diff options
Diffstat (limited to '16117-8.txt')
| -rw-r--r-- | 16117-8.txt | 1528 |
1 files changed, 1528 insertions, 0 deletions
diff --git a/16117-8.txt b/16117-8.txt new file mode 100644 index 0000000..4e13e42 --- /dev/null +++ b/16117-8.txt @@ -0,0 +1,1528 @@ +The Project Gutenberg EBook of Het land der Bagas en de Rio-Nuñez +by Coffinières de Nordeck + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Het land der Bagas en de Rio-Nuñez + De Aarde en haar volken, 1887 + +Author: Coffinières de Nordeck + +Release Date: June 23, 2005 [EBook #16117] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET LAND DER BAGAS EN DE RIO-NUÑEZ *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team + + + + + + +Het land der Bagas en de Rio-Nuñez. + +Naar het verhaal van den luitenant ter zee Coffinières de Nordeck. + + + +I + + +Mijn doel is geen ander dan een denkbeeld te geven van de landstreek +van de Rio-Nuñez. Herhaalde malen heb ik deze bijna geheel onbekende +streken bezocht en de uitkomsten mijner onderzoekingen in officieele +rapporten medegedeeld. Het is mij nu slechts te doen om het een +en ander mede te deelen omtrent de volksstammen, die krachtens de +traktaten onder het protektoraat van Frankrijk zijn geplaatst, en +omtrent het land, waar onze vlag wappert. De Rio-Nuñez is tegenwoordig +fransch grondgebied, zoo goed als de vlakte van Saint-Denis, maar +de bewoners van dat grondgebied zijn ons minder bekend dan die van +Frankrijk; en het is ook niet te loochenen, dat onze west-afrikaansche +medeburgers, de Landoemans, de Naloes, de Bagas en de Mandi-Foré, +in meer dan één opzicht van ons verschillen. + +Sedert vele jaren behoorde die streek reeds aan Frankrijk, maar de +regeering liet zich aan deze bezitting niet veel gelegen liggen, en +liet de inboorlingen onderling hunne zaken regelen en hunne geschillen +uitvechten. De uitbreiding der koloniale macht van andere europeesche +mogendheden heeft ook ons land bewogen om meer dan tot dusver zijne +aandacht te wijden aan hetgeen in Afrika voorviel; en ten einde niet +verplicht te zijn, in een zeer moorddadig klimaat troepen te moeten +onderhouden, heeft men de andere inlandsche vorsten weten te bewegen, +onzen bondgenoot of vasal, den koning der Naloes, als hun suzerein +te erkennen. + +Maar het zal niet overbodig wezen vooraf een kort overzicht te geven +van de ligging en de geografische gesteldheid van de Rio-Nuñez. + +Sedert meer dan tweehonderd jaren behoort de Senegal aan Frankrijk: +het is onze oudste nederzetting. Zij omvat geheel Senegambië, +uitgezonderd Gambia, dat aan de Engelschen behoort, en het land der +Bissagos, dat eene bezitting is van Portugal. De noordelijke grens +van de fransche kolonie begint aan Kaap Blanc, de zuidelijke reikt +tot Sierra-Leone. Een der belangrijkste rivieren van deze landstreek +is de Rio-Nuñez; zij stort zich met een zeer wijden mond in zee, een +weinig ten noorden van Kaap Verga, op 10° 35' noorderbreedte en 17° +5' westerlengte. De toegang tot de rivier zou zeer gemakkelijk zijn, +wanneer zich niet op eenigen afstand eene keten van riffen uitstrekte, +die niet zichtbaar zijn, en waarboven eenige eilandjes uitsteken, die +met den archipel der Bissagos verbonden zijn. Om de rivier te bereiken, +moet men ten zuiden van deze bank van riffen omvaren; men volgt dan +een vrij recht kanaal, dat tusschen zandbanken en rotsen doorloopt, +maar men heeft geen drempel te passeeren, als bij de meeste andere +riviermonden langs de kust; het gansche jaar door is de Nuñez voor +groote schepen toegankelijk. + +Het klimaat is zeer ongezond, vooral in November en December; maar in +elken tijd des jaars behoort deze kust tot de heetste streken van het +gansche land. Toch wordt, sedert oude tijden reeds, de Nuñez veel +bezocht. Opmerkelijk is het voorts, dat te allen tijde de streek +hoogerop langs de rivier meer beschaafd en ontwikkeld is geweest +dan aan haar mond. Zeer waarschijnlijk is dit verschijnsel, hetwelk +tegen den gewonen regel strijdt, een gevolg van het klimaat. Vóór de +afschaffing van den slavenhandel leverden de landstreken hoogerop langs +de rivier een zeer belangrijk contingent; later zetten de slavenhalers +hun bedrijf in stilte voort, geholpen door de vele schuilhoeken, die +de talrijke wateren en hunne vertakkingen overvloedig aanbieden. De +blanken drijven nu wel geen handel meer in slaven, maar de negers +zelven gaan daarmede ongehinderd voort. Het is ook onmogelijk hun dit +te beletten; trouwens de slavernij behoort sedert eeuwen en eeuwen +tot hunne ingewortelde, overgeërfde zeden en gewoonten; niemand ziet +daar iets onrechtvaardigs of ergerlijks in, en een negerslaaf zou +zich zeker ten uiterste verbazen, indien hij wist en verstond, welke +gevoelens en gewaarwordingen europeesche dichters en romanschrijvers +hem en zijn lotgenooten alzoo hebben toegedicht. + +Gedurende de maanden December tot Mei wordt tegenwoordig een andere, +minder bedenkelijke handel gedreven, namelijk in stoffen, ijzerwerk +en andere produkten der fransche nijverheid, die tegen caoutchouc, +palmolie en oliehoudende zaden worden ingeruild. De negers zijn ten +eenemale ontbloot van artistieken smaak: aan goedkoope artikelen +geven zij steeds de voorkeur boven andere, die fraaier en deugdzamer, +maar duurder zijn. Onze kooplieden hebben dan ook een harden strijd +te voeren tegen hunne engelsche concurrenten. + +De geheele streek langs de rivier is doorsneden door een tal van +stroompjes en wateren, zoogenaamde _marigots_, die een schier +ondoordringbaar net vormen en met de eigenlijke rio verbonden +zijn. Eb en vloed brengen voortdurend wijziging in de richting en den +loop dezer wateren; voor een groot deel loopen zij bij ebbe droog, +niets meer achter latende dan eene beek van modder, ter weerszijde +door wortelboomen omzoomd. Deze boomen met hun zonderlinge, boven +den grond uitstekende wortels, die een zoo eigenaardig effect maken, +groeien langs alle wateren van het land; als het water gezakt is, zien +zij er uit, alsof zij van onderen door een tuinman met zorg gesnoeid +waren, want de bladeren vormen een horizontaal vlak, overeenkomende +met den hoogsten waterstand. Kaimans en witte reigers schijnen de +eenige bewoners dezer wildernissen. + +Dringt men, met den vloed, met een licht bootje verder in een dezer +kreeken door, dan bespeurt men soms ook nog andere boomen, met name +palmen, wier bladerkronen zich hoog in de lucht verheffen, of wel +reusachtige wolboomen, wier takken zelfs nog boven de hoogste palmen +uitsteken. Daar kan men er ook bijna zeker op rekenen, menschen +te zullen aantreffen. Nabij de monding der rivier wonen de Bagas; +een weinig hoogerop de Naloes; nabij Boké, den versten post in +het binnenland, vindt men de Landoemans; bij de bronnen der rivier +eindelijk wonen de Foelahs, wier gebied zich uitstrekt tot den Senegal, +die slechts dertig dagreizen van de Nuñez verwijderd is. + + + +II + + +In het begin van 1885 lag aan den linkeroever van de Nuñez, op het +punt waar de monding aanvangt, een rooversnest, waarvan de bewoners +den handel grootelijks bemoeilijkten en benadeelden. Dat was Catinoe, +en het opperhoofd der bende heette Bokar. Het adviesjacht de _Héron_, +kommandant Néron, en het adviesjacht de _Ardent_, kommandant +Aubert, verdreven en doodden die bandieten en verbrandden hunne +dorpen. Inmiddels was het adviesjacht de _Goëland_, waarvan ik de eer +had kommandant te zijn; afgezonden om de andere schepen te helpen, +maar bij onze komst was alles reeds afgeloopen, en bleef ons niets +anders over dan het voeren der diplomatieke onderhandelingen, om den +koning der Naloes, Yoera Towel, ook door de andere stammen te doen +erkennen; wij moesten voorts de grenzen bepalen tusschen het gebied +der Landoemans en dat der Naloes, waarover sinds tien à vijftien jaren +onophoudelijk getwist werd; eindelijk moesten wij trachten de geheele +landstreek onder fransch protektoraat te brengen. Deze zending, die +ons door den luitenant-gouverneur, den heer Bayol, was opgedragen, +opende ons eene uitmuntende gelegenheid om de inboorlingen dezer +streken van nabij gade te slaan en te leeren kennen. + +Nu wij het tooneel onzer werkzaamheid vluchtig hebben aangeduid, +mogen wij ook wel iets zeggen van het schip. + +De _Goëland_ was eene raderboot, ongeveer zestig meters lang, +wit geverft, met een rood boord; de schoorsteen en de masten waren +lichtbruin. Het schip maakte een aardig effect tusschen het al te +eentonige groen van het landschap langs den oever. De bemanning +bestond uit vier-en-twintig koppen, waarvan meer dan de helft +zwarte matrozen van den Senegal. Deze lieden, _laptots_ genoemd, +stonden onder het bevel van korporaals, die den wonderlijken naam van +_gourmets_ (lekkerbekken) droegen, hoewel zij hetzelfde eten kregen +als de anderen. De sergeanten waren bekend onder den naam van _rivier +kapiteins_. Allen waren niet weinig trotsch op hunne titels, en deden +over het algemeen hun best om de smaakvolle uniform onzer zeelieden +naar behooren te dragen. Met de schoenen echter konden zij niet best +overweg. Onze loods heette Seymoe; hij was een voortreffelijk man +met een buitengewoon scherp gezicht, die zeer belangrijke diensten +bewezen heeft, en die niet minder nauwgezet was in het waarnemen van +zijn dienst aan boord, als in de vervulling zijner godsdienstplichten, +overeenkomstig de voorschriften van den Koran. Maar hij kon niet goed +verdragen, dat men lichtvaardig sprak over zijn geloof. Slechts eens +heb ik hem uit zijn humeur gezien: hij had ons juist over den drempel +van de Cazamance gebracht, en ik zeide tot hem: "Het is een geluk voor +een kapitein, een goed Muzelman als gij aan boord te hebben: gij wijst +mij altijd de ware richting van Mekka, en ik kan daarnaar mijn kompas +regelen, om de riviermonden niet te missen."--Ook was hij er niet +dan met groote moeite toe te brengen om zijn portret te laten maken. + +De _Goëland_ lag voor anker voor het dorp Camfarandi aan +de samenvloeiing van de Rio-Nuñez en van een der voornaamste +killen of kreeken. Aan alle kanten zag men wortelboomen; naar +den zeekant het zoogenoemde Duivelseiland en de eerste boomen van +Petit-Talibonche. Aan de overzijde, aan den rechteroever der rivier, +stond het huis van den franschen tolgaarder, die uit zijne woning tot +in zee kon zien. Daarachter verhief zich een bosch, dat de helling +bedekte van een kleinen heuvel, waarachter de engelsche factorie +Victoria lag. Te midden van het donkergroen der boomen kwamen de +blauwachtige zinken daken der pakhuizen schilderachtig uit.--Nabij +de factorie lagen prauwen, wachtende op de lading van koopwaren; +terwijl mooie grijze apen tot vlak bij den aanlegsteiger slopen om +de uit de zakken gevallen zaadkorrels weg te rapen. + +Aan den linkeroever der rivier, wat hoogerop, kon men met een kijker +de verwoeste _tatas_ van het dorp Catinoe zien, en eenige lijken, die +door de gieren werden verslonden. Reusachtige boomen overschaduwden +dit tafreel van verwoesting, en de stilte des doods had het rumoer +van de afrikaansche vesting vervangen.--Op den rechteroever gaf het +dorp Camfarandi, achter de factorie Victoria, ook niet veel meer +dan ruïnen te aanschouwen; maar de inwoners hadden althans door eene +overhaaste vlucht hun leven gered. + +Ik had het anker uitgeworpen voor Victoria, dat ik in zekeren zin als +mijn hoofdkwartier beschouwde. Dit punt is inderdaad de sleutel der +rivier, die zich hier eensklaps aanmerkelijk verbreedt, en vormt met +Boké de twee strategische stellingen van het land. Men zou het ook +tot uitgangspunt kunnen maken van een spoorweg naar Foetah, die naar +Senegal en den Niger zou loopen. Reeds nu verschijnen de engelsche +booten geregeld te Victoria; wat zou het dan zijn? + +Op het dek heen en weer wandelende, sprak ik daarover met mijn +luitenant, toen wij een aantal prauwen gewaar werden, die naar +ons toekwamen, voorafgegaan door eene groote pinas, waarin bijna +geheel naakte negers gezeten waren, die, in plaats van met riemen, +met rondhouten roeiden en luid schreeuwende op de banken sprongen, +daarbij de zonderlingste bewegingen makende. Voorop zaten twee +vrouwen, die met alle geweld op de tamtams sloegen; achter in de +boot zaten eenige fantastisch toegetakelde heeren--afrikaansche +heeren altijd!--boven wier hoofden zonneschermen werden gehouden. Een +muziekant sloeg met grooten ernst op een instrument, bestaande uit +stukjes hout op eene rij boven uitgeholde kalebassen gespannen: dit +soort van harmonica is langs deze geheele kust algemeen in gebruik. De +heer Beeckman, de gezagvoerder in het district van de Rio-Nuñez, die +bij ons aan boord was gekomen, deelde mij mede, dat Dinah Salifoe, +de vermoedelijke troonopvolger van den koning der Naloes, zich in de +boot bevond. Kort daarop verscheen de prins op het dek, terwijl hij +zijn parapluie toesloeg en den onderstuurman eerbiedig groette. + +Dinah Salifoe is tegenwoordig, na den dood van Yoera, koning van +de Naloes en de Bagas, protektor van de Mandi-Foré, vriend en +beschermeling van Frankrijk. Hij verdient dus wel, dat wij hem wat +van naderbij beschouwen. + +Behalve de parapluie, waarvan wij reeds gesproken hebben, droeg de +prins, ter gelegenheid van dit plechtig bezoek, een wit hemd, een +das, een zwarten pantalon, lage schoenen, sokken, en--waarom weet ik +niet--een blauwen bril, die misschien oorzaak was van de vergissing, +waardoor hij den tweeden stuurman voor den kommandant aanzag. Op zijn +hoofd droeg hij eene hooge witte muts met twee gekleurde banden boven +elkander. Maar het kostuum van Dinah zou niet kompleet zijn geweest, +zoo hij niet over alles een rooskleurige, met goud geborduurde +dalmatiek, in den vorm van een senegalsche _boeboe,_ had gedragen. + +Neem een oud beddelaken, werp dat over uw schouders, steek uw hoofd +daardoor, en naai de twee afhangende einden aan elkander, maak van +voren een ruimen zak, en gij hebt een _boeboe_. Dit hoogst eenvoudige +kleedingstuk, dat zelfs op reis gemakkelijk te vervaardigen is, wordt +door alle mannen in Senegambië gedragen; aan den Senegal draagt men +daarbij nog een hemd en geen broek, terwijl de Naloes de voorkeur +geven aan de broek en het hemd achterwege laten. Dat is eene kwestie +van smaak, waarover niet te twisten valt. Door een hemd en een broek +aan te trekken, maakte Dinah eene uitzondering, waarvoor wij zeer +gevoelig waren. + +Zijn wonderlijk kostuum daargelaten, had de prins een fijn-besneden, +niet onbevallig gelaat, en zeer fraaie handen en voeten; zijne manieren +waren die van een gentleman; hij sprak niet dan met moeite een weinig +fransch, maar hij kende engelsch, naloe en soesoe. Het soesoe is een +taal of een dialekt, dat van de Rio-Nuñez tot Sierra-Leone bijna +algemeen gesproken wordt; iemand, die met deze taal onbekend is, +ondervindt veel last bij een reis door dit deel van Senegambië: +hij moet dan noodzakelijk een franschen tolk, een Oeolof soesoe, tot +zijne dienst hebben. Bij de verschillende conferentiën of palabers, +die wij in dit land hebben gehad, moesten wij eerst hetgeen wij te +zeggen hadden, duidelijk uitleggen aan een Oeolof; deze had soms +een uur noodig om aan een derde te doen begrijpen wat wij hem hadden +verteld. Die andere vertaalde dat weer in het baga; en in verhouding +van de onderscheidene dialekten nam het getal tolken steeds toe, +zoodat het soms scheen als zou er nooit een einde aan komen. Men +droeg dan ook wel zorg, niets meer dan het volstrekt noodzakelijke te +zeggen, want elke onnoodige uitweiding rekte de samenkomst misschien +met een paar uren. Inderdaad Dr. Schleyer moest de inboorlingen van +de Rio-Nuñez zien te bewegen, _volapuk_ te leeren: hier zou zijne +wereldtaal onschatbare diensten kunnen bewijzen! + +Met Dinah hadden wij, dank zij zijne geleerde opvoeding, minder +moeite. Hij schreef zijne taal met arabische letters, want het soesoe +heeft geen letterschrift. Men kan begrijpen hoe lastig het dikwijls +was, deze brieven te ontcijferen; zij waren doorgaans geschreven +in slecht arabisch schrift, maar de taal was oeolof, soesoe of +naloe. Dinah schreef als een Arabier, hoewel hij geen arabisch +verstond; met zijne godsdienst stond het ongeveer eveneens geschapen: +hij ging door voor een Mohammedaan, hoewel hij, naar ik vrees, bitter +weinig van de dogmen en de inzettingen van den Islam wist. Hij droeg om +zijn hals een aantal fetishen of _gris-gris_, en maakte zijne _salams_ +met het ernstigste gezicht van de wereld. Maar, zooals ik zeg, hij +scheen mij niet toe een zoogenoemde _maraboet_ te zijn. + +Een maraboet is iemand, die volkomen in de godsdienst van Mohammed +is ingewijd, die al de ritueele voorschriften op zijn duimpje +kent en precies weet te zeggen, hoevele kniebuigingen en andere +bewegingen men bij iedere gelegenheid verrichten moet en op welke +wijze dat moet geschieden. Zulk een man staat in hoog aanzien bij +zijne geloofsgenooten, op wie hij een grooten invloed uitoefent, +onverschillig welke ook zijne maatschappelijke betrekking zij. Ik had +aan boord een smidsgezel van den Senegal, die maraboet was: hij was de +levende autoriteit voor al de anderen, zelfs voor de rivierkapiteins, +die hem onvoorwaardelijk gehoorzaamden. Toch was hij niet bijzonder +geletterd, want niet dan met groote moeite kon hij den Koran spellen. + +Over het algemeen zijn de koks en de hofmeesters zeer gewichtige +personages, die zelfs vorsten en opperhoofden uit de hoogte behandelen, +wanneer deze laatsten niet goed bekend zijn met de godsdienstige +gewoonten en gebruiken. Het is echter ook waar, dat deze vrijpostigheid +hun somwijlen kwalijk bekomt, en dat zij wel eens zeer gevoelige +lessen in de etiquette krijgen. Dinah, de vermoedelijke erfgenaam +van Yoera Towel, werd met veel eerbied en ontzag behandeld. Men wist +dat met hem niet te gekscheren viel, en herinnerde zich nog hoe hij, +in 1884, zijn eigen schoonbroeder Boendoe ter dood had laten brengen; +ook had de verwoesting der oproerige dorpen zijn prestige niet weinig +verhoogd. Hij hield nu als het ware een zegetocht door die streken, +welke voor hem zoo lang gesloten waren gehouden door vijanden, van +wie hij nu niets meer te vreezen had. + +Terwijl wij te Victoria vertoefden, ontbood hij het opperhoofd van +het eiland Boffa, dat ten noorden van de uitmonding van de Rio-Nuñez +ligt. Dit opperhoofd heet Baky: den 20 April 1885 kwam hij aan boord +van de _Goëland_, om ons zijne hulde te bewijzen. Hij had twee van +zijne zonen medegebracht, om als getuigen te dienen en om te hooren wat +men bespreken zou, opdat men, zooals hij niet onverstandig opmerkte, +ook na zijn dood zou weten wat hij met ons was overeengekomen. Hoewel +Baky een Naloe was en een onderdaan van den koning der Naloes, scheen +hij toch slecht op de hoogte van de politiek; althans hij vernam met de +grootste verbazing, dat zijn volk, volgens een traktaat van 28 November +1865, sedert twintig jaren onder de opperhoogheid van Frankrijk stond. + +Ik stelde hem eene fransche vlag en eenige flesschen rhum ter hand, +en noodigde hem uit zich wat beter op de hoogte te houden van hetgeen +in zijn land voorviel. Blijkbaar waren de flesschen rhum hem meer +waard dan de vlag en ook dan mijne vermaning. Hij teekende alles wat +men van hem verlangde en verwijderde zich in zijne prauw, de vlag +ontplooiende en ijverig van den rhum proevende. + +Dat was mijne eerste diplomatieke bemoeiing; Dinah zelf moest er om +lachen. In de oogen van Seymoe, die nooit iets anders dan water dronk, +was dit opperhoofd haast nog erger dan een ongeloovige. + +Den 21 April 1885, terwijl Dinah en eenige opperhoofden van zijn +gevolg nog aan boord waren, voeren wij des morgens vroeg af om een +bezoek te gaan brengen aan de Bagas, die nabij de monding der rivier +wonen. Ik stoomde langs het Duivelseiland en wierp het anker uit ten +noorden van de landpunt Amarante, dicht hij het dorp Petit-Talibonche, +bekend door drie groote boomen, die aanstonds in het oog vallen, als +men de rivier opvaart. Dit punt is de noordelijke grens van Bagatay +of het land der Bagas. + +Toen wij voor het eerst hier kwamen, was dit land zoo goed als onbekend +bij de Naloes zelven, die toch in de onmiddellijke nabijheid wonen. Ook +de Senegaleezen en de Europeanen wisten er bijna niets van. Mij was +de streek volkomen onbekend; maar reeds toen ik als knaap kaarten +van Afrika bestudeerde, was mijne nieuwsgierigheid en belangstelling +geprikkeld door hetgeen bij deze streek stond aangeteekend; ik las +daar: _Volksstammen met geweren gewapend, zeer vijandig gezind jegens +vreemden._ Eindelijk zou dit raadsel voor mij worden opgelost. + +Te Victoria kon men mij geene andere inlichtingen geven, dan dat ik +daar echte wilden zou zien, in de wouden levende met kudden vee en +op den laagsten trap van ontwikkeling staande, zoodat zij zelfs geen +kleederen droegen. Ik had het opperhoofd van het naloe-dorp Borobof +met mij genomen: deze krachtige flinke grijsaard, Tomba-Coeyé genoemd, +verstond en sprak de taal der Bagas. Ik zond hem vooruit naar het +dorp, om de inwoners van onze komst te verwittigen en omtrent onze +bedoelingen gerust te stellen. Wij zelven konden er nog niet heen gaan, +omdat met de eb de modderige kust ongenaakbaar was. Tomba-Coeyé, voor +wien deze hinderpaal niet bestond, stapte midden in de modder aan land, +waadde zoo goed mogelijk door het slijk en kweet zich, zooals ons +later bleek, op de meest voldoende wijze van zijne zending. Zoodra +de vloed genoeg gerezen was, begaf ik mij met de heeren Beeckman +en Roquemaurel--mijn luitenant--op weg naar het dorp. Het kwam ons +het gemakkelijkst voor, eene kleine kreek te volgen, die, naar wij +onderstelden, bij het dorp uit moest komen. + +Weldra hoorden wij dan ook gerucht van stemmen, en dachten wij reeds +de plaats onzer bestemming te hebben bereikt; maar wij hadden gerekend +buiten de eindelooze kronkelingen van die ellendige kreek, die zich +zoo ver van de woningen verwijderde, dat wij niets meer hoorden +en begonnen te vreezen, dat wij verdwaald waren. Reeds sedert lang +hadden wij de riemen moeten innemen en dreven wij met den stroom af, +ons voorttrekkende aan de wortels der boomen; eindelijk verbreedde +de kreek zich weer en kregen wij eene prauw in het oog, die met +rijststroo was beladen en in een zijtak aan onze linkerhand voer; +wij volgden die prauw en kwamen weldra in eene soort van kom, omzoomd +door een opgehoogd en met bananen beplant terrein; wij konden er dus +zeker van zijn, dat menschelijke woningen niet verre waren. Daar wij +op den vollen middag nu ruim een uur gevaren hadden, was de schaduw +ons van harte welkom. + +Een groot aantal negers, tusschen de bladeren der bananen verborgen, +sloegen ons aandachtig gade. Zoodra wij voet aan wal zetten, liepen +zij schreeuwende weg. Zonder ons daaraan te storen, sloegen wij het +pad in, dat zich voor ons opende. + +Maar in plaats van geheel barbaarsche wilden, zooals wij volgens +de gegeven inlichtingen verwachtten, vonden wij, tot onze groote +verwondering, de kenteekenen eener betrekkelijk vrij ver gevorderde +beschaving. Wij kwamen op eene groote open plek, waar de drie boomen +stonden, die men uit zee zien kan, en bereikten aanstonds daarna +het dorp Petit-Talibonche, aldus genoemd ter onderscheiding van +Grand-Talibonche, aan den anderen oever der rivier. Van de met geweren +gewapende wilden was geen spoor te ontdekken; in stede daarvan zagen +wij niets dan ongewapende lieden, die zeer vriendschappelijk gezind +waren. In hun midden stond Tomba-Coeyé, van modder en slijk gezuiverd, +te redeneeren. + +Een enkele blik op de schare was voldoende om te zien dat men te onzer +eere toilet had gemaakt; slechts trof het ons, dat, terwijl de mannen +met _boeboes_, mutsen en andere kleedingstukken waren uitgedost, de +vrouwen, met uitzondering van een klein lapje, geheel naakt waren, tot +groote ergernis van Seymoe. Al deze lieden stonden voor de deur hunner +woningen, die welhaast meer aanspraak mochten maken op den naam van +huizen, dan op dien van hutten. Deze woningen hadden eene breedte van +ongeveer twintig bij eene diepte van omstreeks tien ellen. Zij waren +van leem gebouwd en stonden elk op eene kleine terp, waarschijnlijk uit +hoofde van de geweldige regens in den zoogenaamden winter; zij waren +allen naar hetzelfde model gebouwd, met een stevig dak van rijststroo, +dat echter niet op de muren rustte, maar boven het huis hing, gedragen +door palen, op regelmatige afstanden in den grond gestoken. De nok +van het dak is ongeveer tien el boven den beganen grond verheven. + +Straten in den eigenlijken zin zijn er niet, want elk huis staat op +zich zelf: een zeer wijze maatregel, waardoor al vast de lastige +processen over gemeene muren worden voorkomen. Men ziet dus niets +dan grootere en kleinere pleintjes; er is geen wachthuis en ook geene +gewijde hut, zooals bij de Roodhuiden in Amerika. + +Om de woning van het opperhoofd te bereiken, volgen wij een soort van +breeden boulevard, die bij de reeds meer genoemde drie groote boomen +uitkomt, welke de fetishen van het dorp zijn. Al voortwandelende, +nemen wij de huizen wat nauwkeuriger op. Elke woning is omringd +door een lagen muur of borstwering, waaruit de palen oprijzen, +die het hooge dak dragen. Daarachter bevindt zich eene vrij breede +vestibule of open veranda, waarvan de bodem naar de eigenlijke +woning opklimt. In de borstwering is eene opening aangebracht, die +niet gesloten kan worden. De eigenlijke woning heeft twee deuren, +die met een klink gesloten kunnen worden, en die op de dusgenoemde +veranda uitkomen. Vensters zijn er niet: de vertrekken ontvangen hun +licht door de opening tusschen den bovenkant van den muur en het dak; +het is in de kamers daardoor wel wat schemerachtig, maar men heeft +ook geen last van de muskieten, die onuitstaanbare plaag van deze +moerassige streken. + +Bij het binnentreden in het voornaamste vertrek wordt de aandacht +dadelijk getrokken door reusachtige aarden potten, die eene hoogte +hebben van meer dan drie el en dienen voor het bewaren der rijst. Deze +zeer regelmatig gevormde potten worden met de handen vervaardigd en +in de zon gedroogd. + +In zulk een huis bracht ons het opperhoofd van het dorp, Kroeman, +de opvolger van Khon. Hij noodigde ons plechtstatig uit om plaats +te nemen op waggelende banken, die niet bij elkander pasten, en de +palaber begon in tegenwoordigheid van al de mannen van het dorp, +die van onze komst verwittigd waren. + +Ik wees er reeds op, hoe moeilijk zulk eene conferentie is, waar +alles wat gesproken wordt door drie of vier tolken moet worden +overgebracht. Wij hadden dan ook al den tijd om onze omgeving +nauwkeurig op te nemen: het trof ons, dat de negers er voor het +meerendeel zeer verstandig uitzagen. Zij konden ook niet bepaald +leelijk worden genoemd; hunne kleur was meer geelachtig bruin dan +zwart. Eene eigenaardigheid, die zeer in het oog valt, omdat hun hoofd +kaal geschoren is, is dat hun achterhoofd eene rechte lijn vormt met +hun nek; hun kin en hun benedenkaak steken sterk vooruit. Hun type +verschilt daardoor aanmerkelijk van dien der Naloes en andere negers, +die met ons gekomen waren en onder de toehoorders hadden plaats +genomen. De vrouwen waren bij de conferentie niet tegenwoordig; +zij zijn hier nog te natuurlijk en te eenvoudig om hare eigenlijke +roeping te miskennen en aanspraak te maken op politieke rechten. + +Onze palaber ging zijn gang, zonder stoornis of afwijking, zich hierin +gunstig onderscheidende van de parlementaire palabers in Europa. Toen +de zaak afgehandeld was, brachten wij tot aller verwondering papier +en inkt te voorschijn, en stelden deftig te boek, dat het baga-dorp +Petit-Talibonche het protektoraat van Frankrijk erkende. Er werd wat +meer gediscussieerd over het voorstel om het gezag van den koning +Yoera Towel te erkennen. Na eene lange redevoering van Dinah, waren +echter alle bezwaren opgeheven. Het voorstel werd met algemeene +stemmen aangenomen, en het opperhoofd Kroeman was daarover zoo +verheugd, dat hij staande de zitting aan Dinah een jong meisje ten +geschenke gaf. Onder algemeene uitingen van geestdrift werd de zitting +gesloten. Petit-Talibonche werd met eene fransche vlag begiftigd. + +De palaber was afgeloopen. Sommigen der diplomaten, die daaraan deel +hadden genomen, lieten nu hunne officieele terughouding varen en +liepen haastig weg, om spoedig terug te komen, de een met kippen, +de ander met bananen, die zij ons te koop aanboden. Wij betaalden +met tabaksbladeren, de eenige gangbare munt in dit land. + +Petit-Talibonche telt misschien eene bevolking van drie- of vierhonderd +personen, die rijst en palmolie verbouwen. De strook bebouwd land +is niet breed; aan de eene zijde wordt zij begrensd door de rivier, +aan de andere door een moeras van wortelboomen, waardoor zich de +kreek slingert, die ons naar het dorp had gebracht. Zooals ik zeide, +verbreedt die kreek zich bij het dorp in belangrijke mate. Naar het +schijnt, behoudt zij deze breedte tot aan de Casagoea; het beste middel +om het dorp Boffa te bereiken zou dus zijn het anker uit te werpen, +waar wij stilhielden, en van den vloed gebruik te maken om met eene +kleine boot de kreek van Petit-Talibonche op te varen, en van daar +met het ebgetij naar Boffa de reis te vervolgen. De toegang tot de +Casagoea is aan de zeezijde versperd door zeer gevaarlijke banken. + +Na deze inlichtingen ingewonnen te hebben, maakten wij ons gereed om +met de eb naar boord terug te keeren, maar het opperhoofd wilde ons +de Simons laten kijken. Nu kwam het gansche dorp in opschudding; de +jongelieden liepen naar het bosch, terwijl de vrouwen zich haastig +uit de voeten maakten. Weldra hoorde men op den hoorn blazen; het +was een afschuwelijke muziek, die de vogels op de vlucht dreef; +en even daarna verschenen gemaskerden op het plein. + +Aan hun hoofd wandelde Penda-Penda, de vrouwelijke Simon, de +echtgenoote van den Grooten Geest. Deze figuur had een reusachtig +hoofd, ruw uit hout gesneden en vastgehecht aan eene stof, die van +onderen in een soort van biezen rok uitliep. De kolossale pop werd +gedragen en in beweging gebracht door een neger, wiens voeten onder +de jurk uitkwamen en die door een paar gaten ter hoogte van de borst +kon zien. Hij liep springende en dansende voort, omstuwd door de +jongens van het dorp, die sprongen en schreeuwden en blijkbaar niet +bang waren voor de zonderlinge verschijning, welke zij dan ook zeker +niet voor het eerst zagen. + +Wij hadden evenwel geen tijd meer te verliezen en konden dus den +verderen afloop van het feest niet bijwonen. Een anderen keer zouden +wij de Simons beter zien. In den namiddag waren wij wij weder aan +boord terug. Aanstonds zond ik den getrouwen Tomba-Coeyé naar de +dorpen op den linkeroever der rivier, om ook daar onze komst voor +te bereiden. Ik stoomde daarop naar het Zandeiland, de hoogste der +groote banken, die den ingang van de Rio-Nuñez versperren en zich +langs den rechteroever tot de Casagoea uitstrekken. Het eiland is +alleen door pelikanen en andere watervogels bewoond: in het midden +verheft zich eene groep dwergachtige wortelboomen.--Van hier wilde ik +mij met een sloep naar Bagatay begeven en aldus in het hart van het +land doordringen: immers Petit-Talibonche, dat ik bezocht had, was +slechts een afgelegen stuk van het land der Bagas op den rechteroever. + + + +III + + +Wij wisten niet veel van de dorpen, die wij gingen bezoeken; van onze +ankerplaats konden wij de groote boomen zien die ze overschaduwden, +want het land is vlak tot aan de bergen van Kaap Verga, die wij in +de verte zagen schemeren; maar de land- of waterwegen, die naar deze +dorpen voerden, waren ons ten eenemale onbekend. Maar toen de eb was +ingetreden, bleek het ons spoedig, dat het, met het oog op de rotsen +en klippen, onmogelijk was, in rechte lijn naar Grand-Talibonche over +te steken, en dat wij zuidwaarts moesten aanhouden om een geschikten +doorgang te vinden. + +Dinah had hoegenaamd geen trek om naar Grand-Talibonche te gaan, zonder +dat hij mij de reden van zijn tegenzin wilde verklaren; later vernam +ik, dat het was omdat zijn vijand Carimoe, zoon van Bokar, den te +Catinoe gesneuvelden roover-hoofdman, naar het naburige dorp Kassan de +wijk had genomen; hij vreesde dus, dat wij ons in een vijandelijk land +zouden begeven. Voor het oogenblik voerde hij alleen als bezwaar aan, +dat de koning der Naloes vroeger het opperhoofd van Grand-Talibonche +benoemde, maar dat, na den dood van het laatste opperhoofd, van wege +den oorlogstoestand aan de Rio-Nuñez nog geen opvolger was benoemd, +zoodat nu het land voorloopig door een soort van provisioneel bewind +werd bestuurd, aan het hoofd waarvan vier grijsaards stonden. Dit kon +echter voor mij geen reden zijn om werkeloos te blijven. Ik vroeg hem +daarom of hij er bezwaar tegen had, naar het dorp Coffin te gaan, dat +volgens de kaart dicht bij Grand-Talibonche moest liggen. Dinah meende +dat wij daarheen konden gaan, want het opperhoofd van Coffin behoorde +vroeger tot hunne vrienden; sedert had hij niets meer van hem vernomen. + +Ik besloot dus, dat wij met den vloed derwaarts zouden gaan, met een +sloep en een boot; van wege de hitte zou de bemanning uitsluitend +uit negers bestaan. Zij bestond verder uit Dinah, den tolk, Seymoe, +de heeren Martel, adelborst, Beeckman, en mijn persoon. Ieder onzer nam +zijn revolver mede. Ik liet eenige levensmiddelen, eenige instrumenten +en geweren in de boot bergen. Des morgens, bij het opkomen van den +vloed, gingen wij op weg en kwamen welhaast aan de monding der +kreek, waaraan het dorp Grand-Talibonche ligt en die denzelfden +naam voert, zooals trouwens in den regel het geval is. Omstreeks +elf uren kwamen wij aan een punt, waar de vrij breede kreek zich +in drie takken splitste, waarvan een zich naar het noorden en een +naar het zuiden richtte, terwijl de derde zijn loop in oostelijke +richting vervolgde. De noordelijke arm was die van Grand-Talibonche, +dien Dinah wilde vermijden; de oostelijke was die van Kassan, dat op +de officieele kaart den naam van Coffin droeg. Dat Kassan behoorde +aan Carimoe, den verbitterden vijand van Dinah en de Franschen; +er bleef nu niets anders over dan den zuidelijken tak op te varen, +die naar Coffin voeren moest. + +De wind was gaan liggen; wij hadden ons zeil geborgen en onze +vlag geheschen; wij hielden het midden van den fraaien stroom, die +eene breedte had van ongeveer tweehonderd ellen, en ter wederzijde +door wortelboomen was omzoomd. Nadat wij een poos gevaren hadden +ontmoetten wij eene groote prauw, waarin zich een tiental knapen +of jongelieden bevonden, wier eenige kleeding bestond in een kort +uitstaand jurkje van biezen, het best te vergelijken met de rokjes +onzer balletdanseressen. Men zeide ons, dat deze knapen _Simons_ waren. + +De Simons zijn eene soort van priesters, die geheimzinnige ceremoniën +verrichten; in de streken van de Rio-Nuñez hoort men telkens van +hen spreken. Door hen wordt de besnijdenis aan de jongelieden +voltrokken. Gedurende de vijf of zes maanden, op deze operatie +volgende, dragen de besnedenen hetzelfde kostuum, dat de knapen in +de boot droegen. Zij verblijven dan, groepsgewijs, in de bosschen en +staan onder het toezicht van volwassen mannen, die hun godsdienstig +onderricht geven. Het is hun alleen vergund des nachts, en daarenboven +vermomd, in de dorpen te komen, en ook dan moeten zij hunne komst +aankondigen door op een hoorn te blazen. Na afloop van dien proeftijd +worden zij tot de volwassen mannen gerekend; sommigen hunner worden dan +in de mysteriën van de godsdienst der Simons ingewijd. De ingewijden +vormen eene geheime vereeniging; zij mogen niet alleen niets van +hunne geheime ceremoniën, maar ook niet de namen hunner medeleden +openbaren. Vrouwen zijn van die vereeniging ten strengste uitgesloten; +zij moeten zich zelfs aanstonds verwijderen, zoodra de Simons in een +dorp verschijnen. Nooit zal een opperhoofd iets gewichtigs ondernemen, +zonder eerst hun raad in te winnen; de opperpriester der broederschap +oefent eene zeer groote macht uit; hij is, naar men zegt, in het bezit +van geheime vergiften, waarvan hij in het belang der vereeniging en +ook in zijn eigen belang gebruik maakt. + +Ook al zou een vreemdeling zich willen vermommen, zou hij toch de +vergaderingen der Simons niet kunnen bijwonen, omdat hij de geheime +wachtwoorden en teekens niet kent en zich dus aanstonds verraden +zou. Langs de geheele afrikaansche kust vindt men dergelijke geheime +genootschappen, die met elkander in betrekking staan; en wanneer een +opperhoofd aan een vreemdeling een bewijs van buitengewone vriendschap +wil geven, dan kan hij dit niet beter doen dan door hem eenige van die +geheimzinnige wachtwoorden te leeren, welke hij slechts behoeft uit +te spreken om overal veilig te zijn en met ontzag behandeld te worden. + +De Simons, die wij ontmoetten, hadden blijkbaar geene vijandelijke +bedoelingen; toen de eerste verrassing voorbij was, waren zij +zelfs zeer vriendelijk, want toen wij eenige inlichtingen omtrent +Coffin vroegen, waren zij aanstonds bereid ons een gids mede te +geven. Zij vertelden ons ook, dat Carimoe te Kassan was, en dat hij +alle voorbijvarende prauwen uitplunderde; nog onlangs had hij zich +meester gemaakt van eene boot, waarvan hij de bemanning, uit acht +personen bestaande, als slaven had verkocht. + +Nu wij het geluk hebben, een gids bij ons te hebben, vervolgen wij +geruster onzen tocht. Sedert eenigen tijd was de hitte onuitstaanbaar: +gelukkig was de stroom zoo sterk, dat wij met eene snelheid van +bijna twee knoopen in het uur liepen. Het landschap was over het +geheel eentonig: altijd ter wederzijde die eeuwige wortelboomen en +rondom ons de diepe stilte der bosschen, slechts nu en dan door het +geschreeuw van een wulp verbroken. De verschijning van een grooten +witten vischarend was voor allen eene gebeurtenis. Eindelijk, omstreeks +twee uren in den namiddag, kwamen wij aan een open plek, die ons een +kijkje gunde op bouwland. Wij gingen aan wal en bemerkten weldra ten +zuiden groote boomen, onder wier lommer het dorp Coffin verscholen +lag. Ik schaarde mijn kleinen troep in orde en wij gingen op weg. + +Op dit uur ligt, tusschen de keerkringen, alles in diepe rust +gedompeld: de wilde in zijne hut, de antilope in het bosch, de tijger +in de jungle. Allen zoeken de schaduw en ontvlieden de loodrecht +neerschietende stralen van de brandende zon. De kaimans alleen +worden door de gloeiende hitte niet afgeschrikt, en juist om dezen +tijd kan men hen langs den oever zien voortloopen. Zelfs de bladeren +der boomen schijnen in rust: zij neigen zich als verwelkt en hangen +slap langs de takken, terwijl de orchideeën haar schitterende kelken +openen om de zwoele luchtstroomen in te ademen, waaraan zij haar +kleurenpracht danken. Daar is algemeene wapenstilstand in de geheele +natuur: allen kennen en vreezen instinktmatig het gevaar, dat den +roekelooze bedreigt, die zich buiten zijne schuilplaats waagt. Zoolang +de zonnegod met vlammend zwaard op zijn post staat, durft niemand een +vinger te verroeren. Maar nauwelijks is hij uit het gezicht verdwenen, +of alles ontwaakt en komt te voorschijn: beweging en drukte overal. + +Troepen van kobas en antilopen springen en rennen door de open +velden, waar zij geene gevaarlijke verrassingen hebben te duchten; +zwermen van papegaaien vliegen met luide schelle kreten door de lucht; +ieder begeeft zich op weg om voor het dagelijksch brood te zorgen, +die groote levenskwestie voor de wildernis en voor de overbeschaafde +steden, voor menschen en dieren beiden. Ook is het aardig te zien, +hoe overal, zoodra de koelte van den avond zich laat gevoelen, +levensmiddelen worden rondgevent en aangevoerd en gekocht. + +Op eene rij achter elkander gaande, volgen wij een oneffen pad, telkens +afgebroken door de diepe voren, welke de inlanders in den lichten +grond maken voor de rijstkultuur. Zonder eenige bedekking en bij eene +hitte als van een oven, smachten wij naar het oogenblik, waarop wij de +groote boomen zullen bereiken, die de vlakte omzoomen, waarover wij +voorttrekken. Wij naderen: reeds kunnen wij de lianen onderscheiden, +wier slingers met kleurrijke bloemen de woudreuzen omranken. + +Dinah en Seymoe waren van meening, dat wij niet in het dorp moesten +gaan, zonder een bode vooruit te hebben gezonden; maar mijns inziens +hadden wij geen gevaar zoozeer te duchten als een zonnesteek, +zoodat ik weinig acht gaf op hunne redeneeringen. De vlakte, welke +wij doortrokken, was met diepe voren doorsneden, maar wij zagen geen +arbeiders. Welhaast bemerkten wij eenige ongewapende inlanders, die ons +tegemoet kwamen en ons mededeelden, dat onze aanstaande komst overal +bekend was, maar dat men meende dat wij te Grand-Talibonche waren; het +opperhoofd van Coffin, Bakomé genaamd, was zelf derwaarts gegaan om +Tomba-Coeyé te ontmoeten en met de andere hoofden te raadplegen. Zij +verhaalden ons, dat die trouwe gezant, overeenkomstig het vastgesteld +programma, dadelijk nadat hij te Taidi voet aan wal had gezet, +zich naar den ingang der kreek van Coffin had laten brengen en van +dat punt in drie uren den weg naar Coffin had afgelegd. Den vorigen +avond, omstreeks elf uren, was hij in dat dorp aangekomen, overal +ons aanstaand bezoek aankondigend. Hij kon nu natuurlijk niet weten, +dat wij, toegevende aan de bezwaren van Dinah, ons reisplan veranderd +hadden; wij moesten dus een bode naar hem zenden, om hem op de hoogte +te brengen. + +Eindelijk bevonden wij ons onder den lommer der groote boomen van +Coffin. Wij gaven nu bevel, de verschillende opperhoofden te ontbieden, +die wij wenschten te spreken, en begaven ons vervolgens naar het dorp, +dat ons ongeveer even groot scheen als Petit-Talibonche. Het was +op eene hoogte gebouwd, die aan alle zijden door water was omgeven, +uitgezonderd aan den kant der vlakte, welke wij waren doorgetrokken. + +De inwoners schenen niet bovenmate verwonderd over onze komst. Zij +waren evenzoo gekleed als de Bagas, wier kostuum wij reeds beschreven +hebben. Wij bemerkten dat de vrouwen een kleinen ring in den +neus droegen; bij sommigen was het koord, dat zij om de heupen +hadden gebonden, versierd met een aantal zonderlinge voorwerpen, +hangslotjes, sleuteltjes en dergelijke snuisterijen, zeker nooit voor +zulk een gebruik bestemd. Bij allen was het hoofd kaal geschoren, met +uitzondering van enkele strepen van zeer kort afgeknipt haar, die vrij +regelmatige figuren vormden. Zeer dikwijls was ook de hals en de rug +met blauwachtig tatoeëersel versierd. De randen van haar ooren waren +met zes of zeven gaatjes doorboord, waarin zij kleine rolletjes van +rijststroo hadden gestoken, waarvan de matte goudkleur goed afstak +bij haar bruine huid. Toen zij ons zagen, begonnen zij bijna allen +te lachen, hetgeen ons gelegenheid gaf op te merken, dat de tanden +der bovenkaak puntig waren afgeslepen; meer dan eene dezer vrouwen +had echter zeer slechte tanden, hetgeen bij de negers eene groote +zeldzaamheid is. Wij waren getuigen van haar eenvoudigen maaltijd, +dien zij zelven bereiden in eigen gemaakte aarden potten. Haar +voedsel bestond voornamelijk uit zaden, die zij met een langen stok +in een ruwen houten vijzel fijn stampten. Zeer dikwijls verrichten +zij dien arbeid met een kind op den rug, dat ondanks de schokkende +beweging van het stampen rustig blijft doorslapen. Het is eene groote +zeldzaamheid, dat negerkinderen schreeuwen of huilen; hier echter +hoorde ik meermalen kinderen onophoudelijk schreeuwen, en toen ik de +reden vernam, kon ik het hun niet kwalijk nemen. Men vindt namelijk +in deze streken een afschuwelijk klein insect, _chique_ genoemd, +dat in het vel van de teenen doordringt, om daar zijne eieren te +leggen. Als zij eenmaal in de huid zijn doorgedrongen, ontwikkelen +deze mikroskopische monstertjes zich zoodanig, dat zij somwijlen +de grootte van een noot bereiken. De zwelling der huid, gepaard met +ontsteking, veroorzaakt gevaarlijke wonden, die soms amputatie van +het been noodzakelijk maken. Men verwijdert deze diertjes met een +speld en doet snuif in het wondje om het vergif onschadelijk te maken. + +Ik zeide dat de vrouwen haar kinderen op den rug dragen: dat klinkt +onwaarschijnlijk, wanneer de kleeding der moeder uit niets anders +bestaat dan uit een koordje met een lapje. Maar toch hebben zij er +een middel op gevonden. Zij maken een soort van langwerpig vierkante +lap, waaraan van boven twee touwen zijn bevestigd, waardoor zij +haar hoofd steken. Het kind steekt ook zijn hoofdje door de opening; +de lap omvangt en draagt hem door middel van twee andere touwtjes, +die op de borst der moeder zijn vastgestrikt. Zoo zit de kleine Baga +tegen den rug zijner moeder vastgeplakt; zijn hoofdje, zijne armpjes +en beentjes komen alleen uit deze soort van zak te voorschijn. + +De hutten zijn naar hetzelfde model gebouwd als die van +Petit-Talibonche; sommigen prijkten met een vlaggestok, waaraan een +lap wit katoen hing. Men zeide mij, dat dit het uithangteeken was +van de slavenhandelaars. Deze agenten van de handelshuizen van de +Rio-Nuñez zijn allen Oeolofs. Door bemiddeling van Dinah kregen wij +eene hut met twee vertrekken, geheel overeenkomende met die, welke wij +reeds gezien hebben. Deze hutten worden door de vrouwen gebouwd. De +eerste werkzaamheden bestaan in het vervaardigen van de groote potten, +waarin de rijst wordt bewaard, en die uit stroo en slib met de handen +worden gekneed. In sommige dorpen nemen die potten zulke reusachtige +afmetingen aan, dat men, om de rijst zonder te veel moeite er uit +te kunnen halen, in den pot een deurtje heeft gemaakt.--Zijn de +potten gereed, dan laat men ze in de zon drogen, en daarna worden, +om de potten heen, de muren van het huis uit leem opgetrokken. Als +dit alles goed gedroogd is, worden de palen in den grond geslagen, +waarop het dak moet rusten, dat ten slotte wordt aangebracht. Aan +den ganschen bouw is geen enkele spijker te vinden. Nu wordt er in de +zoogenaamde veranda een hangmat opgehangen en boven de deur een fetish +geplaatst, zeer dikwijls bestaande uit eene flesch, waarin een papier +geborgen is, op hetwelk eenige arabische letters zijn geschreven, de +kostbare gift van een of anderen handelaar. In de kamer bevindt zich +een bed met een muskietenscherm, voor den heer des huizes bestemd, +terwijl zijne vrouwen op matten op den grond liggen. In een hoek +staat een ruw uit hout gesneden afgodsbeeldje. + +Terwijl wij deze waarnemingen deden, waren wij zelven het voorwerp van +de algemeene nieuwsgierigheid. Een man met een lang geweer in de hand +maakte het ons zelfs zoo lastig, dat wij hem moesten doen verwijderen. + +Sedert onze komst in het dorp had ik Dinah uit het oog verloren; ik +begon mij over hem ongerust te maken en zond een laptot uit om hem +op te zoeken. Weldra verscheen hij met een onbezorgd, lachend gelaat +en vertelde mij dat die lastige kwant met het geweer een spion was, +gezonden door onzen vijand Carimoe, die zelf langs de groote kreek te +Coffin was gekomen en ons van nabij had gadegeslagen. Ik verbaasde mij +over de kalmte en de onverschilligheid van Dinah. Had hij ons niet +vroeger moeten bekend maken met deze gelegenheid, die zich aanbood, +om zich van zijn doodvijand meester te maken? Maar hij deelde mij mede, +dat hij dit met opzet had nagelaten, uit vrees dat ik in strijd met de +wet der Bagas zou handelen. Ziehier hoe hij mij dit raadsel ophelderde. + +In deze streken wordt Bagatay, het land der Bagas, beschouwd als eene +vrijplaats; daar mag niet gevochten worden, en inderdaad heb ik ook +nooit een gewapenden Baga ontmoet. Om die reden stonden de Bagas, +in vroeger tijd, het grondgebied van Kassan af aan de hoofden van +Camfarandi en Catinoe, om daar hunne gevangenen in alle veiligheid +te kunnen bewaren. Toen deze dorpen verwoest werden, trokken de +inwoners naar Kassan: van daar het verschijnsel eener nederzetting +van Naloes midden in het land der Bagas. Dinah verhaalde mij een +treffend voorbeeld van dit asylrecht, en verklaarde mij tevens de +reden, waarom hij zich sedert onze komst te Coffin van mij verwijderd +gehouden had. Die reden trof mij zeer. Het dorp binnenkomende, had +hij daar zijne zuster Mahmadi gevonden, de weduwe van den hoofdman +Boendoe, dien hij het vorige jaar gedood had; volgens de wetten des +lands zou deze ongelukkige, na den dood van haar echtgenoot, de vrouw +hebben moeten worden van zijn zoon Carimoe, maar zij had zich aan die +wet niet willen onderwerpen en was met hare kinderen naar de Bagas +gevlucht. Carimoe had gezworen dat hij haar dooden zou, indien hij +haar vond. Ik beloofde die vrouw dat ik haar aan de wraak van haar +vijand zou onttrekken. Men verbeelde zich hare vreugde, toen zij +vernam dat ik haar naar haar ouden vader, den koning Yoera-Towel, +zou kunnen geleiden, naar hare geboorteplaats Casasocoboely, de +hoofdstad der Naloes. + +De avond viel; ondanks mijn geloof in de verhalen van Dinah, zette +ik schildwachten uit om onze hut en gebruikten wij rustig ons +eenvoudig avondmaal; vervolgens deelden wij van ons overschot uit +onder de dames van het land, die ons hare dankbaarheid toonden door +een zeer eigenaardigen dans. Die dans scheen mij eenigszins minder +onwelvoegelijk dan die der negerinnen in andere landstreken, maar de +danseressen waren zoo afschuwelijk leelijk, dat wij er spoedig genoeg +van hadden en ons verwijderden om te gaan slapen.--Dit was echter +onmogelijk: de lucht was drukkend zwaar en overladen met elektriciteit; +overal in het bosch heerschte de diepste stilte, maar het duurde +niet lang of wij hoorden in de verte het rommelen van den donder, +dat steeds in hevigheid toenam en een geweldig onweder aankondigde. + +De hemel was den geheelen dag zeer helder geweest; enkele hoog +drijvende wolken, door den zeewind voortgejaagd, hadden in het minst +niet kunnen beletten dat de zon hare brandende stralen op de geblakerde +aarde neerschoot. Tegen den avond vertoonden zich in het noordwesten +geweldige goudkleurige wolkengevaarten, niet ongelijk aan de rookwolken +eener batterij van reuzenkanonnen; langzaam, in eene massa saamgepakt, +stegen zij al hooger en hooger, nu en dan onder dof geluid, weerlichten +uitschietende. Toen kwam onder het wolkgordijn een zuiver geteekende +goudkleurige boog te voorschijn, waarvan het binnenste pikzwart +was en die steeds grooter afmetingen aannam; toen de boog eindelijk +eene hoogte van vijf-en-veertig graden boven den horizon had bereikt, +barstte de bui los met haar stroomen van water en haar oorverdoovende +donderslagen. Gelukkig konden wij in veiligheid het onweder laten +uitrazen. Het duurde tot omstreeks middernacht; toen was de hemel +weer helder en flikkerden de sterren met tintelenden glans. + +Wij hadden nu gelegenheid om den goeden bouw der huizen te waardeeren, +die van Juni tot December bijna onophoudelijk aan zulke buien zijn +blootgesteld en toch niet door de plassende watervloeden, die uit de +wolken stroomen, worden vernield en weggespoeld. Ook prezen wij de +gelukkige keus van de plaats der dorpen, die altijd midden tusschen +groote boomen worden gebouwd, waarvan de hooge dichte kruinen werkelijk +als bliksemafleiders dienen. + +Ik zal niet uitweiden over den palaber van den volgenden dag, met +verschillende opperhoofden, die gedurende den nacht aankwamen om +met ons te onderhandelen. De samenkomst duurde tot in den namiddag; +zoodra zij was afgeloopen, gaf ik bevel naar Grand-Talibonche te +vertrekken. Ik liet den heer Martel, die de koorts had, naar boord +terugbrengen, met last om den volgenden dag de sloep met de noodige +levensmiddelen naar onze nieuwe residentie te zenden. De zuster van +Dinah en haar zoon gingen met den adelborst mede, het overige van +het gezelschap vertrok van het dorp Coffin met de boot. + + + +IV + + +Ondanks al onze inspanning gelukte het ons niet, voor het einde +van den vloed de kreek van Grand-Talibonche te bereiken; toen wij +haar opvoeren, liet de eb zich reeds met kracht gevoelen. Deze kreek +was een belangrijke stroom van ongeveer twaalfhonderd el breed, die +eerst rechtuit liep en toen zich rechts boog; maar reeds eer wij aan +die kromming kwamen, zagen wij de uitmonding van eene kleine beek, +die ons, volgens de verzekering van onzen gids, tot midden in het +dorp zou voeren. De avond naderde en het water zakte; wij haastten +ons zoo veel mogelijk om door de eindelooze kronkelingen van deze +ellendige kleine kreek heen te komen, maar weldra raakten wij op +het droge en moest de boot met inspanning van alle krachten door de +modder worden voortgetrokken, tot er eindelijk geen beweging meer +in te krijgen was. Inmiddels hadden wij eene prauw gevonden, die +ons van groote dienst had kunnen zijn, indien het water niet zoo +laag ware geweest. Gelukkig was het dorp niet meer dan zeshonderd +el verwijderd. Daar ik in het minst geen lust had om in de boot te +overnachten, uit aanmerking van de muskieten en ook uit vrees voor +een onweder, dat ons waarschijnlijk, en voor de koorts, die ons zeker +overvallen zou, zeide ik tot den heer Beeckman, dat ik den tocht door +de modder wagen zou, om met de manschappen en het materieel het dorp +te bereiken. Mijn uitmuntende reisgenoot zag er eerst wel tegen op +om met zijn verlakte laarsjes--parijsch fabrikaat--door de modder te +waden, maar toen hij mij met onweerstaanbare kalmte door het moeras +zag stappen, volgde hij mijn voorbeeld. Toch speet het mij niet, dat +het inmiddels donker was geworden, want toen wij te Grand-Talibonche +kwamen, zagen wij er zoo uit, dat bij dag onze waardigheid daaronder +zeker zou geleden hebben.--De hoofden van Talibonche wachtten ons, en +Tomba-Coeyé, zeer verheugd ons weer te zien, stelde ons aan elkander +voor. Te midden der menigte kwam een heer aanloopen, zoo zwart als +roet, maar onberispelijk als een gentleman gekleed. Hij bood ons in +het engelsch zijne diensten aan; zijne hut stond op het strand en zijne +vrouw maakte met behulp van sponsen en doeken onze kleederen schoon. + +Terwijl onze manschappen met het materieel der boot in aantocht waren, +bewonderde ik de schoonheid van het landschap. Op den achtergrond +verhieven zich reusachtige boomen, wier kolossale afmetingen nog +beter uitkwamen bij een blik op enkele hutten, langs den oever der +kreek verspreid; Simons, die op hoornen bliezen en met flambouwen +heen en weer liepen, maakten een tooverachtig fantastisch effect. De +opperhoofden vormden eene eerewacht en hunne houding getuigde van de +meest vriendschappelijke gezindheid: zij brachten ons naar eene zeer +ruime hut, waar wij al ons materieel konden bergen. De levensmiddelen +werden op kisten neergezet; de laptots maakten buiten vuur aan en +tegen negen uur gebruikten wij ons avondmaal, waarnaar onze magen +sterk verlangden. + +Grand-Talibonche is eene kleine stad: het getal der inwoners schat +ik op niet veel minder dan duizend. Zij gaan evenzoo gekleed als de +Bagas, met wie wij bereids kennis hebben gemaakt; maar de vrouwen +geven bewijs van meer coquetterie dan hare zusters in de andere +dorpen: zij versieren haar koord en het daaraan bevestigde lapje met +kleine glasparelen. De huizen zijn fraaier dan elders; zij vormen +vrij regelmatige straten en pleinen; ook verdient de zindelijkheid +der bewoners wel bijzondere vermelding. Men vervaardigt in het dorp +aardewerk en bereidt ook palmolie; dit laatste is ook bij voorkeur +de taak der oude vrouwen. Wij zagen dat alles den volgenden morgen, +terwijl wij op de komst wachtten van de sloep, waarmede ons van +de _Goëland_ levensmiddelen voor ons zelven en geschenken voor de +opperhoofden werden gezonden. + +In Grand-Talibonche woonden vijftien slavenhandelaars, wier hutten +versierd waren met den langen bamboestengel, waaraan een lap wit +katoen was bevestigd. Dat is, zooals ik zeide, hun uithangteeken. + +Op de straten was het druk en levendig genoeg: hier kwamen vrouwen +met schoven rijst aandragen, en stapelden die binnen een soort van +schuthokken boven elkander, waar zij bleven liggen tot de korrels er +uit werden gedorscht; ginds zag men andere vrouwen, die naar de bron +gingen, met kruiken van smaakvollen vorm op het hoofd. Voor een der +hutten stonden in de zon bruine korven of manden met hoogroode vruchten +gevuld; daarnaast zat een jong meisje die zich liet kappen. Over het +algemeen voerden de mannen niets uit; wij zagen er enkelen voorbijgaan +met eene stevige liane in de hand, waarvan zij zich bedienen om in +de palmboomen te klimmen. + +Omstreeks den middag hadden wij een palaber met de hoofden; toen +de conferentie was afgeloopen, gingen wij eene wandeling maken door +de groote palmengaarden, waaruit de rijkdom van het dorp bestaat en +waardoor zorgvuldig onderhouden paden loopen. Inmiddels begon het water +weer met den vloed te wassen; de vrouwen spoedden zich naar het strand +om te gaan visschen; zij waren gewapend met netten en droegen manden +op haar rug. Dit alles liet Dinah en den heer Beeckman vrij koel; +zij verlangden hartelijk naar het oogenblik van vertrek. Zij gingen +in de sloep en ik bleef achter met de boot, wachtende tot zij weder +vlot werd. Toen nam ik afscheid van onze nieuwe vrienden; ik gaf +hun geschenken en verzekerde hun, dat ik hunne gastvrije ontvangst +nooit zou vergeten. Van hun kant gaven zij mij eenige fetishen; ik +waardeerde die giften des te meer, omdat de negers in den regel niet +mild zijn. Men waarschuwde ons nogmaals, vooral geen vertrouwen te +stellen in Carimoe en wij vertrokken. + +Bij ons vertrek had evenwel nog een incident plaats. Carimoe scheen, +toen wij langs Kassan voeren, met zijne prauwen een aanval te +willen wagen; maar de afstand, die ons van hem scheidde, stelde +mij volkomen gerust over de mogelijke gevolgen van een zeegevecht, +en uit medelijden weerhield ik mij, hem eenige kogels toe te zenden, +die wellicht sommigen van zijne aanhangers aan den oever hadden kunnen +treffen. Onze kalme en rustige houding noopte hem waarschijnlijk +tot voorzichtigheid: althans hij liet onze boot ongemoeid doorvaren, +hoewel de verdediging eigenlijk op mij alleen aankwam, daar de laptots +nu juist geene gevaarlijke schutters zijn. + +Ik had het genoegen, de sloep in te halen, die eenige uren vroeger +vertrokken was, maar die met tegenstroomingen te worstelen had. Toen +mijn vriend Beeckman aan boord van de _Goëland_ verscheen, was onze +boot reeds onttuigd. + +Om in het hart van het land der Bagas door te dringen, zou men den +Catako moeten opvaren, maar de mond van deze rivier is geheel versperd +met zandbanken en rotsen, die de vaart uiterst moeielijk maken. Kleine +kotters alleen kunnen zich in deze wateren wagen, en raken dan nog +bij eb aan den grond. Het kwam mij daarom beter voor, de reis te +voet te doen en met prauwen de verschillende dorpen te bezoeken; wij +moesten dan beginnen met de Rio-Nuñez op te varen tot op het punt, +waar de weg begint, die van Casasocoboely naar Catako loopt. + +Ik vertrok dus van het Zandeiland en stoomde eerst naar Victoria, +dat de eenige plek is waar men zoet water in overvloed vindt; want +ik vergat te zeggen, dat het water van de Rio-Nuñez alleen in den +regentijd drinkbaar is. Juist in die dagen kwam de luitenant-gouverneur +Bayol, aan boord van de _Ardent_, terug van de Cassini; hij vertoefde +slechts kort en vertrok weer naar den Congo, na mij eenige instructies +te hebben gegeven. Na zijn vertrek voer ik de Rio-Nuñez op tot Bel-Air. + +Dit tochtje vordert, wanneer men het getij meê heeft, niet veel meer +dan twee uren. Wij varen langs het dorp Casasocoboely, waarvan de +bevolking door luide toejuichingen hulde bewijst aan prins Dinah. Zijne +zuster, de vluchtelinge, kan, bij het wederzien harer geboorteplaats, +hare aandoeningen niet bedwingen; in hare vreugde beloofde zij mij +eene extra-kip. Ik ankerde hier niet, uithoofde van de hevigheid van +den stroom, die mij naar de bank voerde, waarop, als ter waarschuwing, +nog de overblijfselen zichtbaar waren van het wrak van een prachtigen +driemaster, maar vervolgde den tocht en wierp het anker uit voor de +factorie van Bel-Air. + +De lezers zullen niet van mij verlangen, dat ik hun dag voor +dag verslag doe van al mijne verrichtingen en van mijne talrijke +palabers met de hoofden; maar daar het mijn doel was, hun in het +algemeen een denkbeeld te geven van de Rio-Nuñez, zal ik nu het een +en ander mededeelen omtrent de Naloes, de Mandiforé en misschien nog +omtrent enkele andere zaken en andere stammen. Van de Bagas zullen +wij verder nu maar zwijgen; ik heb voldoende bewezen, dat men deze +lieden gelasterd heeft, toen men hen afschilderde als wilde barbaren, +zonder een zweem van beschaving, bloeddorstig en trouweloos; zij +zijn veeleer vreedzaam, arbeidzaam en eenvoudig in hunne min of meer +aartsvaderlijke levenswijze. + +Bel-Air is eene fransche factorie, waarvan de directeur, de heer +Gruichard, voormalig koopvaardij kapitein, als een type van de +kolonisten op de kust van Afrika mag gelden. Hij stelde zich welwillend +tot mijne beschikking en was aanstonds bereid, mij alle mogelijke +inlichtingen te geven. Bijna al deze afrikaansche factoriën gelijken +op elkaâr. Doorgaans bestaan zij uit eene omheinde ruimte, waarbinnen +zich pakhuizen en een klein woonhuis bevinden, waar de bedienden, +gekleed met witte tunieken en met kleine strooien mutsen op het hoofd, +tusschen de bedrijven door, ook in het klein handel drijven. Voor de +woning liggen de vaartuigen aan een soort steiger. Des nachts worden de +poorten gesloten, en een waker schiet van tijd tot tijd een geweer af, +om de dieven op een afstand te houden.--De handel is zeer eenvoudig en +bepaalt zich meestal tot ruilhandel. Als de rijstoogst is afgeloopen, +komen de negers de rijst inruilen tegen stoffen en andere europeesche +produkten; valt dan de regentijd in, dan ontbreekt het hun aan voedsel, +dan gaan zij kokosnoten plukken, die zij naar de factorie brengen en +waarvoor zij weder in ruil de rijst ontvangen, die zij eenige maanden +vroeger verkocht hebben. Ik behoef niet te zeggen, dat het juist niet +de negers zijn, die bij dezen ruilhandel de beste zaken maken. + +Een kleine stoomboot vaart geregeld tusschen Victoria en Sierra-Leone: +zij behoort aan de maatschappij van den Senegal. Ook verschijnt hier +elke maand eene stoomboot, die tusschen Dakar en Sierra-Leone vaart +en onderweg alle noordelijke rivieren aandoet. + +Het meest bekende en gezochte produkt van het land is koffie, onder +den naam van koffie van Rio-Nuñez bekend. De boon is kleiner dan die +van mokka koffie en heeft een heerlijken geur. Ongelukkig is deze +plant in het land zelve vrij schaarsch; men vindt haar daarentegen in +overvloed in Pengo. Een ander voortbrengsel is de zoogenaamde kolanoot +(_sterculia acuminata_), die in Senegambië en geheel westelijk Afrika +eene zeer belangrijke rol speelt. De negers schrijven aan die noot de +wonderbaarlijkste eigenschappen toe: zij weert de koorts af, lescht +den dorst en is over het algemeen een geneesmiddel tegen allerlei +kwalen. De boom is heilig; hij die hem aanraakt wordt somwijlen +met den dood gestraft. Er zijn twee soorten: de eene draagt roode, +de andere witte noten. Wanneer een opperhoofd, na een palaber, +u witte noten zendt, is het een teeken dat hij uw vriend wil zijn; +roode noten daarentegen gelden bijna voor eene oorlogsverklaring. + +Dinah had aan boord een zijner bloedverwanten achtergelaten, die +een weinig fransch sprak en dien ik Leopold noemde, omdat ik zijn +inlandschen naam niet onthouden kon. Ik ging met hem aan land om een +bezoek te brengen aan de Naloes van de dorpen Catongron en Samia, +in de nabijheid dor factorie. Mannen en vrouwen zijn hier betamelijk +gekleed, en Leopold stelde mij met veel komplimenten aan verschillende +zijner vrienden voor. De huizen zijn rond en hebben de gedaante van +bijenkorven, maar met eene soort van veranda, waarin men de versche +lucht kan genieten, zonder hinder van zon of regen; in de huizen +ziet men enkele europeesche meubelen. Op onze wandelingen ontmoetten +wij dikwijls negers, wier voorkomen aanmerkelijk van dat der Naloes +verschilde. Eens dat wij weder zulk een paar ontmoetten, die mijn +gids toevallig kende, maakte ik daarvan gebruik om een gesprek aan te +knoopen. De man heette Issa, de vrouw Kadé; zij waren Foelahs. Issa +en Kadé zagen er niet kwaad uit: zij gaven ons eenige vruchten +van de _néré_ ten geschenke. Deze weinig bekende plant vormt het +hoofdbestanddeel der voeding voor de volksstammen van den Boven-Niger, +van Timbo, van de streken langs den Senegal en de Rio-Nuñez. Zij is +van onschatbare waarde voor de karavanen, die in deze streken voor +het vervoeren der koopwaren geen lastdieren, maar slaven gebruiken. + +Het dorp Bel-Air onderscheidt zich door iets zeer bijzonders; men +vindt er ambachtslieden. In de eerste plaats een smid: de smederij is +hoogst eenvoudig, maar een wonder voor het land. Zij bestaat uit een +soort van loods of afdak, waar een zeker aantal Oeolofs bijeenkomen, +gekleed met den nationalen witten boeboe; een hunner zit tusschen twee +blazen van geitenvel, waarop hij beurtelings drukt, om de lucht te +drijven door een houten buis en aldus het kolenvuur aan te wakkeren; +de anderen omringen een hoogst eenvoudig aambeeld, waarop nu en dan +een stuk gloeiend ijzer gelegd wordt, dat met een lichten hamer +wordt geslagen. Allen zitten op den grond en voeren in den regel +niets uit.--De andere werkplaats is even eenvoudig. Ook daar zijn +de werklieden Oeolofs of negers van Saint-Louis; zij vervaardigen +allerlei voorwerpen van leder, zooals sabelscheden en dergelijken, +die somwijlen met aardige figuren versierd zijn. + +Ik had den koning der Landoemans laten ontbieden, om den vrede +tusschen hem en de Naloes tot stand te brengen en de kwestie der +grenzen te regelen, die al sedert jaren aanhangig was en telkens +tot vijandelijkheden aanleiding gaf. In afwachting van zijne komst +begaf ik mij naar Casasocoboely, om een bezoek te brengen aan koning +Yoera-Towel, die door ziekte verhinderd was mij zijne opwachting te +komen maken. Dit dorp is wel het beschaafdste, dat ik nog gezien had; +het is door palissaden omringd, met afzonderlijke poorten voor de +soldaten; is men door de poort gegaan, dan loopt de weg tusschen twee +aarden wallen, met schietgaten voorzien. Elke aanzienlijke bewoont +eene soort van citadel, door muren omringd, waarbinnen eenige hutten +staan. De oude Yoera had, om ons te ontvangen, de uniform van een +adelborst aangetrokken; de arme man had een oog verloren in den +krijg tegen de Landoemans, op wie hij zeer verbitterd was. Hij was +zeer verheugd, toen ik hem mededeelde dat de oorlog nu zou ophouden; +maar hij voegde er bij dat hij te oud was en wel spoedig zou sterven, +hetgeen ook inderdaad twee of drie maanden later gebeurde. Hij +gaf mij ook eene verklaring van de wet der troonsopvolging in zijne +familie. Hij was de derde zoon van Towel, die omstreeks 1830 regeerde; +toen Towel stierf, volgde zijn oudste zoon Salifoe hem op; na diens +dood ging de kroon over op zijn jongeren broeder Samenaba, en toen +deze stierf, kwam de beurt aan Yoera. Ware zijn jongste broeder Carimoe +niet gestorven, dan zou die Yoera hebben moeten opvolgen; maar nu deze +lijn was uitgestorven, keerde men terug tot de afstammelingen van den +oudsten zoon van den ouden Towel, namelijk tot de zoons van Salifoe, +beginnende met Dinah en vervolgens zijne broeders. De vermoedelijke +erfgenamen van den troon zijn dus nu Dinah, Sayon, Tokba. Ik zag in +het dorp eene hut, waar Yoera eene zijner dochters had laten begraven, +die hij bijzonder had liefgehad. Het was voor de eerste maal, dat ik +bij de afrikaansche negers iets als een graftombe zag. + +Aan boord teruggekeerd, wachtte ik nog eenige dagen op de komst van den +koning der Landoemans, Menga Sera, die eindelijk toch verscheen. Het +gelukte mij, eene verzoening met de Naloes te bewerken en de grenzen +tusschen de beide mogendheden, die elkander sedert lang het bezit +van het dorp Caboey betwistten, vast te stellen. De koning Sera droeg +een eigenaardig fantastisch kostuum, waarvan een gestikte kamerjapon +het hoofdsieraad uitmaakte. De griotten van prins Dinah werden niet +moede, dit prachtstuk te prijzen. Deze griotten zijn de officiëele +zangers van de vorsten en aanzienlijken; zij vormen eene soort van +afzonderlijke kaste en hebben niet het recht de woningen van een vrij +man binnen te treden. Zij zijn dikwijls zeer rijk, want zij verstaan +bij uitnemendheid de kunst, door vleierijen en complimenten giften +van hunne meesters af te bedelen. Hun gezang is zeer eentonig en +wordt begeleid door een soort van zeer eenvoudige guitaar. + +Nadat ook deze zaak geregeld was, maakte ik met den heer Beeckman +een uitstapje naar Boké, den versten post in het binnenland. Dit +dorp ligt op een heuvel, waarvan de hellingen met goed onderhouden +tuinen bedekt zijn; eene dichte haag van scherpe doornen dient als +verdedigingsmiddel. Van binnen vindt men, op een fraai pleintje, +het monument van René Caillé, den beroemden reiziger, die van hier +uit naar Tomboektoe en verder naar Algerië trok. + +Aldus mij gekweten hebbende van mijne zending, keerde ik naar boord +van de _Goëland_ en vervolgens naar Frankrijk terug. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Het land der Bagas en de Rio-Nuñez +by Coffinières de Nordeck + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET LAND DER BAGAS EN DE RIO-NUÑEZ *** + +***** This file should be named 16117-8.txt or 16117-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/1/1/16117/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |