diff options
Diffstat (limited to '16061-8.txt')
| -rw-r--r-- | 16061-8.txt | 905 |
1 files changed, 905 insertions, 0 deletions
diff --git a/16061-8.txt b/16061-8.txt new file mode 100644 index 0000000..b73926a --- /dev/null +++ b/16061-8.txt @@ -0,0 +1,905 @@ +Project Gutenberg's Op de olifantenjacht in Oeganda, by Baron De Langsdorff + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Op de olifantenjacht in Oeganda + De Aarde en haar volken, 1910 + +Author: Baron De Langsdorff + +Release Date: June 14, 2005 [EBook #16061] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OP DE OLIFANTENJACHT IN OEGANDA *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the Distributed Proofreaders Team + + + + + + +Op de olifantenjacht in Oeganda + +Naar het Fransch van Baron _De Langsdorff_ + + Toegangswegen naar Oeganda.--Hoe de jachtkaravaan werd + gevormd.--In de boschwildernis.--Eerste ontmoeting + met de olifanten.--Mislukking!--Nieuwe hoop, nieuwe + teleurstelling.--Een mooie revanche. + + +Oeganda is dat deel van Engelsch Centraal Afrika, dat tusschen het +Victoria en het Albert Nyanza is gelegen en dat zich naar het Noorden +uitstrekt op den rechteroever van den Nijl tot Gondokoro en de grens +van den Egyptischen Soedan. Moderne en vlugge gemeenschapsmiddelen +maken, dat men er van twee verschillende kanten kan binnenkomen. + +In het Zuidoosten brengt een spoorweg in twee dagen, door Engelsch +Oost-Afrika, van Mombassa aan de kust naar het Victoria Nyanza, +en na vier dagen varens op het meer wordt men op den anderen oever +ontscheept te Entebbe, de hoofdstad. In het Noorden verbindt een +maandelijksche stoombootdienst door de moerassige streken van den +Boven-Nijl Khartoem met Gondokoro in Oeganda. Achthonderd kilometers +scheiden die beide poorten van Oeganda, Gondokoro in het Noorden en +Entebbe in het Zuiden; achthonderd kilometer door het oerwoud, door +moerassen en dicht struikgewas, die na Engelsch Oost-Afrika een der +wildrijkste streken van de aarde vormen. + +Na veertien dagen varens op den Nijl komt de van Khartoem vertrokken +reiziger te Gondokoro aan. De engelsche administrateur, die er zetelt, +had voor mij dragers besteld, die de bagage zullen vervoeren, en op +den dag na mijn aankomst te Gondoroko had het vertrek naar het bosch +plaats. Mijn karavaan bestond uit drie-en-dertig dragers onder bevel +van een hoofdman Simoni. Het waren kustbewoners van het Victoria +Nyanza, Baganda's of inboorlingen van het eigenlijke Oeganda, dat +oude koninkrijk, dat zijn naam aan de kolonie heeft gegeven en welks +beschaving te midden van de afrikaansche barbaarschheid Stanley had +verbaasd. Buitendien zouden een korporaal, Gabriseï, en vier soldaten +uit Nubië van de "King's African Rifles" mij tot geleide dienen en +strekken tot verhooging mijner deftigheid. Voor mijn persoonlijken +dienst had ik een egyptischen kok, Boetros, en een boy uit Entebbe, +Josaïs; een nubische geweerdrager, een klein, dor, zenuwachtig +mannetje, Aboe Doema, was beladen met een zware karabijn, kaliber +500, en een licht wapen, een Lee Metford was toevertrouwd aan een +inlandschen gids, Lado, een uitstekend speurder en groot jager. Aan +de spits van dat troepje trok ik met wapens en bagage het bosch in +langs de oevers van den Nijl op zoek naar olifanten. + +Van toen af gingen elken morgen in de vroegte, terwijl de dragers de +tent opbergden en zich tot vertrek gereed maakten, Aboe Doema, Lado en +ik uit het kamp op weg en trokken verder het bosch in ter vervolging +van antilopen, in afwachting van ernstiger wild. Twee dragers met +de welluidende namen van Kaoeka en Pétéro, volgden ons op eenigen +afstand, maar zonder ons uit het oog te verliezen en droegen water, +mijn flesch met thee en mondvoorraad. Met een meer of minder langen +omweg, al naar gelang we wild ontmoeten of de vervolging ons ophoudt, +zullen we de volgende rustplaats bereiken. Simoni, de hoofdman, had er +de karavaan heen geleid; de dragers hadden de tent opgeslagen; Boetros +had de plek voor de keuken gekozen in de schaduw van