diff options
Diffstat (limited to 'old/14205-h')
| -rw-r--r-- | old/14205-h/14205-h.htm | 2194 | ||||
| -rw-r--r-- | old/14205-h/images/001.gif | bin | 0 -> 17563 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/14205-h/images/t001.gif | bin | 0 -> 18394 bytes |
3 files changed, 2194 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/14205-h/14205-h.htm b/old/14205-h/14205-h.htm new file mode 100644 index 0000000..ebfc1de --- /dev/null +++ b/old/14205-h/14205-h.htm @@ -0,0 +1,2194 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> +<head> +<meta name="generator" content="HTML Tidy, see www.w3.org" /> +<meta http-equiv="Content-Type" +content="text/html; charset=iso-8859-1" /> +<title>The Project Gutenberg eBook of ANG KATIPUNAN, by Gabriel +Beato Francisco.</title> +<style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + P { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + H1,H2,H3,H4,H5,H6 { + text-align: center; /* all headings centered */ + } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; + } + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */ + .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;} + + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem br {display: none;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem span {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} + .poem span.i4 {display: block; margin-left: 4em;} + .poem .caesura {vertical-align: -200%;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + +</style> +</head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Ang Katipunan, by Gabriel Beato Francisco + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Ang Katipunan + +Author: Gabriel Beato Francisco + +Release Date: November 29, 2004 [EBook #14205] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANG KATIPUNAN *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG +Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by +University of Michigan. + + + + + + +</pre> + +<pre> +[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is +marked as ~g.] + +[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa +upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon +ay hindi na ginagamit.] +</pre> + +<br /> + + +<h1><a href="images/001.gif"><img src="images/t001.gif" border="0" +alt="Ang Katipunan" width="300" height="499" /></a></h1> + +<br /> + + +<h1>ANG KATIPUNAN</h1> + +<h3>ALIWAN NA MAY DALAUANG BAHAGUI</h3> + +<h4>TUGMA NA SINULAT NI</h4> + +<br /> +<h2>Gabriel Beato Francisco</h2> + +<h3>Nangyari sa pulo nang Lusong nang taong 1896</h3> + +<br /> + + +<h2>ICATLONG CASULATAN</h2> + +<br /> + + +<h3>MAYNILA</h3> + +<h4>Limbagan nang: "La Democracia," Villalobos, 5 Quiapo.</h4> + +<h3>1899.</h3> + +<br /> +<h3>Lumabas nang minsan sa Teatro Oriental</h3> + +<br /> + + +<h4>Ang may-ari ay natatahan sa daang S. Fernando, ika 16 na bahay, +Binundoc at sa ika 4 na bahay, nayon nang San, Roque, +Sampalok.</h4> + +<hr style='width: 45%;' /> +<h3>Ang aliwang ito ay nalathala na sa pamahayagang<br /> +ANG KAPATID NANG BAYAN.</h3> + +<hr style='width: 45%;' /> +<h2>Talaan ng Nilalaman</h2> + +<h2><a href='#UNANG_BAHAGUI'>UNANG BAHAGUI</a></h2> + +<h4><a href='#b1'>UNANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b2'>ICALAUANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b3'>ICATLONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b4'>IKAAPAT NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b5'>ICALIMANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b6'>ICAANIM NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b7'>IKAPITONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b8'>ICAWALONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b9'>ICASIYAM NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b10'>ICASAMPUNG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#b11'>ICALABING-ISANG DIGMA</a></h4> + +<br /> +<h2><a href='#ICALAUANG_BAHAGUI'>ICALAUANG BAHAGUI</a></h2> + +<h4><a href='#a1'>UNANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a2'>ICALAUANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a3'>ICATLONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a4'>IKAAPAT NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a5'>ICALIMANG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a6'>ICAANIM NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a7'>IKAPITONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a8'>ICAWALONG DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a9'>ICASIYAM NA DIGMA</a></h4> + +<h4><a href='#a10'>ICASAMPUNG DIGMA</a></h4> + +<hr style='width: 65%;' /> +<a id="UNANG_BAHAGUI" name='UNANG_BAHAGUI'></a> +<h2><b>UNANG BAHAGUI</b></h2> + +<br /> + + +<p>Ang butod ng digmaan ay bundok: sa paanan nito ay pamumutihan +nang cahoy na lanca sa may mga buñga at bañgin na +sagana sa baguing na cun tatanauin sa ibaba ay may +lansañgan. Pagcahaui nang telon ay aauitin ang <i>CANTO +NACIONAL FILIPINO</i>.</p> + +<hr style='width: 45%;' /> + + + +<table summary="Musica" border="0" width="100%" cellpadding="0" cellspacing="1"> +<tr> +<td width="28%"></td> +<td width="72%"> +<b>Música.</b> +<br/> +<br/> +<span style='margin-left: 1em;'>Ina naming Filipinas</span><br /> +sa sandaigdiga'y hayag,<br /> +ang cayaman at dilag<br /> +ualang sucat macatulad.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Iyo namang caanacan</span><br /> +lahing sadya cung sa tapang,<br /> +di natatacot mamatay<br /> +at marunong magsangalang.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya cayo lilo't +tacsil</span><br /> +na castilang sinuñgaling,<br /> +dapat bayaran sa amin<br /> +inyong mga pag alipin.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Lalo ang mga sucaban</span><br /> +na fraileng tampalasan,<br /> +ñgayon ay capanahunang<br /> +magbayad sa mga utang.<br /> +</td> +</tr> +</table> + +<p>Pag-hinto nang-auit ay muling magsisitaban nang copa at saca +paguiguitna ang calahatan.</p> + +<br /> +<hr style='width: 65%;' /> + +<h2>Hablado.</h2> + +<h3>Josefo, Lusino, Kalingtong, Tomasa, Idéng at ilang +mangluluas ng gulay, na umaauit hangang tumatacbo.</h3> + +<hr style='width: 65%;' /> +<a id="b1" name='b1'></a> +<h2>UNANG DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin</h3> + +JOSEFO.—Hali ... mga ale!...<br /> +<br /> +LUSINO.—Dalí ... mamang cuán!...<br /> +<br /> +KALINT.—Magsihimpil cayo! ... (<i>ang katipunan ay naguupuan +sa lilim<br /> +ng isang cahoy, at ng tauagan ang mga mangluluas ay +nagtindigan</i>)<br /> +<br /> +—cami'y balitaan! ... ¿mayroong sundalo cayong +nadaanan nacasabay<br /> +caya ó caya'y nasundan?...<br /> +<br /> +TOMASA.—Uala po!... (<i>gulat.</i>)<br /> +<br /> +JOSEFO.—Uala! (<i>uurong at bubunutin ang sundang</i>).<br /> +<br /> +TOMASA.—(<i>gulat</i>)—Uala po!...<br /> +<br /> +JOSEFO.—(<i>magara</i>)—Uala baga sa boong paglacad +cayong naquiquita.<br /> +(<i>hahakbang</i>...)<br /> +<br /> +TOMASA.—Uala po!...<br /> +<br /> +IDENG.—Uala po!... (<i>gulat na gulat</i>)<br /> +<br /> +JOSEFO.—!Maguing sa Barrancá at mga pilipil na daanan +nila!...<br /> +<br /> +TOMASA.—Uala po!...<br /> +<br /> +IDENG.—Uala po!... (<i>gulat na gulat</i>)<br /> +<br /> +JOSEFO.—(<i>paiquit</i>)—Cun gayo'y caiñgat +yaong mga lilo, tacsil,<br /> +buhong, sucab dito sa pisao co at mahabang tabac.<br /> +<br /> +TOMASA.—¡Ina co!<br /> +<br /> +JOSEFO.—Icao ay inanó at na paina!...<br /> +<br /> +LUSINO.—-Magsilacad cayo at huag mañgamba at hindi +aanhin naming<br /> +magcasama at ang madaana'y pauang mag-aadya.<br /> +<br /> +TOMASA.—Cun gayo'y salamat!...<br /> +<br /> +IDENG.—Cami po'y paalam!...<br /> +<br /> +LUSINO.—Dios ang mag-in~gat sa boong lansañgan. +(<i>Lalayo ng caunti</i>)<br /> +<br /> +JOSEFO.—Catoto! ... catoto! ... sabihing maghintay at tayo'y +humiñgi<br /> +ng canin at ulam.<br /> +<br /> +LUSING.—Mga aling cuan! ... mañgag hintay +cayo!...<br /> +<br /> +KALINT.—Duluguí....<br /> +<br /> +LUSINO. (<i>lalapit</i>)—Ibabá ... sunong na bilao at +cami'y iuanan ng<br /> +itso't tabaco na sucat macain sa tahanang cubo.<br /> +<br /> +TOMASA. (<i>Ibababa</i>)—Cayo po'y cumuha<br /> +<br /> +KALINT.—Iuan na ang lahat.<br /> +<br /> +LUSINO.—Huag baga naman at cahabag-habag <br /> +(<i>sa cay Tomasa</i>)<br /> +—Ito'y quilala co na maraming anac <br /> +(<i>sa cay Ideng</i>)<br /> +—Si comare naman ay may amang bulag.<br /> +<br /> +JOSEFO. (<i>Cucuha sa bilao</i>)—Maraming salamat! ... +salamat sa<br /> +inyo!...<br /> +<br /> +TOMASA.—Cami'y lalacad na.<br /> +<br /> +KALINT.—Mañgag tuling cayo. <br /> +<br /> +(<i>Muling lalacad ang mga manglalacó.</i>)<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b2" name='b2'></a> +<h2>ICALAUANG DIGMA</h2> + +<h3>Josefo at Lusino.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—Hindi nauucol cañgino mang tauo balamin ang +duk-hang may laco<br /> +sa ulo.<br /> +<br /> +LUSINO—¡Ano ang gagauin! ... tayo nama'y uala<br /> +ualang maibili at ualang masila<br /> +uala naman tayong sucat na magaua<br /> +sa mga mayamang lubhang masagana.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ang marapat ating +pagtiimin</span><br /> +bagang at panigbi na nagcacadiin<br /> +ang gauang masama na masamang gauin<br /> +ay ipaquibilang sa gauang magaling.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Yamang na rito na sa galás +at gulod</span><br /> +na guinagalaan mailap na hayop<br /> +ang ating catauang sa palad ay capus<br /> +at hindi na mulat sa gubat at bundoc.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At cun tayo naman ay +magpapabaya</span><br /> +sa lagay na yari na caaba-aba<br /> +ating tatamuhin sa guinala-gala<br /> +lasapin ang dalo'y malamig na luha.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa abang anyo di co +acalain</span><br /> +matuyo ang damó na lagui sa lilim<br /> +uala namang inot, usala namang cusim<br /> +at ualang masabing nag gauad hilahil.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Liban sa nangyaring aco ay +natacot</span><br /> +sa unós ng bagyong nacaquiquilabot<br /> +caya sumaisip na bago macurot<br /> +pailanlang muna sa patoc ng bundoc.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At cung naacalang tutubo sa +cutad</span><br /> +ang binhi ni ama sa punlang sincamas<br /> +daco aabutin ang pagcabagabag<br /> +at di sasapitin ang ganitong hirap.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ñgayon co dinamdam ang +saquit ng bato</span><br /> +cun tumitimo na sa talampacan co<br /> +ñgayon na danasan pagtulog sa cubo<br /> +at ñgayon lumacás ang aquing pagtacbó.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Aco caya naman dito ay sumapit<br /> +dahil sa hicayat ng isang caibig<br /> +ang mga tinuran ay napacatamis<br /> +at macahihibo sa pusong tahimic.<br /> +Aco na ñga sana'y di maniniuala<br /> +sa mga tinuran at isinalita.<br /> +<br /> +LUSINO.—¿Baquin ca na tañgay ng dagta ng +lanca?<br /> +<br /> +JOSEFO.—Dahil sa mabañgo ang buñga sa +lupa,<br /> +Na dili umano pilit magbubuig<br /> +dito sa Maynila puno ng lansones<br /> +cahiman bumaba hangang himpapauid<br /> +hindi tutulutan ng nunuñgong lañgit.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Na ang ibubuñga maluoy sa +uica</span><br /> +malunot sa sabi't mahulog sa lupa<br /> +caya mag tatamo ng mga biyaya<br /> +ang baua't maglinang sa mga tumana.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At saca ñga ñgayon +uala cahit isa</span><br /> +ang mayroon pusil at may escopeta<br /> +ualang cigarrillo, uala namang cuarta<br /> +at ang cabuhaya'y lanta pa sa lanta.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ang marapat ¡oh piling +catoto....</span><br /> +tayo ay sumagui sa may Ermitaño<br /> +ó cun dili naman at loloobin mo<br /> +tayo ay pumaroon sa Byac-na-bató.<br /> +<br /> +(<i>Muling magdadaan ang mga mangluluas ng gulay.</i>)<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b3" name='b3'></a> +<h2>ICATLONG DIGMA</h2> + +<h3>Lusino, Josefo, Kalingtong, Tomasa, Ideng at ilang maggugulay +gaya rin nang una.</h3> + +<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Tigni ... mga mamá!...<br /> +<br /> +JOSEFO.—Masdi ... mga ali!...<br /> +ang napadaluhong sa pagca lalaqui<br /> +cung mayroon muk-hang ipagcacapuri<br /> +sa Dios, sa patria at tauong marami.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ang marapat mga mamang +cuan</span><br /> +ang itapong tiñgin cami'y balitaan<br /> +ng inyong naguita sa buong lansañgan<br /> +mula sa cay Cubau at ibang daanan.<br /> +<br /> +TOMASA.—Uala pong balitang sucat na masabi<br /> +liban na sa tugué na na ipagbili<br /> +ng higuit at labis sa halagang dati<br /> +sa daan, sa bayan at hangang palenque.<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Ali! ... hindi yaon ang ibig na turan ng +aquing catotong<br /> +cadugtong nang buhay.<br /> +<br /> +TOMASA.—¿At ano pong bagay?<br /> +<br /> +LUSINO.—Cami'y balitaan, tuncol sa sundalong inyong na +daanan.<br /> +<br /> +TOMASA.—Mayroon po<br /> +<br /> +LUSINO.—¿May sundalo ñga po baga?<br /> +<br /> +TOMASA.—¡Siya ñga po! at na sa Baranca +nañgag-uupuan ang magcacasama<br /> +at na sa cay Cubau ... ang canyo't bandera.<br /> +<br /> +LUSINO.—Cun gayon catoto ay atin munang lisan<br /> +ang puno ng lanca't masayang batisan<br /> +ng upang tamuhin ang pagtatagumpay<br /> +sa bala ng mauser at iba pang bagay.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Cun siyang magaling....<br /> +<br /> +KALINT.—Abata catoto!.... at narito na daw civil at sundalo +may<br /> +canyon, bandera pimpiang at bombillo.<br /> +<br /> +LUSINO.—¿Ano ang pasiya?<br /> +<br /> +JOSEFO.—Magcubli na tayo sa gulod at galas mga +cagubatan<br /> +<br /> +LUSINO.—Ng upang madaquip ating macupohan duag na cazador at +civil na<br /> +hunghang.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b4" name='b4'></a> +<h2>IKAAPAT NA DIGMA</h2> + +<h3>Saca ang pinunong matapang sa patay.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—Tanaui! ... tanaui't di pa gumiguití<br /> +puñgapong sa gubat at viga sa lati<br /> +ang mga sundalo'y nagcaguiriguiri<br /> +ng pagtatacbuhan sa lunga'y pag oui.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>¡Sinong mag-acalang ang tayog +ng labong</span><br /> +tumuñgo sa lupa ng uala pang dahon!...<br /> +¿baquin caya baga biglang nalingatong<br /> +lahat ng casador ng ualang dagundong?<br /> +<br /> +KALINT.—Marahil ang supot na pinag lalagyan<br /> +ng bala't pólvorang ipinamamayan<br /> +ay punó ng abó't ualang ilalaban<br /> +sa ating sundalo at bayaning cawal.<br /> +<br /> +JOSEFO.—¡Di cung macaharap at tayo'y maquita<br /> +marahil ang tacbo ay laong lalo na<br /> +at ang masaguiang tauo, cahoy, vaca<br /> +mamatay sa ihet at sa pagtataua!...<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>¡Hindi co masabi na sa +pagcaduag</span><br /> +sa macacalaban na uala pang armas<br /> +ó sa catacutan na baca mautas<br /> +ang hiniñgang tan~gan nacacauag-cuag!...<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagcat ang guilas na ating +quilala</span><br /> +sa mga castila na magcacasama<br /> +higuit sa bayani at lubhang bihasa<br /> +sa paquiquidigma at paquiquibaca.<br /> +<br /> +At saca ñga ñgayon ganito ang tacot<br /> +sa mga calaban na na sa tugatog.<br /> +<br /> +KALINT.—Caya ang marapat ihiñgi cay Santos +ng bala at pólvora ang búroc ng itlog.<br/> +<br /> +LUSINO.—¿Baquin caya baga ninasang mag tago +sa bañgin at gubat ng higuit sa pugo. +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b5" name='b5'></a> +<h2>ICALIMANG DIGMA</h2> + +<h3>Josefo, Lusino at Kalintong</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—Dahil sa balita na biglang lumago sa pitak ng dibdib +at na<br /> +abang puso.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ang magaling nito tayo ay gumaua<br /> +muog na mataas, matibay na cuta<br /> +sa tabi ng daan at piling ng langca<br /> +ng may pañgublihan ating mga digma.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ng hindi mañganib sa tunog +ng canyon</span><br /> +añgil ng mauser, siclab ng remington<br /> +sadyang pagtibayin at sa mga burol<br /> +ay may daang lihim na di manunuynoy.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Maiguing acala.<br /> +<br /> +LUSINO.—Caya ang magaling<br /> +barreta at pala ñgayon din ay cunin<br /> +sa <i>Real batería</i>, at, ang unang hucayin<br /> +ang baybaying yaon. (<i>ituturo</i>)<br /> +<br /> +JOSEFO.—Dito ipapaling<br /> +Pagcat may lusutang bañgin at batisan<br /> +sa luasan at hulo, sa caliua,t, canan<br /> +at may mga cahoy na lubhang malabay<br /> +na macalililim at may tatanauan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ang mainam ay mayroong +isa</span><br /> +sa cahoy na ito na may larga-vista<br /> +ng upang mamalas at caniyang maquita<br /> +lahat ng darating na macacabaca.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ang tatanod dito ay cung bababa +man</span><br /> +ay pahahalili sa isang matapang<br /> +na di natatacot sa mga asuang<br /> +diwata at tictic, nuno,t, mangcuculam.<br /> +<br /> +LUSINO.—Cun gayon catoto iyong ipag-utos sa mga bataang ganap +na<br /> +sumunod.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="b6" name='b6'></a> +<h2>ICAANIM NA DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin, si Tibó at ang cawal.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—¿Nañgasaan cayo?<br /> +<br /> +TIBÓ.—Cami po'y lincod sa lahat ng bagay na +maipag-utos<br /> +<br /> +JOSEFO.—Ang tactac at punque, pala at barreta<br /> +ay inyong caunin na magcacasama<br /> +tuloy na ilaquip ang palihoc at caua<br /> +ng may paglutuan itong ating tropa.<br /> +<br /> +TIBÓ.—Sa lilim nang atas cami,i, uma ayos +(<i>aalis</i>)<br /> +<br /> +KALINT.—Cahimanauari, sa inyong pag sunod sa utos ng puno +cayo,i, mga<br /> +tampoc at ang mga butse'y humiguet sa manoc.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="b7" name='b7'></a> +<h2>IKAPITONG DIGMA</h2> + +<h3>Lusino, Kalingtong, Tibó at ang cawal.</h3> + +<br /> +<br /> +TIBÓ.—Nañgagsidating po ang pinag-utusan.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ang burol na yaon ang siyang tayuan ng muog at +cutang<br /> +macasasangalang sa hocbo at digma ng lahat ng caual.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Sumulong na cayo,t humucay ng balon,<br /> +gumaua ng lapát, tumaga ng cahoy,<br /> +magsalá ng patpat, ang bato'y ubunton<br /> +ng hindi masira sa bala ng caniyon.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Subu'i! datapua!...</span><br /> +(<i>lalabnutin ang buhoc</i>)—¡ualang +magagaua!...<br /> +¡huag sasayañgin ang ating adhica!...<br /> +¡huag acsayahin pagod sa acalá<br /> +ng macapagtayo ng muog at cuta!...<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>¿Cun ang itutulo ng pauis sa +hucay</span><br /> +ng sancá sa cuta ay maipagpantay<br /> +ng bundoc at burol na matataniman<br /> +ng café, abacá at ibang halaman?<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>¿Di caya mag-ani ng maraming +pilac</span><br /> +mahitic na puri't masaganang hiyas<br /> +at sa haharapi'y ating mamamalas<br /> +ang buig ng tua sa sañga ng galac?<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>O cun dili caya'y ating +ipagtanim</span><br /> +sa buquid, tumana at mga caiñgin<br /> +ng palay at tubó, úbe, gabe,t ságuing<br /> +sa taong susunod daming aanihin.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa haharapin, isang +piquit-mata</span><br /> +ay may titibaing puno ng abacá<br /> +may buñga ang café't ang puno ng manga<br /> +ay hitic na hitic ang lahat ng sañga.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Subali sa cuta mataas na +muog</span><br /> +pagod, camatayan siyang mapupulot<br /> +at ang pita't dadalhin ng culog<br /> +sa galás at parang, gulod at tugatog.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ñguni! ñguni! +ñguni! (<i>labnot din ang buhok</i>)</span><br /> +ito ang magaling<br /> +higuit sa halaman ating aanihin<br /> +walang pañginoong aalinsunurin<br /> +at ualang castilang sucat umalipin.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="b8" name='b8'></a> +<h2>ICAWALONG DIGMA</h2> + +<h3>Josefo, Lusino, Kalintong, saca si Tibó at ang +cawal</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—Maa gaano caya ang taas at capal ng cutang na tayo sa +may<br /> +calunuran.<br /> +<br /> +LUSINO.—Acó ay tatauag sa nañgag huhucay ng +upang mataho,t, ating<br /> +maalaman (<i>Hihipan ang silbato lilitao si Tibó</i>)<br /> +<br /> +TIBÓ.—¡May ipag-uutos!<br /> +<br /> +JOSEFO.—¿Naglagay ng pinit<br /> +na sucat lusutan ang hañgin at inet<br /> +cun baga sumagui ang mga balauis<br /> +sa maog at cuta at mga belenes?<br /> +<br /> +TIBÓ.—Opo!...<br /> +<br /> +JOSEFO.—¿Mayroon gaano ang capal at taas ng cuta sa +may calunuran?<br /> +<br /> +TIBÓ.—Higui't tatlong vara't ang mga cauayan ay may +isang metro ang<br /> +baon sa hucay.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Cun gayo'y hauanan ang dacong itaas at saca patayin +ang<br /> +maquitang landas.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ng upang mádali caunin ang lahat na na aamulan +sa punong<br /> +bayabas.<br /> +<br /> +KALINT.—¡Sulong na! ... maglicsi! ... haluan ng +tacbo.<br /> +<br /> +TIBÓ.—¡Cayo'y aquing lisan!...<br /> +<br /> +KALINT.—Lumacad na cayo!...<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b9" name='b9'></a> +<h2>ICASIYAM NA DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—Capag na ibañgon ang lahat ng ito<br /> +may catatagan na ang mga sundalo.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At di magagahis cahit +pag-ubusan</span><br /> +ng maraming tucso na ating calaban<br /> +at di mapapasoc saan man magdaan<br /> +ang mga castilang tunay na caauay.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Liban cung magahol sa tinga't +pólvora</span><br /> +at sa ... cani't ulam cung nag babaca na<br /> +subali sa tapang na aquing naquita<br /> +itac ay catimbang ng mauser nila.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At cun dili baga pauang +magagaling</span><br /> +ang mga sundalo at bataan natin<br /> +ang guloc at pisao na tañging patalim<br /> +di maisusuro sa bala ng mauser.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagca't maicli't +macaaabot</span><br /> +sa caya ng mixtong malacas sa culog<br /> +matulin sa quidlat at cung macatuhog<br /> +ang pambugang mansa'y caquilaquilabot.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Subali ang mixtong aquing +isinaysay</span><br /> +at ang licsi, lacas, dahas, catapañgan<br /> +capag sinarili at pinanghauacan<br /> +pilit magagahis ng macacaauay.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ang marapat sa pagcat uala +na</span><br /> +tayong gagamiti't gagauing sandata<br /> +liban sa itiric ang dalauang mata<br /> +sa nunuñgong lañgit at daquilang gloria.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa Dios Ama at Divino +Verbo</span><br /> +sa Vírgen Santísima at lahat ng santo<br /> +ating idalañgin ang lahat ng ito<br /> +cahimanauari tayo ay manalo.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ang mauiuica co at maisasaysay<br /> +sa iyo catoto't piling caibigan<br /> +hangang masagunson bala ng calaban<br /> +mga bata natin padapain lamang.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Saca cung lumalo putoc na +sagunson</span><br /> +isibasib nila tabac na pang-lulong<br /> +hangang sa tumachó yaong mga buhong<br /> +huag ititiguil ang tagang palacol.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Gayon ñga ang gaua! ... caya cung uariin<br /> +ng aquing pasiya, puso at panimdim<br /> +mga buhay nilang catulad ng atin<br /> +iniaalay na sa mga patalim.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa camatayan na +lilibot-libot</span><br /> +sa bundoc, sa bayan at mga alaboc<br /> +na di tumitiquil sa mga pagdampot<br /> +sa buhay ng tauo na guising at tulog.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ang sa aquin naman na pagcacamasid<br /> +sa mga caauay:—¡cun ano ang bilis<br /> +ng bala ng mauser, gayon din ang inet<br /> +ng gato't pag ilas sa lauac ng buquid!<br /> +<br /> +KALINT.—¡Tunay caya baga lahat ng sinaysay<br /> +ng mga catoto't aquing caibigan<br /> +¡marahil ay hindi! ... ¡pauang cabambanan<br /> +at ang ibang turing ay capalaluan!...<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b10" name='b10'></a> +<h2>ICASAMPUNG DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin, saca si Tibó at ang cawal.</h3> + +<br /> +<br /> +TIBÓ.—Inyo pong dalauin ang cuta at muog na lubhang +mainam ang<br /> +pagcacaayos.<br /> +<br /> +JOSEFO.—¿Tunay?<br /> +<br /> +TIBÓ.—Tanauin mo po at macalulugod ang taas at capal, +catulad ng<br /> +gulod.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Cung gayon ay bigyan ng hitso't tabaco<br /> +ang lahat ng cawal na doo'y dumaló<br /> +dalhan pa ng alac na na sa sa frasco<br /> +Jerez, Manzanilla at anis del mono.<br /> +(<i>Ipagcacaloob sa cawal ang lahat ng itó</i>)<br /> +<br /> +TIBÓ.—Salamat! salamat!<br /> +<br /> +KAWAL.—Mabuhay! mabuhay! ang ating pañgulo at bunying +general!...<br /> +<br /> +KALINT.—Hayo sumulong na! ang pagsusunuran ang inyong +gagauin<br /> +magpacailan man.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Yamang na bañgon na ang muog at cuta<br /> +ng magcacapatid na aba at duc-ha<br /> +sa awa ng Dios at Poong daquila<br /> +na dunong tumiñgi't paham cumaliñga.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Tayo namang lahat magtica't +manalig</span><br /> +sa lahat ng santos at mga angeles<br /> +ng upang abutin ang pita at nais<br /> +sa dacong ibayo ng mga pañganib.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ang lalong mabuti tayo ay maghalal<br /> +isang pintacasing madadalañginan<br /> +sa lahat ng oras at sa paglalaban<br /> +ay iadya nauá sa mga caauay.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Cung gayon ang dapat ang ibunyi natin<br /> +angel ng príncipeng San Miguel Arcangel<br /> +ang siyang ihayag sa puso't panimdin<br /> +at siyang daiñgan saan man pumaling.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagcat ang tapang ng principeng +bunyi</span><br /> +sa lañgit at lupa ay di nagsagabi<br /> +at sa paglilincod sa Hari ng hari<br /> +palalong si Luzbel ay inalugami.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa hirap, sa hapis at sa +caabaan</span><br /> +at pinagpagdusa caloloua,t, catauan<br /> +sa alab ng apuy at sa casanaan<br /> +punong sinusunod noong mga hunghang.<br /> +Na mga demonio.<br /> +<br /> +KALINT.—¡Mabuti!...<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Magaling!...<br /> +<br /> +KALINT.—Maigueng pasiya ... at sa anting-anting na aquing +iniñgat ...<br /> +na aayon mandin!... ang magandang atas dapat nating sundin.<br /> +<br /> +JOSEFO.—Cun ang pasiya co ang paaayunan<br /> +si Chito ang ating suutan't gayacan<br /> +sa pagcat ang sabi at uica sa tanan<br /> +siya'y may daluping pinanghahauacan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Na cun ga totoo ating +masusuboc</span><br /> +sa paquiquibaca at paquiquihamoc<br /> +sa loob at labas ng alin mang muog.<br /> +<br /> +CHITO.—Sa bundoc, sa bayan, sa lupa't sa dagat<br /> +cun sa aquing galíng sila'y magugulat<br /> +sa hacbang, sa uacsí, sa acma't pagdilat<br /> +ng dalauang mata ... ! yao na ang quidlat.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Na aquing dalupi at ang +anting-anting</span><br /> +cun siyang umiral ay lalong magaling<br /> +dahil sa itaas, boong pañgonorio<br /> +ay malalaro cong catulad ng hañgin.<br /> +<br /> +KALINT.—Marahil totoo,t may catotohanan ang mga sinabi +nitong<br /> +caibigan.<br /> +<br /> +LUSINO.—Ng ating masuboc ñgayon din suutan saca +paliparing tulad ng<br /> +asuang.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="b11" name='b11'></a> +<h2>ICALABING-ISANG DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—¡Hayo na! ñgayon din! ... Icao ay +magsuot<br /> +ng gayac Arcangel, príncipe ng Dios<br /> +ng upang magligtas ang boong tugatog<br /> +sa bala ng Mauser at mga dayucdoc.<br /> +(<i>susu-utan</i>)<br /> +<br /> +CHITO.—Sa aquin ay bagay ang gayac na ito.<br /> +<br /> +KALINT.—Di nababagay sa iyong pagcatauo.<br /> +<br /> +CHITO.—¿Baquin baga hindi ibig na catoto?...<br /> +<br /> +KALINT.—Dahil sa caduagan at icao'y tatacbó,<br /> +sa siclab ng gato at haguing ng bala<br /> +at sa maaamuy baho ng pulborá<br /> +lalo kung sacsaquin ng macacabaca.<br /> +<br /> +CHITO.—¿Di baga talos mo na di nagugulat<br /> +sa tonog ng culog at ningning ng quidlat<br /> +at di natatacot sa macacalamas<br /> +na may itác, pusil at anomang tabac?<br /> +<br /> +KALINT.—(<i>Sa calahatang tauo</i>) Matindi ang cábag +nitong si catoto!...<br /> +at masamang hañgin ang na sa sa ulo!<br /> +<br /> +CHITO.—Ng iyong masuboc mga sinabi co damputin ang pusil +...<br /> +subuquing totoo!...<br /> +<br /> +KALINT.—Ibig mo<br /> +<br /> +CHITO.—Subuquin cung iyong tatablan ng tagá at sacsac +at balang<br /> +maañgal.<br /> +<br /> +KALINT.—Cung lumilipad na iyong mga bagang mangyayari caya +muli pang<br /> +mabuhay?<br /> +<br /> +CHITO.—Huag ang catauan ang iyong subuquin<br /> +cung mayroon tacot hinayang sa aquin<br /> +ang iyong unayan ng tagang madiin<br /> +itong baluti co na may anting-anting.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At cung hindi tablan ng taga at +sacsac</span><br /> +ay iyong barilin ng sa boong dahas<br /> +ng upang matalos ang buti cong hauac<br /> +at ng maniuala ang macamamalas.<br /> +<br /> +KALINT.—Tignan co! tignan co! aquing susubuquin<br /> +ang daluping ito na lubhang magaling<br /> +ng nawa'y mahaui ang dauag sa bañgin<br /> +na nacasusucal sa iyong panimdim.<br /> +<br /> +(<i>Tatabanan ang pusil at ang dalupi ay ilalagay +na mabuti at saca gagauaran ng putoc. +Pagcahaui ng tunog ay tataua at sasayao si +Chito sa pagcat hindi tinablan.</i>) +<br /> +<br /> +CHITO.—Cahiman mag-ubos ang galing at buti<br /> +hindi magcacagahi ang pagcalalaqui<br /> +di magugutlian ang taglay na puri<br /> +di masusugatan ang pagcabayani.<br /> +<br /> +KALINT.—Diyata! diyata! hindi co tatablan<br /> +ang daluping itong ualang cabuluhan<br /> +asahan catoto abó na ñgang tunay<br /> +itong baluti mong pinacacamaha.<br /> +(<i>Muling gagauin ang pagsuboc, pasayao at pagtaua ni +Chito.</i>)<br /> +<br /> +LUSINO.—Aco ñga! aco ñga! ang iyang susuboc sa +anting-anting mong<br /> +pina-iimbulog.<br /> +<br /> +CHITO.—Sa iyo'y sucat na ang galing sa bucboc at mulá +sa lamgam,<br /> +maliit na lamok.<br /> +<br /> +(<i>Itatago yaon, hahalinhan ng ibang balut at sa pagpipilit ni +Lusino<br /> +na yan din ang caniyang masuboc ay aabutin ng pagbababa nang +telon.</i>)<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 65%;' /> +<br /> + <a id="ICALAUANG_BAHAGUI" name='ICALAUANG_BAHAGUI'></a> +<h2>ICALAUANG BAHAGUI</h2> + +<br /> +<p>Mga katipunan: ang ilan ay naglilinis ng pusil, ang ilan naman +ay nagsasayauan at nag-aauitan at ang ilang babaye ay naliligo sa +batis.</p> + + + +<br /> +<h3>Hablado</h3> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="a1" name='a1'></a> +<h2>UNANG DIGMA</h2> + +<h3>Si Chito ay gayac lacayo, caya ñga ang cuaco at calicot +ay capua biyas<br /> +ng cauayang malaquit at papasoc ng papatacbo.</h3> + +<br /> +<br /> +CHITO.—Magsiquilos cayo at nañgarito na culog sa +Cartago at lintic sa<br /> +Grecia. (<i>Magugulo ang sayauan.</i>)<br /> +<br /> +LUSINO.—¿At saan na roon?<br /> +<br /> +CHITO.—Sa Real batería.<br /> +(<i>Ang putucan ay maririñgig mula sa loob.</i>)<br /> +<br /> +LUSINO.—Tauaguin sa batis ang mga babaye.<br /> +<br /> +KALINT.—¿Ano?<br /> +<br /> +LUSINO.—Caunin mo ang sinta co't casi na na sa batisan casama +ng ale<br /> +at dalauang bata na capua lalaqui.<br /> +<br /> +JOSEFO.—(<i>Papasoc na nag-cacandarapa</i>)<br /> +<span style='margin-left: 0.5em;'>Magmadali cayo at +nañgarito na</span><br /> +ang mga sundalo, casador at guardia<br /> +ang na sa cataua'y mauser at pistola<br /> +mayroong músico, tambor at corneta.<br /> +<br /> +DÁMASA.—¡Ina co!<br /> +<br /> +DORAY.—¡Ay Dios!<br /> +<br /> +JOSEFO.—Huag cayong matacot<br /> +huag pahinain ang sariling loob<br /> +sa nayon, sa bayan, sa parang at bundoc<br /> +ay may camatayan na lilibot-libot.<br /> +<br /> +KALINT.—¡Sulong na! (<i>Cay Dámasa</i>)<br /> +<br /> +DÁMASA. (Sa mga bata)—¡Mag-madali, mga anac co +tayo'y aabutin ng mga<br /> +sundalo<br /> +<br /> +DORAY.—¡Ang aquing blanquete!<br /> +<br /> +IDENG.—Ang aquing postizo.<br /> +<br /> +CHITO.—¡Ang aquing calicot! ... at ... ang aquing +cuaco<br /> +<br /> +KALINT.—(<i>Sa mga babaye</i>) Anong na isipa't, cayo ay +sumunod sa hihip<br /> +ng hañgin na mulá sa timog?<br /> +<br /> +CHITO.—Dahil sa ... panibugho at sa pagseselos at ang +calandian ay<br /> +dalhin sa bundoc.<br /> +<br /> +DORAY.—¡Oho!<br /> +<br /> +CHITO.—Tila hindi!...<br /> +<br /> +KALINT.—¿At saan pa baga?<br /> +<br /> +CHITO.—Sa panibugho ñga sa sintang asaua<br /> +<br /> +(<i>Putucan sa loob ng digmaan, si Doray ay magtatabon ng +layac</i>).<br /> +<br /> +DÁMASA.—¡Lusino! ¡Lusino! ¿nasaan +ca baga?<br /> +¡icaw ay umilag sa ulan ng bala!...<br /> +¡Lusino! ¡Lusino! cami ay itago<br /> +sa cugon, talahib at layac na tuyó.<br /> +<br /> +LUSINO.—Dito magsihiga! ... sa pagcat malagó ang luya +luyaha't<br /> +naglauit ang dapo (<i>Putucan</i>).<br /> +—Subsob na Dámasa!<br /> +<br /> +DÁMASA.—¿Saan baga Sinong?<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Dito sa talahib! ... dito! dito! dito! iyo ng +isubsob<br /> +matigas mong ulo (<i>Mahihiga at tatabunan ng layac</i>)<br /> +<br /> +DÁMASA.—Lusino, halica! ¡halica Lusino!<br /> +<br /> +LUSINO.—Aco ay narito sa puno ng manga itupi ang bibig +huag<br /> +mag-alala.<br /> +<br /> +CHITO.—Cahit humahañgi't umulan ng bala iyong +panibugho'y hindi na<br /> +nag baua.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="a2" name='a2'></a> +<h2>ICALAWANG DIGMA</h2> + +<h3>Si Chito ay magtatabon na nacalitaw ang puit.</h3> + +<br /> +<br /> +KALINT.—Yamang naliligpit ang mga babaye<br /> +tayo namang lahat sa gubat mañguble<br /> +pagcat ang calaban ay lubhang marami<br /> +at di mag gapi ng pagcabayani.<br /> +<br /> +LUSINO.—Cun gayon ang uica ¡abata!<br /> +<br /> +KALINT.—¡Abata!<br /> +<br /> +CHITO.—Huag acong iuan! (<i>babañgon</i>)<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Huag cang sumama!<br /> +<br /> +CHITO.—Aquing ilalaban calicot cong dala! ¿Ito bagang +talim ng aquing<br /> +nalicot di maipapantay sa talas ng guloc?<br /> +<br /> +KALINT.—Cung gayo'y abata!<br /> +<br /> +CHITO.—Hintay mga irog at ang aquing cuaco ay nag-iinusoc +(<i>Sususuhan<br /> +at saca hihititin</i>)<br /> +<br /> +KALINT.—¡Madali!<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Madali!<br /> +<br /> +CHITO.—Hintay cayo! hintay!<br /> +aco ay ñgañgañga ng upang tumagal<br /> +(<i>Babataquin ang languay at saca magcacalicot</i>)<br /> +at baca sacali tayo ay malaban<br /> +sa mga castila na pauang sucaban.<br /> +<br /> +KALINT.—¡Madali!<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Madali!<br /> +<br /> +CHITO.—Hintay! hintay cayo!<br /> +madaling maluba ang ikmong Patero<br /> +at cung malalaban mahiguit sa ikmo<br /> +ang aquing gagauin sa lahat ng lilo.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a3" name='a3'></a> +<h2>ICATLONG DIGMA</h2> + +<h3>Ang mga cazadores, civil, voluntarios at infantería ay +masasalubong ni<br /> +Tecla at ni Paco.</h3> + +<br /> +<br /> +PEÑA.—Capagca umaga na macaliuay-uay<br /> +cami ay umalis sa cuartel general<br /> +na ang tica't nasa gubati't looban<br /> +lahat ng himacsic sa bundoc at parang.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Unang dinaana'y ban~gin, sapa, +gubat,</span><br /> +matulis na bató, matinic na dauag<br /> +na sa baua't hakbang ay may nadudulas<br /> +at may nadadapa sa lumot at lusac.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Dahil sa sinagui nayong +Balangutan</span><br /> +na sacop ng Turic, lupang Capampañgan<br /> +hangang sa sinapit patoc ng Magalang<br /> +na lubhang mataas, malapad ang parang.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa laquing pagod sa +pagcacalakad</span><br /> +sa buquid, sa parang, sa gulod, sa galás<br /> +ng aming sapitin licod ng Arayat<br /> +di na macahakbang ang paa sa dulas.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya sa pag hacbang at mga pag +liñga</span><br /> +sa bañgin, bulaos, sapa at tumana<br /> +cung aco'y maluhod at saca mahiga<br /> +hindi co na ibig bumañgon pang cusa.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa gayong hirap uala cahit +isa</span><br /> +matanaw na tauo at ualang maquita<br /> +isa man lang cubong mag-gauad guinhaua<br /> +sa malaquing pagal na aming dinala.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Subali mayroon caming +naririñgig</span><br /> +na putoc at siclab sa mga talahib<br /> +dapua hindi naman abutan ng masid<br /> +at hindi matunton ang landas at batis.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa gayon ng gayon ibinalic +cami</span><br /> +sa dacong hilaga, nugnog ng Camansi<br /> +ng uala rin namang maquitang bubuli<br /> +siya ñgang pag-oui cahit hating-gabi.<br /> +<br /> +PACO.—Cun gayo'y humimpil at magpahiñgalay ng upang +mahaui ang<br /> +matinding pagal.<br /> +<br /> +TEKLA.—Tayo ay humapon at may nalalaan na caunting caya sa +tahanang<br /> +bahay.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a4" name='a4'></a> +<h2>ICAAPAT NA DIGMA</h2> + +<h3>Dámasa, Doray, Kalintong, Nonato, Chito.</h3> + +<br /> +<br /> +DORAY.—Mabuti at hindi aco'y na yuracan<br /> +ng mga sundalo ng sila'y magdaan<br /> +at di man naquita ang paa at camay<br /> +doon sa bulaos na quinasubsuban.<br /> +<br /> +KALINT.—Cun hindi magaling ang aquing tagalpo marahil na +sagui sa<br /> +pagcacatago.<br /> +<br /> +NONATO.—Ang aquing balani cun di naisubo tayo ay +binañgaw at ñgayo'y<br /> +mabaho.<br /> +<br /> +CHITO.—Cun ako'y quinilos ay naquita sana<br /> +ng mga sundalo ang dahas at sigla<br /> +at tuloy na suboc ang aquing sandata<br /> +talim ng calicot higuit sa muhara.<br /> +(<i>Saca bubunutin ang talim ng calicot.</i>)<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>¿Dito baga caya ay may +pananalo</span><br /> +bayoneta, sable at armas de fuego?<br /> +sa banta co'y hindi ... lalo,t, cun ang itso<br /> +ay aquing bayuhin sa anyo cong ito.<br /> +(<i>Maninincayad saca magcacalicot.</i>)<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At cun di matacot silang +calahatan</span><br /> +sa aquing calicot na cahahañgaan<br /> +ito namang cuaco siyang sususuhan<br /> +hangang sa umalis at mañgagtacbuhan.<br /> +<br /> +DÁMASA.—(<i>Papasoc ng papatacbó at acay ang +mga bata</i>) Dañgan ito!<br /> +(<i>babatucan si Chito</i>)<br /> +<br /> +CHITO.—¿Baquin?<br /> +<br /> +DÁMASA.—Dahil cay Cundendeng<br /> +at cay Lusinong nagtago sa bañgin<br /> +na di mailayo at casiping-siping<br /> +tulad sa pistola at sa pasang pusil<br /> +(<i>Si Chito ay mapapatañga</i>)<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagcahiga co sa +pinagtaguan</span><br /> +aquing naquiquita lahat ng mag daan<br /> +caya n~ga marami ang dami ng hilang<br /> +ng mga sundalong pauang sandatahan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa bagay na yaon aco'y +umaasa</span><br /> +di na mabubuhay, di na magquiquita<br /> +n~guni si Lusino ang na ala-ala<br /> +cung aquing maiua'y ¡pano caya baga!...<br /> +<br /> +CHITO.—¡Si Lusino! ¡at si! ... (<i>taua</i>) caya +di lumapit<br /> +sa inyong mag ina na na sa pañganib<br /> +dahil cay Cundendeng sininta ng labis<br /> +at di mailayó sa caniyang titig.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ñga cagabi siya ang +casama</span><br /> +at doon nañgubli sa puno ng manga<br /> +at pagcacamulat ng canilang mata<br /> +ang unang ininom ay gatas ng vaca.<br /> +<br /> +DÁMASA.—Tunay ñguni baga ang iyong +sinaysay<br /> +<br /> +DORAY.—¡Aba! oo! ... aba! at sa catunayan<br /> +hindi naquihamoc ng nag puputucan,<br /> +cami ni Kalintong ay pinabayaan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ng maubos ang aming +municion</span><br /> +aming hinahanap laguing liniliñgon<br /> +yaong si Cundende ang cacandong-candong<br /> +pagcat umi-iñget at luluñgoy-luñgoy.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a5" name='a5'></a> +<h2>ICALIMANG DIGMA</h2> + +<h3>Sila rin.</h3> + +<br /> +<br /> +KALINT.—(<i>Papasoc ng papatacbo</i>) ¡inyo +ñgang tanauin mga casi't ibig<br /> +at tila caauay itong nagbabalic.<br /> +<br /> +DORAY.—¡Jesús co!<br /> +<br /> +DÁMASA.—Jesus co! anong masasapit naming mag-iina? ... +¡mataas na<br /> +lañgit!...<br /> +<br /> +DORAY.—¡Huag cang maiñgay!—¡huag +cang cumibo!... ¡aquing tanauin!<br /> +... (<i>tutuntong sa isang bato</i>).<br /> +<br /> +DÁMASA.—(<i>Magugulat</i>)—¡Cami'y mag +tatago sa gubat, sa bañgin at sa<br /> +dacong hulo ng bañgin ñgang itong maraeng +lagulo!<br /> +<br /> +DORAY.—¡Halica at hindi! ... at ang na sa una<br /> +ang iyong Lusino at ilang casama<br /> +na pauang may pasang pusil at sandata<br /> +at ang iba naman bitbit ay muhara.<br /> +<br /> +DÁMASA.—Salamat cun gayon.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a6" name='a6'></a> +<h2>ICAANIM NA DIGMA</h2> + +<h3>Papasoc si Lusino at si Beteng ay naca mambisa.</h3> + +<br /> +<br /> +JOSEFO.—(<i>sa cay Lusino</i>)—¡Catoto't +caibigan!<br /> +mula sa malayo'y aquing natanauan<br /> +sinta mong asaua ay na hintacutan<br /> +sa mga sacuna at ating pagdatal.<br /> +<br /> +LUSINO.—¿Cung matalos caya ang ating na sapit sa +sumaguing unos ay<br /> +hindi mahapis?<br /> +<br /> +JOSEFO.—Marahil malunos at sucat maamis ang puso't panimdim +na calong<br /> +ng dibdib.<br /> +<br /> +LUSINO.—¡Cung gayo'y ilihim! ... ¡huag isalita +ang boong nangyari sa<br /> +lilim ng lanca.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a7" name='a7'></a> +<h2>ICAPITONG DIGMA</h2> + +<h3>Si Dámasa'y dudulog cay Lusino at cay Kalingtong</h3> + +<br /> +<br /> +DÁMASA.—¡Catoto at casi! ... ¡batis ng +biyaya<br /> +¡aco ay haguisan ng ilang balita!...<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ng tungcol sa digma na +nacalingatong</span><br /> +sa parang at bundoc at loob ng nayon<br /> +na dili umano cayo'y nañga gahol<br /> +at nañgahirapan ... caya nag si urong.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa bulaos, sapa at ibang +cublihan</span><br /> +ng usang mailap na tubo sa parang<br /> +caya may nagtago sa gubat-gubatan<br /> +at lubhang pañganib nasapit ng buhay.<br /> +<br /> +LUSINO.—Cung yao'y totoo! ñguni ng magalit<br /> +ang lahat ng cawal ay muling nag balic<br /> +at saca hinabol ang mga balauis<br /> +hangang sa S. Juan sila'y inihatid.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At sa catunayan ay aquing +nacuha</span><br /> +reló ng capitan, at sable ni Peña<br /> +gayon ang patupat, mariquit na pipa<br /> +saca ang bursigueng macapal ang suela.<br /> +<br /> +BETENG.—Lahat mong sinabi'y ualang cabuluhan<br /> +sa aquing na cuha na sadyang mainam<br /> +tigni at mambisa ang na sa catauan<br /> +puno ng galletas ibang cabuhayan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ang lahat ng bulsa na +paliguid-liguid</span><br /> +sa aquing catauan ay siguic na siguic<br /> +tignan at may lata, tinapay, matamis<br /> +at may medalla pang sa dibdib pang sabit.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Bucod pa ang pipa, itso't +cigarillo</span><br /> +tabacong <i>Insular</i> at anis del mono<br /> +bucod ang salapi at papel de Banco<br /> +bucod ang peseta't bucod ang mamiso.<br /> +<br /> +DÁMASA.—Cung gayon catoto aco'y balatuhan<br /> +ng mabibili sa pabañgo,t, suclay<br /> +saca sa banquete postiso,t, pamaypay.<br /> +<br /> +BETENG.—Ayaw aco, ayaw!<br /> +<br /> +DÁMASA.—Aco'y iyong bigyan.<br /> +<br /> +BETENG.—Ayaw aco, ayaw!<br /> +<br /> +LUSINO.—Bigyan na<br /> +<br /> +KALINT.—Bigyan na<br /> +<br /> +BETENG.—Bigyan co ng ano<br /> +<br /> +LUSINO.—Bigyan mo ng cuarta<br /> +<br /> +BETENG.—Ayaw! ayaw! ayaw aco<br /> +<br /> +LUSINO.—Ayaw ca ñga ba<br /> +<br /> +BETENG.—Aba at nagalit ... toma!<br /> +<br /> +DÁMASA.—Ayaw co na.<br /> +<br /> +(<i>Uulit-ulitin ang toma at ayaw co na</i>)<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<a id="a8" name='a8'></a> +<h2>ICAWALONG DIGMA</h2> + +<h3>Pagpasoc ang mga voluntario sa Casino at si Tomás ang +mañguñguna sa caramihan ng mga bahay na na sa +itaas.</h3> + +<br /> +<br /> +RICO.—Tomás! (<i>Hindi madidiñgig</i>)<br /> +<br /> +PEÑA.—Tomás! (<i>Sasagot mula sa +malayo</i>)<br /> +<br /> +TOMÁS.—Señor! (<i>saca lalapit</i>)<br /> +<br /> +PEÑA.—¿Cañginong tahanan camalig na yaon +at malaquing bahay na na sa<br /> +caliua at na sa sa canan?<br /> +<br /> +TOMÁS.—Sa cay Juan Haring quilala ng tanan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Isa'y alilisan malaquing +camalig</span><br /> +dalawa ay bañgan ng palay at guilic<br /> +caya ñga sagana ang mga himacaic<br /> +at di magugutom cahit ang masapit.<br /> +<br /> +Abutin ng buan, bumilang ng taon<br /> +at gumala-gala sa bañgin at burol.<br /> +<br /> +PEÑA.—Cung gayo'y sunuguin ... sulsulan ng apuy<br /> +ng ualang siluñga't di macapag pulong.<br /> +At ualang macain sa bundoc at parang<br /> +ang mga himacsic lilong katipunan.<br /> +<br /> +RICO.—Hayo na ... suluñgi!<br /> +<br /> +TOMÁS.—Cung gayon ang saysay sa isang pósporo +sunog na ñgang tunay<br /> +(<i>bubunutin ang pósporo at saca lalacad</i>)<br /> +<br /> +RICO.—Maghintay ca! Tomás! at cami'y sasama baca ca +mapatay ay di na<br /> +maquita ang iyong urilat at bacas ng paa.<br /> +<br /> +TOMÁS.—Di po na gulubat ng sa gayong lamang.<br /> +<br /> +RICO.—Di ca natatacot sa mga caauay na pauang may guloc at +sucsoc ng<br /> +sundang.<br /> +<br /> +TOMÁS.—Capag sa castila ay mahihiualay.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Aco'y matatacot sa +magcacapatid</span><br /> +noong katipunan na pauang balauis<br /> +na uala ñgang gaua sa parang at buquid<br /> +cung hindi mag nacaw at mag-umit-umit.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Dañgan at ang culay tunay na +tagalog</span><br /> +di maicaila at dito sumipot<br /> +tatalicdan co na't itulad sa hayop<br /> +tanang cababayan na pauang balacyot.<br /> +<br /> +Caya ñga po aco'y nagcacamit hiya<br /> +tauaguing tagalog, tubo sa Maynila.<br /> +<br /> +RICO.—Cun gayon ay ¡Bravo! (<i>tatapiquin</i>)<br /> +<br /> +PEÑA.—(<i>tatapiquin</i>)—Uala cang +camuc-ha!<br /> +<br /> +RICO.—¡Bravo! ¡bravo! <br /> +<br /> +PEÑA.—¡Bravo! ito ñga ang bata<br /> +<br /> +RICO.—Cun gayo'y abatá at ating sunuguin bahay at +camalig ng lilo at<br /> +tacsil.<br /> +<br /> +(<i>Yayao ang mga voluntario sa caliua at susunuguin ang mga bahay +na na<br /> +tatanao; siya namang pagpasoc ni Juan Hari, ni hermana Goria, +ni<br /> +tininteng Isiong at ilang capit bahay</i>)<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a9" name='a9'></a> +<h2>ICASIYAM NA DIGMA</h2> + +<h3>Samantalang sinusunog.</h3> + +<br /> +<br /> +JUAN.—Ang aquing tahana'y inacyat pinanhic<br /> +ng mga sucabang mahiguit sa ganid.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Quinuha sa caban cuartang +naiipon</span><br /> +ang guinto'y sa pitac noong aparador<br /> +ang papel de Banco ay sa isang cahon<br /> +at ang mga pilac sa lalagyang baul.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At saca sinunog damit na +pangbahay</span><br /> +hinacot ang bigas na na sa bigasan<br /> +ang bañga'y inabó, at sa alilisan<br /> +hinacot ang pilon ng mga asucal.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Saca ang calabaw, buo't mga +guya</span><br /> +sa buquid at parang nag laboy, nag-gala<br /> +hinuli, inacay at ang boong nasa<br /> +iowi sa bayan, dalhin sa Maynila.<br /> +<br /> +ISIONG.—Sa aquin mang bahay ualang itinira ang mga alictiyang +dusing<br /> +ng corona.<br /> +<br /> +GORIA.—Di magcacagayon cun ang nañguñguna na +tenienteng Tomás...<br /> +(<i>aagauin ang pagsasalita</i>)<br /> +<br /> +JUAN.—¡Sucat na! ¡sucat na!...<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Siya ang nag-wicang bahay co'y +sunuguin</span><br /> +abuhin ang bañga't calabaw'y lipulin<br /> +cadugtong pag-wica ng lilo at tacsil<br /> +lahat ng lalaqui huli't patayin.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya ñga nag tago lalaqui sa +bahay</span><br /> +cumubli sa galás at gubat-gubatan<br /> +ng hindi abutin ng mga sucaban<br /> +na sadyang humanap ng icabubuhay.<br /> +<br /> +GORIA.—Sa bahay co naman guinanang pagpanhic<br /> +aquing mga carmen na na sa sa liig<br /> +dinurog, linuray, pinagpunit-punit<br /> +gayon ang estampang sa dinding nag sabit.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Saca ng macuha ang aquing +postiso</span><br /> +sa pinit ng silid, maliit na cuarto<br /> +guinuso't guiniic saca ibinató<br /> +sa dapugang calan na punó ng abó.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa pag hahalucay sa pitak ng +mesa</span><br /> +blanquete co naman ang siyang nacuha<br /> +at inahilamus sa mukha at taiñga<br /> +at di co malaman ang naguing figura.<br /> +<br /> + + +<hr style='width: 45%;' /> +<br /> + <a id="a10" name='a10'></a> +<h2>ICASAMPUONG DIGMA</h2> + +<h3>Papasoc ng papatakbo at matatanaw na inilalacad na ang mga +anwang.</h3> + +<br /> +<br /> +URBANO.—May apat na puo calabaw na acay si tiniente +Tomás ang na sa<br /> +unahan.<br /> +<br /> +GORIA.—Ayun ñga ang mga ... (<i>Ituturo</i>)<br /> +<br /> +JUAN.—(<i>Ituturo din</i>)—At nag tatauanan dahil sa +marami canilang na<br /> +nacaw.<br /> +<br /> +ISIONG.—At may naaancás na maraming saco<br /> +ng palay at bigás, darác, ipá't +abó<br /> +at ang madaanang guya, bulabó't aso<br /> +ay inaacay din at itinatacbo.<br /> +(<i>Ang un~ga ng m~ga calabaw ay maririn~gig</i>)<br /> +<br /> +JUAN.—Ang lahat ng bagay ating matitiis<br /> +sa pagcat linoob ng nunuñgong lañgit<br /> +subali capagca Dios ang nagsulit<br /> +na magbubunga na mabuig na lansones.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Tanda't mag-aani sa nayon at +bayan</span><br /> +ang magcacapatid nitong katipunan<br /> +saca magsisisi ang lahat ng hunghang<br /> +gaya niyang lilong ating cababayan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>At pacaasahang ualang +pagbubula</span><br /> +itong sasabihin sa bató itaga<br /> +yamang di nasupil ng mga castila<br /> +ang bugsong nagdaan na camunsing baha.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Di na maa-auat ang baha ng +dugo</span><br /> +hangang sa umapaw sa luasan at hulo<br /> +at ang kalayaan na nasa ng puso<br /> +di na masusupil sa caniyang paglago.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Caya cun ang aquing bañga't +alilisan</span><br /> +inabó't sinunog ng mga sucaban<br /> +at ang pag aari sa loob ng bahay<br /> +quinuha, guinagá at canilang sinamsam.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Hindi isasama niyaring aquing +loob</span><br /> +at di dadalawin camunsi man lungcot<br /> +at cahit inacay ang lahat ng hayop<br /> +at quinacain pa ñga ang itlog ng manoc.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Ñguni ang puso co'y walang +pagpalagyan</span><br /> +galit sa nagnacaw na mga sucaban<br /> +caya ñga ... caya ñga ... ang subali lamang<br /> +ang canilang samá ay baka tañgisan.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>O caya'y magsisi araw cung +dumating</span><br /> +ng pagpaparusa sa lahat ng tacsil<br /> +sa pagcat di taus sa puso't panimdim<br /> +ang guinaua nila na nacalalaguim.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Laman ng catauan higuit sa +quinurot</span><br /> +at di mangyayaring malibing sa limot<br /> +baca ang masapit matimbang sa hayop<br /> +ang canilang buhay na iimbog-imbog.<br /> +<br /> +ISIONG.—Sa aquin mga bulo dapat mag alala<br /> +si Rico't si Tomás capua palamara<br /> +pagca't ang panaho'y di maquiquita<br /> +cun saan hihimpil at saan hahanga.<br /> +<br /> +URBANO.—Gayon din sa aquing guya at bisiro na hinila nila sa +tahanang<br /> +cubo.<br /> +<br /> +GORIA.—Gayon din sa aquing blanquete'y postiso na sinunog +nila at<br /> +guinauang abó.<br /> +<br /> +JUAN.—Caya ang marapat huag ng habulin<br /> +lahat ng ninacaw guinagá sa atin<br /> +itac na mahaba ang siyang alamin<br /> +ng upang idiglay canilang quinain.<br /> +<br /> +URBANO.—Cung gayon ang uica ¡abata casuyo!<br /> +atin ng idamay dalisay na dugó<br /> +sa mga himacsic na sadyang nag bubo<br /> +ng yaman at buhay na pamimintuho.<br /> +<br /> +<span style='margin-left: 1em;'>Sa nasang maalis sa +caalipinan</span><br /> +at hañgad tamuhin yaong kalayaan<br /> +na atas ng Dios sa tauong sinoman<br /> +at cahit cañgino na caniyang quinapal.<br /> +<br /> +<br /> +<h3>Uacas nang ikatlong kasulatan</h3> + +<br /> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of Project Gutenberg's Ang Katipunan, by Gabriel Beato Francisco + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANG KATIPUNAN *** + +***** This file should be named 14205-h.htm or 14205-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/4/2/0/14205/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG +Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by +University of Michigan. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> + diff --git a/old/14205-h/images/001.gif b/old/14205-h/images/001.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..24715ce --- /dev/null +++ b/old/14205-h/images/001.gif diff --git a/old/14205-h/images/t001.gif b/old/14205-h/images/t001.gif Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..08c98b2 --- /dev/null +++ b/old/14205-h/images/t001.gif |
