1 files changed, 613 insertions, 0 deletions

diff --git a/14561-0.txt b/14561-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..453b5d2
--- /dev/null
+++ b/14561-0.txt
@@ -0,0 +1,613 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14561 ***
+
+Reis naar de Fidsji-eilanden
+
+Door _G. Verschuur_.
+
+
+De reiziger, die aan wal stapt op de Fidsji-eilanden wordt, zoo
+niet van bewondering, dan toch van verbazing vervuld, als hij,
+van de stoomboot komende, mannen op zich ziet toetreden met een
+overvloedigen haardos en van een type, dat veel verschilt van dat,
+'t welk hij heeft kunnen bestudeeren op de andere eilandengroepen,
+waar óf het toeval óf het programma voor zijne omzwervingen hem
+voerde. Hier geen min of meer zwarte tint zooals bij de Kanaken, of
+een bronskleur zooals bij de bewoners van andere tropische eilanden,
+maar een zeer eigenaardige gelaatstint, en de schilder, die het portret
+van een Fidsji-eilander moest maken, zou rood en geel en grijs op zijn
+palet moeten dooreenmengen, om die bijzondere kleur weer te geven,
+die de inboorlingen van andere stammen onderscheidt.
+
+Over het algemeen is het een sterk en goed ontwikkeld ras; gemiddeld
+zijn ze grooter dan de Kanaken en andere eilandbewoners uit de
+buurt. Op het voorbeeld van wat men op de Salomons-eilanden ziet
+gebeuren, hebben ook zij de gewoonte, hunne haren, die oorspronkelijk
+zwart zijn, met een dikke laag kalk te bestrijken. Die kalk brengt
+eene geheele verandering in de kleur teweeg en maakt de haren hard en
+kroezig. Met angstvallige zorg geborsteld, gelijkt de rijke haardos,
+waarop zij zeer trotsch zijn, op eene groote spons, die ze op hun hoofd
+dragen en de Fidsji-eilander, toegetakeld met deze hoofdversiering,
+die hem voor een zonnesteek beveiligt, loopt met een stok in de
+hand als een eerste fat over de wandelwegen in zijne steden en
+dorpen. Soms behelpt hij zich, bij gebrek aan een wandelstok, met
+een ouden parapluiestok, als hij eenig gevoel heeft voor elegantie
+en _chic\_ is hij daarentegen conservatief gezind, dan vervangt de
+voorvaderlijke knods den wandelstok.
+
+Ongelukkig maakt, vooral als ge een groepje aantreft, zijne
+tegenwoordigheid een alleronaangenaamsten indruk op uwe reukorganen,
+of ge moest een liefhebber zijn van den geur van kokosolie, waarmee
+hij zich buitensporig mild het geheele lichaam inwrijft. Zeker is
+dit niet het eenige volk, dat eene besliste voorliefde voor dien geur
+aan den dag legt, die door een gril van de mode nooit tot onze zeden
+zal doordringen; maar bij hen wordt, in vergelijking met de broeders
+in Indië en op de Soenda-eilanden, de maat overschreden, zoodat zij
+hunne omgeving en elk voorwerp, dat ze aanraken, er mee verpesten.
+
+Vóór de engelsche bezetting waren de Fidsji-eilanders kannibalen in
+den echten zin des woords; op het oogenblik zijn ze een zachtzinnig,
+volgzaam ras. De zendingsposten, die zich sedert het begin dezer eeuw
+in den archipel hebben gevestigd, hebben hunne woeste en barbaarsche
+zeden verzacht en de stevige arm der regeering heeft het overige
+gedaan.
+
+Hoewel het kannibalisme er nu geheel is afgeschaft, behoeft men
+slechts een twaalftal jaren terug te gaan, om van het woeste instinct
+der bewoners sporen aan te treffen. Op dat tijdstip werden de laatste
+blanken er gedood en opgegeten en de liefhebbers van curiositeiten,
+die na deze daad van barbaarschheid de eilanden hebben bezocht, zijn
+in de gelegenheid geweest, zich de houten vorken te verschaffen,
+die trouwens altijd nieuw worden gemaakt, waarmee de ongelukkige
+slachtoffers zijn genuttigd.
+
+Het is een dergelijke historie als die van den spijker in de hut te
+Waterloo, waaraan Napoleon I zijn hoed heeft opgehangen!
+
+De Fidsji-eilanden vormen eene kroonkolonie, 't geen beteekent, dat
+ze rechtstreeks geregeerd worden door het Koloniaal Bureau te Londen,
+volgens een stelsel, dat veel overeenkomst heeft met het door Frankrijk
+bij zijne overzeesche bezittingen gevolgde. Dit is echter slechts een
+voorloopige toestand; zoodra de kolonie in belangrijkheid zal zijn
+toegenomen, wordt ze tot onafhankelijke kolonie verklaard, zooals met
+Tasmanië, Nieuw-Zeeland en alle australische koloniën van Nieuw-Holland
+gebeurd is, behalve met West-Australië, dat kroonkolonie gebleven is,
+omdat het nog te weinig ontwikkeld is. De zoogenaamde onafhankelijke
+koloniën regeeren zich zelve naar goedvinden. Zij ontvangen in het
+geheel geen subsidie van Engeland en behoeven dientengevolge ook
+geene enkele belasting op te brengen. Ze hebben op hun eigen budget
+het tractement staan van den gouverneur die door de koningin wordt
+benoemd; zij vaardigen wetten uit en volgen hun eigen politiek, in de
+eene kolonie soms zeer verschillend van die in de andere, en de dag
+is misschien niet ver meer verwijderd, waarop die koloniën, het juk
+van den meester, hoe weinig drukkend het moge zijn, zullen afwerpen en
+zich tot geheel onafhankelijke landen zullen verklaren. In de koloniën
+Victoria en Nieuw Zuid-Wales dringt deze geest meer en meer door;
+algemeen openbaart zich verzet en tegenstand tegen het moederland,
+en vooral de jonge lieden laten nooit na, u te doen opmerken, dat zij
+Australiërs en geen Engelschen zijn, wat ge misschien geneigd zoudt
+zijn te veronderstellen.
+
+Hier en daar gaat die geest tot een werkelijk vijandig gevoel over
+en het voorbeeld van de Vereenigde Staten van Noord-Amerika vervult
+de geesten zoozeer, dat de volgende eeuw zeer goed het tooneel zou
+kunnen aanschouwen van de wording eener groote australische republiek,
+de Vereenigde Staten van Australië.
+
+De Fidsji-groep bestaat uit 255 eilanden en eilandjes, waarvan ruim
+een derde bewoond zijn.
+
+Men kan zich nauwelijks eene voorstelling maken van het aantal
+bewoonbare eilanden, in die onmetelijke uitgestrektheid van den Grooten
+Oceaan verspreid, waarover in de laatste tijden vele landen van Europa
+hun overcomplete bevolking hebben uitgestort onder den drang van die
+behoefte aan kolonisatie, die een kenmerk van dezen tijd is. Ongelukkig
+komen honderden van de in de reusachtige zee verloren eilanden niet
+tot ontwikkeling; hun vruchtbare grond wordt bijna niet bebouwd en
+de bodem, die in dit heerlijke klimaat duizenden ongelukkigen kon
+voeden, nu steeds tegen ellende kampend in onze groote europeesche
+steden, blijft wat hij eeuwen aaneen is geweest, een groote streek,
+die slechts aan meer of minder woeste volksstammen eene schuilplaats
+biedt en verloren is voor de beschaafde wereld.
+
+In 1859 bood de laatste koning der Fidsji-eilanden, Cakobau,
+(of Thakombau volgens de uitspraak van het land) die eenige jaren
+geleden gestorven is, de souvereiniteit over de eilanden onder
+zekere voorwaarden aan de koningin van Engeland aan. Het aanbod
+werd niet aanvaard, maar door een formeelen afstand werd Engeland
+in 1874 meester van de eilandengroep. Sir Arthur Gordon werd er als
+gouverneur heen gezonden in den loop van het volgend jaar; in 1880
+werd hij vervangen door sir W. de Voeux, en sinds een jaar of vijf
+is het bestuur er in handen van sir John Thurston, een der bekwaamste
+en meest ervaren gouverneurs, die het Vereenigd Koninkrijk tot zijne
+vertegenwoordigers mag rekenen.
+
+Sedert het begin der engelsche heerschappij bewoont hij reeds de
+Fidsji-eilanden, waar hij door zijn ijver en zijne bekwaamheid
+uit eene ondergeschikte betrekking opklom tot de hooge plaats van
+koloniaal gouverneur. Hij kent het volk en de taal, is een onvermoeid
+reiziger en heeft buiten zijn gouverneurschap nog de waardigheid
+van consul-generaal van de Stille Zuidzee. Daarbij is sir John
+Thurston omringd door verdienstelijke ambtenaren, die, als hij,
+tal van jaren op de eilanden wonen, de taal der inboorlingen even
+gemakkelijk spreken als hunne eigene en zoo goed als hun chef de
+algemeene achting genieten.
+
+Er bestaan onder de inboorlingen in 't geheel geene overleveringen,
+die licht kunnen werpen op hunne afkomst. Door dit feit moet men
+wel tot het besluit komen, dat zij al sinds oude tijden het land
+bewonen. Het volksgeloof bevestigt die meening. In tegenstelling met
+wat op andere eilanden geschiedt, bij voorbeeld op Nieuw-Zeeland,
+waar alle Maori-overleveringen op denzelfden oorsprong wijzen, n.l. op
+immigratie van een naburigen archipel, hebben de Fidsji-eilanders het
+vaste geloof, dat hunne voorvaderen alle op denzelfden grond hebben
+gewoond van de schepping der wereld af.
+
+Reeds bij de eerste morgenschemering zette de stoomboot, die mij naar
+den archipel had gevoerd, en op eenigen afstand van Suva geankerd lag,
+hare reis voort en lag weldra aan de kade. Dat is een voorrecht, dat
+ik opmerk bij de meeste aan Engelschen toebehoorende havens! In plaats
+van in een bootje te moeten landen, 't geen zoo dikwijls voorkomt,
+waar het bouwen van een havenhoofd van jaar tot jaar wordt uitgesteld
+uit het oogpunt van zuinigheid, springt ge hier met éénen sprong
+aan land en ge ontsnapt aan de begeerigheid van de menigte bootslui,
+die u willen overbrengen.
+
+Toen ik mij bij zonsopgang op het dek bevond, kon ik reeds terstond
+waarnemen, dat ik in een land kwam, bedekt met dien schoonen
+plantengroei der tropen, die men nooit moede wordt te bewonderen. Op
+de zachte hellingen der heuvels vertoont zich voor mijne oogen een
+weelderige massa groen, en het stadje Suva, door de eerste stralen
+der morgenzon verlicht, is vriendelijk gelegen langs den oever. De
+houten huizen hebben een of twee verdiepingen. Een trottoir,
+eveneens van hout, maakt de passage op regendagen mogelijk. Er
+zijn twee jaargetijden op de Fidsji-eilanden, nl. het warme en het
+gematigde seizoen. Het eerste duurt van October tot Mei en is tevens
+de regentijd, terwijl het tweede, van Mei tot October, de tijd van
+droogte is.
+
+Het klimaat is over het algemeen gezond en aangenaam; de warmte is,
+dank zij de zeewinden niet zoo drukkend als in andere streken van de
+tropische gewesten.
+
+Ik had bij een reisgezel van de boot inlichtingen gevraagd, om te
+weten, of Suva een nog al vrij goed hotel bezat en ik was verbaasd
+geweest, toen ik vernam, dat er drie waren. Ik koos dat, hetwelk
+mijn medereiziger mij als het beste had aangewezen en werkelijk had
+ik mij over mijn keus niet te beklagen. Vele dergelijke inrichtingen
+in andere koloniën kunnen in de verste verte niet wedijveren met het
+hôtel van mevrouw Mac Donald en hare dochters. Wel laat de keuken
+er, zooals in alle engelsche koloniën, te wenschen over, maar ik was
+reeds sedert maanden gewend geraakt aan een menu, dat onveranderlijk
+uit dezelfde gerechten bestond, nl. uit in water gekookte groenten,
+sausen van aangemengd meel en visch, die zonder zout was klaar
+gemaakt. Gelukkig heb ik brieven voor enkele der aanzienlijkste
+inwoners, onder anderen voor den dokter, die, in Frankrijk opgevoed,
+de keuken weet te waardeeren en, _last not least_, voor den gouverneur,
+wiens tafel mij de verschrikkelijke maaltijden op de laatste bootreis
+doet vergeten.
+
+De gemeenschap tusschen de verschillende eilanden der Fidsji-groep is
+niet zeer levendig; alleen de maandelijksche stoomboot van Auckland,
+waarmee ik ben aangekomen, gaat door naar Levuka, na twee dagen
+oponthoud in de haven van Suva. Ik maak dus van die gelegenheid
+gebruik, en bij het vallen van den avond vertrekkend, ben ik den
+volgenden morgen vroeg in de stad Levuka.
+
+Toen onze boot de haven binnenvoer kwam de handelsman, voor wien ik
+een aanbevelingsbrief had, aan boord, om een praatje met den kapitein
+te maken. Hij was een zeer beminnelijk man, die mij op zijn kantoor
+bracht en zich geheel te mijner beschikking stelde.
+
+Het is nog slechts half zeven en toch is de geheele bevolking in dit
+vroege morgenuur reeds bij de hand.
+
+Het is de tijd, waarop men in de bergen gaat baden, zegt mijn vriend
+tot mij, en noodigt mij uit, hem daarheen te vergezellen. Ik laat
+eenige verwondering blijken bij de invitatie, omdat de bergen mij
+minder geschikt schijnen voor die wijze van verkoeling, die ik eerder
+aan het strand zou hebben verwacht; maar weldra wordt mij de zaak
+duidelijk. De zee krioelt van haaien en kan daarom niet voor het baden
+in aanmerking komen. Daarentegen heeft men een helderen waterstroom,
+die van de bergen vloeit, op kosten der aanwezige Europeanen,
+gebruikt om een meertje te vormen, dat men na een korte wandeling
+bergop bereikt. Een opeenhooping van rotsen en planten houdt het water
+tegen, en men heeft een kleine ruimte opengelaten, waardoor de stroom
+zijnen weg bergaf kan vervolgen, terwijl het van boven komende frissche
+water het vijvertje op de gewenschte hoogte houdt en er voortdurend
+den inhoud van vernieuwt. Al die heeren, die in hunne hemdsmouwen
+zich naar die nieuwerwetsche zwemplaats begeven, met hunne handdoeken
+over den arm, vormen een heelen stoet. De vermoeienis van het stijgen
+wordt ruimschoots vergoed, eensdeels door de frischheid van het heldere
+meertje, anderdeels door den heerlijken aanblik, dien men van de hoogte
+af geniet. Een kring van groene heuvels omringt ons aan alle kanten,
+bananen en kokospalmen sieren de vruchtbare dalen en tot op den top
+der bergen kan men den heerlijken plantengroei der tropen bewonderen.
+
+Ze zijn gelukkig, die indolente inboorlingen der Fidsji-eilanden,
+die zich buiten alle woelingen onzer beschaafde wereld kunnen houden;
+de wateren zijn er vischrijk; de vruchtbare bodem brengt in overvloed
+groenten en vruchten voort; zij oogsten zonder inspanning. Alles
+schijnt mee te werken, om aan de bevolking dezer begunstigde streken
+een vreedzaam leven te verzekeren; een heerlijk klimaat heerscht
+er; ze kennen geen ontbering en geene begeerlijkheid en zonder zorg
+voor den komenden dag slijten zij hun rustig bestaan. En toch hebben
+verwonderlijker wijze juist op de tallooze eilanden van dezen Grooten
+Oceaan vreeselijke drama's plaats gehad, en zonder de tusschenkomst
+der europeesche staten zou de barbaarschheid met al hare gruwelen en
+martelingen er nog heerschen. De tooneelen van kannibalisme, die op
+de Fidsji-eilanden zijn afgespeeld, overtreffen in wreedaardigheid
+al wat de eilanden in den omtrek te zien hebben gegeven, en indien
+de pogingen der zendelingen betrekkelijk goede resultaten hebben
+opgeleverd, toch hebben vooral de engelsche geweren de zeden dezer
+inboorlingen verzacht. Vrees voor straf heeft eene groote rol gespeeld
+bij de verdwijning van de wreedheden uit vroeger dagen.
+
+Wat den arbeid der zendelingen aangaat, hoe prijzenswaardig hij ook
+zij, hij leidt dikwijls tot vreemde verschijnselen. De wilde van
+gisteren, wien men de bijbelsche geschiedenis en de beginselen van
+het Evangelie bijbrengt, wordt een soort van dweper.
+
+Eens, toen ik bij een familie te Suva dineerde, maakte de vrouw des
+huizes verontschuldigingen op het punt van den maaltijd en vertelde
+mij, dat goede bedienden bijna niet meer te krijgen waren. Ze had,
+na haar geduld tot het uiterste te hebben ingespannen, drie bedienden
+moeten wegzenden, die ze sinds jaren in dienst had en die haar nooit
+eenige reden tot klagen hadden gegeven. Nadat ze christenen waren
+geworden, verborgen zij zich met den bijbel in de hand in alle hoeken
+van den tuin en zongen liederen; hij, die voor de keuken zorgde,
+weigerde hardnekkig op zondag koksdiensten te verrichten. Behalve die
+overdreven uitingen, had het trio ook onderling twist gekregen, daar
+de kok door een protestantschen engelschen geestelijke gedoopt was
+en de beide anderen door de op de eilanden wonende fransche broeders.
+
+Ik bleef drie dagen te Levuka en in de omstreken. Een enkel inwoner
+bezit er een rijtuig, maar hij kan er niet veel gebruik van maken, want
+er zijn geen wegen buiten de toegangswegen aan beide zijden der stad.
+
+Vliegen en muskieten zijn er van fabelachtige afmetingen. Gelukkig
+heeft de Voorzienigheid naast die onverdragelijke insecten een geoefend
+jager aangesteld, die ijverig jacht op hen maakt. Dat is eene spin,
+zoo groot als een kleine kikvorsch, die niet gedood wordt, omdat ze
+zooveel vliegen verslindt. Hagedissen zijn er een onnoemelijk aantal,
+in rijke verscheidenheid van soorten. De mooiste is een groene hagedis,
+die zoo groot is als een cameleon en daar veel op gelijkt. Zooals
+in vele streken van Indië de witte mier het hout aantast, zoo is de
+mier van de Fidsji-eilanden de schrik van den boekenliefhebber. Een
+nieuw boek wordt in korten tijd een oud boek, en ziet er uit, of het
+van een onzer stalletjes op een kleine markt komt. De mier ontziet
+zelfs den band niet en waagt zich ook wel aan uwe schoenen of andere
+lederen voorwerpen.
+
+Mijn stoomboot heeft een duizendtal bossen bananen ingenomen en moet
+zich op de reede van Navoa op Viti Levu nog van eene zekere hoeveelheid
+suiker voorzien. Wij vertrekken des avonds en ankeren den volgenden
+morgen bij een laag land, dat ons eene menigte muskieten toezendt. Er
+is daar niet veel te zien, alleen een suikerfabriek en wat kokospalmen
+staan er in eene overigens onbebouwde streek. De werkzaamheden zijn
+in een paar uren afgeloopen en wij keeren naar Suva terug.
+
+De vriendelijke gouverneur stelt mij een aardig uitstapje voor. Twee
+ambtenaren moeten zich naar het binnenland van het eiland begeven,
+om met een opperhoofd enkele zaken te regelen en eene inspectiereis te
+doen. Als ik er lust in heb, zal hij mij aan die heeren voorstellen en
+dan kan ik met hen gaan. Zeker heb ik er lust in; de gelegenheid, om op
+die wijze het leven gade te slaan van een pas uit de barbaarschheid
+opgeheven volk, lacht mij toe, te meer, daar mijne reisgezellen
+vloeiend de taal der eilanders spreken en mij inlichtingen zullen
+kunnen geven over al, wat ik wensch te weten.
+
+De heeren Cox en Lanford komen mij den volgenden morgen afhalen. De
+boot van den gouverneur wacht ons aan 't eind der pier; zes kloeke
+roeiers zijn gereed en de kisten aan den achtersteven bevatten een
+rijke verscheidenheid van proviand, want de spijs en drank, die men ons
+in de dorpen, die wij zullen bezoeken, zou kunnen aanbieden, zouden
+niet best overeen zijn te brengen met de behoeften van europeesche
+magen. De matrassen, de vliegennetten en dekens zijn ingepakt; een zeil
+op beweegbare palen zal ons tegen de zonnestralen beschutten en het
+zal ons naar de engelsche beginselen van comfort aan niets ontbreken.
+
+Zoodra we met flinke riemslagen de haven achter ons hebben gelaten,
+worden de zeilen geheschen en onze boot glijdt over de gladde zee
+vlug voort. We gaan de rivier de Rewa in, die over eene lengte van
+45 mijlen bevaarbaar is en tot op twintig mijlen van hare monding
+eene breedte heeft van 200 M. De oevers zijn laag en met een dicht
+plantenkleed bedekt; bananen en kokospalmen groeien er in overvloed.
+
+Des namiddags varen we een kreek binnen, waar de boot wordt
+vastgelegd aan een boomstam. Wij klauteren aan land en worden door
+het opperhoofd en de aanzienlijken uit den omtrek ontvangen, die
+allen zijn toegestroomd, om de straks te houden plechtige vergadering
+bij te wonen. Er moet rekening en verantwoording worden gedaan. De
+belastingen, die de inboorlingen schuldig zijn, worden betaald in
+voortbrengselen, vooral bananen. Daar de geheele oogst naar Suva
+is overgebracht, moet ieder der belastingschuldigen nog eenig geld
+terugontvangen en in handen van het opperhoofd en de aanzienlijken
+wordt nu de schuld der regeering door den heer Cox afgedragen.
+
+Eenige zakken met geld worden neergelegd op de mat, die bij geene
+officiëele bijeenkomst ontbreekt en het geheele gezelschap plaatst
+zich gehurkt rondom den vertegenwoordiger van den gouverneur. Geen
+enkele stoel bestaat in het geheele dorp; men buigt, zoo goed het
+gaat, op de hurken neer of strekt zich uit op de matten, die hier en
+daar zijn neergelegd. Ik maak ernstig inbreuk op de etiquette, door
+plaats te nemen op de plank, bij den ingang, ten einde wat frissche
+buitenlucht in te ademen, in plaats van de onaangename geuren binnen
+in de woning. De heer Cox maakt eene opmerking over de fout, die ik
+bega, en ik moet wel tusschen twee bijna naakte grijsaards gaan zitten.
+
+De vergadering wordt geopend, maar in plaats van met eene toespraak
+begint ze met eenen maaltijd. Een jonge inboorling zet voor het
+opperhoofd een grooten schotel neer, uit pisangbladeren gemaakt,
+waarop broodvruchten liggen, terwijl een onzer roeiers een kist
+ontpakt en flesschen wijn opentrekt. Een andere schotel, die binnen
+komt, bevat een landsgerecht, nl. garnalen als paté klaargemaakt en
+gewikkeld in een blad, dat mee is gekookt.
+
+Ik houd wel van broodvruchten, die naar onzen aardappel smaken,
+maar iets droger zijn en de garnalen smaken zeer goed. Wij bieden het
+opperhoofd sardines aan en aan een der aanzienlijken presenteeren wij
+kaas; maar beiden trekken een leelijk gezicht en verklaren, niet te
+kunnen begrijpen, hoe wij dergelijk voedsel kunnen eten. Een stukje
+kip vindt echter een beter onthaal.
+
+Met de regeling der geldzaken zullen ten minste twee uren gemoeid
+zijn. Ik maak van de gelegenheid gebruik, om een onderzoekingstocht
+in het dorp te ondernemen. Het bestaat uit een veertigtal hutten,
+uit riet, stroo en droge bladeren gemaakt, en tusschen het geboomte
+verspreid. Enkele zijn moeilijk binnen te komen, daar ze niet
+op den grond staan, maar op palen rasten, die wel een meter hoog
+zijn. Kinderen, varkens, kippen en honden krioelen op den leemen grond
+door elkaar; enorme banaanbladeren beschutten hen tegen de zon. De
+vrouwen, wier kleeding zich bepaalt tot een gordel van gekleurde stof
+dicht om de lenden gesloten, vluchten in de hutten, maar ik trotseer
+de convenance en dring binnen door den nauwen ingang der woningen. Ik
+houd namelijk het doel voor oogen, dat ik op mijne omzwervingen door
+den archipel mij heb gesteld, om nl. curiositeiten en oude inlandsche
+wapenen te verzamelen. Ik vind niet veel bijzonders, maar toch wordt
+mijne collectie vermeerderd met twee oude knodsen, die ik ontvang in
+ruil voor een paar aan de dames voorgehouden shillings.
+
+Wij moeten dien avond in het dorp blijven en krijgen de beschikking
+over de hut, waar we zijn ontvangen; het is het paleis van het dorp
+en een paal, die er bovenop staat, versierd met witte schelpen, toont
+genoegzaam aan, dat het de hut van het opperhoofd is. Vóór we ons in
+Morpheus' armen kunnen werpen, wacht ons nog een muzikale soiree,
+de _meke-meke_ van de Fidsji-eilanders, noodzakelijk slot van elk
+feest en elke receptie.
+
+De notabelen van 's morgens, naakt tot het middel toe en glimmend van
+kokosolie, komen binnen en nemen op de matten plaats. Daar mij die
+houding niet bevalt, ga ik op een onzer kisten zitten en de heer Cox
+beweert, dat mij, als vreemdeling, die afwijking van de heerschende
+gewoonte vrijstaat. Een oude, tandelooze man voert met schreierige
+stem een solo uit en de geheele menigte stemt mee in op een tragische,
+ver van schoone manier. Langzamerhand zetten de stemmen zich uit,
+en eindelijk wordt het een oorverdoovend geweld; ze draaien met
+de oogen en een luid in de handen klappen vermeerdert het lawaai,
+'t Was of we ons midden in een kannibalenfeest bevonden en werkelijk
+had die avond ons iets echt origineels laten bijwonen.
+
+De groote warmte maakte, dat ik op nieuw tegen de convenances
+zondigde. De toerist, die naar de Fidsji-eilanden gaat, mag zich
+wel een wellevendheidsgids aanschaffen en die ernstig bestudeeren,
+vóór hij zich in de wereld daar begeeft. De zoon van het opperhoofd
+had mij een waaier cadeau gegeven en daar ik dien in een hoekje van
+het vertrek had neergelegd, gaf ik een onzer roeiers een teeken,
+om mij dien even aan te reiken. Hij schudt het hoofd en maakt eene
+beweging van verbazing, die ik niet begrijp. De heer Lanford legt
+mij uit, dat een inboorling het recht niet heeft, iets aan te raken,
+dat van zulk een hooggeplaatst persoon afkomstig is, of die laatste
+moet er hem vergunning voor geven.
+
+De zoon van het opperhoofd, die Engelsen verstaat, komt ten mijnen
+gunste tusschenbeide. Hij heeft op een school te Sydney zijne
+opleiding ontvangen, maar ondanks het goede onderwijs heeft hij zich
+niet kunnen voegen naar de zeden en gebruiken van het blanke ras, en
+in zijn dorp teruggekeerd, heeft hij de gewoonten zijner vaderen op
+nieuw aangenomen en in een hoek zijner hut de europeesche kleederen
+weggeborgen, die hem per slot van rekening toch te lastig waren.
+
+Den volgenden morgen namen we in de rivier een heerlijk, verkwikkend
+bad. Het loopt gelukkig af, want wij hooren kort daarna, dat de rivier
+dikwijls door haaien wordt bezocht, die even vroolijk tieren in zoet
+water als in het zoute water der zee. Acht dagen te voren was eene
+vrouw door een dezer monsters aangegrepen op veertig mijlen afstands
+van den mond der rivier en den vorigen dag was een man hetzelfde
+gebeurd.
+
+Wij maken ons voor het vertrek gereed. Het is Zondag; de klok van den
+katholieken zendingspost roept in de verte de geloovigen op, en toen
+wij het dorp verlieten, klonk juist de gong van den wesleyaanschen
+herder op den tegenoverliggenden oever.
+
+Dat deel van het eiland, waar we nu zijn, is het tooneel geweest van
+afschuwelijke moorden, door het kannibalisme bedreven, nog zelfs tot
+1876 toe. De zendeling Baker en eenige andere Europeanen werden toen
+gedood en opgegeten; _kiki_, zooals het in de taal der inboorlingen
+heet.
+
+Om een voorbeeld te stellen, liet de gouverneur twee dozijn van de
+barbaren fusilleeren of ophangen, om hun den lust te benemen, zich
+voortaan te vergasten aan _bukalo_, of menschelijk vleesch. Nu nog
+kunnen vele inwoners zich niet verbeelden, dat het denkbeeld, zijne
+vijanden op te eten, eenen blanke afschuw inboezemt; ze zijn nu wel
+gedwongen, de uitgevaardigde wetten na te leven, maar ze zien er de
+verstandigheid niet van in. In het tweede dorp, dat wij bezochten,
+deelde een grijsaard den heer Lanford mede, dat menschenvleesch
+veel sappiger en lekkerder is dan rundvleesch. Een onlangs gestorven
+opperhoofd, Raki Raki, had de gewoonte, een steen neer te leggen ter
+herinnering aan elken vijand, op zijn bevel gedood en opgegeten. In
+1849 had de hoop der steenen een bedrag van 872 stuks bereikt!
+
+De geschiedenis van het kannibalisme biedt veel eigenaardigs. Die
+eilandbewoners, wier godsdienst het bestaan leerde van verscheiden
+goden, waren van meening, dat het gestorte bloed hunnen goden
+welgevallig was. Zij, die nooit een hunner medemenschen hadden gedood,
+werden tot straf den haaien voorgeworpen. Men bewees een vijand eer,
+als men hem at, nadat men hem had vermoord.
+
+Cakobau wees, als hij lust had in menschenvleesch, met den vinger
+den persoon aan, dien hij voor zijnen maaltijd wilde nuttigen.
+
+Wij zetten onze reis voort en bezochten twee ambtenaren en een planter,
+wier leven in volledige afzondering voorbijging. Nauwelijks hebben
+wij plaats genomen, of de flesch whisky wordt op tafel gezet; zoo wil
+'t het gebruik in de warme streken en is daardoor de oorzaak van de
+vele leverziekten, die er voorkomen.
+
+De natuurtooneelen zijn steeds zeer schoon en de warmte is niet
+drukkend. Een zuidoostewind vergunt ons de zeilen te gebruiken en
+snel vooruit te komen. Van tijd tot tijd stooten we eens op ondiepten,
+maar onze roeiers, die in het water gaan, heffen met hunne gespierde
+armen de boot op, duwen haar weer naar dieper water en komen alle
+moeielijkheden te boven.
+
+We brengen den nacht door in een eenvoudig, maar zindelijk hôtel,
+tegenover eene groote suikerfabriek, die we den volgenden dag
+zullen bezoeken. Het is volle maan en van ons balcon hebben we een
+prachtig gezicht op de suikerrietvelden en het weelderige groen op
+den tegenoverliggenden oever der rivier, welker water met een zilveren
+schijnsel overgoten is.
+
+Er zijn in den archipel een twaalftal suikerfabrieken en hun product
+kan zeer goed de vergelijking doorstaan met de suiker van de Antillen
+en de andere koloniën. De fabriek hier voor ons is de grootste van de
+geheele wereld, zegt men mij; de afmetingen overtreffen die van de
+groote fabriek op Mauritius. Werkelijk heb ik nooit zulke kolossale
+fabrieksgebouwen gezien en de onder-directeur, die ons vergezelt,
+vertoont ons met ingenomenheid de reusachtige machines, die voor de
+fabricatie dienen.
+
+De woning van den directeur ligt op een heuvel. Het is een fraai
+gemeubelde villa in een prachtigen tuin. Accacia's, oranjeboomen,
+citroenboomen en cactussen vormen een _ensemble_ van kleuren, dat
+het oog aangenaam aandoet.
+
+Tegen het vallen van den avond schoot de heer Lanford, die een
+hartstochtelijk jager was, op de rivier eenige vleermuizen. Een
+dezer dieren, die dicht bij onze boot in het water viel, wordt door
+een van onze roeiers opgehaald, 't Is een grooter exemplaar dan onze
+vleermuizen en het heeft ook een anderen vorm van kop, gelijkend op
+dien van een kleinen fox-terrier. Niet als zoöloog heeft onze man
+zich er meester van gemaakt; hij beweert, dat het dier, gekookt,
+een heerlijke lekkernij is en dat hij zich er dien avond nog op
+zal vergasten.
+
+Waar wij ook komen, overal groeien bananen. De vrucht vormt een gewild
+uitvoerartikel naar de havens Sydney en Auckland. Elke boot neemt 15
+à 20.000 bossen mee, die regelmatig met een shilling het aan boord
+geleverde bos worden betaald. De vracht bedraagt even veel, zoodat
+een bos van 60 à 100 bananen tegen f 1.20 (holl.) in de haven van
+bestemming aankomt.
+
+Toen wij den volgenden dag de terugreis aanvaardden en bij de monding
+der Kewa aankwamen, zagen we een felbewogen zee voor ons. Met
+ons zeil schieten we met de snelheid van een stoomboot vooruit,
+maar er is aan die vaart weinig aanlokkelijks verbonden. Het schuim
+verblindt ons en we krijgen zeeën in, die ons in gevaar brengen, te
+verongelukken. Daarbij komt een stortregen; onze mannen moeten maar
+steeds scheppen, om de boot niet te vol water te krijgen. Gelukkig dat
+de snelheid der vaart ons Suva al spoedig doet naderen. Met vreugde
+begroeten wij de lichten van het stadje.
+
+De wetten, waar de Fidsji-eilanders onder leven, zijn in menig opzicht
+streng, maar volmaakt in harmonie met die, welke vóór de britsche
+bezetting er golden. De engelsche regeering heeft het karakter van
+een vergrijp laten rusten op menige fout of zwakheid, die elders
+onopgemerkt zou blijven. Ze heeft terecht niet gewild, dat iets,
+'t geen de oorspronkelijke bewoners als misdrijf beschouwden, door
+de blanken zou worden geduld. Zoo worden echtbreuk en prostitutie
+met vrij lange gevangenisstraf bedreigd.
+
+Het verkoopen van whisky of eenigen anderen alcoholischen drank door
+een Europeaan aan een inboorling wordt streng gestraft.
+
+De Fidsji-eilander troost zich gemakkelijk over deze bepaling, want hij
+heeft de kava, zijn inlandschen drank, die in zijne oogen door niets
+wordt overtroffen. Wat hij veel minder gaarne zou missen, is de tabak,
+want hij is een verwoed rooker. Op het voorbeeld van den klerk op een
+bureau, die zijn pen achter het oor steekt, stapt de inlander rond met
+de sigaret, al of niet brandend, op dezelfde plaats gestoken. Zijn
+huid en zijn haardos, beide vol olie, zullen stellig aan de sigaret
+een vettigen smaak geven, die den geur niet aangenamer maakt, maar dat
+is een kleinigheid, waar hij zich niet om bekommert. De vrouwen, die
+even sterk rooken als de mannen, steken de sigaret, of het blaadje,
+waarin de tabak wordt gewikkeld, door de gaten in hare ooren, die
+groot genoeg zijn om het begeerde voorwerp in te bergen.
+
+Zooals op bijna alle eilandengroepen van den Stillen Oceaan neemt de
+inlandsche bevolking in aantal af volgens de natuurwet, die leert,
+dat de zwarten langzamerhand verdwijnen, naarmate de beschaving
+tot hen doordringt en de blanken onder hen in aantal toenemen. Op
+de Fidsji-eilanden treedt die achteruitgang van het ras duidelijker
+aan het licht dan ergens anders; naar de laatste schatting wonen er
+op alle eilanden te zamen niet meer dan 120 000 menschen. In 1859
+werd die bevolking op 200 000 geschat en in 1874 nog op 140 000. Een
+oorzaak, die de vermindering sterk in de hand werkt, is de numerieke
+minderheid der vrouwen. Wat de Europeanen betreft, hun aantal is nog
+slechts beperkt en wisselde sedert 1880 af van 2000 tot 3000.
+
+De openbare instellingen zijn wel een bezoek van den toerist
+waard. Een frisch, goed geventileerd hospitaal, dat door een kundig
+geneesheer bestuurd wordt, ligt op een heuvel en kan ruim de zieken
+uit het dorp en uit de omstreken bergen. Nadat ik het had bekeken,
+zette ik mijne wandeling over de heuvels voort en de dokter, die mij
+vergezelde, toonde mij de plaats, waar men wil beginnen, dicht bij
+Suva, amphitheatersgewijze een botanischen tuin aan te leggen. Die
+tuin, die nu nog in embryonalen staat verkeert, belooft eens zeer
+belangrijk te worden. Ongelukkig is er nog niet genoeg geld voor
+bijeen, wat des te meer jammer is, omdat de gouverneur en een der
+voornaamste ambtenaren hartstochtelijke botanisten zijn. Dank zij hun
+initiatief kan ik reeds een mooie verzameling planten en boomen zien
+uit alle deelen der tropische wereld.
+
+In de gevangenis waren, toen ik die bezocht, een twintigtal
+inboorlingen en twee Europeanen, een Engelschman en een Duitscher. Die
+laatsten moeten overdag werken met de gekleurde misdadigers, maar des
+avonds worden ze in cellen gebracht, terwijl de inboorlingen algemeene
+slaapzalen hebben. Er heerscht eene strenge tucht, zooals in elke
+engelsche gevangenis, en de arbeid der veroordeelden komt der kolonie
+in vele opzichten ten goede. Enkele van hen moeten eenen weg aanleggen
+naar de monding der Rewa; andere moeten aan de haven arbeid verrichten.
+
+Een der laatste avonden van mijn verblijf op het eiland breng ik door
+bij lieden van de Samoa-eilanden, en zoo kon ik het verschil waarnemen
+tusschen deze eilanders en die van de groep, waar we zijn. De vrouwen
+der Samoa-eilanden zijn over 't geheel mooi, ofschoon haar embonpoint
+de schoonheid niet verhoogt. Ze zijn behaagziek en tooien zich met
+kleederen, waarin rood, wit en groen de hoofdtinten vormen. Bij elk
+bezoek wordt gedanst en gezongen, waarbij het lichaam zich in dezelfde
+bochten wringt als bij de dansen in Indië.
+
+Als men te Suva of te Levuka des avonds uitgaat, moet men eene lantaarn
+meenemen. De meeste huizen liggen tusschen de heuvels verspreid en het
+is niet gemakkelijk, om zonder licht de smalle voetpaden te herkennen,
+die langs allerlei zigzaglijnen de stad doorkruisen. Op den avond vóór
+mijn vertrek kwam ik van een diner bij den gouverneur, gewapend met
+mijne lantaarn, die tegelijk mijn avondtoilet en de struiken langs
+den weg bescheen, toen een witte slang met zwarte ringen sissend voor
+mijn voeten langs schoot. Indien ik in een ander land ware geweest,
+zou ik zeker meer verschrikt zijn geworden, maar ik wist, dat op
+de Fidsji-eilanden dit kruipend gedierte onschadelijk is. Daar het
+dier bijna twee meter lang was, kon ik een onwillekeurig gevoel van
+afkeer niet onderdrukken bij 't zien van het kruipende dier, dat den
+mensch ten val heeft gebracht, lang voor het werk der madreporen den
+schoonen Fidsji-archipel uit de zee had opgebouwd.
+
+Den volgenden morgen zag ik een rookzuil aan den horizon; 't is de
+_Rockton_, de koerier van Sydney, die mij, hoop ik, nieuws uit Europa
+zal brengen.
+
+Met diezelfde boot zal ik mij naar een naburigen archipel begeven en
+het doet mij genoegen, dat ze veel beter is dan de stoomboot, welke
+mij op het eiland heeft aan wal gezet. Ik verlaat de Fidsji-eilanden
+met de aangenaamste herinneringen en met een gevoel van oprechte
+dankbaarheid jegens de gastvrije bewoners.
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Reis naar de Fidsji-eilanden, by G. Verschuur
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14561 ***