Sfarinn ekki hraara, +en undanfarna daga, . . . ." + +Nmi tk fram fyrir mr: + +"Vi verum komnir anga morgun", sagi hann. + +Hann horfi stugt t sjinn, og mr var lka liti anga, en +hnykti vi heldur en ekki. + +g kom auga mann sjnum, ekki lii lk, sem barst me straumnum, +heldur brlifandi mann, sem klauf sjinn me sterklegum sundtkum, fr +upp a yfirborinu til a anda og kafai svo aftur niur djpi. + +"arna er maur sem liggur vi druknun", sagi g. "Vi verum a bjarga +honum!" + +Nmi svarai ekki, en laut fast a gluggarunni. + +Maurinn sjnum kom rakleitt a glugganum, lagi andliti a runni +a utanveru og skifti nokkrum merkjum og bendingum vi Nma skipstjra. +Svo synti hann upp a yfirborinu aftur og s g hann ekki framar. + + mr tti essi vnti atburur furu gegna, hafi einn hlutur +vaki athygli mna. egar menn essir nlguust hvor annan, sinn hvoru +megin vi gluggaruna, s g ara, a eir vru af sama kyni bir. +Flaug mr hug, a essi undarlegi skipstjri mundi vera Indverji, +enda tt hann talai eins og mentaur Vesturlandamaur. Sundmaurinn +leit t fyrir a vera almgamaur, en eftir ltbragi Nma og +andlitsfalli a dma, mtti tla a hann vri frjlsborinn aalsmaur af +gu bergi brotinn. + +Nmi skipstjri fr yfir hinn enda salsins og opnai kistu, sem st +ar. Hann tk upp r henni bgla marga, athugai vandlega og raai +eim svo niur aftur. bgglum essum var tmt gull. Gizkai g , a +kistunni vru fimm miljnir krna gulli. + +egar Nmi var binn a lta alt ofan aftur, lsti hann kistunni +vandlega, og hringdi bjllu a v bnu. komu inn 4 menn og bru +kistuna t. Heyri g ftatakinu a eir bru hana a stiganum. Rtt +eftir fr Sfarinn upp yfirbori; hlerarnir vru opnair og kistunni +bisa upp ilfari. + +rla morguns daginn eftir kom Nmi inn og settist a morgunveri me +okkur. Hann var vanalega mlhreifur, en mintist ekki einu ori +a, sem gerst hafi daginn ur. + +"Vi skulum n bora okkur sadda", sagi hann, "a getur ori langt +anga til vi fum mat aftur". + +Matur var ngur borum, eins og vant var, og rttir margir. S g a +sumir eirra vru bnir til r fiski, en hvaa efni var sumum var mr +mgulegt a renna grun , og hafi g bora mrgum sinnum. eir +vru einkennilegir bragi, en mr var fari a fallast upp +skasti. + +"r viti ekki hva a er, sem r bori", sagi Nmi skipstjri. "En +g get fullvissa yur um, a a er holl fa og nrandi. a er langt +san g og mnir menn hfum bora annan mat". + +"Eru essir rttir fengnir allir r sjnum?" spuri g. + +"J", sagi skipstjrinn. "g arf ekki anna en festa net utan +skipi, svo er a ori fult af fiski eftir litla stund. En stundum fer +g draveiar neansjvarskgunum; ar eru veiifng bi mikil og +g". + +"g get vel skili, hvernig r veii net, en hitt er mr +torskildara, hvernig r fari a v, a veia dr skgunum +neansjvar", sagi g, "og undarlegt ykir mr a, a aldrei skuli +vera kjtmeti borum yar". + +"Kjt af landdrum sst hr aldrei". + +"En hvers konar steik er etta?" spuri g og benti einn diskinn. + +"etta er kjt a vsu", sagi skipsjrinn, "en a er af sskjaldbku. +etta, sem r haldi lklega a s svnakjt, er hfrungalifur. +Matsveinninn minn er vel a sr tilbningi matar. Rjminn er eyttur +r hvalamjlk, og sykurinn er binn til r eins konar angtegund". + +g var a samsinna v, a matsveinninn vri stu sinni vaxinn, v +maturinn var ljffengur. + +Nmi tk til mls aftur: "Ekki ng me a, a g hafi ll matarfng r +hafinu. Klnaur minn er lka sniinn af efnum ess. rurinn, sem +kli er ofi r, er rakinn r einskonar stgum. Sngurdnurnar eru +tronar t me afar-smgeru angi. + + stuttu mli sagt, get g fengi r sjnum allar lfsnausynjar +mnar". + +A lokinni mlt frum vi inn bkaklefann og reyktum vindil, sem +auvita var vafinn r blum af niktnkendri surt. Nmi sagi mr a +tlun sn vri a skoa grynningarnar vi Mandor, en ar er mest +perlutekja heimi. + +"Eru r tilbinn?" spuri skipstjrinn, lagi fr sr vindilinn og +st upp. "Flagar yar vera ef til vill me frinni?" + +"a held g sjlfsagt", sagi g og st upp. "En n liggur Sfarinn +vi botn og hr er 30 feta dpi". + +"a er svo til tlast", svarai skipstjrinn. + +"En getum vi komist btinn fjrir?" spuri g. + +"Nei, vi frum ftgangandi". + +"Ftgangandi!" t g eftir, "-- mararbotni?" + +"J, einmitt a". + +Hann kallai Ned Land og Konsl og fr me okkur miskipa. + +Mr datt hug, a annahvort vri skipstjrinn brjlaur, ea hann vri +a gera skop a okkur. En svo fr hann me okkur inn klefa einn og +fr g a renna grun hva ri vri. ilunum hngu kafarafatnair +margir og nokkrir menn vru ar til taks a hjlpa okkur til a fara +kafaraftin. Ft essi vru r togleri og ll ein samfella, sklmar, +bolur, ermar og vetlingar. Undir iljunum vru ung og ykk blstykki. +Sterkar ltnsgjarir hldu ftunum fr brjstinu, svo ekki skyldi +rengja a ndunarfrunum. + +En hvaan tti svo andrmslofti a koma? Nmi skipstjri hafi s r +vi eim vanda. egar vi vrum bnir a setja upp sterkan eirhjlm, sem +festur var me ltnskraga vi upphlutinn, var ppa, sem l r honum, +sett samband vi hylki eitt, sem vi hfum bakinu. hylki essu +var samjappa loft. Fann g a hreint loft streymdi inn hjlminn +egar bi var a setja etta saman. Um mitti girtum vi belti og var +v hnfur, rafmagnsgeymir og rafmagnslampi, sem kveikja mtti og +slkkva eftir vild. + +Svo vrum vi fullbnir til ferarinnar. Bningur essi var svo ungur, +a g gat ekki hreyft mig r sporunum. En Nmi hafi lka gert r fyrir +v. Tveir menn tku hvern okkar og bisuu okkur inn hliarklefa. A +v bnu lokuu eir hurinni vandlega. + + klefa essum var niamyrkur. g heyri sterkan hvin og fann kulda +leggja upp eftir lkamanum. Klefinn var orinn fullur af sj, sem +hleypt hafi veri inn hann. Dyr vru opnaar skipshliinni og lagi +inn um r daufa dagsskmu. Gengum vi t mararbotninn gegnum essar +dyr. + +egar anga kom fann g ekki til yngslanna kafarabningnum. Mr var +ltt um allar hreyfingar og gat g s til allra hlia gegnum glerrur + hjlminum. + +Birtu lagi niur djpi, skrari en g hafi bist vi. g gat vel +greint hluti 100 fama fjarlg. egar lengra dr hurfu myndirnar +bla mu, sem dknai smtt og smtt og hvarf a sustu +svarta-myrkri. + +Sjrinn umhverfis okkur var lkur andrmsloftinu, eins gagnsr og a, +en miklu ttari sr. Htt yfir hfi mr s g mta fyrir yfirbori +sjvarins. + +Vi gengum eftir smgerfum, ljsum sandi. A baki okkur sum vi +Sfarann liggja eins og svartan, langan klett botninum, en eftir +nokkra stund hvarf hann okkur snum. + +Anna veifi gengum vi fram fiska, sem utu upp af hrslu, eins og +hrossagaukar mri. Steinar lgu sandslttunni til og fr, aktir +lindrum og sgrri. Upp hum klettum stu skankalangir krabbar og +stru okkur. + +Alt einu fr a halla undan fti og gengum vi niur brekkuna. +Dagsbirtan var daufari og daufari og a sustu sum vi ekki anna +en daufa rauleita rkkurgltu. + +Fram undan okkur var a sj eins og svartan vegg. a var +neansjvarskgur. + +Eikurnar vru eins konar trjkendir nglar, stofnarnir rbeinir og +greinarnar lka. Var mjg torvelt a komast fram skgi essum. Trn +stu svo tt, a vi urum a sveigja au til hliar til a komast +fram; en trn sktu sama horfi aftur svo leiin luktist a baki +okkar. + +a var n ori svo dimt, a vi urum a brega upp ljsi. Var +bjart umhverfis okkur sem um hdag vri. Virtist mr grurinn svo +fjlbreyttur eins og vri g staddur surnum frumskgi. En undarlega +kom hann mr fyrir augu, essi fsi myrkviur, er g hafi virt +hann fyrir mr stundarkorn. Var rugt a gera greinarmun drum og +jurtum, svo mjg lktist hva ru. Ruglai g saman splntum og +lindrum, skelfiskum og arastnglum. + +a var afar rugt a komast fram skgi essum. egar vi vrum +komnir spottakorn inn hann geri Nmi okkur vsbendingu um a nema +staar. Vi lgumst niur arabing til a hvla okkur. Var g feginn +hvldinni, v g var orinn reyttur. a fr fyrir mr eins og rum +kfunarmnnum, a mig stti svefn. Eftir nokkra stund lt g aftur +augun og steinsofnai. + +Ekki veit g, hve lengi g hefi sofi, en egar g lauk upp augunum, +spratt g ftur ofboi. + +Nokkur skref fr mr s g standa skngul meira en lnar ha, og var +svo a sj sem hn tlai egar a ra mig. g var skelkaur +svipinn, enda tt g vissi, a kafaraftin mundu verja mig biti hennar. + smu svifum vknuu flagar mnir. Rist Nmi skipstjri fti +etta og bari a niur me byssuskeftinu. + +Eftir viureignina vi dr etta, sem var jafn andstyggilegt sem a var +meinlaust, datt mr hug a hglega gti g rekist dr, sem +kafarftin vru ekki einhlt fyrir. Mr hafi ekki hugkvmst a ur. +En upp fr essu setti g mr a vera var um mig. + +Vi lgum af sta aftur, og vrum klukkustund a komast gegnum skginn. +Nmi stri frinni og fr jafnan fremstur. egar komi var t r +skginum fr a hkka undir fti, og birta sjnum. + +Loks nam hann staar. Sjrinn var hreinn og tr umhverfis okkur og +uppljmaur af slskini. Fram undan okkur sum vi grynningar aktar +perluskeljum. + +Nmi benti me hendinni yfir grynningarnar. Skeljarnar hngu mjum +taugum vi klappir og steina. a vru fdma aufi, sem lgu arna +mararbotni. + +Vi reikuum til og fr og skouum skeljarnar. Ned Land fltti sr a +tna saman strstu og fallegustu perlurnar. + +A linum tu mntum nam skipstjrinn staar alt einu og benti okkur +a fylgja sr var, undir strum kletti. Skamt fr okkur sum vi +svertingja kafa niur. Var hann a freista hamingjunnar a n +eitthva, ur en perlutekjan byrjai alment. Yfir hfum okkar s g +botninn btnum hans, sem ruggai hgt yfirborinu. Vi annan ftinn + sr hafi hann bundi ungan stein til a vera fljtari a komast til +botns. egar hann ni botni, losai hann steininn vi sig, lagist +hnn og fr a tna skeljar poka. A v var hann svo sem hlfa +mntu. Svo fr hann upp a yfirborinu aftur, dr steininn upp btinn + taug, sem fest var vi hann, stti sig veri og stakk sr til botns +aftur. Gekk svo koll af kolli. En hvort hann hefir fundi nokkra perlu +llum essum skeljum er mgulegt a segja, hann legi lfi httu +fyrir von. + +Vi fengum fljtt snnun fyrir v, hva vinna essi er httuleg. Eitt +sinn egar svertinginn stakk sr til botns og var a leggjast hnn +tk hann vibrag og snri aftur upp til btsins. s g eitthva +dkkleitt sjnum fyrir ofan hann. a var hkarl, og synti beint a +svertingjanum, me gapandi gini. Svertinginn vatt sr sngglega til +hliar, en sl hkarlinn sporinum hann, svo hann fll til botns. +Hkarlinn snri a honum aftur og sndist ll von ti um +svertingjann. smu svipan Nmi skipstjri fram mti hkarlinum og +mundai hnfinn. Hkarlinn s hann og snri egar a honum. Nmi lt sr +ekki brega, en egar hkarlinn hugist a gleypa hann, varpai hann sr +til hliar og lagi hnfnum kaf kvi hkarlinum. Sjrinn litaist +bli og s g ekki hverju fram fr nokkrar sekndur. egar eir komu + ljs aftur, s g a Nmi hlt sr fstum bxli hkarlsins og lt +hnfinn ganga skrokkinn honum, en ni ekki a leggja hann +hjarta. Hkarlinn braust um kaflega. Mynduust iukst sjnum t fr +honum alla vega, svo mikil, a mr l vi falli. Nmi misti loks taksins +og fll til botns. tti mr sem ti vri um hann. g tlai a +skunda til og hjlpa honum, en essi voasjn fkk svo miki mig, a +g st sem steini lostinn og komst ekki r sporunum. smu svipan s +g hvar Ned Land fram og hafi lofti skutulinn. egar hann ni +til hkarlsins, rak hann skutulinn kaf skrokkinn honum. Sjrinn +var a nju svo litaur bli, a g s ekki hverju fram fr um hr. +g skreiddist n vettvang og var Nmi stainn upp. Hann gekk a Ned +Land og tk hnd honum fast og innilega. + +Svertinginn var horfinn. Hann hafi komist aftur upp btinn sinn, n +ess vi tkjum eftir v. Htt uppi sjnum sum vi svart ferlki. +a var hkarlshri sem flaut ar og barst burt me straumnum. + +a var lii langt dag og fari a skyggja. Vi urum v a hafa +hraann , a komast til skipsins aftur. Nmi valdi n ara lei, +styttri og greifrari. Vi gengum tvr stundir eftir sandslttum. +Vru r vast auar, en sumstaar var sgrur mikill, ang og +araflkjur, taugar og tgar, sem flktust um ftur okkar og seinkuu +ferinni. a var nrri aldimt ori egar vi sum loks ljsin +Sfaranum. Var g alls hugar feginn egar vi num loks skipinu, og +tkum okkur nir eftir feralag etta. + + + + +V. + + +Sfarinn hlt fram frinni. Hann rann um veglausan sgeiminn eins og +klfi vri skoti, dag eftir dag. g sat lengstum salnum vi lestur og +rannsknir. Ng var r a velja bkasafni skipsins. En mest var +vert um hina miklu bk nttrunnar, sem Nmi skipstjri fletti upp fyrir +mr hverjum degi, ann htt a renna hlerunum fr gluggunum. Sjrinn +sjlfur og sdrarki var rotlegt rannsknarefni fyrir mig. g fann +a brtt, a rit mitt "Um leyndardma undirdjpanna" urfti mikilla +umbta vi, v margt reyndist mr ar rangt ea nkvmt. Svo hafi g +mrgu vi a bta, svo nsta tgfa hlaut a vera miklum mun strri. + +Leiin sem vi frum var mrku korti daglega, eins og Nmi hafi +sagt. g fylgdi stefnunni me athygli, vegna rannskna minna, v eim +hafi g allan hugann og gtti naumast dagatals ea tmalengdar. + +Nmi stri gegnum Persaflann og aan inn Rauahafi. Hann hlt +stugt norurtt og tti mr a furu gegna, egar svona var langt +komi. + +Lesseps var a grafa Suezskurinn mikla um etta leyti, en hann var ekki +kominn nrri alla lei gegnum eii. Hva tlai skipstjrinn fyrir +sr? g var stugt a hugsa um a, v mr var fari a ykja ng um. + +Dag einn kom Nmi inn salinn og spuri g hann egar, hvert hann +tlai a fara. + +"Hvers vegna spyrji r svona! g tla auvita yfir Mijararhafi", +svarai hann snugt. "g bzt vi a komast anga morgun". + +" morgun?" + +"J, prfessor gur. Eru r hissa v?" + +"a er n komi upp r mr a vsu, a falla stafi, eitthva +furulegt beri vi skipi essu. En-- megi r hera skriinn +freklega, ef r tli a sigla suur fyrir Afrku og vera kominn inn +Mijararhaf morgun". + +"Suur fyrir Afrku, segi r hr. prfessor!--Hvaa erindi eigum vi +anga?" + +"g hlt a Sfarinn vri ekki vel fallinn til a ferast landveg. Og +komist hann ekki yfir eii . . . . ?" + +" fer hann undir a". + +"Er a frt?" + +"J, g hefi fundi gng mikil neansjvar, sem liggja gegnum eii, +djpt jru. au kalla g Arabisku gngin". + +"Hvernig st v a r fundu au?" + +"a skal g segja yur", svarai skipstjrinn. "g hafi veitt v +eftirtekt a Mijararhafinu og Rauahafinu vru nokkrar fiskitegundir +af sama tagi. Kom mr til hugar a samband mundi vera milli hafanna. +N er sjvarhin meiri Rauahafinu og hlaut v a falla straumur r +v yfir Mijararhafi. g geri tilraun til a ganga r skugga um +etta ann htt, a g veiddi nokkra fiska nlgt Suezeiinu, festi +eirhringi vi sporinn eim og lt svo lausa. egar g kom upp +undir Srlandsstrendur nokkrum mnuum seinna, var g svo heppinn a +rekast nokkra af essum fiskum. g tti n ekki anna eftir en finna +opi gngunum botni Rauahafsins, og a hepnaist mr um sir. g +htti mr inn gngin og komst gegnum au slysalaust. San hefi g +fari um au mrgum sinnum". + +Mr tti essi frsaga nsta merkileg og fltti mr a segja flgum +mnum af essu. Konsll komst loft af ngju, en Ned Land ypti xlum. + +"Neansjvargng", t hann eftir; "slkt og vlkt hefi g aldrei heyrt +tala um!" + +"Hafi r heyrt tala um Sfarann?" spuri Konsll. "Til er hann , +og hitt er engu trlegra, a essi gng su til". + +"J, vi verum vst a vona a svo s", sagi Ned, "v fljtar komumst +vi inn Mijararhafi". + +Um hdegisbil daginn eftir fr Sfarinn upp a yfirborinu. Vi +flagarnir frum egar upp ilfar. Land var a sj langt til austurs, +en greinilega , v okuslingur l yfir. + +Vi vrum a spjalla saman nokkra stund. En alt einu agnai Ned Land +og benti t yfir hafi. + +"Lti i ", sagi hann. + +"g s ekkert", svarai g. "g hefi ekki augun yar". + +"Sji r ekkert hreifingu framundan stjrnbora?" + +g neytti sjnarinnar af fremsta megni og kom loks auga stra skepnu, +me langan og dkkleitan skrokk. + +"Koma fyrir hvalir Rauahafinu?" spuri Konsll. + +"a ber vi a eir flkjast anga", svarai g. + +Ned Land hafi ekki augun af drinu. "etta er ekki hvalur", sagi hann. +"g ekki hvalina og eir ekkja mig". + +Sfarinn nlgaist skepnuna fluga. + +"Hvaa herjans dr er etta!" hrpai Ned Land. "a hefir ekki klofinn +spor, eins og hvalur, og nnur sundfri ess lkjast klunnalegum +tlimum landdri". + +"a er skr, ef hsbndanum knast", sagi Konsll. + +"Nei, a er ekki skr", sagi g. "a er eins konar hvalur af +hfrungakyni, sem er orinn mjg fgtur. Hann er kallaur dkingur." + +Ned Land hafi ekki augun af hvalnum. Honum st alveg sama um nafni. +En svona hval hafi hann ekki s ur, og brann n skinninu af +vgahug. + +"Svona hval hefi g aldrei drepi", sagi hann. + + essum svifum kom Nmi skipstjri upp iljur og heyri hva Ned Land +sagi. + +"Mundu r vera fanlegur til a taka upp fyrri starfa yar, rtt +etta sinn?" spuri Nmi. + +Ned Land reif sjlfrtt bum hndum til skutulsins. + +"En g vil ra yur til a missa ekki marks. a getur rii yur +sjlfum miklu", btti Nmi vi. + +Ned Land setti upp kruleysis- og fyrirlitningarsvip, en svarai engu. + +"Eru eir illir viureignar, dkingarnir?" spuri g. + +"J, meira lagi", svarai Nmi. "a eru dmi ess a eir hafa rist + hvalveiamenn og hvolft btunum undir eim. g er ekki hrddur um Ned +Land, g segi svona. g sagi a af v g veit, a honum ykir +gott kjt, en kjti af dkingnum er mesta slgti". + +Nmi kallai niur skipi og komu 7 menn upp a vrmu spori. eir +losuu btinn og settu hann flot. Sex menn settust undir rar en einn +fr a strinu. Vi flagarnir rr komum okkur fyrir skutnum. Nmi +var eftir Sfaranum. + +Skipverjar ttu fr og lgust rarnar. Sttist rurinn fljtt og +vrum vi komnir nmunda vi hvalinn innan ltillar stundar. egar +fir famar vru eftir, hgum vi ferina. Ned Land fr fram stafninn +og st ar me reiddan skutulinn. Skutultaugin var ekki fst btnum, +eins og vanalegast er, heldur var endinn henni festur vi dufl, sem +flaut yfirborinu, en lnan var sj. Mtti sj af v hva skutlinum +lei. + +essi dkingur var vanalega strvaxinn, kjulaust 10 lnir lengd. +Hann l sjskorpunni og hreyfi sig ekki, heldur en hann vri +sofandi. Mtti v komast mjg nrri honum. + +Bturinn nlgaist smtt og smtt, anga til ekki vru eftir nema 3 +famar; vru rarnar lagar upp. + +Ned Land st stafni me reiddan skutulinn. Alt einu heyrist hvinur +mikill og hvarf dkingurinn smu svipan. Skutullinn hafi ausjanlega +geiga fr beinni stefnu. + +"Fari hann sjbullandi!" skrai Ned Land bri sinni. "Hann slapp +undan skutlinum". + +"Ekki alveg", sagi g. "Hann hefir fengi skeinu talsvera, v sjrinn +er bllitaur". + +"Skutulinn!" hrpai Ned Land. + +Hsetarnir rifu rarnar og reru anga sem dufli flaut. egar +skutullinn var kominn upp btinn var fari a elta dkinginn. + +Hann var ekki srur til muna, v hann synti hratt. Hsetarnir lgust + rarnar af llum mtti. Vi komumst skotml hva eftir anna, og Ned +Land var a v kominn a kasta skutlinum, en fr dkingurinn jafnan + kaf, svo a vi mistum hans. essi eltingaleikur st yfir fulla +klukkustund. g var farinn a halda a vi yrum a htta vi svo bi, +en var s breyting , a dkingurinn snri vi alt einu og kom +rakleitt mti okkur. + +Ned Land var vibinn a taka mti honum. + +"Vari ykkur piltar!" sagi hann. + +Strimaurinn sagi nokkur or snu mli, sem a lkindum ddu +eitthva svipa v sem Ned Land hafi sagt. + +a fr eins og vi hfum bist vi, a dkingurinn ri egar btinn +og velti honum anna bori svo sjr fll inn. Var a snarri +strimannsins a akka, a btnum hvolfdi ekki. Hvalurinn beit v nst + borstokkinn og v btinn loft me kjaftinum, hva eftir anna. Ned +Land hlt sr me annari hendi, en hinni hafi hann skutulinn og lt +hann ganga jafnt og tt skrokkinn hvalnum. Vi ktveltumst hver um +annan veran btnum og hefum eflaust brlega hloti meisl ea bana, +ef Ned Land hefi ekki tekist a leggja dkinginn hjarta. Hann +linaist tkunum, tennurnar urguu vi jrni; svo misti hann taksins +og skk. + +Duflinu skaut upp a vrmu spori og hvalnum rtt eftir. Hann var +dauur. Vi festum taug vi sporinn honum, og hinum endanum vi +btinn. Svo rerum vi ttina til Sfarans me hvalinn eftirdragi. + +Seinna um daginn tum vi kjt af honum a midagsveri. Var a +braggott og engu lkara en nautakjti. + +Daginn eftir hldum vi fram norur bginn, hgum okkar. Um +nttmlaskei var Sfarinn vi yfirbori og fr g upp ilfar. Mig +var fari a langa til a sj sgngin sem skipstjrinn hafi sagt mr +af, og fr n a athuga hvar vi vrum staddir. oka var yfir og myrkt +af nttu. g s grylla rauleitt ljs nokkurri fjarlg. + +"Fljtandi viti", var sagt vi hliina mr. + +a var Nmi skipstjri sem talai. + +"etta er vitinn Suez", sagi hann. "Vi erum og egar komnir a +gngunum". + +"Er ekki vandfari gegnum gngin?" spuri g. + +"j, g er vanur a vera strisklefanum sjlfur og segja fyrir um +stefnuna. En n verum vi a fara niur". + +egar vi vrum komnir niur, var llum hlerum loka og bi um +vandlega. Sjr var tekinn inn einn klefann og skk Sfarinn niur +6 fama dpi. + +g tlai a hverfa til herbergis mns, en Nmi skipstjri kallai +mig. + +"Langar yur ekki til a koma me mr inn strisklefann, prfessor +gur?" spuri hann. + +"J, g tek mr til akka". + +Strisklefinn var 3 lnir hvern veg og lti eitt hrri. Strishjli +var honum mijum. Glerrur kptar og sterkar vru hverri hli og +mtti sj t um r allar ttir fr skipinu. + +Ekkert ljs var ar inni. En skmu lagi inn um gluggana fr ljskerunum +utan skipinu. Maur st vi strishjli og hlt bum hndum um +hnana. Hann var mikill vexti og reklegur. + +Rafmagnsrir lu r klefanum niur vlrmi og var s umbnaur vi +endana, a Nmi gat ri stefnu skipsins og hraa me mestu nkvmni. +Hann hgi egar ferina a miklum mun. + +g st vi gluggana bakbora, og virti fyrir mr ha hamra, sem vi +frum me fram. Nmi hafi ekki augun af ttavitanum. Hann sndi +strimanni me bendingum hvernig hann tti a stra. + +egar klukkan var 15 mntur gengin 11 tk skipstjrinn sjlfur +stri. Sum vi eins og hellismunna heljarstran fram undan okkur. +Inn hann stefndi Sfarinn. ti fyrir heyrist vanalegur hvai og +straumur. a var sjrinn r Rauahafinu, sem hallans vegna braust me +heljar afli gegnum gngin, t Mijararhafi. Sfarinn barst me +straumnum eins og klfi vri skoti og hafi vlin aftur af llum +mtti. + +g var me ndina hlsinum af undrun og adun. Gngin vru svo rng, +a skipi straukst nrri me hliveggjunum. Var sem eldrkir me llum +litum regnbogans flgju fyrir gluggana, vegna birtunnar sem lagi +bergi fr skipinu. + +Klukkan 5 mntur yfir hlf 11 slepti Nmi strishjlinu og snri sr a +mr. + +"Mijararhafi!" sagi hann. + +Ferin undir eyi hafi ekki stai yfir nema 20 mntur. + +Morguninn eftir hitti g Ned Land og Konsl ilfarinu. eir hfu +sofi bir leiinni gegnum sgngin og ekki haft hugmynd um hva fram +fr. + +" erum vi n komnir Mijararhafi", sagi g. + +"Ekki held g a s n ori enn", sagi Ned Land. + +"Svo er a ei a sur", sagi g. "Strndin sem vi sjum mta fyrir +suri er Egiptaland". + +"J, anna hvort a, ea eitthva anna", svarai Ned. + +"r v hsbndinn segir a svo s, veri r a tra hsbndanum", +sagi Konsll. + +"r, Ned Land, sem hafi svo hvassa sjn, hljti a sj hafnarvirkin +Port Said", sagi g. + +Ned Land horfi anga stundarkorn. "Jja, a er fyrirtak", sagi hann. +"Vi erum Mijararhafinu raun og veru. Heyri r prfessor, vi +getum fari a ra rum okkar". + +g vissi vel hva Ned Land tti vi, en g lt sem g skildi hann ekki. + +"Er ekki einmitt nna tkifri til a strjka fr Sfaranum?" hlt hann +fram. + +"a er n hgar ort en gert", sagi g. + +Ned Land var brltur eftir frelsinu, og orinn heldur skapstyggur upp + skasti. + +"a getur n veri", sagi hann. "En einhver endir verur a vera +essu". + +g vissi a vel, a Ned Land tti olandi fi skipinu. Hann var +vanur sjlfri og svailfrum hvalaveium. a lamai rtt hans og +heilsu, a vera einangraur svona ijuleysi. En g reyndi a draga +flttann langinn, v g tti margt eftir s og rannsaka +hafinu. + +"Alt hefir einhvern enda", sagi g. "egar vi komum nmunda vi +Frakkland, England ea Norur-Amerku, getur vel fari svo a betra fri +bjist, egar minst varir". + +"egar vi komum anga ea anga" sagi Ned og ygldi brnina. "En n +erum vi Mijararhafinu.--Er a ekki eins gott og allir hugsanlegir +stair arir?" + +Ned hafi rtt a mla, svo a ekki var mti bori. g vissi ekki +hverju g tti a svara. + +"Hva heldur Konsll um etta?" spuri Ned Land. + +Konsll sagi a sannast, a hann hefi enga hugmynd gert sr um etta. +Hann tti enga vini ea ttingja, sem ru hann. Hann var allur ar sem +g var. Hans skilningur mlinu var, fm orum sagt, "eins og +hsbndanum knaist". + +g var neyddur til a fastkvara eitthva. + +"g er hrddur um, a vi getum ekki bygt neitt Nma skipstjra", +sagi g. "Okkur er kunnugt um leyndarml hans og ess vegna ltur hann +okkur ekki lausa. Vi verum v a nota fyrsta fri sem gefst til a +strjka fr Sfaranum". + +"a er einmitt a sem g hefi hyggju", svarai Ned. + +"En fyrsta tilraunin verur a lnast", sagi g. "Lnist hn ekki, +verur okkar gtt svo vandlega, a fri gefst aldrei aftur. Vi verum +a fara varlega". + +"Rtt er a", sagi Ned Land. "En gefist gott tkifri,--tli r +a vera tilbinn a nota a?" + +"J". + +Ned Land hafi hugsa sr, a annahvort yrum vi a synda land, ef +Sfarinn flyti nlgt landi a nttu til, ea vi tkjum btinn og rerum +til lands honum. En etta hvorttveggja var gerlegt, eins og n st +. Sfarinn hlt sig langt fr lndum og var lengstum kafi; rtt eins +og skipstjrinn hefi eitthvert hugbo um rager okkar. + +Einn dag sem oftar var g sokkinn niur rannsknir mnar, inni +salnum. Vi vrum komnir suur fyrir Krt. Kom yfir mig svo mikill +hiti, a g var a losa um ft mn. g skildi ekki v hvaan s hiti +stafai. Vi vrum staddir 10 fama dpi, en ar er hitinn litlum +breytingum hur. Mr datt hug a einhver veiki vri a leggjast +mig. En hlt fram vi iju mna; en hitinn x og var me llu +olandi. g tlai a fara burt r salnum, en v kom Nmi skipstjri +inn, og gekk a hitamlinum. + +"Fjrutu og tv stig", sagi hann. + +"J, hvaan sem essi hiti stafar, er hann olandi", sagi g. + +"Hann verur ekki meiri en vi viljum vera lta", sagi Nmi. + +" finst mr a r ttu a draga r honum", sagi g. + +"a get g ekki", sagi skipstjrinn. "En g get siglt burt fr honum". + +"Kemur hann utan a?" spuri g. + +"J, skipi fltur sjheitum sj". + + smu svipan var gluggahlerunum skoti fr. S g a sjrinn var +hvtur umhverfis Sfarann. Alt var ein gufulga eins og sjandi hver. + +g studdi hendinni runa, en var a kippa henni a mr hi brasta, +vegna hitans. + +Nmi sagi a vi vrum nnd vi eldfjall neansjvar, sem vri a +gjsa. + +g leit t um gluggann. Sfarinn l kyr, v engin lei var a komast +lengra, vegna hitans. Sjrinn breytti lit og ronai smtt og smtt. +Stafai s litur fr sndri og sku sem yrlaist sjnum eins og ryk + lofti. Brennisteinsflu megna lagi um skipi, en nokkurri fjarlg +brutust fram lyfrauar logatungur, svo bjartar, a rafljs Sfarans var +a engu fyrir eim. + +N var ekki vilit a haldast vi lengur vegna hitans. + +Nmi skipai a sna vi. Stundarfjrungi sar drgum vi a okkur +svalt og hreint loft yfirbori sjvar. + + + + +VI. + + +Vi vrum komnir t Atlantshaf. + +Ned Land var inni hj mr. Vi hfum enga tilraun geta gert til a +flja leiinni gegnum Mijararhafi. N sat hann arna brnaygldur og +beit jaxlinn. + +"a er engin sta til a lta hugfallast", sagi g. "N frum vi +upp a Portgalsstrndum. Frakkland og England eru skamt burtu. g +tri ekki ru en fri gefist eftir nokkra daga". + +Ned Land leit mig og opnai munninn. + +"a verur a gerast kvld", sagi hann. + +Mr hnykti vi. g hafi satt a segja ekki bist vi svo skjtri +breyting hgum mnum. Mr var orftt svipinn. + +" kvld verum vi rfar mlur undan landi", sagi Ned Land. "Nttin +er dimm og vindur stendur land. r hafi heiti a lta ekki standa +yur, hr. prfessor". + +g svarai engu. + +"Klukkan nu!" sagi hann ennfremur. " er Nmi inni klefa snum og +skipverjar geta ekki heyrt til okkar. btnum eru rar, mastur og segl. +g hefi fengi mr skrflykil, mtulegan fyrir skrfurnar sem bturinn +er festur me. Alt er til taks. Konsll verur me mr, egar g fer a +losa btinn, en r bi bkaklefanum anga til g gef yur +vsbendingu". + +Ned Land gekk t, og bei ekki eftir a g svarai. Og egar alt var +liti,--hverju tti g a svara? a var rtt sem hann sagi, vi urum +a nota tkifri. Vi gtum veri komnir langt t haf daginn eftir. + +g hlt til herberginu mnu a sem eftir var dagsins. g var svo +mikilli geshrringu, a g var hrddur um a Nmi veitti v eftirtekt, +ef hann si mig. Tilfinningar mnar voru tvskiftar: g hlakkai til a +vera aftur frjls maur og komast til vina og vandamanna. En mr +leiddist a skilja vi hi mikla furuverk mannlegrar snildar, Sfarann, +og vera ekki hlfnaur me vsindaleg strf og rannsknir sem g hafi +me hndum. a var ljti dagurinn. mist hugleiddi g alla ngju, +sem g nyti egar g kmi land, ea g skai me sjlfum mr a +eitthva kmi fyrir, sem hindrai Ned Land a fremja fyrirtlun sna. + +Midagsmatinn t g ekki fyr en kl. var orin sj. vru einir 2 tmar +eftir! reyjan tlai a gera t af vi mig. g gat ekki seti kyr, en +var a fara a ganga um glf. Mr datt hug a alt gti komist upp +ur en vi kmumst burt fr skipinu. Og svo yrum vi dregnir fyrir +Nma skipstjra, sem yri strreiur, ea a sem verra var, hryggur +yfir v, a g skyldi bregast honum. g fkk kafan hjartsltt. + +g gekk inn salinn til a sj enn einu sinni herbergi, sem g hafi +lifa svo margar ngjustundir og drukki af bikar vsindanna, og +vira fyrir mr sasta sinn ll au furuverk, sem ar vru geymd. + +Klukkan sl tta. + +g leit skipstjrnarhldin. ttavitinn sndi a vi hldum fram +norureftir, me fram strndinni. Hrainn var ekki mikill og djpstaa +skipsins var 10 famar. Alt etta var svo hentugt sem ori gat fyrir +fyrirtlun okkar. + +Svo snri g aftur inn herbergi mitt, fr hljan fatna, tk saman +skjl mn ll og anna sem g urfti a hafa meferis. Svo var g +ferbinn. + +egar klukkan var a vera nu, lagi g eyra vi hurina +skipstjraklefanum og hlerai, en var einskis var. g yfirgaf herbergi +mitt og fr inn salinn. ar var hlfbjart og enginn maur inni. + +g opnai dyrnar a bkaklefanum, ar var jafn draugalegt. g +stanmdist vi hurina sem l a miskips-ganginum og bei ar eftir +vsbendingu fr Ned Land. + +Alt var kyrt og hljtt. Snningshnykkir vlarinnar var eina hlji sem +heyrist. En mean g st arna og hlustai, uru eir smtt og smtt +strjlli og hgari og httu loks me llu. + +Hva var n seyi? Dauagn var alt umhverfis. Bli suai fyrir +eyrum mr eins og g vri me hitastt. + +g var var vi dltinn kipp, sem g kannaist vi. Sfarinn var a +leggjast mararbotninn, en engin vsbending kom fr Ned Land. + +Alt einu opnaist hurin a salnum og Nmi skipstjri kom inn. + +"r eru hrna", sagi hann, "g hefi veri a leita a yur +alstaar. Eru r kunnugur sgu Spnverja?" + +g var svo ruglaur, a g mundi ekki svipinn eitt or r sgu +Spnar. A eins rf nfn flugu mr hug: Philip--nmer eitthva og +Karl--Karl fimti. En a var vst ekki etta, sem skipstjrinn tti vi. + +g heyri hann endurtaka spurninguna, og geri n mitt trasta til, a +koma fyrir mig ori. + +"g er mjg illa a mr henni" svarai g. + +Nmi ypti xlum og settist niur. g settist lka, eins og sjlfrtt. + +" skal g segja yur dlitla sgu", sagi Nmi. "Lvk 14. konungur +yar geri sonarson sinn a konungi Spni, eins og yur er kunnugt um. +Lvk lt alt eftir sr, sem hann gat. Spnverjum mtti lka standa +nokkurn veginn sama hvort eim var illa stjrna af frnskum prins ea +austurrskum, enda ltu eir svo bi standa. En Holland, Austurrki, +England og zkaland bundust samtkum til a koma honum fr vldum og +setja sta hans erkihertoga fr Austurrki. + +Spnverjar hfu hgt um sig. a var a eina sem eir gtu gert. +Filippus geri slkt hi sama. Hann geri a eina sem valdi hans +st, en a var a senda til Amerku eftir peningum. Sari hluta +rsins 1702 stefndu nokkur skip, hlain gulli, a strndum Spnar. eim +fylgdi franskur herfloti undir forustu Chateau-Renards. eim var tla +a lenda Kadiz; en s borg var hervrzlum enskra skipa. +Chateau-Renard fr vestur me landi og inn Viflann vi +tnorurstrnd Spnar. ar tlai hann a koma gullinu land. En +risu borgararnir Kadiz upp ndverir og andmltu v. eir ttu +einkartt a afferma ll skip, sem komu fr amersku nlendunum, og +hldu n fast essum rtti snum. Filippus var gunga og ori ekki +anna en gera a vilja eirra. Flotinn l Viflanum anga til enskur +floti, miklu strri, kom og ri hann 22. oktber. + +Chateau-Renard varist lengstu lg. En egar hann s ekkert undanfri +lengur kveikti hann skipunum og ar sukku ll aufin sjvardjp". + +g heyri tplega hva Nmi sagi, og v sur a g fylgdist me +efninu. g hafi allan hugann fyrirtlun okkar flaganna, og bei +eftir v sem vera vildi. + +Nmi horfi mig me hslegu augnari, og reyndi g a lta svo +sem g veitti mli hans glgga athygli. + +"Nna erum vi staddir Viflanum", sagi hann. "Vilji r lta , +prfessor?" + +Nmi st upp og gekk inn salinn. g fr eftir honum. Ekki var ljs +ar inni, en gluggarnir vru opnir og sjrinn uppljmaur kring um +skipi. + +Rafljsi bar birtu langan veg yfir mararbotninn til allra hlia og +mtti glgt greina alla hluti sem nlgir voru, eins og um hdag vri, +urru landi. Botninn var slttur og akinn hvtum sandi. Skipsflk lu +til og fr og kringum au breiur af kssum, kirnum og alls konar hlutum +rum. Innanum alt etta lu dyngjur af gulli, slegnu og slegnu, silfri +og gimsteinum. Nokkrir menn af Sfaranum vru a vinnu kringum skipi, +klddir kafarabningi. eir sfnuu gulli og gimsteinum strar byrar +og bru inn Sfarann. Fr svo fram um stund. + +Mr fanst svo miki um essa sjn, a g gtti svipinn einskis annars, +en vira fyrir mr aufin, sem dyngt var inn skipi. + +"Skilst yur n a g s auugur?" spuri Nmi. "Svo er vst", svarai +g, "en hva geti r gert vi alt etta f?" + +"Hva g geri vi f!" t hann eftir. Svo st hann hugsi stundarkorn +og horfi t sjinn. Gremjulegt bros lk um varir hans, egar hann tk +til mls aftur: "r haldi auvita a g s me llu skilinn a +skiptum vi urlendi og , sem a byggja. En egar g n segi yur, +a svo er ekki, skilst yur sjlfsagt, a g hafi ng vi f a +gera". + +Nmi settist niur vi gluggann, snri sr a mr og tk aftur til mls: + +"g s a r skilji a, r viti eins vel og g, a alt m kaupa +fyrir peninga ar efra. a er ekki ng a frna lfi snu og sinna, +hver einstaklingur heillar jar thelli bli snu fyrir +fsturjrina,--hver hirir um a! Hjartabl heillar jar er einskis +viri kauphllinni. Alt er a engu meti nema peningar, miklir +peningar!" Nmi spratt upp og krepti hnefana. "Kaupmenn, kaupmenn!" +rumai hann. "Drslega sinnair, samvizkulausir . . . " + +Hann agnai alt einu, eins og hann ttist hafa sagt meira en hann +tlai. Eftir stundargn snri hann sr aftur a mr og var binn a +n aftur snum vanalega svip hrku og stillingar. + +"Margir eru bgstaddir ar efra og urfa hjlpar me", sagi hann og fr +t r salnum. + +Mr var liti t og s a mennirnir vru enn a bera inn gulli. En g +festi ekki hugann vi a frekar. + +Mr skildist a v sem Nmi sagi, a hann mundi hafa veri flmdur +t r mannflaginu og a hann hefi lagt miki slurnar fyrir +eitthvert mlefni. En hvaa mlefni? Og hver var hann? + +g var alveg binn a gleyma flttatilraun okkar. g l andvaka mestalla +nttina og var a brjta heilann um Nma skipstjra. + +Morguninn eftir kom Ned Land inn til mn og vakti mig. Hann stanmdist +fyrir innan rskuldinn, stakk hndunum vasana og var alt anna en hr + svipinn. + +"a var lti r essu, gr", sagi g til a rjfa gnina. + +"J, skipstjra-rlbeini urfti nausynlega a koma t v g tlai +upp btinn", svarai Ned. + +"Hann var a taka t peninga grkveld", sagi g. + +Ned Land leit vi mr gremjulega. Hann var ekki v a taka gamni. + +g sagi honum fr llu sem g hafi s og heyrt, kvldi ur. En a +hafi alls engin hrif hann. + +"Vi verum a reyna aftur kvld", sagi hann. + +" hvaa tt hldum vi nna?" spuri g. + +"Veit a ekki". + +"Jja, vi skulum athuga a um hdegi". + +Ned Land fr aftur inn til Konsls. egar g var klddur, fr g inn +salinn. ttavitinn spi ekki gu. Sfarinn stri suur--landsuur. +Vi snrum baki vi Evrpu! + +g bei me reyju eftir v, a lei skipsins yri mrku korti. +Klukkan hlf tlf vru skkviklefarnir tmdir og Sfaranum skaut upp a +yfirborinu. g fltti mr upp ilfar. Ned land var kominn anga +undan mr. + +Vi sum hvergi til lands. Ekkert anna en endalausa hafbreiuna og +nokkur segl t vi sjnhringinn. Ylgja var sjinn og skjafar miki +lofti. a var strviri asigi. + +Ned Land ni ekki upp nefi sr fyrir gremju. egar dr fr slu +rtt eftir, leitai hann landa me augunum, en var einskis var. +Nstrandi notai tkifri til a taka slarhina. + +Stundu sar leit g korti. Vi vrum 100 mlur undan landi. ll von +um undankomu var ti a essu sinni. + +Ned Land fll a ungt, en mr var aftur hughgra, og fr n a gefa +mig vi rannsknum mnum r og ni, eins og ur. + +Nmi skipstjri kom inn til mn um kvldi og spuri me mestu al, +hvort mig langai ekki til a vera me sr tgngu mararbotni. + +"r hafi jafnan veri ess konar ferum a deginum. Langar yur ekki +til a fara eina fer a nturlagi?" sagi hann. + +g ektist a. + +"g skal segja yur a fyrir, a etta verur lng og strng ganga. Vi +frum upp htt fjall og vegirnir eru illa ruddir hr djpinu", btti +hann vi og brosti. + +g kvast vera vi llu binn. Svo frum vi niur a hafa fataskifti. +g ttist vita a vi ttum a vera tveir einir, v Nmi hafi ekki +boi flgum mnum a vera me frinni. + +a gekk fljtt a koma okkur kafaraftin. ttiloftshylkin vru +bundin bak okkur, en a leit t fyrir a eir tluu a gleyma +rafljskerunum, og hafi g or v vi skipstjrann. + +"Vi urfum ekki eim a halda", sagi hann. + +g hlt a mr hefi misheyrst, en var of seinn til a endurtaka +spurninguna, v Nmi var binn a setja upp hjlminn. Mr var +fenginn jrnsleginn stafur hndina. A v bnu gengum vi t botn +Atlantshafsins hundra og fimmtu fama dpi. + +Klukkan var tlf um nttina, egar vi lgum af sta. Ljsin +Sfaranum lstu okkur veg en hurfu brtt snum. Vrum vi staddir +nyamyrkri. + +Nmi benti mr rauleitan depil svo sem mlu fjarlg. egar lengra +dr var hann bjartur sem eldur og bar svo mikla birtu um sjinn, a vel +var ratljst. + +Mararbotninn var slttur en fr hkkandi. Hallinn var svo ltill a +vi urum hans varla varir. Vi rmmuum fram jafnt og tt og +stefndum ljsdepilinn. Frin gekk heldur seint. Va sukkum vi +niur aurbleytu ea flktumst angbejum, og innanum etta var krkt +af skelstnglum og hellusteinum. + +g heyri yfir hfi mr einskonar snark, ea smelli, sem uru stundum +svo hvellir, a eir lktust stugri skothr. etta var strfeld +rigning, sem dundi yfirborinu. Var etta, me ru fleira merki ess, +hve glgt hlj heyrist gegnum vatn. Mr flaug hug sem snggvast, a +n mundi g vera holdvotur rigningunni. En svo hl g a sjlfum mr. +g hafi gleymt v svipinn, a g var staddur niri vatni +vatnsheldum kafaraftum. + +Eftir hlfrar stundar gngu uru fyrir okkur klettar og urir. Vru +allar gjtur fullar af blikdrum, sfjrum og rum ektum skeldrum, +sem ll loguu maurildisglringum, en steinarnir vru aktir surtum +og glum. Var heldur sleipt undir fti sumstaar og kom mr n stafurinn + gar arfir. egar g leit aftur, s g mta fyrir ljsinu ljskeri +Sfarans, en mjg greinilega skum fjarlgarinnar. + +a vakti athygli mna, a grjturirnar, sem vi frum yfir, vru +einkennilega reglulega lagaar. Sumstaar s g langar glufur ea +gjtur, sem lgu eitthva t myrkri, svo hvergi s fyrir endann +eim. g var lka var vi, a eitthva var alt af a brotna undir +blsknum mnum. Var brothlji lkast v, sem a vru ur bein. g +laut niur og tk um einn af essum hlutum. Kom ljs a etta var +raun og veru bein, og g gat ekki betur s en a vru mannsbein. + +Ljsi sem vi stefndum , fr alt af stkkandi, eftir v sem nr dr. +Var a n a sj sem strkostlegt bl, t vi sjnhringinn. g fr n +a vera forvitinn, en var vi llu binn. g var binn a sj og +reyna svo margt furulegt essum sferum. Skyldi vera mannabyg +arna, hugsai g me sjlfum mr. tli skipstjrinn eigi n ekki vini +arna, sem hann tlar a heimskja, menn sem hafa veri reknir tleg +og fundi griasta arna mararbotni, menn sem hafa veri ornir +fullsaddir af lgi, ranglti og yfirdrepskap mannkynsins! + +Ekki var a hugsandi. g var orinn autra eftir ll au undur og +kraftaverk, sem g hafi reynt af Nma skipstjra. a gat hugsast a +hr vri byg borg af vitrum mnnum og hugrkkum, sem ektu tkin +lgmlum nttrunnar og skildu leyndardma hennar. + +a lsti meir og meir umhverfis okkur. Sknandi birtu lagi upp af +fjallstindi fram undan okkur, a gizka 800 feta hum. g s ekki +ljsi sjlft, en birtan brotnai sjnum og barst til allra hlia. +Ljslindin sjlf, hver sem hn svo var, hlaut a vera hinum megin vi +fjalli, v s hliin, sem a okkur snri var hulin skugga, en hnkar +og hamraskr bru vi ljshafi hins vegar. + +Nmi sklmai fram hratt og hiklaust, yfir urir og gngur og hva sem +fyrir var. Var aus, a hann hafi fari hr um ur og var kunnur +llum leium. g fylgdi eftir hiklaust og smeikur. g dist a Nma og +hafi honum trllatr; mr kom ekki einu sinni til hugar, a hann gti +fari afvega. + +Eftir klukkutma gngu komum vi a fjallsrtunum. Var ar fyrir okkur +einstigi eitt mjtt og ilt yfirferar, en ekki mtti annan veg komast +upp fjallshlina. Til beggja hlia var trjskgur mikill og +hrikalegur. Ekki vru a lifandi lauftr sem vi sum, heldur +lauflausir og lfvana steingervingar sem mynduu ennan mirkvi. Var +hann lkur afarstrri kolanmu, sem enn hafi ekki ori fyrir rstingi +ungra jarlaga. Trn stu sterkum rtum botninum, en kolsvartar +greinarnar gnfu upp sknandi sjinn lkt og kliptar brfmyndir, +lmdar gluggaru a kvldi dags. Gatan var grin glum og ara og +akin aragra af skeldrum. Vi gengum mist ea klifruum yfir kletta +og klungur, klofuum yfir fallna trjstofna og trumst gegnum +araflkjur, sem flttaar vru milli trjgreinanna. + +A baki okkur grilti g klettaklungrin svrt og hrikaleg, en fram undan +gli rauur ljsbjarminn og geislastafirnir stefndu allar ttir, me +undarlegum litbrigum og ljsbroti. Hr og hvar losnuu strir steinar +undan ftum okkar, og ultu ofan brekkuna me dynkjum og skruningi, sem +skria flli. Til beggja handa lgu gjr og glufur kolsvartar og svo +langar, a ekki s fyrir endann. Sumstaar uru fyrir okkur bjartir +gangar og greiir stgar, eins og vru a vegir ruddir af manna +vldum. g bjst vi a mta sbum essum og egar. + +Nmi hlt stugt fram upp brekkuna og g vildi gjarna dragast aftur +r. Kom n stafurinn gar arfir, v mj og tp var gatan sumstaar, +en hengiflug a nean. Furu greitt gekk ferin, og ekki fann g til +lofthrslu. Stundum hljp g yfir hyldpisgjr, sem mr hefi a vi +uppi urlendinu, ea g stiklai yfir r vltum trjstofnum. a +var eins og g yri ekki var vi httuna, svo var hugur minn gagntekinn +a hrikafegur eyimerkur essarar. stku sta slttu klettarnir fram +yfir undirstu sna, eins og eir vru a leika sr a v, a bja +jafnvgislgmlinu byrginn, og enn s g ar ha og horntta steindranga +gnfa vi himininn, svo hallfleytta og mja a nean, sem vru eir me +llu undanegnir yngdarlgmlinu. + +ttleiki vatnsins olli v, a mr var trlega ltt um allar +hreifingar. Kafaraftin vru kaflega ung; g hafi koparhjlm hfi +og ykka blsla undir iljunum; stiklai g eins og steingeit upp +snarbrattar brekkur og fann ekki til reytu ea mi. + +A linum tveim stundum fr v vi frum af sta, vrum vi komnir t +r skginum. Enn vru hundra famar eftir upp a fjallsgnpunni. +Merg af fiskum aut upp undan ftum okkar, eins og fuglar flgi upp r +grasi. Hr og hvar vru djpar gjtur og glufur klppunum. Vru r +fullar af alls konar drum og freskiskvikindum. Urguu au saman klm +og gripklumbum niri myrkrinu, svo gilega, a hrollur fr um mig +allan. Verra tti mr egar langar og hrikalegar griptengur lgust +versum fyrir framan ftur mna, svo g komst ekki fram. Niri +myrkrinu glu sund glyrnur, eins og eld si. a vru augu +risastrra kolkrabba og humra. Var a heyra urg og skur eins og sarga +vri saman jrnum, egar eir jpluu skoltunum. Fleira var ar ferlegra +dra. Afarstrir krabbar hvldu ar bumbunni eins og fallbyssur +stlstplum, og biu eftir br, og gilegir smokkfiskar teygu angana +allar ttir eins og lifandi hggorma. + +g hafi s margt og reynt og brast mig kjark meal essara ferlegu +kvikinda, sem gnuu mr fr llum hlium. En Nmi lt ekki etta sig +f. Hann hlt fram hiklaust og hrddur og g var til neyddur a fylgja +honum eftir. + +Vi komumst upp stall, breian og vttumikinn, og bar mr ar enn +fyrir augu vnt sjn. a vru rstir af byggingum,--verulegum +mannvirkjum. Innan um stir og yrpingar gat a lta hs og hallir og +hreist musteri, alt sgri sliljum, nglum og aragresi. + +Hvert var a undraland, sem hr hafi sokki s fyrir rdaga allrar +sgu? Hvaa j hafi tt fornaldarfrg, sem hr var fallin +gleymsku og d og Nmi skipstjri leyfi mr einum a lta? + +Mig langai til a spyrja Nma um etta. a var komi a mr a svifta +hjlminum af hfi mr, til ess a geta tala. En Nmi geri ekki anna +en benda upp fjallstindinn, eins og hann tlai a segja: + +"Hldum fram! lengra, lengra!" + +g geri mitt trasta til a hafa vi Nma og eftir nokkra stund komumst +vi upp og stum fjallstindinum. + +eim megin, sem vi komum upp var fjallsgnpan ekki nema 800 fet upp fr +jafnslttu. En hinum megin var hafi helmingi dpra og mndi tindurinn +tignarlega t yfir hyldpi. tsn var glgg og geipiv. + +Niur undan var sltta allstr og brann ar bl gurlega miki. Fjall +etta var eldfjall. Af tindinum var ekki lengra en sem svarai sjtu +fetum niur a afarstrum eldgg. Upp r honum eyttist glandi gjall og +hraunleja, sem valt fram logandi hringium og straumkstum, eins og +fossandi eldfl. essi heljarmikli kyndill bar svo mikla birtu, a +allur mararbotninn var uppljmaur svo langt sem auga eygi. + +Og arna niur undan tindinum vru leyfarnar af strri borg, sem l +rstum mararbotni, umturnu og eyilg. Hrunin hs og musteri, +brotnir bogar og rair af fllnum steinslum. ar gat a lta leyfar af +strkostlegri vatnsveitu, hreistu hfuvgi, umkringdu mrgum musterum, +hafnarveggjum, sem eitt sinn hfu stai fyrir brimrti hafsins og +veitt vernd og skjl fjlda skipa. Enn mtti sj lng og brei torg og +strti og umhverfis alt etta stra gara af hrundum borgarmrum. + +Hvar var g staddur og hver var essi borg? + +g reif handlegginn Nma til a lta hann skilja, a g yri a f +einhverja vitneskju um etta. + +Hann tk upp stein, sem lktist krt, gekk a hellubjargi, sem var ar +nrri og skrifai a a eins eitt or--: "Atalanta". + +a var ng.--Mr flugu hug gamlar grskar sagnir um borgina, sem +hafi gleypti einni svipstundu. Munnmlasgur fornar, sem margsinnis +hfu veri dmdar markleysa ein. + +etta land, sem sgurnar sgu fr, hafi veri til raun og veru, +og g st n jr essa lands! Land etta var afarstrt flmi, vestur +af Afrku og Evrpu. a skk s, svo a eins hstu fjllin stu upp +r, au sem n eru kllu Asoreyjar og Madeira. + + fulla klukkustund stum vi arna og virtum fyrir okkur essa fgtu +sn. Hraunfli magnaist ru hvoru og jk birtuna. Fjalli ntrai +undir ftum okkar og dunur og dynkir brust til eyrna okkar gegnum +vatni. + +Mr datt hug hvort ekki mundi n einhverntma s dagur koma, a n +nttrubylting lyfti essu landi upp aftur, og myndai me v br milli +Evrpu og Amerku, og drgi fram dagsins ljs hin strkostlegu, mrg +sund ra gmlu mannvirki. + +Nmi skipstjri sleit upp r essum hugleiingum mnum. Hann reis +ftur, rendi augunum hinsta sinn yfir borgina sokknu og tk mig vi +hnd sr, til marks um a, a vi skyldum halda af sta. + +Okkur gekk greilega ferin niur fjallshlina. egar vi vrum komnir +gegnum skginn, sum vi mta fyrir ljsinu Sfaranum, eins og +ofurltilli stjrnu fjarska, og stefndum vi ljsi r v. egar +vi loks komum heim Sfarann, var fari a elda aftur og mta fyrir +dagrenning yfirbori hafsins. + + + + +VII. + + +Vi hldum fram ferinni nstu daga og stefndum suur, eftir miju +Atlantshafinu. Ned Land var ergilegur sem von var, v essum slum +var engin von til a vi gtum komist fr skipinu. Land var hvergi +nnd, ekki svo miki sem eyja ea hlmi nokkurs staar. + +Vi vrum ekki vonlausir um a Nmi mundi sleppa okkur, egar ferin +umhverfis hnttinn vri enda, ef vi htum v vi drengskap okkar, +a egja yfir leyndarmli hans. Mr datt hug, hvort g tti a tala +vi Nma og stinga upp essu vi hann. a var a lkindum +ingarlaust. Nmi var svo oft binn a lta a sr heyra, a vegna +essa leyndarmls vri hann til neyddur a halda okkur skipinu fram. +g fri etta tal vi Konsl, en hann var engu rnari v en g, +hva gera skyldi. Okkur kom saman um a, a vekja ekki tortryg Nma +me v a brjta upp essu vi hann, a mundi vera +rangurslaust,--ba heldur og sj hvernig skipaist um atvik og +stur. + +v lengra sem suur dr, v fastar lagist s grunur mig a mr +mundi aldrei framar aunast a sj ttjr mna og stvini. + +g var lti var vi Nma skipstjra essa dagana. Hann var +niursokkinn strf sn og rannsknir klefa snum, og sjaldan g +hitti hann bkasalnum, var hann annars hugar og afskiftalaus. + +Sfarinn hlt sig jafnaarlega vi yfirbori, og var ar ftt sveimi. +A eins einu sinni sum vi skip; ar vru hvalveiamenn, og skutu +eir egar t bti og reru leiis til okkar,--hldu ausjanlega a ar +vri g veiibr, sem vi vrum. Nmi skipstjri vildi ekki eya tma +og krftum manna essara a rfu og fr v kaf me Sfarann. etta +var atvik, sem Ned Land lt ekki athugalaust fram fara. g held honum +hafi gramist srlega, a hvalveiamennirnir skyldu ekki geta lagt til +daus jrnhvalinn okkar me skutlum snum. + +a bar vi essum slum, a vi hittum fyrir stra hkarla. Flugu +mr hug msar sgur um , sem g svo sagi Konsl. a er ef til +vill varasamt a tra llu, sem farmenn segja fr, en a er dagsatt a +a sem hr fer eftir er haft eftir sjmnnum: maga strum hkarli +fanst einu sinni hfu af amerskum vsundi og heill klfur. rum +fundust tvr hnsur og sjmaur einkennisbningi. eim rija var +hermaur me alvpni og eim fjra hestur me riddara og reitgjum. +etta er n a vsu ekki sem trlegast, en get g ekki samkvmt eigin +eftirtekt sanna a a s satt. Vi fengumst sem s ekki vi +hkarlaveiar. + +Hinn 13. marz kva Nmi skipstjri a gera tilraun eina, sem mr tti +meir en lti til koma. + +Vi vrum staddir 45. breiddarstigi og 37 stigi vestlgrar lengdar, +eim sta, ar sem amerska freigtan "Kongress" stikai eitt sinn dpi +og hafi ekki botn me fimmtn sund eitt hundra og fjrutu metrum. + +Hr tlai n Nmi a reyna a komast til botns, og bj g mig undir a +athuga nkvmlega hvernig s tilraun lnaist. Gluggarnir aalsalnum +vru opnair og vi nlguumst hyldpi. + +a var ekkert vilit a skkva skipinu ann htt a fylla sjklefana. +A vsu gat a yngst svo miki vi a, a a sykki til botns. En +var eftir a komast upp aftur, og var mikil tvsna v, hvort +vlarnar mundu geta rst vatninu t aftur, undir v voafargi, sem +hlaut a hvla skipinu essum reginhyl. + +Nmi lt halla hliarspum skipsins hlft horn og lt svo skrfuna +ganga me fullum hraa. + +Sfarinn ntrai eins og aninn strengur filu undir tkum vlarinnar +og skrfunnar, en fram rann hann jafnt og stugt niur vi. + +Vi Nmi vrum staddir aalsalnum og athuguum rstimlirinn. Vi +vrum komnir sex sund metra dpi,--langt niur fyrir nestu takmrk +sdralfsins. essu djpi gat engin lifandi skepna haldist vi. En +Sfarinn hlt fram niur vi, dpra og dpra. Sjrinn umhverfis +skipi var auur og aldaua, en adanlega hreinn og tr. + +Einni klukkustund sar vrum vi komnir niur rettn sund metra +dpi og sst ekki enn til botns. fjrtn sund metra dpi fr a +grilla klettanibbur niur undan okkur. En a gtu veri fjallatindar, +eins hir og Mont-Blanc ea Himalaya, og gat v enn veri eftir +skaplegt dpi. + +Sfarinn hlt enn fram og var rstingurinn orinn voalegur. +Jrnynnurnar svignuu og skrai samskeytunum, jrnbitar og bindingar +kttust svo, a brakai og tsti alt umhverfis. + +Vi hfum af a komast niur sextn sund metra dpi. Var +rstingurinn skipinu orinn sextn hundru loftyngdir, en a er +sama sem rj sund og tv hundru pund hvern fersentmeter +skipinu. + +Nmi skipstjri r af a htta tilrauninni. + +"Vi skulum fara upp aftur", sagi hann, "a tjir ekki a leggja +skipi undir meira farg. Haldi yur fast!" + +g var ekki ngu fljtur a tta mig v, hva Nmi meinti me essari +skipun, og vissi v ekki fyr af, en g l flatur glfinu. + +Skipstjrinn hafi fyrirskipa a stva vlina og sna hliarspunum +svo, a rndin vissi upp. Sfarinn flaug upp me feyknahraa, eins og +laus lofbelgur, og risti sjinn svo hvein vi. a var engin lei a +gera neinar athuganir. rfum mntum rann hann essa sextn sund +metra lei enda, flaug eins og klfur upp r yfirbori sjvar htt +loft upp, fll svo aftur hafi me voalegum gusugangi og boafllum. + +Vi hldum eftir etta af sta suur bginn--alt af suur. egar +vi komum mts vi suurodda Amerku hlt g a Nmi mundi beygja +vestur fyrir, inn Kyrrahafi og ljka ar me vi hringfr sna um +hnttinn. En v var ekki a heilsa. Sfarinn hlt stefnunni breyttri. +Hver var svo tilgangur skipstjrans? tlai hann a halda suur +heimskaut, suurskauti! a var s manns i! En a var ekki hann +a tla, Nma skipstjra, ffldirfsku hans var alt tlandi. a var ekki +fura Ned Land vri ekki hollur hamsi. + +Ned hafi tala ftt upp skasti; flti hans gerist svo, a varla +var hgt a toga t r honum or. g s a hann oldi illa etta +varhald og fyltist meir og meir hatri og lfsleia. egar hann hitti +Nma skipstjra, brann honum eldur r augum og g var farinn a vera +hrddur um, a hart slgi milli eirra brlega. + +Hinn 14. marz komu eir Konsll inn herbergi mitt. g s a Ned hafi +eitthvert erindi og var talsvert niri fyrir. + +"Hva haldi r a margir menn su Sfaranum?" spuri hann. + +"Svei mr ef g veit a", svarai g. + +"a getur varla urft marga menn, til a stjrna essum hlk", sagi +Ned. + +"Nei, til ess tti ekki a urfa nema svo sem tu menn". + +"Og hvaa sta vri til a hafa fleiri?" + +g skildi fullvel hva Ned Land fr, og hvesti hann augun. + +"Hvaa sta!" endurtk g. "Eftir v sem mr skilst, er Sfarinn ekki +einungis skip, heldur einnig heimili og griastaur manna, sem hafa sagt +sig r lgum vi mannflagi, lkan htt og Nmi skipstjri". + + tk Konsll til mls: + +"Sfarinn getur ekki rma nema vissa tlu manna. Gti ekki +hsbndinn reikna t, hva eir gtu veri flestir?" + +"Hvernig , Konsll minn?" + +"Hsbndinn ekkir burarmagn skipsins, og getur v reikna hve miki +loft a rmar. egar svo vi btist a hsbndinn veit hva hver maur +arf miki loft, og a lofti skipinu verur a endurnja einu sinni +slarhring hverjum, . . . ." + +Konsll talai ekki t, en g skildi hva hann fr. + +"J, etta er auvelt a reikna", svarai g. "En a er htt vi a +tkoman veri ekki byggileg". + +"a gerir ekkert til", sagi Ned Land. Hann vildi komast a einhverri +niurstu. + +"Jja", svarai g, "einn maur eyir um hverja klukkustund llu v +srefni, sem felst eitt hundra ltrum af andrmslofti, ea sama sem +tv sund og fjgur hundru ltrum af lofti slarhring. er eftir +a finna, hve mrgum sinnum tv sund og fjgur hundru ltrar af lofti +rmast Sfaranum". + +"Einmitt rtt", sagi Konsll og brosti t undir eyru. Konsll hafi +vst hugann meira v, hve fljtur g var a reikna, en hinu, hver +tkoman yri. En Ned Land sat hnpinn og reyjufullur. + +"Burarmagn Sfarans er fimtn hundru smlestir", btti g vi; "og +hver smlest er eitt sund ltrar. Sfarinn rmar fimtn hundru +sund ltra af lofti, sem deilt me tveim sundum og fjrum hundruum +gerir . . . ." + +g fltti mr a reikna t papprsblai. + +". . . . . gerir sex hundru tuttugu og fimm. a er, me rum orum, +ngilegt loft Sfaranum fyrir sex hundru tuttugu og fimm menn +tuttugu og fjrar klukkustundir." + +Ned Land hnykti vi. "Sex hundru tuttugu og fimm!" t hann eftir. + +"J, en a er reianlega ekki einn tundi hluti ess mannfjlda hr +skipinu", sagi g. + +" svo s. a eru of margir mti rem mnnum ei a sur", svarai +Ned. + +g ypti xlum sjlfrtt. + +"r veri a vera olinmur, Ned". + +Ned anzai engu, en hristi hfui og strauk hendinni um enni. + +g kendi srt brjsti um Ned, og vildi feginn vera honum a lii. En +hva tti g til brags a taka, ea llur heldur, hva gat g +gert?--Ekkert. + +Ned Land hafi engu ru vanist, en sigla frjls og fr um hfin og +drasla hvaladrpi. N var hann hneptur ijulaus rngum klefa, og +hafi ekki anna a gera en hugsa. Og hva gat hann svo hugsa um, anna +en a, hvernig hann gti n frelsi snu aftur? + +En Nmi stri stugt suur og var v a svo stddu engin undankomu +von. + +a vildi svo vel til, a ennan sama dag kom fyrir dltill +atburur, sem hresti skap Kanadamannsins, og rifjai upp fyrir honum +endurminningar glaari daga. + +Um hdegisbili flaut Sfarinn yfirborinu. Hittum vi fyrir +hvalatorfu mikla, sem kom mti okkur. Mr kom a ekki vart, v g +vissi a hvalirnir leituu nr og nr heimskautunum, undan hflausum +ofsknum hvalveiamanna. + +Hvalirnir hafa a essu leyti haft tluvera ingu landfundasgu +jararinnar. Vi hvalaeltingar hafa fyrst Baskar og Astrar og seinna +Englendingar og Hollendingar rata lnd og stai, ur ekta. er +s saga til, a hvalveiamenn, sem vru a elta hval, komust svo langt +norur, a ekki vru nema 10 mlur eftir a norurheimskautinu. etta +getur veri lygi, en lklega reynist a samt satt egar minst varir. + +Vi stum uppi iljum. Veur var fagurt og srinn spegilslttur. Ned +Land var auvita fyrstur til a koma auga hvalina, nokkurra mlna +fjarlg. + +"Vri g n bara kominn hvalveiaskip!" hrpai hann upp yfir sig. +"a vildi g a . . . . . " + +Ned stappai niur ftunum, svo glumdi jrnynnunum, og js r sr +formlingum yfir Nma og alt sem hann snerti. + +"Yur langar vst alt af hvalaveiar?" sagi g. + +"Langar!" t hann eftir. "a er eitt af v sem enginn getur gleymt, +herra prfessor". + +"Hafi r aldrei stunda veiar hr suurhfum?" + +Ned Land lt sem hann heyri ekki til mn. + +"Sji i, hvar eir koma!" sagi hann. "eir vita sem er a g get +ekkert gert eim". + +Ned Land var allur nlum. + +"Eru hvalirnir hrna eins strir og norurhfunum?" spuri hann. + +"Naumast svo strir". + +"g hefi s hvali hundra feta langa, herra prfessor. Og g hefi +jafnvel heyrt geti um, a eir gtu ori hundra og fimmtu feta +langir". + +"a held g s n orum auki", svarai g. "essir hvalir, eins og +lka brhveli, eru vanalega minni en slttbakurinn". + +"Jja", sagi Ned, "g hefi n samt heyrt a eir vru sumir kaflega +strir, jafnvel svo strir, a menn sem hafa s fljta +vatnsskorpunni, akta angi og skeljum, hafa haldi a a vru eyjar, +fri land eim, kveikt upp eld og . . . " + +"Og bygt eim hs", skaut Konsll inn . + +"vaur!" sagi Ned. + +"r tri v vst ekki sjlfur?" sagi g. + +"a m tra llu um hvali", sagi Ned. "a er fullyrt a eir geti +synt umhverfis hnttinn hlfum mnui". + +"a er ekki hugsandi". + +"r viti ef til vill ekki, prfessor gur, a eim tmum egar +jrin var skpu, vru hvalirnir miklu hrasyndari en n?" + +"nei, ekki vissi g a, Ned minn. Hvernig st n v?" + +"a skal g segja yur, var sporurinn eim eins og rum +fiskum, og blkurnar snru upp og niur. En egar Gu almttugur veitti +v eftirtekt, a eir vru alt of hrasyndir, tk hann og snri upp + sporinn, og san hafa eir veri svona". + +"Er a satt a hvalir geti hvolft skipum?" spuri Konsll. + +"v tri g tplega", svarai g. "a er sagt a ri 1820 hafi +hvalur rist skipi "Essex" og reki a aftur bak, me svo miklu +afli, a a skrei nkvmlega fjra metra sekndunni, ar til sjrinn +fossai yfir ilfari aftur og skipinu hvolfdi". + +Ned leit mig og kmdi borginmannlega. svona umrum lt hann ekki +fara me sig gnur. + +"Einu sinni sl hvalur svo yrmilega undir btinn minn", sagi hann, +"a vi flagarnir, sem honum vru, hrukkum tlf lnir loft upp. En +s hvalur hefir auvita veri eins og svoltill hvolpur samanburi +vi hval prfessorsins". + +Konsll r sr ekki fyrir forvitni. + +"Vera hvalirnir gamlir?" spuri hann. + +"sund ra", svarai Ned vistulaust. + +"Hvernig viti r a, Ned?" + +"Af v a er sagt svo". + +"Hvernig geta menn sagt um a?" + +"Af v menn vita a". + +Hvalirnir frust nr, og var eins og Ned tlai a gleypa me +augunum. + +"Sji i!" sagi hann, "eir eru fleiri en einn og fleiri en tveir. +arna eru tu, tuttugu, str hpur. Ilt er n a vera svona tjraur og +n ekki til eirra". + +"Fari og tali um etta vi skipstjrann", sagi Konsll. + +Ned Land lt ekki segja sr a tvisvar. Hann aut eins og rskot niur + skipi til a leita a Nma. Eftir rstutta stund kom hann aftur og +skipstjrinn me honum. + +" g ekki a skutla einn handa yur?" spuri Ned, "svona til a gleyma +ekki gamalli iju". + +"Hvaa gagn er a v?" spuri skipstjrinn og leit yfir hvalatorfuna. +"Hvers vegna drepa til gamans og a rfu? g veit a vel, a a eru +srrttindi, sem mennirnir hafa teki sr; en g kri mig ekki um a +hafa drp til dgrastyttingar. En hva sem um a er, er ng bi a +gera a hvaladrpi, meira en ng. Hvalirnir eiga ngu marga meinlega +vini, ar sem eru brhveli og sverfiskar, svo g held okkur s smra +a lta reitta". + +Ned Land var sr svipinn vi ennan sialrdm. A tala svona vi +veiimann er a eya orum a rfu. Ned botnai ausjanlega ekkert +v sem Nmi sagi. Hann stakk hndunum vasana og gekk burt +blstrandi. + +Nmi virti fyrir sr hvalina um stund og snri sr svo a mr. + +"N skulu r sj, a g hafi rtt fyrir mr, egar g sagi, a +hvalirnir ttu nga vini. Sji r svrtu deplana arna suur fr?" + +"J". + +"a eru brhveli, grimmar skepnur og skalegar, sem rtt er og +nausynlegt a trma". + +Ned Land snri sr vi skjtlega og skipstjrinn tk eftir v. + +"En a er arflaust a stofna lfi snu voa af eirri stu", sagi +Nmi. "Sfarinn hefir trjnu, sem er fyllilega eins traust vopn og gott +eins og skutull Ned Lands". + +Ned Land dr ekki dulur tilfinningar snar. Hve nr hafi anna eins +heyrst! Hann ypti xlum og sptti t r sr. + +Brhvelin nlguust fluga. au hfu ausjanlega ori vr vi +hvalina og bjuggust til atlgu. a var fyrirsjanlegt, hver endir mundi +vera eim leik. + +Skishvalirnir hfu engar verjur mti brhvelunum. au vru afar +kjaftstr og hfu 25 tennur skoltinum. + +Nmi hervddi Sfarann mti illhvelunum. Hann fr til strisins, en vi +flagarnir rr settumst vi gluggann aalsalnum. A v bnu fr +skrfan a snast og auka skriinn skipinu. + +Viureignin var egar hafin, er Sfarinn kom inn illhvelavguna. Svo +var a sj fyrst sta, sem brarnir gfu ekki mikinn gaum essum nja +gesti, sem gekk ar kvaddur a orustu. En a var anna ofan , egar +fram stti. + +Slk og vlk askn! a kva svo ramt a, a Ned Land var fr sr +numinn. Nmi skipstjri beitti Sfaranum eins og heljarmiklum skutli. +Hann rann hvalina og skifti skrokkunum sundur miju, svo btarnir +sprikluu lifandi sjnum. Sporaslgin dundu Sfaranum, en ess +gtti ekki. Hann gekk rina og drap hvern brann ftur rum, +snrist hring, fr mist upp ea niur, mist aftur bak ea fram, +svo hvalirnir gtu engan veg fli, en tttust sundur fyrir +stltrjnu Sfarans. + +essi blugi bardagi st yfir heila klukkustund. Stundum slu sr +saman tu til tlf hvalir og tluu a mylja Sfarann undir sr. Vi +sum t um gluggana upp gapandi ginin eim, alsett tnnum, og +heiftrungnar, rauar glirnurnar. Ned Land r sr ekki; hann js yfir + bta hrakyrum, v ekki fkk hann anna a gert. Vi fundum a eir +ru skipi, eins og soltnir hundar hr. En Sfarinn var ekki +forvia. eir vru eins og fis fyrir honum, ungir vru og +strvaxnir. + +Loks var essi orusta enda og vi frum upp a yfirborinu. Hlerunum +var skoti upp og vi flttum okkur upp ilfari. + +Sjrinn var akinn sundurflettum skrokkum. Sterkasta pursprenging +hefi ekki ttt kjtjsir hvalanna meir sundur. Sjrinn var bli +litaur svo langt, sem til sst. rfir hvalir sust fltta t vi +sjnhringinn. + +Nmi skipstjri kom upp ilfari og snri sr a Ned Land. + +"Jja Ned Land, hva segi r n?" + +"Miki er a gert a vsu", sagi hann, "en verki . . . . ." + +"a eru skarisskepnur, sem g hefi drepi". + +"g vil heldur vera veiimaur en sltrari", sagi Ned. + +"r vilji heldur drepa til gamans, en gagns". + +g var orinn dauhrddur um a eim mundi lenda saman illdeilum, t +af essu. En Ned sndi n, eins og ur, fyrirlitningu tma. Hann var +binn a kalla Nma sltrara og var hann ngur. Hann stakk hndunum + vasana, ofur rlega, snri baki vi Nma og fr niur klefann sinn. + + + + +VIII. + + +Hinn 14. marz sum vi fyrst s floti. t vi sjnhringinn suri var +hvtleitt belti og glampai a slskininu. a var hafs. Fram r +essu frum vi a sj reglulega fjalljaka. Grnar grur vru sumum +eirra, eins og eirgrna, en sumir vru kristallsglrir. Jkunum +fjlgai eftir v sem lengra dr suur. + +Nmi var stugt iljum uppi og athugai leiina gaumgfilega. Vi +hittum fyrir kaflega stra fjalljaka, og fr eim alt af fjlgandi. Var +svo a sj stundum, sem allar leiir vru lokaar. En alt af fann Nmi +eitthvert sund. + +Hinn 16. marz kl. 8. rdegis frum vi yfir heimskautsbauginn. Jakasinn +var n orinn svo mikill og ttur, a ltt hugsandi var a komast +lengra. Sumir jakarnir stu sjtu og ttatu metra upp r sjnum. En +alt af var Nma eitthva til. Alt af hlt hann fram lengra og lengra, + rng vru sundin sumstaar. + +Vi vrum n r llum efa um a, a Nmi mundi tla sr a komast alla +lei a suurheimskautinu. + +En brtt var llum sundum loka og mgulegt a komast lengra leiis. +Fram undan vru hafk af samfeldum s og engin geil ea smuga sjanleg. + +Nmi var ekki alveg v, a htta vi svo bi. Hann rendi +Sfaranum sinn hva eftir anna, me svo miklu afli, a +klakaflsarnar flugu allar ttir og dundu niur okkur eins og +hagll. Stundum rendi hann skipinu upp sinn, svo hann brotnai undan +yngslum ess. Ruddi hann sr braut dltinn spotta ennan htt. +Biksvrt oka lagist yfir. Fylgdi henni kafleg fannfergja og +stormhviur af msum ttum. + +Loksins eftir langt strit og erfitt sat Sfarinn fastur snum og +mtti sig hvergi hrra. a var 18. marz. + +Hvert sem liti var, var ekki anna a sj en s. Var hann kaflega +finn og slttur. Sumstaar stu hundra feta har sstrtur upp r +breiunni. Sumstaar hlar og hfar, verhnptir shamrar og afarstrar +jakahyrnur. Sumstaar vru sltt svell og klakail, sem sendu geisla +eins og spegilgler, ef til slar s. Dauagn hvldi yfir essari +saun; lfsmrk sust ekki. + +g st iljum og s a vkin, sem Sfarinn flaut , var alt af a +rengjast og skarirnar a frast nr skipinu. Frosti var svo hart, a +ekki var vilit a halda vkinni ri til lengdar. + +Nmi skipstjri vatt sr a mr og tk mig tali. + +"Jja, herra prfessor, hvernig lzt yur n ?" + +"Mr lzt svo , a vi frum ekki lengra". + +"v g bgt me a tra. g tlai mr a komast a +suurheimskautinu". + +a vissi g vel a Nmi var rinn, bltt fram ofdirfskufullur. En +hr var farartlmi, sem engin lei var til a yfirvinna. + +"Sfarinn getur ef til vill flogi" sagi g. + +"Nei", svarai Nmi, "en kafa getur hann". + +"J, auvita". + +Mr flaug egar hug hva Nmi mundi tla sr. + +"J, vi skiljum vst hvor annan", sagi Nmi og brosti. "Hstu jakarnir +eru ekki yfir hundra metra h. eir standa v ekki llu lengra +niur en rj hundru metra. Og hvaa tlmi er a fyrir Sfarann!" + +"Sama sem enginn, herra skipstjri". + +"Nei, en erfileikinn er innifalinn v, a vera lengi kafi, og geta +ekki endurnja lofti skipinu", svarai Nmi. + +"Loftklefarnir Sfaranum rma miki, svo a verur a lkindum +ngjanlegt". + +"En er eftir a vita, hvort a er auur sjr vi heimskauti. Ef til +vill komumst vi ekki upp og verum a sna aftur". + +"Heimskauti og kuldaskauti liggja ekki saman", sagi g, "svo vel +getur veri, a vi finnum auan sj". + +"a er einmitt a, sem g hafi hugsa, hr. prfessor. N er um a +gera, a nota tmann vel". + +Nmi kallai nstrandann og tluust eir vi um hr, mli, sem +g skildi ekki eitt or . + +Ekki s g a nstranda brygi, hvort sem a n kom til af v, a +honum var ur kunn tlun Nma, ea hinu, a honum x ekki augum +httan. + + var enginn eins skaprr og Konsll. egar g sagi honum a tlun +okkar vri, a komast til heimskautsins, var honum ekki anna a ori +en etta: "Eins og hsbndanum knast". ar me var a ml tklj af +hans hlfu. + +Ned Land tk essu alt ruvsi. Hann ypti xlum og sagi hlfkringi: + +"Mr ykir miki fyrir a heyra etta, vegna yar og essa Nma +skipstjra". + +"r haldi ef til vill a vi num ekki heimskautinu?" + +"a er mjg lklegt, a vi komumst anga, en aan aftur komumst vi +ekki". + +Ned hvarf til klefa sns, "til a valda ekki vandrum" a hann sagi. + +N var teki til a ba alt undir essa glfrafr. Loftdlurnar vru +settar af sta og loftinu jappa svo klefana, sem unt var. + +Tlf skipverjar komu upp ilfar, me haka og jrnkarla og tku a +brjta lagnaarsinn fr skipinu. Var a augert, v sinn var unnur +enn, 20 stiga frost vri . Klukkan fjgur fru allir niur skipi. +Hlerarnir vru ltnir aftur og festir ramlega me skrfum. Sj var +hleypt inn skkviklefana og Sfarinn seig niur djpi. + +g tk mr sti vi gluggann aalsalnum og Konsll vi hli mr. +rj hundru metra dpi komumst vi niur r snum, eins og Nmi hafi +fyrir sagt. En Sfarinn fr ekki a halda ttina fyr en hann var +kominn niur tta hundru metra dpi. Leiin sem vi ttum fyrir hendi +a fara, var tv hundru og fimmtu mlufjrungar. Sfarinn hlt af +sta me tu mlna hraa vkunni. Vi gtum v bist vi a vera +komnir til heimskautsins a linum tuttugu og fjrum klukkustundum, ef +alt gengi vel. + +g var ftum kl. fimm morguninn eftir og fr egar t a glugganum. g +var ess var a Sfarinn leitai upp vi, hgt og gtilega, me v +a dlt var sj t r skkviklefunum. Hj mr glddist egar von um, a +n mundum vi hitta fyrir auan sj, en hn brst skjtlega. Snggur +kippur gaf til kynna, a skipi hefi rekist sinn. g hraai mr a +rstimlinum. Vi vrum staddir fjgur hundru metra dpi. sinn var +miklu ykkari hr. Fjgur hundru og fimmtu metra ykk hafshella l +yfir okkur. etta var lti gleiefni. + +Sfarinn reyndi fyrir sr hva eftir anna ennan dag, en hitti jafnan +s fyrir. Stundum ni sinn niur sj hundru og fimmtu metra dpi. +ar var v sinn nu hundru metra ykkur,--eitt hundra og fimmtu +metrar stu upp r sj. + +Svo liu essar tuttugu og fjrar klukkustundir, a ekki vnkaist +tliti. Alt af var s fyrir okkur fjgur til fimm hundru metra +dpi. Enn var ngilegt andrmsloft skipinu. En hve lengi gat a enzt? + +Mr kom ekki dr auga nstu ntt. g var s og a athuga +rstimlirinn, og alt af var Sfarinn a reyna fyrir sr. Klukkan rj +um morguninn s g loks a Sfarinn "rak sig ekki upp undir" fyr en +fimmtu metra dpi. sinn var a ynnast! + +g hafi ekki augun af rstimlinum. Undirbor ssins fli upp vi, +svo smtt og smtt grynkai skipinu. Vi frum svo nrri snum sem unt +var. sinn glampai og glitrai fagurlega geislum rafljssins og var +mun ynnri vi hvern klmeter, sem lengra dr. + +Loks kom Nmi inn salinn klukkan 6 um morguninn--ann 19. marz--og +flutti mr fagnaartindi: + +"Auur sjr!" + +g hraai mr upp ilfar. sjakar vru reki til og fr umhverfis +okkur, annars var autt haf alla vegu, mist sgrnt ea dkkbltt +lit. Aragri fugla sveimai loftinu yfir okkur og t fr. Hafsinn +var langt a baki okkur og s a eins mta fyrir honum vi sjnhvrf +norri. + +"Erum vi n komnir heimskauti?" spuri g. + +"g veit a ekki", svarai skipstjrinn, "vi sjum til um hdegi". + +"Ef vi verum svo hepnir a sj til slar". + +"a arf ekki nema ofurltinn geisla". + + suri mtai fyrir hum, nokkur hundru metra hum. a var +ausjanlega land. Sfarinn stefndi anga. Vi frum hgt, af tta +fyrir skerjum. A stundu liinni num vi strndinni. + +Land etta var eyja og frum vi kring um hana tveim stundum. Land +var a sj suur fr eynni og mjtt sund milli. Hve strt a var +gtum vi ekki s fyrir okudumbungi. + +Sfarinn lagist a landi og varpai akkerum. Sandur var upp fr +strndinni og klettafell fyrir ofan. Bti var skoti t og frum vi +hann fimm saman, Nmi skipstjri, Konsll og g og tveir skipverjar; +eir fluttu me sr mlingahld. Ned Land lt ekki sj sig. Klukkan var +tu egar vi ltum a landi. + +Eftir nokkur ratog rendi bturinn upp sandinn. Konsll tlai a +hlaupa land, en g hlt honum aftur. + +"Nma skipstjra ber fyrstum manna a stga fti land +suurheimskautsins", sagi g. + +Nmi st upp btnum og leit kringum sig brosandi. + +"Hr hefir enginn ur komi", sagi hann, steig upp hstokkinn og +stkk land. Vi Konsll hlupum eftir honum. + +Fyrir ofan sandinn tk vi brimsorfi strgrti, en illfrar hraunurir, +brunagrjt og gjall egar lengra dr. Var ekki um a villast, a ar +mundi vera eldggur allskamt burtu. Brennisteinssvlu lagi upp r +gjtum og glufum hr og hvar. Mtti af v ra a jareldur s, sem a +lkindum hafi mynda landi, mundi ekki vera kulnaur me llu. Af +jurtagrri s g ar ekki anna, en nokkrar verulegar mosategundir +steinum stku sta og a eins eina tegund af angi, sem brimi hafi +kasta upp strndina. + +Hafi hlaut a vera mjg fiskislt. Ri g a af v, a alt var krkt +af fugli. ar vru lkur, veiibjllur, flungar, endur og fjldi annara +fuglategunda. Alt i og gri fugli, jr loft og lgur, og alstaar +eilft garg og kliur. + +oka var stugt svo mikil, a byrgi alla tsn. Um hdegi vissum vi +ekki einu sinni hverri tt slar var a leita. Vi gtum v ekki a +essu sinni vita, hvort vi vrum staddir heimskautinu ea ekki, og +olli a Nma skipstjra mikillar gremju. + +"Vi reynum aftur morgun", sagi hann, egar vi snrum lei til +btsins aftur. Snjr tk a falla r okunni, og var brtt af +hlakafald svo miki, a varla s handa skil. + +Daginn eftir var blind-bilur, og ekki frt upp ilfar. Heyri g niur + salinn gargi veiibjllunum og fleiri fuglum, sem hrktust fyrir +ofvirinu ti. Sfarinn skrei hgum snum suur me landi. Einu +sinni sum vi bjarma af sl, niur vi hafflt norri, en ekki var +birtan meiri en svo, a vel var ratljst. Vi frumst suur um tu +mlur ann dag. + +Daginn eftir var stytt upp, og gtum vi bist vi a geta gert +athuganir. okan var horfin og komi hreinviri me tveggja stiga +frosti. + +Vi frum land klukkan um ellefu. Jarvegur var samur hr, og ar sem +vi hfum ur komi; urir, klettar og hraun. Fuglar vru hinir smu, +en auk eirra var hr miki um sel og nnur sspendr. Selir og +rostungar lgu uppi strndinni og sjkum, sem flutu nrri landi. +Ekki stygust eir vi kmum nr, en glptu okkur strum augum og +forvitnislegum. + +Vi klifruum upp blgrtisklett, skamt fr strndinni og frum +anga mlingahldin. Vi stum lengi og strum norur. Vi vissum +a slin var komin upp; en niur vi sjnhringinn var okubakki, sem +geislar hennar megnuu ekki a rjfa. + +Lei svo af hdegi a vi sum ekki til slar, og tti okkur n illa +horfast. Var n ts um a vi gtum kvei jarlegu staarins ennan +daginn. En daginn eftir var jafndgurt. a var seinasti dagurinn, sem +unt var a gera athuganir, v eftir a gekk slin undir me llu og +kom ekki upp aftur fyr en a linum sex mnuum. + +En vi essu mtti enginn gera, og urum vi a sna aftur til skipsins +vi svo bi. + +Morguninn eftir var g ftum klukkan fimm og fr upp ilfar. ar +var staddur Nmi skipstjri. + +"Hann er a ltta til", sagi Nmi. "Tilraunir okkar hljta a lnast +dag. Vi frum land eftir morgunver". + +g fr niur til a hitta Ned Land og telja hann a vera me +frinni. Honum x gremja og gevonzka me hverjum degi, upp skasti, +og gat g me engu mti fengi hann til a fara. Mr tti vnt um a +ara rndina, v uppi fjrunni var krkt af sel og hefi vst veitt +full erfitt a halda Ned Land fr rfum blsthellingum. + +Vi frum land a enduum morgunveri. Sfarinn hafi okast einni +mlu sunnar um nttina og l n fram undan felli, fjgur til fimm +hundru metra hu. Tveir hsetar fru me okkur og bru mlingahldin, +klukku, sjnauka og loftvog. + +Vi lentum kl. nu. Var komi heiskrt veur og sustu +skblstrarnir a hverfa niur suri. Vi lgum af sta upp felli, +v ar tluum vi a gera mlingarnar. En gangan var erfi upp anga, +eintmar urir og skriur, brnhvassar hraunhellur og afsleppir +hnullungar vxl. Vi vrum tvr klukkustundir a komast upp felli. + +Loks komumst vi upp efstu hina. Var fagurt tsni aan. suurtt +var a sj yfir endalausar flatneskjur, sem nfallin mjllin l yfir, +hrein og blhvt. egar langt dr suur hkkai landi unz vi tku +fjll og firnindi, fannabungur og skrijklar, en kolsvartir tindar og +drangar mndu upp r jklinum hr og hvar. Himininn var skafheirkur og +sl raubleikri slkju blmann. norri st slin vi sjnhring, +eins og afarstr skygur eirskjldur og snart neri rndin hafsbrnina. +Nr landi var sjrinn dimmblr og spegilslttur. ar l Sfarinn eins og +sofandi hvalur innan um drifhvta hafsjaka. En yzt t vi sjnhvrf +sst samfeldur hafs, eins og tindttur fjallgarur. + +Hi fyrsta sem vi gerum var a mla hina me loftvoginni. + +Fjrungi stundar fyrir hdegi var slin hst lofti og varpai daufum +geislum t yfir essa eyimrku, sem enginn maur hafi ur ftum +troi. + +Nmi skipstjri horfi stugt slina gegnum sjnaukann, mean hn var +a ganga undir aftur. Vri slin hlf gengin undir klukkan tlf, var a +merki ess, a vi vrum heimskautinu. g hlt klukkunni og bei +ess me reyju a vsirinn okaist tluna tlf. + +"Hdegi!" kallai g. + +"Suurheimskauti", svarai Nmi og fkk mr sjnaukann. Var rttur +helmingur slkringlunnar siginn sj. + +g lt sjnaukan sga og horfi hugfanginn t yfir vttuna, aua og +kyrra, sem sustu slgeislarnir sendu skilnaarkveju um langan tma. + +En g hafi fleira huga en hrikafegur nttrunnar. Slsetri vi +hafsinn minti mig jirnar fyrir noran sinn, heimlndunum gmlu +og ektu. g dist a starfsreki eirra, frleiksfsn og reytandi +elju. g s anda senda skip til fjarlgra, ektra staa. +Hvalveiar teigu skipstjrana norur og suur. Vindar og straumar +hfu, eim tmum, egar siglingalistin var lgu stigi, hraki menn +til heimskautalandanna og ori eim svo a aldurtila. Svo komu +leiangrar, vel bnir a vistum og fararefnum, eim tilgangi einum a +finna n lnd. Margar hugprar hetjur hfu barist vi blu +nttrunnar essum kldu lndum og lti lfi fyrir a a komast +nokkrum skrefum lengra, en ur hafi veri fari. Og barttan frist +breiddarstig af breiddarstigi, alt af lengra og lengra, mean ratugir +og aldir liu fram. Og n var g staddur hr, v takmarki, sem allir +hfu eftir kept. Og hinga var g kominn fyrir hyggindi, frleik og +hugdirf eins einasta manns. + +g fkk hljan hug til essa merkilega manns, og g dist a honum. Mig +langai alt einu til a segja honum fr v og tj honum akklti mitt +me handabandi. g snri mr a Nma v skyni. Hann var ungum +hugleiingum, en rankai vi sr, egar g hreyfi mig. Hann leit mig +og var ngjublandinn sigurhrssvipur augnarinu. En a st ekki +nema eitt augnablik. nstu sekndu var kominn yfir hann sami +kruleysis og hrkusvipurinn, sem hann bar jafnan, svo kaldur og +frflandi, a mr fllust or og hendur. + +g agi eins og steinn, en Nmi benti norur. Slin var a hverfa og +skuggar a teygja sig t yfir landi niur undan okkur. a var kominn +tmi til a halda af sta til skipsins og frum vi v a feta okkur +niur fjallshlina. + + + + +IX. + + +Klukkan sex morguninn eftir frum vi a ba okkur til burtferar. Var + hin langa heimskautsntt a frast yfir og ori hlfrkkva. +Stjrnur vru a koma ljs himninum og skein hi fagra +stjrnumerki, "Suurkrossinn" skrast miju hlofti. + +Vindkuli var helkalt og 30 stiga frost mlinum. Rekasinn var +ttari og ttari og milli jakanna var a myndast dkkleitur +lagnaars. Eftir ltinn tma hlaut sjrinn a vera allagur og engin +lei a komast a heimskautslandinu. + +Skkviklefarnir vru fyltir og seig Sfarinn niur rj hundru metra +dpi. Skrfan tk a snast og skipi rann af sta norurtt. Um +kvldi vrum vi komnir langa vegu inn undir hafkin. + +g eyddi tmanum vi lestur, v gluggarnir salnum vru byrgir a +utan. Var a gert til a fyrirbyggja a sjakar rkjust . En oft +dvaldi hugur minn vi essa viburarku heimskautsfr og alt sem +dagana hafi drifi essa fimm mnui, sem vi vrum bnir a vera +neansjvar. Vi vrum bnir a fara sj sund mlur og sj margt afar +merkilegt og fgtt. g hafi grtt mikinn og margvslegan frleik +essari fer. Vakandi og sofandi skti g mr niur nstrlegar og +furulegar rannsknir, sem hafi gaf mr tilefni til a stunda. + +Klukkan rj um nttina vaknai g vi snggan kipp. g aut upp +rminu, horfi t myrkri og hlustai, vissi g ekki fyr til en g +fleygist r rminu fram mitt glf. Sfarinn hlaut a hafa rekist +eitthva og hrokki afturbak. + +g klddi mig snatri og skreiddist mefram ilinu inn aalsalinn. +ar var bjart inni. ms hsggn lgu ar v og dreif um glfi, en +til allrar hamingju vru drustu myndastytturnar og borin, me merkustu +gersemunum svo vel fest, a au hafi ekki saka. Veggmyndirnar +bakbora hngu langt t fr iljunum a neanveru. Sfarinn l +stjrnborshli og hreyfist ekki heldur en jarfastur klettur. + +Framan r skipinu var a heyra rusk miki og mannaml. g tlai a +fara t r salnum, en komu eir Konsll og Ned Land flasi mr. + +"Hva er um a vera?" spuri g. + +"g tlai einmitt a fara a spyrja hsbndann a v sama", svarai +Konsll. + +"a fr eins og mig grunai", sagi Ned Land. "Sfarinn hefir rent upp + grynningar og liggur svo illa sem hugsast getur". + +"Viti i hvort vi erum ofansjvar?" spuri g. + +"Nei", svarai Konsll. + +"Vi skulum fara og vita hvers vi verum vsari!" + +g skundai anga sem rstimlirinn var, og var ekki lti forvia +egar g s a vi vrum staddir rj hundru og sextu metra dpi. + +"Hvernig skpunum stendur essu!" var mr a ori. + +"Vi skulum fara og spyrja skipstjrann", sagi Konsll. + +"a er n svo, en hvar er skipstjrinn?" spuri Ned Land. + +"Komi i me mr!" + +Vi frum t r salnum og inn bkasafnsklefann. Hann var mannlaus. +Datt mr hug a Nmi mundi nttrlega vera vi stri. Vi kusum +heldur a ba en fara anga og snrum v aftur inn salinn. + +Ned Land brann skinninu. g lofai honum a rausa og geysa, eins og +hann vildi og svarai engu. g sat og hlustai stundarkorn anga til +Nmi alt einu vatt sr inn r dyrunum. a var vanalegur asi honum +og lt sem hann si okkur ekki, en fr a athuga rstimlirinn og +ttavitann. egar hann var binn a v, snri g mr a honum og spuri +hva fyrir hefi komi. + +"happa slys", svarai hann. + +"Eru mikil brg a v?" + +"Um a er ekki full vissa fengin enn". + +"Hefir skipi laskast?" + +"J". + +"Hvernig vildi a til". + +"v valda fyrirsjanleg atvik. Jafnvgislgmli fylgir snum kreddum +og m ekki fyrir v gera". + +g skildi ekki enn hva hann fr. + +"Hver eru au happaatvik, sem r tali um?" spuri g. + +Nmi mlti: "egar straumar ma lengi strum fjalljkum, eyast +eir a nean, eins fer ef eir berast t hljan sj, brnar utan +af eim hlutanum sem kafi er. Fer svo a lokum a eir steypast +kollhns. a er svona atvik, sem vi hfum ori fyrir n. Fjalljaki +hefur kollolti og lent skipshliinni annari. Skipi hefir hrokki +fyrir, byltst til og ori ofan nokkrum hluta jakans." + +"Mtti ekki ltta skipi me v a tma skkviklefana?" spuri g. + +"a er einmitt veri a v nna", svarai skipstjrinn. "Sfarinn er +a lyftast upp, eins og i sji rstimlinum. En jakinn lyftist +lka a sama skapi, svo vi erum engu nr fyr en ef svo vill til, a +hann rekst eitthva". + +a fr eins og Nmi hafi sagt. ttum vi n httu a jakinn brist +me skipinu upp undir fastasinn og molai a ar. + +egar essu hafi fari fram um hr, kom alt einu nnur hreyfing +Sfarann. Hann var a rtta vi. Veggmyndirnar lgust smtt og smtt a +ilunum. Vi stum egjandi og bium ess sem vera vildi. Liu svo tu +mntur. var Sfarinn kominn rttan kjl. + +"Vi erum rttum kili", sagi g. + +Nmi samsinti v og gekk dyr. + +"En erum vi floti?" spuri g. + +"a hltur a vera", svarai skipstjrinn. "a er veri a ltta +skkviklefunum og Sfarinn er v uppgaungu". + +Rtt eftir a Nmi var farinn t stvaist skipi. Var a hyggilegt af +Nma a lta ekki berast hrra upp, v ella gtum vi tt httu a +rekast upp undir fastasinn. En a var hann a forast. + +"Er okkur borgi?" spuri Konsll. + +"J", svarai g. "Lni var me okkur etta sinn og mtti ekki miklu +muna, a vi yrum innibyrgir og kfnuum loftleysi." + +"a er n svo", sagi Ned Land. + + essu var hlerunum skoti fr gluggunum og lagi inn birtu utan a. +Sfarinn var floti. En tu metra fjarlg fr bum borum vru +verhnptir, gljandi sveggir, smuleiis fyrir ofan skipi og nean. +Jakinn sem vi flum undan hafi rekist fastasinn og vi vrum +komnir inn geil ea gng, rjtu metra h og breidd. Var n ekki +anna fyrir en komast t r gngunum, aftur bak ea fram, sga nokkur +hundru metra niur djpi og halda svo ferinni fram. + +Ljsi salnum var slkt, en inn um gluggana lagi svo sterka birtu, a +full-ljst var eftir sem ur. Birta essi stafai fr ljskerum +Sfarans, en magnaist margfaldlega af geislabrotinu snum. Hver +jafna, sprunga og nibba snum ljmai tal litbrygum eins og +kristalsgler vri. a var eins og vi vrum staddir afarstrum helli, +alsettum blum, rauum og grnum gimsteinum, sem skru augun af +ljsmagni og litbrygum. + +essi sjn var svo fgur og tguleg a Ned Land var hrifinn af henni, +hva vi hinir. En essu var skjt breyting. Konsll hljai upp +yfir sig og vi tkum sjlfrtt hndunum fyrir augun. + +Sfarinn var lagur af sta og skrei hratt. ll essi gnamerg +ljsgeisla og lita var komin hreifingu. Var v lkast sem dynjandi +eldregn flgi fyrir gluggann, og stungu geislarnir augun eins og +nlaroddar. + +Hlerunum var skoti fyrir gluggana og gtum vi teki hendurnar fr +augunum, en sviatilkenning hfum vi sjaldrinu lengi eftir. + +Klukkan fimm um morguninn urum vi varir vi snggan kipp. Gtum vi +ess til, a framstafn skipsins hefi rekist snibbu, og mundi a +hglega geta sneitt fyrir hana. En brtt var g ess var, a skipi +skrei aftur bak. + +"Vi frum aftur bak!" sagi Konsll. + +"J", svarai g. "Gngin hafa veri byrg ennan endann. Vi verum +a leita tgngu annarsstaar". + +g var mikilli geshrringu, en reyndi a dylja hana fyrir flgum +mnum. Mr eiri ekki a sitja lengur. g fr inn bkaklefann, aan +inn salinn og svo inn bkaklefann aftur, tk bk og fr a blaa +henni, en las ekki stakt or. + +Konsll kom inn til mn. + +"Er a skemtileg bk, sem hsbndinn er a lesa nna?" spuri hann. + +"J, mjg skemtileg", svarai g. + +"Mr datt a hug. a er vst 'Um leyndardma undirdjpanna'". + +Bkin mn! g skelti aftur bkinni og gekk inn salinn. + +g bei me reyju ess sem vera vildi og var alt af anna veifi a +athuga mlingaverkfrin. rstimlinum s g a vi vrum alt af +rj hundru metra dpi, og ttavitinn sndi a vi hldum suur; en +skristikan mldi 5 smlna hraa klukkustundinni. a var hratt fari + svo rngum farvegi. En Nmi skipstjri var a hafa hraann , v +hver mnta var drmt. + +egar klukkan var gengin tuttugu og fimm mntur nu, rakst skipi +a nju. Og n var a skuturinn sem mtti fyrirstunni. + +g flnai af tta, og frunautar mnir spruttu upp og stanmdust hj +mr. g tk hndina Konsl. + + smu svifum kom Nmi skipstjri inn r dyrunum. + +"Vi erum innibyrgir", sagi hann. + +Mr var liti framan Nma. Hann var a sj jafn skaprr og hann tti +vanda til. Hann stanmdist miju glfinu, br handleggjunum kross +brjstinu og var hugsi um hr. + +Sfarinn hreyfist ekki. + +Loks tk Nmi til mls, jafn stillilega og vant var: + +"a verur lklega t r, a vi kfnum hrna". + +"Er ttilofti komi a rotum?" spuri g. + +"Vi hfum enn ngilegt loft fjrutu og tta klukkustundir". + +"Er engin von um a fram r rakni fyrir okkur, fyrir ann tma?" + +"Vi verum a reyna a brjtast gegnum sinn. Sfarinn er n a +leggjast botninn essum gngum. Svo sendi g nokkra menn t til a +grenslast eftir hve sinn er ykkur og hvar tiltkilegast muni a leita +tgngu". + +A svo mltu fr Nmi. Sfarinn seig niur vi hgt og hgt og ni +loks botni rj hundru og fimmtu metra dpi. + +"Vi erum miklum vanda staddir", sagi g. + +"Svo er vst", svarai Ned Land, "og er n szt tmi til ill-lynda og +nldurs. g get beitt shggi engu sur en skutli, og vil n bja Nma +skipstjra liveizlu mna". + +Vi fylgdum Nma anga, sem skipverjar vru a fara kafaraftin. Boi +hans var vel teki, og s g ekki a hann vri seinni a ba sig, en +hver hinna. + +Mean essu fr fram, hafi hlerunum veri skoti fr gluggunum +salnum. Gtum vi Konsll v s, hverju fram fr umhverfis skipi. A +vrmu spori komu tu menn t r skipinu og gengu t sinn. Mtti sj +hvar eir fru, Nmi skipstjri og Ned Land, v eir vru rum miklu +meiri vxt. + +ur byrja vri a brjta sinn, var hann kannaur rkilega me lngum +snfrum. Fyrst var bora hliarstlin til beggja handa, og ni +nafarinn 15 metra inn sinn, en komst ekki gegn. tti +vonlaust, a reyna frekar tt. var bora niur botninn. ar +reyndist sinn a vera tu metra ykkur. Var n ekki anna fyrir, en +hggva ar gat sinn, svo strt, a Sfarinn kmist niur um a. En +til ess a a gti tekist, var a hggva upp sex sund og fimm +hundru teningsmetra af s. + +Var n umsvifalaust teki a brjta sinn. Nmi markai fyrir um svo +stran blett, sem svarai ummli skipsins. egar fari var a hggva +sinn, kom ljs einkennilegt fyrirbrygi, sem var mikill hgarauki +vi vinnuna. Klakaflsarnar, sem losnuu, vru lttari en vatni, og +leituu v upp vi jafnharan og stanmdust upp vi sekjuna +gngum essum. Var hn v a sama skapi ykkari, sem glfi var +ynnra. + +Eftir tvr klukkustundir kom Ned Land inn salinn aftur, og var +all-dasaur orinn. Tk vi nr flokkur manna af hinum, og vrum vi +Konsll eirra hp. eim flokki stri nstrandi skipsins. + +Mr tti sjrinn kaldur fyrst sta, en mr hitnai brtt af erfiinu. +Var mr furu hgt um hreyfingar allar, rtt fyrir rjtu +loftyngda rsting, sem hvldi okkur. + +egar g kom inn skipi aftur, a linum tveim stundum, til a hvlast +og matast, fann g talsveran mun v, hve lofti skipinu var verra +en a loft, sem vi hfum anda a okkur vi vinnuna. herbergjum +skipsins hafi ekki veri skift um loft fjrutu og tta +klukkustundir, og var a v ori talsvert menga af kolsru. + +Fr svo fram um tlf stundir, a flokkarnir skiftust um a brjta +sinn. Var dldin orin einn meter dpt. Me sama framhaldi urfti +enn a vinna fimm ntur og fjra daga, til ess a ljka verkinu. + +Fimm ntur og fjra daga! a vru illar horfur. Og n ttum vi ekki +meira loft eftir en svo, a vart mundi endast tvo slarhringa. + +"J, og ekki ng me a", sagi Ned Land, egar g hafi or essu +vi hann, " vi hfum af a komast niur r snum, erum vi engu +bttari, fyr en vi komumst t r snum og num lofti auum sj". + +stur okkar vru neitanlega slmar, en vi vrum samhuga um a +allir, a duga eftir mtti fram sustu stund. + +Um nttina var dldin enn dpku um einn meter. En egar g byrjai a +vinna morguninn eftir, veitti g v eftirtekt, a sgeilin, sem vi +vrum , var a rengjast. Hliarnar frust nr. Enn einn hskinn +ferinni! a var ekki um a villast, sjrinn umhverfis okkur var a +frjsa, og hlaut s endir v a vera, a frosti kreisti Sfarann +saman heljargreipum snum. + +egar g kom inn skipi aftur, vakti g mls essu vi Nma +skipstjra. En kjarkur essa manns var bilandi. + +"g veit a", sagi hann. "En vi v er ekki anna a gera, en vinna +hraar en frosti,--vera undan v". + +ann dag vann g marga tma af mesta kappi. Vinnan hlt vi hugrekki +mnu, og svo var anna, sem hvatti mig til vinnunnar. Lofti Sfaranum +var ori i ungt og rungi af heilnmi, en vi vinnuna hfum vi +hreint loft, sem teki var r loftfora skipsins og lti lofthylkin, +sem vi brum bakinu. + +Um kvldi vrum vi enn komnir einum meter dpra. En lofti Sfaranum +var n ori svo fult af kolsru, a Nmi var a opna einn +ttiloftsklefann og hleypa hreinu lofti t skipi. + +Daginn eftir tk g til starfa a nju. Var n sinn kominn svo nrri +til beggja hlia og a ofan, a mr duldist ekki a hann mundi lsa sig +utan um skipi ur en vi gtum bjarga v. g var a v kominn a +lta hugfallast. Til hvers var a strita lengur, fyrst svo tti a fara +hvort sem var, a etta steingera vatn kreisti r okkur lfi! a var +v lkast sem argadr vri a leggja skoltana utan um okkur. + + sama bili gekk Nmi hj mr. g benti me hendinni sinn. +stjrnbora hafi sinn okast nr um fjra metra. Nmi skildi hva g +tti vi og benti mr a koma me sr. Snrum vi inn skipi aftur, +frum r kafaraftunum og gengum inn aalsalinn. + +"Vi verum a finna eitthvert rri, prfessor gur; ella er ti um +okkur". + +"J, en hva a a vera?" + +"g vildi a Sfarinn vri sterkari en sinn!" sagi Nmi. " mundi +hann geta sprengt sinn, eins og s sprengir stein, og vi yrftum +ekkert fyrir a hafa". + +"Nei frum vi a reyna a, yri Sfarinn a jrnklessu". + +"J, satt er a. Vi verum a hamla frostinu a n okkur. a er ekki +einungis til hlianna, sem sinn frist nr, heldur einnig til beggja +enda". + +"Hve miki loft er eftir?" + +"Ekki meira en svo, a leyfarnar rjta fyrramli", svarai Nmi +drmt og leit til mn. + +Mr spratt kaldur sviti enni. Var etta engin njung, v g vissi +vel a svona hlaut a fara. N vru linir fimm slarhringar san +hreint loft var teki seinast. + +g leit Nma og s a hann var annars hugar. a var a sj sem honum +hefi hugkvmst eitthva, sem hann var a velta fyrir sr. + +Eftir nokkra gn mlti Nmi; "a er ekki mikill sjr umhverfis okkur. +Ef heitu vatni vri dlt t r skipinu, tti a a geta hamla upp +mti frostinu". + +"a ttum vi a reyna". + +"Komi r me mr". + +Nmi fr me mig inn matreisluklefann. ar vru str og margvsleg +eimingarhld, sem hf vru til a n neyzluvatni r sjnum. Eimkerin +vru fylt vatni og hleypt gegnum au sterkum rafmagnsstraumi. Hitnai +vatni svo a segja augabragi og mtti egar sta dla v t +sjheitu. + +A linum rem stundum sndi mlirinn utan skipinu sex stiga frost. +a var einu stigi minna en egar tilraunin byrjai. Enn liu tvr +stundir, og var frosti ekki ori meira en fjgur stig. + +egar lei nttina var frosti ori a eins eitt stig. Hrra var ekki +unt a komast. En etta dugi, v saltvatn arf tveggja stiga kulda til +a frjsa. Var v n afstrt a vi frysum inni ennan htt. + +A kvldi hins nsta dags var bi a hggva svo mikinn s, a rin var +orin sex metra djp. vru eftir fjrir metrar,--sama sem fjrutu og +tta klukkustunda vinna. + +Lofti skipinu var n ekki endurnja oftar. a sem til var af +spiltu lofti, var a treina handa eim, sem unnu a klakahgginu. +Lofti var v nr banvnt ori. + +g var altekinn af rttleysi og doa, sem tlai a gera t af vi +mig. Klukkan rj um daginn elnai glei mn og sttu mig geispar svo +tir og langir, a vi sjlft l a kjlkarnir gengju r elilegum +skorum. v nst kom yfir mig doamk, svo nrri l a g misti +mevitundina. En g tti hauk horni ar sem Konsll var. Hann hlt +hndina mr og reyndi allan htt a hughreysta mig og var hann +jafn illa haldinn og g. + +egar svona var ori statt skipinu m geta nrri a vi urum fegnir +a komast t til vinnunnar. Okkur st sama verki vri erfitt, +vi yrum yfirkomnir af reytu. Vi gtum dregi andann mean st +vinnunni, og a var aalatrii. + +egar essi dagur var enda vru eftir a eins tveir metrar milli lfs +og daua. En lofti var frum. + +a var ttaleg ntt sem hnd fr, og nsti dagur enn verri. g +kvaldist af hfuverk og svima og reikai eins og drukkinn maur, egar +g st upp. + +En Nmi skipstjri lt ekki hugfallast af stritinu og rautunum, sem +hann tti smu hlutdeild og vi. + +Hann einn ri betur fram r vandrunum en vi allir hinir. Hann afr +a gera tilraun til a bjarga okkur auveldari htt en shggi var. +rin sem bi var a hggva, var str vi Sfarann a innanmli og +botninum var sinn a eins einn meter ykt. Nmi lt n bora gt +gegnum sinn til og fr. A v loknu skipai hann a lyfta Sfaranum +aan sem hann l og skkva honum niur rna. egar skipverjar vru +komnir inn skipi, var hlerunum loka vandlega og vatni hleypt inn +skkviklefana. Klefarnir rmuu eitt hundra teningsmetra af sj. Vi +a var skipi tv sund tufjrungavttum yngra en ur. + +Vi bium reyjufullir rslitanna. + +rtt fyrir sui eyrum mr, heyri g glgt sinn bresta undan +kjlnum Sfaranum. Alt einu brast hann allur sundur me braki miklu, +og skipi skk eins og steinn djpi. + +"Vi erum komnir niur r", sagi Konsll. + +g kom ekki upp ori, en tk hndina Konsl fast og allega. + +Sfarinn fll eins og steinn lausu lofti, skum vatnsyngslanna, sem +honum vru. + +Dlurnar vru settar af sta augabragi til a rsta t sjnum r +skipinu. Dr v brtt r fallhraanum og eftir stutta stund mtti sj +rstimlinum a skipi var fari a leita upp vi aftur. Var n vlin +sett af sta og haldi fram norureftir me fylsta hraa. + +En n var eftir a vita hve langt var norur r snum. Lengur en einn +dag enn var hugsandi a nokkur maur skipinu hldi lfi. + +g var httur a vita hva tmanum lei. g vissi a eitt, a g var +kominn fram andarslitrin og hlaut a deyja. + +Skyndilega lifnai yfir mr aftur og g teigai a mr hreint loft. +Vrum vi komnir t r snum og upp yfirbori? + +Nei, ekki var v a heilsa. En Ned Land og Konsll hfu fundi gn af +lofti einu kafarahylkinu og ltu mig anda v a mr, sta ess a +neyta ess sjlfir. + +g tlai a ta v fr mr, en eir hldu mr hndunum mean g var +a svelgja hreina lofti. + +Mr var liti klukkuna. Hn var ellefu. a var lii nr hdegi, +hinn 28. marz. g fann a skipi hristist kaft af tkum vlarinnar. + +Eftir rstimlinum a dma vrum vi ekki nema tuttugu fet fyrir nean +yfirbor sjvar. sinn var orinn tiltlulega unnur og ekki hugsandi +a takast mtti a brjtast upp r honum. A minsta kosti tlai Nmi a +gera tilraun til ess. Sfarinn lagist skhallur, svo stafninn vissi +upp mti snum. Til a n eirri astu urfti ekki anna en fylla +skkviklefa aftur skipinu. Svo rann hann undir sinn og beitti +stltrjnunni. Gekk svo um hr og brotnai sinn a mun hverri +atrennu. Loks rann hann gegnum sinn og upp skrina, sem egar +brast undan unga skipsins. + +iljuhlerunum var hrundi upp einni svipan og hreint loft lagi niur + skipi. + + + + +X. + + +Hvernig g komst upp ilfar veit g ekki. Ned Land og Konsll hafa a +lkindum hjlpa mr upp; en g andai a mr hreinu lofti--og a var +mr llu ru drmtara. Menn sem seti hafa svelti um langan tma, +vera a gta varar, egar eir f aftur ngan mat. En ess urftum +vi ekki. Vi svelgdum lofti svo miki sem rfin krafi. + +"Hr er gott a koma. Hr er ng af blessuu loftinu", sagi Konsll. + +Ned Land, sagi ekkert, en hann gapti svo kaflega, a a hefi gert +hvern mealhkarl skelkaan. vlk lungu! au sogugu og kvstu, eins og +strsti smijubelgur. + +Vi num okkur aftur furu fljtt og g fltti mr a akka flgum +mnum fyrir umnnun eirra mr. g er viss um a n eirra astoar +hefi g ekki haldi lfinu. + +Eftir nokkra tf fr Sfarinn aftur kaf og hlt fram ferinni +norureftir. Vi stefndum suurodda Amerku. En hvert var ferinni +heiti? Hvort tlai hann a beygja vestur fyrir Amerku, t +eyivttu Kyrrahafsins, ea austur Atlantshafi, mefram strndum +Evrpu ea Amerku? + +a var vafaml, sem skifti miklu. + +g bjst vi a Nmi mundi stra vestur og ljka svo hringfr sinni +umhverfis hnttinn. En s tlun brst. Hann beygi til austurs og hlt +norur me strndum Amerku. + +Hinn 16. dag aprlmnaar hfum vi landsn. Vrum vi fjrar mlur +undan Marteinseyjum. + +Ned Land fr a hyggja fltta a nju. En vi vrum of langt fr +lndum enn sem komi var. + +Vi flagarnir hfum langa samru um flttaundirbninginn. Kom Ned +Land fram me uppstungu, sem mr var meira lagi um ge. Hann sagi a +n tti g a fara og hitta Nma skipstjra a mli tafarlaust, og f a +vita fyrir vst, hvort hann tlai sr a halda okkur skipinu +framvegis. etta tti mr ekki hyggilega ri og lklegra til a +spilla rager okkar. g vnti einskis gs af Nma, og taldi okkur +vera mundi vandara ra, ef hann fengi nokkurn grun um essa +fyrirtlun. Auk ess var Nmi orinn vanalega einrnn og fltur, upp + skasti. a var svo a sj sem hann foraist mig, enda var hann +sjaldan vegi mnum. ur var hann vanur a rannsaka me mr msar +njungar, sem fyrir okkur bar rki svarins og fra mig um hitt og +anna. En n var hann alveg httur v og kom v nr aldrei inn +salinn. + +Mr var skiljanlegt af hverju etta stafai. a gat veri a honum +mislkai vist okkar Sfaranum. En ekki gat g samt tra honum til a +gefa okkur lausa. + +Tuttugasta aprl vrum vi fjrtn hundru metra dpi. Mararbotninn +var slttur mjg og strgrttur. Vru va gjr og gjtur milli +klettanna, svo djpar a ekki s til botns. klettunum uxu afar strir +nglar og arategundir msar. + +Vi flagarnir stum t vi gluggann og athuguum a sem fyrir augun +bar. Barst tali a sdrum msum, sem vera hvert ru a br, +eftir str og frleik. + +Ned Land var ekki t samdma okkur Konsl og lagi hann ltinn trna + sgur, sem sagar eru um stra kolkrabba. + +"g hefi sjlfur s kolkrabba draga strt hafskip kaf", sagi Konsll + mestu einlgni. + +"a er svo", sagi Ned Land. "Hvar skei a n?--ef g m spyrja". + +" St. Mal", svarai Konsll. + +" hfninni?" spuri Ned hslega. + +"Nei kirkjunni". + +"Hva etta a a?" + +"J-j,--ar er mlverk, sem snir etta mjg greinilega". + + hl Ned Land og skaut svo mlinu undir minn rskur. g kannaist vi +a, a mynd essi vri a vsu hugarburur; en v hlt g fram, a +kolkrabbar gtu ori afar strvaxnir. + +Vrum vi a skeggra um etta fram og aftur og gttum ekki a hverju +fram fr, ar til Konsll kallai til okkar alt einu. Var okkur liti +t um gluggann og sum vi vnta sjn. a var skrmsl, afar strt +og svo hrilegt, a a hefi vel geta tt heima kynlegustu +lygasgu. + +etta var kolkrabbi, sjlfsagt tta metra langur. Hann synti aftur bak + smu tt og Sfarinn og jafn hratt. Hann hafi tta anga alsetta +sogsklum og var hver um sig tvfalt lengri en skrokkurinn. Goggurinn +var afar str og sterklegur og svipaur arnarnefi lgun. Hann skifti +litum sfellu, var mist stlgrr ea mbrnn. + +Fyrir tilviljun hfum vi rekist eina af essum skepnum, sem vi +vrum a tala um. tti mr bera vel veii og tlai ekki a lta +tkifri nota. Tk g v ritbl snatri og fr a draga mynd af +drinu. + +En brtt komu fleiri kolkrabbar ljs. Uru eir sj talsins stuttum +tma, stjrnborsmegin. eir fylgdust me skipinu og hnitmiuu hraann +svo nkvmlega vi fer skipsins, eins og vru eir fastir vi a. +Hefi vel mtt draga mynd af eim me v mti, a lma gagnsjan pappr + runa og gera merkilnur hann. A vsu skrei Sfarinn heldur hgt. + + einni svipan stvaist skipi og var af harur kippur, svo gnast +llum samskeytum. + +"Hfum vi rekist sker?" spuri g. + +"Hvort sem a er ea ekki, erum vi floti enn", svarai Ned Land. + +Sfarinn var floti.--a var satt. En hann l kyr. A vrmu spori kom +Nmi inn og nstrandi me honum. + +g hafi ekki s hann ur jafn svipungan og n. Hann heilsai +ekki,--hefir ef til vill ekki teki eftir okkur--en gekk rakleiis a +glugganum, athugai kolkrabbana um stund og sagi svo nokkur or vi +nstrandann. + +Nstrandi fr egar t. Nokkru sar var gluggunum loka og rafljsi +tendra. + +g gekk til Nma. + +"Laglegt kolkrabbasafn etta", sagi g. + +"J, hr. nttrufringur", svarai hann, "og vi verum a berjast vi +". + +"Berjast", t g eftir. Mr var ekki ljst hva Nmi tti vi. + +"J, g mynda mr a eitt af essum drum hafi gripi um skrfuspaana +og haldi eim fstum. ess vegna komumst vi ekki fram". + +"Hva er vi v a gera?" + +"Vi verum a fara upp a yfirborinu og rast me vopnum og +bareflum". + +"Og skutli, ef r vilji yggja li af mr", sagi Ned Land. + +"a ygg g gjarna", svarai Nmi. + +A svo mltu frum vi til stigans, sem fari var eftir upp iljur. +ar vru fyrir tu menn vopnair. Hfu sumir shgg og barefli af msu +tagi. Vi Konsll fengum okkur sitt hggvopni hvor, en Ned Land hafi +skutulinn. + +Sfarinn fr upp a yfirborinu. Skipverji einn, sem efstur st +stiganum fr a losa um skrfurnar, sem iljuhlerunum var fest me. En +ur hann fengi loki v verki, var hlerunum svift upp af afli miklu. +Kolkrabbi einn hafi sogi sig fastan vi hlerann og teki svo sngt +vibrag. + +Rtt smu svipan kom angi og flmai niur um hleragati. Nmi var +fljtur til og hj sundur angann svo hann valt niur stigann og +engdist vibjslega glfinu. + +Skipverjar ruddust fast og sttu upp stigann. Komu niur tveir angar, +vfust utan um einn hsetann og sveifluu honum upp um hleragati. + +Nmi hljai upp yfir sig og rann upp stigann eins og klfi vri +skoti. Vi hinir frum egar hla honum. + +Kolkrabbinn hlt manninum htt upp og kramdi hann me sogsklunum. +Maurinn braust um af megni og kallai hjlp, en gat engri vrn vi +komi. + +Nmi stti egar a drinu og hj af v einn angann. Nstrandi tti +hggi vi annan kolkrabba, sem hafi sogi sig fastan vi skipi. Gengu +skipverjar vel fram og drgu ekki af sr. Vi Konsll beittum shggunum +en Ned Land skutlinum. Lgum vi vopnunum hva eftir anna kaf +grnleitar jsir skrmslanna. Lagi af eim megnan ef, ekki ekkur +moskuslykt. + +g hlt um eitt skei a manninum vri borgi. var bi a hggva af +drinu alla angana nema ann, sem hlt manninum. En sendi dri yfir +okkur voamikla gusu af svrtum legi, sem blindai okkur alveg +svipinn. egar vi gtum neytt augnanna aftur var a horfi djpi +me manninn. + +Eftir etta sttum vi a freskjunum hlfu kafar en ur. Hfu drin + lst sig skipi tu ea tlf saman, bi sirnar og ilfari. +Var skipi svipstundu ata bli og svrtum legi, en afhgnir limir +engdust eins og hggormar til og fr um ilfari. Ned Land beitti +skutlinum af miklu kappi og hiltist til a leggja drin augun. +vildi svo til a kolkrabbi sl einum anganum hann, svo hann fll +fyrir. + +g skundai til og tlai a hjlpa Ned Land, en Nmi var fyrri til. +Keyri hann hggvopni upp gini drinu og var Ned borgi. Spratt +hann ftur og tvhenti skutulinn dri svo st hjarta. + +essi bardagi st yfir einn stundarfjrung, og fanst okkur a +ri langur tmi. Fr svo a lokum a kolkrabbarnir fru fltta, eir +sem svo vru frir. Vru flestir illa tleiknir, srir og sundurtttir. + +Nmi var allur ataur bli eftir viureignina. St hann lengi +ilfarinu og horfi t hafi, sem lukti n yfir einn af flgum hans, +og hrundu honum tr af augum. + +Eftir a s g ekki Nma nokkra daga. Hann lokai sig inni klefa +snum og var ekki mnnum sinnandi. + +Sfarinn sveimai til og fr um essar smu slir dagana. Loks +hldum vi fram ferinni norureftir og nlguumst strendur +Norur-Amerku. En vi frum langt fr landi og veur vru hr um +essar mundir, a bitnai lti okkur. + +Dag einn kom Ned Land inn til mn. + +"etta verur a hafa einhvern enda", sagi hann. "Nmi strir n +norur. g er binn a f ng af Suurskautinu og tla ekki a vera me +til Norurskautsins". + +"Hva eigum vi a gera, Ned Land?" + +"r veri a tala vi skipstjrann. A rum kosti tla g a gera +a. Vi nlgumst Amerku,--erum komnir nmunda vi Kanada, ttland +mitt. g vil komast han hva sem a kostar". + +Ned Land var rotin olinmin. Hann gat ekki una essari fi lengur. +g var lka orinn annars hugar, en g var fyrir sj mnuum. Allan +ennan tma hafi g veri einangraur fr viskiftum vi ara menn og +vissi ekki hverju fram fr heiminum. Nmi var orinn gjrbreyttur. +ur var hann mr til ngju og astoar rannsknum mnum, en n var +v me llu loki. + +a urfti flmskan mann, eins og Konsl, til a una svona fi til +lengdar. + +"r vilji a g spyrji hann, hva hann tlar sr fyrir me okkur?" +sagi g. + +"J". + +"En g hitti hann sjaldan. Hann forast a vera vegi mnum". + +"v meiri sta er til a reyna a komast a einhverri niurstu +essu". + +"g skal reyna, Ned". + +"Hve nr?" + +"egar g hitti hann". + +"Vilji r a g ni hann?" + +"Nei, lti mig einan um a. morgun . . . ." + +"Nei, dag", sagi Ned me herzlu. + +" a. g skal finna hann dag". + +Ned Land fr t, og g einsetti mr a koma essari fyrirtlan +framkvmd egar sta. + +g gekk a skipstjraklefanum og hlerai. Nmi var inni. g bari a +dyrum.--Enginn anzai. g bari aftur og lauk svo upp hurinni. Nmi var +ar og laut fram yfir skrifbori. Hann hafi a lkindum ekki heyrt til +mn. egar g gekk til hans, rtti hann r sr og leit vi mr +reiulega. + +"Hva vilji r?" spuri hann. + +"Mig langar a tala vi yur nokkur or". + +"g er vant vi ltinn; g er a vinna". + +etta vru ekki glsilegar vitkur, en g hugsai mr a gefast ekki +upp fyr en fulla hnefana. + +"a er mikilsvarandi mlefni, sem g ber fyrir brjsti, hr. +skipstjri". + +"a er svo", svarai Nmi hslega. "Hafi r dotti ofan eitthvert +hugvitsr? Ea hafi r komist a einhverju leyndarmli rki +hafsins, sem mr er kunnugt?" + +g var vafa um, hvernig g tti a hefja mls erindinu. En ur g +fengi sagt nokku tk Nmi aftur til mls og benti um lei +handritabunka, sem l borinu fyrir framan hann: + +"Hrna eru ritverk mn. eim er llu lst, sem fyrir mig hefir bori +sferum, a sem snertir nttru hafsins og eirra dra, sem a +byggja. g held eim fram vntanlega langan tma enn og bti mrgu vi. +g tla lka a skrifa fisgu mna". + +Nmi hallai sr aftur stlnum og horfi heim fram stundarkorn. g +lagi vi hlustirnar.--tlai hann a fara a segja mr fisgu sna? + +"a var indverska strinu", sagi hann. " var g ungur; tti g +fagrar vonir; gat g bori traust til mannanna. + +Oj,--ekki var g gamall, egar gremja og hryg fru a sverfa a +mr. g hafi lengi horft j mna jakaa og hrakta. Alt st +sta, sem til umbta mtti horfa, en heimska og srdrgni stu +valdastli. Margra alda menning okkar var ftum troin og ala manna +kgu. Srdrgir og hfsgjarnir valdhafar lstu klnum jina og +sugu r henni bl og merg. En hefndin kom--hlaut a koma. a var g, +sem fyrstur hf merki og fylkti j minni til orustu gegn kgun og +frelsi. En a var a eins hefndin,--endaslepp hefnd!" + +Nmi st upp og gekk um glf kafa. a fr hrollur um mig, egar g +hugsai til ess hve Indverjum hafi bltt mean uppreisnin st yfir. +Hve margar sundir eirra hfu veri myrtar og svvirtar allan htt, +svo flestum mentuum jum ofbau. Og essi maur, Nmi skipstjri, var + indverski konungssonurinn, sem stri uppreisninni. + +Nmi stanmdist fyrir framan mig. + +"a var alt rangurslaust", sagi hann me skjlfandi rmi. "Og hvar +er s j stdd, sem farga hefir frelsi snu. Hn er svift llum +skilyrum fyrir v a vera j og geta teki elilegum framfrum! +Kgun er verri en daui. a er rttur og skylda hvers manns a frna +lfi snu fyrir frelsi.--En ranglti er rttinum yfirsterkara". + +Nmi agnai og settist aftur stlinn. g reyndi a tengja saman a +sem honum var n rkast hug og a, sem mr bj brjsti. + +"egar essum handritum yar er loki,--hva verur um au?" + +"au vera ltin loka hylki, sem ekki getur sokki og s maur, sem +lengst lifir skipinu fleygir v sjinn". + +"a vri mjg undir tilviljun lagt", sagi g, "og ekki gott a vita +hvaa hndum a lenti. r gtu rstafa v tryggilegri htt. Ef +r ltu mig f a og . . . . . . . ". + +"a geri g aldrei", svarai Nmi. + +"Ef r ltu okkur lausa", btti g vi. + +"Lti ykkur lausa!" + +"J, a er um a, sem g tlai a tala vi yur", svarai g. "N +erum vi bnir a vera hrna skipinu sj mnui. g og flagar mnir +vera a f a vita, hvort a er tlun yar a halda okkur hr +skipinu framvegis". + +"Hr. Aronnax, g hefi sagt yur a fyrir sj mnuum, a hver sem kemur + Sfarann, verur a vera ar upp fr v". + +"a er bltt fram rlkun". + +"Kalli a hva sem yur knast". + +"En rlnum er heimilt a taka sr frelsi, ef hann getur". + +"Hefi g banna yur a? Held g yur fjtrum?" + +Nmi st me krosslagar hendur og hvesti mig augun. + +"Hr. skipstjri", sagi g. "r hafi vaki hj okkur hljan hug til +yar. Vi hfum ori hrifnir af snilli yar og hughreysti. r hafi +banna okkur a ausna yur samhyg, sem alt hleitt og fagurt +skapar brjstum manna. r hafi valdi fleikum milli okkar, sem +gerir okkur lfi gleisnautt. r tali um frelsi. r hafi barist +fyrir frelsi, og hafi last a sjlfur, en neiti okkur um a. Hva +haldi r a veri r essu? g hefi me hndum vsindalegar +rannsknir, sem g get unan vi nokkurn tma enn. En hva haldi r a +veri r flaga mnum, Ned Land? Hann hltur a leggja hatur yur". + +Nmi st upp r sti snu. + +"Mr stendur svo hjartanlega sama hva Ned Land hugsar ea lyktar", +sagi Nmi. "g geri a ekki a gamni mnu a taka ykkur skipi. +etta er fyrsta sinn, sem r tali vi mig um etta ml, hr. +prfessor, a verur lka a vera sasta sinn". + +g fr t r klefanum ungu skapi og skri flgum mnum fr v, sem +okkur Nma fr milli. + +"N vitum vi hva vndum er", sagi Ned Land. "Vi verum a flja, +hve nr sem fri gefst". + + + + +XI. + + +egar komi var norur undir Long-Island, breytti Sfarinn stefnu og +stri landsuur. Ned Land var ur og uppvgur, en vi essu mttum +vi ekki gera. Vi frum vert yfir Atlantshafi skmmum tma. Fengum +vi landsn af rlandi og Englandi og stefndum inn Ermarsund. + +Vi flutum yfirborinu hinn 1. jn. g var staddur aalsalnum; kom + svo mikill hvellur, a g aut upp ilfar til a grenslast eftir +hva um vri a vera. Ned Land og Konsll vru komnir anga undan +mr. + +"Hvaa hvellur var etta?" spuri g. + +"Fallbyssuskot", svarai Ned Land og benti skip, svo sem mlu +fjarlg, sem stefndi okkur. + +"etta er herskip, a ori g a veja um", sagi Ned Land. + +"a vildi g a hamingjan gfi a a kmi og gti skoti kaf ennan +blvaan Sfara". + +"Hverrar jar er skipi?" spuri g. + +Ned Land hleypti brnum og hvesti sjnina af fremsta megni. "g get ekki +sagt um a, a hefir ekki uppi fna. En eftir reianum a dma er +etta herskip". + +Vi stum stundarfjrung og athuguum skipi. a frist nr smtt +og smtt. En ekki var unt a segja me vissu, hvort a hafi teki +eftir Sfaranum; v sur hvort menn ar hfu rtta hugmynd um eli +hans. + +Eftir nokkra stund fullyrti Ned Land, a etta vri bryndreki me +vgtrjnu og rennum ilfrum. ykkan kolamkk lagi upp um reykhfinn. +Ekki dr a fna stng og ekki var unt a sj litina toppveifunni. + +"Komi a einum mlufjrungi nr, steypi g mr sjinn", sagi Ned +Land. "g r ykkur til a fylgja mr eftir". + +g tlai a svara essu, en gaus hvtur reykjarmkkur t r +framstafni skipsins og ungur hlutur skall sjnum skamt fyrir aftan +Sfarann, svo gusurnar gengu htt loft upp. Rtt eftir heyrist +snarpur hvellur. + +"eir skjta okkur!" kallai g. + +"etta eru menn a mnu skapi", sagi Ned Land. + +"Me leyfi hsbndans . . . . . . j j", sagi Konsll og hristi af sr +sjinn, sem n kla js yfir hann. "g tlai a fara a segja, a n +ttust eir vera a skjta nhveli alrmda". + +"eim tti a vera vorkunnarlaust a sj okkur", sagi g. + +"a hafa eir gert a lkindum", svarai Ned Land. + +Mr flaug ntt hug. N var a lkindum ori lum kunnugt, hvers +elis etta nhveli var. Eftir viureignina vi "Abraham Lnkoln" hafi +Farragt komist a raun um, a etta var neansjvarskip, miklu +httulegra en nokkurt yfirnttrlegt sjskrmsl og n vru skip sveimi +um ll hf, til a reyna a eyileggja essa morvl. + +Og Sfarinn var sannkllu morvl, egar Nmi beitti honum hefnda +skyni, og var full sta til a halda, a hann geri a. a hafi +hann gert Indlandshafinu kvldi ga, egar vi vrum lokair inni +klefanum. Af eirri stu hafi hsetinn sem srist hfinu, lti +lfi. A minsta kosti mltu allar lkur me v. a var deginum +ljsara a essu skipi, sem n var nnd, tti Nmi ramma vini, sem +ekki hlfu okkur og sem Nmi mundi vi engu hlfa. + +Skothrin jkst kaft; en klurnar lentu sjnum og hittu ekki +Sfarann. Okkur furai v a Nmi kom ekki upp. Var skothriin +orin allhttuleg Sfaranum, v herskipi var komi mjg nrri okkur. + +"Vi verum eitthva til brags a taka", sagi Ned Land. "g geri +vsbendingu. ttu eir a geta skili, a hr er vi heiursmenn a +eiga". + +Ned Land tk upp vasaklt og tlai a veifa honum. En sama vetfangi +var honum slengt fltum ilfari, af afli miklu. + +"Afhraki yar!" rumai skipstjrinn. "r eigi skili a g bindi +yur framan stafnfleyginn, ur en g kaffri etta skip". + + sama augnabliki skall kla ilfarinu, en hrkk af jrninu langt t +sj. Skipstjrinn ypti xlum. + +"a er ykkur sjlfum verst", heyri g hann segja. + +Svo vk hann sr a okkur og sagi: + +"Viureignin er hafin, herrar mnir. Fari i niur!" + +"tli r a greia atlgu?" spuri g. + +Nmi kinkai kolli til samykkis. + +"Geri a ekki", sagi g bnarrmi. + +"Fyrir tilviljun hafi r ori margs vsari", sagi hann. "Fari r +niur". + +Vi ttum ekki annars rkosti en hla skipstjranum. ur en g fr +niur s g nokkra skipverja skipa sr um Nma og horfu eir skipi +me reiulegum svip og ltbragi; en klurnar dundu Sfaranum og +umhverfis hann. + +egar g var kominn niur klefann minn fr Sfarinn af sta og skrei +t r skotmli. En a fr eins og mig grunai, a herskipi elti hann. +egar klukkan var orin fjgur um daginn eiri g ekki kyrsetunni +lengur. g fr t miskipsganginn. Hlerarnir vru opnir og g htti +mr upp ilfar. Nmi var a ganga um glf ilfarinu og gaf gtur a +herskipinu anna veifi. a var n einnar mlu fjarlg og leit t +fyrir a Nmi vri bum ttum, hvort hann tti a granda v ea +ekki. g geri enn eina tilraun til a mila mlum. En ekki var g fyr +binn a opna munninn en Nmi kom rakleitt til mn og stanmdist fyrir +framan mig. Svipur hans var svo breyttur, sem vri hann orinn ri eldri +en a morgni essa dags. Hatur og heift skein r augum hans, egar hann +tk til mls. + +"Rtturinn er mna hli. arna er kgarinn, hann sem hefir svift mig +llu sem g elskai: Furlandi og frndum, konu og brnum. g hata +hann!" + +g leit sasta sinn til herskipsins feiga, sem stti n svo kaft +eftir Sfaranum, og fr svo niur til flaga minna. + +"Vi skulum flja han!" sagi g. + +"Hvaa skip er etta?" spuri Ned Land. + +"g veit a ekki. En hitt er vst, a a verur sokki niur +mararbotn ur essi dagur er allur. Og af tvennu illu er betra a +farast me v, en taka hr tt hryjuverki, sem vi vitum ekki +hversu rttmtt er". + +"g er sama mli", sagi Ned Land. "En vi verum vst a ba me a +til nturinnar". + +Lei svo af dagurinn og nttin frist yfir. Alt var me kyr og spekt +Sfaranum. Hann hlt fram me jfnum hraa, alt af smu tt, og +ruggai gilega ldufallinu. + +Vi rgerum a flja egar herskipi vri komi svo nrri, a vi +gtum lti heyra ea sj til okkar. Tungl var fyllingu og glabjart +ti. Geri a okkur hgra fyrir a flja. Ltil lkindi vru til ess, +a vi gtum vari herskipi fyrir hlaupi Sfarans, vi kmumst t + a. En vi tluum a gera alt sem okkar valdi st, til a koma +veg fyrir manntjn. Hva eftir anna hldum vi a stundin vri komin. +Sfarinn lt herskipi komast mjg nrri, en fr jafnan undan aftur. + +Liu svo nokkrar klukkustundir af nttinni, a ekkert bar til tinda. +Vi bium albnir a grpa hvert tkifri, sem byist. Ned Land tlai +a fleygja sr sjinn, en g fkk hann ofan af v. g geri r +fyrir, a Sfarinn yri ofansjvar, egar hann ri herskipi og +mundi okkur helzt vera undankomu aui. + +Klukkan rj um nttina fr g upp ilfar. Nmi st ar enn og horfi +stugt herskipi. + +Kyr og friur hvldi yfir nttrunni. Himininn var heiur og hafi +spegilsltt. Herskipi fr eftir ljsinu Sfaranum og var n tp hlf +mla milli skipanna. g s ljskeri frammastrinu og +hliarljsin,--grnt og rautt. herskipinu var kynt svo kaft undir +ktlunum, a eldbjarma lagi upp um reykhfinn og br birtu reiann. +Fylgdi v kaflega ykkur reykur og neistaflug. + +g st ilfarinu anga til klukkan fimm um morguninn. Skipi +nlgaist um. Hf a skothrina n, egar fr a birta af degi. + +Nstrandi kom n upp ilfar og nokkrir menn me honum. Tku eir upp +handrii, sem var utan me ilfarinu. Turninum sem ljskeri var , var +hleypt niur skipi. Smuleiis eim, sem var yfir strishjlinu og +byrgt yfir opin vandlega. Var skipi ori alveg jfnulaust a utan. +g fr niur aalsalinn. a var fari a birta. Morgunroinn brotnai + brugjlpinu og sendi ru hvoru rauann bjarma inn um gluggann til +okkar. etta var 2. jn,--dagur sem mr lur aldrei r minni. Sfarinn +hgi skriinn. ttist g n vita a stundin vri komin. Skothrin +jkst kaft. Klurnar ristu sjinn svo hvein vi. + +"N skulum vi leggja af sta!" sagi g. + +Vi gengum gegnum bkasafnsklefann og t ganginn; en egar vi komum +a stiganum var hlerunum skelt aftur. Ned Land tlai a ryjast +hlerann og hrynda honum upp, en g aftrai honum fr v. g heyri hvin +nean r skipinu, sem g kannaist vel vi. a var veri a fylla +skkviklefana, og Sfarinn seig nokkra metra niur sjinn. Vi urum +of seinir fyrir! Sfarinn fr kaf til ess a leggja a skipinu sem +nst kjlnum, v ar var a ekki brynvari. Vi vrum inniluktir a +nju, og neyddir til a vera sjnarvottar a eim gilega hildarleik, +sem n var fyrir hendi. g skundai inn klefann minn aftur. g var +alveg utan vi mig,--vissi ekki ennan heim n annan um stund og hefi +vst hvorki heyrt n skili, annarhvor flaga minna hefi tala til +mn. Sfarinn herti skriinn. Hugsanir mnar og eftirtekt beindust allar +a v, a athuga hreyfingar skipsins og atferli. Sfarinn ntrai fyrir +tkum vlarinnar og g bjst vi rekstri og egar. Aldrei hefi g +lifa jafn kvvnlega og hryllilega stund eins og essa. + +g rak upp hlj, sjlfrtt! g var var vi kipp, tiltlulega hgan +. g heyri a stltrjna Sfarans muri sundur tr og jrn og hva +sem fyrir var. Sfarinn gekk gegnum skipi, eins og saumnl gegn um +kli. g spratt upp otboi og aut inn aalsalinn. Nmi var ar +fyrir. smu andrnni var hlerunum skoti fr gluggunum og ljsin slkt + salnum. Mr var sjlfrtt liti t um gluggann. g s eitthvert +dkkleitt ferlki vera a skkva, svo sem tu metra fr Sfaranum. v +var str glompa, sem sjrinn beljai inn um me miklum hvaa. Svo komu +rair af sgluggum og fallbyssuopum og sast blasti vi ilfari +alskipa lifandi verum, sem brust vi dauann. Gagntekinn af skelfingu +skundai g aftur inn herbergi mitt. + + + + +XII. + + +a var dimt og gult Sfaranum fyrst sta eftir etta. Ferinni +var haldi fram. En hvort var haldi suur ea norur? g vissi a +ekki og hirti ekki um a vita a. Mig hrylti vi Nma skipstjra. +Hversu mikinn rtt sem hann hafi ori a ola af rum mnnum, var +rangt af honum a hefna sn ennan htt. Enda tt g tti engan tt + essu verki, hafi g veri sjnarvottur a v, sem gerist og a +var meir en ng. Ljsi var brugi upp aftur skipinu, egar lii var +nr hdegi. Reyndi g a hressa mig upp og fr v inn salinn. ar +var mannlaust. g leit mlingaverkfrin. Sfarinn stri norur, me +7 smlna hraa klukkustundinni, og var mist upp vi yfirbor, ea +10 metra dpi. Vi vrum komnir t r Ermarsundi og frum norur me +rlandsstrndum. Mr kom ekki dr auga nstu ntt. g lagist fyrir a +vsu, en endurminningar nafstainna vibura vru mr svo rkar hug, +a g var andvaka. Sfarinn hlt hgum snum norur Atlantshafi +nstu daga eftir. Nidimm oka var yfir hve nr sem vi litum til +veurs. Var n ferinni heiti til Norurskautsins? Ea til Spitzbergen? +Ea til Nowaja Semlja? a var ekki a tla. Tminn lei, en g +fylgdist ekki me tmatalinu. g var httur a hafa hugmynd um, hvort +heldur var kvld ea morgun, ntt ea dagur. Mr fanst eitthva gefelt +vi alt, sem kringum mig var. g var hneptur undir yfirr og +hugsunarhtt skyldrar, hlfsiarar jar, sem g gat ekki haft +samneyti vi hugsun ea athfnum. g veit ekki me vissu hve langan +tma essi fer hefir teki; lklega hlfan mnu ea rjr vikur. a +er ekki unt a segja hvar etta hefi lent, hefi ekki komi fyrir +vntur atburur, sem batt etta endahntinn. Nma skipstjra s g +ekki allan ennan tma; ekki heldur nstranda n neinn af skipverjum. +Vi vorum allajafnan kafi. egar vi komum upp r til ess a skifta +um loft, vru hlerarnir opnair me vlatbnai. Ekki vissi g heldur +hvar vi vrum staddir, v leiin var ekki mrku korti. Ned Land +var orinn svo rvinda af leiindum, a ekki var hgt a f t r honum +or. Jafnvel Konsll fr ekki varhluta af glei eirri, sem okkur +hvldi. Vi flagarnir vrum httir a hafa afskifti hver af rum. Vi +stum hver snu horni fullir rvntingar. etta gat ekki gengi svona +til lengdar. Eina ntt svaf g fram morgun,--g veit ekki hvaa dag +a var. egar g vaknai st Ned Land vi hvlustokkinn og laut yfir +mig. + +"N verum vi a flja", hvslai hann. + +"Hve nr?" spuri g og aut upp rminu. + +" ntt, eir eru httir a hafa gtur okkur. Eru r tilbinn?". + +"J; hvar erum vi staddir?" + +"a sr til lands,--g tk eftir v an,-- svo sem tveggja mlna +fjarlg bakbora". + +"Hvaa land tli a s?" + +"a veit g ekki, enda skiftir a engu. Han verum vi a komast". + +"J". + +"a er finn sjr og talsverur stormur", sagi Ned Land. "En +slarkfrt. g hefi lauma nokkrum vistum upp btinn og feinum +vatnsflskum". + +"a er gtt". + +Ned Land gekk t a svo mltu. egar g var kominn ftin fr g upp +ilfar. Skipi ruggai svo kaft, a g tti fult fangi me a +standa. Hvassviri var og ljtt tlit lofti. g grilti land gegnum +okubrluna. N urum vi a lta til skarar skra; a mtti ekki +dragast lengur. Mr var fari a leiast og la illa Sfaranum og +vildi llu til htta, a komast burt sem fyrst. g fr aftur niur +salinn. Mig hlf-langai a sj Nma skipstjra einu sinni enn og kvei + fyrir v ara rndina. Hva tti g a segja vi hann? Gat g +duli skap mitt fyrir honum? Nei, a var hyggilegra a finna hann +ekki,--reyna a gleyma honum. Mr fanst dagurinn--a lkindum s +sasti, sem g tti eftir a lifa Sfaranum,--vera hrilega lengi a +la. g var einn allan daginn, v flagar mnir vruust a koma inn +til mn, til ess a vekja ekki grun um form okkar. Midegisver +borai g ekki fyr en kl. 6 og var svo lystarlaus, a g var a +neya ofan mig nokkrum munnbitum, til ess a halda krftum. Klukkan +hlf sj kom Ned Land inn til mn. + +"Vi sjumst ekki aftur fyrir flttann", sagi hann. "Tungli verur +ekki komi upp kl. 10; vi verum a lta myrkri skla okkur. skulu +r koma upp btinn. Vi bum yar ar". + +Ned Land fr t, en g gekk inn salinn, til ess a athuga +mlingahldin. Vi vrum fimmtu metra dpi og frum me fullum hraa + norur-landnorur. g rendi augunum yfir salinn sasta sinn og +virti fyrir mr ll listaverkin, sem hann hafi a geyma og hin fgtu +nttruundur og arar vsindagersemar, sem ekki l anna fyrir en tnast + hafinu samt manni eim, sem eim hafi safna. Hryggur huga snri +g til dyra og fr inn herbergi mitt. g hafi fataskifti og fr +skjlgan klna, tk saman ll ritverk mn og stakk eim inn mig. +g hafi kafan hjartsltt og fann a g mundi ekki geta duli +geshrringar mnar fyrir Nma skipstjra, ef g hitti hann. Svo lagist +g fyrir rmi og reyndi a sefa skap mitt. Tkst a vonum framar, en +hugur minn hvarflai fr einu til annars og vakti upp endurminningar fr +veru minni skipinu, um msa atburi illa og ga, sem ar hfu komi +fyrir. Mr fr smtt og smtt a finnast meira um Nma skipstjra. Hann +var indverskur jhfingi, hva sem ru lei. Enda tt a +sjlfu sr vri engin afskun, gat a mefram veri orsk ess, a +hann beitti valdi snu svona, til a koma fram miskunnarlausum hefndum. +Hin djpsja og vtka speki hans, rek og hugrekki, hfu hann liti +mnu htt upp yfir ara almenna indverjahfingja, yfir j hans alla, +jafnvel yfir alt mannkyni. Hann var yfirmenskur afburasnillingur. + +Klukkan sl hlf tu.--g fann til yngsla hfinu og tk um a bum +hndum, lt aftur augun og reyndi a beina hugsuninni a einhverju +ltilvgu efni. N var a eins hlftmi eftir--hlftmi, sem tlai a +firra mig vitinu. essu augnabliki brust forte-panhljmar a eyrum +mr innan r salnum. a vru strfeldir samhljmar innan um hrrigraut +af lnum, sem skru hver annan. Svo jafnaist lagi smtt og smtt og +lei eins og hgur draumur. a var eins og v lgi srasta sorg, sem + brjsti getur bi, eins og hyldpi harma og hugarangurs, og d svo t +hgt og bllega vikvmu, srmjku samrmi. Svo kom hressandi lag, +stuttur, magnrunginn hergnguslagur. a var sem hnfi vri stungi +brjsti mr, Nmi skipstjri var salnum! En gegnum salinn var g +a fara, til ess a komast t. g hlaut a hitta hann og mtti bast +vi a hann tki mig tali. tlit mitt og jafnvel eitt einasta or af +vrum mnum gat komi upp um mig, og var ll von ti. Klukkan sl +tu. g var a fara. g opnai hurina me mestu hg og virtist +vera af v hrilegur hvai. g lddist fram eftir ganginum og +stanmdist ru hvoru spori til a jafna mig. Loks komst g a +saldyrunum og opnai ar. ar var myrkur inni. Skipstjraklefinn var +andspnis og hurin hnigin gtt. Lagi ljsskmu um gttina inn +salinn. g lddist tnum gegnum salinn og ggist inn klefa +skipstjrans. Gegnt dyrunum var str mynd, a lkindum af konu hans og +barni. Sjlfur sat hann vi skrifbori, niursokkinn strf sn. +Dyrnar a bkaklefanum stu opnar. ar fr g gegn og t ganginn +ttina til btsins. g skundai upp stigann og tr mr upp um opi +ilfarinu til flaga minna. + +"Af sta! Undir eins!" sagi Ned Land. + +Hlerinn var lagur yfir ilfarsopi og festur vandlega me skrfum. +Hleraopi botninum btnum smuleiis. Ned Land fr a losa um +skrfurnar, sem tengdu btinn vi skipi. heyrist alt einu rusk +miki nean r skipinu, kll og mannaml. Vru skipverjar ornir skynja +um fltta okkar? Ned Land fkk mr hnf hendina. Hann htti a skrfa +um stund. g var ess brtt vsari, a essi gauragangur st ekki +sambandi vi flttatilraun okkar. R g a af ori einu, sem nefnt var +hva eftir anna. a var ekki r ektu mli, v g skildi a vel. +Rstin! var sagt. Mr er sem g heyri a enn dag. Rst--einmitt +essu augnabliki, egar vi vrum a losa blhorni okkar fr Sfaranum. +Vi vrum komnir inn rst, og gat a naumast annarsstaar veri en +vi Lftinn. Fyrir vang--ea jafnvel af settu ri--var Sfarinn +kominn inn rstina. Hann fr a snast harri hringiu og frist +smtt og smtt inn a henni miri. Bturinn fylgdist me--fyrst sta. +Skipi sveiflaist me fleygifer og vi stum, ndinni af tta. + +Boafllin beljuu me rumandi hvaa. + +"Vi verum a vera ar sem vi erum komnir", sagi Ned Land og fr a +skrfa aftur rrnar, sem hann var binn a losa. En v kva vi hr +brestur. Sustu skrfurnar hrukku sundur og bturinn eyttist eins og +steinn r slngu t hringiuna. g steyptist hfui niur btinn +og fll ngvit. + +g veit ekki hverju fram fr eftir etta, hvernig bturinn komst t r +rstinni og hvernig vi num landi. En egar g raknai vi aftur, l +g rmi kofa fiskimanns eins vi Lftinn. Ned Land og Konsll stu +vi hvlustokkinn. Eftir ltinn tma var g kominn til Parsar. + + + + +XIII. + + +Svona er n sagan um essa merkilegu fer. tli nokkur maur leggi +trna hana? g get ekkert um a sagt, enda gildir mig a einu. g +hefi sagt fr viburunum eins og g hefi reynt , og hvergi halla +rttu mli. Og n ekki g hafi. g hefi fari tpum tu mnuum +umhverfis hnttinn neansjvar og s ll undur og strmerki, sem falin +eru skauti hafsins. En hva er ori af Sfaranum? Hefir hann losna +r heljargreipum rastarinnar? Er Nmi skipstjri enn lfi? Hafa ekki +blfrnirnar sefa enn a fullu hefndarorsta hans? tli ldurnar skoli +ekki eitt sinn handritasafni hans land, svo vitneskja fist um ennan +merkilega mann og fiferil hans? g vona a svo fari. g vona a +undraskipi sem gert hefir undirdjpin a alfaravegi, hafi komist +klaklaust t r gisvelg rastarinnar, sem svo mrg skip nnur hafa +farist . g vona a Nmi lifi enn essum nju heimkynnum snum, +thfunum, og haldi ar fram a rannsaka "leyndardma undirdjpanna". +En hefir enginn tt kost a rannsaka eins vel og Nmi skipstjri og +g. + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Sfarinn, by Jules Verne + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SFARINN *** + +***** This file should be named 17025-8.txt or 17025-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/7/0/2/17025/ + +Produced by Jeroen Hellingman, Jhannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/17025-8.zip b/17025-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9f50829 --- /dev/null +++ b/17025-8.zip diff --git a/17025-h.zip b/17025-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bc8b1e2 --- /dev/null +++ b/17025-h.zip diff --git a/17025-h/17025-h.htm b/17025-h/17025-h.htm new file mode 100644 index 0000000..0ce3792 --- /dev/null +++ b/17025-h/17025-h.htm @@ -0,0 +1,5019 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"> + <title>The Project Gutenberg eBook of Sæfarinn, by Jules Verne.</title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + P { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + H1,H2,H3,H4,H5,H6 { + text-align: center; /* all headings centered */ + } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; + } + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } + .center { text-align: center; } + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */ + .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;} + + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Sæfarinn, by Jules Verne + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Sæfarinn + Ferðin kring um hnöttin neðansjávar + +Author: Jules Verne + +Release Date: November 8, 2005 [EBook #17025] + +Language: Icelandic + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SÆFARINN *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman, Johannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + +<h1>SÆFARINN</h1> + +<h4>(Ferðin kring um hnöttin neðansjávar)</h4> +<br /> + +<h4>EFTIR</h4> +<h3>JULES VERNE</h3> +<br /> + +<h4><img src="images/img1.gif" alt="Illustration"></h4> + +<br /> +<br /> + +<div class="center">KOSTNAÐARMAÐUR<br /> + +<b>PÉTUR G. GUÐMUNDSSON</b><br /> +REYKJAVÍK<br /> +1908</div> +<br /> + +<h4>PRENTSMIÐJAN GUTENBERG</h4> + +<hr style='width: 45%;' /> +<p><br /><br /> + +<h1>Sæfarinn.</h1> + +<h3>(Ferðin umhverfis hnöttinn, neðansjávar).</h3> + +<div align="center">Eftir<br> +<i>Jules Verne.</i></div> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='I'></a><h2>I.</h2> +<br /> + +<p>Það var árið 1866, að sá kvittur kom upp og gekk staflaust um öll lönd, +að vart hefði orðið við sjóskrímsl eitt mikið og ilt.</p> + +<p>Sumum fanst nú samt fátt um þessa sögu, sem heyrðu hana í fyrsta sinni. +Sögðu þeir þetta mundu vera sæorminn alkunna, sem kemur í ljós á hverju +ári og hverfur aftur án þess að gera nokkrum manni mein.</p> + +<p>En í þetta sinn urðu margir að láta sannfærast, þó ekki væru þeir +auðtrúa, því skrímsl þetta var séð af mörgum skipum og hvað eftir annað. +Einu sinni sást það frá tveim skipum í senn, og var svo skamt frá þeim, +að gera mátti áætlun um stærð þess. Eftir því sem sagan sagði, var það +miklu meira vexti en nokkurt annað dýr, dautt eða lifandi, sem þekst +hefir í höfum jarðarinnar. Það fylgdi líka sögunni, að það væri ærið +hraðfara, því að á hálfsmánaðarfresti kom það í ljós á tveim stöðum með +þúsund mílna millibili.</p> + +<p>Sögur um sjóskrímslið vóru á hvers manns vörum. Blöðin fluttu langar +greinar um það, og gamanvísur vóru sungnar um það á leikhúsunum.</p> + +<p>Og lærðir menn háðu harðar rimmur. Þeir gátu ekki borið á móti því að +skrímslið væri til, svo margir menn höfðu séð það og svo var hitt, að í +undirdjúpum hafsins þóttust menn vita, að vera mundi risavaxinn gróður +og var ekki ólíklegt að í þeim miklu skógum hefðust við skrímsl og dýr +ýmisleg, sem öllum væru ókunn. Það var því ekki ólíklegt, að þetta +skrímsl hefði hröklast þaðan af tilviljun og flækst upp að yfirborðinu.</p> + +<p>En þá var eftir að vita hvers konar skepna þetta var. Var það risavaxinn +kolkrabbi eða var hægt að skipa því í flokk með hvölunum?</p> + +<p>Sagnirnar sem um það gengu vóru margar og misjafnar, svo lítið var á +þeim að byggja. Sögurnar um sjóskrímslið, sem gengið höfðu í blöðum og +manna munni bárust nú inn í vísindaleg tímarit og urðu þar óþrotlegt +þrætuefni.</p> + +<p>Það var á öndverðu ári 1867, að ég var á heimleið til Parísar úr +vísinda-leiðangri í Nebraska, og var staddur í Nýju-Jórvík. Tíðindamenn +stórblaðanna þefuðu mig uppi þegar í stað, og leituðu álits míns um mál +þetta, sem þá var efst á baugi og mest um talað. Þótti þeim mikið undir +því komið, hvað ég segði um það, því ég var prófessor við +náttúrugripasafnið í París og höfundur bókarinnar: „Um leyndardóma +undirdjúpanna“. Ég gat ekki skorast undan því með öllu, en reyndi þó að +forðast allar staðhæfingar. Bar ég það fyrir, að enn væri ókunnugt um +eðli dýrsins og náttúru. Þó þótti mér mest líkindi til, að þetta væri +risavaxið náhveli, eftir öllum líkum að dæma.</p> + +<p>Að dýrið væri hvalakyns, og einmitt af þessu tægi, réði ég af atviki, +sem kom fyrir, meðan ég stóð við í Nýju-Jórvík.</p> + +<p>Það var í aprílmánuði, að gufuskipið „Skotland“, eitt með stærstu og +fegurstu skipum Cunard-línunnar, var á ferð úti í Atlantshafi, svo sem +150 mílur vestur af Englands-ströndum. Veður var kyrt og fagurt og +skipið klauf sjóinn með jöfnum hraða. Þá vissu menn ekki fyr til, en +skipið kiptist við, eins og það hefði höggvið niður eða rekist á +eitthvað. Farþegarnir urðu þegar óttaslegnir og Anderson skipstjóri +átti fult í fangi með að telja um fyrir þeim. Mikil hætta gat varla +vofað yfir, því innanrúmi skipsins var skift í 7 hluta með vatnsheldum +milligerðum, svo þó gat kæmi á skipið, og eitt rýmið fyltist sjó, hlaut +það að fljóta eftir sem áður.</p> + +<p>Svo fór skipstjóri niður hið bráðasta, að gæta vegsummerkja. Sá hann þá, +að sjór féll inn í 5. rými, til mikilla muna. Til allrar hamingju vóru +gufukatlarnir ekki þar, því hefði svo verið og sjór komist í eldstórnar, +gat verið voði á ferðum.</p> + +<p>Anderson stöðvaði skipið og lét háseta einn fara fyrir borð og kafa +undir það. Hann kom upp aftur eftir fáar mínútur og sagði, að rifa mikil +væri á botni skipsins, á að gizka 3 álna löng. Engin tiltök vóru á því, +að gera við svo mikinn leka. „Skotland“ varð því að halda áfram +ferðinni, þó með minni hraða en áður, og náði heilu og höldnu höfn í +Liverpool þrem dögum eftir áætlun. Skipið var hið bráðasta lagt í þurkví +og menn fengnir til að athuga skemdirnar. Þeir ætluðu varla að trúa +eigin augum! Svo sem 4 álnum fyrir neðan yfirborðslínu var stóreflis +glompa á skipinu, í lögun eins og jafnhliða þríhyrningur; járnþynnurnar +kliptar sundur svo rækilega og snyrtilega eins og það væri gert með +götunarvél.</p> + +<p>Það dýr, sem þessu hafði valdið, hlaut að hafa lagtönn mikla og +hræðilega, og afar tröllaukið hlaut það að vera, úr því það gat rekið +gat á járnskipið svo snögglega, að naumast varð við vart. Það hlaut líka +að hafa góð sundfæri, fyrst það gat losað tönnina og hörfað frá nógu +fljótt eftir áreksturinn.</p> + +<p>Þessi atburður vakti mikla athygli um allan heim, og umtal manna um +sjóskrímslið breyttist nokkuð. Áður höfðu menn litið á það, sem +skringilegan fyrirburð, kveðið um það háðvísur og hent gaman að því. En +nú hætti mönnum að standa á sama um það. Því var kent um urmul af +skipbrotum, sem ekki var fullkunnugt um, og sjófarendur vóru ekki +óhultir um sig fyr en þeir höfðu þurt land undir fótum.</p> + +<p>Blöðin lýstu skrímslinu sem skæðasta mannfélags-óvætt, og í öllum +mentuðum löndum var skorað á stjórnirnar, að gera út skip til að elta +það og ráða það af dögum.</p> + +<p>England gerði ráðstafanir til framkvæmda á þessu, en Ameríka varð fyrri +til, að ferðbúa skip. Um það leyti, sem skipið átti að leggja af stað, +kom bréf til mín frá flotamálaráðaneytinu ameríska. Var mér boðið þar +að fara með gufuskipinu „Abraham Línkoln“ í hinn fyrirhugaða leiðangur, +og fylgdi það með, að Farragút flotaforingi hefði tilbúinn klefa handa +mér á skipinu.</p> + +<p>Áður en mér barst þetta bréf, hafði ég ekki ætlað mér annað fyrir, en +fara til Parísar og setjast að í litla húsinu, sem ég átti í +Grasafræðisgarðinum, og njóta lífsins meðal vina og kunningja +og—safnanna minna. Þegar ég var búinn að lesa bréfið breyttist þessi +fyrirætlun mín óðara. Mér fanst ég mega til, að fara að elta náhvelið, +eins og það væri sjálfsögð skylda eða öllu heldur hlutverk mitt í +lífinu.</p> + +<p>Og svo hugsaði ég sem svo: „allar leiðir liggja til Rómaborgar“; hví +mátti ekki segja það sama um París. Nú skyldi blessuð skepnan verða svo +hugulsöm, að láta okkur ná sér nálægt ströndum Frakklands. Ekki var það +óhugsandi.</p> + +<p>„Konsæll!“ kallaði ég.</p> + +<p>Konsæll var þjónn minn. Hann hafði fylgt mér á öllum ferðalögum, og var +mér trúr og hollur, enda var mér vel til hans. Konsæll var ættaður og +upprunninn frá Flæmingjalandi, og líkur löndum sínum í háttum og +skapferli. Hann var framúrskarandi hugrór maður, en þó djarfur og +dáðrakkur. Hann varð aldrei hissa á nokkrum hlut, skifti aldrei skapi, +var friðsamur og háttprúður, en hraustur og handtakagóður, ef til þess +kom. Hann var ákaflega vanafastur og vanakær. Í fám orðum,—Konsæll var +hreinasta fyrirmynd, sem þjónn. En Konsæll hafði líka kreddur fyrir sig, +og lét aldrei af þeim. Aldrei nefndi hann mig í ávarpi eða viðtali öðru +vísi en í þriðju persónu.</p> + +<p>„Konsæll!“ endurtók ég, og fór að taka saman dót mitt, því nú var kominn +í mig ferðahugur.</p> + +<p>Konsæll var mér eftirlátur,—óhætt var um það. Ég var ekki vanur að +spyrja, hvort hann vildi fylgja mér á ferðum mínum, það var sjálfsagður +hlutur. En nú stóð nokkuð óvanalega á. Það var ófyrsjáanlegt hve löng +þessi ferð mundi verða, og svo áttum við í vændum, að fást við þessa +voðaskepnu, sem gat molað stærsta hafskip eins og eggskurn. Hvað skyldi +Konsæll segja til þess?</p> + +<p>„Konsæll!“ kallaði ég enn.</p> + +<p>„Var húsbóndinn að kalla?“, svaraði Konsæll og vatt sér inn um dyrnar.</p> + +<p>„Já hafðu alt tilbúið. Við leggjum af stað að tveim stundum liðnum.“</p> + +<p>„Eins og húsbóndanum þóknast“, svaraði Konsæll ofur rólega.</p> + +<p>„En það liggur mikið á. Láttu í koffortið mitt svo mikið, sem í það +kemst af fötum, nærklæðnaði og hálslíni. Vertu nú bara fljótur.“</p> + +<p>„En safngripina húsbóndans?“</p> + +<p>„Safngripina mína—sendum við til Parísar.“</p> + +<p>„Eigum við þá ekki að fara til Parísar?“</p> + +<p>„Ha? Ó-nei, ekki nú þegar,“ svaraði ég út í hött.</p> + +<p>„Gott“.</p> + +<p>Við förum dálítinn útúrkrók, Konsæll, við tökum okkur far með „Abraham +Línkoln“.</p> + +<p>„Eins og húsbóndanum þóknast“.</p> + +<p>„Þú veizt víst hvað stendur til,—að við ætlum að fara að eltast við +óargadýr, þetta illræmda náhveli, og þú mátt geta því nærri, að höfundur +bókarinnar: „Um leyndardóma undirdjúpanna“,—sem er tvö bindi í 4. bl. +broti—getur ekki hafnað því tilboði, að verða með í förinni. Þetta er +heiðarlegt hlutverk, en hættulaust er það ekki. Ómögulegt að segja, hvað +fyrir getur komið.—Getur verið, að dýrið sé ilt viðureignar, en +Farragút flotaforingi, er nú líka karl í krapinu.“</p> + +<p>„Ég ætla að fara með húsbóndanum“, svaraði Konsæll rólega.</p> + +<p>„Hugsaðu þig nú vel um, Konsæll minn“, sagði ég, „þetta getur orðið +óhappa ferð. Það getur vel farið svo, að við komum ekki lifandi aftur“.</p> + +<p>„Eins og húsbóndanum þóknast!“</p> + +<p>Að tveim stundum liðnum stigum við á skip. Ég sagði Farragút +flotaforingja nafn mitt og svo var mér vísað á klefann, sem mér var +ætlaður. Á þilfarinu iðaði alt í einni bendu, fólk og farangur, því þá +var komið að burtfararstundu.</p> + +<p>„Abraham Línkoln“ var einkar fagurt skip, hraðskreið freigáta af nýjustu +gerð. Gufuþenslan í katlinum var komin á hámark.</p> + +<p>Farragút lét kasta landfestum og kallaði niður í vélrýmið:</p> + +<p>„Áfram!“</p> + +<p>Vélin komst á hreyfingu og tók að snúa skrúfuspöðunum með sívaxandi +hraða.</p> + +<p>Á ströndinni stóð múgur og margmenni, og æpti endalaus húrraóp meðan +skipið var að skríða út höfnina, og veifaði höttum og vasaklútum, til að +veita okkur síðustu fararheillaóskirnar.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='II'></a><h2>II.</h2> +<br /> + +<p>Við héldum suður með ströndum Suður-Ameríku að austanverðu. Í byrjun +júlí fórum við fyrir suðurodda Ameríku og stýrðum vestur í Kyrrahafið, +því að norðan til í því hafði hvalsins orðið vart síðast.</p> + +<p>Farragút flotaforingi hafði með sér öll áhöld og tæki, sem notuð eru +við hvalaveiðar, sem eðlilegt var, úr því hann ætlaði að veiða hval; en +hann hafði og meira. Honum hafði tekist að ráða til fararinnar, konung +allra hvalveiðamanna, Ned Land.</p> + +<p>Ned Land var frá Kanada. Hann var afburðamaður í iðn sinni. Hann var +sjóngóður, snarráður, ófyrirleitinn og hugrakkur, hverjum manni fremur. +Og svo fimur var hann að beita skutli, að fáum hvölum var undankomu +auðið, sem hann komst í skotmál við.</p> + +<p>Eins og aðrir Kanadamenn talaði hann frönsku jafn vel og ensku. Ég held +honum hafi þótt gaman að tala frönsku. Það var víst helzt þess vegna, að +hann gaf sig meira að mér en öðrum á þessari löngu sjóferð. Annars var +hann heldur fátalaður.</p> + +<p>Dagarnir vóru langir og leiðir á þessari úthafsför. Ned Land var oft á +vakki fram á skipinu og horfði á hvernig það klauf öldurnar fyrir +ofurafli gufunnar. Ég gaf mig oft á tal við hann og þá spjölluðum við um +alla heima og geima. Brátt varð ég þess var, að hann lagði lítinn trúnað +á sögurnar um náhvelið.</p> + +<p>„Ég hefi elt ótal hvali“, sagði hann, „skutlað fjölda og drepið marga, +en engan hefi ég séð svo stóran eða rammefldan, að honum væri trúandi +til, að reka gat á stórt járnskip“.</p> + +<p>Ég reyndi að sannfæra hann með því, að leiða honum fyrir sjónir, hve oft +það hefði komið fyrir á seinni öldum, að risastór sjóskrímsli hefðu sést +og stundum náðst.</p> + +<p>Ned Land, sem sí og æ tottaði tóbakspípuna, gerði þá ekki annað, en +spýta út um annað munnvikið, og nöldra með fyrirlitningarróm: „Tómir +kolkrabbar!“</p> + +<p>Ég reyndi þá að sannfæra hann um allar þær líkur, sem fengnar vóru með +tilstyrk vísindanna fyrir því, að náhveli væru til, og svo benti ég +honum á það, hvað fyrir hafði komið upp á síðkastið, og vitnisburð +fjölda merkra manna um það mál, manna, sem hann þekti eins vel og ég.</p> + +<p>Ned Land hleypti brúnum og horfði á mig með háðsbros í munnvikunum. Hann +lagði ekki trúnað á eitt einasta orð, sem ég sagði.</p> + +<p>„En heyrið þér þá“, sagði ég loks, og hugsaði, að nú skyldi til skarar +skríða, „hvaða grein gerið þér þá fyrir skemdinni á „Skotlandinu?““</p> + +<p>Nú var Ned Land kominn í klípu!</p> + +<p>„Það er“, stamaði hann, „það er . . . .“</p> + +<p>„Hvað þá?“</p> + +<p>„Haugalygi frá upphafi til enda“.</p> + +<p>Meira hafði ég ekki upp úr honum; en ekki varð okkur þetta að +óvildarmáli.</p> + +<p>Farragút flotaforingi hafði heitið tvö þúsund dala launum, þeim manni, +sem fyrstur kæmi auga á náhvelið. Óðar en komið var inn í Kyrrahafið +fóru allir að skygnast eftir því. Yfirmenn og hásetar vóru sí og æ uppi +á þilfari, hvort sem þeir áttu að vera þar eða ekki. Þeir sem höfðu +sjónauka miðuðu þeim út yfir sjónhringinn alla vega, en þeir, sem þá +höfðu ekki, urðu að beita berum augum. Þeir sem í förinni vóru, höfðu +auðvitað allan hugann á náhvelinu, og þá drógu ekki tvö þúsund dalirnir +úr áhuganum,—löngunin eftir því, að „verða fyrstur“ hafði gagntekið +alla eins og megn hitasótt.</p> + +<p>Ég mændi út yfir hafið eins og hinir, og hafði ekki síður en þeir hugann +á náhvelinu; en mig langaði mest að vita hverrar tegundar dýr þetta +væri, og svo ákafur var ég orðinn upp á síðkastið, að ég stóð á þiljum +uppi frá morgni til kvölds, og gaf mér varla tíma til að matast. En +þegar svo langt var komið, þá fanst Konsæl það vera skylda sín, að gefa +mér viðvörun. Með afar kurteisum og fáguðum orðtækjum bað hann mig að +ofreyna ekki sjónina lengur á þessu.</p> + +<p>Samt gat Konsæll ekki að því gert, að hann hafði glöggar gætur á því, +hvort ekki sæist neitt sérkennilegt á sjónum. Ned Land var sá eini, sem +lét sig þetta engu skifta. Það var eins og hann forðaðist að líta út á +sjóinn. Ég mátti til að setja ofan í við hann fyrir það, því vel gat það +komið að liði, að hann var öllum mönum sjónhvassari, hefði hann bara +fengist til að beita augunum.</p> + +<p>„Það er til einkis“, sagði hann, „við önum þetta í blindni hvort eð er. +Það er sagt að þessi undraskepna hafi sést í Kyrrahafinu. Það eru tveir +mánuðir liðnir síðan, og hvar er það nú? Ef það er eins fljótt í förum +eins og sagt er, þá er hætt við að það hafi fært sig eitthvað síðan“.</p> + +<p>Það var í raun og veru útlit fyrir, að Ned Land hefði rétt fyrir sér. +Freigátan strikaði úthafið þvert og endilangt, en enginn varð var við +náhvelið.</p> + +<p>Og þar kom að lokum, að áhuginn fór að dofna. Menn fóru að verða +þreyttir á þessu tilbreytingalausa og árangurslausa ferðalagi. Þeim fór +að leiðast, að horfa út yfir hafið autt og endalaust! Það var hvort sem +var alveg árangurslaust! Smátt og smátt fóru menn að efast um, að þessi +undraskepna væri til í raun og veru, og svo mikil brögð urðu að þessu, +að skipshöfnin krafðist þess að síðustu, að haldið yrði heim og leitinni +hætt.</p> + +<p>Það var komið fram í nóvembermánuð og við vórum staddir vestan til í +Kyrrahafinu í nánd við Japan. Þá ákvað Farragút að leitinni skyldi +haldið áfram í þrjá daga. Yrði einkis vart að þeim tíma liðnum, ætlaði +hann að stýra „Abraham Línkoln“ heim á leið aftur.</p> + +<p>Þetta glæddi áhugann að nýju. Nú var um að gera, að nota tímann vel, ef +það átti að lánast, að ná í þessa tvö þúsund dali. Svo var farið að +skima eins og áður.</p> + +<p>En svo liðu þessir þrír dagar, að einskis varð vart. Fresturinn var +útrunninn að kvöldi hins fimta nóvember og þá breytti Farragút stefnunni +eins og hann hafði lofað og stýrði í landsuður.</p> + +<p>Ég var staddur á þilfarinu, og var að tala við Konsæl, þegar myrkrið +færðist yfir. Tunglið óð í skýjum og varpaði flögtandi birtu yfir +öldurnar öðru hvoru. En þess á milli grúfði niðsvart náttmyrkrið yfir +úthafinu.</p> + +<p>„Heimskulegt flan er þessi för orðin“, sagði ég, „nær hefði okkur verið +að fara rakleitt heim.“</p> + +<p>„Og raða upp safngripunum húsbóndans“, sagði Konsæll.</p> + +<p>„Og þar á ofan verðum við hafðir að háði og narri!“</p> + +<p>„Það er ef til vill ekki rétt hjá mér, að segja sem svo . . . . .“, +sagði Konsæll.</p> + +<p>„Láttu það fljúga, Konsæll“.</p> + +<p>„Mér datt í hug, að það væri ekki hyggilegt af mönnum, sem eru eins +lærðir og húsbóndinn, að stofna sér . . . . .“.</p> + +<p>Konsæll hætti í hálfu kafi, því upp úr miðri næturþögninni drundi +málrómur Ned Lands alt í einu.</p> + +<p>„Hæ-hó! Sæormurinn mikli! Framundan á stjórnborða!“ æpti hann í sífellu.</p> + +<p>Á einni svipstundu ruddust allir upp á þilfar; kyndarar og vélamenn +neðan af neðsta gólfi, hvað þá aðrir.</p> + +<p>Það var að eins ein hugsun, ein spurning, sem fyrir öllum vakti: Hvað +gat Ned Land hafa séð í biksvörtu náttmyrkrinu?</p> + +<p>Eins og tvö hundruð faðma frá skipinu var ljós blettur á sjónum, +líkastur því, sem birtu legði þar upp úr djúpinu. Ég sá undir eins, að +það var ekki maurildi; það var alt annar blær á þessari birtu. Skrímslið +hlaut að vera að eins fáa faðma fyrir neðan yfirborðið, en birtan, sem +ljómaði af því, var með öllu óskiljanleg. Ljósbletturinn var eins og +bungumyndaður og skærastur í miðjunni.</p> + +<p>„Þetta er maurildi!“ kallaði einn yfirmannanna.</p> + +<p>Ég laut fram á öldustokkinn og athugaði furðusýn þessa.</p> + +<p>„Nei“, sagði ég, „maurildi ber ekki svona mikla birtu. Þetta er eitthvað +skylt rafmagnsljósi. En sjáið þið, það hreyfist, það færist áfram, aftur +á bak; það nálgast?“</p> + +<p>Nú hætti okkur að lítast á blikuna. Ljósbletturinn nálgaðist freigátuna +með miklum hraða en hávaðalaust. Menn æddu um þilfarið og æptu af undrun +og ótta.</p> + +<p>„Kyrrir!“ hrópaði Farragút. „Stýrið á stjórnborða; fulla ferð aftur á +bak!“</p> + +<p>Við þessa skipun hljóp hver maður á sinn stað, og „Abraham Línkoln“ +skreið aftur á bak í hálfhring.</p> + +<p>„Stýrið á bakborða, áfram!“ drundi skipstjórinn, og freigátan rann af +stað frá ljósblettinum.</p> + +<p>Það er að segja,—hún átti að fjarlægjast hann.</p> + +<p>En þessi undraskepna kom á eftir, með tvöfalt meiri hraða.</p> + +<p>Þetta var óskiljanlegt með öllu. Við stóðum á þilfarinu aðgerðalausir og +orðlausir af hræðslu. Dýrið gerði meira en nálgast freigátuna, það synti +hringinn í kringum hana, og fór hún þó með fullum hraða.—Svo hvarflaði +það frá, svo sem mílu vegar, kom svo aftur með fleygiferð og stefndi á +„Abraham Línkoln“, staðnæmdist eins og tuttugu skref frá skipinu +og—hvarf. Það hafði auðsjáanlega ekki farið í kaf, því birtan dvínaði +ekki smátt og smátt, heldur þvarr alt í einu, eins og þegar ljós +sloknar. Rétt á eftir kom það í ljós hinum megin við skipið, hvort sem +það hefir nú synt umhverfis það eða undir kjölinn. Við máttum búast við +árekstri þá og þegar, sem gat orðið okkur óhappadrjúgur.</p> + +<p>Nú tók ég eftir einu, sem ég hafði ekki athugað áður: Freigátan fór á +flótta í stað þess að sækja á. Hún var ofsótt í stað þess að ofsækja. Ég +hafði orð á þessu við Farragút flotaforingja. En hann, sem annars var +stillingin sjálf, var nú auðsýnilega ruglaður og ráðþrota.</p> + +<p>„Svo er það“, sagði hann, „en ég veit ekki hvaða óvættur þetta er, og +þori ekki að ábyrgjast skipið í þessu myrkri, það væri blátt áfram +heimskulegt af mér að gera það. En á morgun skiftum við um hlutverk“.</p> + +<p>„Þér eruð þá viss um að þetta sé eitthvert dýr?“</p> + +<p>„Já“, svaraði hann, „ekki er um það að villast; þetta er auðsjáanlega +risavaxið náhveli. En það er þrungið rafmagni, og ef það hefir lagtönn +eftir stærð, og löngun til að beita henni, er það áreiðanlega mesta +skaðræðisskepna, sem nokkurn tíma hefir í söltum sjó lifað. Ég verð að +fara varlega“.</p> + +<p>Skipshöfnin var á flakki alla nóttina. Engum kom til hugar að festa +svefn. „Abraham Línkoln“ hafði ekki undan hvort sem var, og fór því með +hálfum hraða; og náhvelið hagaði sér eftir því. Það var auðséð, að það +ætlaði ekki að renna af hólmi.</p> + +<p>Um miðnætti hvarf það samt, eða réttara sagt, slokknaði, svo við fórum +að halda að það hefði hundskast burtu. En einni stundu síðar heyrðist +heljar hvinur, eins og vatni væri þeytt út um pípu með feikna afli.</p> + +<p>Á þilfarinu stóðum við Ned Land og Farragút.</p> + +<p>„Ned Land“, kallaði flotaforinginn, „hafið þér oft heyrt hvali öskra?“</p> + +<p>„Já“, anzaði Ned Land, „en ég hefi ekki heyrt hval öskra fyr, sem ég +hefi grætt á tvö þúsund dali, fyrir það eitt að sjá hann“.</p> + +<p>„Tvö þúsund dalina skuluð þér fá“, sagði flotaforinginn, „en ég vil fá +að vita hvort það er líkt þessu, þegar hvalir þeyta sjó út um +blástursholuna?“</p> + +<p>„Já, svipað því er þetta hljóð“, svaraði Ned, „en miklu sterkara“.</p> + +<p>Klukkan tvö sást ljósbletturinn aftur í nokkurri fjarlægð frá skipinu, +og við heyrðum greinilega að dýrið lamdi sjóinn með sporðinum.</p> + +<p>Á freigátunni var hafður viðbúnaður mikill. Veiðarfærum var raðað með +borðum, svo hægt væri að ná til þeirra hvenær sem á þyrfti að halda. Í +framstafn voru látnar tvær fallbyssur. Var önnur svo gerð, að með henni +mátti skjóta skutli, en hin var fyrir sprengikúlur.</p> + +<p>Klukkan 6 um morguninn fór að elda aftur. En þegar fyrsta sólarbjarmanum +sló á loftið, hvarf birtan af hvalnum aftur í einum svip. Stundu síðar +var orðið albjart, en þá lagðist yfir þoka, svo niðdimm, að varla sá út +úr augunum.</p> + +<p>Ég fór upp í reiðann, svo hátt sem kaðlaþrepin náðu, en sumir af +foringjunum fóru alveg upp að sigluhúnum. Svo störðum við út í þokuna, +sem valt í hægðum sínum yfir hafflötinn.</p> + +<p>Ned Land varð aftur fyrstur til að sjá dýrið.</p> + +<p>„Sæormurinn!“ æpti hann. „Afturundan, á bakborða!“</p> + +<p>Góðan kipp frá skipinu grilti í dökkleitt ferlíki, sem stóð eins og alin +upp úr sjónum. Dýrið lamdi sjóinn svo afskaplega með sporðinum, að +drifhvítur froðuferill sást aftur af því langa leið.</p> + +<p>Freigátan nálgaðist hvalinn, og gafst mér nú færi á að athuga hann +nákvæmlega. Frásagnirnar um lengd hans voru auðsjáanlega orðum auknar. +Hann var á að gizka 100 faðma langur. Skrokkurinn var rennilegur, svo +ætla mátti að hann væri afar-hraðsyndur. Hann þeytti öðru hvoru sjó og +andgufu upp um blástursholuna; stóð sú stroka oft yfir 100 fet í loft +upp. Ég var nú ekki lengur í vafa um það, að þetta væri eins konar +hvalur.</p> + +<p>Skipverjar biðu með óþolinmæði eftir fyrirskipunum skipherrans. Farragút +virti hvalinn fyrir sér grandgæfilega og kallaði svo á vélstjórann:</p> + +<p>„Hafið þér kynt undir kötlunum?“ spurði hann.</p> + +<p>„Kyndið þér meira! Eins og katlarnir þola!“</p> + +<p>„Já“, svaraði vélstjórinn.</p> + +<p>Menn æptu af fögnuði við þessa skipun. Nú átti til skarar að skríða. +Kolsvartir reykjarmekkir ultu upp úr reykháfum skipsins, en +gufukatlarnir nötruðu svo fyrir ofurmagni gufunnar, að alt var sem á +þræði léki.</p> + +<p>Hvalurinn fór ekki úr stað, fyr en ekki voru nema 50 faðmar milli hans +og skipsins; þá tók hann viðbragð og synti undan með sama hraða og +skipið skreið. Stóð svo þessi eltingaleikur í þrjá stundarfjórðunga að +hvorki dró sundur né saman. Var ekki útlit fyrir að neitt ynnist með +þessu móti.</p> + +<p>Farragút réð sér ekki fyrir reiði. Hann klóraði sér ákaft fyrir ofan +eyrað, svo húfan fór aftur á hnakka.</p> + +<p>„Ned Land!“ hrópaði hann.</p> + +<p>Ned Land gekk til hans.</p> + +<p>„Sýnist yður ráðlegt að skjóta út bátum?“ spurði flotaforinginn.</p> + +<p>„Fjarri fer því“, svaraði Ned. „Hér er ekki við lamb að leika. Þessi +skepna fer að eigin geðþótta og lætur ekki leika á sig“.</p> + +<p>„Hvað er þá til ráða?“</p> + +<p>„Ekkert annað en auka hraðann. Ég ætla að setjast undir bugspjótið með +skutulinn minn, og nái ég til dýrsins, þá skal ég hitta“.</p> + +<p>„Vélstjóri!“ hrópaði flotaforinginn, „leggið þyngra á öryggishanana.“</p> + +<p>Ned Land settist undir bugspjótið. Öryggishanarnir voru þyngdir og kolum +mokað á eldana að nýju. Skrúfan fór fjörutíu og þrjá snúninga á mínútu +og „Abraham Línkoln“ fór hálfa tíundu sæmílu á klukkustundinni.</p> + +<p>En náhvelið synti líka hálfa tíundu mílu á klukkustundinni.</p> + +<p>Gekk svo heila klukkustund, að enginn munur varð á millibilinu. Var +þetta smán mikil fyrir hraðskreiðasta skip ameríska flotans, enda voru +skipverjar alveg hamslausir. Þeir stóðu fram í stafni og jusu bölbænum +og formælingum yfir dýrið, en flotaforinginn reitti hárið af kollinum á +sér af bræði.</p> + +<p>Enn var kallað á vélstjórann.</p> + +<p>„Er gufuþenslan á hámarki?“ spurði foringinn.</p> + +<p>„Já“, svaraði vélstjórinn.</p> + +<p>„Hefir verið þyngt á öryggishönunum?“</p> + +<p>„Já, þenslan er hálf sjöunda loftþyngd<a name='FNanchor_1_1'></a><a href='#Footnote_1_1'><sup>[1]</sup></a>“.</p> + +<p>„Látið hana verða 10 loftþyngdir!“</p> + +<p>Þetta var skipun, sem Vesturheimsmanni sómdi.</p> + +<p>„Konsæll!“ kallaði ég, „nú springur skipið“.</p> + +<p>„Eins og húsbóndanum þóknast“, svaraði Konsæll.</p> + +<p>Ég verð að segja eins og satt er, að á þessu augnabliki var mér sama, þó +ég ætti það á hættu.</p> + +<p>„Abraham Línkoln“ jók skriðinn. Hann gnötraði allur frá sigluhún ofan í +kjöl og reykháfarnir virtust vera alt of þröngir, svo þykkur var +mökkurinn, sem ruddist upp úr þeim í sífellu. Þrýstimælirinn sýndi 10 +loftþyngdir, en skriðstikan 10 mílna hraða.</p> + +<p>En þetta kom fyrir ekki, því hvalurinn synti líka með 10 mílna hraða, +alveg þrautalaust.</p> + +<p>Ég get ekki lýst tilfinningum mínum á þessari stundu. Ég var gagntekinn +af einhverju eirðarleysi. En Ned Land sat á sínum stað, með skutulinn +reiddan um öxl. Þar kom að lokum, að saman fór að draga öðru hvoru.</p> + +<p>„Við drögum hann uppi, við drögum hann uppi!“ æpti Ned og laut fram með +reiddan skutulinn.</p> + +<p>En í sömu svipan tók dýrið viðbragð og rann áfram, með svo miklum hraða, +að sjálfsagt mundi nema 15 mílum á klukkustund. En ekki nóg með það, það +synti líka hringinn í kring um freigátuna, og fór hún þó með fullum +hraða. Skipverjar voru hamslausir af bræði. Nú var komið hádegi og við +vorum engu nær en um morguninn. Farragút sá að svo búið mátti ekki +lengur standa og hugsaði sér að taka til annara ráða.</p> + +<p>Fallbyssan á framstafni skipsins var hlaðin í skyndi og henni miðað á +dýrið. Skotið reið af, en kúlan fór yfir hvalinn, og var það ekki að +undra, því færið var 1000 faðmar.</p> + +<p>„Aftur!“ kallaði flotaforinginn. „Fimm hundruð dali skal ég gefa hverjum +þeim, sem getur lamað þessa djöfuls óvætt með skoti.“ Þá gekk fram gamall +maður gráskeggjaður,—mér er sem ég sjái hann enn,—hvasseygur var hann +og æðrulaus á svip, en andlitsdrættir allir sem í stein væru markaðir. +Hann gekk að fallbyssunni, hagræddi henni og miðaði lengi. Loks drundi +skotið og fylgdi því fagnaðaróp skipverja.</p> + +<p>Kúlan hitti hvalinn, en—undur og bísn!—hún hrökk af skrokknum á honum +eins og hagl af húsþaki og féll í sjóinn langa leið frá.</p> + +<p>„Er þá skepna þessi klædd með kvartils-þykkri járnhúð?“ sagði gamli +maðurinn, og var heldur ófrýnn.</p> + +<p>„Fari það í sjóðbullandi!“, varð Farragút á orði. Nú var eftirsóknin +hafin á nýjan leik.</p> + +<p>„Ég held áfram þangað til freigátan springur í loft upp“, sagði +flotaforinginn við mig.</p> + +<p>Við vórum að vona, að dýrið þreyttist af þessari aflraun, þegar til +lengdar léti. En því var ekki að skifta.</p> + +<p>Svo leið hver klukkustundin eftir aðra, að það hægði ekki vitund á sér.</p> + +<p>Þetta var voðalegt kapphlaup. Á þessum eina degi fórum við áreiðanlega +frekar 250 sæmílur. Þó vórum við engu nær en daginn áður. Svo kom nóttin +og niðamyrkur lagðist yfir úthafið.</p> + +<p>Ég hugsaði að þessi viðureign væri nú á enda og allar fyrirætlanir okkar +að engu orðnar.</p> + +<p>En klukkan 11 um kvöldið sást rafljósbjarminn enn á ný, í lítilli +fjarlægð. Það var því líkast, sem náhvelið lægi kyrt, og væri mók á því +eftir áreynsluna. En það var tækifæri, sem Farragút ætlaði ekki að láta +ónotað. Hann rendi nú skipinu í áttina þangað, sem hvalurinn lá. Ned +Land kom sér fyrir undir bugspjótinu; hann hafði oft fengist við það +áður, að læðast að sofandi hvölum.</p> + +<p>Skipið skreið nú ofurhægt og svo hávaðalaust, sem unt var. Þegar ekki +vóru eftir nema 150 faðmar að hvalnum, var vélin stöðvuð. Menn stóðu +kyrrir og héldu niðri í sér andanum. Ég stóð í stafninum, við bugspjótið +og hallaðist fram á borðstokkinn. Fyrir neðan mig sá ég hvar Ned Land +sat, með skutulinn reiddan um öxl, reiðubúinn að kasta honum, hvenær +sem færi gæfist.</p> + +<p>Alt í einu tók hann viðbragð og þeytti skutlinum. Ég heyrði glamur, eins +og skutullinn hefði lent á einhverju hörðu. Rafmagnsbirtan af dýrinu +hvarf, en tvær voðalegar vatnsgusur hvolfdust ofan á þilfar +freigátunnar, með svo miklu afli, að alt lauslegt fór um koll og +skolaðist til og frá um þilfarið, eða féll út, bæði menn og munir. Ég +fann að skipið kiptist við afar-snögt, og áður en ég náði handfestu á +nokkrum hlut, steyptist ég á höfuðið í sjóinn.</p> + +<p>Þetta var ljóta kafförin; þó kom ekkert fát á mig, því ég er góður +sundmaður, þegar ég segi sjálfur frá. Þegar mér skaut upp aftur fór ég +að litast um eftir freigátunni. Höfðu þeir nú tekið eftir því að ég féll +útbyrðis?</p> + +<p>Í austurátt sá ég móta fyrir ferlíki, sem fjarlægðist óðum.</p> + +<p>„Hjálp! Hjálp!“ hrópaði ég.</p> + +<p>En skipið færðist sífelt fjær. Ég sá það á því, að rauða ljósið á +bakborða varð æ daufara og daufara. Mér var erfitt um sundið, því fötin +drógu mig niður. Ég ætlaði að fara að sökkva, en þá fann ég að þrifið +var í herðarnar á mér og mér var haldið uppi.</p> + +<p>„Ert það þú, Konsæll“, stundi ég upp, „Þú hefir þá fallið fyrir borð +líka“.</p> + +<p>„Ég hljóp út á eftir húsbóndanum“.</p> + +<p>„En hvað er þá orðið um skipið?“ spurði ég.</p> + +<p>„Það getum við ekki hirt um frekar“, svaraði Konsæll. „Þegar ég hljóp +fyrir borð heyrði ég sagt, að skrúfan og stýrið hefði brotnað“.</p> + +<p>Þetta var engin feginsfrétt; en hvað sem því leið, urðum við að reyna að +bjarga lífinu á einhvern hátt.</p> + +<p>Konsæll hjálpaði mér til að komast úr fötunum; svo syntum við til +skiftis, þannig, að sá sem hvíldi sig, lá á bakinu og hélt sér í hinn.</p> + +<p>En svona gat það ekki gengið til lengdar. Hve lengi við höfum synt veit +ég ekki, en ég man, að ég var orðinn ákaflega þreyttur. Ég gat varla +haldið vitunum upp úr og var farinn að drekka sjó ákaft.</p> + +<p>Þá gægðist tunglið fram undan skýjunum og brá birtu yfir öldurnar. Var +eins og ég hrestist við það nokkur augnablik. Ég lyfti upp höfðinu og +svipaðist um eftir freigátunni. Var hún þá komin svo langt, að ég sá að +eins móta fyrir henni. Nú misti ég þróttinn að fullu; ég var að sökkva +og heyrði óglögt að Konsæll var að kalla á hjálp.</p> + +<p>En þá heyrði ég svarað einhversstaðar!</p> + +<p>„Heyrðir þú þetta?“ umlaði ég.</p> + +<p>„Já“, svaraði Konsæll, og gerði nú sitt ýtrasta til að hrópa „hjálp“ út +yfir eyðimörku hafsins.</p> + +<p>Aftur var svarað og ekki langt undan. Hvað gat þetta verið?</p> + +<p>Nú gat ég ekki haldið mér uppi lengur. Ég varð að eins var við, að ég +var dreginn af stað, rakst á eitthvað, sem þétt var fyrir og að mér var +tosað upp úr sjónum,—svo misti ég meðvitundina.</p> + +<p>Þegar ég raknaði við til meðvitundar aftur, fann ég að verið var að núa +mig í ákafa.</p> + +<p>„Konsæll!“ kallaði ég af veikum mætti.</p> + +<p>„Húsbóndinn hringir!“ heyrði ég að sagt var í málróm Konsæls. En maður +sá, sem laut ofan að mér var ekki Konsæll.</p> + +<p>„Ned!“ sagði ég.</p> + +<p>„Rétt er það“, svaraði hvalveiðakóngurinn.</p> + +<p>„Hefir þú þá fallið fyrir borð líka?“</p> + +<p>„Já“, svaraði Ned, „en ég var svo heppinn að hitta strax á fljótandi +eyju“.</p> + +<p>„Eyju?“</p> + +<p>„Já,—eða sama sem, nefnilega sæorminn. Nú skil ég hvers vegna +skutullinn minn hrökk af dýrinu. Náhvelið þitt er búið til úr +hnoðnegldum járnþynnum, hr. prófessor“.</p> + +<p>Ég reis upp í flýti. Þetta dýr eða—hvað það átti að heita—þessi +hlutur, sem við vórum staddir á, var hálfur upp úr. Við hlið mér sat +Konsæll hálf rænulaus og illa útlítandi, ekki síður en ég. Ég fór nú að +athuga skepnu þessa. Þetta var ekki dýr, það var af og frá! Um það var +ekki lengur að villast, að það var gert úr hnoðnegldum járnþynnum, eins +og Ned Land sagði.</p> + +<p>Þetta var ekkert náttúruafbrigði, heldur eitthvað enn furðulegra. Það +var einhver „ógerningur“, gerður af manna höndum.</p> + +<p>„Neðansjávarskip!“ varð mér að orði. „Snildarlega gert, með afar-sterkar +vélar!—Við erum þá ekki langt frá mönnum; okkur er borgið“.</p> + +<p>Ned Land var á öðru máli um það, og lá við að við færum að trúa því, að +hann hefði rétt fyrir sér. Við börðum á járnþynnurnar af öllu afli og +Ned Land stappaði með járnbryddu stígvélunum alt hvað af tók. Þó urðum +við einskis hljóðs varir inn í skipinu.</p> + +<p>„Það verður skemtilegt, þegar hann fer í kaf“, sagði Ned.</p> + +<p>Ekki þótti mér það nú svo skemtileg tilhugsun. En við áttum ekki annars +úrkosti, en dvelja þar yfir nóttina, sem við vórum komnir.</p> + +<p>Þegar loksins fór að lýsa af degi, heyrðum við skrölt í járnslám og +hlekkjum og sáum hlera opnast í þilfarinu. Þar kom maður upp og +skygndist um. Þegar hann sá okkur rak hann upp hljóð, hvarf niður aftur +og skelti hleranum á eftir sér. Rétt á eftir komu átta karlmenn upp á +þilfarið. Þeir tóku okkur, án þess að mæla orð frá vörum og fóru með +okkur niður í skipið.</p> + +<p>Hlemmurinn féll aftur yfir höfðum okkar og við vórum staddir í +niðamyrkri. Við fórum ofan járnstiga og inn um dyr, sem lokað var á +eftir okkur. Þar vórum við látnir einir.</p> + +<p>Þarna var svo mikið myrkur, að ég hefi aldrei komið í annað eins. Ekkert +náttmyrkur getur jafnast á við það.</p> + +<p>Ned Land lét eins og óður væri. Hann sparkaði öllu um koll, sem lauslegt +var inni, og datt sjálfur um sumt af því.</p> + +<p>„Það er dálagleg gestrisni að tarna!“ þrumaði hann. „Og þar að auki eru +þetta sjálfsagt mannætur, þegar til kemur!“</p> + +<p>„Við erum ekki komnir á steikarateininn ennþá“, sagði Konsæll.</p> + +<p>„Nei, en í ofninn“, svaraði Ned Land.</p> + +<p>Það var ekki þar fyrir, það gat vel verið satt sem hann sagði, því ég +fann að þilin vóru úr járni alt í kring.</p> + +<p>Alt í einu varð svo bjart inni, að ég varð að láta aftur augun. Kveikt +hafði verið á ljósmiklum rafmagslampa, sem festur var í loftið.</p> + +<p>Við fórum nú að litast um. Herbergi þetta var 4 álnir á hvern veg og +járn í öllum veggium og loftinu. Gólfið sá ég ekki, vegna ábreiðu, sem á +því lá. Á miðju gólfi stóð viðhafnarlaust tréborð og 4 stólar.</p> + +<p>Okkur gafst ekki mikill tími til umsvifa því rétt í þessu opnaðist +hurðin og inn gengu tveir menn. Var annar þeirra lítill vexti, en +knálegur. Hann gekk á undan.</p> + +<p>Hinn, sem á eftir fór, var miklu hærri, og varð okkur þegar starsýnt á +hann. Hann var fagurlega vaxinn, fríður sýnum og hinn höfðinglegasti. +Hann hafði alskegg, stutt; augun voru dökk og starandi,—nærri +kaldranaleg—og ennið hátt. Það var fljótséð að ekki mundi auðvelt að +hafa áhrif á tilfinningar þessa manns. En gáfaður maður hlaut hann að +vera. Það var auðséð á honum.</p> + +<p>Hann var auðsjáanlega yfirmaður skipsins, því þegar þeir vóru komnir inn +úr dyrunum, vék hinn sér til hliðar. Hann staðnæmdist frammi fyrir okkur +og starði á okkur langa stund. Ekki hraut honum orð af vörum fyr en +loks, að hann ætlaði út aftur; þá talaði hann við förunaut sinn á máli, +sem ég skildi ekki.</p> + +<p>Hvað átti ég að taka til bragðs? Ég vonaði að hann skildi frönsku og +ávarpaði hann á því máli,—talaði svo skýrt og skilmerkilega, sem mér +var unt. Ég sagði honum nöfn okkar og hvað manna við værum og hvernig á +því stóð, að við vórum þar komnir.</p> + +<p>Ókunni maðurinn hlustaði á mig með stillingu og kurteisi. En ekki sást +nokkur vottur þess, að hann skildi mig og ekki svaraði hann.</p> + +<p>Ned Land varð auðvitað fokvondur. Hann endurtók alla frásögu mína á +ensku, og viðhafði all-ófögur orð með köflum. Hann endaði mál sitt á því +að heimta mat; sagði að við værum komnir í dauðann af hungri og yrðum að +fá mat.</p> + +<p>En það leit ekki út fyrir, að ókunni maðurinn skildi Ned Land heldur. Ég +var einmitt farinn að hugsa um að reyna latínu, en þá segir Konsæll.</p> + +<p>„Ef húsbóndanum þóknast, gæti ég reynt þýzku“. Það hafði mér ekki dottið +í hug áður. Konsæll var flæmskur og talaði auðvitað þýzku. Ég gat að +eins lesið hana og—sannast að segja—með herkjum. Ég var því fljótur +til að samþykkja það.</p> + +<p>Í þriðja sinn var honum nú sagt hverir við værum og hvers vegna við +værum þangað komnir. En í þetta sinn var það Konsæll sem sagði frá, með +allri þeirri kurteisi og formkreddum, sem honum var lagið. En árangurinn +varð alveg sá sami,—alls enginn. Ókunni maðurinn snéri sér nú að +förunaut sínum og mælti við hann nokkur óskiljanleg orð. Svo fóru þeir +út úr herberginu báðir.</p> + +<p>Skömmu seinna opnaðist hurðin á ný og kom inn þjónn með þur föt. Þótti +okkur Konsæl gott að fá fötin, en Ned Land sefaðist ekkert fyr en +þjónninn loks kom með mat; þá var eins og hýrnaði yfir Kanadamanninum.</p> + +<p>Að lokinni máltíð lögðum við okkur fyrir og sváfum vært og lengi. Þegar +við vöknuðum og vórum að nudda stírurnar úr augunum, vissum við ekki fyr +af, en skipstjórinn snaraðist inn í herbergið. Hann stóð kyr stundarkorn +og virti okkur fyrir sér. Svo hóf hann máls og talaði á hreinustu +frönsku:</p> + +<p>„Herrar góðir! Mér er jafnlétt um að tala frönsku eins og þýzku og +ensku. Ég skildi því mæta vel alt það sem þið sögðuð. En ég vildi fyrst +vita deili á ykkur og íhuga svo málið í næði. Ég hefi verið í miklum +vafa um, hvað gera skal við ykkur. Þið eruð komnir hingað á skip mitt +fyrir sakir óhappaatvika. Þið hafið truflað lífsrás mína og rósemi . . “</p> + +<p>„Ósjálfrátt“. greip ég fram í fyrir honum.</p> + +<p>„Ósjálfrátt!“ át hann eftir. „Var það ósjálfrátt að „Abraham Línkoln“ +var gerður út til að ofsækja mig? Var það ósjálfrátt að þér fóruð með +skipinu og tókuð þátt í ofsóknunum? Var það ósjálfrátt að þið skutuð á +skip mitt og Ned Land kastaði skutli á það?“</p> + +<p>„Við vissum ekki annað en skip yðar væri sjóskrímsl, sem nauðsyn bæri +til að eyðileggja“, svaraði ég.</p> + +<p>„En hefðuð þið nú vitað að þetta var niðansjáfarskip; hefðuð þið ekki +elt það og skotið á það, alveg eins og sjóskrímsl?“</p> + +<p>Mér varð svarafátt. Ég fann með sjálfum mér, að Farragút flotaforingi +mundi ekki hafa gert neinn mun á því.</p> + +<p>„Eins og þið getið sjálfir séð og skilið“. sagði ókunni maðurinn, „ber +mér að skoða ykkur sem óvini mína. Vildi ég verða laus við ykkur, þyrfti +ég ekki annað en seta ykkur upp á þilfarið og fara svo í kaf. Ég hefi +fylsta rétt til að gera það“.</p> + +<p>Hann talaði ofur-rólega og reiðilaust, en þó stökk honum ekki bros. Var +auðséð að hann meinti það, sem hann sagði.</p> + +<p>„En hvað sem því líður“, bætti hann við, „þá hefi ég ákveðið að hafa +ykkur hérna á skipinu framvegis. Þið getið verið eins og frjálsir menn +og hreyft ykkur svo mikið sem rúm leyfir“.</p> + +<p>„Er það meiningin að við eigum að vera hér á skipinu alla æfi?“ spurði +ég.</p> + +<p>„Já“, svaraði ókunni maðurinn, „þið megið hætta að hugsa um þurlendið, +því þangað komið þið aldrei framar, enda missið þið einskis í við það“.</p> + +<p>„Ég strýk héðan undir eins og færi gefst“, sagði Ned Land.</p> + +<p>„Yður er heimilt að reyna það“, svaraði ókunni maðurinn þurlega.</p> + +<p>Það var sýnilega engrar tilslökunar að vænta af þessum manni. Við urðum +að sætta okkur við það, sem hann vildi vera láta.</p> + +<p>„Er mér leyfilegt að spyrja um nafn yðar?“ sagði ég.</p> + +<p>„Gagnvart yður er ég ekki annað en Númi skipstjóri. En gagnvart mér +eruð þér og félagar yðar farþegar með skipi mínu, Sæfaranum“.</p> + +<p>Númi skipstjóri opnaði dyrnar og kallaði á þjón. „Það er búið að bera +mat á borð í herbergi ykkar„, sagði hann við Ned Land og Konsæl. “Viljið +þið fara með manni þessum“.</p> + +<p>Svo snéri hann sér að mér.</p> + +<p>„Nú, hr. Aronnax, má ég fylgja yður til borðs? Morgunverðurinn er +tilbúinn“.</p> + +<p>Ég snæddi morgunverð með skipstjóranum og var hjá honum það sem eftir +var dagsins. Fór hann með mig fram og aftur um skipið og sýndi mér alt +sem markvert var, sem var æði margt. Var hann hinn þægilegasti viðmóts +og leysti úr öllum spurningum með alúð og nákvæmni.</p> + +<p>Við fórum fyrst eftir löngum gangi, sem var uppljómaður af +rafmagnsljósi. Þaðan fórum við inn í borðstofuna. Þar var rúmgott inni +og snyrtilega um gengið. Húsgögn vóru öll úr eik og greipt fílabeini. +Skápar vóru skreyttir dýrum krystöllum og stóðu á þeim og svo borðinu +skrautmunir úr dýrum málmum og hreinu postulíni.</p> + +<p>Þaðan fórum við að skoða bókasafn skipsins. Bókaskáparnir þöktu veggina +frá gólfi og upp í loft. Borð mikið stóð á miðju gólfi en legubekkir á +tvær hendur, fóðraðir dýrindis skinni. Öll vóru húsgögn þessi úr svörtum +palísanderviði og koparrend víða. Í safni þessu sagði Númi að væru tólf +þúsund bindi, og væri mér heimilt að nota það eftir vilja og þörfum. +Þessu boði varð ég mjög feginn, upp á framtíðina.</p> + +<p>Þar var samankomið úrval úr bókmentum allra þjóða, og urmull af +vísindabókum, einkum ritum um náttúrufræði. Meira að segja fann ég þar +bókina mína: „Um leyndardóma undirdjúpanna“.</p> + +<p>Loks komum við inn í aðalsalinn. Það var stórt herbergi og +prýðilegt,—fimtán álnir á lengd og 9 álnir á breidd. Á þiljunum héngu +málverk eftir frægustu snillinga í Evrópu. Marmaralíkneski, gerð í +fornum stíl, stóðu þar í hornunum, en lítil borð stóðu hér og hvar á +gólfinu. Borðfletirnir vóru úr skygndu gleri, en undir glerinu gat að +líta fjölda hinna fáséðustu dýrindismuna úr ríki hafsins. Þar vóru meðal +annars marmennilssmíði svo fögur, að ég hefi hvergi séð önnur eins, og +perlur svo stórar og hreinar, að mér var blátt áfram ómögulegt að meta +þær til verðs. Forte-píanó stóð þar í einu horninu; það var opið, og +leit út fyrir að vera oft notað.</p> + +<p>Úr aðalsalnum héldum við áfram fram eftir skipinu, og varð fyrir okkur +gangur með tveimur hurðum á þilinu annars vegar. Vóru þar tvö herbergi +samhliða og var annað herbergi skipstjórans, en hitt sagðist hann ætla +mér til íbúðar, meðan ég dveldi á skipinu. Ekki var það miður búið að +þægindum öllum og viðhöfn en önnur herbergi þar á skipinu.</p> + +<p>Fremst í skipinu var klefi með innibyrgðu, samanþjöppuðu andrúmslofti, +og annar samskonar sagði Númi að væri við afturstafn skipsins.</p> + +<p>Frá klefum þessum var stöðugt nýju lofti veitt um alt skipið eftir +þörfum. Á hverjum morgni var farið upp að yfirborðinu og nýjar +loftbyrgðir teknar í klefana.</p> + +<p>Klefi skipstjórans var einfaldur og skrautlaus—ólíkur mjög öðrum +herbergjum skipsins, sem öll vóru búin skarti og dýrindis húsbúnaði. +Þegar við komum þangað inn, lýsti Númi fyrir mér byggingu skipsins og +gerð allri. Það var réttar 100 álnir á lengd og í lögun eins og vindill. +Það var 12 álnir að þvermáli um miðju. Byrðingurinn var tvöfaldur, en +tengdur saman alt umhverfis, með þverbitum úr járni. Þoldi skipið því +afarmikinn þrýsting. Hreifivélar skipsins vóru knúðar með rafmagni og +svo sterkar, að Sæfarinn gat hæglega farið 15 mílur á vöku. Stýrið var +eins og á öðrum skipum, en auk þess vóru tveir láréttir spaðar eða +vængir utan á hliðunum, miðskipa. Þeim mátti halla fram og aftur og +beina á þann hátt stefnu skipsins upp á við og niður á við, þegar gangur +var kominn á það. Auk þessa vóru klefar á skipinu eða hólf, sem fylt +vóru sjó, ef skipið átti að sökkva, en tæmd, þegar það átti að leita +upp. Á sama hátt mátti einnig ráða djúpstöðu þess, þó það væri á ferð. Á +framenda skipsins var dálítill turn og í honum stýrishjólið. Gluggar +vóru á turninum öllum megin og gat stýrimaður séð þaðan til allra hliða. +Á afturenda þess var annar turn. Í honum var afar-skært rafljós, sem +notað var á nóttum og í kafförum.</p> + +<p>Í skipstjóraklefanum og aðalsalnum vóru ýms skipstjórnaráhöld. Þar vóru +hin vanalegu skipstjórnaráhöld, svo sem sigurverk, sem gekk fyrir +rafmagni, loftvog, áttaviti og sólhæðarmælir. En auk þessa vóru þar +margs konar áhöld önnur, sem Númi hafði sjálfur fundið upp, til að mæla +með hraða, stefnu og djúpstöðu skipsins.</p> + +<p>Númi skipstjóri skýrði fyrir mér, með mikilli nákvæmni, hvernig áhöld +þessi væru gerð og notuð. Hann sagði mér, hvernig hann færi að því, að +ná rafmagni úr ýmsum efnum í sjónum, og hvernig hann hefði reiknað þetta +alt út fyrirfram, áður en hann byrjaði á skipssmíðinni. Var þetta alt +svo flókið og margvíslegt, að ég verð að sleppa því hér.</p> + +<p>Ég var alveg forviða á þessu öllu saman.</p> + +<p>„Þér hafið þá sjálfur staðið fyrir smíðinni, og gert allar teikningar og +áætlanir“, sagði ég.</p> + +<p>„Já“, svaraði skipstjórinn, „ég hefi stundað nám við háskólana í Berlín, +París og New-York og numið þar svo mikið, sem útheimtist til þessa“.</p> + +<p>„En hvernig gátuð þér smíðað skipið svo, að ekki yrði hljóðbært um allan +heim?“</p> + +<p>„Það skal ég segja yður, Aronnax minn. Ég hefi fengið sinn hlutann úr +hverri áttinni. Kjölurinn er smíðaður hjá Krausot í Frakklandi, +skrúfumöndullinn hjá Pen & Co. í Lundúnum, súðaþynnurnar hjá Lírd í +Liverpool, skrúfan hjá Scott í Glasgow, þéttiloftsklefarnir hjá Sail & +Co. í París, vélarnar hjá Krúpp í Essen, stafnfleygurinn í Motala í +Svíþjóð, verkfærin hjá Hart í New-York o. s. frv. Verksmiðjurnar fengu +þessar pantanir undir ýmsum nöfnum, og áttu að senda hlutina á ýmsar +hafnir. En svo lét ég skip, sem ég átti sjálfur, smala öllu saman“.</p> + +<p>„En þá var þó eftir að laga þetta til og setja það saman“, sagði ég.</p> + +<p>„Já, ég setti upp verkstæði á óþektri eiðiey úti í miðju Kyrrahafi og +þar lauk ég smíðinni á Sæfaranum, með tilstyrk manna þeirra, sem nú eru +með mér hér. Þegar við vórum búnir að því, brendum við öllu, sem eldur +gat eytt, en köstuðum hinu í sjóinn, svo engin vegsummerki sáust eftir“.</p> + +<p>„Það hefir kostað nokkuð, skipið yðar, get ég ímyndað mér“.</p> + +<p>„Já“, svaraði Númi, „með öllum áhöldum kostar það mig eina milljón, sex +hundruð og áttatíu þúsund krónur. En með öllum söfnum og dýrgripum, eins +og það er nú, er það ekki of hátt virt á fimm miljónir króna“.</p> + +<p>„Þér hljótið að vera afar auðugur maður?“</p> + +<p>„Já, hr. prófessor, það er ég. Mér væri hægðarleikur að borga allar +ríkisskuldir Frakklands, tólf miljarða“.</p> + +<p>Því næst fylgdi Númi mér aftur á skipið, til þess að sýna mér vélrýmið. +Við fórum fram hjá eins konar strompi, og var á honum hurð. Sá ég að +járnstigi lá upp eftir honum og spurði skipstjórann hvað gert væri við +hann.</p> + +<p>„Við förum upp í bátinn eftir þessum stiga“, svaraði hann.</p> + +<p>„Svo, þið hafið þá bát“.</p> + +<p>„Já, lokaðan bát, af sömu gerð og Sæfarann, en miklu minni. Hann liggur +í dæld á þilfarinu og er festur með skrúfum. Á þilfarinu er hleri og +annar í botninum á bátnum. Þeir standast á. Með því að opna hlerana get +ég farið upp í bátinn. Hleranum á þilfarinu er lokar á eftir mér, en +sjálfur loka ég hlerunum í bátnum. Svo losa ég um skrúfurnar og þá þýtur +báturinn upp að yfirborðinu í einum svip. Þegar ég finn að báturinn +flýtur ofansjávar, opna ég hlera á þilfari hans, síðan reisi ég sigluna, +set upp segl og sezt við stýrið“.</p> + +<p>„En hvernig komist þér niður til skipsins aftur?“</p> + +<p>„Það get ég ekki. Sæfarinn verður að koma upp til mín. Báturinn er +tengdur við skipið með löngum látúnsvír, sem rafmagnsstraumur leikur um, +og fylgir það bátnum eftir neðansjáfar. Þarf ég því ekki annað en þrýsta +á tippi, ef ég vil gefa því vísbendingu“.</p> + +<p>Alt þetta var svo einfalt og þó svo haganlega fyrirkomið, að það vakti +aðdáun mína.</p> + +<p>Þegar við komum lengra fram í ganginn, sá ég inn í herbergi Ned Lands og +Konsæls. Sátu þeir að snæðingi og vóru hraustir og hressir að sjá. Ég sá +matsuðuklefann, og hvernig maturinn var soðinn við rafmagnshita. Við +fórum framhjá klefum skipverjanna, en ekki sá ég inn í þá, því hurðirnar +vóru aftur. Seinast skoðaði ég vélrýmið. Þar sá ég þessar undravélar, +sem gengu fyrir rafmagni og gátu snúið skrúfuásnum tuttugu snúninga á +sekúndunni.</p> + +<p>„Nú ætla ég að gefa yður næði til rannsókna yðar og vísindaiðkana“, +sagði skipstjórinn, þegar við komum inn í aðalsalinn aftur. „Við erum +núna staddir í nánd við Japan, eins og þér sjáið á kortinu þessu. Braut +skipsins er mörkuð á það á hverjum degi, svo þér getið séð hvað ferðinni +líður. Bókasafnið og salinn er eður heimilt að nota eftir vild. Með +yðar leyfi ætla ég að hverfa frá um sinn“.</p> + +<p>Númi fór nú út, að svo mæltu, en ég sat einn eftir.</p> + +<p>Hver var hann, þessi undralegi maður? Hann var framúrskarandi að gáfum +og fróðleik, en fyrirleit þurlendið og mennina af lífi og sál. Hver var +hann? Og hvert ætlaði hann að fara með mig?</p> + +<p>Þessu var ég lengi að velta fyrir mér, eftir að skipstjórinn fór. Ég sat +hugsi langa lengi, þar til loks ég stóð upp og gekk inn í herbergi mitt, +til að taka á mig náðir.</p> + +<p>Árdegis daginn eftir kom Konsæll og Ned Land inn í salinn til mín. Þeim +varð fyrst fyrir að spyrja, hvernig á þessu stæði og hvar við værum +staddir.</p> + +<p>„Tuttugu og fimm föðmum fyrir neðan yfirborð sjáfar“, svaraði ég.</p> + +<p>„Þetta er stór-merkilegt“, sagði Konsæll.</p> + +<p>Ég sýndi Konsæl öll þau undur af fágætum náttúrugripum, sem vóru í +salnum. Hann var vanur að fylga mér á söfnunum í París og bar gott +skynbragð á þess konar hluti.</p> + +<p>Ned Land spurði mig spjörunum úr, um Sæfarann og Núma skipstjóra. Hann +var á fjáður að vita hve skipshöfnin væri fjölmenn, því hann hafði þegar +hugsað sér að myrða alla skipverja, eða byrgja þá inni, en taka skipið +á sitt vald.</p> + +<p>Ég reyndi að telja um fyrir honum og fá hann ofan af þessu. En alt í +einu sloknaði ljósið í salnum og við stóðum eftir í kolsvarta-myrkri.</p> + +<p>Við stóðum hreyfingarlausir og þegjandi og biðum þess, sem verða vildi. +Svo heyrðist glamur, líkt því sem járnþynna væri dregin eftir +skipshliðinni, og í sama vetfangi lagði skæra birtu inn í salinn um tvo +glugga. Í gluggum þessum vóru afarþykkar glerrúður og lágu yfir þær +sterkar koparstengur til styrktar. Sáum við út um gluggana sterka +rafljósbirtu, sem lýsti upp sjóinn langa leið frá skipinu, í allar +áttir. Það var fögur sjón og stórkostleg. Ljósbrotið var svo +einkennilegt í vatninu að því verður ekki með orðum lýst. Nálægt skipinu +var sjórinn sem fljótandi eldhaf, en smádofnaði er lengra dró frá og +eyddist loks í sæmyrkrinu yfir og undir og alt um kring.</p> + +<p>Við horfðum hugfangnir á þessa dásamlegu sjón. Brátt kom í ljós urmull +af fiskum og allskonar sædýrum. Fylgdu þeir skipinu eftir og hringsóluðu +kringum það, eins og fuglager í lofti. Sumir þessara fiska vóru +undursamlega fagrir, fór þar saman blikandi litskrúð, fagurt sköpulag og +aðdáanlega mjúkar og skjótar hreyfingar.</p> + +<p>Alt í einu hvarf þessi töfrasjón. Hlerunum var rent fyrir gluggana og +ljósi brugðið upp á rafmagnslömpunum í salnum. En lengi á eftir sátum +við eins og í leiðslu og rifjuðum upp í huganum þennan merkilega +fyrirburð. Hann var svo nýstárlegur og nærri yfirnáttúr legur að +hugmyndalíf okkar var snortið um langan tíma.</p> +<p><br /></p> + +<div class='note'><a name='Footnote_1_1'></a><a href='#FNanchor_1_1'>[1]</a> Loftþyngd er sá þrýstingur kallaður, sem loftið gerir á +yfirborð jarðarinnar; en hann samsvarar hérumbil 15 punda þunga á +hverjum ferþumlungi yfirborðs. Þýð.</div> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='III'></a><h2>III.</h2> +<br /> + +<p>Ég fór að una æfinni betur á Sæfaranum þegar fram í sókti. Ég hafði +fyrir reglu að fara upp á þilfar á hverjum morgni, meðan verið var að +skifta um loft í skipinu. Þar hitti ég vanalega stýrimanninn, sem fékst +þar við mælingar og athuganir. Ég reyndi oftsinnis að hafa tal af honum, +en það kom fyrir ekki. Hann skildi ekki eða lézt ekki skilja eitt orð af +því sem ég sagði. Hann mælti nokkur orð á máli, sem ég skildi ekki, í +hvert sinn sem hann ætlaði ofan í skipið aftur.</p> + +<p>Ég skildi það sem skipun um að fara niður aftur og hagaði mér samkvæmt +því.</p> + +<p>Á daginn sat ég lengstum við bóklestur í salnum eða bókasafnsklefanum.</p> + +<p>Ég varð lítið var við Núma skipstjóra. Ég hefi ekki í fyrstu hugmynd um, +hve fálátur hann var og einförull, og var því farinn að halda um tíma +að hann væri farinn af skipinu.</p> + +<p>Stöku sinnum hitti ég hann uppi á þilfarinu á morgnana. En oftast var +hann þá svo hugsi og fámálugur, að engu tauti var við hann komandi. Þó +bar við, að hann var glaðari í bragði. Það var helzt, þegar hann hafði +sérstakan áhuga á einhverju, sem hann var að gera, að hann kom og tók +mig tali. En þá var hann líka öllum mönnum alúðlegri og liprari. Listir +og vísindi vildi hann helzt af öllu tala um.</p> + +<p>Hann elskaði hafið. Ég varð þess var einn dag. Við stóðum saman á þiljum +uppi og nutum veðurblíðunnar. Loftið var hlýtt og himininn heiður. Öldur +úthafsins liðu eftir sæfletinum, eins og spegilgljáandi fjallabungur. +Númi benti út yfir öldurnar og gat ekki varist þess, að dázt að hinni +stórfenglegu og óháðu tign úthafsins. Hann lauk máli sínu með þessum +orðum:</p> + +<p>„Frá öldufalli yfirborðsins og niður í myrkustu undirdjúp er hafið á +eilífri hreyfingu, þrungið lífi og lifandi verum. Það vekur undrun og +ótta mannanna. Þeir hræðast hyldýpið, en ég hræðist það ekki. Þegar ég +er á Sæfaranum er mér sama hvar ég hvíli í faðmi hafsins“.</p> + +<p>Ned Land og Konsæll komu oft til mín inn í aðalsalinn og hafði ég gaman +af heimsóknum þeirra, því þeir vóru sífelt að ybbast og kýta—oftast í +góðu þó. Ned Land hafði alt á hornum sér. Hann kunni ekki við að vera +innibyrgður, kvartaði undan mataræðinu, hvað það væri tilbreytingarlaust +og var sárreiður við Núma skipstjóra, sem lét eins og hann heyrði ekki, +þegar sem hæst gekk hranaskapur og umkvartanir Ned Lands.</p> + +<p>Konsæll var þvert á móti, ánægður með alt. Hann hafði lag á því að haga +sér eftir kringumstæðunum, og mín vegna var hann í sjöunda himni yfir +því, hvað mér gæfist gott færi á að rannsaka hafið og sædýralífið. +Gluggarnir á skipshliðinni vóru opnir tvo tíma á dag að jafnaði. Þá tíma +notuðum við Konsæll kostgæfilega, til að athuga sjóinn. Þegar ég kom +auga á einhvern fisk, sem við höfðum ekki séð áður, flýtti Konsæll sér +að ákveða hvaða flokki eða tegund hann ætti að teljast með. Konsæll +hafði vel vit á því og var heldur en ekki upp með sér af þeirri fræði. +Hann sagði oft við Ned Land, að hann væri ekki annað en óseðjandi magi, +sem skifti fiskunum í tvo flokka, eftir því hvort þeir væru ætir eða +óætir.</p> + +<p>En Ned Land þekti fiskana á annan hátt: af eigin reynslu og eftirtekt og +hann fór ófögrum orðum um „safnhúsavizku“ Konsæls, sem hann svo +kallaði.</p> + +<p>Við héldum stöðugt í suðurátt, fórum yfir miðjarðarlínuna og komum loks +á siglingaleiðir verzlunarskipanna.</p> + +<p>Dag einn sat ég í aðalsalnum og var að lesa í bók. Ned Land og Konsæll +sátu við gluggana og horfðu út í sjóinn. Alt í einu spratt Konsæll upp +og gekk þangað sem ég var.</p> + +<p>„Vill ekki húsbóndinn koma út að glugganum sem snöggvast“, sagði hann og +virtist vera mikið niðri fyrir.</p> + +<p>Ég brá við og leit út um gluggann. Sá ég þá eitthvert svart ferlíki +liggja grafkyrt í sjónum skamt frá skipinu. Ég neytti augnanna því +betur, sem nær dró.</p> + +<p>„Skipsflak!“ kallaði ég upp yfir mig.</p> + +<p>„Já“, sagði Ned Land, „það er sokkið og möstrin eru brotin“. Það var sem +hann sagði. Slitrin úr reiðanum héngu á köðlum út af borðunum. Skipið +hallaðist á bakborða og var fult af sjó. Það hlaut að vera nýsokkið, því +mastrastúfarnir, sem stóðu upp úr þilfarinu, vóru hreinir. Í dyrum eins +þilfarsklefans sáum við liggja lík ungrar konu og hafði hún kornbarn í +fanginu. Lengra hafði hún ekki komist þegar slysið vildi til. Á +þilfarinu láu 4 hásetar dauðir og flæktir í reiðaköðlunum. Var hræðileg +sjón að sjá, hvernig þeir vóru útlits. Þeir höfðu barist við að losa +sig úr köðlunum fram í andarslitrin.</p> + +<p>Við stóðum eins og steini lostnir og horfðum á þessa hroðasjón, meðan +Sæfarinn rendi framhjá. Og áður en við mistum sjónar á flakinu, sáum við +hákarlana steðja að úr öllum áttum, með glóandi glirnum og gapandi +kjöftum.</p> + +<p>Þetta var í fyrsta sinn, sem mér varð óhægt innanbrjósts, síðan ég kom á +Sæfarann.</p> + +<p>Ég fór að leggja þungan hug á Núma skipstjóra og gat þó varla gert +sjálfum mér grein fyrir, af hverju það stafaði. Mér hafði hingað til +staðið á sama um fálæti hans og fáskifti, ég hafði hugsað mest um +rannsóknir mínar og bóklestur. En nú fanst mér alt í einu, sem eitthvað +væri óhreint við þetta háttalag skipstjórans og skipverja, eitthvað +undarlegt og tortryggilegt.</p> + +<p>Það leið heldur ekki á löngu, að þessi skoðun mín fékk nýja átyllu.</p> + +<p>Eitt sinn snemma dags kom ég upp á þilfarið. Stóð stýrimaðurinn þar og +benti á vissan stað í sjónhringnum, en Númi skipstjóri starði þangað +gegnum sjónauka sinn. Svo lét hann sjónaukann síga og fór að ganga um +gólf á þilfarinu, án þess að skifta sér af mér. Stýrimaður var allur á +hjólum, eins og honum væri mjög mikið niðri fyrir. Hann ávarpaði +skipstjórann öðru hvoru á máli, sem ég skildi ekki og Númi svaraði á +sama máli. Rétt á eftir tóku þeir sjónaukana aftur og beindu þeim á +þenna sama stað. Ég neytti augnanna af fremsta megni, en sá ekkert +athugavert. Hljóp ég því ofan í salinn og sótti þangað sjónauka. Þegar +ég kom upp aftur setti ég sjónaukann fyrir augun, en í sama vetfangi var +hann hrifsaður af mér.</p> + +<p>Númi skipstjóri stóð frammi fyrir mér. Hann var rólegur á svipinn, eins +og hann var vanur, en hann var meira en rólegur, andlit hans var kalt og +stirðnað að sjá, eins og lífvana steingerfingur. Hann kreisti aftur +munninn og beit á jaxlana, en augun vóru sem í eldsglóð sæi. Ég fann þó +fljótt að hann ætlaði ekki að láta reiði sína bitna á mér. Hann gat ekki +haft augun af deplinum, sem hann horfði á áður og bægði mér frá að +athuga.</p> + +<p>Loks var eins og hann áttaði sig og fengi vald yfir sjálfum sér. Hann +sagði nokkur orð við stýrimanninn, sem hvarf þegar ofan í skipið, og +snéri sér svo að mér.</p> + +<p>„Ég verð að byrgja yður inni“, sagði hann.</p> + +<p>„Þér hafið auðvitað vald til þess“, sagði ég. „En má ég spyrja yður +einnar spurningar?“</p> + +<p>„Nei“.</p> + +<p>Númi fór aftur að horfa út yfir hafið. Ég fann að vélin komst á +hreifingu og skrúfan tók að knýja skipið áfram með vaxandi hraða.</p> + +<p>Ég fór niður til þeirra Ned Lands og Konsæls. Þar vóru fyrir fjórir af +hásetum skipsins og fóru þeir með okkur inn í sama herbergið, sem við +vórum í fyrsta morguninn, sem við vórum á skipinu. Þeir spurðu mig +spjörunum úr, en ég hafði ekki annað að segja en það, sem fyrir mig bar +uppi á þilfarinu. Ned Land var í versta skapi.</p> + +<p>Að vörmu spori kom þjónn inn og bar mat á borð fyrir okkur. Sefaðist þá +vonzkan í Ned Land, um stund. Konsæll hvatti mig til að borða mig vel +saddan, „því það er ekki víst að við fáum mat aftur í bráðina“, sagði +hann, „það er eins víst að þeir gleymi okkur alveg“.</p> + +<p>Ned Land tók þriflega til matar síns, eins og hans var vandi, og ég lét +ekki mitt eftir liggja.</p> + +<p>Að lokinni máltíð lagðist Ned Land endilangur á gólfið og steinsofnaði. +Rétt á eftir lagðist Konsæll fyrir líka og sofnaði. Þótti mér það slæmt, +því mér fanst full þörf á að vaka og hafa gát á öllu.</p> + +<p>En nú brá undarlega við. Ég varð altekinn af máttleysi og þreytu og varð +að leggjast á gólfábreiðuna líka. Hugsunin sljóvgaðist smátt og smátt, +og einhver undarleg þyngsli sigu yfir höfuðið á mér, svo ég gat naumast +haldið augunum opnum. Ég man það síðast, að ég heyrði að hlerunum var +lokað og skipið hætti að velta; en það var merki þess, að það var komið +í kaf. Svo misti ég meðvitundina alveg og féll í fastan, draumlausan +svefn.</p> + +<p>Morguninn eftir vaknaði ég og var þá inni í klefanum mínum. Mér var það +nú fullljóst, að Númi skipstjóri hafði blandað svefnlyfi í morgunmatinn +okkar daginn áður. Ég reis á fætur og fór inn í salinn, því hann stóð +opinn. Bjóst ég við að hitta skipstjórann þar, og fá hjá honum skýringu +á máli þessu.</p> + +<p>Rétt á eftir kom hann út úr klefa sínum og gekk inn í salinn. Hann var +þögull eins og vant var og fór að ganga um gólf, án þess að veita mér +nokkra athygli.</p> + +<p>En alt í einu staðnæmdist hann frammi fyrir mér.</p> + +<p>„Eruð þér læknir?“ spurði hann.</p> + +<p>„Já“, sagði ég, „ég stundaði lækningar í mörg ár, áður en ég fékk +embætti við jurtasafnið í París“.</p> + +<p>„Einn af hásetum mínum er veikur. Viljið þér skoða hann?“</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>„Komið þá með mér“.</p> + +<p>Mér flaug þegar í hug, að veiki þessi mundi standa í sambandi við það, +sem gerst hafði daginn áður, og var meira í mun að fá vissu fyrir því.</p> + +<p>Númi fór með mig aftur í skipið og lauk upp einum hásetaklefanum. Komum +við þar inn í rúmgott herbergi, og var það uppljómað af rafljósi. Maður +lá í fleti út við þilið gengt dyrunum. Sá ég þegar, að hann var sár en +ekki sjúkur. Ég laut niður að honum og losaði um blóðugan +léreftsrenning, sem bundinn var um höfuð honum. Hann kveinkaði sér ekki +hið minsta, en starði á mig með stirðu og sljóu augnaráði.</p> + +<p>Sárið var hroðalegt. Hauskúpan var brotin og heilinn skaddaður mikið. +Bólga var farin að myndast í sárunu og hafði þegar gert manninn alveg +tilfinningarlausan.</p> + +<p>„Hvernig hefir maðurinn hlotið þetta sár?“ spurði ég.</p> + +<p>„Skipið rakst á“, sagði Númi. „Við það brotnaði járnteinn í vélrýminu og +féll í höfuð honum“.</p> + +<p>Ég horfði steinþegjandi á særða manninn. Hann var ungur að aldri, fríður +sýnum og svipmikill og bar sömu þjóðerniseinkenni og aðrir þar á +skipinu.</p> + +<p>„Hann skilur ekki frönsku“, sagði Númi, „svo yður er óhætt að tala“.</p> + +<p>„Hann verður dauður að tveim stundum liðnum“, sagði ég.</p> + +<p>Númi skipstjóri brá hendinni fyrir augun og mér virtist ég sjá tár +hrynja.</p> + +<p>„Verður honum með engu móti hjálpað?“ spurði hann.</p> + +<p>„Nei“.</p> + +<p>„Jæja, þá þarf ég ekki yðar aðstoðar með“.</p> + +<p>Ég fór út úr herberginu, en Númi var eftir hjá manninum dauðvona, +niðurlútur og harmþrunginn.</p> + +<p>Ég hvarf inn í herbergið mitt aftur, þungt hugsandi. Ég gat ekki um +annað hugsað allan daginn en banasængina aftur í skipinu og þennan +óskiljanlega árekstur, sem skipið hafði orðið fyrir, meðan við lágum í +dvala, undir áhrifum svefnlyfsins.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='IV'></a><h2>IV.</h2> +<br /> + +<p>Við fórum fyrir norðan Ástralíu og vórum komnir inn í Indlandshaf í +janúarmánuði 1868. Ég veitti því eftirtekt, að Númi hagaði ferðinni +öðruvísi þegar þangað kom. Í Kyrrahafinu fór Sæfarinn með fullum hraða +eftir ákveðinni stefnu. En þegar dró nær ströndum Vestur-Indlands, hægði +hann skriðinn og stýrði þá sitt á hvað, ýmist í norður eða suður. Liðu +svo nokkrir dagar að við hringsóluðum um sama svæði, en fórum svo að +þokast suður á við.</p> + +<p>Það bar við einn dag, að ég sat í aðalsalnum, út við gluggann, og var að +horfa á urmul af fiskum, sem safnast hafði utan um skipið. Þá kom Númi +skipstjóri inn og gekk rakleitt til mín, út að glugganum.</p> + +<p>„Við erum bráðum komnir til Ceylon“, sagði hann formálalaust. +„Perlutekjan er að vísu lítil á þessum tíma árs. Þó getur verið, að +nokkrir menn fáist við það núna. Langar yður ekki til að sjá þá kafa, +prófessor?“</p> + +<p>Ég var fljótur að játa því, en mig furðaði á því, að Númi skyldi alt í +einu fá löngun til að nálgast þurlendið og mennina.</p> + +<p>„Það er langt til Ceylon enn“, sagði ég, „og fari Sæfarinn ekki hraðara, +en undanfarna daga, þá . . . .“</p> + +<p>Númi tók fram í fyrir mér:</p> + +<p>„Við verðum komnir þangað á morgun“, sagði hann.</p> + +<p>Hann horfði stöðugt út í sjóinn, og mér varð líka litið þangað, en +hnykti við heldur en ekki.</p> + +<p>Ég kom auga á mann í sjónum, ekki liðið lík, sem barst með straumnum, +heldur bráðlifandi mann, sem klauf sjóinn með sterklegum sundtökum, fór +upp að yfirborðinu til að anda og kafaði svo aftur niður í djúpið.</p> + +<p>„Þarna er maður sem liggur við druknun“, sagði ég. „Við verðum að bjarga +honum!“</p> + +<p>Númi svaraði ekki, en laut fast að gluggarúðunni.</p> + +<p>Maðurinn í sjónum kom rakleitt að glugganum, lagði andlitið að rúðunni +að utanverðu og skifti nokkrum merkjum og bendingum við Núma skipstjóra. +Svo synti hann upp að yfirborðinu aftur og sá ég hann ekki framar.</p> + +<p>Þó mér þætti þessi óvænti atburður furðu gegna, hafði þó einn hlutur +vakið athygli mína. Þegar menn þessir nálguðust hvor annan, sinn hvoru +megin við gluggarúðuna, sá ég óðara, að þeir vóru af sama kyni báðir. +Flaug mér þá í hug, að þessi undarlegi skipstjóri mundi vera Indverji, +enda þótt hann talaði eins og mentaður Vesturlandamaður. Sundmaðurinn +leit út fyrir að vera almúgamaður, en eftir látbragði Núma og +andlitsfalli að dæma, mátti ætla að hann væri frjálsborinn aðalsmaður af +góðu bergi brotinn.</p> + +<p>Númi skipstjóri fór yfir í hinn enda salsins og opnaði kistu, sem stóð +þar. Hann tók upp úr henni bögla marga, athugaði þá vandlega og raðaði +þeim svo niður aftur. Í bögglum þessum var tómt gull. Gizkaði ég á, að í +kistunni væru fimm miljónir króna í gulli.</p> + +<p>Þegar Númi var búinn að láta alt ofan í aftur, læsti hann kistunni +vandlega, og hringdi bjöllu að því búnu. Þá komu inn 4 menn og báru +kistuna út. Heyrði ég á fótatakinu að þeir báru hana að stiganum. Rétt á +eftir fór Sæfarinn upp á yfirborðið; hlerarnir vóru opnaðir og kistunni +bisað upp á þilfarið.</p> + +<p>Árla morguns daginn eftir kom Númi inn og settist að morgunverði með +okkur. Hann var óvanalega málhreifur, en mintist þó ekki einu orði á +það, sem gerst hafði daginn áður.</p> + +<p>„Við skulum nú borða okkur sadda“, sagði hann, „það getur orðið langt +þangað til við fáum mat aftur“.</p> + +<p>Matur var nógur á borðum, eins og vant var, og réttir margir. Sá ég að +sumir þeirra vóru búnir til úr fiski, en hvaða efni var í sumum var mér +ómögulegt að renna grun í, og hafði ég þó borðað þá mörgum sinnum. Þeir +vóru einkennilegir á bragðið, en mér var þó farið að fallast á þá upp á +síðkastið.</p> + +<p>„Þér vitið ekki hvað það er, sem þér borðið“, sagði Númi skipstjóri. „En +ég get fullvissað yður um, að það er holl fæða og nærandi. Það er langt +síðan ég og mínir menn höfum borðað annan mat“.</p> + +<p>„Eru þessir réttir fengnir allir úr sjónum?“ spurði ég.</p> + +<p>„Já“, sagði skipstjórinn. „Ég þarf ekki annað en festa net utan á +skipið, svo er það orðið fult af fiski eftir litla stund. En stundum fer +ég á dýraveiðar í neðansjávarskógunum; þar eru veiðiföng bæði mikil og +góð“.</p> + +<p>„Ég get vel skilið, hvernig þér veiðið í net, en hitt er mér +torskildara, hvernig þér farið að því, að veiða dýr í skógunum +neðansjávar„, sagði ég, “og undarlegt þykir mér það, að aldrei skuli +vera kjötmeti á borðum yðar“.</p> + +<p>„Kjöt af landdýrum sést hér aldrei“.</p> + +<p>„En hvers konar steik er þetta?“ spurði ég og benti á einn diskinn.</p> + +<p>„Þetta er kjöt að vísu“, sagði skipsjórinn, „en það er af sæskjaldböku. +Þetta, sem þér haldið líklega að sé svínakjöt, er höfrungalifur. +Matsveinninn minn er vel að sér í tilbúningi matar. Rjóminn er þeyttur +úr hvalamjólk, og sykurinn er búinn til úr eins konar þangtegund“.</p> + +<p>Ég varð að samsinna því, að matsveinninn væri stöðu sinni vaxinn, því +maturinn var ljúffengur.</p> + +<p>Númi tók til máls aftur: „Ekki nóg með það, að ég hafi öll matarföng úr +hafinu. Klæðnaður minn er líka sniðinn af efnum þess. Þráðurinn, sem +klæðið er ofið úr, er rakinn úr einskonar sætágum. Sængurdýnurnar eru +troðnar út með afar-smágerðu þangi.</p> + +<p>Í stuttu máli sagt, get ég fengið úr sjónum allar lífsnauðsynjar +mínar“.</p> + +<p>Að lokinni máltíð fórum við inn í bókaklefann og reyktum vindil, sem +auðvitað var vafinn úr blöðum af nikótínkendri sæurt. Númi sagði mér að +ætlun sín væri að skoða grynningarnar við Mandor, en þar er mest +perlutekja í heimi.</p> + +<p>„Eruð þér tilbúinn?“ spurði skipstjórinn, lagði frá sér vindilinn og +stóð upp. „Félagar yðar verða ef til vill með í förinni?“</p> + +<p>„Það held ég sjálfsagt“, sagði ég og stóð upp. „En nú liggur Sæfarinn +við botn og hér er 30 feta dýpi“.</p> + +<p>„Það er svo til ætlast“, svaraði skipstjórinn.</p> + +<p>„En getum við komist í bátinn fjórir?“ spurði ég.</p> + +<p>„Nei, við förum fótgangandi“.</p> + +<p>„Fótgangandi!“ át ég eftir, „—á mararbotni?“</p> + +<p>„Já, einmitt það“.</p> + +<p>Hann kallaði á Ned Land og Konsæl og fór með okkur miðskipa.</p> + +<p>Mér datt í hug, að annaðhvort væri skipstjórinn brjálaður, eða hann væri +að gera skop að okkur. En svo fór hann með okkur inn í klefa einn og þá +fór ég að renna grun í hvað í ráði væri. Á þilunum héngu kafarafatnaðir +margir og nokkrir menn vóru þar til taks að hjálpa okkur til að fara í +kafarafötin. Föt þessi vóru úr togleðri og öll ein samfella, skálmar, +bolur, ermar og vetlingar. Undir iljunum vóru þung og þykk blýstykki. +Sterkar látúnsgjarðir héldu fötunum frá brjóstinu, svo ekki skyldi +þrengja að öndunarfærunum.</p> + +<p>En hvaðan átti svo andrúmsloftið að koma? Númi skipstjóri hafði séð ráð +við þeim vanda. Þegar við vórum búnir að setja upp sterkan eirhjálm, sem +festur var með látúnskraga við upphlutinn, var pípa, sem lá úr honum, +sett í samband við hylki eitt, sem við höfðum á bakinu. Í hylki þessu +var samþjappað loft. Fann ég að hreint loft streymdi inn í hjálminn +þegar búið var að setja þetta saman. Um mittið girtum við belti og var í +því hnífur, rafmagnsgeymir og rafmagnslampi, sem kveikja mátti á og +slökkva eftir vild.</p> + +<p>Svo vórum við fullbúnir til ferðarinnar. Búningur þessi var svo þungur, +að ég gat ekki hreyft mig úr sporunum. En Númi hafði líka gert ráð fyrir +því. Tveir menn tóku hvern okkar og bisuðu okkur inn í hliðarklefa. Að +því búnu lokuðu þeir hurðinni vandlega.</p> + +<p>Í klefa þessum var niðamyrkur. Ég heyrði sterkan hvin og fann kulda +leggja upp eftir líkamanum. Klefinn var orðinn fullur af sjó, sem +hleypt hafði verið inn í hann. Dyr vóru opnaðar á skipshliðinni og lagði +inn um þær daufa dagsskímu. Gengum við út á mararbotninn gegnum þessar +dyr.</p> + +<p>Þegar þangað kom fann ég ekki til þyngslanna á kafarabúningnum. Mér var +létt um allar hreyfingar og gat ég séð til allra hliða gegnum glerrúður +í hjálminum.</p> + +<p>Birtu lagði niður í djúpið, skærari en ég hafði búist við. Ég gat vel +greint hluti í 100 faðma fjarlægð. Þegar lengra dró hurfu myndirnar í +bláa móðu, sem döknaði smátt og smátt og hvarf að síðustu í +svarta-myrkri.</p> + +<p>Sjórinn umhverfis okkur var líkur andrúmsloftinu, eins gagnsær og það, +en miklu þéttari í sér. Hátt yfir höfði mér sá ég móta fyrir yfirborði +sjávarins.</p> + +<p>Við gengum eftir smágerfum, ljósum sandi. Að baki okkur sáum við +Sæfarann liggja eins og svartan, ílangan klett á botninum, en eftir +nokkra stund hvarf hann okkur sýnum.</p> + +<p>Annað veifið gengum við fram á fiska, sem þutu upp af hræðslu, eins og +hrossagaukar í mýri. Steinar lágu á sandsléttunni til og frá, þaktir +lindýrum og sægróðri. Upp á háum klettum stóðu skankalangir krabbar og +störðu á okkur.</p> + +<p>Alt í einu fór að halla undan fæti og gengum við niður brekkuna. +Dagsbirtan varð æ daufari og daufari og að síðustu sáum við ekki annað +en daufa rauðleita rökkurglætu.</p> + +<p>Fram undan okkur var að sjá eins og svartan vegg. Það var +neðansjávarskógur.</p> + +<p>Eikurnar vóru eins konar trjákendir þönglar, stofnarnir þráðbeinir og +greinarnar líka. Var mjög torvelt að komast áfram í skógi þessum. Trén +stóðu svo þétt, að við urðum að sveigja þau til hliðar til að komast +áfram; en trén sóktu í sama horfið aftur svo leiðin luktist að baki +okkar.</p> + +<p>Það var nú orðið svo dimt, að við urðum að bregða upp ljósi. Varð þá +bjart umhverfis okkur sem um hádag væri. Virtist mér gróðurinn svo +fjölbreyttur eins og væri ég staddur í suðrænum frumskógi. En undarlega +kom hann mér fyrir augu, þessi fáséði myrkviður, þá er ég hafði virt +hann fyrir mér stundarkorn. Var örðugt að gera greinarmun á dýrum og +jurtum, svo mjög líktist hvað öðru. Ruglaði ég saman sæplöntum og +lindýrum, skelfiskum og þarastönglum.</p> + +<p>Það var afar örðugt að komast áfram í skógi þessum. Þegar við vórum +komnir spottakorn inn í hann gerði Númi okkur vísbendingu um að nema +staðar. Við lögðumst niður á þarabing til að hvíla okkur. Varð ég feginn +hvíldinni, því ég var orðinn þreyttur. Það fór fyrir mér eins og öðrum +köfunarmönnum, að mig sótti svefn. Eftir nokkra stund lét ég aftur +augun og steinsofnaði.</p> + +<p>Ekki veit ég, hve lengi ég hefi sofið, en þegar ég lauk upp augunum, +spratt ég á fætur í ofboði.</p> + +<p>Nokkur skref frá mér sé ég standa sækönguló meira en álnar háa, og var +svo að sjá sem hún ætlaði þegar að ráða á mig. Ég varð skelkaður í +svipinn, enda þótt ég vissi, að kafarafötin mundu verja mig biti hennar. +Í sömu svifum vöknuðu félagar mínir. Réðist Númi skipstjóri á óféti +þetta og barði það niður með byssuskeftinu.</p> + +<p>Eftir viðureignina við dýr þetta, sem var jafn andstyggilegt sem það var +meinlaust, datt mér í hug að hæglega gæti ég rekist á dýr, sem +kafarfötin væru ekki einhlít fyrir. Mér hafði ekki hugkvæmst það áður. +En upp frá þessu ásetti ég mér að vera var um mig.</p> + +<p>Við lögðum af stað aftur, og vórum klukkustund að komast gegnum skóginn. +Númi stýrði förinni og fór jafnan fremstur. Þegar komið var út úr +skóginum fór að hækka undir fæti, og birta í sjónum.</p> + +<p>Loks nam hann staðar. Sjórinn var hreinn og tær umhverfis okkur og +uppljómaður af sólskini. Fram undan okkur sáum við grynningar þaktar +perluskeljum.</p> + +<p>Númi benti með hendinni yfir grynningarnar. Skeljarnar héngu á mjóum +taugum við klappir og steina. Það vóru fádæma auðæfi, sem lágu þarna á +mararbotni.</p> + +<p>Við reikuðum til og frá og skoðuðum skeljarnar. Ned Land flýtti sér að +tína saman stærstu og fallegustu perlurnar.</p> + +<p>Að liðnum tíu mínútum nam skipstjórinn staðar alt í einu og benti okkur +að fylgja sér í var, undir stórum kletti. Skamt frá okkur sáum við +svertingja kafa niður. Var hann að freista hamingjunnar að ná í +eitthvað, áður en perlutekjan byrjaði alment. Yfir höfðum okkar sá ég í +botninn á bátnum hans, sem ruggaði hægt á yfirborðinu. Við annan fótinn +á sér hafði hann bundið þungan stein til að verða fljótari að komast til +botns. Þegar hann náði botni, losaði hann steininn við sig, lagðist á +hnén og fór að tína skeljar í poka. Að því var hann svo sem hálfa +mínútu. Svo fór hann upp að yfirborðinu aftur, dró steininn upp í bátinn +á taug, sem fest var við hann, sótti í sig veðrið og stakk sér til botns +aftur. Gekk svo koll af kolli. En hvort hann hefir fundið nokkra perlu í +öllum þessum skeljum er ómögulegt að segja, þó hann legði lífið í hættu +fyrir þá von.</p> + +<p>Við fengum fljótt sönnun fyrir því, hvað vinna þessi er hættuleg. Eitt +sinn þegar svertinginn stakk sér til botns og var að leggjast á hnén +tók hann viðbragð og snéri aftur upp til bátsins. Þá sá ég eitthvað +dökkleitt í sjónum fyrir ofan hann. Það var hákarl, og synti beint að +svertingjanum, með gapandi gini. Svertinginn vatt sér snögglega til +hliðar, en þá sló hákarlinn sporðinum á hann, svo hann féll til botns. +Hákarlinn snéri að honum aftur og sýndist þá öll von úti um +svertingjann. Í sömu svipan óð Númi skipstjóri fram móti hákarlinum og +mundaði hnífinn. Hákarlinn sá hann og snéri þegar að honum. Númi lét sér +ekki bregða, en þegar hákarlinn hugðist að gleypa hann, varpaði hann sér +til hliðar og lagði hnífnum á kaf í kvið hákarlinum. Sjórinn litaðist +blóði og sá ég ekki hverju fram fór í nokkrar sekúndur. Þegar þeir komu +í ljós aftur, sá ég að Númi hélt sér föstum á bæxli hákarlsins og lét +hnífinn ganga í skrokkinn á honum, en náði þó ekki að leggja hann í +hjartað. Hákarlinn braust um ákaflega. Mynduðust iðuköst í sjónum út frá +honum alla vega, svo mikil, að mér lá við falli. Númi misti loks taksins +og féll til botns. Þótti mér þá sem úti væri um hann. Ég ætlaði að +skunda til og hjálpa honum, en þessi voðasjón fékk svo mikið á mig, að +ég stóð sem steini lostinn og komst ekki úr sporunum. Í sömu svipan sá +ég hvar Ned Land óð fram og hafði á lofti skutulinn. Þegar hann náði +til hákarlsins, rak hann skutulinn á kaf í skrokkinn á honum. Sjórinn +varð að nýju svo litaður blóði, að ég sá ekki hverju fram fór um hríð. +Ég skreiddist nú á vettvang og var Númi þá staðinn upp. Hann gekk að Ned +Land og tók í hönd honum fast og innilega.</p> + +<p>Svertinginn var horfinn. Hann hafði komist aftur upp í bátinn sinn, án +þess við tækjum eftir því. Hátt uppi í sjónum sáum við svart ferlíki. +Það var hákarlshræið sem flaut þar og barst burt með straumnum.</p> + +<p>Það var liðið langt á dag og farið að skyggja. Við urðum því að hafa +hraðann á, að komast til skipsins aftur. Númi valdi nú aðra leið, +styttri og greiðfærari. Við gengum í tvær stundir eftir sandsléttum. +Vóru þær víðast auðar, en sumstaðar var sægróður mikill, þang og +þaraflækjur, taugar og tágar, sem flæktust um fætur okkar og seinkuðu +ferðinni. Það var nærri aldimt orðið þegar við sáum loks ljósin á +Sæfaranum. Varð ég alls hugar feginn þegar við náðum loks skipinu, og +tókum á okkur náðir eftir ferðalag þetta.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='V'></a><h2>V.</h2> +<br /> + +<p>Sæfarinn hélt áfram förinni. Hann rann um veglausan sægeiminn eins og +kólfi væri skotið, dag eftir dag. Ég sat lengstum í salnum við lestur og +rannsóknir. Nóg var úr að velja í bókasafni skipsins. En mest var þó +vert um hina miklu bók náttúrunnar, sem Númi skipstjóri fletti upp fyrir +mér á hverjum degi, á þann hátt að renna hlerunum frá gluggunum. Sjórinn +sjálfur og sædýraríkið var óþrotlegt rannsóknarefni fyrir mig. Ég fann +það brátt, að rit mitt „Um leyndardóma undirdjúpanna“ þurfti mikilla +umbóta við, því margt reyndist mér þar rangt eða ónákvæmt. Svo hafði ég +mörgu við að bæta, svo næsta útgáfa hlaut að verða miklum mun stærri.</p> + +<p>Leiðin sem við fórum var mörkuð á kortið daglega, eins og Númi hafði +sagt. Ég fylgdi stefnunni með athygli, vegna rannsókna minna, því á þeim +hafði ég allan hugann og gætti naumast dagatals eða tímalengdar.</p> + +<p>Númi stýrði gegnum Persaflóann og þaðan inn í Rauðahafið. Hann hélt +stöðugt í norðurátt og þótti mér það furðu gegna, þegar svona var langt +komið.</p> + +<p>Lesseps var að grafa Suezskurðinn mikla um þetta leyti, en hann var ekki +kominn nærri alla leið gegnum eiðið. Hvað ætlaði skipstjórinn fyrir +sér? Ég var stöðugt að hugsa um það, því mér var farið að þykja nóg um.</p> + +<p>Dag einn kom Númi inn í salinn og spurði ég hann þá þegar, hvert hann +ætlaði að fara.</p> + +<p>„Hvers vegna spyrjið þér svona! Ég ætla auðvitað yfir í Miðjarðarhafið“, +svaraði hann snúðugt. „Ég býzt við að komast þangað á morgun“.</p> + +<p>„Á morgun?“</p> + +<p>„Já, prófessor góður. Eruð þér hissa á því?“</p> + +<p>„Það er nú komið upp úr á mér að vísu, að falla í stafi, þó eitthvað +furðulegt beri við á skipi þessu. En—þá megið þér herða skriðinn +freklega, ef þér ætlið að sigla suður fyrir Afríku og verða kominn inn í +Miðjarðarhaf á morgun“.</p> + +<p>„Suður fyrir Afríku, segið þér hr. prófessor!—Hvaða erindi eigum við +þangað?“</p> + +<p>„Ég hélt að Sæfarinn væri ekki vel fallinn til að ferðast landveg. Og +komist hann ekki yfir eiðið . . . . ?“</p> + +<p>„Þá fer hann undir það“.</p> + +<p>„Er það fært?“</p> + +<p>„Já, ég hefi fundið göng mikil neðansjávar, sem liggja gegnum eiðið, +djúpt í jörðu. Þau kalla ég Arabisku göngin“.</p> + +<p>„Hvernig stóð á því að þér funduð þau?“</p> + +<p>„Það skal ég segja yður“, svaraði skipstjórinn. „Ég hafði veitt því +eftirtekt að í Miðjarðarhafinu og Rauðahafinu vóru nokkrar fiskitegundir +af sama tagi. Kom mér þá til hugar að samband mundi vera milli hafanna. +Nú er sjávarhæðin meiri í Rauðahafinu og hlaut því að falla straumur úr +því yfir í Miðjarðarhafið. Ég gerði tilraun til að ganga úr skugga um +þetta á þann hátt, að ég veiddi nokkra fiska nálægt Suezeiðinu, festi +eirhringi við sporðinn á þeim og lét þá svo lausa. Þegar ég kom upp +undir Sýrlandsstrendur nokkrum mánuðum seinna, var ég svo heppinn að +rekast á nokkra af þessum fiskum. Ég átti nú ekki annað eftir en finna +opið á göngunum á botni Rauðahafsins, og það hepnaðist mér um síðir. Ég +hætti mér inn í göngin og komst í gegnum þau slysalaust. Síðan hefi ég +farið um þau mörgum sinnum“.</p> + +<p>Mér þótti þessi frásaga næsta merkileg og flýtti mér að segja félögum +mínum af þessu. Konsæll komst á loft af ánægju, en Ned Land ypti öxlum.</p> + +<p>„Neðansjávargöng“, át hann eftir; „slíkt og þvílíkt hefi ég aldrei heyrt +talað um!“</p> + +<p>„Hafið þér heyrt talað um Sæfarann?“ spurði Konsæll. „Til er hann þó, +og hitt er engu ótrúlegra, að þessi göng séu til“.</p> + +<p>„Já, við verðum víst að vona að svo sé“, sagði Ned, „því fljótar komumst +við inn í Miðjarðarhafið“.</p> + +<p>Um hádegisbil daginn eftir fór Sæfarinn upp að yfirborðinu. Við +félagarnir fórum þegar upp á þilfar. Land var að sjá langt til austurs, +en ógreinilega þó, því þokuslæðingur lá yfir.</p> + +<p>Við vórum að spjalla saman nokkra stund. En alt í einu þagnaði Ned Land +og benti út yfir hafið.</p> + +<p>„Lítið þið á“, sagði hann.</p> + +<p>„Ég sé ekkert“, svaraði ég. „Ég hefi ekki augun yðar“.</p> + +<p>„Sjáið þér ekkert á hreifingu framundan á stjórnborða?“</p> + +<p>Ég neytti sjónarinnar af fremsta megni og kom loks auga á stóra skepnu, +með langan og dökkleitan skrokk.</p> + +<p>„Koma fyrir hvalir í Rauðahafinu?“ spurði Konsæll.</p> + +<p>„Það ber við að þeir flækjast þangað“, svaraði ég.</p> + +<p>Ned Land hafði ekki augun af dýrinu. „Þetta er ekki hvalur“, sagði hann. +„Ég þekki hvalina og þeir þekkja mig“.</p> + +<p>Sæfarinn nálgaðist skepnuna óðfluga.</p> + +<p>„Hvaða herjans dýr er þetta!“ hrópaði Ned Land. „Það hefir ekki klofinn +sporð, eins og hvalur, og önnur sundfæri þess líkjast klunnalegum +útlimum á landdýri“.</p> + +<p>„Það er sækýr, ef húsbóndanum þóknast“, sagði Konsæll.</p> + +<p>„Nei, það er ekki sækýr“, sagði ég. „Það er eins konar hvalur af +höfrungakyni, sem er orðinn mjög fágætur. Hann er kallaður dýkingur.“</p> + +<p>Ned Land hafði ekki augun af hvalnum. Honum stóð alveg á sama um nafnið. +En svona hval hafði hann ekki séð áður, og brann nú í skinninu af +vígahug.</p> + +<p>„Svona hval hefi ég aldrei drepið“, sagði hann.</p> + +<p>Í þessum svifum kom Númi skipstjóri upp á þiljur og heyrði hvað Ned Land +sagði.</p> + +<p>„Munduð þér vera fáanlegur til að taka upp fyrri starfa yðar, rétt í +þetta sinn?“ spurði Númi.</p> + +<p>Ned Land þreif ósjálfrátt báðum höndum til skutulsins.</p> + +<p>„En ég vil ráða yður til að missa ekki marks. Það getur riðið yður +sjálfum á miklu“, bætti Númi við.</p> + +<p>Ned Land setti upp kæruleysis- og fyrirlitningarsvip, en svaraði engu.</p> + +<p>„Eru þeir illir viðureignar, dýkingarnir?“ spurði ég.</p> + +<p>„Já, í meira lagi“, svaraði Númi. „Það eru dæmi þess að þeir hafa ráðist +á hvalveiðamenn og hvolft bátunum undir þeim. Ég er ekki hræddur um Ned +Land, þó ég segði svona. Ég sagði það af því ég veit, að honum þykir +gott kjöt, en kjötið af dýkingnum er mesta sælgæti“.</p> + +<p>Númi kallaði niður í skipið og komu þá 7 menn upp að vörmu spori. Þeir +losuðu bátinn og settu hann á flot. Sex menn settust undir árar en einn +fór að stýrinu. Við félagarnir þrír komum okkur fyrir í skutnum. Númi +varð eftir í Sæfaranum.</p> + +<p>Skipverjar ýttu frá og lögðust á árarnar. Sóttist róðurinn fljótt og +vórum við komnir í námunda við hvalinn innan lítillar stundar. Þegar +fáir faðmar vóru eftir, hægðum við ferðina. Ned Land fór fram í stafninn +og stóð þar með reiddan skutulinn. Skutultaugin var ekki föst í bátnum, +eins og vanalegast er, heldur var endinn á henni festur við dufl, sem +flaut á yfirborðinu, en línan var í sjó. Mátti sjá af því hvað skutlinum +leið.</p> + +<p>Þessi dýkingur var óvanalega stórvaxinn, ýkjulaust 10 álnir á lengd. +Hann lá í sjóskorpunni og hreyfði sig ekki, heldur en hann væri +sofandi. Mátti því komast mjög nærri honum.</p> + +<p>Báturinn nálgaðist smátt og smátt, þangað til ekki vóru eftir nema 3 +faðmar; þá vóru árarnar lagðar upp.</p> + +<p>Ned Land stóð í stafni með reiddan skutulinn. Alt í einu heyrðist hvinur +mikill og hvarf dýkingurinn í sömu svipan. Skutullinn hafði auðsjáanlega +geigað frá beinni stefnu.</p> + +<p>„Fari hann í sjóðbullandi!“ öskraði Ned Land í bræði sinni. „Hann slapp +undan skutlinum“.</p> + +<p>„Ekki alveg“, sagði ég. „Hann hefir fengið skeinu talsverða, því sjórinn +er blóðlitaður“.</p> + +<p>„Skutulinn!“ hrópaði Ned Land.</p> + +<p>Hásetarnir þrifu árarnar og reru þangað sem duflið flaut. Þegar +skutullinn var kominn upp í bátinn var farið að elta dýkinginn.</p> + +<p>Hann var ekki særður til muna, því hann synti hratt. Hásetarnir lögðust +á árarnar af öllum mætti. Við komumst í skotmál hvað eftir annað, og Ned +Land var að því kominn að kasta skutlinum, en þá fór dýkingurinn jafnan +í kaf, svo að við mistum hans. Þessi eltingaleikur stóð yfir í fulla +klukkustund. Ég var farinn að halda að við yrðum að hætta við svo búið, +en þá varð sú breyting á, að dýkingurinn snéri við alt í einu og kom +rakleitt á móti okkur.</p> + +<p>Ned Land var viðbúinn að taka á móti honum.</p> + +<p>„Varið ykkur piltar!“ sagði hann.</p> + +<p>Stýrimaðurinn sagði nokkur orð á sínu máli, sem að líkindum þýddu +eitthvað svipað því sem Ned Land hafði sagt.</p> + +<p>Það fór eins og við höfðum búist við, að dýkingurinn réði þegar á bátinn +og velti honum á annað borðið svo sjór féll inn. Var það snarræði +stýrimannsins að þakka, að bátnum hvolfdi ekki. Hvalurinn beit því næst +í borðstokkinn og vó bátinn á loft með kjaftinum, hvað eftir annað. Ned +Land hélt sér með annari hendi, en í hinni hafði hann skutulinn og lét +hann ganga jafnt og þétt í skrokkinn á hvalnum. Við kútveltumst hver um +annan þveran í bátnum og hefðum eflaust bráðlega hlotið meiðsl eða bana, +ef Ned Land hefði ekki tekist að leggja dýkinginn í hjartað. Hann +linaðist í átökunum, tennurnar urguðu við járnið; svo misti hann taksins +og sökk.</p> + +<p>Duflinu skaut upp að vörmu spori og hvalnum rétt á eftir. Hann var þá +dauður. Við festum taug við sporðinn á honum, og hinum endanum við +bátinn. Svo rerum við í áttina til Sæfarans með hvalinn í eftirdragi.</p> + +<p>Seinna um daginn átum við kjöt af honum að miðdagsverði. Var það +bragðgott og engu líkara en nautakjöti.</p> + +<p>Daginn eftir héldum við áfram norður á bóginn, í hægðum okkar. Um +náttmálaskeið var Sæfarinn við yfirborðið og fór ég þá upp á þilfar. Mig +var farið að langa til að sjá sægöngin sem skipstjórinn hafði sagt mér +af, og fór nú að athuga hvar við værum staddir. Þoka var yfir og myrkt +af nóttu. Ég sá grylla í rauðleitt ljós í nokkurri fjarlægð.</p> + +<p>„Fljótandi viti“, var sagt við hliðina á mér.</p> + +<p>Það var Númi skipstjóri sem talaði.</p> + +<p>„Þetta er vitinn í Suez“, sagði hann. „Við erum þá og þegar komnir að +göngunum“.</p> + +<p>„Er ekki vandfarið gegnum göngin?“ spurði ég.</p> + +<p>„Ójú, ég er vanur að vera í stýrisklefanum sjálfur og segja fyrir um +stefnuna. En nú verðum við að fara niður“.</p> + +<p>Þegar við vórum komnir niður, var öllum hlerum lokað og búið um +vandlega. Sjór var tekinn inn í einn klefann og sökk þá Sæfarinn niður í +6 faðma dýpi.</p> + +<p>Ég ætlaði að hverfa til herbergis míns, en Númi skipstjóri kallaði á +mig.</p> + +<p>„Langar yður ekki til að koma með mér inn í stýrisklefann, prófessor +góður?“ spurði hann.</p> + +<p>„Jú, ég tek mér til þakka“.</p> + +<p>Stýrisklefinn var 3 álnir á hvern veg og lítið eitt hærri. Stýrishjólið +var í honum miðjum. Glerrúður kúptar og sterkar vóru á hverri hlið og +mátti sjá út um þær í allar áttir frá skipinu.</p> + +<p>Ekkert ljós var þar inni. En skímu lagði inn um gluggana frá ljóskerunum +utan á skipinu. Maður stóð við stýrishjólið og hélt báðum höndum um +húnana. Hann var mikill vexti og þreklegur.</p> + +<p>Rafmagnsþræðir láu úr klefanum niður í vélrýmið og var sá umbúnaður við +endana, að Númi gat ráðið stefnu skipsins og hraða með mestu nákvæmni. +Hann hægði þegar ferðina að miklum mun.</p> + +<p>Ég stóð við gluggana á bakborða, og virti fyrir mér háa hamra, sem við +fórum með fram. Númi hafði ekki augun af áttavitanum. Hann sýndi +stýrimanni með bendingum hvernig hann ætti að stýra.</p> + +<p>Þegar klukkan var 15 mínútur gengin í 11 tók skipstjórinn sjálfur +stýrið. Sáum við þá eins og hellismunna heljarstóran fram undan okkur. +Inn í hann stefndi Sæfarinn. Úti fyrir heyrðist óvanalegur hávaði og +straumur. Það var sjórinn úr Rauðahafinu, sem hallans vegna braust með +heljar afli gegnum göngin, út í Miðjarðarhafið. Sæfarinn barst með +straumnum eins og kólfi væri skotið og hafði þó vélin aftur á af öllum +mætti.</p> + +<p>Ég var með öndina í hálsinum af undrun og aðdáun. Göngin vóru svo þröng, +að skipið straukst nærri með hliðveggjunum. Var sem eldrákir með öllum +litum regnbogans flýgju fyrir gluggana, vegna birtunnar sem lagði á +bergið frá skipinu.</p> + +<p>Klukkan 5 mínútur yfir hálf 11 slepti Númi stýrishjólinu og snéri sér að +mér.</p> + +<p>„Miðjarðarhafið!“ sagði hann.</p> + +<p>Ferðin undir eyðið hafði ekki staðið yfir nema 20 mínútur.</p> + +<p>Morguninn eftir hitti ég Ned Land og Konsæl á þilfarinu. Þeir höfðu +sofið báðir á leiðinni gegnum sægöngin og ekki haft hugmynd um hvað fram +fór.</p> + +<p>„Þá erum við nú komnir í Miðjarðarhafið“, sagði ég.</p> + +<p>„Ekki held ég það sé nú orðið enn“, sagði Ned Land.</p> + +<p>„Svo er það ei að síður“, sagði ég. „Ströndin sem við sjáum móta fyrir í +suðri er Egiptaland“.</p> + +<p>„Já, annað hvort það, eða eitthvað annað“, svaraði Ned.</p> + +<p>„Úr því húsbóndinn segir að svo sé, þá verðið þér að trúa húsbóndanum“, +sagði Konsæll.</p> + +<p>„Þér, Ned Land, sem hafið svo hvassa sjón, hljótið að sjá hafnarvirkin í +Port Said“, sagði ég.</p> + +<p>Ned Land horfði þangað stundarkorn. „Jæja, það er fyrirtak“, sagði hann. +„Við erum þá í Miðjarðarhafinu í raun og veru. Heyrið þér prófessor, við +getum þá farið að ráða ráðum okkar“.</p> + +<p>Ég vissi vel hvað Ned Land átti við, en ég lét sem ég skildi hann ekki.</p> + +<p>„Er ekki einmitt núna tækifæri til að strjúka frá Sæfaranum?“ hélt hann +áfram.</p> + +<p>„Það er nú hægar ort en gert“, sagði ég.</p> + +<p>Ned Land var bráðlátur eftir frelsinu, og orðinn heldur skapstyggur upp +á síðkastið.</p> + +<p>„Það getur nú verið“, sagði hann. „En einhver endir verður að vera á +þessu“.</p> + +<p>Ég vissi það vel, að Ned Land átti óþolandi æfi á skipinu. Hann var +vanur sjálfræði og svaðilförum á hvalaveiðum. Það lamaði þrótt hans og +heilsu, að vera einangraður svona í iðjuleysi. En ég reyndi að draga +flóttann á langinn, því ég átti margt eftir óséð og órannsakað í +hafinu.</p> + +<p>„Alt hefir einhvern enda“, sagði ég. „Þegar við komum í námunda við +Frakkland, England eða Norður-Ameríku, getur vel farið svo að betra færi +bjóðist, þegar minst varir“.</p> + +<p>„Þegar við komum þangað eða þangað“ sagði Ned og ygldi brúnina. „En nú +erum við í Miðjarðarhafinu.—Er það ekki eins gott og allir hugsanlegir +staðir aðrir?“</p> + +<p>Ned hafði rétt að mæla, svo að ekki varð á móti borið. Ég vissi ekki +hverju ég átti að svara.</p> + +<p>„Hvað heldur Konsæll um þetta?“ spurði Ned Land.</p> + +<p>Konsæll sagði það sannast, að hann hefði enga hugmynd gert sér um þetta. +Hann átti enga vini eða ættingja, sem þráðu hann. Hann var allur þar sem +ég var. Hans skilningur á málinu var, í fám orðum sagt, „eins og +húsbóndanum þóknaðist“.</p> + +<p>Ég var neyddur til að fastákvarða eitthvað.</p> + +<p>„Ég er hræddur um, að við getum ekki bygt neitt á Núma skipstjóra“, +sagði ég. „Okkur er kunnugt um leyndarmál hans og þess vegna lætur hann +okkur ekki lausa. Við verðum því að nota fyrsta færi sem gefst til að +strjúka frá Sæfaranum“.</p> + +<p>„Það er einmitt það sem ég hefi í hyggju“, svaraði Ned.</p> + +<p>„En fyrsta tilraunin verður að lánast“, sagði ég. „Lánist hún ekki, +verður okkar gætt svo vandlega, að færið gefst aldrei aftur. Við verðum +að fara varlega“.</p> + +<p>„Rétt er það“, sagði Ned Land. „En gefist gott tækifæri,—ætlið þér þá +að vera tilbúinn að nota það?“</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>Ned Land hafði hugsað sér, að annaðhvort yrðum við að synda í land, ef +Sæfarinn flyti nálægt landi að nóttu til, eða við tækjum bátinn og rerum +til lands á honum. En þetta hvorttveggja var ógerlegt, eins og nú stóð +á. Sæfarinn hélt sig langt frá löndum og var lengstum í kafi; rétt eins +og skipstjórinn hefði eitthvert hugboð um ráðagerð okkar.</p> + +<p>Einn dag sem oftar var ég sokkinn niður í rannsóknir mínar, inni í +salnum. Við vórum þá komnir suður fyrir Krít. Kom þá yfir mig svo mikill +hiti, að ég varð að losa um föt mín. Ég skildi ekki í því hvaðan sá hiti +stafaði. Við vórum staddir á 10 faðma dýpi, en þar er hitinn litlum +breytingum háður. Mér datt í hug að einhver veiki væri að leggjast á +mig. En hélt þó áfram við iðju mína; en hitinn óx og varð með öllu +óþolandi. Ég ætlaði að fara burt úr salnum, en í því kom Númi skipstjóri +inn, og gekk að hitamælinum.</p> + +<p>„Fjörutíu og tvö stig“, sagði hann.</p> + +<p>„Já, hvaðan sem þessi hiti stafar, þá er hann óþolandi“, sagði ég.</p> + +<p>„Hann verður ekki meiri en við viljum vera láta“, sagði Númi.</p> + +<p>„Þá finst mér að þér ættuð að draga úr honum“, sagði ég.</p> + +<p>„Það get ég ekki“, sagði skipstjórinn. „En ég get siglt burt frá honum“.</p> + +<p>„Kemur hann utan að?“ spurði ég.</p> + +<p>„Já, skipið flýtur í sjóðheitum sjó“.</p> + +<p>Í sömu svipan var gluggahlerunum skotið frá. Sá ég þá að sjórinn var +hvítur umhverfis Sæfarann. Alt var ein gufuólga eins og í sjóðandi hver.</p> + +<p>Ég studdi hendinni á rúðuna, en varð að kippa henni að mér hið bráðasta, +vegna hitans.</p> + +<p>Númi sagði að við værum í nánd við eldfjall neðansjávar, sem væri að +gjósa.</p> + +<p>Ég leit út um gluggann. Sæfarinn lá kyr, því engin leið var að komast +lengra, vegna hitans. Sjórinn breytti lit og roðnaði smátt og smátt. +Stafaði sá litur frá síndri og ösku sem þyrlaðist í sjónum eins og ryk +í lofti. Brennisteinsfýlu megna lagði um skipið, en í nokkurri fjarlægð +brutust fram lyfrauðar logatungur, svo bjartar, að rafljós Sæfarans varð +að engu fyrir þeim.</p> + +<p>Nú var ekki viðlit að haldast við lengur vegna hitans.</p> + +<p>Númi skipaði að snúa við. Stundarfjórðungi síðar drógum við að okkur +svalt og hreint loft á yfirborði sjávar.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='VI'></a><h2>VI.</h2> +<br /> + +<p>Við vórum komnir út í Atlantshaf.</p> + +<p>Ned Land var inni hjá mér. Við höfðum enga tilraun getað gert til að +flýja á leiðinni gegnum Miðjarðarhafið. Nú sat hann þarna brúnaygldur og +beit á jaxlinn.</p> + +<p>„Það er engin ástæða til að láta hugfallast“, sagði ég. „Nú förum við +upp að Portúgalsströndum. Frakkland og England eru skamt á burtu. Ég +trúi ekki öðru en færi gefist eftir nokkra daga“.</p> + +<p>Ned Land leit á mig og opnaði munninn.</p> + +<p>„Það verður að gerast í kvöld“, sagði hann.</p> + +<p>Mér hnykti við. Ég hafði satt að segja ekki búist við svo skjótri +breyting á högum mínum. Mér varð orðfátt í svipinn.</p> + +<p>„Í kvöld verðum við örfáar mílur undan landi“, sagði Ned Land. „Nóttin +er dimm og vindur stendur á land. Þér hafið heitið að láta ekki standa á +yður, hr. prófessor“.</p> + +<p>Ég svaraði engu.</p> + +<p>„Klukkan níu!“ sagði hann ennfremur. „Þá er Númi inni í klefa sínum og +skipverjar geta ekki heyrt til okkar. Í bátnum eru árar, mastur og segl. +Ég hefi fengið mér skrúflykil, mátulegan fyrir skrúfurnar sem báturinn +er festur með. Alt er til taks. Konsæll verður með mér, þegar ég fer að +losa bátinn, en þér bíðið í bókaklefanum þangað til ég gef yður +vísbendingu“.</p> + +<p>Ned Land gekk út, og beið ekki eftir að ég svaraði. Og þegar á alt var +litið,—hverju átti ég að svara? Það var rétt sem hann sagði, við urðum +að nota tækifærið. Við gátum verið komnir langt út í haf daginn eftir.</p> + +<p>Ég hélt til í herberginu mínu það sem eftir var dagsins. Ég var í svo +mikilli geðshræringu, að ég var hræddur um að Númi veitti því eftirtekt, +ef hann sæi mig. Tilfinningar mínar voru tvískiftar: Ég hlakkaði til að +verða aftur frjáls maður og komast til vina og vandamanna. En mér +leiddist að skilja við hið mikla furðuverk mannlegrar snildar, Sæfarann, +og vera ekki hálfnaður með vísindaleg störf og rannsóknir sem ég hafði +með höndum. Það var ljóti dagurinn. Ýmist hugleiddi ég alla þá ánægju, +sem ég nyti þegar ég kæmi á land, eða ég óskaði með sjálfum mér að +eitthvað kæmi fyrir, sem hindraði Ned Land að fremja fyrirætlun sína.</p> + +<p>Miðdagsmatinn át ég ekki fyr en kl. var orðin sjö. Þá vóru einir 2 tímar +eftir! Óþreyjan ætlaði að gera út af við mig. Ég gat ekki setið kyr, en +varð að fara að ganga um gólf. Mér datt í hug að alt gæti komist upp +áður en við kæmumst burt frá skipinu. Og svo yrðum við dregnir fyrir +Núma skipstjóra, sem yrði stórreiður, eða það sem verra var, hryggur +yfir því, að ég skyldi bregðast honum. Ég fékk ákafan hjartslátt.</p> + +<p>Ég gekk inn í salinn til að sjá enn einu sinni herbergið, sem ég hafði +lifað í svo margar ánægjustundir og drukkið af bikar vísindanna, og +virða fyrir mér í síðasta sinn öll þau furðuverk, sem þar vóru geymd.</p> + +<p>Klukkan sló átta.</p> + +<p>Ég leit á skipstjórnaráhöldin. Áttavitinn sýndi að við héldum áfram +norðureftir, með fram ströndinni. Hraðinn var ekki mikill og djúpstaða +skipsins var 10 faðmar. Alt þetta var svo hentugt sem orðið gat fyrir +fyrirætlun okkar.</p> + +<p>Svo snéri ég aftur inn í herbergið mitt, fór í hlýjan fatnað, tók saman +skjöl mín öll og annað sem ég þurfti að hafa meðferðis. Svo var ég +ferðbúinn.</p> + +<p>Þegar klukkan var að verða níu, lagði ég eyrað við hurðina á +skipstjóraklefanum og hleraði, en varð einskis var. Ég yfirgaf herbergið +mitt og fór inn í salinn. Þar var hálfbjart og enginn maður inni.</p> + +<p>Ég opnaði dyrnar að bókaklefanum, þar var jafn draugalegt. Ég +staðnæmdist við hurðina sem lá að miðskips-ganginum og beið þar eftir +vísbendingu frá Ned Land.</p> + +<p>Alt var kyrt og hljótt. Snúningshnykkir vélarinnar var eina hljóðið sem +heyrðist. En meðan ég stóð þarna og hlustaði, urðu þeir smátt og smátt +strjálli og hægari og hættu loks með öllu.</p> + +<p>Hvað var nú á seyði? Dauðaþögn var alt umhverfis. Blóðið suðaði fyrir +eyrum mér eins og ég væri með hitasótt.</p> + +<p>Ég varð var við dálítinn kipp, sem ég kannaðist við. Sæfarinn var að +leggjast á mararbotninn, en engin vísbending kom frá Ned Land.</p> + +<p>Alt í einu opnaðist hurðin að salnum og Númi skipstjóri kom inn.</p> + +<p>„Þér eruð þá hérna“, sagði hann, „ég hefi verið að leita að yður +alstaðar. Eruð þér kunnugur sögu Spánverja?“</p> + +<p>Ég var svo ruglaður, að ég mundi ekki í svipinn eitt orð úr sögu +Spánar. Að eins örfá nöfn flugu mér í hug: Philip—númer eitthvað og +Karl—Karl fimti. En það var víst ekki þetta, sem skipstjórinn átti við.</p> + +<p>Ég heyrði hann endurtaka spurninguna, og gerði nú mitt ítrasta til, að +koma fyrir mig orði.</p> + +<p>„Ég er mjög illa að mér í henni“ svaraði ég.</p> + +<p>Númi ypti öxlum og settist niður. Ég settist líka, eins og ósjálfrátt.</p> + +<p>„Þá skal ég segja yður dálitla sögu“, sagði Númi. „Lúðvík 14. konungur +yðar gerði sonarson sinn að konungi á Spáni, eins og yður er kunnugt um. +Lúðvík lét alt eftir sér, sem hann gat. Spánverjum mátti líka standa +nokkurn veginn á sama hvort þeim var illa stjórnað af frönskum prins eða +austurrískum, enda létu þeir svo búið standa. En Holland, Austurríki, +England og Þýzkaland bundust samtökum til að koma honum frá völdum og +setja í stað hans erkihertoga frá Austurríki.</p> + +<p>Spánverjar höfðu hægt um sig. Það var það eina sem þeir gátu gert. +Filippus gerði slíkt hið sama. Hann gerði það eina sem í valdi hans +stóð, en það var að senda til Ameríku eftir peningum. Síðari hluta +ársins 1702 stefndu nokkur skip, hlaðin gulli, að ströndum Spánar. Þeim +fylgdi franskur herfloti undir forustu Chateau-Renards. Þeim var ætlað +að lenda í Kadiz; en sú borg var þá í hervörzlum enskra skipa. +Chateau-Renard fór þá vestur með landi og inn í Vióflóann við +útnorðurströnd Spánar. Þar ætlaði hann að koma gullinu á land. En þá +risu borgararnir í Kadiz upp öndverðir og andmæltu því. Þeir áttu +einkarétt á að afferma öll skip, sem komu frá amerísku nýlendunum, og +héldu nú fast á þessum rétti sínum. Filippus var gunga og þorði ekki +annað en gera að vilja þeirra. Flotinn lá í Vióflóanum þangað til enskur +floti, miklu stærri, kom og réði á hann 22. október.</p> + +<p>Chateau-Renard varðist í lengstu lög. En þegar hann sá ekkert undanfæri +lengur kveikti hann í skipunum og þar sukku öll auðæfin í sjávardjúp“.</p> + +<p>Ég heyrði tæplega hvað Númi sagði, og því síður að ég fylgdist með +efninu. Ég hafði allan hugann á fyrirætlun okkar félaganna, og beið +eftir því sem verða vildi.</p> + +<p>Númi horfði á mig með háðslegu augnaráði, og reyndi ég þá að láta svo +sem ég veitti máli hans glögga athygli.</p> + +<p>„Núna erum við staddir í Vióflóanum“, sagði hann. „Viljið þér líta á, +prófessor?“</p> + +<p>Númi stóð upp og gekk inn í salinn. Ég fór á eftir honum. Ekki var ljós +þar inni, en gluggarnir vóru opnir og sjórinn uppljómaður kring um +skipið.</p> + +<p>Rafljósið bar birtu langan veg yfir mararbotninn til allra hliða og +mátti glögt greina alla hluti sem nálægir voru, eins og um hádag væri, á +þurru landi. Botninn var sléttur og þakinn hvítum sandi. Skipsflök láu +til og frá og kringum þau breiður af kössum, kirnum og alls konar hlutum +öðrum. Innanum alt þetta láu dyngjur af gulli, slegnu og óslegnu, silfri +og gimsteinum. Nokkrir menn af Sæfaranum vóru að vinnu kringum skipið, +klæddir kafarabúningi. Þeir söfnuðu gulli og gimsteinum í stórar byrðar +og báru inn í Sæfarann. Fór svo fram um stund.</p> + +<p>Mér fanst svo mikið um þessa sjón, að ég gætti í svipinn einskis annars, +en virða fyrir mér auðæfin, sem dyngt var inn í skipið.</p> + +<p>„Skilst yður nú að ég sé auðugur?“ spurði Númi. „Svo er víst“, svaraði +ég, „en hvað getið þér gert við alt þetta fé?“</p> + +<p>„Hvað ég geri við féð!“ át hann eftir. Svo stóð hann hugsi stundarkorn +og horfði út í sjóinn. Gremjulegt bros lék um varir hans, þegar hann tók +til máls aftur: „Þér haldið auðvitað að ég sé með öllu skilinn að +skiptum við þurlendið og þá, sem það byggja. En þegar ég nú segi yður, +að svo er ekki, þá skilst yður sjálfsagt, að ég hafi nóg við féð að +gera“.</p> + +<p>Númi settist niður við gluggann, snéri sér að mér og tók aftur til máls:</p> + +<p>„Ég sé að þér skiljið það, þér vitið eins vel og ég, að alt má kaupa +fyrir peninga þar efra. Það er ekki nóg að fórna lífi sínu og sinna, þó +hver einstaklingur heillar þjóðar úthelli blóði sínu fyrir +fósturjörðina,—hver hirðir um það! Hjartablóð heillar þjóðar er einskis +virði í kauphöllinni. Alt er að engu metið nema peningar, miklir +peningar!„ Númi spratt upp og krepti hnefana. “Kaupmenn, kaupmenn!“ +þrumaði hann. „Dýrslega sinnaðir, samvizkulausir . . . “</p> + +<p>Hann þagnaði alt í einu, eins og hann þættist hafa sagt meira en hann +ætlaði. Eftir stundarþögn snéri hann sér aftur að mér og var þá búinn að +ná aftur sínum vanalega svip hörku og stillingar.</p> + +<p>„Margir eru bágstaddir þar efra og þurfa hjálpar með“, sagði hann og fór +út úr salnum.</p> + +<p>Mér varð litið út og sá að mennirnir vóru enn að bera inn gullið. En ég +festi ekki hugann við það frekar.</p> + +<p>Mér skildist það á því sem Númi sagði, að hann mundi hafa verið flæmdur +út úr mannfélaginu og að hann hefði lagt mikið í sölurnar fyrir +eitthvert málefni. En hvaða málefni? Og hver var hann?</p> + +<p>Ég var alveg búinn að gleyma flóttatilraun okkar. Ég lá andvaka mestalla +nóttina og var að brjóta heilann um Núma skipstjóra.</p> + +<p>Morguninn eftir kom Ned Land inn til mín og vakti mig. Hann staðnæmdist +fyrir innan þröskuldinn, stakk höndunum í vasana og var alt annað en hýr +á svipinn.</p> + +<p>„Það varð lítið úr þessu, í gær“, sagði ég til að rjúfa þögnina.</p> + +<p>„Já, skipstjóra-þrælbeinið þurfti nauðsynlega að koma út í því ég ætlaði +upp í bátinn“, svaraði Ned.</p> + +<p>„Hann var að taka út peninga í gærkveld“, sagði ég.</p> + +<p>Ned Land leit við mér gremjulega. Hann var ekki á því að taka gamni.</p> + +<p>Ég sagði honum frá öllu sem ég hafði séð og heyrt, kvöldið áður. En það +hafði alls engin áhrif á hann.</p> + +<p>„Við verðum að reyna aftur í kvöld“, sagði hann.</p> + +<p>„Í hvaða átt höldum við núna?“ spurði ég.</p> + +<p>„Veit það ekki“.</p> + +<p>„Jæja, við skulum athuga það um hádegið“.</p> + +<p>Ned Land fór aftur inn til Konsæls. Þegar ég var klæddur, fór ég inn í +salinn. Áttavitinn spáði ekki góðu. Sæfarinn stýrði í suður—landsuður. +Við snérum baki við Evrópu!</p> + +<p>Ég beið með óþreyju eftir því, að leið skipsins yrði mörkuð á kortið. +Klukkan hálf tólf vóru sökkviklefarnir tæmdir og Sæfaranum skaut upp að +yfirborðinu. Ég flýtti mér upp á þilfar. Ned land var kominn þangað á +undan mér.</p> + +<p>Við sáum hvergi til lands. Ekkert annað en endalausa hafbreiðuna og +nokkur segl út við sjónhringinn. Ylgja var í sjóinn og skýjafar mikið á +lofti. Það var stórviðri í aðsigi.</p> + +<p>Ned Land náði ekki upp í nefið á sér fyrir gremju. Þegar dró frá sólu +rétt á eftir, leitaði hann landa með augunum, en varð einskis var. +Næstráðandi notaði tækifærið til að taka sólarhæðina.</p> + +<p>Stundu síðar leit ég á kortið. Við vórum 100 mílur undan landi. Öll von +um undankomu var úti að þessu sinni.</p> + +<p>Ned Land féll það þungt, en mér varð aftur hughægra, og fór nú að gefa +mig við rannsóknum mínum í ró og næði, eins og áður.</p> + +<p>Númi skipstjóri kom inn til mín um kvöldið og spurði með mestu alúð, +hvort mig langaði ekki til að vera með sér á útgöngu á mararbotni.</p> + +<p>„Þér hafið jafnan verið á þess konar ferðum að deginum. Langar yður ekki +til að fara eina ferð að næturlagi?“ sagði hann.</p> + +<p>Ég þektist það.</p> + +<p>„Ég skal segja yður það fyrir, að þetta verður löng og ströng ganga. Við +förum upp á hátt fjall og vegirnir eru illa ruddir hér í djúpinu“, bætti +hann við og brosti.</p> + +<p>Ég kvaðst vera við öllu búinn. Svo fórum við niður að hafa fataskifti. +Ég þóttist vita að við ættum að vera tveir einir, því Númi hafði ekki +boðið félögum mínum að vera með í förinni.</p> + +<p>Það gekk fljótt að koma okkur í kafarafötin. Þéttiloftshylkin vóru +bundin á bak okkur, en það leit út fyrir að þeir ætluðu að gleyma +rafljóskerunum, og hafði ég orð á því við skipstjórann.</p> + +<p>„Við þurfum ekki á þeim að halda“, sagði hann.</p> + +<p>Ég hélt að mér hefði misheyrst, en varð of seinn til að endurtaka +spurninguna, því Númi var þá búinn að setja upp hjálminn. Mér var +fenginn járnsleginn stafur í höndina. Að því búnu gengum við út á botn +Atlantshafsins á hundrað og fimmtíu faðma dýpi.</p> + +<p>Klukkan var tólf um nóttina, þegar við lögðum af stað. Ljósin á +Sæfaranum lýstu okkur á veg en hurfu brátt sýnum. Vórum við þá staddir í +nyðamyrkri.</p> + +<p>Númi benti mér á rauðleitan depil í svo sem mílu fjarlægð. Þegar lengra +dró varð hann bjartur sem eldur og bar svo mikla birtu um sjóinn, að vel +var ratljóst.</p> + +<p>Mararbotninn var sléttur en fór hækkandi. Hallinn var þó svo lítill að +við urðum hans varla varir. Við þrömmuðum áfram jafnt og þétt og +stefndum á ljósdepilinn. Förin gekk þó heldur seint. Víða sukkum við +niður í aurbleytu eða flæktumst í þangbeðjum, og innanum þetta var krökt +af skelstönglum og hellusteinum.</p> + +<p>Ég heyrði yfir höfði mér einskonar snark, eða smelli, sem urðu stundum +svo hvellir, að þeir líktust stöðugri skothríð. Þetta var stórfeld +rigning, sem dundi á yfirborðinu. Var þetta, með öðru fleira merki þess, +hve glögt hljóð heyrist gegnum vatn. Mér flaug í hug sem snöggvast, að +nú mundi ég verða holdvotur í rigningunni. En svo hló ég að sjálfum mér. +Ég hafði gleymt því í svipinn, að ég var staddur niðri í vatni í +vatnsheldum kafarafötum.</p> + +<p>Eftir hálfrar stundar göngu urðu fyrir okkur klettar og urðir. Vóru +allar gjótur fullar af blikdýrum, sæfjöðrum og öðrum óþektum skeldýrum, +sem öll loguðu í maurildisglæringum, en steinarnir vóru þaktir sæurtum +og íglum. Var heldur sleipt undir fæti sumstaðar og kom mér nú stafurinn +í góðar þarfir. Þegar ég leit aftur, sá ég móta fyrir ljósinu á ljóskeri +Sæfarans, en mjög ógreinilega sökum fjarlægðarinnar.</p> + +<p>Það vakti athygli mína, að grjóturðirnar, sem við fórum yfir, vóru +einkennilega reglulega lagaðar. Sumstaðar sá ég langar glufur eða +gjótur, sem lágu eitthvað út í myrkrið, svo hvergi sá fyrir endann á +þeim. Ég varð líka var við, að eitthvað var alt af að brotna undir +blýskónum mínum. Var brothljóðið líkast því, sem það væru þur bein. Ég +laut niður og tók um einn af þessum hlutum. Kom þá í ljós að þetta var í +raun og veru bein, og ég gat ekki betur séð en það væru mannsbein.</p> + +<p>Ljósið sem við stefndum á, fór alt af stækkandi, eftir því sem nær dró. +Var það nú að sjá sem stórkostlegt bál, út við sjónhringinn. Ég fór nú +að verða forvitinn, en var þó við öllu búinn. Ég var búinn að sjá og +reyna svo margt furðulegt á þessum sæferðum. Skyldi vera mannabygð +þarna, hugsaði ég með sjálfum mér. Ætli skipstjórinn eigi nú ekki vini +þarna, sem hann ætlar að heimsækja, menn sem hafa verið reknir í útlegð +og fundið griðastað þarna á mararbotni, menn sem hafa verið orðnir +fullsaddir af lýgi, ranglæti og yfirdrepskap mannkynsins!</p> + +<p>Ekki var það óhugsandi. Ég var orðinn auðtrúa eftir öll þau undur og +kraftaverk, sem ég hafði reynt af Núma skipstjóra. Það gat hugsast að +hér væri bygð borg af vitrum mönnum og hugrökkum, sem þektu tökin á +lögmálum náttúrunnar og skildu leyndardóma hennar.</p> + +<p>Það lýsti meir og meir umhverfis okkur. Skínandi birtu lagði upp af +fjallstindi fram undan okkur, á að gizka 800 feta háum. Ég sá þó ekki +ljósið sjálft, en birtan brotnaði í sjónum og barst til allra hliða. +Ljóslindin sjálf, hver sem hún svo var, hlaut að vera hinum megin við +fjallið, því sú hliðin, sem að okkur snéri var hulin skugga, en hnúkar +og hamraskörð báru við ljóshafið hins vegar.</p> + +<p>Númi skálmaði áfram hratt og hiklaust, yfir urðir og ógöngur og hvað sem +fyrir varð. Var auðséð, að hann hafði farið hér um áður og var kunnur +öllum leiðum. Ég fylgdi eftir hiklaust og ósmeikur. Ég dáðist að Núma og +hafði á honum tröllatrú; mér kom ekki einu sinni til hugar, að hann gæti +farið afvega.</p> + +<p>Eftir klukkutíma göngu komum við að fjallsrótunum. Varð þar fyrir okkur +einstigi eitt mjótt og ilt yfirferðar, en ekki mátti annan veg komast +upp í fjallshlíðina. Til beggja hliða var trjáskógur mikill og +hrikalegur. Ekki vóru það lifandi lauftré sem við sáum, heldur +lauflausir og lífvana steingervingar sem mynduðu þennan mirkvið. Var +hann líkur afarstórri kolanámu, sem enn hafði ekki orðið fyrir þrýstingi +þungra jarðlaga. Trén stóðu á sterkum rótum í botninum, en kolsvartar +greinarnar gnæfðu upp í skínandi sjóinn líkt og kliptar bréfmyndir, +límdar á gluggarúðu að kvöldi dags. Gatan var gróin íglum og þara og +þakin aragrúa af skeldýrum. Við gengum ýmist eða klifruðum yfir kletta +og klungur, klofuðum yfir fallna trjástofna og tróðumst gegnum +þaraflækjur, sem fléttaðar vóru milli trjágreinanna.</p> + +<p>Að baki okkur grilti ég klettaklungrin svört og hrikaleg, en fram undan +glóði rauður ljósbjarminn og geislastafirnir stefndu í allar áttir, með +undarlegum litbrigðum og ljósbroti. Hér og hvar losnuðu stórir steinar +undan fótum okkar, og ultu ofan brekkuna með dynkjum og skruðningi, sem +skriða félli. Til beggja handa lágu gjár og glufur kolsvartar og svo +langar, að ekki sá fyrir endann. Sumstaðar urðu fyrir okkur bjartir +gangar og greiðir stígar, eins og væru það vegir ruddir af manna +völdum. Ég bjóst við að mæta sæbúum þessum þá og þegar.</p> + +<p>Númi hélt stöðugt áfram upp brekkuna og ég vildi ógjarna dragast aftur +úr. Kom nú stafurinn í góðar þarfir, því mjó og tæp var gatan sumstaðar, +en hengiflug að neðan. Furðu greitt gekk þó ferðin, og ekki fann ég til +lofthræðslu. Stundum hljóp ég yfir hyldýpisgjár, sem mér hefði óað við +uppi á þurlendinu, eða ég stiklaði yfir þær á völtum trjástofnum. Það +var eins og ég yrði ekki var við hættuna, svo var hugur minn gagntekinn +að hrikafegurð eyðimerkur þessarar. Á stöku stað slúttu klettarnir fram +yfir undirstöðu sína, eins og þeir væru að leika sér að því, að bjóða +jafnvægislögmálinu byrginn, og enn sá ég þar háa og hornótta steindranga +gnæfa við himininn, svo hallfleytta og mjóa að neðan, sem væru þeir með +öllu undanþegnir þyngdarlögmálinu.</p> + +<p>Þéttleiki vatnsins olli því, að mér var ótrúlega létt um allar +hreifingar. Kafarafötin vóru ákaflega þung; ég hafði koparhjálm á höfði +og þykka blýsóla undir iljunum; þó stiklaði ég eins og steingeit upp +snarbrattar brekkur og fann ekki til þreytu eða mæði.</p> + +<p>Að liðnum tveim stundum frá því við fórum af stað, vórum við komnir út +úr skóginum. Enn þá vóru hundrað faðmar eftir upp að fjallsgnýpunni. +Mergð af fiskum þaut upp undan fótum okkar, eins og fuglar flýgi upp úr +grasi. Hér og hvar vóru djúpar gjótur og glufur í klöppunum. Vóru þær +fullar af alls konar dýrum og ófreskiskvikindum. Urguðu þau saman klóm +og gripklumbum niðri í myrkrinu, svo ægilega, að hrollur fór um mig +allan. Verra þótti mér þó þegar langar og hrikalegar griptengur lögðust +þversum fyrir framan fætur mína, svo ég komst ekki áfram. Niðri í +myrkrinu glóðu þúsund glyrnur, eins og í eld sæi. Það vóru augu +risastórra kolkrabba og humra. Var að heyra urg og ískur eins og sargað +væri saman járnum, þegar þeir jöpluðu skoltunum. Fleira var þar ferlegra +dýra. Afarstórir krabbar hvíldu þar á bumbunni eins og fallbyssur á +stálstöplum, og biðu eftir bráð, og ægilegir smokkfiskar teygðu angana í +allar áttir eins og lifandi höggorma.</p> + +<p>Ég hafði séð margt og reynt og þó brast mig kjark meðal þessara ferlegu +kvikinda, sem ógnuðu mér frá öllum hliðum. En Númi lét ekki þetta á sig +fá. Hann hélt áfram hiklaust og óhræddur og ég var til neyddur að fylgja +honum eftir.</p> + +<p>Við komumst upp á stall, breiðan og víðáttumikinn, og bar mér þar enn +fyrir augu ávænt sjón. Það vóru rústir af byggingum,—verulegum +mannvirkjum. Innan um þústir og þyrpingar gat að líta hús og hallir og +háreist musteri, alt sígróið sæliljum, þönglum og þaragresi.</p> + +<p>Hvert var það undraland, sem hér hafði sokkið í sæ fyrir árdaga allrar +sögu? Hvaða þjóð hafði átt þá fornaldarfrægð, sem hér var fallin í +gleymsku og dá og Númi skipstjóri leyfði mér einum að líta?</p> + +<p>Mig langaði til að spyrja Núma um þetta. Það var komið að mér að svifta +hjálminum af höfði mér, til þess að geta talað. En Númi gerði ekki annað +en benda upp á fjallstindinn, eins og hann ætlaði að segja:</p> + +<p>„Höldum áfram! lengra, lengra!“</p> + +<p>Ég gerði mitt ítrasta til að hafa við Núma og eftir nokkra stund komumst +við upp og stóðum á fjallstindinum.</p> + +<p>Þeim megin, sem við komum upp var fjallsgnýpan ekki nema 800 fet upp frá +jafnsléttu. En hinum megin var hafið helmingi dýpra og mændi tindurinn +tignarlega út yfir hyldýpið. Útsýn var glögg og geipivíð.</p> + +<p>Niður undan var slétta allstór og brann þar bál ógurlega mikið. Fjall +þetta var eldfjall. Af tindinum var ekki lengra en sem svaraði sjötíu +fetum niður að afarstórum eldgýg. Upp úr honum þeyttist glóandi gjall og +hraunleðja, sem valt fram í logandi hringiðum og straumköstum, eins og +fossandi eldflóð. Þessi heljarmikli kyndill bar svo mikla birtu, að +allur mararbotninn var uppljómaður svo langt sem augað eygði.</p> + +<p>Og þarna niður undan tindinum vóru leyfarnar af stórri borg, sem lá í +rústum á mararbotni, umturnuð og eyðilögð. Hrunin hús og musteri, +brotnir bogar og raðir af föllnum steinsúlum. Þar gat að líta leyfar af +stórkostlegri vatnsveitu, háreistu höfuðvígi, umkringdu mörgum musterum, +hafnarveggjum, sem eitt sinn höfðu staðið fyrir brimróti hafsins og +veitt vernd og skjól fjölda skipa. Enn mátti sjá löng og breið torg og +stræti og umhverfis alt þetta stóra garða af hrundum borgarmúrum.</p> + +<p>Hvar var ég staddur og hver var þessi borg?</p> + +<p>Ég þreif í handlegginn á Núma til að láta hann skilja, að ég yrði að fá +einhverja vitneskju um þetta.</p> + +<p>Hann tók upp stein, sem líktist krít, gekk að hellubjargi, sem var þar +nærri og skrifaði á það að eins eitt orð—: „Atalanta“.</p> + +<p>Það var nóg.—Mér flugu í hug gamlar grískar sagnir um borgina, sem +hafið gleypti á einni svipstundu. Munnmælasögur fornar, sem margsinnis +höfðu verið dæmdar markleysa ein.</p> + +<p>Þetta land, sem sögurnar sögðu frá, hafði þá verið til í raun og veru, +og ég stóð nú á jörð þessa lands! Land þetta var afarstórt flæmi, vestur +af Afríku og Evrópu. Það sökk í sæ, svo að eins hæstu fjöllin stóðu upp +úr, þau sem nú eru kölluð Asoreyjar og Madeira.</p> + +<p>Í fulla klukkustund sátum við þarna og virtum fyrir okkur þessa fágætu +sýn. Hraunflóðið magnaðist öðru hvoru og jók birtuna. Fjallið nötraði +undir fótum okkar og dunur og dynkir bárust til eyrna okkar gegnum +vatnið.</p> + +<p>Mér datt í hug hvort ekki mundi nú einhverntíma sá dagur koma, að ný +náttúrubylting lyfti þessu landi upp aftur, og myndaði með því brú milli +Evrópu og Ameríku, og drægi fram í dagsins ljós hin stórkostlegu, mörg +þúsund ára gömlu mannvirki.</p> + +<p>Númi skipstjóri sleit upp úr þessum hugleiðingum mínum. Hann reis á +fætur, rendi augunum í hinsta sinn yfir borgina sokknu og tók mig við +hönd sér, til marks um það, að við skyldum halda af stað.</p> + +<p>Okkur gekk greiðlega ferðin niður fjallshlíðina. Þegar við vórum komnir +gegnum skóginn, sáum við móta fyrir ljósinu á Sæfaranum, eins og +ofurlítilli stjörnu í fjarska, og stefndum við á ljósið úr því. Þegar +við loks komum heim í Sæfarann, var farið að elda aftur og móta fyrir +dagrenning á yfirborði hafsins.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='VII'></a><h2>VII.</h2> +<br /> + +<p>Við héldum áfram ferðinni næstu daga og stefndum í suður, eftir miðju +Atlantshafinu. Ned Land var ergilegur sem von var, því á þessum slóðum +var engin von til að við gætum komist frá skipinu. Land var hvergi í +nánd, ekki svo mikið sem eyja eða hólmi nokkurs staðar.</p> + +<p>Við vórum þó ekki vonlausir um að Númi mundi sleppa okkur, þegar ferðin +umhverfis hnöttinn væri á enda, ef við hétum því þá við drengskap okkar, +að þegja yfir leyndarmáli hans. Mér datt í hug, hvort ég ætti að tala +við Núma og stinga upp á þessu við hann. Það var að líkindum +þýðingarlaust. Númi var svo oft búinn að láta það á sér heyra, að vegna +þessa leyndarmáls væri hann til neyddur að halda okkur á skipinu áfram. +Ég færði þetta í tal við Konsæl, en hann var engu ráðnari í því en ég, +hvað gera skyldi. Okkur kom þó saman um það, að vekja ekki tortrygð Núma +með því að brjóta upp á þessu við hann, það mundi verða +árangurslaust,—bíða heldur og sjá hvernig skipaðist um atvik og +ástæður.</p> + +<p>Því lengra sem suður dró, því fastar lagðist sá grunur í mig að mér +mundi aldrei framar auðnast að sjá ættjörð mína og ástvini.</p> + +<p>Ég varð lítið var við Núma skipstjóra þessa dagana. Hann var +niðursokkinn í störf sín og rannsóknir í klefa sínum, og þá sjaldan ég +hitti hann í bókasalnum, var hann annars hugar og afskiftalaus.</p> + +<p>Sæfarinn hélt sig jafnaðarlega við yfirborðið, og var þar fátt á sveimi. +Að eins einu sinni sáum við skip; þar á vóru hvalveiðamenn, og skutu +þeir þegar út báti og reru áleiðis til okkar,—héldu auðsjáanlega að þar +væri góð veiðibráð, sem við vórum. Númi skipstjóri vildi ekki eyða tíma +og kröftum manna þessara að óþörfu og fór því í kaf með Sæfarann. Þetta +var atvik, sem Ned Land lét ekki athugalaust fram fara. Ég held honum +hafi gramist sárlega, að hvalveiðamennirnir skyldu ekki geta lagt til +dauðs járnhvalinn okkar með skutlum sínum.</p> + +<p>Það bar við á þessum slóðum, að við hittum fyrir stóra hákarla. Flugu +mér þá í hug ýmsar sögur um þá, sem ég svo sagði Konsæl. Það er ef til +vill varasamt að trúa öllu, sem farmenn segja frá, en það er dagsatt að +það sem hér fer á eftir er haft eftir sjómönnum: Í maga á stórum hákarli +fanst einu sinni höfuð af amerískum vísundi og heill kálfur. Í öðrum +fundust tvær hnísur og sjómaður í einkennisbúningi. Í þeim þriðja var +hermaður með alvæpni og í þeim fjórða hestur með riddara og reiðtýgjum. +Þetta er nú að vísu ekki sem trúlegast, en þó get ég ekki samkvæmt eigin +eftirtekt sannað að það sé ósatt. Við fengumst sem sé ekki við +hákarlaveiðar.</p> + +<p>Hinn 13. marz ákvað Númi skipstjóri að gera tilraun eina, sem mér þótti +meir en lítið til koma.</p> + +<p>Við vórum staddir á 45. breiddarstigi og 37 stigi vestlægrar lengdar, á +þeim stað, þar sem ameríska freigátan „Kongress“ stikaði eitt sinn dýpið +og hafði ekki botn með fimmtán þúsund eitt hundrað og fjörutíu metrum.</p> + +<p>Hér ætlaði nú Númi að reyna að komast til botns, og bjó ég mig undir að +athuga nákvæmlega hvernig sú tilraun lánaðist. Gluggarnir á aðalsalnum +vóru opnaðir og við nálguðumst hyldýpið.</p> + +<p>Það var ekkert viðlit að sökkva skipinu á þann hátt að fylla sjóklefana. +Að vísu gat það þyngst svo mikið við það, að það sykki til botns. En þá +var eftir að komast upp aftur, og var mikil tvísýna á því, hvort +vélarnar mundu geta þrýst vatninu út aftur, undir því voðafargi, sem +hlaut að hvíla á skipinu í þessum reginhyl.</p> + +<p>Númi lét halla hliðarspöðum skipsins í hálft horn og lét svo skrúfuna +ganga með fullum hraða.</p> + +<p>Sæfarinn nötraði eins og þaninn strengur á fiðlu undir átökum vélarinnar +og skrúfunnar, en áfram rann hann jafnt og stöðugt niður á við.</p> + +<p>Við Númi vórum staddir í aðalsalnum og athuguðum þrýstimælirinn. Við +vórum komnir á sex þúsund metra dýpi,—langt niður fyrir neðstu takmörk +sædýralífsins. Í þessu djúpi gat engin lifandi skepna haldist við. En +Sæfarinn hélt áfram niður á við, dýpra og dýpra. Sjórinn umhverfis +skipið var auður og aldauða, en aðdáanlega hreinn og tær.</p> + +<p>Einni klukkustund síðar vórum við komnir niður í þrettán þúsund metra +dýpi og þó sást ekki enn til botns. Á fjórtán þúsund metra dýpi fór að +grilla í klettanibbur niður undan okkur. En það gátu verið fjallatindar, +eins háir og Mont-Blanc eða Himalaya, og gat því enn verið eftir +óskaplegt dýpi.</p> + +<p>Sæfarinn hélt enn áfram og var þó þrýstingurinn orðinn voðalegur. +Járnþynnurnar svignuðu og ískraði í samskeytunum, járnbitar og bindingar +kýttust svo, að brakaði og tísti alt umhverfis.</p> + +<p>Við höfðum af að komast niður í sextán þúsund metra dýpi. Var þá +þrístingurinn á skipinu orðinn sextán hundruð loftþyngdir, en það er +sama sem þrjú þúsund og tvö hundruð pund á hvern fersentímeter á +skipinu.</p> + +<p>Númi skipstjóri réð af að hætta tilrauninni.</p> + +<p>„Við skulum fara upp aftur“, sagði hann, „það tjáir ekki að leggja +skipið undir meira farg. Haldið yður fast!“</p> + +<p>Ég var ekki nógu fljótur að átta mig á því, hvað Númi meinti með þessari +skipun, og vissi því ekki fyr af, en ég lá flatur á gólfinu.</p> + +<p>Skipstjórinn hafði fyrirskipað að stöðva vélina og snúa hliðarspöðunum +svo, að röndin vissi upp. Sæfarinn flaug upp með feyknahraða, eins og +laus lofbelgur, og risti sjóinn svo hvein við. Það var engin leið að +gera neinar athuganir. Á örfáum mínútum rann hann þessa sextán þúsund +metra leið á enda, flaug eins og kólfur upp úr yfirborði sjávar hátt í +loft upp, féll svo aftur í hafið með voðalegum gusugangi og boðaföllum.</p> + +<p>Við héldum eftir þetta af stað suður á bóginn—alt af í suður. Þegar +við komum á móts við suðurodda Ameríku hélt ég að Númi mundi beygja +vestur fyrir, inn í Kyrrahafið og ljúka þar með við hringför sína um +hnöttinn. En því var ekki að heilsa. Sæfarinn hélt stefnunni óbreyttri. +Hver var svo tilgangur skipstjórans? Ætlaði hann að halda suður í +heimskaut, suðurskautið! Það var óðs manns æði! En það var ekki á hann +að ætla, Núma skipstjóra, fífldirfsku hans var alt ætlandi. Það var ekki +furða þó Ned Land væri ekki hollur í hamsi.</p> + +<p>Ned hafði talað fátt upp á síðkastið; fálæti hans ágerðist svo, að varla +var hægt að toga út úr honum orð. Ég sá að hann þoldi illa þetta +varðhald og fyltist æ meir og meir hatri og lífsleiða. Þegar hann hitti +Núma skipstjóra, brann honum eldur úr augum og ég var farinn að verða +hræddur um, að í hart slægi milli þeirra bráðlega.</p> + +<p>Hinn 14. marz komu þeir Konsæll inn í herbergið mitt. Ég sá að Ned hafði +eitthvert erindi og var talsvert niðri fyrir.</p> + +<p>„Hvað haldið þér að margir menn séu á Sæfaranum?“ spurði hann.</p> + +<p>„Svei mér ef ég veit það“, svaraði ég.</p> + +<p>„Það getur varla þurft marga menn, til að stjórna þessum hólk“, sagði +Ned.</p> + +<p>„Nei, til þess ætti ekki að þurfa nema svo sem tíu menn“.</p> + +<p>„Og hvaða ástæða væri þá til að hafa fleiri?“</p> + +<p>Ég skildi fullvel hvað Ned Land fór, og hvesti á hann augun.</p> + +<p>„Hvaða ástæða!“ endurtók ég. „Eftir því sem mér skilst, er Sæfarinn ekki +einungis skip, heldur einnig heimili og griðastaður manna, sem hafa sagt +sig úr lögum við mannfélagið, á líkan hátt og Númi skipstjóri“.</p> + +<p>Þá tók Konsæll til máls:</p> + +<p>„Sæfarinn getur þó ekki rúmað nema vissa tölu manna. Gæti ekki +húsbóndinn reiknað út, hvað þeir gætu verið flestir?“</p> + +<p>„Hvernig þá, Konsæll minn?“</p> + +<p>„Húsbóndinn þekkir burðarmagn skipsins, og getur því reiknað hve mikið +loft það rúmar. Þegar svo við bætist að húsbóndinn veit hvað hver maður +þarf mikið loft, og að loftið í skipinu verður að endurnýja einu sinni á +sólarhring hverjum, þá . . . .“</p> + +<p>Konsæll talaði ekki út, en ég skildi hvað hann fór.</p> + +<p>„Já, þetta er auðvelt að reikna“, svaraði ég. „En það er hætt við að +útkoman verði ekki ábyggileg“.</p> + +<p>„Það gerir ekkert til“, sagði Ned Land. Hann vildi komast að einhverri +niðurstöðu.</p> + +<p>„Jæja“, svaraði ég, „einn maður eyðir um hverja klukkustund öllu því +súrefni, sem felst í eitt hundrað lítrum af andrúmslofti, eða sama sem +tvö þúsund og fjögur hundruð lítrum af lofti á sólarhring. Þá er eftir +að finna, hve mörgum sinnum tvö þúsund og fjögur hundruð lítrar af lofti +rúmast í Sæfaranum“.</p> + +<p>„Einmitt rétt“, sagði Konsæll og brosti út undir eyru. Konsæll hafði +víst hugann meira á því, hve fljótur ég var að reikna, en hinu, hver +útkoman yrði. En Ned Land sat hnípinn og óþreyjufullur.</p> + +<p>„Burðarmagn Sæfarans er fimtán hundruð smálestir“, bætti ég við; „og +hver smálest er eitt þúsund lítrar. Sæfarinn rúmar þá fimtán hundruð +þúsund lítra af lofti, sem deilt með tveim þúsundum og fjórum hundruðum +gerir . . . .“</p> + +<p>Ég flýtti mér að reikna út á pappírsblaði.</p> + +<p>„. . . . . gerir sex hundruð tuttugu og fimm. Það er, með öðrum orðum, +nægilegt loft í Sæfaranum fyrir sex hundruð tuttugu og fimm menn í +tuttugu og fjórar klukkustundir.“</p> + +<p>Ned Land hnykti við. „Sex hundruð tuttugu og fimm!“ át hann eftir.</p> + +<p>„Já, en það er áreiðanlega ekki einn tíundi hluti þess mannfjölda hér á +skipinu“, sagði ég.</p> + +<p>„Þó svo sé. Það eru of margir móti þrem mönnum ei að síður“, svaraði +Ned.</p> + +<p>Ég ypti öxlum ósjálfrátt.</p> + +<p>„Þér verðið að vera þolinmóður, Ned“.</p> + +<p>Ned anzaði engu, en hristi höfuðið og strauk hendinni um ennið.</p> + +<p>Ég kendi sárt í brjósti um Ned, og vildi feginn verða honum að liði. En +hvað átti ég til bragðs að taka, eða öllur heldur, hvað gat ég +gert?—Ekkert.</p> + +<p>Ned Land hafði engu öðru vanist, en sigla frjáls og frí um höfin og +drasla í hvaladrápi. Nú var hann hneptur iðjulaus í þröngum klefa, og +hafði ekki annað að gera en hugsa. Og hvað gat hann svo hugsað um, annað +en það, hvernig hann gæti náð frelsi sínu aftur?</p> + +<p>En Númi stýrði stöðugt í suður og var því að svo stöddu engin undankomu +von.</p> + +<p>Það vildi þó svo vel til, að þennan sama dag kom fyrir dálítill +atburður, sem hresti skap Kanadamannsins, og rifjaði upp fyrir honum +endurminningar glaðari daga.</p> + +<p>Um hádegisbilið flaut Sæfarinn í yfirborðinu. Hittum við þá fyrir +hvalatorfu mikla, sem kom á móti okkur. Mér kom það ekki á óvart, því ég +vissi að hvalirnir leituðu æ nær og nær heimskautunum, undan hóflausum +ofsóknum hvalveiðamanna.</p> + +<p>Hvalirnir hafa að þessu leyti haft töluverða þýðingu í landfundasögu +jarðarinnar. Við hvalaeltingar hafa fyrst Baskar og Astúrar og seinna +Englendingar og Hollendingar ratað á lönd og staði, áður óþekta. Þá er +sú saga til, að hvalveiðamenn, sem vóru að elta hval, komust svo langt +norður, að ekki vóru nema 10 mílur eftir að norðurheimskautinu. Þetta +getur verið lygi, en líklega reynist það samt satt þegar minst varir.</p> + +<p>Við sátum uppi á þiljum. Veður var fagurt og særinn spegilsléttur. Ned +Land varð auðvitað fyrstur til að koma auga á hvalina, í nokkurra mílna +fjarlægð.</p> + +<p>„Væri ég nú bara kominn á hvalveiðaskip!“ hrópaði hann upp yfir sig. +„Það vildi ég að . . . . . “</p> + +<p>Ned stappaði niður fótunum, svo glumdi í járnþynnunum, og jós úr sér +formælingum yfir Núma og alt sem hann snerti.</p> + +<p>„Yður langar víst alt af á hvalaveiðar?“ sagði ég.</p> + +<p>„Langar!“ át hann eftir. „Það er eitt af því sem enginn getur gleymt, +herra prófessor“.</p> + +<p>„Hafið þér aldrei stundað veiðar hér í suðurhöfum?“</p> + +<p>Ned Land lét sem hann heyrði ekki til mín.</p> + +<p>„Sjáið þið, hvar þeir koma!“ sagði hann. „Þeir vita sem er að ég get +ekkert gert þeim“.</p> + +<p>Ned Land var allur á nálum.</p> + +<p>„Eru hvalirnir hérna eins stórir og í norðurhöfunum?“ spurði hann.</p> + +<p>„Naumast svo stórir“.</p> + +<p>„Ég hefi séð hvali hundrað feta langa, herra prófessor. Og ég hefi +jafnvel heyrt getið um, að þeir gætu orðið hundrað og fimmtíu feta +langir“.</p> + +<p>„Það held ég sé nú orðum aukið“, svaraði ég. „Þessir hvalir, eins og +líka búrhvelið, eru vanalega minni en sléttbakurinn“.</p> + +<p>„Jæja“, sagði Ned, „ég hefi nú samt heyrt að þeir væru sumir ákaflega +stórir, jafnvel svo stórir, að menn sem hafa séð þá fljóta í +vatnsskorpunni, þakta þangi og skeljum, hafa haldið að það væru eyjar, +fárið á land á þeim, kveikt upp eld og . . . “</p> + +<p>„Og bygt á þeim hús“, skaut Konsæll inn í.</p> + +<p>„Þvaður!“ sagði Ned.</p> + +<p>„Þér trúið því þó víst ekki sjálfur?“ sagði ég.</p> + +<p>„Það má trúa öllu um hvali“, sagði Ned. „Það er fullyrt að þeir geti +synt umhverfis hnöttinn á hálfum mánuði“.</p> + +<p>„Það er ekki óhugsandi“.</p> + +<p>„Þér vitið ef til vill ekki, prófessor góður, að á þeim tímum þegar +jörðin var sköpuð, vóru hvalirnir miklu hraðsyndari en nú?“</p> + +<p>„Ónei, ekki vissi ég það, Ned minn. Hvernig stóð nú á því?“</p> + +<p>„Það skal ég segja yður, þá var sporðurinn á þeim eins og á öðrum +fiskum, og blöðkurnar snéru upp og niður. En þegar Guð almáttugur veitti +því eftirtekt, að þeir vóru alt of hraðsyndir, tók hann þá og snéri upp +á sporðinn, og síðan hafa þeir verið svona“.</p> + +<p>„Er það satt að hvalir geti hvolft skipum?“ spurði Konsæll.</p> + +<p>„Því trúi ég tæplega“, svaraði ég. „Það er þó sagt að árið 1820 hafi +hvalur ráðist á skipið „Essex“ og rekið það aftur á bak, með svo miklu +afli, að það skreið nákvæmlega fjóra metra á sekúndunni, þar til sjórinn +fossaði yfir þilfarið aftur á og skipinu hvolfdi“.</p> + +<p>Ned leit á mig og kýmdi borginmannlega. Í svona umræðum lét hann ekki +fara með sig í gönur.</p> + +<p>„Einu sinni sló hvalur svo óþyrmilega undir bátinn minn“, sagði hann, +„að við félagarnir, sem í honum vóru, hrukkum tólf álnir í loft upp. En +sá hvalur hefir auðvitað verið eins og svolítill hvolpur í samanburði +við hval prófessorsins“.</p> + +<p>Konsæll réð sér ekki fyrir forvitni.</p> + +<p>„Verða hvalirnir gamlir?“ spurði hann.</p> + +<p>„Þúsund ára“, svaraði Ned viðstöðulaust.</p> + +<p>„Hvernig vitið þér það, Ned?“</p> + +<p>„Af því það er sagt svo“.</p> + +<p>„Hvernig geta menn sagt um það?“</p> + +<p>„Af því menn vita það“.</p> + +<p>Hvalirnir færðust nær, og var eins og Ned ætlaði að gleypa þá með +augunum.</p> + +<p>„Sjáið þið!“ sagði hann, „þeir eru fleiri en einn og fleiri en tveir. +Þarna eru tíu, tuttugu, stór hópur. Ilt er nú að vera svona tjóðraður og +ná ekki til þeirra“.</p> + +<p>„Farið og talið um þetta við skipstjórann“, sagði Konsæll.</p> + +<p>Ned Land lét ekki segja sér það tvisvar. Hann þaut eins og örskot niður +í skipið til að leita að Núma. Eftir örstutta stund kom hann aftur og +skipstjórinn með honum.</p> + +<p>„Á ég ekki að skutla einn handa yður?“ spurði Ned, „svona til að gleyma +ekki gamalli iðju“.</p> + +<p>„Hvaða gagn er að því?“ spurði skipstjórinn og leit yfir hvalatorfuna. +„Hvers vegna drepa til gamans og að óþörfu? Ég veit það vel, að það eru +sérréttindi, sem mennirnir hafa tekið sér; en ég kæri mig ekki um að +hafa dráp til dægrastyttingar. En hvað sem um það er, þá er nóg búið að +gera að hvaladrápi, meira en nóg. Hvalirnir eiga nógu marga meinlega +óvini, þar sem eru búrhveli og sverðfiskar, svo ég held okkur sé sæmra +að láta þá óáreitta“.</p> + +<p>Ned Land varð súr á svipinn við þennan siðalærdóm. Að tala svona við +veiðimann er að eyða orðum að óþörfu. Ned botnaði auðsjáanlega ekkert í +því sem Númi sagði. Hann stakk höndunum í vasana og gekk á burt +blístrandi.</p> + +<p>Númi virti fyrir sér hvalina um stund og snéri sér svo að mér.</p> + +<p>„Nú skuluð þér sjá, að ég hafði rétt fyrir mér, þegar ég sagði, að +hvalirnir ættu nóga óvini. Sjáið þér svörtu deplana þarna suður frá?“</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>„Það eru búrhveli, grimmar skepnur og skaðlegar, sem rétt er og +nauðsynlegt að útrýma“.</p> + +<p>Ned Land snéri sér við skjótlega og skipstjórinn tók eftir því.</p> + +<p>„En það er þarflaust að stofna lífi sínu í voða af þeirri ástæðu“, sagði +Númi. „Sæfarinn hefir trjónu, sem er fyllilega eins traust vopn og gott +eins og skutull Ned Lands“.</p> + +<p>Ned Land dró ekki dulur á tilfinningar sínar. Hve nær hafði annað eins +heyrst! Hann ypti öxlum og spýtti út úr sér.</p> + +<p>Búrhvelin nálguðust óðfluga. Þau höfðu auðsjáanlega orðið vör við +hvalina og bjuggust til atlögu. Það var fyrirsjáanlegt, hver endir mundi +verða á þeim leik.</p> + +<p>Skíðishvalirnir höfðu engar verjur móti búrhvelunum. Þau vóru afar +kjaftstór og höfðu 25 tennur í skoltinum.</p> + +<p>Númi hervæddi Sæfarann móti illhvelunum. Hann fór til stýrisins, en við +félagarnir þrír settumst við gluggann í aðalsalnum. Að því búnu fór +skrúfan að snúast og auka skriðinn á skipinu.</p> + +<p>Viðureignin var þegar hafin, er Sæfarinn kom inn í illhvelaþvöguna. Svo +var að sjá fyrst í stað, sem búrarnir gæfu ekki mikinn gaum þessum nýja +gesti, sem gekk þar ókvaddur að orustu. En það varð annað ofan á, þegar +fram í sótti.</p> + +<p>Slík og þvílík aðsókn! Það kvað svo ramt að, að Ned Land var frá sér +numinn. Númi skipstjóri beitti Sæfaranum eins og heljarmiklum skutli. +Hann rann á hvalina og skifti skrokkunum í sundur í miðju, svo bútarnir +sprikluðu lifandi í sjónum. Sporðaslögin dundu á Sæfaranum, en þess +gætti ekki. Hann gekk á röðina og drap hvern búrann á fætur öðrum, +snérist í hring, fór ýmist upp eða niður, ýmist aftur á bak eða áfram, +svo hvalirnir gátu á engan veg flúið, en tættust í sundur fyrir +stáltrjónu Sæfarans.</p> + +<p>Þessi blóðugi bardagi stóð yfir heila klukkustund. Stundum slóu sér +saman tíu til tólf hvalir og ætluðu að mylja Sæfarann undir sér. Við +sáum út um gluggana upp í gapandi ginin á þeim, alsett tönnum, og +heiftþrungnar, rauðar glirnurnar. Ned Land réð sér ekki; hann jós yfir +þá óbóta hrakyrðum, því ekki fékk hann annað að gert. Við fundum að þeir +réðu á skipið, eins og soltnir hundar á hræ. En Sæfarinn varð ekki +forviða. Þeir vóru eins og fis fyrir honum, þó þungir væru og +stórvaxnir.</p> + +<p>Loks var þessi orusta á enda og við fórum upp að yfirborðinu. Hlerunum +var skotið upp og við flýttum okkur upp á þilfarið.</p> + +<p>Sjórinn var þakinn sundurflettum skrokkum. Sterkasta púðursprenging +hefði ekki tætt kjötþjósir hvalanna meir í sundur. Sjórinn var blóði +litaður svo langt, sem til sást. Örfáir hvalir sáust á flótta út við +sjónhringinn.</p> + +<p>Númi skipstjóri kom upp á þilfarið og snéri sér að Ned Land.</p> + +<p>„Jæja Ned Land, hvað segið þér nú?“</p> + +<p>„Mikið er að gert að vísu“, sagði hann, „en verkið . . . . .“</p> + +<p>„Það eru skaðræðisskepnur, sem ég hefi drepið“.</p> + +<p>„Ég vil heldur vera veiðimaður en slátrari“, sagði Ned.</p> + +<p>„Þér viljið heldur drepa til gamans, en gagns“.</p> + +<p>Ég var orðinn dauðhræddur um að þeim mundi lenda saman í illdeilum, út +af þessu. En Ned sýndi nú, eins og áður, fyrirlitningu tóma. Hann var +búinn að kalla Núma slátrara og þá var hann ánægður. Hann stakk höndunum +í vasana, ofur rólega, snéri baki við Núma og fór niður í klefann sinn.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='VIII'></a><h2>VIII.</h2> +<br /> + +<p>Hinn 14. marz sáum við fyrst ís á floti. Út við sjónhringinn í suðri var +hvítleitt belti og glampaði á það í sólskininu. Það var hafís. Fram úr +þessu fórum við að sjá reglulega fjalljaka. Grænar gárur vóru í sumum +þeirra, eins og eirgræna, en sumir vóru kristallsglærir. Jökunum +fjölgaði eftir því sem lengra dró suður.</p> + +<p>Númi var stöðugt á þiljum uppi og athugaði leiðina gaumgæfilega. Við +hittum fyrir ákaflega stóra fjalljaka, og fór þeim alt af fjölgandi. Var +svo að sjá stundum, sem allar leiðir væru lokaðar. En alt af fann Númi +eitthvert sund.</p> + +<p>Hinn 16. marz kl. 8. árdegis fórum við yfir heimskautsbauginn. Jakaísinn +var nú orðinn svo mikill og þéttur, að lítt hugsandi var að komast +lengra. Sumir jakarnir stóðu sjötíu og áttatíu metra upp úr sjónum. En +alt af varð Núma eitthvað til. Alt af hélt hann áfram lengra og lengra, +þó þröng væru sundin sumstaðar.</p> + +<p>Við vórum nú úr öllum efa um það, að Númi mundi ætla sér að komast alla +leið að suðurheimskautinu.</p> + +<p>En brátt var öllum sundum lokað og ómögulegt að komast lengra áleiðis. +Fram undan vóru hafþök af samfeldum ís og engin geil eða smuga sjáanleg.</p> + +<p>Númi var þó ekki alveg á því, að hætta við svo búið. Hann rendi +Sæfaranum á ísinn hvað eftir annað, með svo miklu afli, að +klakaflísarnar flugu í allar áttir og dundu niður á okkur eins og +haglél. Stundum rendi hann skipinu upp á ísinn, svo hann brotnaði undan +þyngslum þess. Ruddi hann sér braut dálítinn spotta á þennan hátt. +Biksvört þoka lagðist yfir. Fylgdi henni ákafleg fannfergja og +stormhviður af ýmsum áttum.</p> + +<p>Loksins eftir langt strit og erfitt sat Sæfarinn fastur í ísnum og +mátti sig hvergi hræra. Það var 18. marz.</p> + +<p>Hvert sem litið var, var ekki annað að sjá en ís. Var hann ákaflega +úfinn og ósléttur. Sumstaðar stóðu hundrað feta háar ísstrýtur upp úr +breiðunni. Sumstaðar hólar og höfðar, þverhníptir íshamrar og afarstórar +jakahyrnur. Sumstaðar vóru slétt svell og klakaþil, sem sendu geisla +eins og spegilgler, ef til sólar sá. Dauðaþögn hvíldi yfir þessari +ísauðn; lífsmörk sáust ekki.</p> + +<p>Ég stóð á þiljum og sá að vökin, sem Sæfarinn flaut í, var alt af að +þrengjast og skarirnar að færast nær skipinu. Frostið var svo hart, að +ekki var viðlit að halda vökinni þýðri til lengdar.</p> + +<p>Númi skipstjóri vatt sér að mér og tók mig tali.</p> + +<p>„Jæja, herra prófessor, hvernig lízt yður nú á?“</p> + +<p>„Mér lízt svo á, að við förum ekki lengra“.</p> + +<p>„Því á ég bágt með að trúa. Ég ætlaði mér að komast að +suðurheimskautinu“.</p> + +<p>Það vissi ég vel að Númi var áræðinn, blátt áfram ofdirfskufullur. En +hér var farartálmi, sem engin leið var til að yfirvinna.</p> + +<p>„Sæfarinn getur ef til vill flogið“ sagði ég.</p> + +<p>„Nei“, svaraði Númi, „en kafað getur hann“.</p> + +<p>„Já, auðvitað“.</p> + +<p>Mér flaug þegar í hug hvað Númi mundi ætla sér.</p> + +<p>„Já, við skiljum víst hvor annan“, sagði Númi og brosti. „Hæstu jakarnir +eru ekki yfir hundrað metra á hæð. Þeir standa því ekki öllu lengra +niður en þrjú hundruð metra. Og hvaða tálmi er það fyrir Sæfarann!“</p> + +<p>„Sama sem enginn, herra skipstjóri“.</p> + +<p>„Nei, en erfiðleikinn er innifalinn í því, að vera lengi í kafi, og geta +ekki endurnýjað loftið í skipinu“, svaraði Númi.</p> + +<p>„Loftklefarnir í Sæfaranum rúma mikið, svo það verður að líkindum +nægjanlegt“.</p> + +<p>„En þá er eftir að vita, hvort það er auður sjór við heimskautið. Ef til +vill komumst við ekki upp og verðum að snúa aftur“.</p> + +<p>„Heimskautið og kuldaskautið liggja ekki saman“, sagði ég, „svo vel +getur verið, að við finnum auðan sjó“.</p> + +<p>„Það er einmitt það, sem ég hafði hugsað, hr. prófessor. Nú er um að +gera, að nota tímann vel“.</p> + +<p>Númi kallaði á næstráðandann og töluðust þeir við um hríð, á máli, sem +ég skildi ekki eitt orð í.</p> + +<p>Ekki sá ég að næstráðanda brygði, hvort sem það nú kom til af því, að +honum var áður kunn ætlun Núma, eða hinu, að honum óx ekki í augum +áhættan.</p> + +<p>Þó var enginn eins skaprór og Konsæll. Þegar ég sagði honum að ætlun +okkar væri, að komast til heimskautsins, varð honum ekki annað að orði +en þetta: „Eins og húsbóndanum þóknast“. Þar með var það mál útkljáð af +hans hálfu.</p> + +<p>Ned Land tók þessu alt öðruvísi. Hann ypti öxlum og sagði í hálfkæringi:</p> + +<p>„Mér þykir mikið fyrir að heyra þetta, vegna yðar og þessa Núma +skipstjóra“.</p> + +<p>„Þér haldið ef til vill að við náum ekki heimskautinu?“</p> + +<p>„Það er mjög líklegt, að við komumst þangað, en þaðan aftur komumst við +ekki“.</p> + +<p>Ned hvarf til klefa síns, „til að valda ekki vandræðum“ að hann sagði.</p> + +<p>Nú var tekið til að búa alt undir þessa glæfraför. Loftdælurnar vóru +settar af stað og loftinu þjappað svo í klefana, sem unt var.</p> + +<p>Tólf skipverjar komu upp á þilfar, með haka og járnkarla og tóku að +brjóta lagnaðarísinn frá skipinu. Var það auðgert, því ísinn var þunnur +enn, þó 20 stiga frost væri á. Klukkan fjögur fóru allir niður í skipið. +Hlerarnir vóru látnir aftur og festir ramlega með skrúfum. Sjó var +hleypt inn í sökkviklefana og Sæfarinn seig niður í djúpið.</p> + +<p>Ég tók mér sæti við gluggann í aðalsalnum og Konsæll við hlið mér. Á +þrjú hundruð metra dýpi komumst við niður úr ísnum, eins og Númi hafði +fyrir sagt. En Sæfarinn fór ekki að halda í áttina fyr en hann var +kominn niður í átta hundruð metra dýpi. Leiðin sem við áttum fyrir hendi +að fara, var tvö hundruð og fimmtíu mílufjórðungar. Sæfarinn hélt af +stað með tíu mílna hraða á vökunni. Við gátum því búist við að verða +komnir til heimskautsins að liðnum tuttugu og fjórum klukkustundum, ef +alt gengi vel.</p> + +<p>Ég var á fótum kl. fimm morguninn eftir og fór þegar út að glugganum. Ég +varð þess var að Sæfarinn leitaði upp á við, hægt og gætilega, með því +að dælt var sjó út úr sökkviklefunum. Hjá mér glæddist þegar von um, að +nú mundum við hitta fyrir auðan sjó, en hún brást skjótlega. Snöggur +kippur gaf til kynna, að skipið hefði rekist á ísinn. Ég hraðaði mér að +þrýstimælinum. Við vórum staddir í fjögur hundruð metra dýpi. Ísinn var +miklu þykkari hér. Fjögur hundruð og fimmtíu metra þykk hafíshella lá +yfir okkur. Þetta var lítið gleðiefni.</p> + +<p>Sæfarinn reyndi fyrir sér hvað eftir annað þennan dag, en hitti jafnan +ís fyrir. Stundum náði ísinn niður í sjö hundruð og fimmtíu metra dýpi. +Þar var því ísinn níu hundruð metra þykkur,—eitt hundrað og fimmtíu +metrar stóðu upp úr sjó.</p> + +<p>Svo liðu þessar tuttugu og fjórar klukkustundir, að ekki vænkaðist +útlitið. Alt af varð ís fyrir okkur á fjögur til fimm hundruð metra +dýpi. Enn var nægilegt andrúmsloft í skipinu. En hve lengi gat það enzt?</p> + +<p>Mér kom ekki dúr á auga næstu nótt. Ég var sí og æ að athuga +þrýstimælirinn, og alt af var Sæfarinn að reyna fyrir sér. Klukkan þrjú +um morguninn sá ég loks að Sæfarinn „rak sig ekki upp undir“ fyr en á +fimmtíu metra dýpi. Ísinn var að þynnast!</p> + +<p>Ég hafði ekki augun af þrýstimælinum. Undirborð íssins fláði upp á við, +svo smátt og smátt grynkaði á skipinu. Við fórum svo nærri ísnum sem unt +var. Ísinn glampaði og glitraði fagurlega í geislum rafljóssins og varð +mun þynnri við hvern kílómeter, sem lengra dró.</p> + +<p>Loks kom Númi inn í salinn klukkan 6 um morguninn—þann 19. marz—og +flutti mér fagnaðartíðindi:</p> + +<p>„Auður sjór!“</p> + +<p>Ég hraðaði mér upp á þilfar. Ísjakar vóru á reki til og frá umhverfis +okkur, annars var autt haf á alla vegu, ýmist sægrænt eða dökkblátt á +lit. Aragrúi fugla sveimaði í loftinu yfir okkur og út í frá. Hafísinn +var langt að baki okkur og sá að eins móta fyrir honum við sjónhvörf í +norðri.</p> + +<p>„Erum við nú komnir í heimskautið?“ spurði ég.</p> + +<p>„Ég veit það ekki“, svaraði skipstjórinn, „við sjáum til um hádegið“.</p> + +<p>„Ef við verðum þá svo hepnir að sjá til sólar“.</p> + +<p>„Það þarf ekki nema ofurlítinn geisla“.</p> + +<p>Í suðri mótaði fyrir hæðum, nokkur hundruð metra háum. Það var +auðsjáanlega land. Sæfarinn stefndi þangað. Við fórum hægt, af ótta +fyrir skerjum. Að stundu liðinni náðum við ströndinni.</p> + +<p>Land þetta var eyja og fórum við í kring um hana á tveim stundum. Land +var að sjá í suður frá eynni og mjótt sund á milli. Hve stórt það var +gátum við ekki séð fyrir þokudumbungi.</p> + +<p>Sæfarinn lagðist að landi og varpaði akkerum. Sandur var upp frá +ströndinni og klettafell fyrir ofan. Báti var skotið út og fórum við í +hann fimm saman, Númi skipstjóri, Konsæll og ég og tveir skipverjar; +þeir fluttu með sér mælingaáhöld. Ned Land lét ekki sjá sig. Klukkan var +tíu þegar við létum að landi.</p> + +<p>Eftir nokkur áratog rendi báturinn upp í sandinn. Konsæll ætlaði að +hlaupa í land, en ég hélt honum aftur.</p> + +<p>„Núma skipstjóra ber fyrstum manna að stíga fæti á land +suðurheimskautsins“, sagði ég.</p> + +<p>Númi stóð upp í bátnum og leit í kringum sig brosandi.</p> + +<p>„Hér hefir enginn áður komið“, sagði hann, steig upp á hástokkinn og +stökk á land. Við Konsæll hlupum á eftir honum.</p> + +<p>Fyrir ofan sandinn tók við brimsorfið stórgrýti, en illfærar hraunurðir, +brunagrjót og gjall þegar lengra dró. Var ekki um að villast, að þar +mundi vera eldgígur allskamt á burtu. Brennisteinssvælu lagði upp úr +gjótum og glufum hér og hvar. Mátti af því ráða að jarðeldur sá, sem að +líkindum hafði myndað landið, mundi ekki vera kulnaður með öllu. Af +jurtagróðri sá ég þar ekki annað, en nokkrar óverulegar mosategundir á +steinum í stöku stað og að eins eina tegund af þangi, sem brimið hafði +kastað upp á ströndina.</p> + +<p>Hafið hlaut að vera mjög fiskisælt. Réði ég það af því, að alt var krökt +af fugli. Þar vóru álkur, veiðibjöllur, fýlungar, endur og fjöldi annara +fuglategunda. Alt úði og grúði í fugli, jörð loft og lögur, og alstaðar +eilíft garg og kliður.</p> + +<p>Þoka var stöðugt svo mikil, að byrgði alla útsýn. Um hádegið vissum við +ekki einu sinni í hverri átt sólar var að leita. Við gátum því ekki að +þessu sinni vitað, hvort við vórum staddir í heimskautinu eða ekki, og +olli það Núma skipstjóra mikillar gremju.</p> + +<p>„Við reynum aftur á morgun“, sagði hann, þegar við snérum á leið til +bátsins aftur. Snjór tók að falla úr þokunni, og varð brátt af +hlaðkafald svo mikið, að varla sá handa skil.</p> + +<p>Daginn eftir var blind-bilur, og ekki fært upp á þilfar. Heyrði ég niður +í salinn gargið í veiðibjöllunum og fleiri fuglum, sem hröktust fyrir +ofviðrinu úti. Sæfarinn skreið í hægðum sínum suður með landi. Einu +sinni sáum við bjarma af sól, niður við hafflöt í norðri, en ekki var +birtan meiri en svo, að vel var ratljóst. Við færðumst suður um tíu +mílur þann dag.</p> + +<p>Daginn eftir var stytt upp, og gátum við búist við að geta gert +athuganir. Þokan var horfin og komið hreinviðri með tveggja stiga +frosti.</p> + +<p>Við fórum á land klukkan um ellefu. Jarðvegur var samur hér, og þar sem +við höfðum áður komið; urðir, klettar og hraun. Fuglar vóru hinir sömu, +en auk þeirra var hér mikið um sel og önnur sæspendýr. Selir og +rostungar lágu uppi á ströndinni og á ísjökum, sem flutu nærri landi. +Ekki stygðust þeir þó við kæmum nær, en gláptu á okkur stórum augum og +forvitnislegum.</p> + +<p>Við klifruðum upp á blágrýtisklett, skamt frá ströndinni og færðum +þangað mælingaáhöldin. Við stóðum lengi og störðum í norður. Við vissum +að sólin var komin upp; en niður við sjónhringinn var þokubakki, sem +geislar hennar megnuðu ekki að rjúfa.</p> + +<p>Leið svo af hádegi að við sáum ekki til sólar, og þótti okkur nú illa +áhorfast. Var nú útséð um að við gætum ákveðið jarðlegu staðarins þennan +daginn. En daginn eftir var jafndægurt. Það var seinasti dagurinn, sem +unt var að gera athuganir, því eftir það gekk sólin undir með öllu og +kom ekki upp aftur fyr en að liðnum sex mánuðum.</p> + +<p>En við þessu mátti enginn gera, og urðum við að snúa aftur til skipsins +við svo búið.</p> + +<p>Morguninn eftir var ég á fótum klukkan fimm og fór þá upp á þilfar. Þar +var þá staddur Númi skipstjóri.</p> + +<p>„Hann er að létta til“, sagði Númi. „Tilraunir okkar hljóta að lánast í +dag. Við förum í land eftir morgunverð“.</p> + +<p>Ég fór niður til að hitta Ned Land og telja hann á að vera með í +förinni. Honum óx gremja og geðvonzka með hverjum degi, upp á síðkastið, +og gat ég með engu móti fengið hann til að fara. Mér þótti vænt um það í +aðra röndina, því uppi í fjörunni var krökt af sel og hefði víst veitt +full erfitt að halda Ned Land frá óþörfum blóðsúthellingum.</p> + +<p>Við fórum á land að enduðum morgunverði. Sæfarinn hafði þokast einni +mílu sunnar um nóttina og lá nú fram undan felli, fjögur til fimm +hundruð metra háu. Tveir hásetar fóru með okkur og báru mælingaáhöldin, +klukku, sjónauka og loftvog.</p> + +<p>Við lentum kl. níu. Var þá komið heiðskírt veður og síðustu +skýbólstrarnir að hverfa niður í suðri. Við lögðum af stað upp á fellið, +því þar ætluðum við að gera mælingarnar. En gangan var erfið upp þangað, +eintómar urðir og skriður, brúnhvassar hraunhellur og afsleppir +hnullungar á víxl. Við vórum tvær klukkustundir að komast upp á fellið.</p> + +<p>Loks komumst við upp á efstu hæðina. Var fagurt útsýni þaðan. Í suðurátt +var að sjá yfir endalausar flatneskjur, sem nýfallin mjöllin lá yfir, +hrein og bláhvít. Þegar langt dró suður hækkaði landið unz við tóku +fjöll og firnindi, fannabungur og skriðjöklar, en kolsvartir tindar og +drangar mændu upp úr jöklinum hér og hvar. Himininn var skafheiðríkur og +sló rauðbleikri slíkju á blámann. Í norðri stóð sólin við sjónhring, +eins og afarstór skygður eirskjöldur og snart neðri röndin hafsbrúnina. +Nær landi var sjórinn dimmblár og spegilsléttur. Þar lá Sæfarinn eins og +sofandi hvalur innan um drifhvíta hafísjaka. En yzt út við sjónhvörf +sást samfeldur hafís, eins og tindóttur fjallgarður.</p> + +<p>Hið fyrsta sem við gerðum var að mæla hæðina með loftvoginni.</p> + +<p>Fjórðungi stundar fyrir hádegi var sólin hæst á lofti og varpaði daufum +geislum út yfir þessa eyðimörku, sem enginn maður hafði áður fótum +troðið.</p> + +<p>Númi skipstjóri horfði stöðugt á sólina gegnum sjónaukann, meðan hún var +að ganga undir aftur. Væri sólin hálf gengin undir klukkan tólf, var það +merki þess, að við værum í heimskautinu. Ég hélt á klukkunni og beið +þess með óþreyju að vísirinn þokaðist á töluna tólf.</p> + +<p>„Hádegi!“ kallaði ég.</p> + +<p>„Suðurheimskautið“, svaraði Númi og fékk mér sjónaukann. Var þá réttur +helmingur sólkringlunnar siginn í sjó.</p> + +<p>Ég lét sjónaukan síga og horfði hugfanginn út yfir víðáttuna, auða og +kyrra, sem síðustu sólgeislarnir sendu skilnaðarkveðju um langan tíma.</p> + +<p>En ég hafði fleira í huga en hrikafegurð náttúrunnar. Sólsetrið við +hafísinn minti mig á þjóðirnar fyrir norðan ísinn, í heimlöndunum gömlu +og þektu. Ég dáðist að starfsþreki þeirra, fróðleiksfýsn og óþreytandi +elju. Ég sá þá í anda senda skip til fjarlægra, óþektra staða. +Hvalveiðar teigðu skipstjórana norður og suður. Vindar og straumar +höfðu, á þeim tímum, þegar siglingalistin var á lágu stigi, hrakið menn +til heimskautalandanna og orðið þeim svo að aldurtila. Svo komu +leiðangrar, vel búnir að vistum og fararefnum, í þeim tilgangi einum að +finna ný lönd. Margar hugprúðar hetjur höfðu barist við óblíðu +náttúrunnar í þessum köldu löndum og látið lífið fyrir það að komast +nokkrum skrefum lengra, en áður hafði verið farið. Og baráttan færðist +breiddarstig af breiddarstigi, alt af lengra og lengra, meðan áratugir +og aldir liðu fram. Og nú var ég staddur hér, á því takmarki, sem allir +höfðu eftir kept. Og hingað var ég kominn fyrir hyggindi, fróðleik og +hugdirfð eins einasta manns.</p> + +<p>Ég fékk hlýjan hug til þessa merkilega manns, og ég dáðist að honum. Mig +langaði alt í einu til að segja honum frá því og tjá honum þakklæti mitt +með handabandi. Ég snéri mér að Núma í því skyni. Hann var í þungum +hugleiðingum, en rankaði við sér, þegar ég hreyfði mig. Hann leit á mig +og var ánægjublandinn sigurhróssvipur í augnaráðinu. En það stóð ekki +nema eitt augnablik. Á næstu sekúndu var kominn yfir hann sami +kæruleysis og hörkusvipurinn, sem hann bar jafnan, svo kaldur og +fráfælandi, að mér féllust orð og hendur.</p> + +<p>Ég þagði eins og steinn, en Númi benti í norður. Sólin var að hverfa og +skuggar að teygja sig út yfir landið niður undan okkur. Það var kominn +tími til að halda af stað til skipsins og fórum við því að feta okkur +niður fjallshlíðina.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='IX'></a><h2>IX.</h2> +<br /> + +<p>Klukkan sex morguninn eftir fórum við að búa okkur til burtferðar. Var +þá hin langa heimskautsnótt að færast yfir og orðið hálfrökkvað. +Stjörnur vóru að koma í ljós á himninum og skein hið fagra +stjörnumerki, „Suðurkrossinn“ skærast á miðju hálofti.</p> + +<p>Vindkulið var helkalt og 30 stiga frost á mælinum. Rekaísinn varð +þéttari og þéttari og milli jakanna var að myndast dökkleitur +lagnaðarís. Eftir lítinn tíma hlaut sjórinn að vera allagður og engin +leið að komast að heimskautslandinu.</p> + +<p>Sökkviklefarnir vóru fyltir og seig Sæfarinn niður í þrjú hundruð metra +dýpi. Skrúfan tók að snúast og skipið rann af stað í norðurátt. Um +kvöldið vórum við komnir langa vegu inn undir hafþökin.</p> + +<p>Ég eyddi tímanum við lestur, því gluggarnir á salnum vóru byrgðir að +utan. Var það gert til að fyrirbyggja að ísjakar rækjust í þá. En oft +dvaldi hugur minn við þessa viðburðaríku heimskautsför og alt sem á +dagana hafði drifið þessa fimm mánuði, sem við vórum búnir að vera +neðansjávar. Við vórum búnir að fara sjö þúsund mílur og sjá margt afar +merkilegt og fágætt. Ég hafði grætt mikinn og margvíslegan fróðleik á +þessari ferð. Vakandi og sofandi sökti ég mér niður í nýstárlegar og +furðulegar rannsóknir, sem hafið gaf mér tilefni til að stunda.</p> + +<p>Klukkan þrjú um nóttina vaknaði ég við snöggan kipp. Ég þaut upp í +rúminu, horfði út í myrkrið og hlustaði, vissi ég þá ekki fyr til en ég +fleygðist úr rúminu fram á mitt gólf. Sæfarinn hlaut að hafa rekist á +eitthvað og hrokkið afturábak.</p> + +<p>Ég klæddi mig í snatri og skreiddist meðfram þilinu inn í aðalsalinn. +Þar var bjart inni. Ýms húsgögn lágu þar á víð og dreif um gólfið, en +til allrar hamingju vóru dýrustu myndastytturnar og borðin, með merkustu +gersemunum svo vel fest, að þau hafði ekki sakað. Veggmyndirnar á +bakborða héngu langt út frá þiljunum að neðanverðu. Sæfarinn lá á +stjórnborðshlið og hreyfðist ekki heldur en jarðfastur klettur.</p> + +<p>Framan úr skipinu var að heyra þrusk mikið og mannamál. Ég ætlaði að +fara út úr salnum, en þá komu þeir Konsæll og Ned Land í flasið á mér.</p> + +<p>„Hvað er um að vera?“ spurði ég.</p> + +<p>„Ég ætlaði einmitt að fara að spyrja húsbóndann að því sama“, svaraði +Konsæll.</p> + +<p>„Það fór eins og mig grunaði“, sagði Ned Land. „Sæfarinn hefir rent upp +á grynningar og liggur svo illa sem hugsast getur“.</p> + +<p>„Vitið þið hvort við erum ofansjávar?“ spurði ég.</p> + +<p>„Nei“, svaraði Konsæll.</p> + +<p>„Við skulum fara og vita hvers við verðum vísari!“</p> + +<p>Ég skundaði þangað sem þrýstimælirinn var, og varð ekki lítið forviða +þegar ég sá að við vórum staddir á þrjú hundruð og sextíu metra dýpi.</p> + +<p>„Hvernig í ósköpunum stendur á þessu!“ varð mér að orði.</p> + +<p>„Við skulum fara og spyrja skipstjórann“, sagði Konsæll.</p> + +<p>„Það er nú svo, en hvar er skipstjórinn?“ spurði Ned Land.</p> + +<p>„Komið þið með mér!“</p> + +<p>Við fórum út úr salnum og inn í bókasafnsklefann. Hann var mannlaus. +Datt mér þá í hug að Númi mundi náttúrlega vera við stýrið. Við kusum +heldur að bíða en fara þangað og snérum því aftur inn í salinn.</p> + +<p>Ned Land brann í skinninu. Ég lofaði honum að rausa og geysa, eins og +hann vildi og svaraði engu. Ég sat og hlustaði stundarkorn þangað til +Númi alt í einu vatt sér inn úr dyrunum. Það var óvanalegur asi á honum +og lét sem hann sæi okkur ekki, en fór að athuga þrýstimælirinn og +áttavitann. Þegar hann var búinn að því, snéri ég mér að honum og spurði +hvað fyrir hefði komið.</p> + +<p>„Óhappa slys“, svaraði hann.</p> + +<p>„Eru mikil brögð að því?“</p> + +<p>„Um það er ekki full vissa fengin enn“.</p> + +<p>„Hefir skipið laskast?“</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>„Hvernig vildi það til“.</p> + +<p>„Því valda ófyrirsjáanleg atvik. Jafnvægislögmálið fylgir sínum kreddum +og má ekki fyrir því gera“.</p> + +<p>Ég skildi ekki enn hvað hann fór.</p> + +<p>„Hver eru þau óhappaatvik, sem þér talið um?“ spurði ég.</p> + +<p>Númi mælti: „Þegar straumar mæða lengi á stórum fjalljökum, þá eyðast +þeir að neðan, eins fer ef þeir berast út í hlýjan sjó, þá bráðnar utan +af þeim hlutanum sem í kafi er. Fer þá svo að lokum að þeir steypast +kollhnýs. Það er svona atvik, sem við höfum orðið fyrir nú. Fjalljaki +hefur kolloltið og lent á skipshliðinni annari. Skipið hefir hrokkið +fyrir, byltst til og orðið ofan á nokkrum hluta jakans.“</p> + +<p>„Mætti ekki létta skipið með því að tæma sökkviklefana?“ spurði ég.</p> + +<p>„Það er einmitt verið að því núna“, svaraði skipstjórinn. „Sæfarinn er +að lyftast upp, eins og þið sjáið á þrýstimælinum. En jakinn lyftist +líka að sama skapi, svo við erum engu nær fyr en ef svo vill til, að +hann rekst á eitthvað“.</p> + +<p>Það fór eins og Númi hafði sagt. Áttum við nú á hættu að jakinn bærist +með skipinu upp undir fastaísinn og molaði það þar.</p> + +<p>Þegar þessu hafði farið fram um hríð, kom alt í einu önnur hreyfing á +Sæfarann. Hann var að rétta við. Veggmyndirnar lögðust smátt og smátt að +þilunum. Við stóðum þegjandi og biðum þess sem verða vildi. Liðu svo tíu +mínútur. Þá var Sæfarinn kominn á réttan kjöl.</p> + +<p>„Við erum á réttum kili“, sagði ég.</p> + +<p>Númi samsinti því og gekk á dyr.</p> + +<p>„En erum við á floti?“ spurði ég.</p> + +<p>„Það hlýtur að vera“, svaraði skipstjórinn. „Það er verið að létta á +sökkviklefunum og Sæfarinn er því á uppgaungu“.</p> + +<p>Rétt eftir að Númi var farinn út stöðvaðist skipið. Var það hyggilegt af +Núma að láta ekki berast hærra upp, því ella gátum við átt á hættu að +rekast upp undir fastaísinn. En það varð hann að forðast.</p> + +<p>„Er okkur borgið?“ spurði Konsæll.</p> + +<p>„Já“, svaraði ég. „Lánið var með okkur í þetta sinn og mátti ekki miklu +muna, að við yrðum innibyrgðir og köfnuðum í loftleysi.“</p> + +<p>„Það er nú svo“, sagði Ned Land.</p> + +<p>Í þessu var hlerunum skotið frá gluggunum og lagði inn birtu utan að. +Sæfarinn var á floti. En í tíu metra fjarlægð frá báðum borðum vóru +þverhníptir, gljáandi ísveggir, sömuleiðis fyrir ofan skipið og neðan. +Jakinn sem við flúðum undan hafði rekist á fastaísinn og við vórum +komnir inn í geil eða göng, þrjátíu metra á hæð og breidd. Var nú ekki +annað fyrir en komast út úr göngunum, aftur á bak eða áfram, síga nokkur +hundruð metra niður í djúpið og halda svo ferðinni áfram.</p> + +<p>Ljósið í salnum var slökt, en inn um gluggana lagði svo sterka birtu, að +full-ljóst var eftir sem áður. Birta þessi stafaði frá ljóskerum +Sæfarans, en magnaðist margfaldlega af geislabrotinu í ísnum. Hver +ójafna, sprunga og nibba í ísnum ljómaði í ótal litbrygðum eins og +kristalsgler væri. Það var eins og við værum staddir í afarstórum helli, +alsettum bláum, rauðum og grænum gimsteinum, sem skáru í augun af +ljósmagni og litbrygðum.</p> + +<p>Þessi sjón var svo fögur og tíguleg að Ned Land varð hrifinn af henni, +hvað þá við hinir. En á þessu varð skjót breyting. Konsæll hljóðaði upp +yfir sig og við tókum ósjálfrátt höndunum fyrir augun.</p> + +<p>Sæfarinn var lagður af stað og skreið hratt. Öll þessi ógnamergð +ljósgeisla og lita var komin á hreifingu. Var því líkast sem dynjandi +eldregn flýgi fyrir gluggann, og stungu geislarnir augun eins og +nálaroddar.</p> + +<p>Hlerunum var skotið fyrir gluggana og gátum við þá tekið hendurnar frá +augunum, en sviðatilkenning höfðum við í sjáaldrinu lengi á eftir.</p> + +<p>Klukkan fimm um morguninn urðum við varir við snöggan kipp. Gátum við +þess til, að framstafn skipsins hefði rekist í ísnibbu, og mundi það +hæglega geta sneitt fyrir hana. En brátt varð ég þess var, að skipið +skreið aftur á bak.</p> + +<p>„Við förum aftur á bak!“ sagði Konsæll.</p> + +<p>„Já“, svaraði ég. „Göngin hafa verið byrgð í þennan endann. Við verðum +að leita útgöngu annarsstaðar“.</p> + +<p>Ég var í mikilli geðshræringu, en reyndi að dylja hana fyrir félögum +mínum. Mér eirði ekki að sitja lengur. Ég fór inn í bókaklefann, þaðan +inn í salinn og svo inn í bókaklefann aftur, tók bók og fór að blaða í +henni, en las ekki stakt orð.</p> + +<p>Konsæll kom inn til mín.</p> + +<p>„Er það skemtileg bók, sem húsbóndinn er að lesa núna?“ spurði hann.</p> + +<p>„Já, mjög skemtileg“, svaraði ég.</p> + +<p>„Mér datt það í hug. Það er víst 'Um leyndardóma undirdjúpanna'“.</p> + +<p>Bókin mín! Ég skelti aftur bókinni og gekk inn í salinn.</p> + +<p>Ég beið með óþreyju þess sem verða vildi og var alt af annað veifið að +athuga mælingaverkfærin. Á þrýstimælinum sá ég að við vórum alt af í +þrjú hundruð metra dýpi, og áttavitinn sýndi að við héldum í suður; en +skriðstikan mældi 5 sæmílna hraða á klukkustundinni. Það var hratt farið +í svo þröngum farvegi. En Númi skipstjóri varð að hafa hraðann á, því +hver mínúta var dýrmæt.</p> + +<p>Þegar klukkan var gengin tuttugu og fimm mínútur í níu, rakst skipið á +að nýju. Og nú var það skuturinn sem mætti fyrirstöðunni.</p> + +<p>Ég fölnaði af ótta, og förunautar mínir spruttu upp og staðnæmdust hjá +mér. Ég tók í höndina á Konsæl.</p> + +<p>Í sömu svifum kom Númi skipstjóri inn úr dyrunum.</p> + +<p>„Við erum innibyrgðir“, sagði hann.</p> + +<p>Mér varð litið framan í Núma. Hann var að sjá jafn skaprór og hann átti +vanda til. Hann staðnæmdist á miðju gólfinu, brá handleggjunum í kross á +brjóstinu og var hugsi um hríð.</p> + +<p>Sæfarinn hreyfðist ekki.</p> + +<p>Loks tók Númi til máls, jafn stillilega og vant var:</p> + +<p>„Það verður líklega út úr, að við köfnum hérna“.</p> + +<p>„Er þéttiloftið komið að þrotum?“ spurði ég.</p> + +<p>„Við höfum enn nægilegt loft í fjörutíu og átta klukkustundir“.</p> + +<p>„Er engin von um að fram úr rakni fyrir okkur, fyrir þann tíma?“</p> + +<p>„Við verðum að reyna að brjótast gegnum ísinn. Sæfarinn er nú að +leggjast á botninn á þessum göngum. Svo sendi ég nokkra menn út til að +grenslast eftir hve ísinn er þykkur og hvar tiltækilegast muni að leita +útgöngu“.</p> + +<p>Að svo mæltu fór Númi. Sæfarinn seig niður á við hægt og hægt og náði +loks botni á þrjú hundruð og fimmtíu metra dýpi.</p> + +<p>„Við erum í miklum vanda staddir“, sagði ég.</p> + +<p>„Svo er víst“, svaraði Ned Land, „og er nú sízt tími til ill-lynda og +nöldurs. Ég get beitt íshöggi engu síður en skutli, og vil nú bjóða Núma +skipstjóra liðveizlu mína“.</p> + +<p>Við fylgdum Núma þangað, sem skipverjar vóru að fara í kafarafötin. Boði +hans var vel tekið, og sá ég ekki að hann væri seinni að búa sig, en +hver hinna.</p> + +<p>Meðan þessu fór fram, hafði hlerunum verið skotið frá gluggunum á +salnum. Gátum við Konsæll því séð, hverju fram fór umhverfis skipið. Að +vörmu spori komu tíu menn út úr skipinu og gengu út á ísinn. Mátti sjá +hvar þeir fóru, Númi skipstjóri og Ned Land, því þeir vóru öðrum miklu +meiri á vöxt.</p> + +<p>Áður byrjað væri að brjóta ísinn, var hann kannaður rækilega með löngum +ísnöfrum. Fyrst var borað í hliðarstálin til beggja handa, og náði +nafarinn 15 metra inn í ísinn, en komst þó ekki í gegn. Þótti þá +vonlaust, að reyna frekar í þá átt. Þá var borað niður í botninn. Þar +reyndist ísinn að vera tíu metra þykkur. Var nú ekki annað fyrir, en +höggva þar gat á ísinn, svo stórt, að Sæfarinn kæmist niður um það. En +til þess að það gæti tekist, varð að höggva upp sex þúsund og fimm +hundruð teningsmetra af ís.</p> + +<p>Var nú umsvifalaust tekið að brjóta ísinn. Númi markaði fyrir um svo +stóran blett, sem svaraði ummáli skipsins. Þegar farið var að höggva +ísinn, kom í ljós einkennilegt fyrirbrygði, sem varð mikill hægðarauki +við vinnuna. Klakaflísarnar, sem losnuðu, vóru léttari en vatnið, og +leituðu því upp á við jafnharðan og staðnæmdust upp við ísþekjuna í +göngum þessum. Varð hún því að sama skapi þykkari, sem gólfið varð +þynnra.</p> + +<p>Eftir tvær klukkustundir kom Ned Land inn í salinn aftur, og var þá +all-dasaður orðinn. Tók þá við nýr flokkur manna af hinum, og vórum við +Konsæll í þeirra hóp. Þeim flokki stýrði næstráðandi skipsins.</p> + +<p>Mér þótti sjórinn kaldur fyrst í stað, en mér hitnaði brátt af erfiðinu. +Var mér þó furðu hægt um hreyfingar allar, þrátt fyrir þrjátíu +loftþyngda þrýsting, sem hvíldi á okkur.</p> + +<p>Þegar ég kom inn í skipið aftur, að liðnum tveim stundum, til að hvílast +og matast, fann ég talsverðan mun á því, hve loftið í skipinu var verra +en það loft, sem við höfðum andað að okkur við vinnuna. Í herbergjum +skipsins hafði ekki verið skift um loft í fjörutíu og átta +klukkustundir, og var það því orðið talsvert mengað af kolsýru.</p> + +<p>Fór svo fram um tólf stundir, að flokkarnir skiftust á um að brjóta +ísinn. Var þá dældin orðin einn meter á dýpt. Með sama áframhaldi þurfti +enn að vinna í fimm nætur og fjóra daga, til þess að ljúka verkinu.</p> + +<p>Fimm nætur og fjóra daga! Það vóru illar horfur. Og nú áttum við ekki +meira loft eftir en svo, að vart mundi endast í tvo sólarhringa.</p> + +<p>„Já, og ekki nóg með það“, sagði Ned Land, þegar ég hafði orð á þessu +við hann, „þó við höfum af að komast niður úr ísnum, erum við engu +bættari, fyr en við komumst út úr ísnum og náum lofti í auðum sjó“.</p> + +<p>Ástæður okkar vóru óneitanlega slæmar, en við vórum samhuga um það +allir, að duga eftir mætti fram á síðustu stund.</p> + +<p>Um nóttina var dældin enn dýpkuð um einn meter. En þegar ég byrjaði að +vinna morguninn eftir, veitti ég því eftirtekt, að ísgeilin, sem við +vórum í, var að þrengjast. Hliðarnar færðust nær. Ennþá einn háskinn á +ferðinni! Það var ekki um að villast, sjórinn umhverfis okkur var að +frjósa, og hlaut sá endir á því að verða, að frostið kreisti Sæfarann +saman í heljargreipum sínum.</p> + +<p>Þegar ég kom inn í skipið aftur, vakti ég máls á þessu við Núma +skipstjóra. En kjarkur þessa manns var óbilandi.</p> + +<p>„Ég veit það“, sagði hann. „En við því er ekki annað að gera, en vinna +hraðar en frostið,—verða á undan því“.</p> + +<p>Þann dag vann ég marga tíma af mesta kappi. Vinnan hélt við hugrekki +mínu, og svo var annað, sem hvatti mig til vinnunnar. Loftið í Sæfaranum +var orðið æði þungt og þrungið af óheilnæmi, en við vinnuna höfðum við +hreint loft, sem tekið var úr loftforða skipsins og látið í lofthylkin, +sem við bárum á bakinu.</p> + +<p>Um kvöldið vórum við enn komnir einum meter dýpra. En loftið í Sæfaranum +var nú orðið svo fult af kolsýru, að Númi varð að opna einn +þéttiloftsklefann og hleypa hreinu lofti út í skipið.</p> + +<p>Daginn eftir tók ég til starfa að nýju. Var nú ísinn kominn svo nærri +til beggja hliða og að ofan, að mér duldist ekki að hann mundi læsa sig +utan um skipið áður en við gætum bjargað því. Ég var að því kominn að +láta hugfallast. Til hvers var að strita lengur, fyrst svo átti að fara +hvort sem var, að þetta steingerða vatn kreisti úr okkur lífið! Það var +því líkast sem óargadýr væri að leggja skoltana utan um okkur.</p> + +<p>Í sama bili gekk Númi hjá mér. Ég benti með hendinni á ísinn. Á +stjórnborða hafði ísinn þokast nær um fjóra metra. Númi skildi hvað ég +átti við og benti mér að koma með sér. Snérum við inn í skipið aftur, +fórum úr kafarafötunum og gengum inn í aðalsalinn.</p> + +<p>„Við verðum að finna eitthvert úrræði, prófessor góður; ella er úti um +okkur“.</p> + +<p>„Já, en hvað á það að vera?“</p> + +<p>„Ég vildi að Sæfarinn væri sterkari en ísinn!“ sagði Númi. „Þá mundi +hann geta sprengt ísinn, eins og ís sprengir stein, og við þyrftum +ekkert fyrir að hafa“.</p> + +<p>„Nei færum við að reyna það, þá yrði Sæfarinn að járnklessu“.</p> + +<p>„Já, satt er það. Við verðum að hamla frostinu að ná okkur. Það er ekki +einungis til hliðanna, sem ísinn færist nær, heldur einnig til beggja +enda“.</p> + +<p>„Hve mikið loft er eftir?“</p> + +<p>„Ekki meira en svo, að leyfarnar þrjóta í fyrramálið“, svaraði Númi +dræmt og leit til mín.</p> + +<p>Mér spratt kaldur sviti í enni. Var þó þetta engin nýjung, því ég vissi +vel að svona hlaut að fara. Nú vóru liðnir fimm sólarhringar síðan +hreint loft var tekið seinast.</p> + +<p>Ég leit á Núma og sá að hann var annars hugar. Það var að sjá sem honum +hefði hugkvæmst eitthvað, sem hann var að velta fyrir sér.</p> + +<p>Eftir nokkra þögn mælti Númi; „Það er ekki mikill sjór umhverfis okkur. +Ef heitu vatni væri dælt út úr skipinu, ætti það að geta hamlað upp á +móti frostinu“.</p> + +<p>„Það ættum við að reyna“.</p> + +<p>„Komið þér með mér“.</p> + +<p>Númi fór með mig inn í matreiðsluklefann. Þar vóru stór og margvísleg +eimingaráhöld, sem höfð vóru til að ná neyzluvatni úr sjónum. Eimíkerin +vóru fylt vatni og hleypt gegnum þau sterkum rafmagnsstraumi. Hitnaði þá +vatnið svo að segja á augabragði og mátti þegar í stað dæla því út +sjóðheitu.</p> + +<p>Að liðnum þrem stundum sýndi mælirinn utan á skipinu sex stiga frost. +Það var einu stigi minna en þegar tilraunin byrjaði. Enn liðu tvær +stundir, og var þá frostið ekki orðið meira en fjögur stig.</p> + +<p>Þegar leið á nóttina var frostið orðið að eins eitt stig. Hærra var ekki +unt að komast. En þetta dugði, því saltvatn þarf tveggja stiga kulda til +að frjósa. Var því nú afstýrt að við frysum inni á þennan hátt.</p> + +<p>Að kvöldi hins næsta dags var búið að höggva svo mikinn ís, að þróin var +orðin sex metra djúp. Þá vóru eftir fjórir metrar,—sama sem fjörutíu og +átta klukkustunda vinna.</p> + +<p>Loftið í skipinu varð nú ekki endurnýjað oftar. Það sem til var af +óspiltu lofti, varð að treina handa þeim, sem unnu að klakahögginu. +Loftið var því nær banvænt orðið.</p> + +<p>Ég varð altekinn af þróttleysi og doða, sem ætlaði að gera út af við +mig. Klukkan þrjú um daginn elnaði ógleði mín og sóttu á mig geispar svo +tíðir og langir, að við sjálft lá að kjálkarnir gengju úr eðlilegum +skorðum. Því næst kom yfir mig doðamók, svo nærri lá að ég misti +meðvitundina. En ég átti hauk í horni þar sem Konsæll var. Hann hélt í +höndina á mér og reyndi á allan hátt að hughreysta mig og var hann þó +jafn illa haldinn og ég.</p> + +<p>Þegar svona var orðið ástatt í skipinu má geta nærri að við urðum fegnir +að komast út til vinnunnar. Okkur stóð á sama þó verkið væri erfitt, þó +við yrðum yfirkomnir af þreytu. Við gátum dregið andann meðan stóð á +vinnunni, og það var aðalatriðið.</p> + +<p>Þegar þessi dagur var á enda vóru eftir að eins tveir metrar milli lífs +og dauða. En loftið var á förum.</p> + +<p>Það var óttaleg nótt sem í hönd fór, og næsti dagur þó enn verri. Ég +kvaldist af höfuðverk og svima og reikaði eins og drukkinn maður, þegar +ég stóð upp.</p> + +<p>En Númi skipstjóri lét ekki hugfallast af stritinu og þrautunum, sem +hann átti sömu hlutdeild í og við.</p> + +<p>Hann einn réði betur fram úr vandræðunum en við allir hinir. Hann afréð +að gera tilraun til að bjarga okkur á auðveldari hátt en íshöggið var. +Þróin sem búið var að höggva, var á stærð við Sæfarann að innanmáli og í +botninum var ísinn að eins einn meter á þykt. Númi lét nú bora göt +gegnum ísinn til og frá. Að því loknu skipaði hann að lyfta Sæfaranum +þaðan sem hann lá og sökkva honum niður í þróna. Þegar skipverjar vóru +komnir inn í skipið, var hlerunum lokað vandlega og vatni hleypt inn í +sökkviklefana. Klefarnir rúmuðu eitt hundrað teningsmetra af sjó. Við +það varð skipið tvö þúsund tíufjórðungavættum þyngra en áður.</p> + +<p>Við biðum óþreyjufullir úrslitanna.</p> + +<p>Þrátt fyrir suðið í eyrum mér, heyrði ég glögt ísinn bresta undan +kjölnum á Sæfaranum. Alt í einu brast hann allur sundur með braki miklu, +og skipið sökk eins og steinn í djúpið.</p> + +<p>„Við erum komnir niður úr“, sagði Konsæll.</p> + +<p>Ég kom ekki upp orði, en tók í höndina á Konsæl fast og alúðlega.</p> + +<p>Sæfarinn féll eins og steinn í lausu lofti, sökum vatnsþyngslanna, sem í +honum vóru.</p> + +<p>Dælurnar vóru settar af stað á augabragði til að þrýsta út sjónum úr +skipinu. Dró því brátt úr fallhraðanum og eftir stutta stund mátti sjá á +þrýstimælinum að skipið var farið að leita upp á við aftur. Var nú vélin +sett af stað og haldið áfram norðureftir með fylsta hraða.</p> + +<p>En nú var eftir að vita hve langt var norður úr ísnum. Lengur en einn +dag enn var óhugsandi að nokkur maður í skipinu héldi lífi.</p> + +<p>Ég var hættur að vita hvað tímanum leið. Ég vissi það eitt, að ég var +kominn fram í andarslitrin og hlaut að deyja.</p> + +<p>Skyndilega lifnaði yfir mér aftur og ég teigaði að mér hreint loft. +Vórum við komnir út úr ísnum og upp á yfirborðið?</p> + +<p>Nei, ekki var því að heilsa. En Ned Land og Konsæll höfðu fundið ögn af +lofti í einu kafarahylkinu og létu mig anda því að mér, í stað þess að +neyta þess sjálfir.</p> + +<p>Ég ætlaði að ýta því frá mér, en þeir héldu á mér höndunum meðan ég var +að svelgja hreina loftið.</p> + +<p>Mér varð litið á klukkuna. Hún var ellefu. Það var liðið nær hádegi, +hinn 28. marz. Ég fann að skipið hristist ákaft af átökum vélarinnar.</p> + +<p>Eftir þrýstimælinum að dæma vórum við ekki nema tuttugu fet fyrir neðan +yfirborð sjávar. Ísinn var orðinn tiltölulega þunnur og ekki óhugsandi +að takast mætti að brjótast upp úr honum. Að minsta kosti ætlaði Númi að +gera tilraun til þess. Sæfarinn lagðist skáhallur, svo stafninn vissi +upp á móti ísnum. Til að ná þeirri aðstöðu þurfti ekki annað en fylla +sökkviklefa aftur í skipinu. Svo rann hann undir ísinn og beitti +stáltrjónunni. Gekk svo um hríð og brotnaði ísinn að mun í hverri +atrennu. Loks rann hann í gegnum ísinn og upp á skörina, sem þegar +brast undan þunga skipsins.</p> + +<p>Þiljuhlerunum var hrundið upp í einni svipan og hreint loft lagði niður +í skipið.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='X'></a><h2>X.</h2> +<br /> + +<p>Hvernig ég komst upp á þilfar veit ég ekki. Ned Land og Konsæll hafa að +líkindum hjálpað mér upp; en ég andaði að mér hreinu lofti—og það var +mér öllu öðru dýrmætara. Menn sem setið hafa í svelti um langan tíma, +verða að gæta varúðar, þegar þeir fá aftur nægan mat. En þess þurftum +við ekki. Við svelgdum loftið svo mikið sem þörfin krafði.</p> + +<p>„Hér er gott að koma. Hér er nóg af blessuðu loftinu“, sagði Konsæll.</p> + +<p>Ned Land, sagði ekkert, en hann gapti svo ákaflega, að það hefði gert +hvern meðalhákarl skelkaðan. Þvílík lungu! Þau sogugu og kvæstu, eins og +stærsti smiðjubelgur.</p> + +<p>Við náðum okkur aftur furðu fljótt og ég flýtti mér að þakka félögum +mínum fyrir umönnun þeirra á mér. Ég er viss um að án þeirra aðstoðar +hefði ég ekki haldið lífinu.</p> + +<p>Eftir nokkra töf fór Sæfarinn aftur í kaf og hélt áfram ferðinni +norðureftir. Við stefndum á suðurodda Ameríku. En hvert var ferðinni +heitið? Hvort ætlaði hann að beygja vestur fyrir Ameríku, út í +eyðivíðáttu Kyrrahafsins, eða austur í Atlantshafið, meðfram ströndum +Evrópu eða Ameríku?</p> + +<p>Það var vafamál, sem skifti miklu.</p> + +<p>Ég bjóst við að Númi mundi stýra í vestur og ljúka svo hringför sinni +umhverfis hnöttinn. En sú ætlun brást. Hann beygði til austurs og hélt +norður með ströndum Ameríku.</p> + +<p>Hinn 16. dag aprílmánaðar höfðum við landsýn. Vórum við þá fjórar mílur +undan Marteinseyjum.</p> + +<p>Ned Land fór að hyggja á flótta að nýju. En við vórum of langt frá +löndum enn sem komið var.</p> + +<p>Við félagarnir höfðum langa samræðu um flóttaundirbúninginn. Kom þá Ned +Land fram með uppástungu, sem mér var í meira lagi um geð. Hann sagði að +nú ætti ég að fara og hitta Núma skipstjóra að máli tafarlaust, og fá að +vita fyrir víst, hvort hann ætlaði sér að halda okkur á skipinu +framvegis. Þetta þótti mér ekki hyggilega ráðið og líklegra til að +spilla ráðagerð okkar. Ég vænti einskis góðs af Núma, og taldi okkur +verða mundi vandara ráða, ef hann fengi nokkurn grun um þessa +fyrirætlun. Auk þess var Númi orðinn óvanalega einrænn og fálátur, upp +á síðkastið. Það var svo að sjá sem hann forðaðist mig, enda varð hann +sjaldan á vegi mínum. Áður var hann vanur að rannsaka með mér ýmsar +nýjungar, sem fyrir okkur bar í ríki sævarins og fræða mig um hitt og +annað. En nú var hann alveg hættur því og kom því nær aldrei inn í +salinn.</p> + +<p>Mér var óskiljanlegt af hverju þetta stafaði. Það gat verið að honum +mislíkaði vist okkar á Sæfaranum. En ekki gat ég samt trúað honum til að +gefa okkur lausa.</p> + +<p>Tuttugasta apríl vórum við í fjórtán hundruð metra dýpi. Mararbotninn +var ósléttur mjög og stórgrýttur. Vóru víða gjár og gjótur milli +klettanna, svo djúpar að ekki sá til botns. Á klettunum uxu afar stórir +þönglar og þarategundir ýmsar.</p> + +<p>Við félagarnir sátum út við gluggann og athuguðum það sem fyrir augun +bar. Barst þá talið að sædýrum ýmsum, sem verða hvert öðru að bráð, +eftir stærð og færleik.</p> + +<p>Ned Land var ekki ætíð samdóma okkur Konsæl og lagði hann lítinn trúnað +á sögur, sem sagðar eru um stóra kolkrabba.</p> + +<p>„Ég hefi sjálfur séð kolkrabba draga stórt hafskip í kaf“, sagði Konsæll +í mestu einlægni.</p> + +<p>„Það er svo“, sagði Ned Land. „Hvar skeði það nú?—ef ég má spyrja“.</p> + +<p>„Í St. Maló“, svaraði Konsæll.</p> + +<p>„Á höfninni?“ spurði Ned háðslega.</p> + +<p>„Nei í kirkjunni“.</p> + +<p>„Hvað á þetta að þýða?“</p> + +<p>„Jú-ójú,—þar er málverk, sem sýnir þetta mjög greinilega“.</p> + +<p>Þá hló Ned Land og skaut svo málinu undir minn úrskurð. Ég kannaðist við +það, að mynd þessi væri að vísu hugarburður; en því hélt ég fram, að +kolkrabbar gætu orðið afar stórvaxnir.</p> + +<p>Vórum við að skeggræða um þetta fram og aftur og gættum ekki að hverju +fram fór, þar til Konsæll kallaði til okkar alt í einu. Varð okkur litið +út um gluggann og sáum við þá óvænta sjón. Það var skrímsl, afar stórt +og svo hræðilegt, að það hefði vel getað átt heima í kynlegustu +lygasögu.</p> + +<p>Þetta var kolkrabbi, sjálfsagt átta metra langur. Hann synti aftur á bak +í sömu átt og Sæfarinn og jafn hratt. Hann hafði átta anga alsetta +sogskálum og var hver um sig tvöfalt lengri en skrokkurinn. Goggurinn +var afar stór og sterklegur og svipaður arnarnefi í lögun. Hann skifti +litum í sífellu, var ýmist stálgrár eða móbrúnn.</p> + +<p>Fyrir tilviljun höfðum við rekist á eina af þessum skepnum, sem við +vórum að tala um. Þótti mér bera vel í veiði og ætlaði ekki að láta +tækifærið ónotað. Tók ég því ritblý í snatri og fór að draga mynd af +dýrinu.</p> + +<p>En brátt komu fleiri kolkrabbar í ljós. Urðu þeir sjö talsins á stuttum +tíma, stjórnborðsmegin. Þeir fylgdust með skipinu og hnitmiðuðu hraðann +svo nákvæmlega við ferð skipsins, eins og væru þeir fastir við það. +Hefði vel mátt draga mynd af þeim með því móti, að líma gagnsæjan pappír +á rúðuna og gera merkilínur á hann. Að vísu skreið Sæfarinn heldur hægt.</p> + +<p>Í einni svipan stöðvaðist skipið og varð af harður kippur, svo gnast í +öllum samskeytum.</p> + +<p>„Höfum við rekist á sker?“ spurði ég.</p> + +<p>„Hvort sem það er eða ekki, þá erum við á floti enn“, svaraði Ned Land.</p> + +<p>Sæfarinn var á floti.—Það var satt. En hann lá kyr. Að vörmu spori kom +Númi inn og næstráðandi með honum.</p> + +<p>Ég hafði ekki séð hann áður jafn svipþungan og nú. Hann heilsaði +ekki,—hefir ef til vill ekki tekið eftir okkur—en gekk rakleiðis að +glugganum, athugaði kolkrabbana um stund og sagði svo nokkur orð við +næstráðandann.</p> + +<p>Næstráðandi fór þegar út. Nokkru síðar var gluggunum lokað og rafljósið +tendrað.</p> + +<p>Ég gekk til Núma.</p> + +<p>„Laglegt kolkrabbasafn þetta“, sagði ég.</p> + +<p>„Já, hr. náttúrufræðingur“, svaraði hann, „og við verðum að berjast við +þá“.</p> + +<p>„Berjast“, át ég eftir. Mér var ekki ljóst hvað Númi átti við.</p> + +<p>„Já, ég ímynda mér að eitt af þessum dýrum hafi gripið um skrúfuspaðana +og haldi þeim föstum. Þess vegna komumst við ekki áfram“.</p> + +<p>„Hvað er við því að gera?“</p> + +<p>„Við verðum að fara upp að yfirborðinu og ráðast á þá með vopnum og +bareflum“.</p> + +<p>„Og skutli, ef þér viljið þyggja lið af mér“, sagði Ned Land.</p> + +<p>„Það þygg ég gjarna“, svaraði Númi.</p> + +<p>Að svo mæltu fórum við til stigans, sem farið var eftir upp á þiljur. +Þar vóru fyrir tíu menn vopnaðir. Höfðu sumir íshögg og barefli af ýmsu +tagi. Við Konsæll fengum okkur sitt höggvopnið hvor, en Ned Land hafði +skutulinn.</p> + +<p>Sæfarinn fór upp að yfirborðinu. Skipverji einn, sem efstur stóð í +stiganum fór að losa um skrúfurnar, sem þiljuhlerunum var fest með. En +áður hann fengi lokið því verki, var hlerunum svift upp af afli miklu. +Kolkrabbi einn hafði sogið sig fastan við hlerann og tekið svo snögt +viðbragð.</p> + +<p>Rétt í sömu svipan kom angi og fálmaði niður um hleragatið. Númi var +fljótur til og hjó í sundur angann svo hann valt niður stigann og +engdist viðbjóðslega á gólfinu.</p> + +<p>Skipverjar ruddust fast og sóttu upp stigann. Komu þá niður tveir angar, +vöfðust utan um einn hásetann og sveifluðu honum upp um hleragatið.</p> + +<p>Númi hljóðaði upp yfir sig og rann upp stigann eins og kólfi væri +skotið. Við hinir fórum þegar á hæla honum.</p> + +<p>Kolkrabbinn hélt manninum hátt upp og kramdi hann með sogskálunum. +Maðurinn braust um af megni og kallaði á hjálp, en gat engri vörn við +komið.</p> + +<p>Númi sótti þegar að dýrinu og hjó af því einn angann. Næstráðandi átti í +höggi við annan kolkrabba, sem hafði sogið sig fastan við skipið. Gengu +skipverjar vel fram og drógu ekki af sér. Við Konsæll beittum íshöggunum +en Ned Land skutlinum. Lögðum við vopnunum hvað eftir annað á kaf í +grænleitar þjósir skrímslanna. Lagði af þeim megnan óþef, ekki óáþekkur +moskuslykt.</p> + +<p>Ég hélt um eitt skeið að manninum væri borgið. Þá var búið að höggva af +dýrinu alla angana nema þann, sem hélt manninum. En þá sendi dýrið yfir +okkur voðamikla gusu af svörtum legi, sem blindaði okkur alveg í +svipinn. Þegar við gátum neytt augnanna aftur var það horfið í djúpið +með manninn.</p> + +<p>Eftir þetta sóttum við að ófreskjunum hálfu ákafar en áður. Höfðu dýrin +þá læst sig á skipið tíu eða tólf saman, bæði á súðirnar og þilfarið. +Varð skipið á svipstundu atað blóði og svörtum legi, en afhögnir limir +engdust eins og höggormar til og frá um þilfarið. Ned Land beitti +skutlinum af miklu kappi og hiltist til að leggja dýrin í augun. Þá +vildi svo til að kolkrabbi sló einum anganum á hann, svo hann féll +fyrir.</p> + +<p>Ég skundaði til og ætlaði að hjálpa Ned Land, en Númi varð fyrri til. +Keyrði hann höggvopnið upp í ginið á dýrinu og var þá Ned borgið. Spratt +hann á fætur og tvíhenti skutulinn á dýrið svo stóð í hjarta.</p> + +<p>Þessi bardagi stóð yfir í einn stundarfjórðung, og fanst okkur það þó +ærið langur tími. Fór svo að lokum að kolkrabbarnir fóru á flótta, þeir +sem svo vóru færir. Vóru flestir illa útleiknir, særðir og sundurtættir.</p> + +<p>Númi var allur ataður blóði eftir viðureignina. Stóð hann lengi á +þilfarinu og horfði út á hafið, sem lukti nú yfir einn af félögum hans, +og hrundu honum tár af augum.</p> + +<p>Eftir það sá ég ekki Núma í nokkra daga. Hann lokaði sig inni í klefa +sínum og var ekki mönnum sinnandi.</p> + +<p>Sæfarinn sveimaði til og frá um þessar sömu slóðir þá dagana. Loks +héldum við áfram ferðinni norðureftir og nálguðumst strendur +Norður-Ameríku. En við fórum langt frá landi og veður vóru hörð um +þessar mundir, þó það bitnaði lítið á okkur.</p> + +<p>Dag einn kom Ned Land inn til mín.</p> + +<p>„Þetta verður að hafa einhvern enda“, sagði hann. „Númi stýrir nú í +norður. Ég er búinn að fá nóg af Suðurskautinu og ætla ekki að vera með +til Norðurskautsins“.</p> + +<p>„Hvað eigum við að gera, Ned Land?“</p> + +<p>„Þér verðið að tala við skipstjórann. Að öðrum kosti ætla ég að gera +það. Við nálgumst Ameríku,—erum komnir í námunda við Kanada, ættland +mitt. Ég vil komast héðan hvað sem það kostar“.</p> + +<p>Ned Land var þrotin þolinmæðin. Hann gat ekki unað þessari æfi lengur. +Ég var líka orðinn annars hugar, en ég var fyrir sjö mánuðum. Allan +þennan tíma hafði ég verið einangraður frá viðskiftum við aðra menn og +vissi ekki hverju fram fór í heiminum. Númi var orðinn gjörbreyttur. +Áður var hann mér til ánægju og aðstoðar í rannsóknum mínum, en nú var +því með öllu lokið.</p> + +<p>Það þurfti flæmskan mann, eins og Konsæl, til að una svona æfi til +lengdar.</p> + +<p>„Þér viljið þá að ég spyrji hann, hvað hann ætlar sér fyrir með okkur?“ +sagði ég.</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>„En ég hitti hann sjaldan. Hann forðast að verða á vegi mínum“.</p> + +<p>„Því meiri ástæða er til að reyna að komast að einhverri niðurstöðu í +þessu“.</p> + +<p>„Ég skal reyna, Ned“.</p> + +<p>„Hve nær?“</p> + +<p>„Þegar ég hitti hann“.</p> + +<p>„Viljið þér að ég nái í hann?“</p> + +<p>„Nei, látið mig einan um það. Á morgun . . . .“</p> + +<p>„Nei, í dag“, sagði Ned með áherzlu.</p> + +<p>„Þá það. Ég skal finna hann í dag“.</p> + +<p>Ned Land fór út, og ég einsetti mér að koma þessari fyrirætlan í +framkvæmd þegar í stað.</p> + +<p>Ég gekk að skipstjóraklefanum og hleraði. Númi var inni. Ég barði að +dyrum.—Enginn anzaði. Ég barði aftur og lauk svo upp hurðinni. Númi var +þar og laut fram yfir skrifborðið. Hann hafði að líkindum ekki heyrt til +mín. Þegar ég gekk til hans, rétti hann úr sér og leit við mér +reiðulega.</p> + +<p>„Hvað viljið þér?“ spurði hann.</p> + +<p>„Mig langar að tala við yður nokkur orð“.</p> + +<p>„Ég er vant við látinn; ég er að vinna“.</p> + +<p>Þetta vóru ekki glæsilegar viðtökur, en ég hugsaði mér að gefast ekki +upp fyr en í fulla hnefana.</p> + +<p>„Það er mikilsvarðandi málefni, sem ég ber fyrir brjósti, hr. +skipstjóri“.</p> + +<p>„Það er svo“, svaraði Númi háðslega. „Hafið þér dottið ofan á eitthvert +hugvitsráð? Eða hafið þér komist að einhverju leyndarmáli í ríki +hafsins, sem mér er ókunnugt?“</p> + +<p>Ég var í vafa um, hvernig ég ætti að hefja máls á erindinu. En áður ég +fengi sagt nokkuð tók Númi aftur til máls og benti um leið á +handritabunka, sem lá á borðinu fyrir framan hann:</p> + +<p>„Hérna eru ritverk mín. Í þeim er öllu lýst, sem fyrir mig hefir borið á +sæferðum, það sem snertir náttúru hafsins og þeirra dýra, sem það +byggja. Ég held þeim áfram væntanlega langan tíma enn og bæti mörgu við. +Ég ætla líka að skrifa æfisögu mína“.</p> + +<p>Númi hallaði sér aftur í stólnum og horfði í heim fram stundarkorn. Ég +lagði við hlustirnar.—Ætlaði hann að fara að segja mér æfisögu sína?</p> + +<p>„Það var í indverska stríðinu“, sagði hann. „Þá var ég ungur; þá átti ég +fagrar vonir; þá gat ég borið traust til mannanna.</p> + +<p>Ojá,—ekki var ég þó gamall, þegar gremja og hrygð fóru að sverfa að +mér. Ég hafði lengi horft á þjóð mína þjakaða og hrakta. Alt stóð í +stað, sem til umbóta mátti horfa, en heimska og sérdrægni sátu á +valdastóli. Margra alda menning okkar var fótum troðin og alþýða manna +kúguð. Sérdrægir og óhófsgjarnir valdhafar læstu klónum í þjóðina og +sugu úr henni blóð og merg. En hefndin kom—hlaut að koma. Það var ég, +sem fyrstur hóf merkið og fylkti þjóð minni til orustu gegn kúgun og +ófrelsi. En það var að eins hefndin,—endaslepp hefnd!“</p> + +<p>Númi stóð upp og gekk um gólf í ákafa. Það fór hrollur um mig, þegar ég +hugsaði til þess hve Indverjum hafði blætt meðan uppreisnin stóð yfir. +Hve margar þúsundir þeirra höfðu verið myrtar og svívirtar á allan hátt, +svo flestum mentuðum þjóðum ofbauð. Og þessi maður, Númi skipstjóri, var +þá indverski konungssonurinn, sem stýrði uppreisninni.</p> + +<p>Númi staðnæmdist fyrir framan mig.</p> + +<p>„Það varð alt árangurslaust“, sagði hann með skjálfandi rómi. „Og hvar +er sú þjóð stödd, sem fargað hefir frelsi sínu. Hún er svift öllum +skilyrðum fyrir því að vera þjóð og geta tekið eðlilegum framförum! +Kúgun er verri en dauði. Það er réttur og skylda hvers manns að fórna +lífi sínu fyrir frelsið.—En ranglætið er réttinum yfirsterkara“.</p> + +<p>Númi þagnaði og settist aftur á stólinn. Ég reyndi að tengja saman það +sem honum var nú ríkast í hug og það, sem mér bjó í brjósti.</p> + +<p>„Þegar þessum handritum yðar er lokið,—hvað verður þá um þau?“</p> + +<p>„Þau verða látin í lokað hylki, sem ekki getur sokkið og sá maður, sem +lengst lifir á skipinu fleygir því í sjóinn“.</p> + +<p>„Það væri mjög undir tilviljun lagt“, sagði ég, „og ekki gott að vita í +hvaða höndum það lenti. Þér gætuð ráðstafað því á tryggilegri hátt. Ef +þér létuð mig fá það og . . . . . . . “.</p> + +<p>„Það geri ég aldrei“, svaraði Númi.</p> + +<p>„Ef þér létuð okkur lausa“, bætti ég við.</p> + +<p>„Léti ykkur lausa!“</p> + +<p>„Já, það er um það, sem ég ætlaði að tala við yður“, svaraði ég. „Nú +erum við búnir að vera hérna á skipinu í sjö mánuði. Ég og félagar mínir +verða að fá að vita, hvort það er ætlun yðar að halda okkur hér á +skipinu framvegis“.</p> + +<p>„Hr. Aronnax, ég hefi sagt yður það fyrir sjö mánuðum, að hver sem kemur +á Sæfarann, verður að vera þar upp frá því“.</p> + +<p>„Það er þá blátt áfram þrælkun“.</p> + +<p>„Kallið það hvað sem yður þóknast“.</p> + +<p>„En þrælnum er þó heimilt að taka sér frelsi, ef hann getur“.</p> + +<p>„Hefi ég bannað yður það? Held ég yður í fjötrum?“</p> + +<p>Númi stóð með krosslagðar hendur og hvesti á mig augun.</p> + +<p>„Hr. skipstjóri“, sagði ég. „Þér hafið vakið hjá okkur hlýjan hug til +yðar. Við höfum orðið hrifnir af snilli yðar og hughreysti. Þér hafið +bannað okkur að auðsýna yður þá samhygð, sem alt háleitt og fagurt +skapar í brjóstum manna. Þér hafið valdið fáleikum milli okkar, sem +gerir okkur lífið gleðisnautt. Þér talið um frelsi. Þér hafið barist +fyrir frelsi, og hafið öðlast að sjálfur, en neitið okkur um það. Hvað +haldið þér að verði úr þessu? Ég hefi með höndum vísindalegar +rannsóknir, sem ég get unan við nokkurn tíma enn. En hvað haldið þér að +verði úr félaga mínum, Ned Land? Hann hlýtur að leggja hatur á yður“.</p> + +<p>Númi stóð upp úr sæti sínu.</p> + +<p>„Mér stendur svo hjartanlega á sama hvað Ned Land hugsar eða ályktar“, +sagði Númi. „Ég gerði það ekki að gamni mínu að taka ykkur á skipið. +Þetta er í fyrsta sinn, sem þér talið við mig um þetta mál, hr. +prófessor, það verður líka að vera í síðasta sinn“.</p> + +<p>Ég fór út úr klefanum í þungu skapi og skýrði félögum mínum frá því, sem +okkur Núma fór á milli.</p> + +<p>„Nú vitum við hvað í vændum er“, sagði Ned Land. „Við verðum að flýja, +hve nær sem færi gefst“.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='XI'></a><h2>XI.</h2> +<br /> + +<p>Þegar komið var norður undir Long-Island, breytti Sæfarinn stefnu og +stýrði í landsuður. Ned Land varð óður og uppvægur, en við þessu máttum +við ekki gera. Við fórum þvert yfir Atlantshafið á skömmum tíma. Fengum +við landsýn af Írlandi og Englandi og stefndum inn í Ermarsund.</p> + +<p>Við flutum í yfirborðinu hinn 1. júní. Ég var staddur í aðalsalnum; kom +þá svo mikill hvellur, að ég þaut upp á þilfar til að grenslast eftir +hvað um væri að vera. Ned Land og Konsæll vóru komnir þangað á undan +mér.</p> + +<p>„Hvaða hvellur var þetta?“ spurði ég.</p> + +<p>„Fallbyssuskot“, svaraði Ned Land og benti á skip, í svo sem mílu +fjarlægð, sem stefndi á okkur.</p> + +<p>„Þetta er herskip, það þori ég að veðja um“, sagði Ned Land.</p> + +<p>„Það vildi ég að hamingjan gæfi að það kæmi og gæti skotið í kaf þennan +bölvaðan Sæfara“.</p> + +<p>„Hverrar þjóðar er skipið?“ spurði ég.</p> + +<p>Ned Land hleypti brúnum og hvesti sjónina af fremsta megni. „Ég get ekki +sagt um það, það hefir ekki uppi fána. En eftir reiðanum að dæma er +þetta herskip“.</p> + +<p>Við stóðum í stundarfjórðung og athuguðum skipið. Það færðist nær smátt +og smátt. En ekki var unt að segja með vissu, hvort það hafði tekið +eftir Sæfaranum; því síður hvort menn þar höfðu rétta hugmynd um eðli +hans.</p> + +<p>Eftir nokkra stund fullyrti Ned Land, að þetta væri bryndreki með +vígtrjónu og þrennum þilförum. Þykkan kolamökk lagði upp um reykháfinn. +Ekki dró það fána á stöng og ekki var unt að sjá litina í toppveifunni.</p> + +<p>„Komi það einum mílufjórðungi nær, þá steypi ég mér í sjóinn“, sagði Ned +Land. „Ég ræð ykkur til að fylgja mér eftir“.</p> + +<p>Ég ætlaði að svara þessu, en þá gaus hvítur reykjarmökkur út úr +framstafni skipsins og þungur hlutur skall á sjónum skamt fyrir aftan +Sæfarann, svo gusurnar gengu hátt í loft upp. Rétt á eftir heyrðist +snarpur hvellur.</p> + +<p>„Þeir skjóta á okkur!“ kallaði ég.</p> + +<p>„Þetta eru menn að mínu skapi“, sagði Ned Land.</p> + +<p>„Með leyfi húsbóndans . . . . . . já já“, sagði Konsæll og hristi af sér +sjóinn, sem ný kúla jós yfir hann. „Ég ætlaði að fara að segja, að nú +þættust þeir vera að skjóta á náhvelið alræmda“.</p> + +<p>„Þeim ætti að vera vorkunnarlaust að sjá okkur“, sagði ég.</p> + +<p>„Það hafa þeir gert að líkindum“, svaraði Ned Land.</p> + +<p>Mér flaug nýtt í hug. Nú var að líkindum orðið lýðum kunnugt, hvers +eðlis þetta náhveli var. Eftir viðureignina við „Abraham Línkoln“ hafði +Farragút komist að raun um, að þetta var neðansjávarskip, miklu +hættulegra en nokkurt yfirnáttúrlegt sjóskrímsl og nú vóru skip á sveimi +um öll höf, til að reyna að eyðileggja þessa morðvél.</p> + +<p>Og Sæfarinn var sannkölluð morðvél, þegar Númi beitti honum í hefnda +skyni, og var full ástæða til að halda, að hann gerði það. Það hafði +hann gert í Indlandshafinu kvöldið góða, þegar við vórum lokaðir inni í +klefanum. Af þeirri ástæðu hafði hásetinn sem særðist á höfðinu, látið +lífið. Að minsta kosti mæltu allar líkur með því. Það var deginum +ljósara að á þessu skipi, sem nú var í nánd, átti Númi ramma óvini, sem +ekki hlífðu okkur og sem Númi mundi við engu hlífa.</p> + +<p>Skothríðin jókst ákaft; en kúlurnar lentu í sjónum og hittu ekki +Sæfarann. Okkur furðaði á því að Númi kom ekki upp. Var þó skothriðin +orðin allhættuleg Sæfaranum, því herskipið var komið mjög nærri okkur.</p> + +<p>„Við verðum eitthvað til bragðs að taka“, sagði Ned Land. „Ég geri +vísbendingu. Ættu þeir þá að geta skilið, að hér er við heiðursmenn að +eiga“.</p> + +<p>Ned Land tók upp vasaklút og ætlaði að veifa honum. En í sama vetfangi +var honum slengt flötum á þilfarið, af afli miklu.</p> + +<p>„Afhrakið yðar!“ þrumaði skipstjórinn. „Þér eigið skilið að ég bindi +yður framan á stafnfleyginn, áður en ég kaffæri þetta skip“.</p> + +<p>Á sama augnabliki skall kúla á þilfarinu, en hrökk af járninu langt út í +sjó. Skipstjórinn ypti öxlum.</p> + +<p>„Það er ykkur sjálfum verst“, heyrði ég hann segja.</p> + +<p>Svo vék hann sér að okkur og sagði:</p> + +<p>„Viðureignin er hafin, herrar mínir. Farið þið niður!“</p> + +<p>„Ætlið þér að greiða atlögu?“ spurði ég.</p> + +<p>Númi kinkaði kolli til samþykkis.</p> + +<p>„Gerið það ekki“, sagði ég í bænarrómi.</p> + +<p>„Fyrir tilviljun hafið þér orðið margs vísari“, sagði hann. „Farið þér +niður“.</p> + +<p>Við áttum ekki annars úrkosti en hlýða skipstjóranum. Áður en ég fór +niður sá ég nokkra skipverja skipa sér um Núma og horfðu þeir á skipið +með reiðulegum svip og látbragði; en kúlurnar dundu á Sæfaranum og +umhverfis hann.</p> + +<p>Þegar ég var kominn niður í klefann minn fór Sæfarinn af stað og skreið +út úr skotmáli. En það fór eins og mig grunaði, að herskipið elti hann. +Þegar klukkan var orðin fjögur um daginn eirði ég ekki kyrsetunni +lengur. Ég fór út í miðskipsganginn. Hlerarnir vóru opnir og ég hætti +mér upp á þilfar. Númi var að ganga um gólf á þilfarinu og gaf gætur að +herskipinu annað veifið. Það var nú í einnar mílu fjarlægð og leit út +fyrir að Númi væri á báðum áttum, hvort hann ætti að granda því eða +ekki. Ég gerði enn eina tilraun til að miðla málum. En ekki var ég fyr +búinn að opna munninn en Númi kom rakleitt til mín og staðnæmdist fyrir +framan mig. Svipur hans var svo breyttur, sem væri hann orðinn ári eldri +en að morgni þessa dags. Hatur og heift skein úr augum hans, þegar hann +tók til máls.</p> + +<p>„Rétturinn er á mína hlið. Þarna er kúgarinn, hann sem hefir svift mig +öllu sem ég elskaði: Föðurlandi og frændum, konu og börnum. Ég hata +hann!“</p> + +<p>Ég leit í síðasta sinn til herskipsins feiga, sem sótti nú svo ákaft +eftir Sæfaranum, og fór svo niður til félaga minna.</p> + +<p>„Við skulum flýja héðan!“ sagði ég.</p> + +<p>„Hvaða skip er þetta?“ spurði Ned Land.</p> + +<p>„Ég veit það ekki. En hitt er víst, að það verður sokkið niður á +mararbotn áður þessi dagur er allur. Og af tvennu illu er betra að +farast með því, en taka hér þátt í hryðjuverki, sem við vitum ekki +hversu réttmætt er“.</p> + +<p>„Ég er á sama máli“, sagði Ned Land. „En við verðum víst að bíða með það +til næturinnar“.</p> + +<p>Leið svo af dagurinn og nóttin færðist yfir. Alt var með kyrð og spekt á +Sæfaranum. Hann hélt áfram með jöfnum hraða, alt af í sömu átt, og +ruggaði þægilega í öldufallinu.</p> + +<p>Við ráðgerðum að flýja þegar herskipið væri komið svo nærri, að við +gætum látið heyra eða sjá til okkar. Tungl var í fyllingu og glaðbjart +úti. Gerði það okkur hægra fyrir að flýja. Lítil líkindi vóru til þess, +að við gætum varið herskipið fyrir áhlaupi Sæfarans, þó við kæmumst út +á það. En við ætluðum að gera alt sem í okkar valdi stóð, til að koma í +veg fyrir manntjón. Hvað eftir annað héldum við að stundin væri komin. +Sæfarinn lét herskipið komast mjög nærri, en fór þá jafnan undan aftur.</p> + +<p>Liðu svo nokkrar klukkustundir af nóttinni, að ekkert bar til tíðinda. +Við biðum albúnir að grípa hvert tækifæri, sem byðist. Ned Land ætlaði +að fleygja sér í sjóinn, en ég fékk hann ofan af því. Ég gerði ráð +fyrir, að Sæfarinn yrði ofansjávar, þegar hann réði á herskipið og þá +mundi okkur helzt verða undankomu auðið.</p> + +<p>Klukkan þrjú um nóttina fór ég upp á þilfar. Númi stóð þar enn og horfði +stöðugt á herskipið.</p> + +<p>Kyrð og friður hvíldi yfir náttúrunni. Himininn var heiður og hafið +spegilslétt. Herskipið fór eftir ljósinu á Sæfaranum og var nú tæp hálf +míla á milli skipanna. Ég sá ljóskerið á frammastrinu og +hliðarljósin,—grænt og rautt. Á herskipinu var kynt svo ákaft undir +kötlunum, að eldbjarma lagði upp um reykháfinn og brá birtu á reiðann. +Fylgdi því ákaflega þykkur reykur og neistaflug.</p> + +<p>Ég stóð á þilfarinu þangað til klukkan fimm um morguninn. Skipið +nálgaðist óðum. Hóf það skothríðina á ný, þegar fór að birta af degi.</p> + +<p>Næstráðandi kom nú upp á þilfar og nokkrir menn með honum. Tóku þeir upp +handriðið, sem var utan með þilfarinu. Turninum sem ljóskerið var í, var +hleypt niður í skipið. Sömuleiðis þeim, sem var yfir stýrishjólinu og +byrgt yfir opin vandlega. Var þá skipið orðið alveg ójöfnulaust að utan. +Ég fór niður í aðalsalinn. Það var farið að birta. Morgunroðinn brotnaði +í bárugjálpinu og sendi öðru hvoru rauðann bjarma inn um gluggann til +okkar. Þetta var 2. júní,—dagur sem mér líður aldrei úr minni. Sæfarinn +hægði skriðinn. Þóttist ég nú vita að stundin væri komin. Skothríðin +jókst ákaft. Kúlurnar ristu sjóinn svo hvein við.</p> + +<p>„Nú skulum við leggja af stað!“ sagði ég.</p> + +<p>Við gengum gegnum bókasafnsklefann og út í ganginn; en þegar við komum +að stiganum var hlerunum skelt aftur. Ned Land ætlaði að ryðjast á +hlerann og hrynda honum upp, en ég aftraði honum frá því. Ég heyrði hvin +neðan úr skipinu, sem ég kannaðist vel við. Það var verið að fylla +sökkviklefana, og Sæfarinn seig nokkra metra niður í sjóinn. Við urðum +of seinir fyrir! Sæfarinn fór í kaf til þess að leggja að skipinu sem +næst kjölnum, því þar var það ekki brynvarið. Við vórum inniluktir að +nýju, og neyddir til að vera sjónarvottar að þeim ægilega hildarleik, +sem nú var fyrir hendi. Ég skundaði inn í klefann minn aftur. Ég varð +alveg utan við mig,—vissi ekki í þennan heim né annan um stund og hefði +víst hvorki heyrt né skilið, þó annarhvor félaga minna hefði talað til +mín. Sæfarinn herti skriðinn. Hugsanir mínar og eftirtekt beindust allar +að því, að athuga hreyfingar skipsins og atferli. Sæfarinn nötraði fyrir +átökum válarinnar og ég bjóst við árekstri þá og þegar. Aldrei hefi ég +lifað jafn kvíðvænlega og hryllilega stund eins og þessa.</p> + +<p>Ég rak upp hljóð, ósjálfrátt! Ég varð var við kipp, tiltölulega hægan +þó. Ég heyrði að stáltrjóna Sæfarans murði í sundur tré og járn og hvað +sem fyrir varð. Sæfarinn gekk í gegnum skipið, eins og saumnál í gegn um +klæði. Ég spratt upp í otboði og þaut inn í aðalsalinn. Númi var þar +fyrir. Í sömu andránni var hlerunum skotið frá gluggunum og ljósin slökt +í salnum. Mér varð ósjálfrátt litið út um gluggann. Ég sá eitthvert +dökkleitt ferlíki vera að sökkva, svo sem tíu metra frá Sæfaranum. Á því +var stór glompa, sem sjórinn beljaði inn um með miklum hávaða. Svo komu +raðir af súðgluggum og fallbyssuopum og síðast blasti við þilfarið +alskipað lifandi verum, sem börðust við dauðann. Gagntekinn af skelfingu +skundaði ég aftur inn í herbergi mitt.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='XII'></a><h2>XII.</h2> +<br /> + +<p>Það var dimt og þögult á Sæfaranum fyrst í stað eftir þetta. Ferðinni +var haldið áfram. En hvort var haldið í suður eða norður? Ég vissi það +ekki og hirti ekki um að vita það. Mig hrylti við Núma skipstjóra. +Hversu mikinn órétt sem hann hafði orðið að þola af öðrum mönnum, þá var +rangt af honum að hefna sín á þennan hátt. Enda þótt ég ætti engan þátt +í þessu verki, hafði ég þó verið sjónarvottur að því, sem gerðist og það +var meir en nóg. Ljósi var brugðið upp aftur í skipinu, þegar liðið var +nær hádegi. Reyndi ég þá að hressa mig upp og fór því inn í salinn. Þar +var mannlaust. Ég leit á mælingaverkfærin. Sæfarinn stýrði í norður, með +7 sæmílna hraða á klukkustundinni, og var ýmist upp við yfirborð, eða í +10 metra dýpi. Við vórum komnir út úr Ermarsundi og fórum norður með +Írlandsströndum. Mér kom ekki dúr á auga næstu nótt. Ég lagðist fyrir að +vísu, en endurminningar nýafstaðinna viðburða vóru mér svo ríkar í hug, +að ég varð andvaka. Sæfarinn hélt í hægðum sínum norður Atlantshafið +næstu daga á eftir. Niðdimm þoka var yfir hve nær sem við litum til +veðurs. Var nú ferðinni heitið til Norðurskautsins? Eða til Spitzbergen? +Eða til Nowaja Semlja? Það var ekki á að ætla. Tíminn leið, en ég +fylgdist ekki með í tímatalinu. Ég var hættur að hafa hugmynd um, hvort +heldur var kvöld eða morgun, nótt eða dagur. Mér fanst eitthvað ógeðfelt +við alt, sem í kringum mig var. Ég var hneptur undir yfirráð og +hugsunarhátt óskyldrar, hálfsiðaðrar þjóðar, sem ég gat ekki haft +samneyti við í hugsun eða athöfnum. Ég veit ekki með vissu hve langan +tíma þessi ferð hefir tekið; líklega hálfan mánuð eða þrjár vikur. Það +er ekki unt að segja hvar þetta hefði lent, hefði ekki komið fyrir +óvæntur atburður, sem batt á þetta endahnútinn. Núma skipstjóra sá ég +ekki allan þennan tíma; ekki heldur næstráðanda né neinn af skipverjum. +Við vorum allajafnan í kafi. Þegar við komum upp úr til þess að skifta +um loft, vóru hlerarnir opnaðir með vélaútbúnaði. Ekki vissi ég heldur +hvar við vórum staddir, því leiðin var ekki mörkuð á kortið. Ned Land +var orðinn svo úrvinda af leiðindum, að ekki var hægt að fá út úr honum +orð. Jafnvel Konsæll fór ekki varhluta af ógleði þeirri, sem á okkur +hvíldi. Við félagarnir vórum hættir að hafa afskifti hver af öðrum. Við +sátum hver í sínu horni fullir örvæntingar. Þetta gat ekki gengið svona +til lengdar. Eina nótt svaf ég fram á morgun,—ég veit ekki hvaða dag +það var. Þegar ég vaknaði stóð Ned Land við hvílustokkinn og laut yfir +mig.</p> + +<p>„Nú verðum við að flýja“, hvíslaði hann.</p> + +<p>„Hve nær?“ spurði ég og þaut upp í rúminu.</p> + +<p>„Í nótt, þeir eru hættir að hafa gætur á okkur. Eruð þér tilbúinn?“.</p> + +<p>„Já; hvar erum við staddir?“</p> + +<p>„Það sér til lands,—ég tók eftir því áðan,—í svo sem tveggja mílna +fjarlægð á bakborða“.</p> + +<p>„Hvaða land ætli það sé?“</p> + +<p>„Það veit ég ekki, enda skiftir það engu. Héðan verðum við að komast“.</p> + +<p>„Já“.</p> + +<p>„Það er úfinn sjór og talsverður stormur“, sagði Ned Land. „En þó +slarkfært. Ég hefi laumað nokkrum vistum upp í bátinn og fáeinum +vatnsflöskum“.</p> + +<p>„Það er ágætt“.</p> + +<p>Ned Land gekk út að svo mæltu. Þegar ég var kominn í fötin fór ég upp á +þilfar. Skipið ruggaði svo ákaft, að ég átti fult í fangi með að +standa. Hvassviðri var á og ljótt útlit í lofti. Ég grilti land gegnum +þokubræluna. Nú urðum við að láta til skarar skríða; það mátti ekki +dragast lengur. Mér var farið að leiðast og líða illa á Sæfaranum og +vildi öllu til hætta, að komast á burt sem fyrst. Ég fór aftur niður í +salinn. Mig hálf-langaði að sjá Núma skipstjóra einu sinni enn og kveið +þó fyrir því í aðra röndina. Hvað átti ég að segja við hann? Gat ég +dulið skap mitt fyrir honum? Nei, það var hyggilegra að finna hann +ekki,—reyna að gleyma honum. Mér fanst dagurinn—að líkindum sá +síðasti, sem ég átti eftir að lifa á Sæfaranum,—vera hræðilega lengi að +líða. Ég var einn allan daginn, því félagar mínir vöruðust að koma inn +til mín, til þess að vekja ekki grun um áform okkar. Miðdegisverð +borðaði ég ekki fyr en kl. 6 og var þá svo lystarlaus, að ég varð að +neyða ofan í mig nokkrum munnbitum, til þess að halda kröftum. Klukkan +hálf sjö kom Ned Land inn til mín.</p> + +<p>„Við sjáumst ekki aftur fyrir flóttann“, sagði hann. „Tunglið verður +ekki komið upp kl. 10; við verðum að láta myrkrið skýla okkur. Þá skuluð +þér koma upp í bátinn. Við bíðum yðar þar“.</p> + +<p>Ned Land fór út, en ég gekk inn í salinn, til þess að athuga +mælingaáhöldin. Við vórum á fimmtíu metra dýpi og fórum með fullum hraða +í norður-landnorður. Ég rendi augunum yfir salinn í síðasta sinn og +virti fyrir mér öll listaverkin, sem hann hafði að geyma og hin fágætu +náttúruundur og aðrar vísindagersemar, sem ekki lá annað fyrir en týnast +í hafinu ásamt manni þeim, sem þeim hafði safnað. Hryggur í huga snéri +ég til dyra og fór inn í herbergið mitt. Ég hafði fataskifti og fór í +skjólgóðan klæðnað, tók saman öll ritverk mín og stakk þeim inn á mig. +Ég hafði ákafan hjartslátt og fann að ég mundi ekki geta dulið +geðshræringar mínar fyrir Núma skipstjóra, ef ég hitti hann. Svo lagðist +ég fyrir í rúmið og reyndi að sefa skap mitt. Tókst það vonum framar, en +hugur minn hvarflaði frá einu til annars og vakti upp endurminningar frá +veru minni á skipinu, um ýmsa atburði illa og góða, sem þar höfðu komið +fyrir. Mér fór smátt og smátt að finnast meira um Núma skipstjóra. Hann +var þó indverskur þjóðhöfðingi, hvað sem öðru leið. Enda þótt það í +sjálfu sér væri engin afsökun, gat það þó meðfram verið orsök þess, að +hann beitti valdi sínu svona, til að koma fram miskunnarlausum hefndum. +Hin djúpsæja og víðtæka speki hans, þrek og hugrekki, hófu hann í áliti +mínu hátt upp yfir aðra almenna indverjahöfðingja, yfir þjóð hans alla, +jafnvel yfir alt mannkynið. Hann var yfirmenskur afburðasnillingur.</p> + +<p>Klukkan sló hálf tíu.—Ég fann til þyngsla í höfðinu og tók um það báðum +höndum, lét aftur augun og reyndi að beina hugsuninni að einhverju +lítilvægu efni. Nú var að eins hálftími eftir—hálftími, sem ætlaði að +firra mig vitinu. Á þessu augnabliki bárust forte-píanóhljómar að eyrum +mér innan úr salnum. Það vóru stórfeldir samhljómar innan um hrærigraut +af lónum, sem skáru hver annan. Svo jafnaðist lagið smátt og smátt og +leið eins og hægur draumur. Það var eins og í því lægi sárasta sorg, sem +í brjósti getur búið, eins og hyldýpi harma og hugarangurs, og dó svo út +hægt og blíðlega í viðkvæmu, sármjúku samræmi. Svo kom hressandi lag, +stuttur, magnþrunginn hergönguslagur. Það var sem hnífi væri stungið í +brjóstið á mér, Númi skipstjóri var í salnum! En gegnum salinn varð ég +að fara, til þess að komast út. Ég hlaut að hitta hann og mátti búast +við að hann tæki mig tali. Útlit mitt og jafnvel eitt einasta orð af +vörum mínum gat komið upp um mig, og þá var öll von úti. Klukkan sló +tíu. Ég varð að fara. Ég opnaði hurðina með mestu hægð og virtist þó +verða af því hræðilegur hávaði. Ég læddist fram eftir ganginum og +staðnæmdist í öðru hvoru spori til að jafna mig. Loks komst ég að +saldyrunum og opnaði þar. Þar var myrkur inni. Skipstjóraklefinn var +andspænis og hurðin hnigin á gátt. Lagði ljósskímu um gættina inn í +salinn. Ég læddist á tánum gegnum salinn og gægðist inn í klefa +skipstjórans. Gegnt dyrunum var stór mynd, að líkindum af konu hans og +barni. Sjálfur sat hann við skrifborðið, niðursokkinn í störf sín. +Dyrnar að bókaklefanum stóðu opnar. Þar fór ég í gegn og út í ganginn í +áttina til bátsins. Ég skundaði upp stigann og tróð mér upp um opið í +þilfarinu til félaga minna.</p> + +<p>„Af stað! Undir eins!“ sagði Ned Land.</p> + +<p>Hlerinn var lagður yfir þilfarsopið og festur vandlega með skrúfum. +Hleraopið í botninum á bátnum sömuleiðis. Ned Land fór að losa um +skrúfurnar, sem tengdu bátinn við skipið. Þá heyrðist alt í einu þrusk +mikið neðan úr skipinu, köll og mannamál. Vóru skipverjar orðnir áskynja +um flótta okkar? Ned Land fékk mér hníf í hendina. Hann hætti að skrúfa +um stund. Ég varð þess brátt vísari, að þessi gauragangur stóð ekki í +sambandi við flóttatilraun okkar. Réð ég það af orði einu, sem nefnt var +hvað eftir annað. Það var ekki úr óþektu máli, því ég skildi það vel. +Röstin! var sagt. Mér er sem ég heyri það enn í dag. Röst—einmitt á +þessu augnabliki, þegar við vórum að losa bálhornið okkar frá Sæfaranum. +Við vórum komnir inn í röst, og gat það naumast annarsstaðar verið en +við Lófótinn. Fyrir vangá—eða jafnvel af ásettu ráði—var Sæfarinn +kominn inn í röstina. Hann fór að snúast í harðri hringiðu og færðist +smátt og smátt inn að henni miðri. Báturinn fylgdist með—fyrst í stað. +Skipið sveiflaðist með fleygiferð og við stóðum, á öndinni af ótta.</p> + +<p>Boðaföllin beljuðu með þrumandi hávaða.</p> + +<p>„Við verðum að vera þar sem við erum komnir“, sagði Ned Land og fór að +skrúfa á aftur rærnar, sem hann var búinn að losa. En í því kvað við hár +brestur. Síðustu skrúfurnar hrukku sundur og báturinn þeyttist eins og +steinn úr slöngu út í hringiðuna. Ég steyptist á höfuðið niður í bátinn +og féll í öngvit.</p> + +<p>Ég veit ekki hverju fram fór eftir þetta, hvernig báturinn komst út úr +röstinni og hvernig við náðum landi. En þegar ég raknaði við aftur, lá +ég í rúmi í kofa fiskimanns eins við Lófótinn. Ned Land og Konsæll stóðu +við hvílustokkinn. Eftir lítinn tíma var ég kominn til Parísar.</p> + +<p><br /></p> +<hr style='width: 65%;' /> +<p><br /></p> + +<a name='XIII'></a><h2>XIII.</h2> +<br /> + +<p>Svona er nú sagan um þessa merkilegu ferð. Ætli nokkur maður leggi +trúnað á hana? Ég get ekkert um það sagt, enda gildir mig það einu. Ég +hefi sagt frá viðburðunum eins og ég hefi reynt þá, og hvergi hallað +réttu máli. Og nú þekki ég hafið. Ég hefi farið á tæpum tíu mánuðum +umhverfis hnöttinn neðansjávar og séð öll undur og stórmerki, sem falin +eru í skauti hafsins. En hvað er orðið af Sæfaranum? Hefir hann losnað +úr heljargreipum rastarinnar? Er Númi skipstjóri enn á lífi? Hafa ekki +blóðfórnirnar sefað enn að fullu hefndarþorsta hans? Ætli öldurnar skoli +ekki eitt sinn handritasafni hans á land, svo vitneskja fáist um þennan +merkilega mann og æfiferil hans? Ég vona að svo fari. Ég vona að +undraskipið sem gert hefir undirdjúpin að alfaravegi, hafi komist +klaklaust út úr ægisvelg rastarinnar, sem svo mörg skip önnur hafa +farist í. Ég vona að Númi lifi enn í þessum nýju heimkynnum sínum, +úthöfunum, og haldi þar áfram að rannsaka „leyndardóma undirdjúpanna“. +En þá hefir enginn átt kost á að rannsaka eins vel og Númi skipstjóri og +ég.</p> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Sæfarinn, by Jules Verne + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SÆFARINN *** + +***** This file should be named 17025-h.htm or 17025-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/7/0/2/17025/ + +Produced by Jeroen Hellingman, Johannes Birgir Jensson and +the Online Distributed Proofreading Team at +https://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/17025-h/images/img1.gif b/17025-h/images/img1.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8d39c65 --- /dev/null +++ b/17025-h/images/img1.gif diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..7276922 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #17025 (https://www.gutenberg.org/ebooks/17025) |