een boom. Zoodra +ik aankwam, diende mijn boy mij een stevige lunch voor, en daarna +herstelde een siësta de krachten na de doorgestane vermoeienissen. + +Op een avond kwam tegen zonsondergang het hoofd van het dorp, +omringd door met lansen en schilden gewapende wilden, mij een bezoek +brengen. In zijn gevolg droegen een lange reeks vrouwen en kinderen +op het hoofd manden met meel, het voedsel voor mijn troepje. Het +meel is het belangrijkste voedsel, vleesch is het dessert, en er is +niets, dat men niet van een drager gedaan kan krijgen, als men hem +dat laatste belooft. Na een gelukkige jacht liet ik dan ook steeds +Aboe Doema op schildwacht staan en dadelijk na mijn aankomst in het +kamp, waarheen Kaoeka en Pétéro mijn trofeeën droegen, zond ik vier +of vijf dragers terug, om de rest van het dier te halen. + +Ze moesten soms vijf of zes uren extra marcheeren door het bosch; +maar wat kwam er dat op aan! Boetros verdeelde het vleesch en op +zulk een avond hingen vóór de groote vuren de stukken vleesch, +aan lange stokken geregen, langzaam te braden. Rondom die vuren +zaten die groote kinderen, de dragers, door het vooruitzicht van de +smulpartij opgevroolijkt, in drukke groepjes te praten, te lachen +en te zingen. Een van hen, Nitala, haalde zijn fluit voor den dag, +een rietstengel, met drie gaten doorboord, en de drie rauwe, schelle +tonen werden onophoudelijk herhaald, zonder dat noch de musicus, +noch het gehoor het moede werden. En zoo liep de avond ten einde, +tot het licht in de tent uitging vrij laat in den nacht. Alleen +de wachtsoldaat was nog wakker, en alle geraas was in het kamp +verboden. Bij tusschenpoozen klonk het geluid van de voetstappen des +bewakers in de algemeene stilte, en de houtmassa's, die hij in de +vlammen wierp van het wachtvuur knetterden en wierpen schooven van +vonken omhoog, waardoor de wanden der tent werden verlicht. Soms drong +het gegrom van den Nijl tot ons door, die de watervallen passeerde; +zonderlinge klanken stegen in het duister omhoog, het lugubere gehuil +van een hyena, het blaffen van een jakhals of het geschreeuw van een +nachtvogel, en rondom scheen het in nacht gehulde bosch te trillen +van die geheimzinnigheid, die verdween waar de vuren oplaaien om het +slapende kamp. + +Zoo verliep de dag in het bosch, en dat was ons leven vanaf het vertrek +uit Gondoroko. Er was een overvloed van antilopen, gazellen en wilde +zwijnen en gedurende die eerste marschdagen zwelgden de dragers in +weelde; maar van olifanten vonden we geen spoor, en de inboorlingen +die ik ondervroeg op de plekken van rust, wezen met hun uitgestrekten +arm naar het Zuiden en antwoordden: "Daarginds, verder!" + +Wij hadden de samenvloeiing bereikt van den Nijl en de rivier Uma, een +soort van bergstroompje met uitgedroogde bedding. Een dag van rust, +aan de dragers gegund, gaf mij de gelegenheid, de oevers hoogerop +te exploreeren, waar veel wild moest zijn. Wij wilden het hooge +struikgewas nagaan achter een breede vlakte, bedekt met dat zeer hooge +gras, het "olifantengras", dat, langer opschietend dan de lengte van +een mensch, meestal door den wind naar één richting is gekeerd en, als +men er van die zijde nabijkomt, een werkelijk dreigend aanzien heeft. + +Vroeg in den morgen verlieten wij dus het kamp, Lado, Aboe Doema, +mijn beide dragers, Kaoeka, Pétéro en ik. Anderhalf uur lang kwamen +we langzaam vooruit over een smal pad tusschen twee gele, bewegelijke +muren. Mijn geduld liep op een eind, toen plotseling Lado stilstond, +zich halverwege omkeerde, terugdeinsde en, mij haastig aan den arm +grijpend, mij achteruit met zich mee sleepte. Met de andere hand wees +hij mij op enkele schreden afstands van het pad een enorme massa, +een breeden rug, en boven de grassen uit stak de vierkante kop met +de groote snijtanden uit van een olifant. In een oogwenk was ons +troepje op het pad neergehurkt en verborgen, maar te laat; de olifant +had ons geroken terzelfdertijd toen wij hem hadden gezien, en met +uitgestrekten staart, opgeheven ooren en den snuit half opgericht en +naar ons toe gekeerd, ging hij weg door het platgetrapte gras. Verderop +zagen we de buiging van een tweeden rug, en langzaam verhief zich +met groote voorzichtigheid een lange, grijsachtige slang, die zich +in alle richtingen draaide. Ook die had ons geroken en verwijderde +zich. Andere olifanten vertoonden zich; wij konden hooren, hoe ze +hun kaken bewogen en hoe hun ooren met hollen klank tegen hun hoofd +sloegen. We waren bij de kudde beland. + +Er was op dat oogenblik eenige wanorde in ons troepje. Mijn dragers +waren haastig teruggeweken; wij moesten het magazijn van het Lee +Metfordgeweer ledigen, de patronen verwisselen, en er geblindeerde +kogels in doen. Die waren onder in den zak en niet zonder rumoer leegde +Lado hem op het pad. Dat nam alles tijd; het metaalachtige geluid van +de patronen had de olifanten verschrikt en toen wij eindelijk gereed +waren, waren de dieren stil en geheimzinnig verdwenen. Hoeveel waren +er? Naar mijne meening vier of vijf; twintig, zei een der dragers; +dertig beweerde Lado, en als ieder jager, die een Europeaan geleidt, +wees hij mij, dat de snijtanden reusachtig waren. + +Maar er was geen tijd te verliezen; er was nu contact gekregen, en +wij moesten volgen, en Lado bleek weer een eerste jager. Door de hooge +grassen, de verbrande open plekken, te midden van een menigte gelijke +sporen volgde hij, met de oogen naar den grond gekeerd en een langen +grashalm in de hand, het spoor van onze dieren. Soms aarzelde hij, +een enkele maal verloor hij het spoor en draaide dan in een kring +rond of hervatte hoogerop het gevolgde spoor en altijd boog weer de +roede van den grashalm en wees het gezochte merk. + +Hoe lang liepen wij zoo voort? Ik wist het niet, zoozeer was onze +aandacht in beslag genomen, en de zon stond al hoog aan den hemel, toen +wij op een open ruimte kwamen en vijf olifanten doodstil zagen staan +te snuiven in den wind; die stilte en die dreigende onbewegelijkheid +maakten nog meer indruk op ons dan hun bewegingen. Geen spier van +hun reuzenlichamen bewoog, alleen ging de snuit langzaam omhoog, +snoof aanhoudend de lucht in, ging weer neer en ontrolde zich opnieuw. + +Het waren wijfjes. "Lissa, wacht," zei Lado en plotseling de hand +uitstrekkend, wees hij naar twee groote, grijze plekken in de verte, +die ik met mijn kijker spoedig herkende als twee troepen olifanten. Op +een open weide te midden van wilgen met groene bladeren stonden +een paar reuzenboomen, en in de schaduw daarvan stonden de groote +dieren dicht opeen, net als gewoon vee in Afrika en Europa tijdens de +middaghitte van den dag. Op den voorgrond lagen bij een jongen wilg +twee andere olifanten. Ze hadden mooie snijtanden en ons besluit was +spoedig genomen; we zouden op die laatste afgaan. + +We liepen om de rustende groep heen en kwamen vlug vooruit. Het +terrein, dat uit de verte vlak had geschenen, bleek vol holen en gaten +en zeer steenachtig, en wat een weide scheen, was een ruime vlakte, +met het afschuwelijke olifantengras bedekt. De zon overgoot het veld +met licht, en de lucht weerkaatste de heete stralen. Alles sliep in +de omgeving bij het eentonig gesjirp van de krekels; een zacht windje +bewoog lichtelijk de toppen der hooge grasstengels en het groene loof +der boomen, en dat geruisch stoorde de liggende dieren niet in hun +rust. Zouden wij dien godsvrede verbreken en den dood brengen, waar +vrede en veiligheid heerschten? Maar de teerling is geworpen! Lado ging +voorop met het 500-geweer en Aboe Doema volgde mij met het Lee Metford. + +Wij konden in het hooge gras niets anders zien dan de toppen der beide +boomen en Lado liep er vlug heen, met vasten, beslisten stap. We +waren op een afstand van tweehonderd meter, op honderd meter, op +vijftig meter, en Lado liep maar door, zonder zich te bekommeren +om het geluid der geknakte stengels. Om mijn geweer te grijpen, +had ik de hand uitgestoken; maar hij vatte die in de zijne en trok +mij zoo naar den wilg en de beide liggende olifanten. Vijf-en-twintig +meter! twintig meter! vijftien meter! Het kon haast niet waar wezen; ze +moesten ons zien of ons hooren, en tusschen de stengels door keek een +der olifanten onzen kant uit en knipte met zijn kleine oogen in onze +richting. Blijkbaar moest hij iets zien, zonder te begrijpen wat het +was, want hij bewoog zich niet: de olifant was bijna blind. De andere, +het slachtoffer, waar ik het op gemunt had, bespeurde niets en bleef +bezig, op onverschillige manier met zijn snuit de takken van den jongen +wilg te schillen. Zijn reusachtige ooren zwaaiden heen en weer, als +mechanisch bewogen. Tien meter! Tot hoe ver zou Lado gaan? Nog enkele +schreden, en eindelijk liet Lado mijn hand los, stak mij het geweer +toe en verborg zich, terwijl hij mij met den vinger den slaap aanwees, +als, o noodlottige dwaling, de plek, waarop ik moest schieten. Gauw, +dacht ik, anders zal het dier mij zien, en het schot ging af. + +Onmiddellijk was het alles leven in de omgeving; twee grijze, ronde +massa's stonden van den grond op en staken ver boven mij uit, en +eenige meters verder waren de plotseling wakker geworden olifanten +opgesprongen en trapten het gras plat, onzeker van welken kant +het gevaar kwam en welke richting ze moesten inslaan. In de grassen +verschanst, zag ik ze niet; maar ik ried waar ze waren, groote stappen +makend, met den staart rechtuit gestrekt, de ooren open, den snuit +opgeheven, klaar tot den aanval. Ik hoorde hun zware schreden en de +slagen met de trompen tegen de grassen, die links en rechts neervielen. + +Dat was te veel voor Lado. Hij schreeuwde en vloog snel achteruit met +veel geraas van neergeslagen gras. Dien kreet hadden de olifanten ook +gehoord. Een plotselinge stilte, die iets dreigends had, volgde op +het rumoer en de verwarring; een seconde nog, die een eeuw leek voor +mijn gevoel, en in het volgende oogenblik scheen het, of er een hoos +over den heuvel ging, die de hooge grassen vernielde en brak, alles op +haar weg neerwierp, met het geweld van een lawine over een kloof vloog, +den tegenoverliggenden kant weer opsprong. En nu zagen wij niet tien, +vijftien, twintig, maar vijf-en-veertig of vijftig olifanten, uit +alle macht dravend, den heuvel over en verdwijnend aan de andere zijde. + +Dezen keer gered! Maar alles moet nog eens worden overgedaan. Er +was geen dier gevallen, geen enkel was achtergebleven, geen spoor +van bloed was te zien. Hoe kan ik mijn teleurstelling beschrijven en +mijn gekwetste eigenliefde tegenover mijn metgezellen! Een olifant +missen op zoo'n afstand! Hoe was het mogelijk! En het verschrikte +gezicht van Lado! Het was loodkleurig. Er werd geen woord tusschen +ons gewisseld. In doodsche stilte wachtten we, totdat de dragers zich +bij ons hadden gevoegd. Uit de verte deden ze al vragen; maar onze +gezichten zeiden genoeg en ontmoedigd, zonder een woord, gingen we +weg, de kudde achterna. Twee uren lang volgden we die tusschen het +neergeslagen gras en de omgeworpen boompjes en struiken; eindelijk +zagen we de dieren weer, maar verweg, zeer ver, en altijd in beweging; +ze eten al loopend en kunnen zoo aanzienlijke afstanden afleggen. We +moesten er voor dien dag van afzien, en in treurige stemming sloegen +we den weg naar het kamp weer in. + +Het was een stille thuiskomst en een sombere avond. Rondom de vuren +hielden de dragers hun beschouwingen over de gebeurtenissen van +den dag. Het woud, dat zich om ons uitstrekte, leek vijandig in de +duisternis, en het lied van den stroomenden Nijl, dat we in de laatste +dagen zoo vroolijk hadden gevonden, drong gedempt tot ons door in de +wijd geopende tent. Op het smalle veldbed uitgestrekt, vervloekte ik +mijn noodlot. Waarom had ik zoo gauw geschoten? Waarom op den slaap +gemikt? Met een karabijn van groot kaliber had ik liever op het hart +moeten schieten, hoog achter den schouder. Een kogel van 500 kan +moeilijk heen dringen door de sponsachtige massa, door de beenderen +aan den slaap gevormd. Ik had het Lee Metford moeten gebruiken. In de +hersenen is een speldeprik voldoende, en de kogel van 303 zou zich een +weg hebben gebaand. Men moet mikken een weinig boven de opening van het +oor, waar de beenderen hard zijn en gemakkelijk doordringbaar. Waarom +had ik daar niet aan gedacht! En toen ondanks alles de vermoeienis +mij de oogleden sloot, zwoer ik mijzelven, eer ik mij aan den slaap +overgaf, dat ik Uma niet wilde verlaten eer ik revanche had genomen. + +Van dien dag af dateerde een hardnekkige vervolging, en toen den +volgenden morgen de zon opging, waren we reeds een heel eind op den weg +achter de olifanten aan. Helaas, zes uren aaneen volgden we het spoor, +zonder terrein te verliezen of te winnen. De hoopen uitwerpselen, die +wij telkens ontmoetten, wezen de afstanden aan, en blijkbaar waren +de olifanten uitgetrokken op een langdurigen trek. Dat kon men zien +aan hun manier van marcheeren, achter elkander aan, zonder dat een +enkele afweek van den weg, door den voorste gevolgd. Het scheen wel, +of ze wisten, waar ze heen wilden; het is geen loopje op goed geluk af. + +Nu hadden ze den Nijl bereikt en hielden zich een oogenblik op in een +vlakte aan de rivier, vol boomen en struikgewas; maar dan plotseling +sloegen ze links af en het spoor verwijderde zich van de rivier. Wij +volgden steeds. Het land werd golvender en meer open. Op de heuvels kon +men ver zien over een laagte en tot een volgende terreinverheffing, +en op ieder der hooge punten hadden wij dezelfde hoop, dat misschien +de olifanten daar dichtbij ons zouden zijn, achter de volgende hoogte, +en iederen keer onderzochten we den grond vóór ons, het minder dichte +struikgewas en de vlakte met geel gras. Maar het was altijd te vergeefs +en we hervatten den tocht, gedragen door dezelfde gedachte naar den +volgenden heuvel. + +Er was iets verderop een plas in een diepe kloof. Daar waren de +olifanten blijkbaar wezen drinken. De kanten waren platgetrapt onder +het gewicht hunner lichamen, en we zagen van dichtbij, dat ze één +voor één op den buik moesten zijn voortgeschoven, om de diepte te +bereiken. Aan den overkant had zich een reuzentrap gevormd in het zand, +die duidelijk de indrukken vertoonde van hun lompe pooten, waarna het +spoor weer gewoon rechtuit vervolgde. "De volgende waterplas is heel +ver," zei Lado, "het geeft voor vandaag toch niets meer." + +Wij hielden een korte rust aan het gele water, en daar de mannen +een bijennest hadden ontdekt, verdeelden ze de honigraten onder +elkander. Daarna keerden we op onze schreden in de richting van den +Nijl terug. + +Vijf dagen lang liepen we zoo door de wildernis met afwisselende +oogenblikken van hoop en ontmoediging. Vier malen werd het kamp +verplaatst, steeds meer naar het Oosten hoogerop aan de Uma. We +waren nu te midden van de kale heuvels, die het Nijldal begrenzen; er +groeide hoog gras en laag struikgewas. Hier en daar had een brand den +plantengroei verwoest, en gras en struiken staken nog zwart geblakerde +stengels en takken uit boven een bedding van asch, waar de pooten der +olifanten breede indrukken in achtergelaten hadden. Hooge rotsen, +door de erosie gespaard, staken boven de omgeving uit, en hun vale +kleur harmoniëerde met de algemeene grijze tint. + +In de brandende woestijn vormden een paar wilgenboschjes, die +vriendelijke schaduw boden, een ware oase. Talrijke khors of +rotsachtige ravijnen met steile, zandige hellingen doorsneden +het bosch. Het was zwaar, daar te passeeren in den brandenden +zonneschijn. We moesten weer naar beneden en dan weer omhoog langs de +steile wanden door hoog gras en rollende steenen, door een bedding +van fijn, heet zand, waar men tot over de enkels in zakte. In den +regentijd waren dit onstuimige waterloopen, maar thans waren er +slechts plassen van over, met rottend, stinkend water tusschen distels. + +Liever dan daarvan te drinken, wilden mijn mannen gaten graven +in het zand en wachten, tot het water daarin was komen loopen, +gefiltreerd door den grond, al was het dan ook geel en smaakte het +naar de aarde. O, dat Nijlwater! Maar wat doet het ertoe! Ik wou mijn +revanche, mijn olifant. Het heele kamp was aangegrepen door de koorts +van verlangen, en allen wedijverden in ijver en uithoudingsvermogen. + +Dien dag marcheerden we onafgebroken twaalf uren. Het gansche leven +van die groote dieren staat door hun sporen in het bosch geschreven. De +mesthoopen op vaste afstanden, die men op enkele minuten na juist kan +voorspellen, wijzen aan, waar ze zijn voorbijgegaan. Hier zijn ze komen +drinken; daar hebben ze hard geloopen, zonder stil te staan; elders +weer hebben ze hun loop vertraagd, en in het voorbijgaan heeft een een +tak van een boom gerukt en heeft dien weer laten vallen verderop, na +hem van zijn groene bladeren te hebben ontdaan. Soms heeft een ander +zich langer opgehouden en is zelfs gaan knielen, om op zijn gemak de +schors van een jongen wilg af te halen. Om een grap uit te halen, +heeft weer een door zijn snuit geblazen en zijn forsche adem heeft +het stof weggewaaid van de oppervlakte van den grond. Al die dingen +en nog veel meer, hebben wat te zeggen tot den goeden opmerker. + +Soms is een heele tijd de loop van de kudde moeilijk te volgen. Lado +bukte zich, raapte een beetje aarde op en wierp het in de lucht; het +stof vloog in de richting, waarin wij gingen. De wind is dus gedraaid; +hij blaast naar de olifanten. Dan is er meer hoop, dat we dichter bij +hen komen. Wij wilden nog eenigen tijd volhouden, maar de kudde heeft +ons moeten ruiken en won op ons. Wij moesten terug en het was bijna +donker, toen ons troepje, vermoeid, maar niet ontmoedigd, eindelijk +in het kamp terugkwam. Onmiddellijk werd er toen vóór de tent van den +"commandant", zooals ze mij noemen, krijgsraad gehouden, waaraan Lado, +Aboe-Doema, het dorpshoofd en daaromheen ook dragers en soldaten +op eerbiedigen afstand deelnamen, de laatsten luisterend naar de +uitgesproken meeningen en de genomen besluiten. Wij moesten meer naar +het Oosten gaan en het kamp overbrengen naar den voet van den heuvel, +waar de olifanten zich ophielden; daar was ook water. Het hoofd zou +ons een gids bezorgen en Simoni zou de karavaan er heen voeren. Een +tweede gids zou mij vergezellen, en zou mij na afloop van de jacht +naar het nieuwe kamp brengen. Wij zouden het bosch achter den hoogen +heuvel doorzoeken, waar de sporen omheen schenen te loopen. + +Den volgenden morgen was ik bij mijn ontwaken ten prooi aan een +diepe neerslachtigheid. Al een week lang doorzochten wij het bosch, +en zonder eenig resultaat. De olifanten waren talrijk; hun sporen +kruisten elkander in alle richtingen, en zeven dagen van inspanning, +van moeilijke marschen en ontberingen waren niet voldoende geweest, +om ons in hun tegenwoordigheid te brengen. Alles scheen tegen ons samen +te spannen. Onze rantsoenen meel waren op, en mijn mannen zouden gebrek +moeten lijden. Er was geen enkel dorp in de buurt; alleen op eenigen +afstand een voorloopig kamp van inlandsche jagers. Zij leefden van den +eenen dag op den anderen van de opbrengst hunner jacht en konden ons +geen pond meel afstaan. Nog twee dagen, en wij zouden goedschiks of +kwaadschiks terug moeten gaan. Ik wou nog een laatste poging wagen. In +den nacht, vertelde een inboorling, kwamen de olifanten wilgenschors +eten in het bosch aan de andere zijde van het grazige plateau. Er +liep een spoor dwars over. Om middernacht wilden wij vertrekken en +trachten in aanraking te komen met de kudde, die wij schrede voor +schrede zouden volgen, geleid door het geluid, der stappende kudde, +tot het licht genoeg zou wezen, dat wij konden naderen. + +Ik besprak het plan met Lado, Aboe-Doema en mijn gids, toen plotseling +in het kamp een groote drukte ontstond. Bedienden, dragers, soldaten +vormden een levendige groep vol rumoer. Weldra loste de groep zich +op, en daaruit traden te voorschijn een kind en een inboorling, +gevolgd door het dorpshoofd en bijna het geheele kamp, allen met iets +gewichtigs in hun houding op weg naar mijn tent. En ziehier wat ik +onder een vloed van woorden vernam. De olifanten waren daar achter +het groote, grazige plateau aan den rand van het bosch. Het kind, +een knaap van elf jaar, met een enormen buik, spillebeenen en zeere +oogen, had het zich in het hoofd gezet, ze te vinden; hij wou de +olifanten opsporen, omdat de commandant het wenschte. Al vroeg in +den morgen vertrokken, had hij den geheelen dag door de bosschen +en de struiken gedwaald; eindelijk had hij het spoor gevonden en +op anderhalf uur afstands van de plek, waar wij ons bevonden, had +hij ze gezien. Er waren er veel, heel veel en reusachtige mannelijke +dieren! Haastig was hij naar het kamp geloopen, in het voorbijgaan zijn +vader waarschuwend, die in de haast een kleedingstuk had vergeten, +maar zijn beide lansen had meegenomen, en als ik het verlangde, +waren ze bereid, mij te geleiden. + +Er was geen oogenblik te verliezen; de zon daalde reeds +snel. Vooruit! De jongen opende den stoet met half gesloten oogen. Hij +liep met groote passen; met den stok op den schouder, zoo snel, als ik +niet zou hebben gedacht, dat zijn kromme beenen konden loopen. Achter +hem liep zijn vader, dan Lado, ik, Aboe-Doema en mijn beide trouwe +dragers. We kwamen vlug vooruit; het plateau lag weldra achter +ons en we kwamen aan de wilgenbosschen, waarin de olifanten zich +bevonden. Overal sporen, in alle richtingen liepen ze door het bosch, +en al gauw werden onze ooren getroffen door een geluid, dat ons hart +deed opspringen. Daarginds, achter een hoogte, kraakten de takken; +de boomen werden gebroken; de struiken schenen te beven onder zware +schreden, rauwe kreten gingen op, zwaar gesnork, gesnuif en geproest +deed zich hooren, terwijl een scherpe reuk van wilde dieren in wolken +om ons opging. + +We moesten haast maken; de zon daalde; ze was bijna onder en binnen +enkele oogenblikken zou het donker wezen. Plotseling bukten mijn +gidsen; op vijftig meter afstands aan dezen kant van de hoogte trokken +drie olifanten voorbij achter elkander, twee wijfjes en een mannetje +met mooie snijtanden. Terstond greep ik mijn karabijn uit de handen +van Lado, die ervan schrikte, en draafde voort evenwijdig met de +dieren. Toen ik ter hoogte was van waar ze gekomen waren, op vijftien +meter afstands, werd ik door een boschje beschut. Snel een knie ter +aarde, en voor de tweede maal wekte de donder van mijn geweer de echo's +van het bosch. De beide wijfjes vluchtten met opgeheven en ingerolden +snuit, de ooren uitgespreid. De mannetjesolifant wierp zijn kop naar +voren, hield den snuit horizontaal en stortte neer. Het bloed spoot +uit zijn doorboorde zijde; maar met een uiterste poging richtte hij +zich op; een tweede schot scheurde de stilte en hij vluchtte, ging +over de hoogte en was uit onze oogen verdwenen. Zijn spoor was met +bloed bespikkeld, rood, schuimend bloed; de longen waren doorboord, +en hij is veroordeeld. Misschien was hij daar ginds, en wij stapten +verder tot den top der hoogte. + +Daar bood zich een onvergetelijk schouwspel aan onzen blik. Op 200 +meter afstands in een dal stond een groep van een menigte olifanten +dicht opeen. In de bosschen hoorden we aan alle zijden de boomen +kraken en de takken breken. Donderende trompetstooten deden zich +nu en dan hooren, waardoorheen men een doffer en aanhoudender +geschreeuw vernam. Het was intusschen geen overhaaste vlucht, +zooals ik had verwacht, en met mijn kijker zag ik door de takken +lange rijen olifanten alle naar het dal gaan, de verzamelplaats +van den heelen troep. Hoeveel zouden er wezen? Vierhonderd, zeggen +de inboorlingen; laat ons stellen tweehonderd, en inderdaad was het +dal in een oogenblik een verwarde massa van groote, grijze lichamen, +die zich in alle richtingen bewogen tusschen opgeheven en hangende +trompen, enorme ooren, die open en dicht gaan met nu en dan een +vluchtig opflikkeren van een grooten, witten tand. + +Daarna scheen het wel, of ze op een wachtwoord handelden, en ze vormden +verscheiden rijen, die weggingen, langzaam, in groepen; de moeders +met de jongen om zich heen, kleine, vlugge, sierlijke olifantjes. Ze +verlieten even de rij, deden een paar schreden en stonden stil, +verbaasd over wat er gebeurde, over dien stillen, ernstigen marsch, +en hernamen toen hun plaats in de gelederen. En die terugtocht in +geregelde orde van die reuzendieren voor een gevaar, dat ze zich +boven het hoofd voelden hangen, was werkelijk indrukwekkend. + +Mijn slachtoffer moest er zich tusschen bevinden, ondersteund en +voortgedreven vermoedelijk door de anderen, want onder alle dieren +van de wildernis zijn de olifanten de eenige, die hun gewonden niet +aan zichzelven overlaten. Zoo werd mijn olifant ook waarschijnlijk +meegevoerd, wankelend en steeds meer bloed verliezend. Er was geen +denken aan, nog eens te schieten. De zon was ondergegaan en dadelijk +viel de nacht, een afrikaansche nacht zonder maan. Wie zulk een +donkeren nacht in Afrika kent, zal begrijpen, hoe onze terugkeer was, +en hoe blij we waren, toen de lichten van het kamp te zien kwamen en +we Natali's fluit hoorden. + +Er bestond voor ons geen twijfel of de olifant was doodelijk getroffen, +en den volgenden morgen ging ik met mijn troepje vol vertrouwen op +weg. Daar was de plek, waar de olifant gezien was, het spoor van +zijn vlucht, het dal en het spoor van de kudde. Wij volgden dat lang, +en reeds begon de ontmoediging weer te komen, toen we plotseling om +een boschje stappend, tegenover een grijzen berg stonden. Hij was +het! Hij keerde ons den rug toe, onbewegelijk, zelfs zonder die bijna +werktuigelijke beweging van de oorlappen. Wij zagen wel, dat het met +hem gauw gedaan zou wezen, en ik gaf hem het genadeschot, dat het +hart doorboorde. Lang nog bewoog de snuit en trokken de pooten, tot +eindelijk de kop op zij viel, de spieren van den snuit verslapten, +de grijze sluier van den dood over de oogen trok. Eerbiedig hadden +wij den doodsstrijd bijgewoond van den reus der wildernis. + +Toen werd er gelukgewenscht. Mijn mannen waren uitbundig blij, dat +na zooveel inspanning en zoo lange marschen het doel was bereikt +en dat hun de belooning niet zou ontgaan. Lado, Aboe-Doema, mijn +dragers en de inboorlingen kwamen mij de hand drukken en elk in hun +taal feliciteeren. Er werd onderzocht, de wonden werden nagezien, de +tanden gemeten en geschat, de ooren opgetild, die enorme ooren van den +afrikaanschen olifant. Dan volgde het prozawerk van het ontleden. Lado +en de inboorlingen gingen met messen, ijzeren lansen, scherpe pijlen +den olifant te lijf. Geheel naakt en met bloed bespat, stonden ze om +het karkas en stapelden hoopen vleesch op. De olifant lag in een meer +van bloed, een weerzinwekkende vuilnis van maaginhoud en ingewanden, +waarin de negers met genoegen waadden, terwijl een jonge moeder er, +naar een bijgeloovige opvatting, haar jonggeborene in baadde. + +Ik liet Aboe-Doema de snijtanden schoonmaken en sloeg den weg naar +het kamp in, terwijl mijn dragers als beschaafde Baganda's geen +olifantenvleesch eten en dus met mij mee gingen. Mijn terugkomst +was een triomf. Pétéro droeg den staart van den olifant vóór mij +uit als de romeinsche lictoren van het antieke Rome den strijdbijl +vóór den zegewagen van den overwinnaar. Allen in het kamp kwamen +mij gelukwenschen en als ze in de volte niet bij mij konden komen, +drukten ze die van Kaoeka en Pétéro, die zich met gratie tot het +grapje leenden. + +Het was een genot, nu aan de voorbijgegane dagen met hun spanning te +denken, en ze werden in de herinnering iets heerlijks, die emoties, +de gezonde vermoeidheid, de vreugde van half gebroken in te slapen +en den anderen morgen weer gesterkt op het afrikaansche pad te +gaan! Hoeveel poëzie is er in dit primitieve bestaan! Hoeveel bekoring +in het kampleven! + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Op de olifantenjacht in Oeganda +by Baron De Langsdorff + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OP DE OLIFANTENJACHT IN OEGANDA *** + +***** This file should be named 16061-8.txt or 16061-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/0/6/16061/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the Distributed Proofreaders Team + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |