diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:48:36 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 04:48:36 -0700 |
| commit | 67f08f637579cc33b83309095959690101303207 (patch) | |
| tree | 22ecb4196f55d4749eff87b121c7579b93867342 /16311-h | |
Diffstat (limited to '16311-h')
| -rw-r--r-- | 16311-h/16311-h.htm | 3301 | ||||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/add51.jpg | bin | 0 -> 46949 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/add52.jpg | bin | 0 -> 48051 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/add53.jpg | bin | 0 -> 49649 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/add54.jpg | bin | 0 -> 51370 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/alay.jpg | bin | 0 -> 13784 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/cover_big.jpg | bin | 0 -> 75067 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/cover_thumb.jpg | bin | 0 -> 25414 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 16311-h/images/decor.png | bin | 0 -> 2188 bytes |
9 files changed, 3301 insertions, 0 deletions
diff --git a/16311-h/16311-h.htm b/16311-h/16311-h.htm new file mode 100644 index 0000000..a9f4294 --- /dev/null +++ b/16311-h/16311-h.htm @@ -0,0 +1,3301 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> + <title> + The Project Gutenberg eBook of Cinematografo, by Jose Maria Rivera. + </title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + p { text-indent: 1em; + margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em;} + .noind {text-indent: 0em;} + .floatr {float: right;} + .right {text-align: right;} + + h1,h2,h3,h4,h5,h6 { + text-align: center; + clear: both;} + + hr { width: 33%; + margin-top: 2em; + margin-bottom: 2em; + margin-left: auto; + margin-right: auto; + clear: both;} + + table {margin-left: auto; margin-right: auto; width: 60%;} + + body{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + font-family: Times New Roman, Times, serif;} + + .blockquot {margin-left: 25%; margin-right: 25%;} + .blockquotwide {margin-left: 10%; margin-right: 10%;} + .pagenum {position: absolute; + left: 92%; + font-size: smaller; + text-align: right;} + .center {text-align: center;} + .smcap {font-variant: small-caps;} + + .speaker {position: absolute; + right: 85%; + width: 10%; + text-align: right;} + .wide {width: 13%;} + + .dialogue {margin-left: 7%;} + + .figcenter {margin: auto; + text-align: center;} + + a img { border: 0; } + + .figleft {float: left; + clear: left; + margin-left: 0; + margin-bottom: 1em; + margin-top: 1em; + margin-right: 1em; + padding: 0; + text-align: center;} + + .poem {margin-left:30%; + margin-right:10%; + text-align: left;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .verseind {text-indent: 1em; + margin-top: 0em; + margin-bottom: 0em;} + .verse {margin: 0em; + padding-left: 3em; + text-indent: -3em; + margin-top: 0em; + margin-bottom: 0em;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Cinematografo, by Jose Maria Rivera + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Cinematografo + +Author: Jose Maria Rivera + +Release Date: July 16, 2005 [EBook #16311] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CINEMATOGRAFO *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad, +Pilar Somoza and PG Distributed Proofreaders from page +scans provided by University of Michigan. + + + + + + +</pre> + + +<div class="figcenter"> +<a href="images/cover_big.jpg"><img src="images/cover_thumb.jpg" alt="Cover" title="Cover" /></a> +</div> + +<hr/> + +<h1>¡¡¡CINEMATOGRAFO...!!!</h1> + +<h3>DULANG TAGALOG</h3> + +<h4>na may</h4> + +<h2>Isang Yugto, at Dalawang Kuwadro.</h2> + +<h4>Tugma ni</h4> + +<h2>JOSÉ MARIA RIVERA</h2> + +<h4>Tugtugin ni</h4> + +<h3><i>Mtro. GAVINO CARLUEN.</i></h3> + +<hr style="width: 10%;" /> + +<h4>MAYNILA<br/> + +1920</h4> + +<hr style="width: 10%;" /> + +<h5>Imp. ILAGAN y Cia,. 775 J. Luna, Tondo. Tel 8336</h5> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="figcenter"> +<img src="images/alay.jpg" alt="Alay" title="Alay" /> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>TALAAN NG NILALAMAN</h2> + +<p><br/></p> + +<h3><b>UNANG KUWADRO. ˇˇSUKAT NA ANG CINE....!!</b></h3> +<div class="blockquotwide"> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si D. TIBURCIO lamang</b>.</span><a href="#Tagpo_I_a"><i>Tagpo I.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si D. TIBURCIO at si BRUNO</b></span><a href="#Tagpo_II_a"><i>Tagpo II.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si BRUNO at si MARTINA lamang.</b></span><a href="#Tagpo_III_a"><i>Tagpo III.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si BRUNO lamang.</b></span><a href="#Tagpo_IV_a"><i>Tagpo IV.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si ANGELING lamang</b></span><a href="#Tagpo_V_a"><i>Tagpo V.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si ANGELING at si BALTAZARA.</b></span><a href="#Tagpo_VI_a"><i>Tagpo VI.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Sila din at si BRUNO</b>.</span><a href="#Tagpo_VII_a"><i>Tagpo VII.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Ang mga dati at ang mga bagong dating.</b></span><a href="#Tagpo_VIII_a"><i>Tagpo VIII.</i></a></p> +</div> + +<p><br/></p> + +<h3><b>IKALAWANG KUWADRO. ˇTAYO NA SA CINE....!</b></h3> +<div class="blockquotwide"> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Coro ng mga BABAE at LALAKE.</b></span><a href="#Tagpo_I_b"><i>Tagpo I.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Ang TINDERA at si PELI</b></span><a href="#Tagpo_II_b"><i>Tagpo II.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Sila din, at sina LUISITO at MARCOS</b>.</span><a href="#Tagpo_III_b"><i>Tagpo III.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Sila din, at ang mga bagong dating</b>.</span><a href="#Tagpo_IV_b"><i>Tagpo IV.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Sila din at ang PULIS</b>.</span><a href="#Tagpo_V_b"><i>Tagpo V.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si ANGELING at si LUISITO.</b></span><a href="#Tagpo_VI_b"><i>Tagpo VI.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si MARCOS at si LUISITO</b></span><a href="#Tagpo_VII_b"><i>Tagpo VII.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Tio BESTRE at si BETENG.</b></span><a href="#Tagpo_VIII_b"><i>Tagpo VIII.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si TIA MARTINA at si MARTA</b></span><a href="#Tagpo_IX_b"><i>Tagpo IX.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si D. TIBURCIO, pagkatapos si BRUNO at si MARTINA.</b></span><a href="#Tagpo_X_b"><i>Tagpo X.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Ang PULIS lamang</b></span><a href="#Tagpo_XI_b"><i>Tagpo XI.</i></a></p> +<p class="noind"><span class="floatr"><b>Si ANGELING at si LUISITO.</b></span><a href="#Huling_Tagpo"><i>Huling Tagpo.</i></a></p> +</div> + +<p><br/></p> + +<h3><b>MGA KUROKURO</b></h3> +<div class="blockquotwide"> +<p class="center noind"><a href="#cinematografo"><b>ˇCINEMATOGRAFO!</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#ang_pagkamangdudula"><b>ANG PAGKAMANGDUDULA NI RIVERA</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#si_pepe"><b>SI PEPE M.a RIVERA</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#comentario"><b>Comentario de Jose G. Reyes</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#un_triunfo"><b>UN TRIUNFO DE RIVERA</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#parang_liham"><b>Parang Liham na Bukas</b></a></p> +<p class="center noind"><a href="#comentario_dos"><b>Comentario de Alitaptap</b></a></p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h3>MGA TAO NG DULANG ITO.</h3> + +<div class="blockquotwide"> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Eusebio Gabriel</span>TIBURCIO</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Gg. Felisa Buenaventura</span>BALTAZARA</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Bb. Juanita Angeles</span>ANGELING</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Alfredo Ratia</span>LUISITONG Makaw</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Joaquin Gavino</span>BRUNO</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Gg. Ildefonsa Alianza</span>MARTINA</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Eusebio Constantino</span>TIO BESTRE</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Gg. Antonia del Rosario</span>TIA MARTINA</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Bb. Natividad Nonato</span>MATEA</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Gregorio L. Lopez</span>BETENG</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. Pedro Mariano</span>MARCOS</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Batang Fortunato Rafael</span>PELI</p> +<p class="noind"><span class="floatr">G. José Suarez</span>PULIS</p> +<p class="noind"><span class="floatr">Gg. Mercedes Nonato</span>TENDERA</p> +<p class="center">Koro ng̃ Lalake at Babae.</p> +</div> + + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">PANAHONG PINANGYARIHAN: Kasalukuyan.</p> + +<p><br/></p> + +<p><i>Ang dulang ito ay itinanghal ñg kaunaunahan sa Dulaang Rizal ñg <b>Gran +Compania de Zarzuela Tagala</b> ñg dramaturgong Severino Reyes, noong ika +1.o ñg Hunyo ñg 1918, at nagkamit ñg di kakaunting papuri</i>.</p> + +<hr style="width: 65%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_5" id="Page_5">Páhiná 5</a></span></div> + +<h4>UNANG KUWADRO.</h4> + +<h2>¡¡SUKAT NA ANG CINE....!!</h2> + +<h4>BUGTONG NA YUGTO</h4> + +<p>Kabuoan ng isang bahay na may mainam na mga palamuti. Pinto sa gitna +ng kabahayan na naghahatid sa ibang mga banghay ng bahay.—Dalawang +bintana sa siping ng pintuan.—Sa kanan at kaliwa, ay mga silid na +hindi mangyayaring makita ng mga nanonood.—Hapon.</p> + +<p>Pag-aañgat ng Tabing, ay makikita si D. TIBURCIO na, nakaupo sa isang +tabureteng mesedora, at bumabasa ng isang pahayagan.</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_I_a" id="Tagpo_I_a"></a><i>Tagpo I.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si D. TIBURCIO lamang</b>.</p> + + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">D. Tib:—</div><p>¡Sussssssss....! Sa lahat ng̃ araw na isinasal ng̃ init, ay +lumabis naman ang araw na ito. At, sa kalabisan, ay kaunti, na tuloy +akong masagasaan ng̃ trambya, dahil sa hilong umabot sa akin. (Saglit +na hihinto.) Salamat na lamang, at ang nangyare sa akin ay nakita pala +ng̃ isang mahabagin, at kung hindi ... marahil ay kinidlatan na ako! +(Hihinto) Talaga na yatang ang Maynilang ito, ay magiging sa mg̃a +mang̃ang̃alakal na lamang! Diwa'y ang Maynilang ito'y magiging tahanan +na lamang ng̃ mg̃a taong mapuputi, dahil na ... munting kibot, ang +mg̃a makapangyarihan ay nagtatakda ng̃ mg̃a kautusang.... halos ay +makalunod na sa mg̃a mahihirap. At, kung sakali namang, ang isa ay +nakaririwasa; may bahay na sarile, walang patid namang <span class="pagenum noind"><a name="Page_6" id="Page_6">Páhiná 6</a></span>utos ang +ibibigay. Nariyan ang kailang̃ang papintahan umano ang bahay o kaya'y +palagyan ng̃ gayon o ganitong mg̃a ... ¡Sussssssss ...na buhay ng̃ +buhay na ito!! (Hihinto ng̃ matagal) Ang araw na magamit ng̃ patuluyan +ang "aeroplano", ay bibile ako agad, ng̃ upang maligtas na lamang sa +mg̃a ganyang kautusan. Kung sa himpapawid na ba ako nagtitira, ay ano +pang amillaramiento ang babayaran, ni bahay na papipintahan pa o +kaya'y uupahang "ventilador"? Ng̃uni't, ipagpatuloy ko ng̃a ang +pagbasa sa pahayagang ito, at ng̃ matalos ang mg̃a balitang dala niya. +(Muling babasahin ang pahayagang tang̃an: Babasa) "Sakaling sa loob +ng̃ pitong taon, ay maipakita ng̃ Bayang Pilipino ang kaniyang +kakayahan sa pagsasarile, ay ipagkakaloob sa kaniya ng̃ bayang +Amerikano ang ganap na paglaya." (Hihinto.) ¡Salamat sa Dios, at kung +papalarin ang bill na ito ni Mr. Jones, ay makikita ko pa ang paglaya +ng̃ Pilipinas! ¡Maanong totohanin na ang pang̃akong ito ng̃ Bayang +Amerika! (Titigil sumandali, at pagkatapos ay mapapalundag: Babasahin) +"Pangkat ng̃ mg̃a nakawan". ¿Pangkat ng̃ mg̃a nakawan? ¿Di yata? +(Babasahin) "Kagabing magiika 12 at 1 ng̃ madaling-araw, ay pinanhik +ng̃ mg̃a magnanakaw, ang bahay ng̃ tagapang̃asiwa ng̃ aming pahayagan, +at matapos na mabuksan ang lahat ng̃ mg̃a taguan ng damit, ay +nang̃a-kadala ang mg̃a naturang magnanakaw ng̃ mg̃a hiyas at pagaari +ng̃ taga pamahala namin, na umaabot sa halagang tatlong libong piso. +Ang nakawang nabanggit, kahi't ginawa ng̃ mg̃a kampon <span class="pagenum noind"><a name="Page_7" id="Page_7">Páhiná 7</a></span>ni Kako sa +isang daang hayag, ay hindi man lamang nabalitaan ng̃ mg̃a nagtatanod +sa ating mg̃a lansang̃an. (Lalo pang gulilat) ¡Dios ko! ¡¡Dios ko!! +Anong salot ito na gumagala at naghahari dito? ¿Ito baga ang katunayan +ng̃ sinabi ng̃ ilang ginoo na kabutihan ng̃ pamamalakad? ¿Nasaan ang +katiwasayang binibili ng̃ mg̃a mamamayang nagbabayad ng̃ di kakaunting +kuwalta sa pamamagitan ng̃ mg̃a "contribuciones" at "amillaramientos"? +¡Mabuti na ang nangyayari! ¡Nagkakaroon ng̃ mg̃a nakawan, harang̃an at +patayan ng̃.... hindi man lamang natatalos ng̃ mg̃a pulis at +"secreta". (Hihinto ng̃ matagal) Sinasabi ko na ng̃a ba, at ang +paglipana ng̃ayon ng̃ mg̃a kabalbalang ito, ay, galing sa mg̃a +nagkalat na babasahing natutungkol kay Nick Carter. Ang mg̃a cineng +iyan na walang ibang idinudulot sa mg̃a nagsisipanood kundi ang mg̃a +nakawang sistema Zigomar at ang halikan. Wala, ito ang siyang totoo. +At dahil sa bagay na ito, buhat ng̃ayon ang mg̃a cineng iyan, ay hindi +na makikinabang sa akin, kahi't na isang kusing man lamang!..... +(Tatawag) ¡Bruno!... Brunooooo ...! (Lalabas si BRUNO.)</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_II_a" id="Tagpo_II_a"></a><i>Tagpo II.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si D. TIBURCIO at si BRUNO</b></p> + + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Buhat sa loob) ¡¡¡Pooooooo.....!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Halika.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Lalapit na pakimi) Pagutusan po.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Lumapit ka, torpe!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Lalapit ng̃ payuko, tulad ng̃ karaniwang <span class="pagenum noind"><a name="Page_8" id="Page_8">Páhiná 8</a></span>gawin ng̃ mg̃a taga +lalawigan, lalo na ang ilang tagabukid.) ¡Pagutusan po, siñor!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Tataban siya sa isang tayng̃a.) ¡Torpe, halika't may sasabihin +ako sa iyo. (Sisipain sa kaliwang pigi)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>¡Naku....! ¡¡Naku pooo....!! Malabis po pala naman kayong +makapagsalita, ah ... Talo pa po ninyo si kabisang Umeng doon sa amin +na, munting kibot, ay........ ¡¡¡Naku......!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Anyong sisipa uli.) ¿Naka ano, ha?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Nakatawa po't,....nagbibigay ng̃ kuwalta!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa sarili) May hayop ang katawan nito. (Harap.) Siya, lumapit +ka, at may iuutos ako sa iyo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile.) ¿Bibigyan kaya ako ng̃ kuwalta? (Harap.) Turan po +ng̃ aking pang̃inoon.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Huwag mong lilimutin, ha?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Patulala) ¿Ang alin po? (Sa sarili) ¿Ang isinipa kaya niya?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Ang iuutos ko sa iyo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Aba, umasa po kayong hindi. (Sa sarile) Ang akala ko'y kung ano +na ang kaniyang ipa-aala-ala sa akin ah. Akala ko'y, ang sipa na....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Dingin mo. Buhat ng̃ayon, pagkatugtog na pagkatugtog sa ating +orasang malaki ng̃ ika pito at kalahati ng̃ gabi ay....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Naku, pang̃inoon ko, ¿paano po ang pagtugtog ng̃ ating orasan, +sa matagal na po siyang namamahing̃ang kaparis ng̃ orasan sa Santa +Cruz?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa sarile) May katwiran. (Hayag) Totoo ng̃a. Kung gayon, ang +gawin mo'y, ganito. Pagtugtog ng̃ orasan ng̃ sambahan dito sa atin, ay +ilalapat mong mabuti ang <span class="pagenum noind"><a name="Page_9" id="Page_9">Páhiná 9</a></span>pintuan, at huwag mong bubuksan kahi't na +kang̃ino. ¿Naring̃ig mo ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Opo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Nalalaman na daw nito. Hale ng̃a, tignan ko kung tunay na +nalalaman mo na, ang aking inihabilin sa iyo. Dale, sabihin mo: ¿Ano +ang iyong gagawin mamaya, pagkatugtog ng̃ ika pito at kalahati ng̃ +gabi?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Patulalang sasagot) Ma....ma....ma maya pu ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Oo, mamayang maka 7:30 p.m.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) Para din akong ikakasal ng̃ayon ah! Sinusulit pa +ako. (Hayag) Mamaya pong ika pito at kalahati, ay ... (Waring magiisip +sumandali) ay, di, bubuksan ko po ang lahat ng̃ pintuan.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Patalak.) Nakita mo na, ang sinalibat na ito ng̃ isang +kallang.... (Duduhapang̃in si Bruno at tatadyakan.) Naku, ang hayop na +ito, ah, paghindi kita pinatay ...!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Mangyari po'y, sinabi ninyong ika pito at kalahati p.m.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>¿Eh, ano ng̃ayon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Aba, ang sabi po ni Ñora Sara sa akin, ng̃ minsan pong itinanong +ko sa kanila kung ano ang kahulugan ng̃ p.m. na malimit kong makita sa +mg̃a anyaya, ay sinabi po nila sa akin na ang kahulugan daw po'y....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>¿Ano? ¿Ano daw ang kahulugan?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Eh, magbukas daw po ng̃ pinto.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡Que atrocidad! (Hayag) Pareho na kayo sa pagka +ling̃as ng̃ iyong Ñora Sara. (Galit) Kung ang lahat ng̃ maglingkod sa +akin ay gaya mong mg̃a bruto, ay hindi malayong magkaroon tuloy ako +ng̃ tisis galopante.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Pagkaring̃ig ni Bruno sa sinabing bruto <span class="pagenum noind"><a name="Page_10" id="Page_10">Páhiná 10</a></span>ni D. Tib. ay iiyak +ng̃ ubos lakas.) ¡¡Inaku, Dios ko po, inakuuuuu!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Aba, at bakit ganiyan na ang ng̃alng̃al mo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Mangyari po'y....(Iiyak ng̃ lalong malakas) Mangyari po'y ... +tinawag ninyo ako ng̃ bruto, eh, Bruno po naman itong ng̃alan ko.... +Huuuuu ...!!!! (Iiyak uli)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>¡Tinamaan ka ng̃ ... isang bakurang.... (Matatawa siya, ng̃uni't +pipigilen) Siya, siya, huwag mong lilimutin ang ipinagbilin ko sa iyo +ha? (Babatukan at pagkatapos ay aalis.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Opo.... Aruuuy, aruuuuy....! (Liling̃ap sa kaniyang likuran at +pagkakita na wala nang tao doon, ay magsasabi.)</p> + +<p>¡Naku ... kung hindi ko lamang siya pang̃inoon, ay nagkahalohalo na +sana ang, balat sa tinalupan. (Susubsob sa lamesa at iiyak na parang +bata)</p> + +<p>(Lalabas si MARTINA na pagkaring̃ig; sa pagiyak ni Bruno ay +magtatawa.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_III_a" id="Tagpo_III_a"></a><i>Tagpo III.</i></h2> + +<p class="center"><b>Si BRUNO at si MARTINA lamang.</b></p> + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">TUGTUGIN.</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¡Ha....Ha....Ha....Ha ... Bruno!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Martina, ¿bakit, ano? ¿Pagtawa mo'y kang̃ino?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¿Kang̃ino? Tuturan ko.</p> + +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Ako'y may nakikilala</div> +<div class="verse">Na isang binatang tang̃a,</div> +<div class="verse">Na ang lahat ng̃ makita</div> +<div class="verse">Tinatakhan, nababakla.</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Lalong lalo kung mamalas</div> +<div class="verse">mg̃a babayeng magigilas,</div> +<div class="verse">ay nagmamatang bayawak</div><span class="pagenum noind"><a name="Page_11" id="Page_11">Páhiná 11</a></span> +<div class="verse">Na asa mo'y isang tungak.</div> +</div> +</div> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> + +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Hindi totoo: Ang sulit</div> +<div class="verse">Na ng̃ayon ay kasasambit.</div> +<div class="verse">Ang babaye'i naninikit</div> +<div class="verse">Sa binatang makikisig.</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Ako ay may nalalaman</div> +<div class="verse">Na mg̃a dalagang momay,</div> +<div class="verse">Na sa boong isang araw,</div> +<div class="verse">Yao't dito sa lansang̃an.</div> +</div> +</div> +</div> + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">SILANG DALAWA</p> + +<table summary="poem"> +<tr> +<td><p class="verseind"><b>Martina:</b></p></td><td><p class="verseind"><b>Bruno:</b></p></td> +</tr> +<tr> +<td> +<div class="stanza"> +<div class="verse">Kahit ano ang isulit</div> +<div class="verse">Ako'y hindi makikinig,</div> +<div class="verse">Sa batang walang batid,</div> +<div class="verse">Ang mabuti ay pagtikis.</div> +</div> +</td> +<td> +<div class="stanza"> +<div class="verse">Kahit ano ang isulit</div> +<div class="verse">Ako'y hindi makikinig,</div> +<div class="verse">Sa babaeng walang batid</div> +<div class="verse">Nararapat ay pagtikis.</div> +</div> +</td> +</tr> +</table> + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">SALITAAN.</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar.—</div> +<p>(Tatawa) ¡Ha....Ha....Ha....!! Kawawa naman itong si Bruno.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Natutuwa.) ¡¡Ay,.... salamat, Martina ko at, sa akin +dinaingdaing, ay nakuha mo din ang maawa.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Galit) ¿Ha? ¿Baka naloloko ka na! Sino ang nagsabi sa iyong +ako'y....?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Sino daw, hindi ba't, kasasabi mo pa lamang ng̃ayon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>Hooy, maglubay ka ng̃a ng̃ pagsasalita ng̃ ganiyang mg̃a +kamangmang̃an. (Sasabihin ito ng̃ padabog)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>At, hindi ba sinabi mo kang̃ina lamang na, naaawa ka sa akin?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Patuya) ¿Na-aawa pala ako sa iyo, ano ha? Mangyari ng̃a ba, +(Lalong patuya.) sa, mukhang tinampalasan ka na naman ng̃ ating +pang̃inoon.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_12" id="Page_12">Páhiná 12</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Aba, Martina, naloloka ka na ba? ¿Bakit ako tatampalasanin ng̃ +ating pang̃inoon? ¿Hayop ba ako na kaparis ng̃ iba diyan?....</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Patuya.) At, hindi ka pala tinampalasan, ha? Sabihin mo ng̃a, +¿bakit ba namumula ang mukha mo na para kang merikanong lasengo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>¡Ah, loka, loka ka ng̃a! ¿Di mo ba, nalalaman na ang gayon ay +isang malaking saksi ng̃ pagmamahal niya sa akin?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¿Ang tampalin ka ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Oo, dahil na iyan ang tinatawag ng mg̃a kastila na tunay na +kariño. Ikaw ba, ay tinampal na o hinawakan man lamang ang mukha mo +ng̃ ating pang̃inon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Galit) Hindi ng̃a, ¿bakit?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Nakita mo na, di hindi ka niya minamahal, ni kinakariño?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Yamot.) Kuñg hindi, ay hindi. Kariño pala ang tawag mo sa +papamulahing parang saga ang mukha mo. ¿Bakit ba naman, namimiskotso +ang iyong mg̃a labi?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Mangyare, ako'y kaniyang pinang̃ang̃a.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¡Ah ...hang̃al, ...torpe ...gago ...!! (Hihilatan ng̃ mata, at +pagkatapos ay aalis.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_IV_a" id="Tagpo_IV_a"></a><i>Tagpo IV.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si BRUNO lamang.</b></p> + + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>¿Hang̃al? ¿Torpe? ¿Gago? ¿Gago ako nitong kay tuwid kong +magsalita? ¡Ah.... hindi, ako'y wala ni alin man sa mg̃a ipinaratang +sa akin ni Martina. Naiingit lamang siya sa aking pamumuhay.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 1.a:—</div> +<p>(Buhat sa loob) ¿Are you going to the Cinema to night?</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_13" id="Page_13">Páhiná 13</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 2.a:—</div> +<p>Yes.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 1.a:—</div> +<p>¿Is it true, dear Angeling?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 2.a:—</div> +<p>Yes.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 1.a:—</div> +<p>I shall await you there.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 2.a:—</div> +<p>Yes. Don't speak to loud; we might be heard.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 1.a:—</div> +<p>At the same place?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Voz 2.a:—</div> +<p>Yes. Go away now, Papa might see you. (Pagkatapos ay +makariringig ng animo'y naghahalikan.)</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Nakú, nandagit na naman ang lawin....! Diablo!...Dimonyo! Heto +ang nagiging tubo ng̃ magulang na bayaan matuto ang anak ng̃ "yes". +Buhay na buhay siyang napaglalakuan....¡¡Kuuuu!! Magtiwala ka ng̃a +naman sa anak na babae. Panibulos na panibulos ang aking pang̃inoon na +hindi pa natatalos ng kanyang anak ang gawang +umibig....¡Ha....Ha....Ha....!! eh ito pala'y papauwí na. At, ang na +iibigan pa naman, ay isa diyan sa mga binata na, palaging walang +sumbalilo kung magpasyal sa lansang̃an, tatlo o apat na lupí ang +laylayan ng̃ pantalon at kung mag mericana'y yaong palaging may bigkis +sa likod....!! ¡Maniwala, maniwala ka ng̃a naman sa +babae....Hesus!....(Aalis at papasok sa kaliwa.)</p> + +<p>Lalabas si ANGELING.</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_V_a" id="Tagpo_V_a"></a><i>Tagpo V.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si ANGELING lamang</b></p> + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">TUGTUGIN</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> + +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Tulad sa simoy ng̃ hang̃in</div> +<div class="verse">sa gabing batbat ng̃ bituwin,</div> +<span class="pagenum noind"><a name="Page_14" id="Page_14">Páhiná 14</a></span> +<div class="verse">katamisan ng pag-giliw,</div> +<div class="verse">ni Luisitong aking aliw.</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Sa puso't sa kaluluwa,</div> +<div class="verse">naghahari ang ligaya,</div> +<div class="verse">walang guhang di pagsinta</div> +<div class="verse">ang pangdulot sa tuwi na.</div> +</div> +</div> +<hr style='width: 15%;' /> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">¡Oh, ligaya ng̃ mabuhay,</div> +<div class="verse">¡Oh ... pagibig na taglay:</div> +<div class="verse">Ikaw lamang, tang̃ing ikaw....</div> +<div class="verse">Ang lunas ko, kaylan pa man!</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Halika't huwag bawiin</div> +<div class="verse">ang payapang na sa akin,</div> +<div class="verse">halika't ako'y kalung̃in</div> +<div class="verse">sa bisig mong ginigiliw....</div> +</div> +</div> +<hr style='width: 15%;' /> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Kung ang buhay ay pang̃arap</div> +<div class="verse">ay nasa ko ang mang̃arap.</div> +<div class="verse">Sa bisig ng aking liyag</div> +<div class="verse">na paning̃i'y minamalas...!</div> +</div> +</div> +</div> + +<p><br/></p> + +<p class="center">SALITAAN.</p> + +<div class="dialogue"> +<p>Oo ng̃a, wala nang buhay na gaya ng akin; punong punó sa ligaya, busog +sa kasayahan. Sa mg̃a magulang ko ay wala akong na pita na hindi +ipinagkaloob sa akin sa lalong madaling panahon. ¡Ah ...! ¡Anong sarap +ng̃ buhay na gaya nitong aking taglay....</p> + +<p>Lalabas si BALTAZARA.</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_VI_a" id="Tagpo_VI_a"></a><i>Tagpo VI.</i></h2> + +<p class="center"><b>Si ANGELING at si BALTAZARA.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Buhat sa loob) ¡Angeling, Angeling ...!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>¡Pooooo ...!</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_15" id="Page_15">Páhiná 15</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Parang may hinahanap) ¿Hindi mo ba nakikita ang aking +pustisong buhok? Kag̃gi-kang̃ina ko lamang hinusay, eh, nawaglit na +ng̃ayon. At napakiramay pa mandin ang aking postisong ng̃ipin na +kalilinis ko din.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Hindi ko po nakikita, nanay.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¿Saan kaya napasaksak? Hale ng̃a, hija, tulung̃an mo ng̃a ako sa +paghanap.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Opo, nanay. (Kunwa'y hahanap ng̃ sumandali at pagkatapos ay +babalikan ang kaniyang Ina,) nanay, mamaya ay magpapasyal ako, ho? +(Palambing na sasabihen)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¿Na naman? ¿Saan ka na naman paroroon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Sa Cine, po. ¿Papasok akó, ha nanay?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¿Cine na naman? ¿Hindi ba't, kagabi lamang ay nasok ka na?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Siyang̃a, nanay. (Lalong palambing)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Gayon pala, ¿bakit ibig mo na namang pumasok mamaya?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Tatawa ng palihim) Aba, si nanay naman! Hindi ba ninyo +nalalaman na ng̃ayon ay Huwebes?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¿Eh, ano kung Huwebes?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Eh, araw po ng̃ayon ng̃ kambio.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Kambio ba ng ano ang pinagsasabi mo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Kambio ng̃ programa po.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>At, ¿ano daw na naman ang palalabasin?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Zigomar contra Nick Carter po.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¿Magaling daw ba iyon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Magaling daw po, ayon sa balita ng mg̃a pahayagan. Papasok ako, +ha nanay?</p> +<p>(Lalabas si BRUNO na sumisigaw at waring may hinahabol na +aso. Tang̃an sa kanang kamay, ang isang postizong buhok at sa isa +naman ay postisong ng̃ipin,)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_16" id="Page_16">Páhiná 16</a></span></div> + +<h2><a name="Tagpo_VII_a" id="Tagpo_VII_a"></a><i>Tagpo VII.</i></h2> + +<p class="center"><b>Sila din at si BRUNO</b>.</p> + + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Waring hinahabol ang aso. Humihing̃al. Takot.) ¡Che ...! +¡Che ...! ¡Cheeeee ...! (Lalong takot) ¡Nakú, malaking basagulo ang +nangyare; ang aso ... ay nakakawala, at ... nakamatay ng tao ...!!!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Gulat) ¿Ano ang nangyare, ha, Bruno? ¿Ano ang nangyare?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Lalo pang gulat.) ¿Ano, ano daw ang nangyare?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru.—</div> +<p>(Takot) Ang atin pong aso na Mariano Gil ay nakakawala at....</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Ang at Bal:—</div> +<p>¿At, ano?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>¡¡Nakamatay po ng̃ tao....!! ¡¡¡Nakuuu.!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>¡¡Susmariosep!!....(Manginginig sa takot)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>¿Tunay ng̃a ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Opo, at sa katunayan, ay naririto po ang buhok at sampu ng̃ +ng̃ipin ng̃ taong: napatay ...¡Susmariosep.....! ¡Talagang hayop si +Mariano Gil! ¡Naku ang ng̃ipin ng̃ taong napatay! (Ipakikita ang +ng̃ipin at buhok na postizo)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Tatang̃anan, at mapapasigaw sa takot.) ¡¡¡Naku po, Dios +ko ...!!! (Pagkatang̃an sa ng̃iping pustiso ay makikilala. Galit) ¡Aba, +eh ito ... ang ng̃ipin kong postiso na hinahanap ah ... (Galit) Ang +hayop na ito. (Kay Bruno) ¡Animal, sa lahat ng ginawa mo sa akin, ito +ang....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>¿Bakit po, Nanay?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Eh, iyan bang hayop na iyan, linoko na naman akó.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_17" id="Page_17">Páhiná 17</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) Sa lahat daw ng̃ ginawa ko sa kanya ...(Harap) +¿Kaylan ko po ba kayo linoko? (Papakumbabá)</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal—</div> +<p>(Ipakikita ang pustiso.) At, itó, masama pa bang pagloko?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Eh, hindi po ba buhok iyan?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal—</div> +<p>Oo ng̃a, buhok, ng̃uni't ito'y pustiso ko animal at hindi sa +patay na taong gaya ng̃ sinabi mo. (Sisiyasating ang buhok.) Tignan mo +ang ginawa mong ito, ginusot mo. Babayaran mo ng̃ayon ito.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Aba, hindi po ako ang sumira niyan. Di po, pabayaran natin sa +aso.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Kay Balt.) Siyang̃a naman, nanay.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Kay Ang.) Aayunan mo pa ang hayop na iyan. (Kay Bruno) +Babayaran mo ng̃ayon itong aking buhok.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) Katuwirang diablo na itong nalalaman ng̃ aking ama. +Iba ang sumira, at, ako ang papagbabayarin. Maniwala kang̃a naman sa +ayos ng̃ babae. (Titigil) Kay don Tibursio, ay walang sandaling di +pagpuri sa buhok ng̃ kaniyang asawa ang nariring̃ig dahil sa +kalakihan umano, ito pala'y ...pustiso lamang ...Baka pa kaya, pati +ang......este, pati ang mata nito'y pustiso na din ah.....!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Galit) ¿Ano ba ang ipinagbububulong mo, ha?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Wala po, señorita, wala po akong ibinubulong ng̃ laban sa +inyo....Na aala-ala ko po lamang ang nangyare sa pustiso....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Galit na lalo) Pues, hindi mangyayare. Ginusot mo ang aking +buhok, at babayaran mo ng̃ayon.</p> + +<p>(Lalabas si D. TIBURCIO na kasabay nina TIO BESTRE, TIA MARTINA, +BE<span class="pagenum noind"><a name="Page_18" id="Page_18">Páhiná 18</a></span>TENG at MATEA. Ang mg̃a ito, tang̃i lamang si D. TIBURCIO, ay +paraparang may mg̃a bitbit na tampipe. Si BETENG ay hilahila ang isang +asong payat. Ang gayak ng̃ mg̃a itó, ay mg̃a lipas na sa "moda". Si +TIO BESTRE, ay nakasuot ng̃ isang "chaqueta" ng̃ mg̃a tininté sa +barrio ng̃ panahong yumao ng̃ kastila. Ang magsisiganap ng̃ mg̃a +tungkuling ito, ay nararapat na, ang kanilang isuot na damit ay iyong +nakatatawa. Ang mg̃a bagong dating ay mg̃a tagalog na napatirang +matagal sa isang nayon ng̃ Kapampang̃an.)</p> +</div> + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_VIII_a" id="Tagpo_VIII_a"></a><i>Tagpo VIII.</i></h2> + +<p class="center"><b>Ang mga dati at ang mga bagong dating.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Mula sa loob) ¡Tuloy, tuloy kayo! ¡Sarang....! (Kay Baltazara) +¡Sarang ...! Eto, eto ang mga kaka! Nagsidating na kasama ang dalawa +nilang anak na kambal, iyong madalas na isulat sa atin noong hindi pa +malay na dumating dito sina Dewey.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Sa mg̃a bagong dating) ¡Naku ...salamat sa Diyos, at na +ka-ala-ala pa kayo sa amin.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Bah, taganang maluwat nang tutu ing sa aming buri na dalawin +ikayu, pero dapo't, tutung marayu ing sa amin, saka ame karagul ing sa +kekaming gastus. Lalu na ng̃eni, malaki ing natuyot na pale sa kekami.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡Diablo ...! Saan kaya nagsipangaling ang mg̃a bikas +na ito? Ito ata ang tinatawag na antidiluviano ah! Naku, kung panahon +lang ng̃ayon ng̃ Karnabal, sinabi ko na sanang sila'y mg̃a naka balat +kayo.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_19" id="Page_19">Páhiná 19</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Sa dalawa niyang anak) Oh, Beteng, Matia, ano, oh bakit +hindi kayo sumiklaud ng̃ gamad sa inyong bapa? ¿Nanung hihintain yu?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mar:—</div> +<p>Yapin naman, obakit ekayu siklaud? ¡Diablus kong anak....!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>(Tatang̃anan ang kamay ni D. Tib.) Mano po, mg̃a bapa. (Madalas +na sasabihen) Kamusta kayo, ali ko pu misasalunan? Ikami pu mayap, +lugud ing Ginung Dios. Nukarin lapú ding anak, kumusta la naman? ¿Nuya +pu karin ding kakung pinsana ¿Ala lapu?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Naririto. (Kay Angeling) Angeling, heto ang mg̃a pinsan mo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>¡Ah, ikayu pala! ¡Kalaguyu! (Kay Angeling) Kumusta ka pisan, +nanu ing bili mu queti? Masaya ba queti quecayu, ja? ¿Ali ba masaya, +ja? (Madalas)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡Naku, parang kalakwerda kung magsalita ito.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>(Kay Ang.) ¿Mayap wari? ¿Magpapasiyal ka baka queti +beng̃ibeng̃i?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡Tinamaan ng̃....! Talo pa ng̃ babaeng ito ang +elektrika sa bilis kung magsalita ah.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Mamasdang patulala si Matea na hindi sasagutin, at pagkatapós +ay haharapin si D. Tib.) Tatay, nakú, napakadalas namang magsalita ng̃ +anak ng̃ Tio Bestre.</p> + +<p>(Si BETENG na pagkakita sa mesedora ay umupo doon, mapapasigaw +ng̃ malakas, ng̃ ang naturang mesedora ay gumiwang.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Lulundag) ¡Ba, dipaning alti ...!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Pagulat) Bakit, hijo, napano ka? ¿Ano ang nangyari?</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_20" id="Page_20">Páhiná 20</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Kay Beteng) Oh, bakit, ¿mepilay ba ika?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>Ali pú, balaku pu mate naku.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) Sinasabi ko na ng̃a ba kang̃ina pa at gagawa ito ng̃ +aliwaswas eh ...Dagukan ko yata ah.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Kay D. Tib.) Papá ayoko nang̃ang makipagusap sa anak ng̃ Tio +Bestre. Napakadalas magsalita. Nakabubuwisit ... ¡Nakú, masakit na po +ang ulo ko!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Pasiensia ka na hija, at talagang ganiyan na iyan, buhat ng̃ +ipang̃anak. Pasusuhin pa lamang iyan eh, wala ng̃ lagot kung umiyak.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Lalapit sa kanyang ama. Mamasdan si Angeling at magsasabi.) +Tatang, buriqu ...</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡Nakita mo na, di ang hayop na ito'y tinawag pa ng̃ +buriko ang kanyang ama?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Tio Bestre.) ¿Bakit, ka Bestre, ano ang nangyayare kay +Beteng?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Mamasdan uli si Angeling: Kay Tio Bestre.) +¡¡Tatang ...Tatang ...Barike.....!! (Maninigas.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Gulilat) Aba, bakit, may sakit bang naninigas ang anak mo?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Oo, atin ng̃a. (Bubuhatin nila ni D. Tiburcio si Beteng at +ilalagay sa kabilang mesedora: Pagkalagay doon, ay gigiwang na muli at +si Beteng ay lulundag sa takot.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Gulilat) ¡¡¡Pigbung̃anapu ning al ...!!!</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Bah, o bakit, nanung nangyayare sa iyo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>O baquit gagalo ya ing sillang yan, malikiu ku.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Parang galit) Beteng, huwag kang mamulang.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_21" id="Page_21">Páhiná 21</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bes:—</div> +<p>Tatang, burike ing pinsan ku, i Angeling ...</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Alika maing̃ay, sabe aku ing bahala.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Tio Bestre.) Eh, ano ba, pinsan, ano at nakaisip kayong +dumalaw dito?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Mallari, ibig ko na sanang gawan natin ing pinagkayarian ta, +kanita pang limang taon ng̃ayon.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mar:—</div> +<p>Ampong, maninap nakung maninap pamanlumbe sipitograpo, uling +babalita ng̃ kabisang Gusting kekami.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Baltazara) Sarang, ito ang pinsan kong pinang̃akuang +pagpakasalan sa anak niyang lalake sa ating Angeling. Ng̃ayon ay ibig +niyang matupad ang aking pang̃ako, kaya't ang mabute ay, kausapin mo +ang ating anak. Ipina-aalaala ko sa iyo na sila'y mayaman, Hale na, +sulsulan mo na sana ang ating Angeling upang ibigin na si Beteng.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Hindi ko masasangayunan ang iyong nais. Gayon man, ay +pagbibigyan kita. (Kay Angeling) Angeling, ibig daw ng̃ Tio Bestre mo +na ikaw ang mapang̃asawa ng̃ kaniyang anak na Beteng.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Pataka) ¿Ano ang sinabi ninyo, Nanay? ¿Pakasal ako sa +antipatikong iyan? Bah, mabuti pa'y uminom na ako ng̃ lason. (Pasamo) +Nanay, huwag kayong pumayag na ako'y makasal kay Beteng.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Hayaan mo at ako ang bahala.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Kay Baltazara.) Nanay, pag ako'y pinilit ng̃ tatay, ay papasok +na akong monha.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Lokang bata ito, hayaan mo't ako ang bahala (Kay D. Tib.) Tibo, +ayaw kay Beteng ang ating anak. May katwiran naman siya......</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Galit) Pues, hindi mangyayare, Susu<span class="pagenum noind"><a name="Page_22" id="Page_22">Páhiná 22</a></span>nod at susunod siya sa +aking ibigin. No faltaba mas. Ng̃ayon pa namang nagkayari na kami ni +ka Bestre.....¡Hindi mangyayare!......</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Aba, hindi naman ako makakapayag na ikasal ang aking anak sa di +niya nagugustuhan. Mangyare na ang mangyayare!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Galit din) Sarang, sukat na ang pagsagot! Ayoko ng̃ sasagot ka +sa akin!... ¿Naring̃ig mo ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>(Patuya.) Bah, para ka namang kaiser ah.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Kay D. Tib.) Nung makanyan, pinsan aasahan ko na ang iyong +pang̃ako.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Oo, ka Bestre, asahan mo na....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Nariring̃ig ang paguusap ni D. Tib. at Tio Bestro: Kay +Baltasara.) Nanay, huwag ninyo akong bayaan....Ipinang̃ako ako ng̃ +Tatay sa Tio Beatre.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Hayaan mo sabi at ako ang bahala, eh.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>(Kay Tio Bestre) Oh, Tatang, etamu lumbé cine? (Kay Angeling) +Pinsan, tukika quekami, ja? Tara na miblas. Nung mipuntaka karin +quekami, akit mula ding sesesen kung ayup, babi, manuk ampong ...</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Sa lahat) Bueno, itamung lahat lumaue cine pota.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Kayo na lamang, ka Bestre.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Aba, alí mallari....Itamungan. Itamungan lumbé tamung +Cine....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Bueno, tayong lahat ay pumasok. (Aparte) Naipang̃ako ko pa +namang hindi na ako papasok sa Cine.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Kay Tib.) Eh, ako po ba'y hindi ninyo ipagsasama?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Hindi. Ikaw ang matitira dito sa bahay.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Takot) Aba, aking pang̃inoon, natatakot po akong magisa dito. +Natatakot po ako..!</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_23" id="Page_23">Páhiná 23</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Pasasamahan kita kay Martina, duwag!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Pataka. Galak.) ¿Ho? Aba....kung gayon po'y....masok na kayo +ng̃ayon din. Ang pagpasok po sa Cine, mientras maaga, ay mabute, dahil +na, baka hindi na tuloy ninyo matapos.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa kaniyang mg̃a panauhin) Eh, siya, tayo na humapong maaga at +ng̃ makapasok agad sa Cine.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Yaping mabute. Tara na mang̃an ...</p> +<p>(Lahat ay magsisipasok. Mamasdang mabute ni Beteng si Angeling; +pandidilatan naman nito iyon ng̃ mata, matatakot si Beteng at +patakbong papasok.)</p> + +</div> + +<h4>TABING.</h4> + +<hr style="width: 65%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_24" id="Page_24">Páhiná 24</a></span></div> + +<h2><b>¡TAYO NA SA CINE....!</b></h2> + +<h4><b>IKALAWANG KUWADRO</b></h4> + +<p>Pagaañgat ng Tabing ay makikita ang larawan ng isang kilalang +lansañgan sa Maynila, na mangyayaring maging ang daang Azcarraga o +alin man ibang daan. Sa gitna, ay makikita ang panglabas (fachada) ng +isang mainam na Cine. Maraming tao na magyayaot dito sa naturang daan, +na ang ibá'y magsisipasok sa Cine matapos namakakuha sa taquilla ng +bilyete. Sa gawing kanan ng Cine, ay makikita ang isang tindahan na +may babala na: MONGO CON HIELO Y LECHE-EXTRA. Sa gawing kaliwa, ay +makikita naman ang isang babae na nagtitinda ng mga kakanin. +Mag-iikawalo't kalahati ng gabi.</p> + +<p>Lalabas ang KORO ng BABAE at LALAKE, na nagsisiawit: Gabí.</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_I_b" id="Tagpo_I_b"></a><i>Tagpo I.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Coro ng mga BABAE at LALAKE.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Coro:—</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">¡Tayo! ... ¡Tayo na sa Cine!</div> +<div class="verse">Tayo nang̃a magliwaliw!</div> +<div class="verse">¡Anong inam! ¡Anong bute!</div> +<div class="verse">Nang Cineng kawile-wile.</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Sa cine'y napapanood</div> +<div class="verse">maraming kababalaghan</div> +<div class="verse">Laging sayá ang pangdulot</div> +<div class="verse">sa madlang nasasakitan.</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">¡Tayo!...¡Tayo na sa Cine!</div> +<div class="verse">Tayo na ng̃a magliwaliw!</div> +<div class="verseind">¡Anong inam! ¡Anong bute!</div> +<div class="verseind">Nang Cineng kawile-wile...!</div> +</div> +</div> +</div> + +<p>(Pagkatapos ng̃ pag-awit, magsisigawa ng̃ isang "evolución" at saka +magsisipasok sa pinto ng̃ Cine.)</p> + +<p>Lalabas ang batang lalake, si PELI, at lalapit sa may tindang mg̃a +kakanin.</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_25" id="Page_25">Páhiná 25</a></span></div> + +<h2><a name="Tagpo_II_b" id="Tagpo_II_b"></a><i>Tagpo II.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Ang TINDERA at si PELI</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ten:—</div> +<p>(Kay Peli) Ano, Peli, ¿Papasok ka na naman sa Cine?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>(Waring kagagaling pa lamang sa pagiyak.) Hindi po. Wala po +akong pera, eh.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ten:—</div> +<p>Bakit hindi ka huming̃i sa iyong Nanay?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Huming̃i po ako, ng̃uni't, ang ibinigay po sa akin, ay palo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ten:—</div> +<p>¿Ha? ¿At bakit?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Mangyari po, ng̃ ako'y humihing̃i ay nataon naman na sila'y +napantoche sa pang̃uingue, kaya po,t en vez na kuwalta, ang ibinigay +po sa akin ay palo at kurot.</p> +</div> + +<p>(Lalabas sina LUISITO at MARCOS, buhat sa kaliwa.)</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_III_b" id="Tagpo_III_b"></a><i>Tagpo III.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Sila din, at sina LUISITO at MARCOS</b>.</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Kay Luisito) Luisito, dito ang mabuting paghihintay, ng̃ +makapangaliskis tayong mabute ng̃ mg̃a dalaga.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Ikaw naman ang taong wala nang na-aala-ala kundi ang dalaga. At, +minsan man, ay hindi ka na nagkasiya sa isang kasintahan. Marahil ang +puso mo'y walang iniwan sa repollong china.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Patawa) Nagsermon na naman si Padre Luis. Nalilimutan mo lamang +marahil kaibigan ang kasabihang: Pues que la vida es corta, soñemos, +alma, soñemos! Hale ng̃a, sabihin mo ng̃a naman, eh bakit ikaw, hindi +ka na nagsawa sa amerikanang de cinturon at sa di pagsusuot ng̃ +sumbalilo?</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_26" id="Page_26">Páhiná 26</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Tao ka ng̃a pala. ¿Hindi mo ba natatalos na iyan ang costumbre +americana?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>Naku, maniwala kang kung ang lahat ng̃ costumbre ang susundin +natin, eh hindi malayong, bukas o makalawa, ay maglagay ka na ng̃ +kumot sa ulo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Aba, iyan ang hindi ko magagawa.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>At, ¿bakit hindi? Eh, kung mamoda?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Kahit na.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Pagkatapos na masdan ang bata: si Peli: Kay Luisito.) Luisito, +masdan mo ang batang iyan. (Ituturo si Peli na nakaupo.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Sino bang bata iyan?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>Iyan ang isa sa mg̃a dakilang amateur ng̃ Cine. Walang gabi na +di nanasok sa Cine ang batang iyan.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Gayon ba? ¡My God!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>Oo, maniwala ka. Halika't ating lapitan at kausapin tuloy, +samantalang hindi pa dumadating ang ating hinihintay. (Lalapit silang +dalawa, at kakausapin ni Marcos si Peli.) ¡Hooy, Peli, narito ka na +naman, ha? Tila nawiwili ka sa panonood ng̃ Cine, ano?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>(Pakimi) Kaunti po lamang.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Bakit mo ba naiibigan ang Cine?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Mangyari po'y sa Cine ako inpinang̃anak ng̃ aking nanay.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¿Siyang̃a ba?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Gayon po ang sabi ng̃ nanay ko sa akin. Buntis daw po silang +kagampan, ng̃ naisipan nilang masok sa Cine. Nang̃ang̃ahalati na daw +po ang pelikulang kanilang pinanonood, ng̃ ipinang̃anak nila ako.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Saan ka inpinang̃anak?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Sa Cine po.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_27" id="Page_27">Páhiná 27</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¡Jesus......!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>At, ¿ano daw naman ang pelikulang ilinalabas ng̃ ikaw ay +ipang̃anak?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Zigomar daw po.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡¡Que barba....ridad!!!....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Sa sarile) ¡¡¡Kay liit namang Zigomar nito....!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>(Kay Peli) Eh, ano naman ang ing̃inalan ng̃ nanay mo sa iyo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Pelicula, po.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¡Santa Barbara!.... (Makakaring̃ig ng̃ yabag at sipol ng̃ auto: +kay Luisito.) Luisito, tila sila na ang dumarating. Hayan at sipol ng̃ +auto nina D. Tiburcio ang nariring̃ig ko, ah.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Sila nang̃a. ¡Salamat sa Dios! Tayo kumanlong.</p> + +<p>(Lalabas sina D. TIBURCIO, BALTAZARA, ANGELING, TIO BESTRE, TIA +MARTINA, BETENG at MATIA. Ang tatlong nauuna, ay mabute ang gayak, ang +apat na huli, ay lalo pang nakatatawa ang mg̃a suot.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Kay Luisito.) Ang mabute. Luisito, ay pumasok muna tayo sa +magmomongo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Pakikita muna ako sumandali, at pagkatapos ay tumung̃o tayo sa +mongo. (Sa sarile) ¡Sinabi ko na, at papagkakagastahin ako, ah....! +¡Ipapalo't ipapalo ang kaniyang kaliskis.....!</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_IV_b" id="Tagpo_IV_b"></a><i>Tagpo IV.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Sila din, at ang mga bagong dating</b>.</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Hilahila ang kanyang aso.) ¡Tatang, burique ing cacung pinsan.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Sinabi ko na sa keka, aku ing bahala.</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_28" id="Page_28">Páhiná 28</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>(Kay Angeling) Pinsan, iti wari ing cine? O, itang metun nanu +neman ing lagyu na?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Wala sa loob) Mongo con hielo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa lahat) Siya, tayo na pumasok, mientras maaga, at ng̃ makauwi +agad.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Yaping mabute. Tarana. (Magkukunwang kukuha ng̃ kuwalta +upang ikuha ng̃ bilyete, ng̃uni't uunahan siya ni D. Tiburcio sa +taquilla. Si Tio Bestre ay lihim na tatawa. Si Beteng ay magaanyong +bibile ng̃ mani.)</p> + +<p>Lalabas ang PULIS.</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_V_b" id="Tagpo_V_b"></a><i>Tagpo V.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Sila din at ang PULIS</b>.</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Pagkakita sa aso na hila-hila ni Beteng.) Se, jombre ¿cosa, +esti aso gat licencia? (Tatapikin sa balikat si Beteng, na pagka kita +nito, ay mang̃ang̃atog sa takot.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Tatakbong lalapit sa ama niya.) Tatang dadakpanaku pu ning +pulis.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa Pulis) ¿Que es lo que quiere V.?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pulis:—</div> +<p>¡My God!... Mi quiere visto este licencia esti aso.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Tio Bestre) Ka Bestre, dala ba ninyo ang bwis ng̃ inyong +aso?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Patulala) Aba, ali. O bakit, ¿pati ba ing asu magbayad ng̃ +bwis queti sa Manila ng̃eni?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Oo, ka Bestre. Dito sa Maynila, ay ibinubuwis ng̃ayon ang lahat. +Hang̃in lamang ang hindi pa. Pag nagkabisala'y ito man ay ipagbabayad +na din.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Galit) Bah, milalu na naman iyan.... ¡¡¡Tekalanapu ning ... +lintik ...!!</p> +</div> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_29" id="Page_29">Páhiná 29</a></span></div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Kay D. Tib.) Cosa, esti aso no gat licencia?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>No tiene.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Pagkaring̃ig sa sagot ni D. Tiburcio, ay pagtatangkaang agawin +kay Beteng ang aso.) ¡Ce, jombre, entrega conmigo esti aso.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Hindi ibibigay) Ba, aliku bisa. (Galit) Ing asung ini kanaku +ya, ¿bakit kuanan me? ¡¡Salbaje nakang tao....! ¿Anta, ika ing sinese +kanine? (Ituturo ang aso) Tabakan daka galang....(Sa ama niya) Oh, +tatang, bakit kakuanane nining Pulis ing asu ku?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Mallari alang cedula, o queti pala sa Maynila, pati asu +mamayad ng̃ cedula.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Dahil na ayaw ibigay ang aso ni Beteng, ay kukunin ang kaniyang +revolver.) Cosa, yu no dale conmigo esti yu aso?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lahat:—</div> +<p>(Maghihiyawan, pagkakitang tang̃an ng̃ Pulis ang revolver.) +Beteng, ibigay mo na ang aso! ¡ibie mune ing asú....!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Tatagnan ang lubid ng̃ aso at aagawing pilit. Mabibitawan ni +Beteng ang aso.) Ahora, si yu quiere saca esti asu otra vez, puede +anda coral y paga diez peso. (Papasok na daladala ang aso.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Pagpasok ng̃ Pulis, iiyak at maglulupasay na parang isang +bata.) Aruuuy.... kalulune rugú ing kakung asu.... (liyak ng̃ +malakas.) Sinese que pa namang mayap saka eni, quing̃uane ning +dipaning....!!</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Kay Bet.) Beteng, ustuna ng̃ pag-quiac. Tarana lumbe Cine.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>(Iiyak ng̃ malakas pa sa una) Aliku, tatang, aliku bisa; ing asu +ku....!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>(Kay Balt.) Nanay, tignan ng̃a ninyo <span class="pagenum noind"><a name="Page_30" id="Page_30">Páhiná 30</a></span>ang naiibigan ng̃ tatay, +masahol pa sa pasusuhin ah....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Balt:—</div> +<p>Tunay ng̃a, iha.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Tio Best) Ka Bestre, bakit ba naman dinala pa ni Beteng ang +aso niya?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Bah, mallari, siya ang sumese doon; saka dela niya, bang +regalo kanú queka. ¡Naku, taganang mahat sa kanyá ing asung iyon.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mart:—</div> +<p>(Kay Bet.) O, Beteng, ustuna. (Sa lahat) Tarana, lumub +tana qng Cine.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa lahat) Siya, tayo na pumasok. (Lahat ay magsisipasok. +Matitira si Angeling.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_VI_b" id="Tagpo_VI_b"></a><i>Tagpo VI.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si ANGELING at si LUISITO.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>(Kay Ang.) Angeling, panahon na itong dapat nating samantalahin.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Maghintay ka pa ng̃ ilang saglit.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Maghintay pa?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Oo. Pagka tayo umalis ng̃ayon din, ang dulo'y abutin tuloy tayo +ng̃ habol.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>At, ¿paano ang ibig mong gawin ko?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Sinabi ko na sa iyong, maghintay ka pa ng̃ ilang saglit,</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿Lalabas ka bang uli?</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang;—</div> +<p>Oo. Ang "chauffeur" namin ay pinagsabihan ko na. Hanggang +mamaya.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¡Salamat ...!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Hintain mo ako sa auto. (Papasok.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_VII_b" id="Tagpo_VII_b"></a><i>Tagpo VII</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si MARCOS at si LUISITO</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Kay Luisito) Ano, kaibigan; tila ng̃ayon<span +class="pagenum noind"><a name="Page_31" id="Page_31">Páhiná 31</a></span>ay, +sigue Dagupan kana, ha?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Wala ng̃ kasalasala.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>Mabute. Ng̃uni't, tila ang lalong magaling, ay magbihes ka muna, +at baka maamuyan ni Angeling.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¿At, bakit?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>(Sa sarile) Bakit pa daw....(Hayag) Hale ng̃a, amuyan mo ng̃a +ang suot mong damit, kundi, amoy supot ng̃ bakang australiano. ¿Sino +ba ang naglalaba sa iyo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Makao, bakit?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mar:—</div> +<p>¡Kaya pala....!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>Puro biro ang katawan mo!</p> +</div> + +<p>(Mariring̃ig sa loob na ipalalagay na nagbubuhat sa cine, ang mg̃a +hiyaw na: "Sigue" ... "Sigue" ... "Ibigay mo ang lines" ... "Ibigay mo +ang nueve", kasunod ng̃ palakpakan at baswitan. Lalabas si Tio Bestre, +at si Beteng, itong huli ay sapupo ang kaniyang tiyan.)</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_VIII_b" id="Tagpo_VIII_b"></a><i>Tagpo VIII</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Tio BESTRE at si BETENG.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Bah, Beteng, makanyan lamang pala ing Cine. Magdidilim +ampong sasala ... ¡Damongkal, makasira ya pa ng mata ...!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>Yapin, tatang. Atinaku maliliú. Saka, masaquit ya pa ing atyan +ku.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>Saka purus mung halikan, ampong magnanakaw.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bet:—</div> +<p>Yapin pu, píro, masakit ku atian, tatang. Bisa +kung....(Ibubulong sa taing̃a ni Tio Bestre)</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tio Bes:—</div> +<p>(Galit) ¡Demonios ...! Mallari, kumain ka ng̃ dakal na maní +ampong uminom ka ng̃ sorbetes ...! ¡Salbaje nakang tau ...! +<span class="pagenum noind"><a name="Page_32" id="Page_32">Páhiná 32</a></span> +Tara na qng lub ...! (Papasok silang dalawa. Magkakaing̃ay na muli sa +Cine. Lalabas si Tia Martina at Matea.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_IX_b" id="Tagpo_IX_b"></a><i>Tagpo IX.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si TIA MARTINA at si MARTA</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>Inang, inang, masakit ku buntuk ...</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>¡¡Siablos, makanyan mu naman pala ing cineng amanuan da. +Makasakit ya palang buntuk....!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>O, Inang, maliliu ku pu.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mart:—</div> +<p>Bah, ing anaku, aku man, maliliu ku.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>Ing mayapa Inang, mulitana.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mart:—</div> +<p>Ba, e maliari. Paintunan dacatamu di tatang mu.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mat:—</div> +<p>Ba, milalu naku saquit buntuk.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Tia Mart:—</div> +<p>Tara, lumub tamung pasibayu.</p> +</div> + +<p>(Papasok silang muli, at ulit na magsisigawan sa loob ng̃ cine gaya +ng̃ una.)</p> + +<p>Lalabas si D. Tiburcio.</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Tagpo_X_b" id="Tagpo_X_b"></a><i>Tagpo X.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si D. TIBURCIO, pagkatapos si BRUNO at si MARTINA.</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Lalabas) Talagang ako'y inaalat yata. Kung alin pa naman ang aking +pinakaiilagang makita sa Cine; Kung alin ang minamasama ko, ay siya +pang napanood ng̃ayon. At, ang hindi ko pa malaman, ay ang sanhi +ng̃ kung bakit sa tuwing ang ilalabas sa Cine ay mg̃a +pelikulang "Indian at Cowboy", hindi na nanalong minsan man ang +mg̃a Indian, at kung talunin pa sila, ay palakpakang wa<span +class="pagenum noind"><a name="Page_33" id="Page_33">Páhiná +33</a></span>humpay ang ginagawa ng̃ mg̃a nanonood. +¿Ano ang ibig sabihin ng̃ gayon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mart:—</div> +<p>(Mula sa loob.) ¡Hayop!...¡Demonio!... ¡Walang hiya! +¡Isusumbong kita!... (Lalabas na kasunod si Bruno.)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Pagkakita sa dalawa.) ¿Bakit, Martina, ano ang nangyare Bruno? +¿Bakit ninyo iniwan ang bahay?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mart:—</div> +<p>(Iiyak) Mangyari po, iyang si Brunooooo, uuuhhh!!...</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>(Gagayahan si Martina) Mangyare po, si Martina, uuuhhh.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Galit) ¡Demonio!...Magisaisa kayo sa pagsagot. Ikaw, Martina +ang siyang ang umuna. ¿Ano ang nangyare?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mart:—</div> +<p>(Paiyak na sasagot) Iyan pong si Bruno, pagkaalis ninyo, ay +isinarang lahat ang bintana pati pintuan at.....¡¡Naku ...!! +Napakahayup pong tao niyan ...!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Kay Bruno: Galit). At, bakit mo naman ginawa ang gayon? +(Pipiralin sa tayng̃a)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Kaya ko po lamang ginawa iyon, ay dahil siya ninyong utos.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>¿Ano, utos ko?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Opo. Kang̃ina po ay sinabi ninyo sai akin na, pagkatugtog ng̃ +ika 7 at kalahati ng̃ gabi, ay isara kong lahat ang pinto at bintana?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>(Sa sarile.) Tunay ng̃a. (Sa dalawa) Siya, umui na kayo.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Mart:—</div> +<p>(Paiyak) At, ¿paano po ako?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bru:—</div> +<p>Hayaan mo't ako, ang bahala.</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Siyang̃a, siya na ang bahala sa iyo. Hala magsiwí na kayo.</p> + +<p>(Aalis silang dalawa. Si D. Tiburcio, ay papasok uli sa Cine. Lalabas +ang isang Pulis.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_34" id="Page_34">Páhiná 34</a></span></div> + +<h2><a name="Tagpo_XI_b" id="Tagpo_XI_b"></a><i>Tagpo XI.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Ang PULIS lamang</b></p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Dala ang isang pahayagan) Esti periodico, motso, jabla robo. +Every days, jabla robo. Every days, jabla olicem, Motso nakaw, pero, +mi no bisto nada jasta hora. (Palakpakan sa loob ng̃ Cine, kasabay ng̃ +sigawan)</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker wide">Sa loob:—</div> +<p>(Pahiyaw)!!Sigue ... Zigomar ... sigue!! (Palakpakan)</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Pul:—</div> +<p>(Gulilat) Cosa jabla esti jombres dentro cíne? (Anyong papasok +na tang̃an ang batuta.) ¿Aqui gat ladron?!My godness ...! ¡Oh, this is +creasy ...!...Mi cabeza motso loko ... Aquí dentro no ladron sino cine +nomas ...! This is.... ¡Oh, mi poco tempo, bamus casa con una señorita +motso rica, motso money, nomporta masque pea ... And, bay and bay, mi +vamus America y no more polis ... ¡Ja ...! ¡Ja ...! Este motso bueno +bisnes (Papasok na bumabaswit ng̃ isang "rag".)</p> + +<p>(Lalabas si Angeling na parang ling̃as. Sasalubung̃in siya ni +Luisito.)</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="Huling_Tagpo" id="Huling_Tagpo"></a><i>Huling Tagpo.</i></h2> + +<p class="center noind"><b>Si ANGELING at si LUISITO.</b></p> + +<p><br/></p> + +<p class="center noind">TUGTUGIN</p> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>¡Luisito!</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<p>¡Oh, Angeling!</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<p>Paglisan na'y ating gawin.</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verse">¡Oh, pang̃arap kong nalaing,</div> +<div class="verse">natupad ka at dinating!</div> +</div> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Ng̃ayon di'y atin ng̃ lisan</div> +<div class="verse">itong pook, at tumanan.</div> +<span class="pagenum noind"><a name="Page_35" id="Page_35">Páhiná 35</a></span> +</div></div> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Luisito kong liniliyag</div> +<div class="verse">laan ako sa iyong hang̃ad.</div> +</div></div> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lui:—</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Tayo na't ating tungain</div> +<div class="verse">saro ng̃ ating paggiliw.</div> +</div></div> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ang:—</div> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Ang bawa't iyong mahiling,</div> +<div class="verse">ay aking tatalimahin.</div> +</div></div> +</div> + +<p><br/></p> + +<h4>SILANG DALAWA</h4> + +<div class="dialogue"> +<div class="poem"> +<div class="stanza"> +<div class="verseind">Tayo na sa himpapawid</div> +<div class="verse">na pangdulot ay pag-ibig....</div> +<div class="verse">Doon, ang lahat ay tamis,</div> +<div class="verse">aliw, ligaya at....lang̃it!</div> +</div> +<div class="verseind">Ating limutin ang hirap</div> +<div class="verse">at lasapin ay pagliyag.</div> +<div class="verse">¡Tayo sa bayang pang̃arap</div> +<div class="verse">at doo'y, walang bagabag!</div> +</div> +</div> + +<div class="dialogue"> +<p>(Yayaon silang madali, at papasok sa kanan. Mariring̃ig na +dagli ang sipol ng̃ "auto". Lalabas si D. Tiburcio na kasabay ang +lahat, at naghihiyawan.)</p> +</div> + +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Lahat:—</div> +<p>¡¡¡Angeling....!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Ten:—</div> +<p>Bili na kayo ng̃ mané....</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>¡¡¡Angeling....!!!</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>(Sa lahat) ¿Sino pu ba ang hinahanap ninyo?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Bal:—</div> +<p>Ang aming anak. ¿Nakita mo ba, among?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Iyon po bang maganda?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Tib:—</div> +<p>Oo, iyon ng̃a, ¿saan naroroon?</p> + +</div> +<div class="dialogue"> +<div class="speaker">Peli:—</div> +<p>Tinang̃ay po ng̃ lawin......</p> + +<p>(Pagkaring̃ig noon ni Beteng, ay hihimatain. Mapapatung̃ang̃ang +lahat.)</p> +</div> + +<h4>TABING.</h4> + + + +<hr style="width: 65%;" /> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_36" id="Page_36">Páhiná 36</a></span></div> + +<h2><a name="MGA_KUROKURO" id="MGA_KUROKURO"></a>MGA KUROKURO</h2> + +<p><br/></p> + +<h3><a name="cinematografo" id="cinematografo"></a>¡CINEMATOGRAFO!</h3> + +<p>Ang "libreto" ng̃ "Zarzuelang" may tinurang pamagat, na buhat sa +panitik ng̃ manunulat sa dalawang wika, sa kastila at tagalog na si G. +José Maria Rivera ay nabasa ko at napanood ko pa ng̃ ganapin ang unang +tanghal sa Dulaang Rizal.</p> + +<p>Sa tugmang ito ay ipinakilala ng̃ "Kumatha" na siya'y maalam sumulat +ng̃ dula; ang pagkakasunod ng̃ mg̃a tagpo (escenas) ay napakahusay, +hindi nawawala ang "continuidad" na kailang̃an sa isang obra at ang +galaw at mg̃a anyo ng̃ mg̃a "personages"; ang paglalabas pumasok sa +tagpo ay ayos na ayos sa tinatawag na "mecenica teatral."</p> + +<p>Ang "caracter" ng̃ mg̃a personage ay hindi lumabo hanggang sa matapos.</p> + +<p>Ang kanyang "vis comica" ay kilala na ng̃ madla. Ang pagkakalahok ng̃ +salitang kapampang̃an sa kanyang '"obra" ay totoong mainam at +matatawag nating "a lo hermanos Quíntero" na pawang nabantog at +nang̃agsidakila sa kanilang "sistema" na ang kanilang mg̃a tugma na +tunay na wikang kastila ay nilalahukan ng̃ mg̃a "dialectos españoles"; +magpang̃ayo'y hinahang̃aan ng̃ boong Esgaña ang magkapatid na +Quintero.</p> + +<p>Pepe, magpatuloy ka sa landasing iyan ng̃ pagpapalago ng̃ ating +dulaan; ang pagsulat ng̃ mabubuting dula ay higit pa ng̃ +pagkamakabayan kay sa magmakisig na "politico".</p> + +<p class="right"><i><b>Severino Reyes.</b></i></p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<h3><a name="ang_pagkamangdudula" id="ang_pagkamangdudula"></a>ANG PAGKAMANGDUDULA NI RIVERA</h3> + +<p>Si José M.a Rivera ó Pepe Rivera, gaya ng̃ karaniwang palayaw sa kanya +ng̃ kanyang mg̃a kamanunulat at kaibigan, ay isang mangdudulang may +sariling gabay at sariling watawat. Siya ay lumalakad sa larang̃an ng̃ +pangdudula na masasabing hindi sumusunod sa ilaw ng̃ iba.</p> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_37" id="Page_37">Páhiná 37</a></span></div> + +<p>Nagbukas siya ng̃ landas na sarili niya, na sa kanyang pagasa'y +lalong malapit para sa ikapagtatamo niya ng̃ tagumpay. At ang pagasang +ito ni Pepe ay hindi nabigo. Kung ang tagumpay ng̃ mangdudula ay +nakikilala sa pagkatig sa piling niya ng̃ lalong marami't piling +nanohood, ang di gagaanong taong umuuhong lagi sa mg̃a dulaan kailan +pa ma't itatanghal ang alin man sa kanyang mg̃a akdang "Mg̃a +Pagkakataon," "Opereta"? at "Mg̃a Bing̃i", ay maliwanag nang patotoo +na ang tagumpay ay nasa kanya na. Anopa't sa ganang aking pagkapisil, +hindi na kailang̃an ni Rivera ang sumulat pa ng̃ lalong maraming katha +upang maging karapatdapat siya sa luklukan ng̃ ating mg̃a +ipinagkakapuring mang̃a mangdudula. Ang pagkamandudula ng̃ isang tao +ay dapat kilalanin hindi sa karamihan ng̃ dulang sinulat, kundi sa uri +at taglay na mg̃a katang̃ian ng̃ kanyang nakatha na. At inuulit kong +labis ang kanyang mg̃a kathang nabanggit sa itaas, upang siya ay +mapapiling sa unahang hanay ng̃ ating mg̃a maginoong guro ng̃ dulaan.</p> + +<p class="right"><b><i>E.L. Valmonte,</i></b><br/> +Kinatawan ng AKLATANG BAYAN<br /> +Sa Kalipunan ng mga Samahang Mananagalog.</p> + +<p class="noind">Maynila, Mayo 30, 1920.</p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<h3><a name="si_pepe" id="si_pepe"></a>SI PEPE M.a RIVERA</h3> + +<p>Tao palibhasang may katutubong hilig sa pagsulat, hilig na nalalahukan +ng̃ sipag at tiyagang siyang pang̃unang kailang̃an sa mg̃a kawal ng̃ +panitik, gaya ng̃ pagiging kailang̃an ng̃ tikin sa isang bangka, +kaya't hindi katakatakang si Pepe M.a Rivera, ang karapatdapat na +Pang̃ulo ng̃ Ilaw at Panitik, ay maantayan natin ng̃ lalong kisig at +mg̃a bung̃ang hinog ng̃ kanyang halamang itinanim sa panahon, at +ng̃ayo'y malusog na nagbubung̃a.</p> + +<p>Sa likod ng̃a ng̃ may mahigit na dalawampung taong ginugol ni Rivera +sa kanyang paghahanda sa isang kabuhayang dapat niyang ka<span class="pagenum noind"><a name="Page_38" id="Page_38">Páhiná 38</a></span>pulhan ng̃ +suson susong putong ng̃ tagumpay, gaya ng̃ tinamo niya ng̃ayon sa +sunod-sunod halos na pagtatanghal ng̃ kanyang mg̃a akda, ay di +katakatakang, ang lahat ng̃ humahang̃a sa kanyang panitik ay kapitan +siya ng̃ karapatdapat na taguring "hari ng̃ mg̃a mapag-patawa".</p> + +<p>Nariyan ang katang̃ian ni Pepe. At hindi katakataka! Ang isang taong +pinagkalooban ng̃ Maykapal ng̃ isang loob na maluwag at isang +damdaming walang iwing pagiimbot na linangkapan ng̃ isang mukhang +wari'y nakang̃iti sa lahat ng̃ oras, saan hindi ang kanyang +paguugali'y masisinag sa kanyang mga akdang sa twing itatanghal ay +"nagpapasakit ng̃ maraming tiyan".</p> + +<p class="right"><b><i>Crispin.</i></b></p> + +<p class="noind">ANG MITHI, ika 28 Mayo, 1920.</p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<p><a name="comentario" id="comentario"></a></p> + +<p>José M.a Rivera, con su esfuerzo personal verdaderamente laudable y +con su talento, ha llegado a una altura a la que ya quisieran llegar +muchos de nuestros autores dramáticos. Es de la madera de dramaturgos +y triunfará aún más. Comenzó a estrenar en el Teatro Rizal sus +primeras producciones dramáticas y que fueron del agrado del público. +Las operetas austriacas vertidas por él al tagalo y representadas con +éxito, diéronle además un notable prestigio como traductor, +distingiéndose además de los <i>adocenados</i> como autor dramático.</p> + +<p>Rivera es uno de nuestros contados aficionados a escribir obras +teatrales. Como tiene mucha voluntad, sobre todo constancia y esfuerzo +en el trabajo, se puede esperar mejores cosechas aún de su numen +creador é inventivo. En sus obras, en donde se exponen al estudio, a +la crítica y a la corrección, múltiples cuadros de costumbres locales, +se refleja ese afán de corregir y cortar ciertos vicios muy nuestros, +y ciertas imperfecciones tambien de órden social, habida consideracion +a la altura de la civilización en que parece encontrarse el país. Su +obra "Opereta?" que tantas veces figuró con éxito en los carteles y en +las tablas <span class="pagenum noind"><a name="Page_39" id="Page_39">Páhiná 39</a></span>por ejemplo, es una prueba de esto que decimos. Es digno +de notar además en Rivera ese estilo jocoso y festivo con que están +escritas sus obras, lo que hace que estén á tono con nuestro público +que gusta de humorismos y chistes.</p> + +<p>Doy mi mas sincero parabien al Sr. José M.a Rivera por sus esfuerzos y +aplicacion que le han conducido al éxito, al acometer una empresa tan +arriesgada y problemática como es la de escribir obras teatrales en +Filipinas ...</p> + +<p class="right"><b><i>Jose G. Reyes.</i></b></p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<h3><a name="un_triunfo" id="un_triunfo"></a>UN TRIUNFO DE RIVERA</h3> + +<p>De tal podemos calificar, el que en la noche del 1.o de Junio obtuvo +nuestro querido colaborador D. José María Rivera estrenando en el +Teatro Rizal, tres de sus mejores obras, tituladas: "Cinematógrafo", +"Panibugho" (Celos) y "Mga Pagkakataon" (Coincidencias), en presencia +de numeroso y selecto público que acudió al coliseo avido de conocer +las últimas producciones de nuestro joven inteligente compañero.</p> + +<p>En las tres obras líricas alcanzó Rivera un triunfo resonante, +acreditando una vez más ser él de la madera de los comediógrafos +modernos; que conoce palmo á palmo la mecánica teatral, y sobre todo, +ha justificado una vez más su genio como uno de los pocos dramaturgos +filipinos que con Severino Reyes, Patricio Mariano y Aurelio Tolentino +integran y son verdaderos prestigios del teatro tagalo.</p> + +<p>Con el espíritu de imparcialidad en que siempre se inspiran nuestros +juicios, podrémos manifestar aquí sinceramente, que el Sr. José María +Rivera, es de los contados escritores dramáticos que para dar +verdadera vida a sus obras, sigue el derrotero trazado por los +escritores españoles de presentar en cada obra dramática tipos +regionales. En la zarzuela "Cine<span class="pagenum noind"><a name="Page_40" id="Page_40">Páhiná 40</a></span>matógrafo" presenta Rivera el tipo de +unos montaraces, que faltos de sociabilidad, creyeron que Manila, es +tambien una montaña. Tanto en esta obrita como en "Panibugho" y "Mg̃a +Pagkakataon", nuestro apreciado colaborador ha conseguido triunfar en +toda la línea, asi como en su precioso monologo "Kakilakilabot" que +interpretó maravillosamente el mejor actor dramático filipino D. +Eusebio Constantino. El inspirado one-step del profesor Emilio A. +Aninao el primer filipino que ostenta el titulo de Profesor de +Armonia, titulado "José María Rivera", compuesto expresamente en honor +al beneficiado, gustó muchisímo al publico que al final la aplaudió.</p> + +<p>Los artistas que tomaron parte en la representacion de las obritas del +Sr. Rivera, cumplieron como buenos en sus respectivos papeles. La +tiple Juanita Angeles, demostró, una vez mas dominio en las tablas y +la potencia de su voz. Desde los primeros momentos supo cautivar al +público que le aplaudió á rabiar. Ildefonsa Alianza, acreditó ser de +la madera de las buenas características. La tiple Feliza Buenaventura, +supo bordar con maestria su papel en "Cinematógrafo" y recibió tambien +muchos aplausos. Alfredo Ratia, el gran barítono de la Compañía que +dirije el dramaturgo D. Severino Reyes, demostró ser dignísimo hijo +del gran actor D. Nemesio Ratia, honra del teatro contemporáneo. Pepe +Suarez y Joaquin Gavino, así como tambien los Sres. Eusebio +Constantino, Eusebio Gabriel y Gregorio L. Lopez, contribuyeron mucho +al éxito alcanzado por el autor.</p> + +<p>Y para terminar repitimos que Rivera ha triunfado en toda la línea, +por lo que el público le llamó muchas veces para aplaudirle +entruendosamente. A los muchos aplausos que tan querido compañero ha +recibido, une el FREE PRESS el suyo, entusiasta y sincero.</p> + +<p>(FREE PRESS, Junio 15, 1918.)</p> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_41" id="Page_41">Páhiná 41</a></span></div> + +<hr style='width: 45%;' /> + +<h2><a name="parang_liham"></a>Parang Liham na Bukas</h2> + +<p class="noind">K. Deogracias A. Rosario (alias) Delio. Taliba, Maynila.</p> + +<p class="noind">Kasamang Delio:—</p> + +<p>Yamang ikaw ang nakikilala kong "revistero" ng̃ TALIBA sa kanyang +pitak ng̃ mg̃a Dulaan, ay minarapat kong sa iyo ibalita ang isang +bagong naisip ni Pepe Rivera. Ng̃uni't, bago iyan, ay ibig ko munang +tumukoy ng̃ ilang bagay. Naalaala kong ikaw na rin ang nakapuna ukol +sa ginawang "recurso" ng̃ ilan sa ating mg̃a "autores" sa pagtatanghal +ng̃ mg̃a dulang tang̃i sa marami ng̃ mg̃a <i>actores principales</i> at +<i>secundarios</i>, ay napakarami pa rin ang mg̃a "koro" na kung minsa'y +"nakasisinok" sa panlasa ng̃ mg̃a nanonood. Napuna ko rin sa mg̃a +nakaraan mong lathala, na tumukoy ka sa mg̃a dulang "iilan" ang kanyang +mg̃a "pesonaje" at sa pagtukoy mong ito ay nabanggit mo ang +"Panibugho" ni Pepe Rivera, ang "Dalawang Hangal" ni Moneng Ilagan, at +ang "Ana Maria" ni Ñol Binoy Reyes.</p> + +<p>Ako'y sumaiyo ng̃ buong buo, sa iyong pagkukuro, na, upang makilala +ang "habilidad" ng̃ isang "autor" ay sa pagtatanghal ng̃ isang dulang +"iilan" ang mg̃a taong gumagalaw, buháy ang mg̃a tagpuan at busog sa +kasariwaan ng̃ isang diwang ibinubuhay o nilalayon. Sa tatlong katha +ng̃ mg̃a beteranong mandudulang nabanggit ko na sa iyo, na kapwa ko +napanood, ay masasabi ko sa iyong isang katang̃itang̃i. Kung ang mg̃a +isipan ng̃ "tatlong haring iyan", (tawagin na nating Hari), ng̃ ating +dulaan, ay maging isipan ng̃ marami nating mangangatha, ay hindi +malayong maiaagapay na rin natin ang ating dulaan sa taas at indayog +ng̃ mg̃a isipan at sa kasaysayan din naman ng̃ mg̃a mangangathang +hinahang̃aan natin sa ibayo ng̃ ating mg̃a dagat.</p> + +<p>Doon, sangayon sa ating mg̃a nababasa, ay iilan sa maraming +manang̃atha, ang natatang̃i hindi dahil sa kanilang katalinuhan, +kundi sa mg̃a katha nilang binubuo ng̃ iilang "personaje" <span class="pagenum noind"><a name="Page_42" id="Page_42">Páhiná 42</a></span>lamang, +ng̃uni't sa "iilang" yaon, ay nandoon na ang lahat. Anopa't nakayayari +ng̃ isang buhay na kinalalarawanan ng̃ isang pangyayaring kung iisipin +lamang, ay masasabing hindi magaganap kung "iilang katao" ang +magsasagawa.</p> + +<p>Nasabi ko ang ganyang malayang kurokuro, dahil sa nasaksihan ko, oo, +Kasamang Delio, nasaksihan ng̃ dalawa kung mata na ang mg̃a kinatha +ng̃ tatlo nating "hari ng̃ sariling dulaan" ay hindi na maihuhuli, +maging sa layon, sa isipan, sa diwa at sa kabuuan man, ng̃ mg̃a +nakatha ng̃ mg̃a nabanggit ko nang mandudulang taga ibang lupa.</p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<p>Napaguusapan na rin lamang natin ang ukol sa mg̃a dulaan, ay +maibabalita ko sa iyong ipalilimbag daw yata ni Rivera ang kanyang +dulang may isang yugto na pinamagatang "Cinematografo".</p> + +<p>Ang dulang ito, ay napanood ko na sa unang pagtatanghal sa "Rizal", sa +kapakinabang̃an ng̃ kumatha. Pagkatapos kong mapanood, ay ako na rin +sa sarili ang nagtanong:</p> + +<p>—Ano ang aking napanood? Isang dula lamang kayang "pasampay-bakod"?</p> + +<p>—Oh, hindi,—ang akin ding sagot. Tal mente, ay hindi isang dula +lamang, manapa'y isang sinematograpong nang̃ung̃usap at ang kanyang +layuni'y bumaka sa masasamang hilig ng̃ ating mg̃a tao.</p> + +<p>Ang "Cinematografo" ni Rivera, ay naglalayon ng̃ malalaking bagay na +tumutukoy sa masamang hilig ng̃ marami sa ating mg̃a kapwa, na dahil +sa malaking hilig sa bisyo, ay napapabayaan ang lahat ng̃ gawain sa +sariling tahanan. Inilarawan din ng̃ kumatha, ang kasagwaan ng̃ ilang +tanod o tagapaging̃at ng̃ kapayapaan at tinuligsa ang kanilang +kasagwaan sa paggamit ng̃ kanilang tungkulin. At hindi pa iyan. +Sakali't ipalilimbag ng̃a ng̃ Kasamang Rivera ang katha niyang ito, +(kahimanawari'y ipalimbag ng̃a sana), ay mababasa ng̃ madla na isa sa +mg̃a tagpo ay maguusap ang dala<span class="pagenum noind"><a name="Page_43" id="Page_43">Páhiná 43</a></span>wang magkaibigan sa harap ng̃ pintuan +ng̃ isang Sine. Ibabalita ng̃ isa, na, may nalalaman siyang isang +kakilalang naglihi sa isa sa mg̃a artista ng̃ isang pelikula at dahil +doo'y ginabigabi ang pagpasok sa alin mang sineng pagtanghalan sa +kanyang "favorito"; nagbuntis halos sa loob ng̃ sine, at nang̃anak, +oo, Kasamang Delio, nang̃anak sa loob din ng̃ kamalig ng̃ isang sine, +bagay na masasabing isang tunay na "barbaridad" na hindi makikita sa +ibang bayan.</p> + +<p>Ang anak ng̃ naglihi sa nasabing artista, ay naging isang pusakal na +alagad ng̃ sinematograpo hanggang sa lumaki.</p> + +<p>Inilarawan din ni Pepe sa kanyang dula ang ukol sa karaniwang +napagkikita natin, na ang sine ang siyang ginagawang paraan sa +pagtatanan ng̃ mg̃a anak na napakakasal ng̃ hindi pa oras. At isa pa, +ang lalong kriminal, ay ang ukol sa mg̃a pagnanakawang parang +itinuturo sa mg̃a nanonood. Ang bahaging ito, ay pinagukulan ng̃ autor +ng̃ ilang "halibas" sa pamamagitan ng̃ paglalarawan ng̃ kasamaang +ibinubung̃a, lalo pa ng̃ napapanahon ang mg̃a <i>Zigomar</i> at mg̃a +<i>Fantomas</i>.</p> + +<p>Iyan, at mg̃a iba pang tagay na pawang "sakit ng̃ Sangkatauhan" ang +kanyang binaka at kung tunay ng̃ang ipalilimbag, ay inaasahan kong +makatutulong ng̃ malaki sa pagpapaliwanag at pagbaka sa inaasal o +maling hilig ng̃ marami sa atin.</p> + +<p>Tang̃i sa riyan, ay masasabi ko sa iyong ang pagpapalimbag na gagawin +ni Rivera sa kanyang "Cinematografo", ay makatutulong din naman sa +pagpapalaganap ng̃ Sariling Wika sa una, at sa pang̃alawa'y +magkakapanahong mabasa ng̃ mg̃a tumatangkilik sa dulaang tagalog ang +kanilang karaniwang nakikita't naririnig magbuhat sa esenario ng̃ +isang dulaan. Mabasa, oo ng̃a, mabasa, at sa gayo'y mapagaralan nila't +masuri ang kahalagahan ng̃ ating mg̃a dulaan na siyang tampok at +karang̃alang masasabi ng̃ Lahi ni Balagtas, na hindi man karapatdapat, +ay kinabibilang̃an natin.</p> + +<div><span class="pagenum"><a name="Page_44" id="Page_44">Páhiná 44</a></span></div> + +<p>Kung hindi lamang inaakala kong pahahaba ang liham na ito, at may +isang gawain akong nakahahadlang sa akin, ay tutukuyin ko sana rito ang +lahat ng̃ nalalaman ko ukol sa mg̃a katha ni Pepe Rivera. Gayon pa +man, at sa maiikling salita ay tumukoy rin tayo ng̃ pasapyaw.</p> + +<p>Napanood mo ang tatlo niyang dulang "Panibugho", "Mg̃a Bing̃e" at +"Mg̃a pagkakataon," hindi ba?</p> + +<p>Ng̃ayon, sabihin mo sa akin kung ano ang iyong niloloob.</p> + +<p>Sa kanyang "Panibugho", tang̃i sa nakatatawang pangyayari, ay +nakatutulong din sa pagbibigay liwanag sa nalalabuang isipan ng̃ mag +asawang (mg̃a asawang babae ang tinutukoy ko rito), pagdaka't +magbubudhi na lamang at sukat, at hindi na sumasangguni sa kanyang +tapat na puso, kung namamali siya o kung hindi, at pagdaka'y +patatang̃ay sa simbuyo ng̃ magdarayang damdamin, ¿Hindi ba tunay? Ang +kamaliang iyan, ay nagamot ni Rivera sa pagtatanghal ng̃ kanyang +"Panibugho".</p> + +<p>Sa kanyang "Mg̃a Bing̃e" ay nakuha rin namang naipakilala ang +kadalubhasaan ng̃ kanyang panitik. Kanyang inilarawan ng̃ ganap na +ganap ang konsekuensiang laging ibinubung̃a ng̃ isang hindi +pagkakaunawaan, at tang̃i sa roo'y ginulo niya muna ang isip ng̃ +nanonood, at ng̃ lito na, ay "pinaglamas" niya ang salitaan, ng̃uni't, +pagkatapos, ay unti unting nagliliwanag hanggang sa niwakasan ng̃ +isang "pagkakataong" hindi inaantay na mangyari na ipinagkapalad ng +"isang hindi naghahanap" at "hindi nananadya". Ng̃ayon kung sa +dalawang obrang iyan, ay nakuha kong naipakilala sa iyo ang +"kadiyaskihan" ng̃ ating Pepe, ay tignan naman natin ang kanyang +walang kamatayang "Mg̃a Pagkakataon", na habang tumatanda ay lalong +nagiging bata at na kahahalina sa puso ng̃ ating publiko.</p> + +<p>Ano ang napuna mo sa "Mg̃a Pagkakataon"?</p> + +<p>Sa "obrang" iyan, ay hindi pangkaraniwang talino ang pinuhunan ni +Rivera ng̃ kanyang sulatin. At, <i>sobre todo</i>,ay ang pagkakalagay <span class="pagenum noind"><a name="Page_45" id="Page_45">Páhiná 45</a></span>ng̃ +pamagat. Nasabi ko tuloy na "kinasihan yata ng̃ Santong katutubo si +Pepe", sa kanyang "Mg̃a Pagkakataon", o talagang <i>natama sa mabuting +oras</i>.</p> + +<p>Kalabisan pang ilarawan dito ang mg̃a "kuntil butil" ng̃ "obra". Sukat +nang sabihin ko na sa "Mg̃a Pagkakataon", ay hindi dapat manood ang +isang tao o mg̃a taong katatapos kumain lalo pa't busog, pagka't hindi +malayong saktan ng̃ tiyan o kaya'y <i>maapendesitis</i>. Itatanong mo sa +aking kung bakit? Saksi ka. Hindi ba't ng̃ mapanood natin, ay kaunti +ka nang pang̃apusan ng̃ hining̃a dahil sa katatawa, bakit at si +Ballecer pa naman ang nag-Kosme? Hindi ba't sinabi mo pang, "ang +lalong matimpiin, ang lalong pihikan, "at ang lalo pa mang walang kibo +kahima't banal o simenarista pa siya ay tatawa, at tatawa pag napanood +ang "Mg̃a Pagkakataon"?</p> + +<p>Tang̃i sa riya'y nagtuturo din naman sa isang magulang na ayaw +pabayaan ang hilig ng̃ isang anak lalo pa't sa gawang pagaasawa.</p> + +<p>Dahil sa mg̃a naipahayag kong iyan, ay inaasahan kong sa pagpapalimbag +ni Pepe ng̃ nanyang "Cinemetografo", ay lalong mapatutunayan ng̃ madla +kung tama o kung hindi ang aking mg̃a daglian pagkukuro hinggil sa +kakayahan at sa "habilidad" ni Pepe Maria Rivera sa gawang pagsulat.</p> + +<p>Samantala'y magutos. Kumusta sa Katotong Crispin.</p> + +<p class="right"><b><i>Remigio Mat. Castro</i>.</b><br/> +Kalihim ng <span class="smcap">Ilaw</span> at <span class="smcap">Panitik</span>.</p> + +<p class="noind">Marso, 15 ng̃ 1920.</p> + +<hr style='width: 30%;' /> + +<p><a name="comentario_dos" id="comentario_dos"></a></p> + +<p>A beneficio de los incendiados de Cavite, la "Compañia Ilagan" dió una +función en el Teatro "Zorilla", en la noche del 6 de Mayo, +representandose tres obras de un acto de José Maria Rivera. +<span class="pagenum noind"><a name="Page_46" id="Page_46">Páhiná 46</a></span> +Pepe es un creador de tipos y se reveló en "Opereta", haciendo mover +en escena a dos tipos pueblerinos, uno del pasado, ignorante, +socarrón y desconfiado y otro del dia, aunque con reminiscencias del +de antaño, pero con más desparpajo, con más perspicacia.</p> + +<p>Rivera al hacer mover en escena a esos tipos, a mas de ir dandolos a +conocer, pintando sus defectos para ser corregidos, regocija al +espectador con graciosas escenas.</p> + +<p>En el escenario, este joven autor, completa la pintura haciendo hablar +a los muñecos en su dejo y estilo peculiares de la region +correspondiente. En esto, el autor tuvo un éxito completo, como +tambien en la presentacion de otro tipo popular, un cantante que fue +tambien caricaturizado de un modo acabado.</p> + +<p>¡Bien por Rivera!</p> + +<p class="right"><b><i>Alitaptap</i>.</b></p> + +<p class="noind">CONFETTI, 16 de Mayo de 1920</p> + +<div class="figcenter"> +<img src="images/decor.png" alt="Decoration" title="Decoration" /> +</div> +<hr style='width: 65%;' /> +<div class="figcenter"> +<img src="images/add51.jpg" width="243" height="474" alt="Advertisement" title="Advertisement" /> +</div> +<div class="figcenter"> +<img src="images/add52.jpg" width="240" height="474" alt="Advertisement" title="Advertisement" /> +</div> +<div class="figcenter"> +<img src="images/add53.jpg" width="288" height="474" alt="Advertisement" title="Advertisement" /> +</div> +<div class="figcenter"> +<img src="images/add54.jpg" width="284" height="474" alt="Advertisement" title="Advertisement" /> +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Cinematografo, by Jose Maria Rivera + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CINEMATOGRAFO *** + +***** This file should be named 16311-h.htm or 16311-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/3/1/16311/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad, +Pilar Somoza and PG Distributed Proofreaders from page +scans provided by University of Michigan. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + +*** END: FULL LICENSE *** + + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/16311-h/images/add51.jpg b/16311-h/images/add51.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3092625 --- /dev/null +++ b/16311-h/images/add51.jpg diff --git a/16311-h/images/add52.jpg b/16311-h/images/add52.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b5701fd --- /dev/null +++ b/16311-h/images/add52.jpg diff --git a/16311-h/images/add53.jpg b/16311-h/images/add53.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..0f585b9 --- /dev/null +++ b/16311-h/images/add53.jpg diff --git a/16311-h/images/add54.jpg b/16311-h/images/add54.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1161b5d --- /dev/null +++ b/16311-h/images/add54.jpg diff --git a/16311-h/images/alay.jpg b/16311-h/images/alay.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8063b45 --- /dev/null +++ b/16311-h/images/alay.jpg diff --git a/16311-h/images/cover_big.jpg b/16311-h/images/cover_big.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5bfed49 --- /dev/null +++ b/16311-h/images/cover_big.jpg diff --git a/16311-h/images/cover_thumb.jpg b/16311-h/images/cover_thumb.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6f68f1b --- /dev/null +++ b/16311-h/images/cover_thumb.jpg diff --git a/16311-h/images/decor.png b/16311-h/images/decor.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f943e95 --- /dev/null +++ b/16311-h/images/decor.png |
