diff options
Diffstat (limited to '15056-8.txt')
| -rw-r--r-- | 15056-8.txt | 930 |
1 files changed, 930 insertions, 0 deletions
diff --git a/15056-8.txt b/15056-8.txt new file mode 100644 index 0000000..f96a44f --- /dev/null +++ b/15056-8.txt @@ -0,0 +1,930 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Wallis-eilanden, by Emile Deschamps + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Wallis-eilanden + From "De Aarde en Haar Volken", Jaargang 1886 + +Author: Emile Deschamps + +Release Date: February 14, 2005 [EBook #15056] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE WALLIS-EILANDEN *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and The PG Distributed Proofreaders Team + + + + + + +De Wallis-eilanden. + + +Het korte, aardig geschreven verhaaltje, dat wij onzen lezers ter +afwisseling aanbieden, is bewerkt naar een opstel in den _Tour du +Monde_, 1885, I, van doctor Emile Deschamps, officier van gezondheid in +het fransche leger.--De kleine eilandengroep, waarvan hier sprake is, +en die door de inlanders Uvea genoemd wordt, bestaat uit een grooter +eiland, Uvea of Namo, en een tiental kleine eilandjes. De groep ligt +op 13° 21' zuiderbreedte en 178° 29' westerlengte; zij werd in 1767 +door een engelschen zeevaarder Wallis ontdekt en naar hem genoemd. + + + +Onze boot de _Orne_ lag op de reede van Noumea, en de equipage +genoot eene welverdiende rust na de vermoeienissen en ontberingen +op eene lange vaart van vijf-en-zeventig dagen, van Brazilië naar +Nieuw-Caledonië. Wij stonden op het punt om naar Taïti te vertrekken, +toen eene onverwachte gebeurtenis wijziging bracht in ons officieel +reisplan en ons koers deed zetten naar de Wallis-eilanden. Het +adviesjacht de _Lhermitte_, tot het station van den Stillen-oceaan +behoorende, had schipbreuk geleden. + +De tijding werd ons gebracht door een der officieren van het +vaartuig, den heer Boisse, die, dadelijk na de ramp, in eene met +vier matrozen bemande sloep, was uitgegaan om hulp te zoeken. Na vier +dagen op den oceaan te hebben rondgezworven, waren zij gelukkig aan +de Fidji-eilanden gekomen, vanwaar zij met een engelsch schip naar +Noumea waren vertrokken. + +Volgens het verhaal van den heer Boisse, had de _Lhermitte_ +schipbreuk geleden op de riffen, die den archipel der Wallis-eilanden +omringen. Deze gordel van riffen, die bij vloed onzichtbaar zijn, +heeft slechts drie openingen, waarvan maar eene, aan de zuidzijde, +het gat van Honikulu genaamd, voor groote vaartuigen bruikbaar is; +toch is ook deze doorvaart smal en gevaarlijk, want aan de binnenzijde +loopen twee stroomingen, die elkander bij eb rechthoekig kruisen, +en een neer vormen, dien men met den meest mogelijken spoed en zeer +groote voorzichtigheid moet doorvaren. De _Lhermitte_ had met volle +kracht tegen het rif ten westen van den ingang der geul gestooten, en +was daarop reddeloos gestrand. Gelukkig konden de schipbreukelingen, +met uitzondering van drie die in de golven omkwamen, zich redden op +het eilandje Nukuatéa, waar een soort van kamp werd opgeslagen. + +Zoo spoedig mogelijk stoomden wij nu naar de Wallis-eilanden, die wij +des morgens vroeg in het gezicht kregen. Het weer is overheerlijk; +wij naderen al meer en meer; daar is het gat van Honikulu: een smalle +blauwe streep, ter wederzijde omzoomd door een breeden band van wit +schuim, waar de golven zachtkens breken op de riffen. Ter linkerhand +steekt eene donkere massa tegen dit witte schuim af: dat is het wrak +van de _Lhermitte_. + +Op den achtergrond, binnen den gordel van riffen, liggen, als in +een effen donkerblauwen vijver, de Wallis-eilanden. Eene heerlijke, +indrukwekkende kalmte omgeeft ons aan alle kanten: aan boord zwijgt +ieder, want het oogenblik is gekomen om door de nauwe opening te +varen. De kommandant is op zijn post; de boot stoomt de smalle +geul binnen, waarvan de boorden elkander schijnen te raken; het +gevaarlijkste punt ligt reeds achter ons; goddank, wij zijn behouden, +en werpen het anker uit in de ruime baai, die zich voor ons opent. + +Van alle kanten naderen ons nu talrijke prauwen, met groote snelheid +voortglijdende over de kalme wateren van de binnenzee; weldra hebben +zij ons bereikt en scharen zich in wijden kring om de _Orne_; en +het duurt niet lang, of wij worden overstroomd door den toevloed +van inboorlingen van Uvea. Deze brave lieden, die zoo ongedwongen aan +hunne blijdschap lucht geven, schijnen zeer gelukkig, dat zij ons mogen +bezoeken: de zendelingen hebben hun althans Frankrijk en de Franschen +leeren liefhebben. Wat mij vooral treft is de schoonheid van den type +dezer eilandbewoners; zij gelijken in niets op de afschuwelijke Kanaken +van Nieuw-Caledonië; de inwoners van Uvea vertegenwoordigen veelmeer +den schoonsten type van dat groote polynesische ras, dat men in alle +deelen van Oceanië aantreft, ten noorden op de Hawaiï-eilanden, +ten oosten op de Markiezen-, op de Samoa-, de Tonga- en vele +andere eilandengroepen, en ten zuiden ook op Nieuw-Zeeland.--Bij +deze eilanders--met hunne slanke, rijzige gestalte, hunne innemende +gelaatstrekken, zoo vol uitdrukking en zachtheid, hunne onberispelijke +proportiën, hun bevalligen gang en vrije, waardige bewegingen,--schijnt +het blanke element zeer ver de overhand te hebben boven het zwarte, +dat zich alleen verraadt door de dikke lippen, en boven het gele, dat +zich in niets dan in de huidkleur openbaart. Allen, ouden en jongen, +onderscheiden zich door den rijken weelderigen overvloed van hun +zwaar, glimmend zwart, maar niet gekroesd hair: deze lokkenpracht +herinnerde mij aan de majestueuse pruiken uit de eeuw van Lodewijk +XIV. Zeer enkele mannen waren, van de dijen tot de knieën, getatoueerd. + +Wij branden van verlangen om aan wal te gaan, ten einde onze kameraden +van de _Lhermitte_ te ontmoeten, en dan die eilanden te bezoeken, +wier tooverachtig schoon voorkomen volkomen de juistheid schijnt te +bevestigen der oude, maar treffend ware vergelijking van bloemkorven, +oprijzende uit de blauwe wateren. Sedert ons vertrek van Noumea +was onze nieuwsgierigheid nog meer geprikkeld door de enthousiaste +beschrijvingen van een der officieren van de _Orne_, den heer Frogé, +die vroeger de Wallis-eilanden had bezocht en daarvan de aangenaamste +herinneringen behouden. Hij stelde zich voor, ons op onze uitstapjes +ten gids te verstrekken en ons in aanraking te brengen met de +missionarissen, vooral met pater Padel, zijn landgenoot, die hem +vroeger op de hartelijkste wijze ontvangen had. + +Inmiddels genieten wij met onverdeelde bewondering het heerlijk +schoone panorama, dat de archipel aanbiedt. Ten noorden, het groote +eiland Uvea, het belangrijkste van de geheele groep, het eenige dat +van vulkanischen oorsprong is; ten zuiden, Nukuatéa, de verblijfplaats +van de schipbreukelingen van de _Lhermitte_, wier kamp wij tusschen het +geboomte bespeuren. Het hooge eiland heeft eene driehoekige gedaante: +het gelijkt eene groote pyramide, wier basis op de golven rust en +waarvan de top met bosch is gekroond.--Tusschen Uvea en de _Orne_, +zien wij eene merkwaardige rots, op een koraalrif geplant, boven het +bereik van het water; deze rots vertoont uit de verte de gedaante +van een zeilend vaartuig. De zeelieden noemen haar daarom Sail-Rock; +bij de inlanders heet zij Nukutakimua. + +Andere eilanden, Nukufetau, Nukuafo, groenende oasen, drijvende op de +van goudglans schitterende wateren van het binnenmeer, boeien onzen +blik door den rijkdom hunner prachtige vegetatie; nog andere, Fao, +Faïoa, op den grooten koraalgordel gelegen, die de binnenzee tegen +den oceaan verdedigt, bieden een even zonderlingen als bekoorlijken +aanblik. De witgekuifde schuimende golven, die het rif ombruisen, +spatten in doorschijnende zilveren wolken, in een regen van +diamanten, tegen den voet dier lage eilanden, waarop kokospalmen +hunne bladerkronen wiegelen, en bloeiende heesters de lucht met +zoete geuren vervullen. Voorwaar, indien eenige plek op aarde ons een +denkbeeld kan geven van het paradijs, dan zijn het wel deze gezegende, +onbeschrijfelijk bekoorlijke eilanden, zoo rustig en schoon oprijzende +uit de blauwe, van goudglans doorspeelde, effen golven, omsloten door +den wijden gordel van koraalriffen, als bloembouquetten uitgestrooid +over de eindelooze vlakte der wereldzee. + +Mijne beurt is gekomen om aan land te gaan; en met haastige riemslagen +voeren onze roeiers ons naar Nukuatéa. Op het strand komen eenige +officieren ons te gemoet; onder hen bevindt zich mijn collega, +de chirurgijn-majoor Reynaud. Wij bezoeken in de eerste plaats het +kamp der bemanning van de _Lhermitte_; als weleer Robinson Crusoe, +zoo hebben ook onze schipbreukelingen alles wat zij noodig hadden uit +het gestrande schip aan den wal gebracht; zij hebben dus, zonder veel +ongemak te lijden, onze komst kunnen afwachten, dank zij vooral de +bereidvaardigheid der missionarissen en der inboorlingen, die zich +gehaast hadden, hun aanstonds na de ramp ter hulp te komen. + +In de hutten der officieren vond ik ook pater Rondel, missionaris van +de Samoa-eilanden, den eenigen passagier aan boord van de _Lhermitte_, +wiens tegenwoordigheid meer dan iets anders had bijgedragen om den +moed der equipage staande te houden; op verzoek van den kommandant, +was de voortreffelijke pater aanstonds bereid in het kamp te blijven +en, ongeacht den ongunstigen toestand zijner gezondheid, afstand +te doen van de gemakken, die hij ruimschoots kon vinden bij zijne +broederen te Mua. + +In gezelschap van de officieren van ons état-major wandelde ik het +eiland Nukuatéa rond; zulk eene wandeling is een onuitsprekelijk +genot: bij iederen voetstap vindt ge nieuwe stof tot bewondering: de +Wallis-eilanden vooral zijn bij uitnemendheid schoon. Omringd door +den onmetelijken Stillen-oceaan, genieten zij, bij de voorrechten +eener overrijke tropische flora, het onschatbaar voorrecht van een +zacht, bij uitstek liefelijk klimaat; nooit heerscht er, dank zij de +frissche afwisselende winden, die buitensporige, ondragelijke hitte, +die voor Europeanen onuitstaanbaar is. Hoe heerlijk is het, zich +geheel over te geven aan den weldadigen indruk van oneindige kalmte +en storelooze vrede, die u hier van alle kanten omringt; ten volle +te genieten van het nieuwe leven, dat u lokkend toelacht op deze +paradijsachtige eilanden, waar de bloemen altijd frisch zijn, waar +de zon altijd schijnt; waar de suizende zefyrs bezwangerd zijn met +zoete geuren; waar de effen wateren van de binnenzee het smettelooze +blauw van den hemel weerspiegelen, en uit de verte het geruisch van +den grooten oceaan u als muziek in de ooren dringt. + +Den volgenden dag had ik de wacht aan boord. Nadat de dienst was +afgeloopen, nam ik mijn violoncel; ik zette mijne deur wijd open, +want de bekrompenheid van mijne hut hinderde de beweging van mijn +strijkstok; ik nam plaats voor de deur en begon het tweede concerto +van Homberg te spelen. Ik was reeds eenigen tijd daarmede bezig, +toen ik, bij toeval omziende, een zonderling schouwspel gewaar werd: +een aantal inboorlingen vulden met hunne rijk gelokte hoofden de +opening der deur. Eenigen zaten neergehurkt op den grond; anderen +stonden achter hen, en daaronder een oud man met sneeuwwitte hairen; +aller oogen glinsterden; om aller lippen zweefde een glimlach, +die prachtige ivoren tanden liet zien; op aller aangezichten was de +levendigste belangstelling te lezen. Voor een zoo aandachtig gehoor +speelde ik nog verschillende stukken, nauwkeurig acht gevende op den +indruk, dien de muziek op deze natuurkinderen maakte. De ernstige +stukken bevielen hun blijkbaar beter dan de schitterende variatiën: +het _Ave Maria_ van Gounod en de _Marche funèbre_ van Chopin vielen +stellig het meest in den smaak van mijn publiek. Blijkbaar konden zij +er zich in den beginne geen denkbeeld van vormen, hoe ik uit die houten +kast zulke schoone en wegslepende tonen kon te voorschijn tooveren; +ik liet hun mijn instrument bekijken en betasten, en noodigde hen +daarop uit, voor mij te zingen. + +Zij waren daartoe aanstonds bereid, en met stemmen, wier zuiverheid +en omvang mij verbaasde, zongen zij verschillende melodieën en zelfs +koren, waarbij zij in de handen klapten en op de maat huppelden. De +Wallisers hebben een sterk ontwikkeld muzikaal gevoel en eene +groote liefde voor den zang; zij vereenigen zich dikwijls in koor +om te zingen. Zij hebben echter geen eigenlijk muziekinstrument: +maar om het gezang te begeleiden en de maat aan te geven, bedienen +zij zich van eene soort van trommel, aan de eene zijde met een stuk +dierenhuid overspannen. Een aantal jonge lieden, die onderwijs in de +muziek ontvangen hebben, kunnen reeds zonder fout gedeelten van de +kerkelijke muziek zingen. + +Den volgenden morgen vroeg liet ik mij naar het groote eiland brengen, +mijn dejeuner medenemende. Het is heerlijk weer: eene onmisbare +voorwaarde voor iedere wandeling en elk uitstapje; de prachtige zon +van Uvea vergoedt ons de onophoudelijke regens, die ons verblijf in +Nieuw-Caledonië bedorven hadden. + +Op de meest nabij zijnde punt van de kust, te Mua, ga ik aan +land. Ondanks het vroege uur is alles in het dorp reeds op de been; +kinderen spelen; vrouwen zijn met verschillenden arbeid bezig, +onder anderen met het vlechten van matten; enkele jongelieden zitten +voor de deur hunner hutten een sigaar te rooken. Ik ga naar hen toe, +om hunne woning te bekijken, die het best te vergelijken is met eene +reusachtige parapluie. Dit huis, naar hetzelfde model gebouwd als alle +anderen in dit land, is eenvoudig in de hoogste mate: op een terp van +aarde verrijzen in het rond eenige houten palen of zuiltjes, die een +eenigszins puntig dak dragen, van kokos- en palmbladeren gemaakt. Dit +dak reikt tot ongeveer zestig duim boven den grond; de ruimte tusschen +beiden kan met beweegbare matten geheel afgesloten worden; eigenlijke +wanden hebben deze woningen niet. Het meubilair bestaat uit eenige op +den grond liggende matten, met kleine holle houten toestellen, waarop +men het hoofd legt om te slapen; uit eenige houten gereedschappen, +kalebassen en dergelijke voorwerpen; aan de dwarsbalken hangt de +onmisbare kavaschotel, terwijl aan den middelsten pijler, die den top +van het dak draagt, doorgaans een geweer is bevestigd. De eilanders +vergenoegen zich nog met deze hoogst eenvoudige woning; maar onder +de leiding der missionarissen, hebben zij te Mua eene aan Sint-Josef +gewijde kerk gesticht, in den oud-gothischen stijl, die van gehouwen +steenen is opgetrokken en in waarheid een monumentaal karakter draagt. + +Van Mua begeef ik mij naar Mutautu, waar ik de officieren van ons +schip zal ontmoeten; de afstand bedraagt slechts eenige kilometers: ik +behoef dus niet den naasten weg te volgen, maar kan door het landschap +omdolen. In de nabijheid van het dorp vind ik uitgestrekte velden, +met broodvruchten en bananen beplant; de eersten worden op dezelfde +wijze verbouwd als onze aardappelen, maar smaken veel lekkerder; de +bananen, met hun prachtig gebladerte, zijn een onschatbaar geschenk +des hemels. Men heeft met reden gezegd, dat niemand van honger behoeft +te sterven in een land waar bananen groeien. + +Weldra worden de bebouwde velden vervangen door het woud. Reusachtige +kokospalmen verheffen hunne slanke stammen, als de zuilen eener +kathedraal, tot eene hoogte van twintig à vijf-en-twintig meter en +ontplooien daar hunne prachtige bladerkronen, die een groen gewelf +vormen, waar de zonnestralen niet kunnen doordringen. Eene verkwikkende +koelte heerscht in de doorzichtige schaduw dezer heerlijke bosschen; +de met welig gras begroeide grond rijst met langzame glooiing; langs +de helling van den heuvel borrelt het frissche water tusschen de +steenen op; kristalheldere, ondiepe beekjes kronkelen murmelend door +het struikgewas en vormen schilderachtige kommen en vijvers, wemelende +van kleine vuurroode, hemelsblauwe of goudgele vischjes. Een dezer +beekjes volgende, kom ik aan een vrij groot meer, waarvan het bekken +de krater is van een uitgebranden vulkaan. Dit meer, een van de twee +waarin de wateren van het binnenland samenvloeien, ligt ongeveer drie +mijlen ten noordwesten van Mua. + +Omstreeks tien uren kom ik te Mutautu, het belangrijkste vlek van +het eiland en de residentie van de koningin Amélie. De kerk, aan +Onze-Lieve-Vrouwe gewijd, is van steen opgetrokken en verrijst niet +verre van den oever; de voornaamste huizen van het dorp staan ter +wederzijde en vormen een onregelmatig pleintje. + +Ik zet mij in de schaduw op het gras neder en haal mijn dejeuner voor +den dag. Mijne verschijning heeft natuurlijk de aandacht getrokken +van de jeugd van Mutautu, die op eerbiedigen afstand een kring om +mij vormt. Die knapen zijn toonbeelden van gezondheid en kracht; +onder luid gelach, duwen en dringen zij elkander voort; weldra +naderen zij en worden wij de beste vrienden; ik deel een handvol +amandelen onder hen uit, en laat wat in mijne wijnflesch nog over +is te hunner beschikking. De vrouwen, die over het plein gaan, +zijn betamelijk gekleed; zij zijn minder donker van kleur dan de +mannen, en slechts eene tint bruiner dan de vrouwen in Andalusië en +op Sicilië. Zonderling genoeg, dragen zij het hair kort afgeknipt, +terwijl de mannen het hunne laten groeien.--Het paleis van de koningin +onderscheidt zich in niets van de hutten harer onderdanen. + +De groote sloep van de _Orne_ legt aan den oever aan; de officieren +komen aan land en wij begeven ons te zamen naar de plechtige kava, +waartoe de dorpshoofden ons hebben uitgenoodigd. De kava is een drank, +die bij elke feestelijke of plechtige gelegenheid wordt gebruikt, +die vreemden wordt aangeboden, en die de meest geliefkoosde drank +is van de bewoners dezer eilanden. Ziehier, hoe deze drank in onze +tegenwoordigheid wordt bereid. + +Een jong meisje neemt een verschen wortel van _Piper methysticum_, +een grooten houten schotel of bak en een kom met water. Zij spoelt +zich den mond, wascht hare handen, en hurkt op den grond neder; naast +haar liggen bundels van vezelen van den pandanusboom of kokoswol, +niet ongelijk aan een scheepsdweil; voor haar zet zij den houten +schotel. Nu bijt zij met haar ivoren tandjes een stukje van den +wortel af, en begint dat te kauwen tot het voldoende fijn gemalen is, +waarna zij het tot een balletje draait, hetwelk in den schotel wordt +nedergelegd; diezelfde operatie herhaalt zij tot er een voldoend aantal +balletjes in den bak liggen, waarop zij vervolgens water schenkt. De +balletjes lossen zich op, en weldra drijven de vezels in het vocht, +dat nu de kleur van zeepsop heeft aangenomen. Als de bak genoegzaam +gevuld is, vischt het meisje met de ineengedraaide dweil de drijvende +stukjes voorzichtig op en verwijdert ze. De aldus bereide drank is +de beroemde kava, die in een beker van kokoshout aan de gasten wordt +gepresenteerd, beginnende bij den aanzienlijkste in rang, met strenge +inachtneming van de etiquette. + +Ik kan niet ontkennen, dat de kava, op het eerste gezicht, niets +uitlokkends heeft: de wijze van toebereiding boezemt u walging in; +de vieze kleur van het zeepsopachtige vocht lokt u niet uit tot +drinken. Ondanks uw oprechte begeerte, om het lieve jonge meisje +een pleizier te doen, aarzelt ge een oogenblik; maar wanneer ge uw +tegenzin overwint, en met gesloten oogen een slok neemt, voelt ge +weldra eene zeer aangename gewaarwording van warmte, eene zachte, +opwekkende prikkeling: en het duurt niet lang, of ge drinkt met smaak +uw beker kava leeg. + +Dit was de algemene indruk bij de officieren van de _Orne_, die +bijna zonder uitzondering de kava voor de eerste maal proefden, en +die later geene gelegenheid lieten voorbijgaan, om dat eigenaardig +genot te smaken. Maar wie over dezen drank--die nimmer dronkenschap +veroorzaakt--inderdaad wil oordeelen, moet hem in zijn vaderland +drinken en wel op de boven beschreven wijze toebereid: het mengsel +van geraspte wortels en water, dat wel eens voor kava doorgaat, +is met de echte kava niet te vergelijken. + +Toen wij aan het strand kwamen, was het laag water, en de groote sloep, +die, bij vloed, vlak bij het dorp had kunnen aanleggen, moest nu op +vrij grooten afstand blijven. Wij moesten ongeveer tweehonderd el ver +over het koraalrif loopen en tot aan de knieën door het water waden, +of ons door de bootslieden laten dragen. Door dit oponthoud hadden +wij het voorrecht, Monseigneur Bataillon, den apostel van Oceanië, +te ontmoeten, die van een tochtje op zee terugkwam. De aanblik van +den eerwaardigen bisschop, met zijn doordringend oog, zijne trekken +vol uitdrukking, en zijn majestueusen aartsvaderlijken baard, trof +mij diep: met eerbiedige bewondering aanschouwde ik den edelen, +moedigen zendeling, die op de Wallis-eilanden een zoo groot, bijna +wonderbaar werk heeft verricht, waarvan het verhaal ons welhaast als +eene legende uit vroeger eeuw in de ooren klinkt. + +Voor zijne komst waren de Wallis-eilanden het tooneel van +alle gruwelen, die van de barbaarschheid onafscheidelijk zijn; +onophoudelijke, bloedige oorlogen teisterden het schoone land; de +overwinnaars kenden geene genade jegens de overwonnelingen en vierden +hunne zegepraal met afschuwelijke feesten, waarbij de harten der +verslagenen gegeten werden. Even als alle zoogenoemde wilde volken, +leefden deze eilanders bijna als dieren: de vrouwen werden veracht en +mishandeld, de kinderen aan hun lot overgelaten. Een amerikaansche +walvischvaarder, een der eersten die in de binnenzee van Uvea was +doorgedrongen, werd door de inboorlingen overrompeld; de bemanning +werd vermoord en het schip geplunderd en in brand gestoken. + +Koning Lavelua regeerde over de Wallis-eilanden, toen pater Bataillon +te Uvea aan land stapte. Afgewezen, mishandeld, door den koning tot +den hongerdood veroordeeld, zou de moedige missionaris ongetwijfeld +bezweken zijn, hadde niet eene bijna wonderdadige tusschenkomst zijn +leven gered. Eene nicht van den koning, wier hart voor de prediking +van den onverschrokken apostel was geopend, redde bij herhaling, +met gevaar van haar eigen leven, den eerwaarden priester, wien +zoo vele gevaren bedreigden. Zij deed meer: zij wist te bewerken +dat de zendeling ongehinderd kon prediken en dat de uitoefening der +christelijke godsdienst werd geduld;--en het duurde niet lang, of het +Evangelie maakte snelle vorderingen, veler harten voor zich winnende. + +Tegenwoordig is de zegepraal der kerk verzekerd: de prinses, die +reeds in hare jeugd tot den Heiland bekeerd werd, regeert thans als +koningin Amélie over den archipel: haar vroom gemoed is nog steeds +met banden van liefde en eerbied verbonden aan den man, wien zij de +hoogste weldaad haars levens dankt. Onder hare zachte en welwillende +regeering, die aller harten heeft gewonnen, is het aan de eerwaarde +Paters Maristen gelukt, op deze eilanden eene geheele omwenteling +tot stand te brengen. Een van de merkwaardigste gevolgen hunner +gezegende werkzaamheid is voorzeker wel, dat de hand over hand +toenemende ontvolking dezer schoone, onder allerlei opzicht zoo bij +uitnemendheid begunstigde landstreek is gestuit. Het is een bekend, +door de waarneming bevestigd feit, dat de inlandsche rassen spoedig +uitsterven, wanneer zij in aanraking komen met blanken, die de +ondeugden onzer beschaafde maatschappij onder hen overplanten. De +paters hebben de Wallis-eilanden tot dusver voor deze noodlottige +aanraking, voor deze besmetting weten te bewaren, en hen daardoor +behoed voor de jammerlijke wegkwijning en uitsterving van hunne +bevolking. + +De bevolking dezer eilanden, die tusschen de vier- en vijfduizend +zielen bedraagt, neemt daarentegen voortdurend toe; de gemiddelde +duur van het leven is verlengd. De inboorlingen, die vroeger geheel +naakt liepen, beginnen kleederen te dragen; alle vrouwen zonder +uitzondering zijn behoorlijk en eenvoudig gekleed. De polygamie is +geheel verdwenen; met de invoering van het christelijk huwelijk is +tevens de familie gesticht en de vrouw uit hare vernedering opgeheven. + +Ik maakte van een vrijen dag gebruik om een bezoek te gaan afleggen +bij pater Padel, den eerbiedwaardigen missionaris, die de equipage +van de _Megère_ vroeger zoo uitmuntend ontvangen had. Hij ontving ook +ons met de grootste vriendelijkheid; vooral deed het hem genoegen, +den heer Frogé, zijn landgenoot, weer te zien; hij noodigde ons uit, +dienzelfden avond een feest bij te wonen, waaraan de jonge meisjes +van Uvea zouden deelnemen en dat te Lano zou worden gegeven. + +Het college van Lano is eene van de merkwaardigste scheppingen van +Monseigneur Bataillon; eene statige kerk, geheel van steen opgetrokken, +werd opzettelijk voor het college gebouwd; zij staat op den top van +een heuvel, en heeft eene lengte van honderd, bij eene breedte van +vijf-en-dertig voet, met een dwarsschip van tachtig voet. Het grootste +gedeelte der jeugd van de Wallis-eilanden ontvangt zijne opvoeding +te Lano. Op een vrij hoogen heuvel verheft zich de school voor jonge +meisjes, die door zusters wordt bestuurd; aan den anderen kant der +vallei vindt men de jongensschool, die omstreeks honderd-vijftig +leerlingen telt en aan het hoofd waarvan pater Bonzigue staat, die +onderwijs geeft in lezen, schrijven en rekenen. Onder zijne leerlingen +heeft hij de vlugsten uitgezocht, om hun latijn te leeren; reeds +zijn er eenigen, die de klassieke schrijven beginnen te lezen. Lano +is het college voor het geheele eiland; maar bovendien heeft iedere +parochie hare eigene school, het schoolbezoek--en daar kan hier wel +geen bezwaar tegen bestaan, waar het onderwijs in zoo uitmuntende +handen is,--is verplicht; er zijn bepaalde ambtenaren aangewezen +om daarop toezicht te houden, de redenen van het schoolverzuim te +onderzoeken, en de nalatigen, zoo noodig, te straffen. + +Des avonds begaf ik mij met mijne kameraden, de officieren, die niet +aan boord moesten blijven, naar de woning van den missionaris. Voor +en onder de veranda van eene ruime hut, zitten omstreeks vijftig jonge +meisjes in een halven kring op den grond; zij zijn uitgedost voor het +feest, haar zwarte weelderige lokken zijn met schitterend gekleurde +bloemen versierd. Zij groeten ons vriendelijk en reiken ons in het +voorbijgaan de hand. + +Op uitnoodiging van den missionaris nemen wij plaats in het midden van +den kring; rechts en links scharen zich inlandsche mannen en vrouwen, +als wij toeschouwers bij het feest. Het was een aardig gezicht, al +die jonge meisjes, wier gelaat van vreugde straalde nu zij fransche +officieren als gasten in haar midden zagen, en die brandden van +ongeduld om het feest te beginnen, maar toch stil en roerloos zaten. + +De maan rees omhoog aan den blauwen, hier en daar met witte wolkjes +bezaaiden hemel, en goot haar licht uit over het liefelijke landschap, +waar kokosboomen hunne bladeren zachtkens wiegelden op den adem van +het koeltje; links, in de schaduw, teekende zich de donkere massa +der kerk. Het teeken wordt gegeven, en het gezang begint. Het is eene +eenvoudige melodie, die door het koor in twee partijen gezongen wordt; +de meisjes klappen daarbij in hare handen en maken met hare armen zeer +bevallige bewegingen, zoodat oog en oor tevens worden gestreeld. Bij +een ander lied buigen de meisjes het bovenlijf op de maat heen en weer, +als wilden zij de beweging van een schip nabootsen. + +Nadat eenige liederen gezongen waren, wordt de kring verbroken en +gaan de jonge meisjes heen. Eenige kinderen groepeeren zich, gewapend +met stokken. Een paar stemmen beginnen een vroolijk, levendig gezang, +dat door de kinderen wordt geaccompagneerd. + +Daarop verschijnt een jong meisje, dansende. Haar beenen zijn bloot +tot aan de knie; een jurk van levendige kleur bedekt hare borst; aan +haar gordel hangen lange, sierlijke bladeren; haar hoofd is met bloemen +gekroond; haar armen zijn bloot. Van verschillende zijden naderen nu +ook andere meisjes; zij nemen deel aan het gezang en schikken zich +ten dans. Nu eens draaien zij, in de handen klappende, op één voet; +dan naderen zij, met eene hand op het hart en de andere uitgestrekt, +om plotseling om te keeren, haar lange haarlokken schuddende: maar +altijd zijn hare bewegingen bevallig. + +In eene pauze, tusschen twee dansen, komen eenige jonge meisjes +met bloemkransen in de hand naar ons toe; eene van haar draagt een +beker met welriekende olie. Ieder van ons ontvangt een krans; na +ons daarmede versierd te hebben, besprenkelen de jonge meisjes onze +hoofden met de geurige olie. Tevens wordt ons kava gepresenteerd, +die zoo even door een paar jonge vrouwen is klaar gemaakt. + +Weldra begon het feest op nieuw: er werd nu een rondedans uitgevoerd, +waarbij de kinderen op de maat in de handen klapten, terwijl de +meisjes, al zingende, en het hoofd buigende, nu eens sneller, dan +langzamer, in een kring dansten. Als zij langs ons heen zweefden, +keerden zij haar gelaat naar ons toe en bestrooiden ons met +bloemen. Zij waren letterlijk onvermoeid, en zouden zeker gaarne +den gansenen nacht hebben voortgedanst, als wij niet eindelijk waren +opgestaan, daarmede het teeken gevende dat het feest ten einde was. + +Zij kwamen allen naar ons toe, om ons de hand te drukken, en ons haar +bloemkransen ten geschenke te geven, onder het uitspreken der woorden: +"Tayos tayos! (vrienden, vrienden)." + +Eenige dagen later, toen wij op het punt stonden, de eilanden te +verlaten, gingen wij afscheid nemen van pater Padel. De vriendelijke +missionaris liet nu door eenigen zijner leerlingen spelen uitvoeren. + +Met lansen en knotsen gewapend, leverden de flinke, schoone +jongelingen een spiegelgevecht; zij hanteeren hunne wapenen met groote +behendigheid, zij werpen ze hoog in de lucht, en vangen ze van achteren +met hunne hand weer op. Een van hunne meest geliefkoosde uitspanningen +is de sika: dit spel bestaat in het werpen met een soort van spies, +aan het einde voorzien van een aan de beide punten eenigszins spits +uitloopenden cylinder; die werpspies moet den grond raken, weer +opspringen en een eind verder neervallen. Hij, wiens werpspies den +grootsten afstand aflegt, is overwinnaar: ditmaal bedroeg die afstand +honderd-zestig meter. + +De eilanders bedienen zich tegenwoordig niet meer van zulke verouderde +wapenen als lansen en knotsen; in de plaats daarvan hebben zij zeer +goede, nieuwerwetsche geweren. Zij vormen eene op europeesche wijze +geoefende krijgsmacht, naar het fransch model gekleed. Schoenen +beschouwen de eilanders als een weeldeartikel, en de kepi is geheel +overbodig: de monumentale haardos van de jonge inlanders is niet in +een europeesch hoofddeksel te sluiten. Zij leeren exerceeren onder +kommando van een Franschman; zij zijn zeer ingenomen met hunne mooie +wapenen en schieten zeer gaarne. + +De eerwaarde pater Padel deelde ons ook eenige bijzonderheden mede +omtrent de staatsinrichting der eilanden. De koninklijke waardigheid is +erfelijk, niet echter in de rechte lijn, maar in den eersten zijtak. De +koningin is bekleed met het soevereine gezag: zij beschikt over leven +en dood van haar onderdanen; zij kan oorlog verklaren en vrede sluiten; +zij kan ook over personen en zaken het _taboe_ uitspreken. Dit _taboe_ +is een soort van wijding, een verbod om zoodanig persoon of voorwerp +aan te raken; de schending, zelfs de onwillekeurige overtreding van +dit verbod wordt met eene soort van excommunicatie gestraft. + +Slechts een persoon heeft het recht, vertoogen tot de koningin te +richten; dit is de eerste minister, wiens waardigheid, insgelijks in de +zijlijn, erfelijk is, en die den titel voert van _kivalu_. Hij deelt +de bevelen der koningin aan de _matapules_, de dorps- en stamhoofden, +mede, die dan voor de verdere uitvoering hebben te zorgen. + +De koningin Amélie vraagt van haar onderdanen geene belasting; zij +leeft van de opbrengst harer landerijen en van de geschenken, die de +inlanders haar geven. De grond is onvervreemdbaar: de koningin verpacht +aan vreemdelingen landerijen voor den tijd van tien jaren, tegen eene +jaarlijksche vergoeding van honderd piasters; die vergoeding is ook +verschuldigd als een vreemdeling land van een inlander pacht--koopen +kan hij het nooit;--maar dan betaalt hij aan den eigenaar nog bovendien +vijf-en-twintig of dertig piasters als huur. + +Een paar dagen nadat de koningin, vergezeld van den bisschop en den +eersten minister, bij ons aan boord een bezoek had gebracht, was het +oogenblik van vertrek gekomen. Over de borstwering van het achterschip +geleund, wierp ik een laatsten blik op deze gezegende eilanden, +stralende in den laatsten gloed der haastig dalende zon. Langzaam zonk +de kust weg; spookachtig teekende zich het wrak van de _Lhermitte_ +tegen den witten schuimgordel der riffen. Daar dreunde een kanonschot +door de eindelooze ruimte... dat was het afscheid. Weldra omving de +duisternis onze boot, drijvende op de wateren van den Stillen-oceaan. + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Wallis-eilanden, by Emile Deschamps + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE WALLIS-EILANDEN *** + +***** This file should be named 15056-8.txt or 15056-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/5/0/5/15056/ + +Produced by Jeroen Hellingman and The PG Distributed Proofreaders Team + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |