diff options
Diffstat (limited to '12003-h')
| -rw-r--r-- | 12003-h/12003-h.htm | 4350 |
1 files changed, 4350 insertions, 0 deletions
diff --git a/12003-h/12003-h.htm b/12003-h/12003-h.htm new file mode 100644 index 0000000..fa66147 --- /dev/null +++ b/12003-h/12003-h.htm @@ -0,0 +1,4350 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content= + "text/html; charset=UTF-8"> + <title> + The Project Gutenberg eBook of Extaze, by AUTHOR. + </title> + <style type="text/css"> + <!-- + * { font-family: Times;} + P { text-indent: em; + margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; } + H1 { text-align: center; color: maroon; } + H2,H3,H4,H5,H6 { text-align: left; } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em;} + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%;} + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; right: 100%; font-size: 8pt; justify: right;} /* page numbers */ + + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem p {margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem p.i2 {margin-left: 2em;} + .poem p.i4 {margin-left: 4em;} + .poem .caesura {vertical-align: -200%;} + // --> + </style> + </head> +<body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 12003 ***</div> + +<!-- Autogenerated TOC. Modify or delete as required. --> + +<h4>Hoofdstuk I</h4> +<a href="#I"><b>I</b></a><br> + <a href="#II"><b>II.</b></a><br> + <a href="#III"><b>III.</b></a><br> + <a href="#IV"><b>IV.</b></a><br> + <a href="#V"><b>V.</b></a><br> + <a href="#VI"><b>VI.</b></a><br> + <a href="#VII"><b>VII.</b></a><br> + <a href="#VIII"><b>VIII.</b></a><br><br> +<h4>Hoofdstuk II</h4> + <a href="#I"><b>I.</b></a><br> + <a href="#II"><b>II.</b></a><br> + <a href="#III"><b>III.</b></a><br> + <a href="#IV"><b>IV.</b></a><br> + <a href="#V"><b>V.</b></a><br> + <a href="#VI"><b>VI.</b></a><br><br> +<h4>HoofdstukIII</h4> + <a href="#I"><b>I.</b></a><br> + <a href="#II"><b>II.</b></a><br> + <a href="#III"><b>III.</b></a><br> + <a href="#IV"><b>IV.</b></a><br> + <a href="#V"><b>V.</b></a><br> + <a href="#VI"><b>VI.</b></a><br><br> +<h4>Hoofdstuk IV</h4> + <a href="#I"><b>I.</b></a><br> + <a href="#II"><b>II.</b></a><br> + <a href="#III"><b>III.</b></a><br> + <a href="#IV"><b>IV.</b></a><br> + <a href="#V"><b>V.</b></a><br><br> +<h4>Hoofdstuk V</h4> + <a href="#I"><b>I.</b></a><br> + <a href="#II"><b>II.</b></a><br> + <a href="#III"><b>III.</b></a><br> + <a href="#IV"><b>IV.</b></a><br> + +<!-- End Autogenerated TOC. --> + +<h1>EXTAZE</h1> + +<center><h2>EEN BOEK VAN GELUK</h2></center> +<br> + +<p>Door</p> +<br> + +<h2>LOUIS COUPERUS</h2> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<h3><i>Aan het Geluk en het Leed te Zamen</i>.</h3> + +<p>HILVERSUM, L. C. +Jan. '92</p> + + +<hr style="width: 45%;"> +<br> + +<p>HOOFDSTUK I.</p> +<br> + +<p>I.</p> +<br> + +<p>Dolf van Attema was op zijne wandeling na den eten aangegaan bij de +zuster zijner vrouw, Cecile van Even, op den Scheveningschen weg, en +hij wachtte in den kleinen voor-salon, wandelend tusschen de rozenhouten +meubeltjes en de vieux roze moiré cauzeuses met de drie, vier groote +passen, waarmeê hij de nauwte van het vertrekje telkens en telkens +scheen over te meten. Achter de chaise-longue brandde op een onyxen +zuil eene lamp van onyx, onder hare kanten kap zacht gloeiend als eene +groote, zeshoekige lichtbloem.</p> + +<p>Mevrouw was nog bij de jongens, die juist naar bed gingen, had de meid +tot Van Attema gezegd en het speet hem zijn petekind, den kleinen Dolf, +dien avond niet meer te zullen zien; hij had reeds even naar boven +willen loopen om met Dolf in zijn bedje te stoeien, maar ook had hij +zich aanstonds Cecile's verzoek herinnerd, dit toch nooit meer te doen; +de jongen bleef uren wakker liggen na zoo een gedartel met oom. En +hij wachtte dus nu, met een glimlach om die gehoorzaamheid, zijne +schoonzuster af, steeds metende den kleinen salon met zijn pas van +een stevig, kort man, ineengedrongen en breed, niet jong meer en wat +ivoorachtig kalend onder zijn kort, donkerblond haar, zijne oogen +klein-vriendelijk en prettig blauw-grijs, zijn mond beslist flink,—al +glimlachte hij ook—in het rossige gekroes van zijn korten Germaan-baard.</p> + +<p>Een houtblok brandde met een paar kronkeltongen in het baardje van +nickel en verguld, als een vuurtje van stille intimiteit, als eene +vlam van discretie, in die schemeratmosfeer van, met kant gedekt, +lampeschijnsel en intimiteit, discretie verspreidden ook door geheel +het nauwe vertrekje iets als een aroom van viooltjes, eene nuance van +viooltjes-geur, die school in de zachtheid der tinten van behang en +meubelen,—fletsch roze moiré en rozehout,—die hing in het hoekje der +kleine rozehouten schrijftafel, met hare enkele zilveren zaakjes om te +schrijven en hare portretten in gladde, glazen Mora-lijstjes; een +kleine, witte, Venetiaansche spiegel daar boven. En die zachte lucht van +bescheiden exquiziteit, vol gedemptheid, teederheid, kuischheid bijna, +die dreef tusschen het haardje, de schrijftafel en de chaise-longue, die +gleed tusschen de stille plooien der geëffaceerde behangsels, hield iets +in, dat rust gaf aan zenuwachtigheid, zoodat Dolf, in eens, zijn stap +van meten staakte, zitten ging, om zich heen zag en, eindelijk, stil, +turen bleef op het portret van Cecile's man, den minister Van Even, die +anderhalf jaar geleden gestorven was.</p> + +<p>Toen duurde het wachten hem niet meer lang, tot Cecile binnenkwam. Zij +trad glimlachend naar hem toe, waar hij oprees, drukkend zijne hand, +zich verontschuldigend, dat de kinderen haar hadden opgehouden. Zij +bracht ze altijd zelve naar bed, hare twee jongens, Dolf en Christie, +en ze zeiden dan naast elkaâr, in hunne ledikanten naast elkander, hunne +gebedjes op. Dolf herinnerde zich nu, dat zij over de kinderen sprak, +dit dikwijls gezien te hebben.</p> + +<p>—Christie was niet wel, hij was zoo hangerig; als het maar geen mazelen +worden, sprak zij.</p> + +<p>Er was eene moederlijkheid in hare stem, maar zelve was zij niet als +eene moeder, jonkvrouwelijk tenger als zij daar nu zat, op de +chaise-longue, den zachten gloed der kanten lichtbloem op stengel van +onyx achter zich, zijzelve zwart in het krip van haren rouw, haar +dof-blond hoofd hier en daar heel eventjes aangegoud door het licht +van achteren. In dat krip—een los sleeptoilet van krip, voor in huis +—vertengerde zich hare gestalte als tot die van een maagd; zoó +teeder verbogen zich de lijnen van heur ietwat langen hals en dunne +schouders—de armen met iets looms in beweging neêrvallend, de handen +in den schoot—verbogen zich ook de lijnen der meisjesachtige jeugd van +buste en fijnen leest, fijn als eene vaas van tengerheid, en alle, die +lijnen, boetseerden haar bijna in een, nog wachtenden, bloei van +maagdelijkheid, of zij geene jonge vrouw ware, of zij niet hare kinderen +had, hare twee jongens, van zes en zeven.</p> + +<p>Haar gelaat was weggedoezeld in de schaduw—het lamplicht guldende om +heur haar—en Dolf zag haar eerst niet in de oogen, maar toen, zich +wennende aan die schaduw, bespeurde hij haren blik, zacht schitterend in +het donker van heur gelaat. Zij sprak met hare stem van zachten klank, +een beetje dof en gedempt, als een overwaasd fluisteren; zij sprak hem +nog eens over Christie, over zijn petekind, Dolf, vroeg toen naar hare +zuster, Amélie.</p> + +<p>—We maken het goed, dank je; je mag wel eens naar ons vragen, we zien +je bijna nooit, antwoordde hij.</p> + +<p>—Ik ga zoo weinig uit, verontschuldigde zij zich.</p> + +<p>—Dat is juist verkeerd: je komt veel te weinig in de lucht en veel te +weinig onder de menschen. Amélie zei dat van middag ook aan tafel, en +daarom ben ik eens aangeloopen om te vragen of je morgenavond bij ons +komt.</p> + +<p>—Een soirée?</p> + +<p>—Niemand.</p> + +<p>—Goed; ik zal komen met heel veel plezier zelfs.</p> + +<p>—Ja maar, waarom doe je dat nooit uit jezelve?</p> + +<p>—Ik kom er niet toe.</p> + +<p>—Wat voer je dan 's avonds uit?</p> + +<p>—Ik lees, ik schrijf, of ik doe niets. En dat laatste is nog het +heerlijkste: ik leef pas als ik <i>niets</i> doe.</p> + +<p>Hij schudde zijn hoofd.</p> + +<p>—Je bent een rare meid. Je verdient eigenlijk niet, dat we zooveel van +je houden.</p> + +<p>—Hé ja! vroeg zij coquet.</p> + +<p>—Kom, het kan je niets schelen. Je zoû even goed buiten ons kunnen.</p> + +<p>—Dat moet je niet zeggen, dat is niet zoo. Ik heb heel veel behoefte +aan je sympathie, maar ik verplaats me moeilijk. Als ik eenmaal zit, dan +zit ik en dan denk ik of ik denk niet, maar tot opstaan kom ik dan niet +gauw ...</p> + +<p>—Dat is een schandelijke luie levensopvatting!</p> + +<p>—Het is de mijne! Je houdt immers van me: vergeef je me die luiheid dan +ook niet? Vooral als ik beloof morgen te zullen komen?</p> + +<p>Hij was ingepalmd.</p> + +<p>—Nu goed! sprak hij lachend. Je bent natuurlijk vrij te leven, zooals +je wilt. We houden tóch van je, al verwaarloos je ons.</p> + +<p>Zij lachte, zei, dat hij leelijke woorden gebruikte en langzaam stond +zij op, om hem aan hare kleine theetafel zijn kopje in te schenken. Hij +voelde iets als eene streelende zachtheid over zich heen komen, als zoû +hij daar gaarne lang gezeten hebben, pratend en thee-drinkend, in die +viooltjes-atmosfeer van bescheiden exquiziteit: hij, de man van de daad, +de staatsman, lid van de Tweede Kamer, wiens dag uur aan uur bezet was, +met commissies hier en commissies daar.</p> + +<p>—Je zei, dat je las en schreef; wat schrijf je? vroeg hij.</p> + +<p>—Brieven.</p> + +<p>—Altijd brieven?</p> + +<p>—Ik hoû heel veel van correspondeeren. Met mijn broêr en mijn zuster in +Indië.</p> + +<p>—Maar toch niet altijd.</p> + +<p>—O neen.</p> + +<p>—Wat schrijf je dan nog meer?</p> + +<p>—Je wordt indiscreet, hoor! lachte zij.</p> + +<p>—Nu kom, ik! lachte hij terug, als mocht hij wel. Toch geen belletrie?</p> + +<p>—Wel neen. Mijn dagboek.</p> + +<p>Hij lachte luid, vroolijk op.</p> + +<p>—Jij een dagboek! Wat zal jij met een dagboek doen! De eene dag zal je +wel precies gelijk aan den andere zijn.</p> + +<p>—Maar wel neen!</p> + +<p>Hij haalde zijne schouders op, den kluts kwijt. Zij was hem altijd een +raadsel. Zij zag dat en had er schik in hem te laten zoeken.</p> + +<p>—Ik heb soms heele mooie dagen, en soms heele leelijke dagen.</p> + +<p>—Zoo! sprak hij, haar lang aanziende, glimlachend, met de +vriendelijkheid zijner kleine oogen. Begrijpen deed hij nog niet.</p> + +<p>—En daardoor heb ik soms heel veel te schrijven, in mijn dagboek, ging +zij voort.</p> + +<p>—Mag ik er eens wat uit lezen?</p> + +<p>—Jawel ... na mijn dood.</p> + +<p>Hij deed of hij rilde, met zijn breede schouders.</p> + +<p>—Brr ... wat wordt je somber!</p> + +<p>—Dood? Waarom is dat somber? vroeg zij, bijna vroolijk.</p> + +<p>Maar hij stond op.</p> + +<p>—Je maakt me bang, schertste hij. Ik stap op, hoor; ik heb nog veel te +werken. Dus tot morgen?</p> + +<p>—Heel graag: tot morgen.</p> + +<p>Hij gaf haar een hand, en zij sloeg op een kleinen zilveren gong, om hem +uit te laten. Even bleef hij haar nog aanzien, met een glimlach in zijn +baard.</p> + +<p>—Je bent een rare meid, en toch ... toch hoûen we van je! herhaalde hij, +alsof hij zich, voor zichzelven, wilde verontschuldigen om die +sympathie. En hij boog zich neêr, gaf haar een zoen op het voorhoofd: +hij was zooveel ouder dan zij.</p> + +<p>—Ik ben heel blij, dat jullie van me houden! sprak zij. Tot morgen dus, +adieu.</p> + +<p>Hij ging, zij bleef alleen. Als atomen, die vervlogen, schenen hunne +woorden nog hier en daar te drijven in de stilte. Toen werd die stilte +volkomen en Cecile bleef roerloos zitten, leunende in de drie kussentjes +der chaise-longue, zwart in haar krip, als eene schaduw tegen het licht +der lamp, de oogen voor zich uit turend. Om haar heen zonk een vage +droomerij neêr, als met lichte wolkjes, waarin gezichten even +opgluurden, waaruit gezegden zacht afklonken, zonder logischen gang, in +een doelloos warrelen van herinnering. Het was de droomerij van eene, +wie geene obsessie van wat ook op de hersens licht, obsessie noch van +geluk, noch van smart, droomerij van een geest vol stille lichtheid, als +vol van een wijd, stil grijs Nirwana, waarin alle moeite des denkens +vervloeit en de gedachte slechts wat terug-dwaalt over indrukken van +vroeger, ze plukkende hier en daar, zonder keuze. Want de toekomst voor +Cecile scheen haar eene eentonige zachtheid van onberoerde kalmte toe, +waarin de figuurtjes van Dolf en Christie opgroeiden tot aardige +jongens, tot jonge studenten, tot mannen en waarin Cecile zelve niets +dan moeder bleef, omdat zij zich niet geheel kende in het onbewuste van +haar gemoedsleven en niet wist, dat zij meer vrouw was dan moeder, hoe +lief ze ook hare kinderen had. Voelde zij, verzonken in de wolkjes van +haar gedroom, dat zij iets miste om hare verweduwing; voelde zij +eenzaamheid om zich heen, voelde zij, dat er niemand naast haar zat, en +dat de ijle lucht zonder weêrstand van vast lichaam om haar heen dreef +als iets, waarin zij te vergeefs hare armen tot omhelzing zoû slaan? +Neen, zij voelde dat niet, hoewel dit gevoel toch in haar lag, maar het +lag zóo diep, zoo in het onbewuste van hare ziel, dat het niet tot haar +kwam, mocht het misschien later ook langzamerhand kunnen op- en oprijzen +als eene schim van duidelijker weemoed. Want wat er ook van weemoed was +in haar gedroom, scheen haar toe: de weemoed om het verleden, om haar +lieven man, dien zij verloren had en niet, o nooit! de weemoed om het +heden, om hare eenzaamheid.</p> + +<p>Wie haar nu gezegd had, dat zij iets miste, zoû haar verontwaardigd +hebben; zelve meende zij, dat niets haar ontbrak, en zij waardeerde het +kalme geluk, waarin zij, als in een schadeloos egoïsme, ademde met hare +kinderen, als een geluk, dat compleet was. Wanneer zij droomde, zooals +nu, over niets—wolkjes van gedroom, die vervlogen, nagewolkt door +nieuwe wolkjes—dan begonnen er wel eens groote tranen te wellen in hare +oogen, tranen, die langzaam afvloeiden van hare wang, maar ze waren haar +niets dan tranen van een onzegbaar vagen weemoed: een zachte zwaarte op +heur hart, die nauwlijks drukte en daar was om zij wist niet wat, zelfs +niet om haren man om wien zij niet meer weende.</p> + +<p>Zoo kon zij avonden doorbrengen, alleen maar zittende en droomende, +zonder zich te vervelen, en bedenkend, hoe de menschen daarbuiten +draafden en zich vermoeiden in vele nutteloosheid, zonder gelukkig te +zijn, terwijl zij het was; gelukkig in het gewolk van haar gedroom. De +uren gingen voorbij en hare hand was te loom om het boek op het tafeltje +naast haar te grijpen: eene loomheid, die haar zoo ten laatste geheel en +al doorvloeide, dat het één uur werd en zij nog niet kon besluiten op te +staan en te gaan slapen.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="II"></a><h2>II.</h2> +<br> + +<p>Toen Cecile den volgenden avond in den salon bij de Van Attema's +binnenkwam, langzaam, met haar slependen tred, in het soupele zwart van +haar krip, kwam Dolf aanstonds op haar toe en hij drukte haar de hand:</p> + +<p>—Ik hoop, dat je het niet vervelend zal vinden ... Quaerts kwam hier een +visite maken en Dina had gezegd, dat wij thuis waren. Het spijt me ...</p> + +<p>—Het is niets! fluisterde zij terug, toch even gekrenkt in haar +sensitivisme, door de onverwachte ontmoeting met dien vreemde, dien zij +zich niet herinnerde ooit bij Dolf gezien te hebben, en dien zij nu zag +opstaan waar hij zat met de oude mevrouw Hoze, Dolfs oud-tante met +Amélie en haar beide meisjes, Anna en Suzette. Cecile kuste de oude +dame, en zij groette verder rond, met een glimlach door hen allen +verwelkomd, omdat ze zoo veel van haar hielden. Dolf prezenteerde:</p> + +<p>—Mijn vriend Taco Quarts ... Mevrouw Van Even, mijn zuster.</p> + +<p>Zij zaten een beetje verspreid om het groote vuur in den open haard, de +piano dicht bij hen in een hoek, den rug gedrapeerd naar hen toe en +Jules zat er achter, de jongste, zoo verloren in zijn spel, terwijl hij +Rubinsteins romance in es speelde, dat hij niet had gehoord, hoe zijne +tante was binnen gekomen.</p> + +<p>—Jules ... riep Dolf.</p> + +<p>—Laat hem maar! zei Cecile.</p> + +<p>De jongen antwoordde niet en speelde door en Cecile zag, over de piano, +zijn verwarde haren en zijn oogen, vol weg-zijn in muziek. Eene weekheid +van melancholie rees zachtjes in haar op, als een last, als een last, +die op haar borst klom en drukte op haren adem. Van Jules' vingers +vielen soms plotseling forto-toonen af, die plotseling, haar kleine +schokjes gaven in hare keel en zij gevoelde eene stemming van +raadselachtigheid om haar heen weven als met vage mazen; eene stemming, +die zij wel eens meer gevoelde; stemming, waarin zij zich als het ware +niet bezat, als hadde zij zich verloren, als zocht zij zichzelve, als +wist zij niet wat zij nu dacht, wat zij op het oogenblik zelve zeggen +zoû ... Er smolt iets in hare hersenen, als eene momenteele verweeking. +Haar hoofd zonk wat naar omlaag en, zonder goed te hooren, scheen het +haar als had zij die romance, zoo, precies zoo gespeeld, als Jules ze +speelde, nog éens gehoord, heel lang geleden, in haar zielebestaan van +vroeger, van eeuwen her, zoo, precies zoo in dien kring van menschen, +daar voor dat vuur ... De tongen van het vuur rekten zich met dezelfde +kronkelingen uit als dat vuur van eeuwen her en Suzette knipte eens met +hare oogen, even als zij het toen gedaan had, vroeger ...</p> + +<p>Waarom zat zij daar nu weêr, te midden van hen allen? Wat was dat +noodig, zoo te zitten om een vuur en te hooren naar muziek? Wat was dat +vreemd en wat waren er vreemde dingen in de wereld ... En toch was het +aangenaam zoo te zijn met elkaâr, liefjes gezellig, stil, zonder veel +woorden, de muziek achter den rug der piano wegklagende tot ze eensklaps +zweeg. En de stem van Mevrouw Hoze had een klank van sympathie, toen ze +vroeg, aan Cecile's oor:</p> + +<p>—We krijgen je dus weêr terug, kind? Je komt dus weêr uit je schulp te +voorschijn?</p> + +<p>Cecile drukte haar de hand, met een lachje:</p> + +<p>—Ik heb me toch nooit voor u verborgen. Ik ontving altijd.</p> + +<p>—Ja, wij moesten maar naar jou komen, maar jij bleef thuis, niet waar?</p> + +<p>—U is toch niet boos op me, daarom?</p> + +<p>—Wel neen, lieveling, je hebt zoo een verdriet gehad.</p> + +<p>—O, nu nog, ik mis alles.</p> + +<p>Waarom miste zij in eens alles? Zij had nooit dat gevoel van gemis in +haar eigen huis, in de wolkjes van haar gedroom, maar buiten, in de +wereld, onder anderen, miste zij dadelijk alles, alles ...</p> + +<p>—Je hebt toch je kinderen.</p> + +<p>—Ja ...</p> + +<p>Zij zeide het mat, moê, alleen, doodeenzaam, als zweefde zij in eene +wijdte moê voort, zonder steun gedragen door liohaamlooze luchten, +waardoor zij hare armen heen sloeg, zonder te grijpen.</p> + +<p>Mevrouw Hoze stond op: Dolf kwam ze halen om te whisten, in de andere +kamer.</p> + +<p>—Jij ook, Cecile? vroeg hij.</p> + +<p>—Neen, je weet: kaarten en ik!</p> + +<p>Hij drong niet verder aan; hij had nog Quaerts en de meisjes om te +spelen.</p> + +<p>—Wat doe je daar, Jules? vroeg hij, met een blik over de piano.</p> + +<p>De jongen was daar achter blijven zitten, als vergeten. Hij stond nu op, +hij kwam te voorschijn, lang, uit zijn kracht gegroeid, met vreemde +oogen.</p> + +<p>—Wat deê je daar?</p> + +<p>—Zit toch niet zoo te suffen, jongen! mopperde Dolf vriendelijk met +zijn diepe stem. Waar zijn de kaarten nu weêr, Amélie?</p> + +<p>—Ik weet het niet! zeide zijne vrouw, zoekend met den blik in het vage. +Waar zijn de kaarten, Anna?</p> + +<p>—In de fichesdoos, niet?</p> + +<p>—Neen, mopperde Dolf. De dingen zijn nooit op hun plaats.</p> + +<p>Anna stond op, zocht, vond de kaarten in de la van een boule kastje. +Amélie was ook opgestaan; ze schikte de muziek op de piano recht, altijd +ordenend de zaken in hare kamers en dadelijk weêr vergetend, waar zij ze +borg, opruimende alleen met hare vingers, en zijzelve altijd weg, in het +vage ...</p> + +<p>—Anna, trek ook eens een kaart, als rentrant! riep Dolf uit de andere +kamer.</p> + +<p>De beide zusters bleven alleen, met Jules.</p> + +<p>De jongen was op een voetenbank gaan zitten, bij Cecile:</p> + +<p>—Mama, laat mijn muziek toch liggen.</p> + +<p>Amélie zette zich bij Cecile.</p> + +<p>—Is Christie beter?</p> + +<p>—Hij is vandaag wat opgewekter.</p> + +<p>—Gelukkig maar ... Kende je Quaerts niet?</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—Niet? Hé! Hij komt dikwijls hier.</p> + +<p>Cecile zag door de open schuifdeuren naar de speeltafel. Twee bougies +brandden er. Het roze gelaat van Mevrouw Hoze was hel verlicht, glad en +deftig; heur kapsel glom zilvergrijs. Quaerts zat over haar: Cecile zag +de ronde, weggeschaduwde silhouet van zijn kop, het haar zeer kort +geknipt, dik zwart, boven de witte glanslijn van zijn boordje. Zijn +armen hadden korte bewegingen als hij uitspeelde of opnam. Zijn figuur +had iets zeer krachtigs, iets energiek flinks, iets van het gewone +leven, dat Cecile antipathiek was.</p> + +<p>—De meisjes houden van spelen?</p> + +<p>—Suzette vooral, Anna minder: ze kan het niet goed.</p> + +<p>Cecile zag, dat Anna achter haar vader zat te turen met oogen, die niet +begrepen.</p> + +<p>—Je gaat veel met ze uit, tegenwoordig? vroeg Cecile weêr.</p> + +<p>—Ja, het moet wel. Suzette houdt er van, maar Anna niet. Suzette wordt +mooi, hé?</p> + +<p>—Suzette is een coquet nest! zei Jules. Verleden met dat diner hier ...</p> + +<p>Hij hield in eens op.</p> + +<p>—Neen, ik zal het maar niet vertellen. Het is niet goed kwaad te +spreken, niet waar, tante?</p> + +<p>Cecile glimlachte.</p> + +<p>—Neen, natuurlijk niet!</p> + +<p>—Ik zoû zoo gaarne heel goed zijn, tante.</p> + +<p>—Dat is mooi van je.</p> + +<p>—Neen, neen, weerde hij af. Ik vind alles zoo slecht, weet u. Waarom is +alles toch zoo slecht, niet waar, tante?</p> + +<p>—Maar er is ook zoo veel goeds, Jules.</p> + +<p>Hij schudde zijn hoofd.</p> + +<p>—Neen, neen, herhaalde hij. Alles is slecht. Alles is heel slecht. +Alles is egoïsme. Noem u eens iets op, dat niet egoïst is?</p> + +<p>—Ouderliefde.</p> + +<p>Maar Jules schudde weêr zijn hoofd.</p> + +<p>—Ouderliefde is gewoon egoïsme. Kinderen zijn een deel van de ouders. +Die houden dus van hunzelven als ze van hun kinderen houden.</p> + +<p>—Maar Jules! riep Amélie. Je praat altijd veel te tranchant! Je weet, +dat ik daar niet van hoû! Je bent veel te jong om zoo te praten! Je doet +net of je alles weet!</p> + +<p>De jongen zweeg.</p> + +<p>—En ik zeg juist altijd, dat we nooit iets weten ... We weten nooit +iets, vindt je ook niet, Cecile? Ik ten minste, ik weet nooit iets, +nooit ...</p> + +<p>Haar blik dreef weg door de kamer, in het vage ... Hare vingers streken +de franje van haar fauteuil glad, ordenend. Cecile legde haar arm +zachtjes om Jules' hals.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="III"></a><h2>III.</h2> +<br> + +<p>Aan de speeltafel was Quaerts uitgevallen en ofschoon Dolf vroeg of hij +niet wilde doorspelen, stond hij op.</p> + +<p>—Ik zoû gaarne mevrouw Van Even willen aanspreken, hoorde Cecile hem +zeggen.</p> + +<p>Zij zag hem daarop naar den grooten salon komen, waar zij steeds zat met +Amélie,—Jules aan hare voeten—, in eene conversatie van den hak op den +tak, daar Amélie nooit kon doorpraten, maar telkens afdwaalde en den +draad van een gesprek vallen liet. Zij wist niet waarom, maar Cecile +zette eensklaps een zeer ernstig gezicht, alsof zij met hare zuster over +zeer gewichtige zaken sprak en ze zeide toch niets anders dan:</p> + +<p>—Jules moet heusch les nemen in harmonieleer, als hij al zoo +componeert ...</p> + +<p>Quaerts was nader gekomen; hij was gaan zitten bij de dames, met eene +nauw merkbare verlegenheid in zijne wijze van zijn, eene zachte +weifeling in het kort krachtige zijner gebaren.</p> + +<p>Maar Jules vatte vlam.</p> + +<p>—Neen, tante, ik wil zoo min mogelijk leeren! Ik wil niet altijd namen +leeren en stelsels leeren en indeelingen leeren. Ik heb er geen kop +voor. Ik componeer zoo maar, zoo maar.</p> + +<p>Hij maakte eene vage beweging met zijne vingers.</p> + +<p>—Jules kan nauwelijks lezen, het is een schande! zei Amélie.</p> + +<p>—En hij speelt zoo aardig! sprak Cecile.</p> + +<p>—Ja, tante, ik onthoud het, ik vind het zoo op de piano ... Ach, ik kan +eigenlijk niets. Ik heb het zoo maar uit mezelven, weet u.</p> + +<p>—Maar dat is juist mooi!</p> + +<p>—Neen, neen, je moet namen kennen, en stelsels en indeelingen. Dat moet +je in alles. Ik zal ook nooit techniek krijgen, ik kan niets.</p> + +<p>Hij sloot even zijne oogen; eene treurigheid waasde vlugjes weg over +zijn bewegelijk gezicht.</p> + +<p>—Weet u, een piano is zoo ver, zoo groot, zoo een meubel, niet waar? +Maar een viool, o, wat is dat lief! Je houdt dat zoo tegen je aan, aan +je hals, bijna aan je hart, het is zoo iets van jou en je streelt het +zoo, je zoû het bijna zoenen! Je voelt de ziel van een viool zoo trillen +in zijn kast. En dan, alleen maar zoo een paar snaren, die alles zingen. +O, een viool, een viool!</p> + +<p>—Jules ... begon Amélie.</p> + +<p>—En o, tante, een harp! Een harp, zoo tusschen je beenen, een harp, die +je omhelst met je beide armen, een harp is net een engel met lange +gouden haren ... O, ik heb nog nooit op een harp gespeeld!</p> + +<p>—Jules, schei uit! riep Amélie schel. Je maakt me zenuwachtig met dien +onzin. Schaam je toch voor meneer Quaerts!</p> + +<p>Jules keek vreemd op.</p> + +<p>—Voor Taco? Vindt je, dat ik me schamen moet, Taco?</p> + +<p>—Wel neen, jongen ...</p> + +<p>De klank van zijne stem was als eene liefkoozing. Cecile zag hem aan, +verwonderd. Zij had gedacht, dat hij Jules voor den gek zoû hebben +gehouden. Ze begreep hem niet, maar ze vond hem zeer antipathiek, zoo +gezond en zoo sterk met zijn energiek gezicht en zijn mooien, +zinnelijken mond, zoo anders dan Amélie en Jules en zijzelve ...</p> + +<p>—Wel neen, jongen ...</p> + +<p>Jules zag lichtjes minachtend naar zijne moeder op, als wist hij wel.</p> + +<p>—Ziet u wel! Taco is een gezellige vent ...</p> + +<p>Hij draaide zijn voetebankje naar Quaerts en legde zijn hoofd tegen +diens knie.</p> + +<p>—Maar Jules ...</p> + +<p>—Laat hem maar, mevrouw.</p> + +<p>—Iedereen bederft dien jongen ...</p> + +<p>—Behalve u! zei Jules.</p> + +<p>—Ik! Ik! riep Amélie verontwaardigd. O ik bederf je heelemaal! +Heelemaal! Ik woû, dat ik je niet kon toegeven. Ik woû, dat ik je naar +Kampen kon sturen of naar Deli! Dan zoû je wel flinker worden! Maar ik +alleen kan niets en je vader bederft je ook ... Wat er van jou nog moet +worden!</p> + +<p>—Wat moet er van je worden, Jules? vroeg Quaerts.</p> + +<p>—Ik weet het niet; ik mag niet studeeren, ik ben een te zwak poppetje +om veel te werken.</p> + +<p>—Zoû je later naar Deli willen?</p> + +<p>—Ja, met jou ... Alleen niet; o, alleen te zijn, altijd alleen te zijn! +Je zal zien: ik zal altijd alleen zijn en ik vind het vreeslijk alleen +te zijn!</p> + +<p>—Maar Jules, je bent nu toch niet alleen! verweet Cecile.</p> + +<p>—O ja, ja, in mijn eigen ben ik alleen, altijd alleen ...</p> + +<p>Hij drukte zich tegen Quaerts' knie.</p> + +<p>—Jules, spreek nu niet meer zoo dwaas! riep Amélie zenuwachtig.</p> + +<p>—Ja, ja! kreet Jules in eens met een halven snik uit. Ik zal mijn mond +hoûen! Maar spreken jullie niet meer over mij, o, toe, spreek dan ook +niet meer over mij!</p> + +<p>Hij vouwde zijne handen en smeekte het hun, een angst op zijn gelaat. +Zij zagen hem allen aan, maar hij verborg zijn gezicht in den schoot van +Quarts als was hij doodsbang voor iets ...</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="IV"></a><h2>IV.</h2> +<br> + +<p>Anna speelde slecht whist tot wanhoop van Suzette; o, dat kind vergat +zelfs de grootste troeven! en Dolf riep zijne vrouw:</p> + +<p>—Amélie val eens in, tenminste als Quaerts niet wil. Je geeft je +dochter wel niet veel toe, maar het is toch nog een ziertje beter!</p> + +<p>—Ik zal liever mevrouw Van Even gezelschap hoûen, sprak Quaerts.</p> + +<p>—Gaat u anders gerust whisten, meneer Quaerts! sprak Cecile met de +koude stem, die zij tegen, haar antipathieke, menschen aannam.</p> + +<p>Amélie sleepte zich met een ongelukkig gezicht weg. Ze speelde ook niet +schitterend, en Suzette werd altijd zoo driftig als ze iets verkeerds +deed.</p> + +<p>—Ik heb al zoo dikwijls verlangd met uw kennis te maken, mevrouw: ik +zoû niet gaarne nu de gelegenheid laten voorbijgaan, antwoordde Quaerts.</p> + +<p>Ze zag hem aan: het ontstemde haar, dat ze hem niet begreep. Ze wist, +dat hij nog al een Don Juan was. Ze herinnerde zich den naam eener +getrouwde vrouw in verband met den zijne. Zoû hij meenen haar wat het +hof te maken? Ze hield anders niet van die aardigheden; ze had nooit van +flirt gehouden.</p> + +<p>—Waarom? vroeg ze kalm, en ze verbeet zich dadelijk, want hare vraag +klonk als eene coquetterie en ze bedoelde alles behalve dat.</p> + +<p>—Waarom?!</p> + +<p>Hij zag haar lichtjes verrast terug aan; hij zat dicht bij haar, Jules +tusschen hen in, op den grond, tegen zijn knie, de oogen gesloten.</p> + +<p>—Om ... om, stamelde hij, omdat u de zuster is van mijn vriend, niet +waar, en ik zag u hier nooit ...</p> + +<p>Zij antwoordde niet: zij had in hare eenzaamheid verleerd te +converseeren en zij gaf zich er niet de minste moeite voor.</p> + +<p>—Ik heb u vroeger dikwijls in de comedie gezien, sprak Quaerts; toen +meneer Van Even nog leefde.</p> + +<p>—In de opera, zeide zij.</p> + +<p>—Ja.</p> + +<p>—O, ik kende u niet.</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—Om mijn rouw ben ik heel lang 's avonds niet uitgegaan.</p> + +<p>—En ik kom altijd 's avonds bij Dolf mijn visites maken.</p> + +<p>—Dus logisch, dat u me nooit hier ontmoette.</p> + +<p>Ze zwegen even. Het trof hem, dat ze zeer koud sprak.</p> + +<p>—Ik zoû wel gaarne aan de opera willen gaan! murmelde Jules met +gesloten oogen. Ach neen, eigenlijk toch niet.</p> + +<p>—Dolf zei me, dat u veel las, ging Quarts voort. Volgt u de moderne +litteratuur?</p> + +<p>—O ... een beetje. Ik lees niet zoo heel veel.</p> + +<p>—Niet?</p> + +<p>—O neen. Ik heb twee kinderen en er dus niet veel tijd voor. En het +boeit me nooit veel: het leven is veel romantischer dan welke roman ook.</p> + +<p>—U is dus filozoof?</p> + +<p>—Ik? O waarlijk niet, meneer Quaerts, ik ben zoo laag bij den grond +mogelijk!</p> + +<p>Zij zeide het met haar slecht lachje en hare koude stem: hare stem en +haar lach, als zij bang was, dat men haar verwonden zoû in heur geheim +sensitivisme en als zij zich dus verborg, diep in het mysterie van +zichzelve, gevende aan de buitenwereld iets geheel anders dan zij was. +Jules had zijne oogen geopend en zag haar aan en zijn blik, dien hij +niet meer van haar afwendde, hinderde haar.</p> + +<p>—U woont allerliefst daar op den Scheveningschen weg.</p> + +<p>—O zeker.</p> + +<p>Zij zag eensklaps, dat zij onbeleefd van koudheid was en dit wilde zij +niet, ook al was hij haar antipathiek. Zij vleide zich achteloos wat +achterover; ze vroeg blankweg, zonder eenige belangstelling, geheel voor +de conversatie:</p> + +<p>—Heeft u veel familie in den Haag?</p> + +<p>—Neen; mijn ouders wonen te Velp en mijn familie meerendeel in Arnhem. +Ik ben nooit ergens vast, ik kan nooit lang op een plaats blijven. Ik +heb langen tijd in Brussel gewoond.</p> + +<p>—U is niet in betrekking, niet waar?</p> + +<p>—Neen, mijn illuzie van jongen was in de marine te gaan, maar ik ben +afgekeurd geworden voor mijn oogen.</p> + +<p>Zij zag hem even onwillekeurig in zijne oogen: kleine, diep liggende +oogen, waarvan zij de kleur niet zien kon. Zij vond er iets sluws, iets +geslepens in.</p> + +<p>—Het heeft me altijd gespeten, ging hij voort. Ik ben een man van +beweging. Ik voel altijd drang naar beweging in me. Ik troost me nu maar +met veel sport.</p> + +<p>—Sport? herhaalde zij koud.</p> + +<p>—Ja.</p> + +<p>—O.</p> + +<p>—Quaerts is een Nimrod en een Centaur en een Herkules, niet waar? riep +Jules.</p> + +<p>—Zoo, geef je me "namen"? lachte Quaerts. Waarbij "deel je me verder +in", Jules?</p> + +<p>—Bij de heele enkele menschen, van wie ik veel hoû! riep Jules in vuur +en vlam. Taco, je zoû me nog altijd paard leeren rijden?</p> + +<p>—Nu, wanneer je wilt, kereltje.</p> + +<p>—Ja, maar jij moet den dag bepalen, dat we naar de manege gaan. Ik +bepaal geen dagen, daar vind ik iets angstigs in.</p> + +<p>—Morgen dan? Het is morgen Woensdag.</p> + +<p>—Goed.</p> + +<p>Cecile bespeurde, dat Jules haar steeds aanzag. Zij zag hem terug aan. +Hoe was het mogelijk, dat de jongen van dien man hield! Hoe was het +mogelijk, dat, als het hàar hinderde, het hèm niet hinderde: dat +gezonde, dat sterke, die kracht van spieren, die kracht van sport! +Had die man iets slechts voor met Jules, dat hij zich zoo quasi teeder +voordeed tegenover dat kind? Zij begreep er niets van, zij begreep noch +Quaerts noch Jules en zelve verzonk ze weêr in die stemming van +zelfverlies, waarin zij niet wist wat ze dacht en op het oogenblik +zelve zeggen zoû; stemming, waarin zij zich terug zocht, en te vergeefs. +Verbitterd stond zij op, lang, rank, lenig; in haar krip, als eene +koningin, die rouwde; goudspelingen in het dof blond van heur haar, +waarin een klein gitten kroontje glom als zwart spiegel.</p> + +<p>—Ik ga eens even zien, wie er wint, sprak ze en ze ging naar de +speeltafel in de andere kamer; ze zette zich achter Mevrouw Hoze, +schijnbaar belangstellend in het spel en, door het licht der bougies +heen, gluurde ze naar Quaerts en Jules. Ze zag, dat ze zachtjes met +elkaâr spraken, vertrouwelijk, Jules met zijn arm op Quaerts' knie. Ze +zag het glimlachend gezicht van Jules, als in aanbidding, opzien naar +het gelaat van dien man, en ze zag, dat de jongen eensklaps zijne armen, +tot eene woeste liefkoozing, heensloeg om zijn vriend, die hem afweerde, +met een zacht gebaar.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="V"></a><h2>V.</h2> +<br> + +<p>Den volgenden avond genoot Cecile nog meer dan gewoonlijk van de weelde +thuis te kunnen blijven. Het was na den eten; zij zat met Dolf en +Christie op de chaise-longue, in haar kleinen salon, de jongens elk in +een arm genesteld; zij, in het midden tusschen hen in, jong als eene +oudere zuster. Zacht gedempt vertelde hare stem:</p> + +<p>—Toen zei Juda: o, heer, laat mij in de plaats van Benjamin bij u +blijven als slaaf! Want onze vader, die al zoo oud is, zei ons, toen we +met Benjamin weggingen: Mijn zoon Jozef heb ik al verloren: hij is zeker +opgegeten door de wilde beesten. En als je me nu Benjamin ook nog +afneemt, en als hém een ongeluk overkomt, dan zal ik grijs van verdriet +worden en dood gaan. Toen zei ik tot onzen vader, dat ik hem instond +voor Benjamin en dat ik heel stout zoû zijn, als we Benjamin niet weêr +thuis brachten. En daarom bid ik u, o heer, laat mij uw slaaf zijn en +laat het kind met zijn broeders teruggaan. Want hoe kan ik zonder +Benjamin mijn vader onder oogen komen ...</p> + +<p>—En Jozef, mama, wat zei Jozef? vroeg Christie.</p> + +<p>Hij had zich vast geklemd aan zijne moeder: een klein tenger ventje van +zes jaar, met dun blond haar, met oogen van fletsch vergeet-mij-niet-blauw, +en zijne fijne vingertjes haakten zich krampachtig in Cecile's japon en +verfrommelden het krip.</p> + +<p>—Toen kon Jozef zich niet meer inhouden en hij beval zijn gevolg weg te +gaan en barstte in tranen uit, en riep: Herken je mij dan niet? Ik ben +het, ik ben Jozef!</p> + +<p>Maar Cecile kon niet voort vertellen, want Christie had zich aan haar +hals geworpen met eene beweging als van wanhoop en zij hoorde hem +snikken tegen haar aan.</p> + +<p>—Christie! Mijn jongen!</p> + +<p>Zij ontstelde zeer; zelve in vuur om haar verhaal, was haar de spanning +van Christie niet opgevallen en zij hoorde hem nu in zulk eene hevige +kindersmart tegen haar aan weenen, dat zij geen woord vond om hem te +stillen, te troosten, te zeggen, dat het goed afliep.</p> + +<p>—Maar Christie, huil dan toch niet! Het loopt goed af ...</p> + +<p>—En Benjamin dan, Benjamin!</p> + +<p>—Maar Benjamin ging terug naar den vader en Jacob kwam in Egypte en +ging samen wonen met Jozef ...</p> + +<p>Het kind hief zijn nat gezicht van haren schouder op en zag haar lang +aan.</p> + +<p>—Was het heusch zoo? Of zegt u maar wat ...</p> + +<p>—Neen heusch, mijn lieveling. O toe, huil nu niet meer ...</p> + +<p>Christie bedaarde, maar was blijkbaar teleurgesteld. Het slot van het +verhaal voldeed hem niet; en toch: het was wel mooi zoo, veel mooier dan +dat Jozef boos was geweest en Benjamin had gevangen gezet ...</p> + +<p>—Die Christie! Om te gaan huilen! zei Dolf. Het is immers maar een +verhaaltje.</p> + +<p>Cecile antwoordde hem niet, dat het verhaaltje heusch gebeurd was, omdat +het in den Bijbel stond. Ze was in eens zeer treurig geworden, in eene +twijfeling aan zichzelve. Zeer teeder droogde zij met haar zakdoek de +treurige oogen van het kind af.</p> + +<p>—En nu, jongens, slapen. Het is al laat geworden! zeide ze dof.</p> + +<p>Zij bracht ze naar bed: iets, dat heel lang duurde; eene plechtigheid +met allerlei ritualiën van uitkleeden, wasschen, gebedje opzeggen, +toedekken, zoenen. Toen zij na een uur weêr beneden zat, alleen, voelde +ze eerst goed, hoe treurig zij was.</p> + +<p>O, neen, ze wist het niet! Amélie had wel gelijk: men wist nooit iets, +nooit! Ze was dien dag zoo gelukkig geweest, ze had zich weêr +teruggevonden, diep in het mysterie van haarzelve, in de essence harer +ziel; ze had haar gedroom om zich heen zien wolken als eene apotheoze; +ze had veel liefde voor hare kinderen in zich gevoeld. Zij had ze na den +eten verteld uit den Bijbel, en, in eens, bij Christie's tranen, was +twijfel bij haar opgeschoten. Was zij wel goed voor hare kinderen? +Bedierf zij ze niet en verweekte zij ze niet in hare liefde, in de +zachtheid van haar gevoel? Zoû zij ze niet ongeschikt maken voor het +practische leven, waarin zij niet te doen had, maar waarin de kinderen, +als ze groot waren zich zouden moeten bewegen? Het weêrlichtte door haar +heen: scheiding en kostscholen, de kinderen van haar vervreemd, +teruggekomen als groote, ruwe jongens, die rookten en vloekten, cynisch +in hun mond en hun hart; hun mond, die haar niet meer zoû zoenen, hun +hart, waarin ze niet meer thuis zoû zijn. Zij zag ze reeds met hunne +blague van zeventien en achttien jaar door hare kamers stappen in +uniform van cadet en adelborst, met breede schouders en een harden lach, +de asch van hun sigaar wegknippend op het tapijt ... Waarom rees dwars +door deze wreedheid in eens het beeld van Quaerts op? Was dat toeval of +logica? Ze kon het niet inzien; ze wist niet wat hij daar deed, die man, +rijzende door hare smart heen in zijne atmosfeer van antipathie. Maar ze +voelde zich treurig, treurig, treurig, als zij zich sedert Van Evens +dood niet meer gevoeld had, niet vaag weemoedig, als zij zich meermalen +gevoelde, maar treurig, duidelijk treùrig om wat er komen zoû ... O, zij +zoû zich van de kinderen moeten scheiden! En dan: alleen ... Eenzaamheid, +altijd eenzaamheid! Eenzaamheid in zichzelve; dat gevoel, waar Jules zoo +voor vreesde! Teruggetrokken van de wereld die haar niet boeide, alleen +weggezonken in leêgte! Ze was dertig jaren, ze was oud, een oude vrouw. +Haar huis leêg, heur hart leêg! Droomen, wolken van gedroom, die +vervliegen, die opklaren als een rook en leêgte ontdekken. Leêgte, +leêgte, leêgte! Hol viel het woord telkens op haar borst neêr met den +klop van een hamer. Leêgte, leêgte ...</p> + +<p>—Waarom ben ik zoo? dacht ze. Wat heb ik dan? Wat is er veranderd?</p> + +<p>Nooit had ze dat woord leêgte zoo op zich voelen bonsen; dien zelfden +middag nog was zij zacht gelukkig geweest, als altijd. En nu! Zij zag +niets voor zich, geen toekomst, geen leven, niets dan éene wijde +duisternis. Vervreemd van hare kinderen, alleen in zichzelve ...</p> + +<p>Met een licht gekreun als van pijn stond zij op, liep zij door den +kleinen salon. Het bescheiden schemerlicht hinderde haar als eene +benauwdheid. Zij draaide aan den sleutel der kanten lamp. Een goudglans +gleed de roze plooien der zijden gordijnen op als glinsterend water. +Eene vreemde koelte blies iets van den viooltjes geur, die overal hing, +weg. In het haardje was vuur en zij had het koud.</p> + +<p>Zij bleef staan bij het lage tafeltje: zij nam eene visitekaart op, +waarin een vouw was geknepen, en zij las: T. H. Quaerts. Een kroontje +met vijf parelen boven dien naam. Dat Quaerts, wat was dat kort! Een +naam als een klap van een harde hand. Er was in dien naam iets slechts, +iets wreeds: Quaerts, Quaerts ...</p> + +<p>Zij wierp het stuk karton neêr, boos op zich zelve. Ze had het koud, en +ze had zich verloren, zooals gisteren avond bij de Van Attema's.</p> + +<p>—Ik ga niet meer uit. Nooit meer, nooit meer! zeide zij, bijna hard op. +Ik kan zoo tevreden zijn in mijn eigen huis. Zoo tevreden met het leven, +zoo mooi gelukkig ... Dat kaartje! Waarom een kaartje! Wat kan mij zijn +kaartje schelen ...</p> + +<p>Beslist zette zij zich aan hare schrijftafel en sloeg den buvard open. +Zij dacht er over een begonnen brief naar Indië af te maken. Maar zij +was in zoo eene andere stemming, dan toen zij dien brief begonnen had. +Zij haalde dus uit een laadje een dik cahier te voorschijn: haar +dagboek. Zij zette den datum neêr, dacht even na, den zilveren +pennehouder zenuwachtig prikkende in hare tanden ...</p> + +<p>Maar toen, met een kort gebaar van drift wierp zij de pen neêr, duwde +het cahier weg, en, het hoofd in hare handen op den buvard neêrbonsend, +snikte zij luid.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="VI"></a><h2>VI.</h2> +<br> + +<p>Cecile was zoo verwonderd geweest over die, ongewoon lange, stemming +van zelfverlies, dat het dagen duurde, eer zij weêr hare gewone rust +binnentrad, als een lief verblijf, waaruit zij, zonder te willen, was +weggedwaald. Maar zij dwòng zich met een zachten dwang, de schatten +harer eenzaamheid terug te vinden en zij vond ze terug. Zij redeneerde; +in de eerste jaren zoû zij zich toch nog niet behoeven te scheiden van +Dolf en Christie: zij had dus allen tijd zich met dit denkbeeld van +scheiding eigen te maken. Verder was er niets veranderd, noch om haar, +noch in haar, en zij liet dus de dagen langzaam over zich heenglijden +als een stil vloeiend water.</p> + +<p>Zoo, stil vloeiend, waren er twee weken verloopen na den avond, dien zij +bij Dolf had doorgebracht. Het was Zaterdagmiddag; zij had eerst met de +kinderen gewerkt,—ze leerde ze nog zelve—toen met ze gewandeld en nu +wachtte zij in hare geliefkoosde kamer de Van Attema's die iederen +Zaterdag om half vijf kwamen theedrinken, af. Zij had de meid gebeld, +die eene blauwe spiritusvlam aanstak. Dolf en Christie waren op dat +uur binnen; ze zaten op den grond, op bankjes, de vellen van een +kindertijdschrift open te snijden, waarop Cecile voor hen geabonneerd +was. Stil zaten ze, zoet en fijntjes, als kinderen, die in een week +interieur opgroeien, tusschen te veel zachtheid, te bleek, met te lange +blonde haren, vooral Christie, wiens slaapjes waren geaderd als met een +azuur bloed. Cecile ging een enkelen keer langs hen heen, in het +zorgvuldig toezien op heur theeblad, en haar blik omringde de kinderen +als in een cirkel van warm gevoel. Zij was in hare stemming van kalm +geluk; ze vond het aangenaam zoo straks de Van Attema's te zullen zien +binnen komen; zij hield van die middaguren als haar zilveren bouilloir +ziedde op de blauwe vlam. Eene exquize intimiteit dreef door het +vertrek; ze had in hare lange fijne vrouwen vingeren dat bizondere van +getoover, die teedere kunst van aan te raken, waardoor alles, waarover +ze ook maar even gleden, een aanzien kreeg van haarzelve; iets +onzegbaars van tint en plaats en verlichting, dat de dingen vóór den +toets dier vingers niet hadden.</p> + +<p>Er werd gebeld en ze meende, dat het nog te vroeg was voor de Van +Attema's. Maar ze zag zelden iemand anders in hare afsterving van de +buitenwereld; dus ze zouden het toch wel zijn. Na enkele oogenblikken +kwam Greta echter binnen, met een kaartje: of mevrouw ook ontving en of +er belet was voor dien meneer.</p> + +<p>Al van verre herkende Cecile de kaart: zij had er onlangs een gelijke +gezien. Toch nam zij het karton aan, bezag het even, de wenkbrauwen +gefronsd, ontevreden.</p> + +<p>—Wat een idée, dacht ze. Waartoe? Wat beteekende dit? Maar ze vond het +onnoodig onbeleefd te zijn en belet te geven. Hij was toch een vriend +van Dolf. Maar zooveel indringerigheid ...</p> + +<p>—Laat meneer bovenkomen, liet zij koel van haar lippen vallen.</p> + +<p>Greta ging en het scheen Cecile toe of er iets sidderde in de +intimiteit, die daar dreef; of de voorwerpen, waarover hare vingers +zoo even gegleden waren, zich anders verlichteden, met een schijn van +huivering. Maar Dolf en Christie waren niet veranderd en zaten nog +steeds te zien naar de platen, met zachte opmerkingen tusschen hunne +mondjes in.</p> + +<p>De deur werd geopend en Quaerts trad binnen. Hij had nog meer dan +gewoonlijk zijne nuance van verlegenheid over zich heen, toen hij voor +Cecile boog. Die nuance was voor Cecile iets onbegrijpelijks in hem, die +haar zoo beslist en sterk scheen.</p> + +<p>—Ik hoop, dat u me niet onbescheiden zult vinden, mevrouw, als ik de +vrijheid heb genomen u een visite te komen maken.</p> + +<p>—Integendeel, meneer Quaerts, sprak zij koud. Gaat u zitten.</p> + +<p>Hij zette zich, plaatste zijn hoogen hoed naast zich op den grond.</p> + +<p>—Ik stoor u niet, mevrouw?</p> + +<p>—Volstrekt niet. Ik wacht mevrouw Van Attema en haar dochters. U was +zoo beleefd me een kaartje te brengen. Maar u weet zeker, dat ik geen +menschen zie.</p> + +<p>—Dat wist ik, mevrouw. Misschien heeft u wel aan die wetenschap de +indiscretie van mijn bezoek te danken.</p> + +<p>Zij zag hem koud, beleefd, glimlachend aan. Er was iets van boosheid in +haar. Zij gevoelde lust hem kortweg te vragen, wat hij van haar wilde.</p> + +<p>—Hoedat? vroeg ze met haar glimlach van beleefdheid, die haar gezicht +tot een masker vertrok.</p> + +<p>—Ik vreesde u in langen tijd niet te zullen zien en ik zoû het een +bizonder groot voorrecht achten uw nadere kennis te mogen maken.</p> + +<p>Zijn toon was van den hoogsten eerbied. Zij trok hare wenkbrauwen op, +als begreep zij niet, maar het accent zijner stem was zóo in-hoffelijk +geweest, dat ze zelfs geen koud woord vond om hem te antwoorden.</p> + +<p>—Zijn dat uw beide kinderen? vroeg hij, met een blik naar Dolf en +Christie.</p> + +<p>—Ja, antwoordde zij. Staat eens op, jongens, en geef meneer een hand.</p> + +<p>De kinderen kwamen langzaam nader en staken hunne handjes uit. Hij +glimlachte, hij zag ze doordringend aan met zijne kleine diepliggende +oogen, en even hield hij ze vast.</p> + +<p>—Vergis ik me, of lijkt de kleine niet heel veel op u?</p> + +<p>—Ze lijken beiden op hun vader, antwoordde zij.</p> + +<p>Het was haar of ze een cirkel van bescherming om zich heen trok, waar de +kinderen buiten waren en waarbinnen zij ze niet brengen kon. Het hinderde +haar, dat hij ze zoo vast hield, ze zoo aanzag.</p> + +<p>Maar hij liet ze nu los en ze gingen weêr op hunne bankjes zitten, zoet, +zacht, stil.</p> + +<p>—Toch hebben ze beiden iets van u, hield hij vol.</p> + +<p>—Mogelijk! sprak ze.</p> + +<p>—Mevrouw! hernam hij, als wilde hij haar iets gewichtigs zeggen. Ik woû +u ronduit iets vragen. Ik woû u vragen, of u me eerlijk, heel eerlijk, +zoudt willen zeggen of u me onbescheiden vindt?</p> + +<p>—Omdat u me een visite maakt? O, waarlijk niet, meneer Quaerts. Het is +heel beleefd van u. Alleen ... als ik oprecht mag spreken.</p> + +<p>Zij lachte even.</p> + +<p>—Natuurlijk, sprak hij.</p> + +<p>—Dan wil ik u wel bekennen, dat ik vrees, dat u weinig in mijn huis +zult vinden, dat u zal amuzeeren. Ik zie geen menschen ...</p> + +<p>—Ik maak u geen visite om de menschen, die ik bij u zoû kunnen zien.</p> + +<p>Zij boog glimlachend, alsof hij een compliment gezegd had.</p> + +<p>—U is me natuurlijk zeer welkom. U is een heel goed vriend van Dolf, +niet waar?</p> + +<p>Zij wilde telkens andere woorden zeggen dan zij zeide, koeler woorden, +hartelijker woorden, maar er was te veel welopgevoedheid in haar: zij +kon het niet doen.</p> + +<p>—Ja, antwoordde hij. Wij kennen elkaâr heel lang en we zijn altijd zeer +bevriend geweest, ook al verschillen we heelemaal.</p> + +<p>—Ik mag hem heel gaarne, hij is altijd heel hartelijk voor ons.</p> + +<p>Zij zag hem glimlachend kijken naar het lage tafeltje. Er slingerde een +paar tijdschriften, een paar boeken. Boven op lag een deeltje van +Emersons Essays, met een vouwbeen er in.</p> + +<p>—U zei, dat u niet veel las! sprak hij ondeugend. Me dunkt ...</p> + +<p>En hij wees glimlachend naar de boeken.</p> + +<p>—O, zeide zij achteloos, lichtjes hare schouders bewegend. Zoo een +beetje ...</p> + +<p>Zij vond hem zeer lastig; hoe had zij zoo gemerkt, dat ze zich voor hem +verborgen had en waarom had ze zich ook voor hem verborgen?</p> + +<p>—"Emerson!" las hij, zich een weinig voorover buigend. Maar hij +herstelde zich:</p> + +<p>—Pardon! Ik ben indiscreet uw lectuur te bespionneeren. Vergeeft u me, +maar de letters waren zoo groot; ik las ze van hier.</p> + +<p>—U is vèrziend? vroeg ze, lachend.</p> + +<p>—Ja.</p> + +<p>Zijne beleefdheid, een zekere eerbied, als zoû hij zelfs niet de tippen +van hare vingers beroeren, stelde haar meer op heur gemak. Ze vond hem +wel antipathiek, maar hij mocht toch wel weten, dat ze las.</p> + +<p>—Houdt u veel van lezen? vroeg Cecile.</p> + +<p>—Ik lees niet veel: daarvoor is het mij een te groot genot. Ik lees zoo +maar niet alles wat er uitkomt, en ik ben erg kieskeurig.</p> + +<p>—Kent u Emerson?</p> + +<p>—Neen ...</p> + +<p>—Ik hoû veel van Essays. Zij zijn geschreven met zoo een verren blik. +Ze stellen je op zoo een heerlijk hoog standpunt ...</p> + +<p>Ze maakte een gebaar als een cirkel om zich heen, een glans in haar oog.</p> + +<p>Toen merkte ze, dat hij haar aandachtig aanzag, met zijn eerbied. En ze +herwon zich weêr; ze wilde niet verder met hem over Emerson praten.</p> + +<p>—Het is heel mooi! zeide zij alleen nog, met eene stem, zoo banaal +mogelijk, om te eindigen. Mag ik u een kop thee geven?</p> + +<p>—Dank u zeer, mevrouw; ik drink nooit thee op dit uur.</p> + +<p>—U ziet daar zeker met minachting op neêr? spotte ze.</p> + +<p>Hij wilde antwoorden, maar er werd gescheld en zij riep nu:</p> + +<p>—O, daar zullen ze zijn!</p> + +<p>Zij waren het ook, Amélie met Suzette en Anna. Zij waren lichtjes +verbaasd Quaerts te zien. Hij sprak ervan, dat hij mevrouw Van Even een +visite had willen maken. Er ontstond een algemeen gesprek. Suzette was +heel vroolijk, vol van een fancy-fair, waar zij, gecostumeerd in een +Spaansch costuum, zoû moeten verkoopen.</p> + +<p>—En jij niet, Anna?</p> + +<p>—O neen, tante, riep Anna, verschrikt in elkaâr kruipend. Ik op een +fancy-fair! Ik zoû nooit iets slijten aan de menschen.</p> + +<p>—Ach, het is een tact! zeide Amélie, met een blik, die ver weg dreef.</p> + +<p>Quaerts was opgestaan. Hij boog met een enkel woord voor Cecile, toen de +deur openging. Het was Jules, met een paar boeken onder zijn arm. Hij +kwam van school.</p> + +<p>—Dag tante! Zoo dag, Taco; ga je nu heen als ik kom!</p> + +<p>—Je jaagt me weg! schertste Quaerts.</p> + +<p>—Ach, toe, Taco, blijf nu nog wat! smeekte Jules, verrukt hem te zien, +wanhopig, dat hij juist vertrekken zoû.</p> + +<p>—Jules, Jules! vermaande Amélie, omdat ze dacht, dat ze dat zoo doen +moest.</p> + +<p>Jules drong Quaerts, greep zijne beide handen, dwong hem als een +bedorven kind. En Quaerts lachte maar. Door Jules' drukte gleden eenige +boeken van het tafeltje.</p> + +<p>—Maar Jules dan toch! riep Amélie. Quaerts raapte de boeken op, terwijl +Jules door bleef dwingen. Bij het laatste boek, dat Quaerts neêrlegde, +draalde hij even; hij hield het in de hand, hij zag op de gouden +letters: Emerson ...</p> + +<p>Cecile bespeurde het.</p> + +<p>—Als hij nu toch denkt, dat ik het hem leenen ga, heeft hij het mis, +dacht ze.</p> + +<p>Maar Quaerts vroeg niets; hij had zich losgemaakt van Jules, hij nam +afscheid. Met wat gekheid tegen Jules, ging hij heen.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="VII"></a><h2>VII.</h2> +<br> + +<p>—Is dit de eerste keer, dat hij bij je aan huis komt? vroeg Amélie.</p> + +<p>—Ja, antwoordde Cecile. Een onnoodige beleefdheid, niet waar?</p> + +<p>—Ach, Taco Quaerts is altijd precies in de puntjes, verdedigde Anna.</p> + +<p>—Maar deze visite was juist nièt in de puntjes, lachte Cecile vroolijk. +Maar Taco Quaerts schijnt bij jullie geheel en al onfeilbaar te zijn.</p> + +<p>—Hij walst heerlijk! riep Suzette. Verleden op het bal bij de +Eekhofs ...</p> + +<p>Suzette draafde door; gedecideerd, die Suzette was niet te houden van +middag; zij hoorde zeker al de castagnetten van haar Spaansch costuum in +heur hersentjes klepperen.</p> + +<p>Jules was in een bui van kribbigheid geraakt, maar hij hield zich stil +bij de jongens, in een raam.</p> + +<p>—U is niet erg gesteld op Quaerts, niet waar, tante? vroeg Anna.</p> + +<p>—Hij heeft weinig sympathieks voor mij! sprak Cecile. Je weet, ik laat +me erg door indrukken beheerschen. Ik kan het niet helpen, maar ik hoû +niet van die héel gezonde, sterke menschen, die er zoo héel flink en +stevig uitzien, alsof ze dwars door het leven heen wandelen en alles +opruimen, wat hun hindert. Het is misschien morbide in me; maar ik kan +het niet helpen, dat overmate van gezondheid en kracht mij antipathiek +zijn. Die sterke menschen beschouwen je, als je <i>niet</i> zoo sterk bent +als zij, zooals de Spartanen hun misvormde kinderen beschouwden ...</p> + +<p>Jules kon zich niet meer inhouden.</p> + +<p>—Als u denkt, dat Taco niets anders is dan een Spartaan, dan weet u +niets van hem af, sprak hij vinnig.</p> + +<p>Cecile zag hem aan, maar voor Amélie iets zeggen kon, ging hij voort:</p> + +<p>—Taco is de eenige, met wien ik over muziek kan praten en die je +begrijpt met een half woord. En ik geloof niet, dat ik met een Spartaan +zoû kunnen praten.</p> + +<p>—Maar Jules, wat een toon! riep Suzette.</p> + +<p>—Het kan me niet schelen! riep hij woedend uit, in eens opstaande, +stampvoetend. Het kan me niet schelen! Ik kan geen kwaad van Taco hooren +en tante Cecile weet dat en ze doet het alleen om me te plagen. En ik +vind het heel flauw een kind te plagen, heel flauw ...</p> + +<p>Zijne moeder, zijne zusters wilden hem met gezag bedaren. Maar hij greep +zijne boeken.</p> + +<p>—Het kan me niet schelen! Ik wil het niet hebben!</p> + +<p>Woedend, in éen oogwenk, was hij weg, smijtend met de deur, die dreunde. +Amélie beefde van zenuwachtigheid.</p> + +<p>—O, die jongen! siste zij trillend. Die Jules, die Jules ...</p> + +<p>—Het is niets! verontschuldigde Cecile zacht. Hij is wat prikkelbaar ...</p> + +<p>Zij was een beetje bleek geworden en zag naar hare jongens, naar Dolf en +Christie, die, ontsteld, met open monden van verbazing, hadden +opgekeken.</p> + +<p>—Is Jules stout, mama? vroeg Christie.</p> + +<p>Zij schudde, lichtjes glimlachend, van neen. Zij voelde zich heel vreemd +te moede, onzegbaar vreemd. Zij wist niet wat dit was, maar het was haar +of heel verre perspectieven voor hare oogen opengingen, met wegdeiningen +van horizont, bleek, in heel veel licht. Zij wist ook niet wat dàt was, +maar ze was niet boos op Jules, en het scheen haar toe, dat hij niet zoo +driftig had gesproken tegen haar, maar tegen een ander. Een gevoel van +het raadselachtig diepe van het leven, en het onbewuste van het +zielemysterie, zweem van licht heldere oneindigheid, vér zilver licht, +schoot door haar heen als eene stille verrukking.</p> + +<p>Toen lachte zij.</p> + +<p>—Die Jules! sprak ze. Hij kan zoo aardig opgewonden zijn.</p> + +<p>Anna en Suzette, verlegen over de scène solden wat met de jongens, over +de platen heen. Cecile sprak alleen tot Amélie. Maar deze sidderde nog +in hare zenuwen.</p> + +<p>—Hoe kan je toch die kuren van Jules nog excuzeeren! sprak ze met eene +stem, die hokte.</p> + +<p>—Ik vind het aardig, dat hij zoo de partij trekt van menschen, van wie +hij houdt. Vindt je daar ook niet iets in?</p> + +<p>Amélie bedaarde. Waarom verstoord te zijn als Cecile het niet was?</p> + +<p>—In Jules? vroeg zij vaag. Ach, ja, jawel ... Ik weet het zoo niet. Hij +heeft wel een goed hart, geloof ik, maar hij is zoo onhandelbaar. Maar +ach ... het ligt misschien ook aan mij; als ik beter wist, als ik meer +tact had ...</p> + +<p>Zij verwarde zich; zij zocht, zij vond niets meer, dwalende door haar +eigen gedachten heen als eene vreemde. Toen zeide zij eensklaps, als in +een straal van zekere kennis:</p> + +<p>—Maar Jules is niet dom. Hij heeft een goed oog op allerlei dingen, en +ook op menschen. Ik voor mij geloof óok, dat je Taco Quaerts verkeerd +ziet. Hij is een heel interessant mensch, en volstrekt niet zoo alleen +maar een sportman. Ik weet niet wat er in hem is, maar er is iets in +hem, iets anders dan in andere menschen. Ik zoû niet kunnen zeggen +wat ...</p> + +<p>—Zij zweeg, zoekende, afdwalend.</p> + +<p>—Ik woû, dat Jules beter leerde. Hij is niet dom, maar hij leert +niet ... Hij zit nu al weêr twee jaar in de derde klasse. De jongen kàn +niet doorwerken. Het is een wanhoop.</p> + +<p>Zij zweeg weêr en Cecile bleef ook zwijgen.</p> + +<p>—Ach! hernam Amélie; het zal zijn schuld wel niet zijn. Het is +misschien wel mijn schuld! Hij heeft het misschien wel van mij ...</p> + +<p>Zij zag strak voor zich uit: plotselinge, onweêrhoudbare tranen vulden, +in eens, beide hare oogen, en vielen neêr in haar schoot.</p> + +<p>—Amy, wat is er? vroeg Cecile lief.</p> + +<p>Maar Amélie was opgestaan, opdat de meisjes, nog spelende met de +kinderen, hare tranen niet zouden zien. Zij kon die tranen niet +tegenhouden, ze stroomden neêr, en zij haastte zich weg, naar den +aangrenzenden salon, een groot vertrek, waar Cecile nooit zat.</p> + +<p>—Wat is er, Amy? Vroeg Cecile, die haar gevolgd was.</p> + +<p>Zij sloeg haar arm om Amélie heen, ze deed haar zitten, drukte Amélie's +hoofd tegen haar schouder.</p> + +<p>—Weet ik, wat er is! snikte Amélie. Ik weet het niet, ik weet het +niet ... Ik ben ongelukkig, om dat gevoel in mijn hoofd. Ik kan het soms +niet uithouden. Ik ben toch niet gek, niet waar? Ik voel me heusch niet +of ik gek ben of gek zal worden! Maar het is soms alsof alles in me +verlamd is, of ik niet denken kan. Alles drijft altijd door me heen! Het +is een vreeslijk gevoel!</p> + +<p>—Als je eens een dokter vroeg, ried Cecile aan.</p> + +<p>—Neen, neen, hij zoû me misschien zeggen, dat ik gek was, en dat ben ik +niet. Of hij zoû me in een of ander gesticht willen hebben. Neen, ik wil +geen dokter. Ik heb het anders heel goed, niet waar? Ik heb een lieven +man en lieve kinderen. Ik heb nooit groot verdriet gehad. En toch voel +ik me soms diep ongelukkig, radeloos ongelukkig! Het is altijd of ik +naar iets toe wil en niet kan. Het is altijd of ik een grens voor me +zie ...</p> + +<p>Zij snikte hevig; een regen van tranen dreef over haar gelaat. Cecile's +oogen ook werden vochtig; ze hield van hare zuster, ze had medelijden +met haar. Amélie was slechts tien jaar ouder dan zijzelve, en ze had al +iets van eene oude vrouw, dor, schraal, grijzend reeds aan hare slapen, +onder de getrokken voile van haar kapothoed.</p> + +<p>—Cecile, zeg Cecile! sprak ze in eens, door hare snikken heen. Denk je, +dat er een God is?!</p> + +<p>—Maar zeker, Amy.</p> + +<p>—Ik ga wel eens naar de kerk, het geeft me niets ... Ik ga nu ook niet +meer ... O, ik ben zoo ongelukkig! Het is heel ondankbaar van me. Ik heb +toch zooveel om dankbaar voor te zijn ... Weet je: ik zoû soms zoo gaarne +in eens naar God willen, zoo in eens!!!</p> + +<p>—Toe, Amy, wind je niet zoo op!</p> + +<p>—O, ik woû, dat ik zoo als jij was, zoo kalm. Je voelt je gelukkig?</p> + +<p>Cecile knikte van ja, glimlachend. Amélie zuchtte; ze bleef even liggen +met haar hoofd tegen heur zusters schouder. Cecile kuste haar, maar +eensklaps schrikte Amélie:</p> + +<p>—Stil, fluisterde zij; de meisjes kunnen hier komen. Ze ... ze hoeven +niet te zien, dat ik gehuild heb.</p> + +<p>Opstaande, schikte zij voor den spiegel heur hoed, droogde voorzichtig +met den zakdoek haar voile af, plooide hare brides.</p> + +<p>—Zoo, nu zullen ze het niet zien, zeide zij. Laten we maar naar binnen +gaan. Ik ben weêr kalm. Je bent een lieve meid ...</p> + +<p>Zij gingen in de kleine kamer.</p> + +<p>—Kom meisjes, we moeten naar huis! sprak Amélie met eene, nog wat +vreemde stem.</p> + +<p>—Heeft u gehuild, mama? vroeg Suzette, dadelijk.</p> + +<p>—Mama was wat zenuwachtig om Jules! zeide Cecile snel.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="VIII"></a><h2>VIII.</h2> +<br> + +<p>Cecile was alleen: de kinderen waren naar boven, om zich op te knappen +voor het diner. En ze zocht terug te zien hare verre perspectieven met +bleeken horizont; ze zocht zich de zilverige oneindigheid terug, die +door haar heen geschoten was als eene ontvangenis van licht. Maar het +warrelde haar te veel: een caleidoscoop van héel recente herinneringetjes: +de kinderen, Quaerts, Emerson, Jules, Suzette, Amélie. Vreemd, vreemd +was het leven ... Het uiterlijke leven, het komen en gaan van menschen om +ons heen; het klinken van woorden, die zij zeggen met stemmen van +vreemdheid; het eindeloos wisselen der verschijnselen; het schakelen van +die verschijnselen, het een aan het ander vreemd ook, het zijn van de +ziel ergens in ons, als een god <i>in</i> ons, nooit te kennen voor +zichzelven in de essence van hémzelven. Dikwijls, zooals nu, scheen het +Cecile, dat alles, de aller-banaalste dingen, vreemd, zeer vreemd waren, +alsof er in het geheel niets banaals in de wereld was, alsof alles +vreemd was: de vreemde vorm en uiterlijkheid van een dieper leven, dat +in alles school, tot in het minste voorwerp toe, alsof alles zich maar +vertoonde met een schijnsel, masker van voordoen, terwijl daaronder het +eigenlijke was: de waarheid. Vreemd, zoo vreemd het leven ... Want het +scheen haar of ze, onder de heel-gewoonheid van die afternoon-tea, iets +heel ongewoons gezien had; wat, wist ze niet, zoû ze niet kúnnen +uìtdrukken, zelfs niet kunnen uitdènken; het was haar of er onder het +gaan en komen van die menschen iets geschitterd had: het eigenlijke, de +waarheid onder het verschijnsel van hun voordoen om bij haar te komen +thee drinken.</p> + +<p>—Wat? Wat is het? dacht ze. Maak ik me dat nu wijs, of is het zoo? Ik +voel het toch ...</p> + +<p>Het was heel vaag en toch was het heel duidelijk ... Het was haar of er +een lichtbeeld, een schaduw van licht was achter alles wat zich daar had +voorgedaan. Achter Amélie en Jules en Quaerts en dat gevallen boek, dat +hij even in de hand had gehouden ... Beteekenden die luchtschaduwen iets, +of ...</p> + +<p>Maar zij schudde het hoofd.</p> + +<p>—Ik droom, ik fantazeer! lachte ze in zichzelve. Het was heel eenvoudig. +Ik maak het maar zoo ingewikkeld, omdat ik daar pleizier in heb.</p> + +<p>Maar zoodra ze dit dacht, voelde zij iets, dat die gedachte intens +loochende. Eene intuïtie, die haar de essence der waarheid wilde doen +raden en dit niet geheel en al vermocht. Zeker, er was toch iets. Iets +achter dat alles, verscholen, schuilende als de schaduw school achter +het ding, en die schaduw scheen haar toe van licht ...</p> + +<p>Hare gedachte dwaalde nog wat rond over die menschen; toen bleef ze +hangen aan Taco Quaerts. Ze zag hem daar weêr zitten, een beetje zich +buigende naar haar toe, zijne handen in elkaâr gevouwen, hangende +tusschen zijne knieën, terwijl hij tot haar opzag. Eene scheiding van +afkeer was als een staaf van ijzer tusschen hen geweest. Ze zag hem daar +weêr zitten en toch was hij al weg. Dat was al weêr voorbij; wat ging +alles spoedig heen; hoe klein was de stip van het heden!</p> + +<p>Ze stond op; ze zette zich voor het schrijftafeltje; ze schreef, in +eens, neêr:</p> + +<p>"Onder me vloeit de zee van het verleden, boven me drijft de ether der +toekomst, en ik sta daar tusschen-in als op een stip van werkelijkheid; +een stip zoo klein, dat ik beide voeten pal tegen elkaâr moet drukken, +om staande te blijven. En van af de stip van mijn heden ziet mijn +weemoed neêr naar die zee en mijn verlangen op naar die lucht.</p> + +<p>"Ik kan niet veel leven op mijn stip: ze is zoo klein, dat ik ze +nauwlijks zie, ze nauwlijks voel onder mijne voeten en toch is ze mijne +eenige werkelijkheid. Ik geef niet veel om haar: mijne oogen volgen maar +het wegrimpelen dier golven naar verre einders, het glijden dier wolken +naar verre sferen: vage luchtschijnsels van eindelooze verandering, +transparante ongedurigheden, lichaamloosheden, die zichtbaar zijn. Het +heden is het eenige, dat is, of dat ten minste schijnt te zijn. De stap +is; de stip, ten minste, schijnt; de zee niet, en die lucht niet, want +die zee is slechts herinnering en die lucht slechts illuzie. En toch +zijn herinnering en illuzie alles, zijn ze de wijde domeinen der ziel, +die van de stip afvliegt en op de zee afglijdt naar de einders, die +wijken en op de wolken wegdrijft naar de sferen, die wijken en +wijken ..."</p> + +<p>Toen dacht ze na. Hoe had ze dat zoo geschreven, waarom? Hoe was ze er +toe gekomen? Ze ging met hare gedachten terug: het heden, de stip van +het heden, die zoo klein was ... Quaerts, Quaerts' houding zoo even voor +haar heropgerezen. Had iets wat hèm betrof, haar die zinnen doen +neêrschrijven? Het verleden, weemoed; de toekomst, illuzie ... Waarom, +waarom, illuzie?</p> + +<p>—En Jules, die van hem houdt, dacht ze. En Amélie, die van hem sprak ... +Maar ze wist niets ... Wat is er in hem, wat schuilt er achter hem; zijn +lichtschaduw? Waarom kwam hij hier? Waarom voel ik toch antipathie voor +hem? Voel ik die antipathie wel? Ik kan niet in zijn eigen oogen zien ...</p> + +<p>Ze had dat gaarne eens gedaan; ze had gaarne zeker willen zijn van die +antipathie of: niet zeker ... Een van beiden. Ze was nieuwsgierig om hem +nu weêr eens te zien, nieuwsgierig, wat ze dan door hem denken en voelen +zoû ... Zij was opgestaan van hare schrijftafel, ze vlijde zich nu +rechtuit op de chaise-longue, wond hare armen achter heur hoofd. Ze wist +niet meer wat ze droomde maar ze voelde zich stil gelukkig. Zij hoorde +Dolf en Christie de trap afkomen; ze kwamen binnen, het was etenstijd.</p> + +<p>—Jules was toch heusch zoo even wel stout, niet waar mama-te? vroeg +Christie nog eens met een bedenkelijk gezicht.</p> + +<p>Ze trok het kleine, fijne ventje zacht tot zich, ze nam hem vast tegen +zich aan, in haar armen en zacht kuste ze zijn vochtig mondje van bleek +frambozenrood.</p> + +<p>—Neen, heusch niet, liefje! sprak ze. Hij was heusch niet stout ...</p> + + +<hr style="width: 45%;"> +<br> + +<p>HOOFDSTUK II.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="I"></a><h2>I.</h2> +<br> + +<p>Cecile ging den langwerpigen hall, die als eene galerij was, door: +lakeien stonden bij de portière, een gegons van stemmen suisde daar +achter. Haar sleep ruischte even tegen een paar palmblaren aan en dit +geluid gaf haar eene plotselinge trilling in de snaren van heur +sensitivisme. Zij was een beetje zenuwachtig; hare oogleden knipten +lichtjes en haar mond had een zeer ernstigen plooi.</p> + +<p>Zij trad binnen; er was veel licht, maar zacht, alleen van kaarsen. Twee +officieren weken voor haar uit, daar zij draalde. Met de oogen zocht ze +mevrouw Hoze; zij bespeurde haar, te midden van enkele gasten, met haar +grijs hoofd, haar vriendelijk en toch hooghartig gezicht, glad rozig, +bijna zonder rimpel. Mevrouw Hoze kwam haar tegemoet.</p> + +<p>—Je weet niet, hoe lief ik je vind, dat je me niet gedupeerd hebt! +sprak ze, Cecile's hand drukkend, ontluikend in de wereldsche +minzaamheid van heur gastvrouwschap.</p> + +<p>Zij stelde Cecile hier en daar voor: Cecile hoorde namen, waarvan de +klank haar dadelijk weêr ontviel.</p> + +<p>—Generaal, mag ik u verzoeken ... Mevrouw Van Even, hoorde zij mevrouw +Hoze fluisteren.</p> + +<p>Cecile haalde diep adem, onmerkbaar de hand drukkende op den rand van +haar corsage, alsof zij iets schikte. Mevrouw Hoze verliet haar, ging +eene dame en een heer tegemoet, en Cecile antwoordde vluchtigjes den +generaal. Zij was zeer bleek, en meer en meer knipten hare oogleden. +Haar blik dorst even door den salon te zoeken.</p> + +<p>Zij stond naast den generaal, zich dwingend te luisteren om niet iets +heel dwaas te antwoorden; zij was heel lang, rank en recht, hare +schouders blondwit als een marmer, waar zon over schijnt, bloesemend uit +eene sombere vaas van zwart: fijne zwarte tulle, die sleepte, geheel en +al bezaaid met kleine zwarte pailletten, als loovertjes van git: eene +glinstering van zwart op transparant zwart, dat dof was; een koord met +gitten kwasten, die laag afhingen, gestrikt om haar leest. Zoo stond zij +daar blond, blondblank en zwart, een beetje somber in het licht van +andere toiletten, en als eenige helte, in haar ooren een paar diamanten, +die waren als droppelen dauw.</p> + +<p>Er was eene trilling in hare dunne Suède vingers, die den waaier +bewogen: eene zwarte tulle transparentheid, waarop dezelfde loovertjes +van git glinsterden als met een spel van glansjes zwart. Zij ademde wat +snel achter den doorschijnenden wiek van den waaier, pratende met den +generaal, mager en kaal, gedistingueerd, niet in uniform, maar bestard +met een paar decoraties.</p> + +<p>De gasten van Mevrouw Hoze liepen door elkaâr, begroeteden elkander hier +en daar, in een voortdurend gonzen van stemgeluid. Cecile zag Taco +Quaerts naar haar toekomen; hij boog voor haar; zij boog terug, zonder +hem de hand te geven, met haar kouden blik. Hij bleef even bij haar +dralen met een enkel woord, toen ging hij verder, andere kennissen +begroetend.</p> + +<p>Mevrouw Hoze had den arm van een ouden heer genomen; een defilé begon +zich langzaam te formeeren. De lakeien hadden deuren open geschoven; een +tafel glinsterde, half zichtbaar. De generaal boog zijn arm naar Cecile +toe, wier blik achter zich zag met eene loome halswending. Zij sloot +even hare oogleden, om ze niet zoo te laten knippen. Eene teleurstelling +deed hare wenkbrauwen bewegen, maar glimlachend legde zij de tippen +harer vingers op den arm van den generaal en streek met den dichten +waaier een plooi weg uit de tulle van haar sleep.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="II"></a><h2>II.</h2> +<br> + +<p>Zoodra Cecile zat, bespeurde zij, dat aan hare rechterzijde Quaerts was +gezeten. De teleurstelling, dat hij haar niet aan tafel had moeten +brengen, wischte zich dus aanstonds uit, maar haar blik bleef koud, als +altijd. Zij hàd echter nu wat zij wilde: de verwachting, om welke zij +aan dit diner gekomen was, werd vervuld. Mevrouw Hoze, die Cecile bij de +Van Attema's gezien had, had zich blij tot taak gesteld het, nog zoo +jonge, vrouwtje opnieuw in de wereld te brengen. Cecile wist, dat Quaerts +aan huis kwam bij mevrouw Hoze; zij hoorde door Amélie, dat hij was +geïnviteerd en ze had aangenomen. Het lag voor de hand, dat mevrouw Hoze, +die zich herinnerde, dat Cecile Quaerts ontmoet had, hem naast haar +geplaatst had.</p> + +<p>En Cecile was zeer nieuwsgierig om haarzelve. Wat zoû zij voelen? +Minstens toch belangstelling; dit kon ze zich niet ontkennen. Zij stelde +belang in hem, om wat haar heugde, dat Jules gezegd had, dat Amélie had +gezegd. Zij voelde reeds, dat achter dien sportman een ander school, +dien zij zocht te kennen. Waarom, wat kon het haar schelen? Ze wist het +niet, maar het was in alle geval een raadsel, dat haar belang inboezemde. +En tevens bleef zij op hare hoede, want zij vond zijne visite niet zooals +het behoorde, en ze herinnerde zich weêr den naam der getrouwde vrouw, +dien met den zijne werd genoemd.</p> + +<p>Zij wist zich los te maken van het gesprek met den generaal, die het +zijne roeping scheen te vinden haar bezig te houden, en zij wendde zich, +zij het eerste, tot Quaerts.</p> + +<p>—En leert u Jules tegenwoordig paard rijden? vroeg zij, met een +glimlach.</p> + +<p>Hij zag haar aan, blijkbaar een beetje verwonderd om haar stem en +lachje, beiden voor hem nieuw. Hij antwoordde niet veel.</p> + +<p>—Ja, mevrouw, wij zijn gisteren nog in de manége geweest ...</p> + +<p>Zij vond hem reeds onhandig, dat hij het gesprek zoo vallen liet, maar +hij vroeg met dat béetje verlegenheid, dat, om zijne flinkheid, hem een +charme werd:</p> + +<p>—U gaat dus weêr uit, mevrouw?</p> + +<p>Zij vond,—zij had het verleden ook reeds gevonden,—dat hij wel eens +vragen deed, die men niet deed. Dat was iets vreemds in hem.</p> + +<p>—Ja ... wist ze niets anders te zeggen.</p> + +<p>—Pardon ... zeide hij, ziende, dat zijne woorden haar lichtjes verlegen +maakten. Ik vroeg dat, omdat ik ... ik ...</p> + +<p>—Omdat? herhaalde ze met groote oogen.</p> + +<p>Hij vermande zich en zeide het ronduit:</p> + +<p>—Dolf sprak altijd veel over u en zei, dat u stil leefde ... Ik kon me u +zoo niet meer voorstellen in de wereld, onder veel menschen: ik had me +een idee van u gemaakt en dat idee schijnt nu verkeerd te zijn.</p> + +<p>—Een idee? vroeg ze. Welk idee?</p> + +<p>—U is misschien boos, als ik u dat zeg. U is misschien toch al niet zoo +heel tevreden over me! schertste hij.</p> + +<p>—Ik heb volstrekt niet tevreden of ontevreden over u te zijn! schertste +zij terug. Maar vertel me nu van dat idee ...</p> + +<p>—U stelt dus daarin belang?</p> + +<p>—Als u het me oprecht vertelt, zeker. Maar dan oprecht zijn! dreigde +zij met den vinger.</p> + +<p>—Nu dan ... begon hij. Ik dacht me u als een vrouw, heel ontwikkeld, +heel interessant,—en dat alles denk ik nu nog—én: een vrouw, die niets +gaf om de wereld buiten haarzelve en dat ... dat denk ik nu niet meer. En +ik zoû bijna zeggen, op gevaar af, dat u me heel vreemd vindt: het spijt +me, dat ik dat niet meer denk. Ik had u bijna liever niet hier willen +ontmoeten ...</p> + +<p>Hij lachte, om wat er voor vreemds in zijne woorden was, te temperen. +Zij zag hem aan, hare wimpers trillende van verbazing, hare lippen even +geopend, en in eens scheen het haar toe, dat zij hem voor den eersten +keer in zijne oogen zag. Zij zag hem in die oogen, en ze zag, dat ze +diep grijs waren, heel diep, met eene zwarte, nog diepere, pupil. Er was +iets in die oogen, ze wist niet wat, maar iets van magnetisme, als zoû +zij de hare nooit meer kunnen afwenden.</p> + +<p>—U kan toch wel vreemd zijn! sprak ze werktuigelijk: woorden, die haar +bij intuïtie ontwelden.</p> + +<p>—O, toe wees er niet boos om! smeekte hij bijna. Ik was al zoo blij, +dat u vriendelijk met me sprak: u was verleden een beetje hoog tegen me +en het zoû me zoo spijten als ik u ontstemd had. Ik weet wel, dat ik +vreemd ben, maar ik kàn tegenover u onmogelijk gewoon zijn, onmogelijk, +zelfs al werd u er boos om ... <i>Is</i> u er boos om?</p> + +<p>—Ik zoû het eigenlijk wel moeten zijn, maar om uw franchise zal ik u +maar vergeven! lachte zij. Galant was u anders allesbehalve.</p> + +<p>—Ik bedoelde het toch niet ongalant.</p> + +<p>—Dat zal wel! schertste zij terug.</p> + +<p>Zij herinnerde zich weêr, dat zij op een groot diner was. De gasten over +haar en langs haar zich reiend; de lakeien, dienende daar achter: het +licht der kaarsen tintelend op zilver en regenbogend in kristal; op +tafel veel spiegel, als water gevat in bloemen, kleine meeren tusschen +mosrozen en lelietjes van dalen. Zij bleef even zwijgen, nog glimlachend, +turende op hare hand, een mooie hand, als een wit kunstvoorwerp in de +tulle van haren schoot, met, aan een enkelen vinger, vele ringen; +sparkelende vonkjes blauw en wit vuur. De generaal wendde zich weêr tot +haar; zij wisselden eenige woorden, de generaal innerlijk verheugd, dat +de rechter-buurman mevrouw Van Even bezighield, en hij voor het meerendeel +rustig eten kon. Quaerts wendde zich tot de dame aan zijne andere zijde.</p> + +<p>En het was hun beiden aangenaam toen zij zich weêr met elkaâr konden +bezighouden.</p> + +<p>—Waar hadden wij het zoo even over? vroeg zij.</p> + +<p>—Ik weet het nog wel! sprak hij ondeugend.</p> + +<p>—De generaal brak ons gesprek af ...</p> + +<p>—U was <i>niet</i> boos op me! schertste hij.</p> + +<p>—O ja, lachte zij zachtjes. Uw idee over mij, niet waar? Waarom kon u +mij zich niet meer voorstellen, in de wereld?</p> + +<p>—Ik dacht me u iemand apart geworden.</p> + +<p>—Waarom dan toch?</p> + +<p>—Om wat Dolf zei, om wat ikzelve dacht, als ik u zag.</p> + +<p>—En waarom heeft u nu spijt, dat ik niet "iemand apart" ben? lachte zij +steeds.</p> + +<p>—Uit ijdelheid; omdat ik verkeerd dacht. En toch: misschien dacht ik +ook niet verkeerd ...</p> + +<p>Zij zagen elkaâr aan en beiden, hoewel ze het anders dachten, dachten +zij het zelfde: namelijk, dat zij voorzichtig met hunne woorden moesten +zijn, want dat ze over iets zeer fijns en teeders spraken, iets broos +als een zeepbel, dat breken kon als zij er te hard over spraken, alleen +reeds door adem van woorden. Toch dorst zij nog vragen:</p> + +<p>—En waarom ... gelooft ... u, dat u toch wel ... goed gedacht kan hebben?</p> + +<p>—Dat weet ik niet precies. Misschien omdat ik het verlang. Misschien +ook, om dat het zóó waar is, dat het geen twijfel meer toelaat. O ja, +ik weet bijna zeker, dat ik goed gedacht heb. Weet u waarom? Omdat ik +me anders had verborgen en gewoon was geweest en dat ik dat tegenover u +niet heb kunnen doen. Ik heb u al zoo veel van me gegeven in dit korte +oogenblik als ik menschen, die ik jaren ken, in al die jaren niet +gegeven heb. Daarom moet u zeker iemand apart zijn.</p> + +<p>—Maar wat bedoelt u met "iemand apart"?</p> + +<p>Hij glimlachte, hij opende zijne oogen, ze zag hem er in, diep in.</p> + +<p>—Dat begrijpt u wel! sprak hij.</p> + +<p>De angst voor het teedere, dat breken kon, was weêr tusschen hen. Zij +begrepen elkaâr als met eene vrijmetselarij van gevoel. Een magnetisme +ketende haren blik aan den zijne.</p> + +<p>—U is toch wel vreemd! sprak ze weêr, werktuigelijk.</p> + +<p>—Neen, zeide hij kalm, zijn hoofd schuddend, zijn blik op den hare. Ik +weet zeker, dat ik voor u niet vreemd ben, ook al denkt u dat nu.</p> + +<p>Zij zweeg.</p> + +<p>—Wat ben ik blij, zoo met u te mogen spreken! fluisterde hij. Ik ben er +heel gelukkig om. En ziet u eens, niemand merkt er iets van. We zitten +hier aan een groot diner: naast ons kunnen ze zelfs onze woorden hooren, +en niemand, die ons begrijpen zoû en zoû vatten, waarover wij het +hadden. Weet u waarom dat is?</p> + +<p>—Neen, murmelde zij.</p> + +<p>—Dat zal ik u eens zeggen: ten minste, ik geloof, dat het zoo is. +Misschien weet u het beter, want u móet de dingen beter weten dan ik, +omdat u zooveel fijner is. Maar ik voor mij geloof, dat ieder mensch een +cirkel om zich heeft, een atmosfeer, en dat hij andere menschen ontmoet, +die cirkels of atmosferen om zich hebben, sympathiek of antipathiek aan +de zijne.</p> + +<p>—Dat is mystiek? zeide zij.</p> + +<p>—Neen! antwoordde hij. Het is heel eenvoudig. Als nu de cirkels +antipathiek zijn, stuiten ze elkaâr af, maar als ze sympathiek zijn, +glijden ze over elkaâr met kleinere of grootere bogen van sympathie. In +sommige gevallen bedekken de cirkels elkaâr bijna geheel en al, maar ze +blijven toch altijd twee ... Vindt u dat alles heusch zoo mystiek?</p> + +<p>—Men zoû het gevoelsmystiek kunnen noemen. Maar ... ik heb ook wel eens +zoo iets gedacht ...</p> + +<p>—Jawel, dat begrijp ik! ging hij kalm door, als wist hij dat wel. Nu: +ik geloof, dat de anderen ons niet zouden vatten, omdat wij alleen hier +sympathieke cirkels hebben. Maar mijn kring is van een veel inferieurder +substantie dan de uwe, die heel mooi is.</p> + +<p>Ze zweeg weêr, ze dacht aan hare antipathie voor hem: voelde ze die nu +wel?</p> + +<p>—Wat denkt u er van? vroeg hij.</p> + +<p>Ze zag op, hare witte vingers trilden in de tulle van haar schoot. Zij +poogde vaag te glimlachen.</p> + +<p>—U gaat te ver, geloof ik! stamelde zij.</p> + +<p>—U vind, dat ik dweep?</p> + +<p>Zij had iets als ja willen zeggen, zij kon niet.</p> + +<p>—Neen, antwoordde zij. Dat niet ...</p> + +<p>—Ik verveel u...?</p> + +<p>Zij zag hem aan, diep in zijne oogen. Zij knikte van neen. Zij had iets +willen zeggen, dat hij te weinig conventioneel sprak op dit oogenblik, +zij kon dat ook niet. Door haar geheele wezen smolt eene zachtheid. De +tafel, die menschen, dat geheele diner, scheen haar door een waas van +licht. Toen zij zich weêr geheel bewust was, zag zij, dat aan den +overkant eene dame zat, wier blik haar vast aanzag en zich nu uit +beleefdheid afwendde. Zij wist niet wat het haar schelen kon, maar ze +vroeg aan Quaerts:</p> + +<p>—Wie is toch die dame, daar, in het lichtblauw, met dat donkere haar?</p> + +<p>En zij zag, dat hij schrikte.</p> + +<p>—Dat is de jonge mevrouw Hijdrecht! sprak hij toen, rustig, een beetje +hoog.</p> + +<p>Ook zij ontstelde nu; zij werd bleek, hare vingers sloegen zenuwachtig +den waaier op en neêr.</p> + +<p>Hij had den naam gezegd van haar, die zijne maîtresse werd genoemd.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="III"></a><h2>III.</h2> +<br> + +<p>Toen was het Cecile alsof het gebroken was, dat teedere, dat broze, die +zeepbel. Ze dacht of hij wellicht tegen die vrouw met het donkere haar +ook gesproken had over cirkels van sympathie. Zoodra zij kon, nam Cecile +mevrouw Hijdrecht op. Zij had een warm teint van mat goud, donkere +brandende oogen, een mond als van frisch bloed. Zij was laag +gedecolleteerd; haar hals en de glooiing van heur borst vertoonden zich +brutaal mooi, zinnelijk vol. Een enkele ris diamanten omvatte haar nek +in een nauw snoer van blank gevlam.</p> + +<p>Cecile voelde een malaise. Het scheen haar toe of ze met vuur speelde. +Zij wendde haar blik van de jonge vrouw af en zag Quaerts aan, +magnetisch gedwongen. Zij zag, dat er eene melancholie heentrok over het +bovenste gedeelte van zijn gelaat: zijn voorhoofd en zijne oogen, waarin +soms iets ouds was. En zij hoorde hem zeggen:</p> + +<p>—Wat kon u nu de naam van die dame schelen; we waren juist in zoo een +mooi gesprek ...</p> + +<p>Ook zij voelde zich nu treurig. Treurig om haar gebarsten zeepbel. +Waarom, wist ze niet, maar ze had medelijden met hem: plotseling, diep, +zielediep medelijden.</p> + +<p>—We kunnen ons gesprek hervatten! zeide zij zacht.</p> + +<p>—Ach neen, laten we liever niet opnemen, waar we gebleven zijn! hernam +hij, quasi luchtig. Ik word lang van stof ...</p> + +<p>En hij sprak over andere zaken. Zij antwoordde weinig, en hun gesprek +kwijnde. Beiden hielden zij zich met hunne buren bezig. Het diner liep +ten einde. Mevrouw Hoze rees op, nam den arm van den heer naast haar. De +generaal geleidde Cecile naar den salon, door het langzaam voortwandelen +der anderen heen.</p> + +<p>De dames bleven alleen; de heeren gingen met den jongen Hoze rooken. En +Cecile zag mevrouw Hoze naar haar toe komen. Zij vroeg of ze zich niet +verveeld had aan haar diner, zij gingen samen zitten, in een +vertrouwelijk tête-à-tête.</p> + +<p>Cecile dwong zich mevrouw Hoze te antwoorden, maar gaarne was ze ergens +zachtjes gaan weenen, omdat alles zoo gauw voorbij ging, omdat de stip +van het heden zoo klein was. Voorbij alweêr, de lieve bekoring van hun +beider gesprek over sympathie aan dat diner van zoo even: eene broze +intimiteit te midden der wereldsche schijnsels om hen heen. Voorbij, +dat oogenblik, en nooit, nóoit zoû het weêr terug komen: het leven +overstroomde het met zijn verder-vloeien als met een water, dat alles +uitwischte. O, de melancholie dat te bedenken; te bedenken hoe gauw, +als een geur, die niet te grijpen is, alles vervliegt, dat lief is ...</p> + +<p>Mevrouw Hoze verliet haar; Suzette van Attema kwam Cecile aanspreken. +Ze was in het roze en ze tintelde van iets schitterends, alsof er veel +stofgoud over haar heen was gevallen, over hare bewegingen, hare oogen, +hare woorden. Zij sprak druk met Cecile, vertelde lange verhalen +waarnaar Cecile niet altijd luisterde. Op eens hoorde Cecile, door +Suzette's gekakel heen, achter zich twee vrouwenstemmen, fluisterend en +vertrouwelijk: zij verstond slechts ten deele:</p> + +<p>— ...Emilie Hijdrecht, daar ...</p> + +<p>— ...Praatjes misschien en mevrouw Hoze schijnt er zich niet aan te +storen.</p> + +<p>— ...O, ik weet het zeker!</p> + +<p>De stemmen verloren zich in het gegons der anderen. Cecile ving alleen +nog even een klank als den naam van Quaerts op. Maar Suzette vroeg +eensklaps:</p> + +<p>—Kent u de jonge mevrouw Hijdrecht, tante?</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—Daar, met die diamanten. U weet, ze zeggen van Quaerts. Mama gelooft +het niet. Hij is anders wel een flirt. U heeft naast hem gezeten?</p> + +<p>In de geheimste snaren van haar sensitivisme leed Cecile zeer. Zij trok +zich geheel en al terug in zichzelve; zij deed alle moeite iets anders +te schijnen dan zij was. Suzette merkte niets van haar malaise.</p> + +<p>De heeren kwamen weêr binnen. Cecile lette op of Quaerts mevrouw +Hijdrecht zoû aanspreken. Maar hij nieerde haar geheel en zelfs, toen +hij Suzette naast Cecile zag, wendde hij zich tot haarbeiden, om met +Suzette, wie hij nog niet gesproken had, te schertsen.</p> + +<p>En het was Cecile een verlichting, toen zij kon vertrekken. Zij snakte +naar eenzaamheid; zij had zich geheel en al verloren, zij smachtte er +naar zich terug te vinden. In haren coupé dorst zij bijna niet ademen, +bang voor iets, dat zij niet had kunnen zeggen. Thuis gekomen voelde zij +eene lauwe loomte, die haar als verlamde en zij sleepte zich de trap op, +naar hare kleedkamer.</p> + +<p>En toch, op die trap, als van de zoldering van heur thuis, viel als een +waas van beschermende veiligheid over haar heen. Langzaam steeg zij, +heur hand, die den langen handschoen vasthield, telkens drukkende op de +fluweelen leuning der trap. Het was haar of ze flauw zoû vallen.</p> + +<p>—Maar, mijn God ... ik hoû van hem, ik heb hem lief, ik heb hem lief! +fluisterde zij, in eene plotselinge zelfverbazing, tusschen hare bevende +lippen in.</p> + +<p>Het was als een rythme van verwondering, waarop ze, moê, hooger de trap +op ging, hooger en hooger, in eene stille overrassing van plotselingen +lichtschijn.</p> + +<p>—Maar ik hoû van hem, ik heb hem lief, ik heb hem lief!</p> + +<p>Het klonk door hare vermoeidheid heen als eene melodie.</p> + +<p>Ze had nu hare kleedkamer bereikt, waar Greta het gas had opgestoken: ze +sleepte zich naar binnen. De deur der kinderslaapkamer stond half open; +ze ging er even in, sloeg den gordijn van Christie's bedje op, zonk neêr +op hare knieën en zag naar het kind. Het ontwaakte half, nog in een +lauwen dommel; het kroop een beetje uit de lakens, lachte, sloeg zijne +handjes om Cecile's blooten hals.</p> + +<p>—Mama-te!</p> + +<p>Zij knelde hem vast tegen zich aan in de omhelzing harer tengere, witte +armen; ze zoende hem op zijn frambozenmondje, op zijne lodderige oogjes, +en intusschen zong het voort in haar hart, dwars door hare vermoeidheid +heen, die haar als brak, daar, voor het bed van haar kindje:</p> + +<p>—Maar ik hoû van hem, ik heb hem lief, ik heb hem lief, lief, lief ...</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="IV"></a><h2>IV.</h2> +<br> + +<p>Mysterie! Het was in eens, daar op die trap, voor haar opengestraald in +hare ziel, als eene groote bloem van licht, mystieke roos met glanzende +bladen, die zij nu, in eens, in het gouden hart zag. Dat was niet meer +te analyzeeren, zooals zij altijd zoo gaarne deed, dat was het Raadsel +der Liefde, het eeuwige Raadsel, dat in haar opengestraald was, +doorschietende met zijne stralen geheel de wijdte harer ziel, waarin het +midden-in ontloken was als eene zon in een heelal; daar was niet meer +aan te vragen: waarom, waarom; daar was niet meer over te peinzen en +droomen, dat was alleen áan te nemen als het onverklaarbare +zielefenomeen; dat was een Schepping van Gevoel, waarvan de god, die +geschapen had, evenmin óoit zoû zijn te vinden in de intime essence +zijner waarheid, als de God te vinden was, die de wereld had geschapen +uit den chaos. Dat was het Licht, brekende uit de Duisternis, dat was de +hemel, ontsloten boven de aarde!</p> + +<p>En dat bestond, dat was realiteit en geen sprookje! Want dat was geheel +en al in haar; eene plotseling onloochenbare, bliksemsnel uitgeschoten, +Waarheid, een Feit van Voelen, zoo reëel in zijne etherische +lichaamloosheid, dat het haar toescheen, of zij, vóor dit oogenblik, +nooit had geweten, had gedacht, had gevoeld. Dat was het begin: aanvang +van haarzelve, dageraad van haar zielleven, heilig mirakel der +onbevlekte geboorte van Liefde, midden-in, in hare ziel, als haar +zonne-middenpunt.</p> + +<p>En zij leefde de dagen, die kwamen, in hare zelfverwondering voort, +dwalende door haar gedroom als door een nieuw land, waar veel licht +scheen, met verre, in licht verbleekte landschappen, die waren als +luchtverhevelingen, in glanstrillingen sidderende aan den horizont. Het +was haar of ze, als een vrome, blijde pelgrim, langs oazen van paradijs +naar die verre oorden voorttoog, om dáar te vinden nog meer: het Doel +harer reize ... Kort geleden nog had zij weinig voor zich gezien—hare +kinderen weg, hare eenzaamheid om zich heen als een nacht—en nu, nu zag +ze voor zich een langen weg, een wijde kim, wegglansend in licht, alles +licht ...</p> + +<p>Dat wàs, dat alles wàs! Dat was geen mooie leugen van dichters; het +bestond, het straalde in haar hart als een heilig juweel, als eene +mystieke roos met meeldraden lichts! En frischheid, als een dauw, viel +over haar neêr, op geheel het leven: op het leven der zinnen; het leven +der uiterlijke schijnsels; op het leven der ziel; het leven der +in-waarheid. De wereld was nieuw, frisch van nieuwen dauw, de wereld was +het Eden van Genesis en hare ziel zelve was eene ziel van nieuwheid, uit +zich herboren, in eene metempsychoze van meer volmaking, van dichter +genaken tot het doel, dat verre Doel, dáar vèr weg, als eene onzichtbare +god verscholen in de heiligheid van zijne lichtextaze, als in de +uitstraling van zichzelven.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="V"></a><h2>V.</h2> +<br> + +<p>Cecile was enkele dagen niet uitgegaan en zij had niemand gezien; op een +morgen ontving zij een briefje; het luidde:</p> +<br> + +<p>Mevrouw!</p> + +<p>Ik weet niet of u mijn mystieke woorden heeft kwalijk genomen. Ik weet +niet juist meer wat ik gezegd heb, maar ik herinner me hoe u tot me zei +dat ik te ver ging. Ik hoop dat u om dat te ver gaan niet boos is. Het +zoû mij een groot geluk zijn, zoo ik u mocht komen zien. Mag ik hopen, +dat u me toestaat u van middag een bezoek te komen brengen?</p> + +<p>Met mijn eerbiedigste groeten,</p> + +<p>QUAERTS.</p> +<br> + +<p>Daar men op antwoord wachtte, schreef zij dadelijk terug:</p> +<br> + +<p>Geachte Heer!</p> + +<p>Het zal mij aangenaam zijn u vanmiddag te ontvangen.</p> + +<p>CECILE VAN EVEN.</p> +<br> + +<p>Toen zij daarop alleen was las ze zijn briefje over en nog eens over, +bezag zij met een glimlach het papier, bezag zij de letters van het +schrift.</p> + +<p>—Hoe vreemd! dacht ze. Dat briefje, en dat dit alles zoo is. Wat is +alles vreemd, alles, alles!</p> + +<p>Lang bleef zij droomen, het briefje in de hand. Toen vouwde zij het met +zorg dicht; zij stond op, liep de kamer op en neêr, zocht met hare fijne +vingers in een coupe vol visitekaartjes en nam er twee uit, die zij lang +bezag. Quaerts ... Die naam had een anderen klank dan vroeger ... Hoe +vreemd dat alles! En ze sloot eindelijk het briefje en de twee kaartjes +weg in een klein, leêg loketje van hare schrijftafel.</p> + +<p>Zij wilde thuis blijven en liet de kinderen wandelen met de kindermeid. +Zij hoopte, dat er geene andere visite komen zoû, noch mevrouw Hoze, +noch de Van Attema's. En voor zich uit turende dacht zij na, lang, lang +na. Er was zooveel, dat ze niet begreep: eigenlijk begreep ze niets. +Wat haarzelve betrof, zij had hem lief gekregen, dat was niet meer te +doorgronden, dat was alleen aan te nemen. Maar hij, hoe was hij en wat, +wat was er in hem?</p> + +<p>Hare antipathie in den aanvang? Sport ... hij deed veel aan sport, +herinnerde zij zich ... Zijne visite, die eene indiscretie was geweest ... +Hij scheen dat nu te willen goed maken en haar niet meer te komen +bezoeken zonder hare toestemming. Zijn mystiek gesprek aan dat diner ... +En mevrouw Hijdrecht ...</p> + +<p>—Wat is hij vreemd, dacht ze. Ik begrijp hem niet. Maar ik heb hem +lief; ik kan niet anders. Lief lief ... wat vreemd dat dat bestaat! Ik +wist nog niet, dat dat bestond! Ik ben niet meer mezelve: ik word een +ander! Wat zoû hij van mij willen...? En hoe zonderling: ik ben getrouwd +geweest, ik heb twee kinderen? Wat zonderling, dat ik twee kinderen heb! +Het is me of dat niet zoo is. Ach, en ik hoû toch zoo van ze, mijn +ventjes! Maar dàt, dat is zoo mooi, zoo helder, zoo doorzichtig, alsof +dát alleen de waarheid is. Misschien is liefde alleen de waarheid ... +Het is alsof alles kristal in en om me wordt!</p> + +<p>Zij zag om zich heen en het verwonderde haar, het hinderde haar, dat +in die dagen hare omgeving de zelfde was gebleven: de rozenhouten +meubeltjes, de plooien der behangsels, het dorre boomlandschap van den +Scheveningschen weg daar buiten. Maar het sneeuwde, stil en zacht, met +langzame, groote vlokken, die zwaar neêrvielen of zij de wereld wilden +rein maken. Die sneeuw was frisch en nieuw, maar toch was die sneeuw +niet de eigenlijke natuur voor haar, die steeds hare verre landschappen +zag, als fata morgana's, sidderend in trillingen van licht.</p> + +<p>Om vier uur trad hij binnen. Zij zag hem dus nu voor den eersten keer na +de zelfkennis, die door haar was geschoten, als eene verwondering. En +toen hij binnentrad voelde zij de zonderling zalige gewaarwording, dat +hij zich voor haar vergoedde, dat hij zich volmaakte voor hare +verbeelding, dat alles in hem goed was. Nu hij daar voor haar gezeten +was, zag zij hem voor het eerst, en zij zag, dat hij mooi was. De kracht +van zijn lichaam verheerlijkte zich tot de kracht van een jongen god, +breed toch slank, en gespierd als met de marmeren spieren van een beeld, +vreemd dat alles onder de moderniteit van zijn half gekleed kostuum. +Voor het eerst zag ze zijn gelaat, zag ze het geheel en al. De snit +ervan was Romeinsch, als van een keizerskop, met zijn zinnelijk profiel, +zijn kleinen, vollen mond, levend rood onder het goudbruin van zijn +kroessnor. Laag het voorhoofd—het haar zeer kort geknipt, als een rond +zwart vlies—, en over dat voorhoofd, met zijn enkele groef, eene +treurigheid als een waas van ouderdom, vreemd in tegenstelling met de +wulpsche jeugd van zijn mond en kin. En dan zijne oogen, die zij reeds +kende, zijne oogen van geheimenis, klein en diep liggend, met de diepte +van hunne pupil, die zich nu scheen te sluieren en dan weêr openblonk.</p> + +<p>Maar het vreemdste was, dat van geheel zijn mooi, van geheel zijn wezen, +van geheel zijn zitten daar, met zijne handen gevouwen tusschen zijne +knieën, een magnetisme tot haar uitging, dat haar als tot hem trok, +onwederstaanbaar, als was ze, in eens, van haar eerste moment van +zelfkennis af, zijn ding geworden, dat hem in alles zoû dienstbaar zijn. +Zij voelde dat magnetisme haar zoo hevig aantrekken, dat alles in haar +smolt tot loomheid en zwakte. Eene zwakte, als zoû hij haar kunnen nemen +en wegdragen, ergens heen, waar hij wilde; eene zwakte, als had zij +geene eigen gedachte meer, als was ze niets dan hèm geworden.</p> + +<p>Dit voelde zij intens en toen, toen was het állervreemdste, dat hij daar +zitten bleef als op een afstand van eerbied, dat zijn oog tot haar opzag +met eerbied, dat zijne stem klonk in eerbied. Toen was het +állervreemdste, dat zij hem beneden zich zag, terwijl zij hem boven zich +voelde; dat zij zijne mindere wilde zijn en hij haar eene hoogere scheen +te achten. Zij wist niet hoe zij dit alles in eens zoo intens doordrong, +maar zij dròng het door en het was de eerste pijn, die haar om heure +liefde trof.</p> + +<p>—U is toch wel lief, dat u niet boos op me is! begon hij.</p> + +<p>In zijne stem klonk vaak iets vleiends; ze was niet helder en zelfs nu +en dan wat gebroken, maar dit gaf er juist eene bekoring van timbre aan.</p> + +<p>—Waarom? vroeg ze.</p> + +<p>—Ik ben ten eerste indiscreet geweest met mijn visite. Ten tweede ben +ik ongalant geweest op het diner van mevrouw Hoze.</p> + +<p>—Een heel zondenregister! lachte zij.</p> + +<p>—Zeker! ging hij voort, en u is wel goed dit alles niet kwalijk te +nemen.</p> + +<p>—Misschien heb ik dat niet gedaan omdat ik altijd zooveel goeds van u +hoor bij Dolf.</p> + +<p>—Heeft u nooit iets vreemds in Dolf gezien? vroeg hij.</p> + +<p>—Neen, wat dan?</p> + +<p>—Heeft het u nooit gefrappeerd, dat hij meer oog heeft voor de groote +ensembles van politieke vraagstukken, dan voor de détails van zijn eigen +omgeving?</p> + +<p>Zij zag hem aan, glimlachend verbaasd.</p> + +<p>—Ja, zeide zij. Dat merkt u juist op. U kent hem goed.</p> + +<p>—O, we kennen elkaâr al lang, van jongens af. Het is curieus: hij ziet +nooit de dingen, die vlak bij hem liggen; hij doordringt ze niet. Hij is +intellectueel vérziende.</p> + +<p>—Ja, beaamde zij.</p> + +<p>—Hij kent zijn vrouw niet, zijn dochters niet en Jules niet. Hij +begrijpt niet wat er in ze is. Hij maakt zich van ieder vaste beeldjes +en zet die in zijn geest vast, en die beeldjes vormt hij naar twee +karaktertrekken, die vooruitspringen en elkaâr wat opbouwen en afbreken. +Mevrouw Van Attema schijnt hem een coeur d'or, màar onpractisch: en +daarmeê uit. Jules: een muzikaal genie, màar een onhandelbare jongen: +uit.</p> + +<p>—Ja, hij denkt niet ver na over karakters, zeide zij. Want er is nog +veel meer in Amélie ...</p> + +<p>—En Jules heeft hij heelemaal mis! meende Quaerts. Jules is zeer +handelbaar en niets geniaal. Jules is niets dan aanhankelijkheid met wat +rudimentair talent. En u, ... u heeft hij ook mis!</p> + +<p>—Mij?</p> + +<p>—Geheel en al! Weet u hoe hij u vindt?</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—Hij vindt u,—laat me dit vooraf zeggen,—zéer, zeer sympathiek en een +lief mama-tje voor haar jongens. Maar hij meent verder, dat u onbekwaam +is heel veel van iemand te houden; hij vindt u een vrouw zonder passie +en melancholiek zonder reden, alleen uit wat verveling. Hij denkt, dat u +zich verveelt!</p> + +<p>Zij zag hem geheel en al ontsteld aan, en ze zag hem ondeugend lachen.</p> + +<p>—Ik verveel me nooit! sprak ze, ook lachend en met volle overtuiging.</p> + +<p>—Neen, natuurlijk niet! antwoordde hij.</p> + +<p>—Hoe weet <i>u</i> dat! vroeg ze.</p> + +<p>—Dat voel ik, hernam hij. En ik voel nog meer. Ik weet ook, dat het +fond van uw karakter niet melancholiek is, niet donker, maar heel licht.</p> + +<p>—Dat weet ik zelf zoo niet! murmelde zij bijna, loom, met die zwakte in +haar, gelukkig, dat hij haar zoo doorzag. En, ging zij, heel luchtigjes, +voort, zoû u ook gelooven, dat ik niet in staat ben veel van iemand te +houden?</p> + +<p>—Dat is nu iets, dat <i>ik</i> niet weet! zeide hij, met zooveel +oprechtheid, dat zijn geheele gelaat zich in eens verjeugdigde en de +groef van zijn voorhoofd weg was. Dat weet <i>ik</i> niet.</p> + +<p>—U weet anders wel veel van me! schertste zij.</p> + +<p>—Ik heb u al zoo dikwijls gezien.</p> + +<p>—Nauwlijks vier maal!</p> + +<p>—Dat is heel veel!</p> + +<p>Zij lachte helder.</p> + +<p>—Is dàt nu galant? vroeg ze vroolijk.</p> + +<p>—Het is zoo bedoeld, sprak hij terug. U weet niet hoeveel het voor me +is, als ik u zie.</p> + +<p>Het was veel voor hem haar te zien! En zij voelde zichzelve zoo klein, +zoo weinig, en hem zoo groot, zoo veel. Wat sprak hij beslist, wat wist +hij dat alles zeker! Ze was er bijna treurig om, dat hij zooveel vond in +eene enkele maal haar te zien. Hij stelde haar te hoog; zij wenschte +niet zoo hoog gesteld te worden.</p> + +<p>En dat teeder-broze hing weêr tusschen hen, zooals het aan het diner +tusschen hen gehangen had. Daar was het gebroken door éen ongelukkig +woord, o, dat het nu toch niet zoû breken!</p> + +<p>—Laten we nu eens over <i>u</i> spreken! zeide zij met eene aangenomen +luchtigheid. Weet u wel, dat u alle moeite doet mij te doorgronden, en +dat ik niets weet van u! Dat is niet eerlijk.</p> + +<p>—Als u wist, hoeveel ik u al gegeven heb. Ik geef me u geheel en al: +voor anderen verberg ik me altijd.</p> + +<p>—Waarom?</p> + +<p>—Omdat ik bang voor die anderen ben!</p> + +<p>—<i>U</i> bang?</p> + +<p>—Zeker. U vindt, dat ik er niet naar uit zie om bang te zijn? Ik bezit +iets ...</p> + +<p>Hij aarzelde.</p> + +<p>—Nu? vroeg ze.</p> + +<p>—Ik bezit iets, dat me heel dierbaar is en waarvoor ik heel bang ben, +dat de menschen het zullen aanraken.</p> + +<p>—En wat is dat?</p> + +<p>—Mijn ziel. En ik ben niet bang, dat u dàt zal aanraken want u zal het +geen pijn doen. Integendeel: het voelt zich juist heel veilig bij u.</p> + +<p>Ze had hem weêr, werktuigelijk, zijne vreemdheid willen verwijten: zij +kon niet. Maar hij ried hare gedachte.</p> + +<p>—U vindt me een heel zonderling mensch, niet waar? Ik kan niet anders +zijn tegenover u!</p> + +<p>Zij voelde hare liefde zich in haar hart als uitspannen, het als +verwijden tot alomwijdte in haar. Haar liefde was als eene ruimte, +waarin hij dwaalde.</p> + +<p>—Ik begrijp u nog niet, ik ken u nog niet! sprak ze zachtjes. Ik zie u +nog niet ...</p> + +<p>—Zoû u er éenigszins belang in stellen mij te zien?!</p> + +<p>—Zeker.</p> + +<p>—Mag ik u dan van mij vertellen? Ik zoû het gaarne doen, het zoû mij +een groot geluk zijn.</p> + +<p>—Ik zal heel graag naar u hooren.</p> + +<p>—Een vraag vooraf: u houdt niet van menschen, die aan sport doen?</p> + +<p>—Zeker wel; ik hoû er veel van krachtsontwikkeling te zien, als ik er +zelve buiten ben. Daarom hoû ik ook van naar een storm te hooren, als ik +zelve thuis ben. En ik kijk zelfs heel gaarne naar acrobaten.</p> + +<p>Hij lachte even.</p> + +<p>—Die sport was u toch in mij antipathiek?</p> + +<p>—Waarom denkt u dat?</p> + +<p>—Dat heb ik gevoeld.</p> + +<p>—U voelt alles! zeide zij, bijna bang. U is een gevaarlijk mensch, +hoor.</p> + +<p>—Dat denken er heel veel. Mag ik u zeggen, waarom ik geloof, dat mijn +sport u antipathiek was?</p> + +<p>—Ja.</p> + +<p>—Omdat u dien niet in <i>mij</i> begreep; ook al zag u me misschien aan, dat +ik er veel aan doe.</p> + +<p>—Ik begrijp u in het geheel niet.</p> + +<p>—Juist ... Maar laat me toch niet zoo over mezelven praten; ik praat +liever over u.</p> + +<p>—En ik liever over u. Wees dus nu voor de eerste maal galant tegenover +me en spreek ... over uzelven.</p> + +<p>Hij boog met een lachje.</p> + +<p>Als u me dan niet pedant vindt.</p> + +<p>—Ach wel neen. U zoû me van u vertellen. U begon met te spreken over +sport ...</p> + +<p>—U helpt me op den goeden weg ... Zoû u kunnen begrijpen, dat er twee +menschen in me zijn?</p> + +<p>—Twee menschen?...</p> + +<p>—Ja. Mijn ziel, die ik beschouw als mijn eigenlijke mensch en dan ... +dan nog iets anders.</p> + +<p>—En wat is dat andere?</p> + +<p>—Iets leelijks, iets gemeens, iets brutaal primitiefs. Het beest, in +een woord.</p> + +<p>Zij haalde lichtjes hare schouders op.</p> + +<p>—Wat maakt u uzelven zwart. Zoo iets is er in iedereen!</p> + +<p>—Ja maar, mij hindert het meer dan ik u zeggen kan. Ik lijd er onder; +dat beest doet mijn ziel pijn, nog meer pijn, dan de heele wereld haar +pijn doet. En weet u nu waarom ik me vooral bij u voel, alsof ik veilig +ben? Omdat ik bij u dat beest niet voel ... Laat mij nog even praten, +laat me even biechten, het doet me zoo weldadig aan, u dat alles te +vertellen. U dacht, dat ik u maar viermaal gezien heb? Maar ik heb u zoo +dikwijls gezien, vroeger, in de comedie, op straat, overal. Het was me +altijd wel vreemd, dat ik u zag in het leven. En als ik dan naar u keek, +dan voelde ik iets, alsof ik tot iets mooiers werd opgenomen. Ik kan het +niet beter uitleggen. Er is iets in uw gezicht, in uw oogen, in uw +bewegingen, ik weet niet wat, maar iets beters dan in andere menschen, +iets, dat, heel welsprekend, alleen tot mijn ziel sprak. Dat alles is +zoo fijn en zoo vreemd; ik kan daar nauwlijks duidelijker over praten. +Maar u zal weêr vinden, dat ik te ver ga, niet waar? Of dat ik dweep?</p> + +<p>—Ik zoû zeker nooit gedacht hebben dat u zoo een idealist, en zoo een +sensitivist was, sprak Cecile zacht.</p> + +<p>—Mag ik wel zoo tot u spreken?</p> + +<p>—Waarom niet? vroeg zij, om niet te behoeven te antwoorden.</p> + +<p>—Omdat u misschien bang is, dat ik u zoû kunnen compromitteeren ...</p> + +<p>—Ik ben daar geen oogenblik bang voor! hernam zij hoog, als minachtende +de menschen.</p> + +<p>Zij zwegen even. Dat teeder-broze, dat zoo licht breken kon, hing nog +tusschen hen, fijn, als een herfstdraad, die hen vereenigde. Eene +atmosfeer van verlegenheid was om hen. Zij voelden, dat er +beteekenisvolle woorden tusschen hen gewisseld waren. Cecile wachtte +even, tot hij weêr spreken zoû. Maar, toen hij zwijgen bleef, begon zij, +dapper:</p> + +<p>—Ik stel het op hooge waarde, dat u zoo tot me gesproken heeft. U heeft +gelijk: u heeft me wel heel veel van u gegeven. Ik woû u nu verzekeren, +dat alles wat u me gegeven heeft, heel veilig bij me zal zijn. En ik +geloof, dat ik u nu beter begrijp, dat ik u beter zie.</p> + +<p>—Ik zoû u gaarne iets vragen, maar ik durf niet! sprak hij.</p> + +<p>Zij glimlachte om hem aan te moedigen.</p> + +<p>—Neen heusch, ik durf niet! herhaalde hij.</p> + +<p>—Wil ik er dan naar raden? schertste Cecile.</p> + +<p>—Ja, wat denkt u?</p> + +<p>Zij zag even de kamer rond, toen naar het kleine tafeltje met de boeken.</p> + +<p>—Emersons Essays? ried ze ten laatste.</p> + +<p>Maar Quaerts schudde zijn hoofd en lachte.</p> + +<p>—Neen, dank u! sprak hij. Die heb ik me al aangeschaft. O, neen, ik zoû +u veel meer willen vragen dan een boek te leen.</p> + +<p>—Wees dan dapper en vraag het! schertste Cecile voort.</p> + +<p>—Ik durf niet! herhaalde hij. Ik zoû het ook niet onder woorden kunnen +brengen.</p> + +<p>Ze zag hem ernstig aan, in zijne oogen, die haar geheel openblonken, en +toen sprak ze:</p> + +<p>—Ik weet, wat u me vragen wil, maar ik zal het niet zeggen. Dat moet +<i>u</i> doen: zóek dus uw woorden.</p> + +<p>— Als u het dan weet, vergunt u me dan het u te zeggen?</p> + +<p>—Ja, want als ik het goèd weet, is het niets wat u niet zoû kunnen +vragen.</p> + +<p>—Het zoû toch een heele groote gunst zijn ... Want laat me u vooraf +zeggen, dat ik me geheel en al als iemand van lager orde beschouw dan u!</p> + +<p>Eene schaduw waasde over heur gelaat; haar mond had een trekje van pijn, +en ze drong hem, lichtjes ontzenuwd:</p> + +<p>—Toe, vraag het nu. Eenvoudig weg.</p> + +<p>—Zoû u dan sympathie met me willen sluiten? Zoû u me willen toestaan +bij u te komen, als ik me ongelukkig voel? Ik voel me bij u altijd zoo +gelukkig, zoo mooi, zoo anders dan in het gewone leven, want ik leef bij +u alleen mijn eene mensch, mijn eigenlijke, u weet wel.</p> + +<p>Alles smolt weêr in haar tot loome zwakte; o, hij stelde haar te hoog, +en ze was heel gelukkig om wat hij vroeg, maar treurig, dat hij zich zoo +minder voelde dan zij.</p> + +<p>—Goed! sprak zij toch met eene stem van klank. Laten we sympathie +sluiten.</p> + +<p>En zij stak hem hare hand toe, hare mooie, witte, lange hand, met aan +dien eénen vinger de witte en blauwe vonkjes van juweel, en hij drukte +de tippen dier vingers even heel eerbiedig tusschen de zijne.</p> + +<p>—Dank u! sprak hij zacht met zijne stem; die wat gebroken was.</p> + +<p>—Is u dikwijls ongelukkig? vroeg Cecile.</p> + +<p>—Altijd ... antwoordde hij, bijna nederig en verlegen, dat hij dit +zeggen moest. Ik weet niet, wat dat is; ik ben altijd zoo geweest. En +van kind af aan, heb ik toch veel bezeten, dat de menschen geluk noemen. +Maar toch, toch ... Ik lijd door mezelven. Ik doe mezelven het meeste +pijn. En daarna de wereld ... en ik moet me altijd verbergen. Ik geef aan +de wereld alleen een meneer, die paard rijdt en schermt en jaagt, een +meneer, die in de wereld komt en gevaarlijk is voor jonge vrouwen ... Hij +lachte met zijn slecht lachje en hij keek haar schuin in de oogen; zij +bleef kalm naar hem opzien.</p> + +<p>—Verder geef ik ze niets, aan die menschen. Ik haat ze; ik ben niet als +zij, Goddank!</p> + +<p>—U is te trotsch! sprak Cecile. Ieder van die menschen heeft weêr zijn +verdriet, evenals u; de een lijdt wat fijner, en de ander wat grover, +maar ze lijden allemaal. En daarom staan ze u allemaal nabij.</p> + +<p>—Ieder op zichzelf, misschien! Maar zoo zie ik ze niet, ik zie ze en +bloc en zoo haat ik ze. U dan niet?</p> + +<p>—Neen, zeide zij kalm. Ik geloof niet, dat ik haten kan.</p> + +<p>—U is heel sterk, in uzelve. U heeft aan uzelve genoeg.</p> + +<p>—O neen, dat niet, heusch niet, maar u ... u is onrechtvaardig tegenover +de wereld.</p> + +<p>—Mogelijk: ze doet me ook altijd pijn. Alleen bij u, daar vergeet ik, +dat ze bestaat, die wereld daar buiten. Begrijpt u nu, waarom ik u zoo +ongaarne bij mevrouw Hoze zag? Het was me of u zich verlaagd had. En +om ... om dit vreemde, dat ik in u zag, heb ik ook niet vroeger uw +kennismaking gezocht. Die kennismaking moest noodlottig gebeuren; daarom +wachtte ik maar ...</p> + +<p>Het Noodlot, wat zoû het haar brengen? dacht Cecile. Maar ze kon niet +doordenken: het was haar of ze maar droomde van heele mooie, fijne +dingen, die niet bestonden bij andere menschen en alleen zweefden +tusschen henbeiden, en die mooie dingen wáren er al: zij behoefde ze +zich niet meer als illuzie te bespiegelen: het was of zij de toekomst +had ingehaald! Een kort oogenblik slechts dit geluk; toen weêr voelde +zij pijn, om zijn eerbied.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="VI"></a><h2>VI.</h2> +<br> + +<p>Hij was heen en ze was alleen, wachtende de kinderen. Zij vergat te +bellen, om de lamp te laten aansteken, en de schemering van den laten +namiddag duisterde naar binnen. Zij zat roerloos en keek voor zich uit, +naar de dorre boomen.</p> + +<p>—Waarom ben ik dan niet gelukkig? dacht ze. Hij voelt zich gelukkig bij +mij; bij mij alleen is hij zichzelve, wat hij in de wereld niet zijn +kan. Waarom kan <i>ik</i> dan niet gelukkig zijn.</p> + +<p>Zij had pijn, hare ziel leed, en het scheen haar toe, dat hare ziel leed +voor het éerst, misschien omdat, voor het eerst, die ziel niet zichzelve +was geweest maar een ander. Het scheen haar toe, dat eene andere vrouw +te voren met hem, Quaerts, gesproken had. Eene hooge vrouw: eene vrouw +van illuzie—de vrouw, die hij in haar zag;—en niet de vrouw, die zij +wàs: eene nederige vrouw, eene vrouw van liefde. O, zij had zich moeten +beheerschen, om hem niet te vragen: Waarom spreek je zoo tot mij? Waarom +voer je je mooie gedachten zoo òp tot mij, en waarom laat je ze niet +neêrdauwen òver me, want zie, ik sta niet zoo hoog als je meent, en zie, +ik lig aan je voeten en mijn blik zoekt je boven me!</p> + +<p>Had zij hem moeten zeggen, dat hij zich bedroog? Had zij hem moeten +vragen: Waarom verlaag ik me door me te mengen met andere menschen? Wie +dan toch zie je in me? Zie, ik ben alleen eene vrouw, eene vrouw van +zachtheid en gedroom, en zie, ik heb je lief gekregen, ik weet niet +waarom! Had zij dan zijne oogen moeten openen en hem moeten zeggen: zie +in een spiegel je eigen ziel en zie jezelven en zie, dat je een god bent +op aarde: een god, die alles weet, omdat hij het voelt, voelt, omdat hij +het weet ... Alles!... Neen ... niet alles, want hij bedroog zich, die god +en hij meende in haar, die slechts schepsel was van hem, zijne gelijke +te zien. Had zij dit alles moeten verklaren, zoo ten koste van hare +schuchterheid als van zijn geluk? Want zijn geluk—ze wist dat nu—was +haar te zien, zooals hij haar zag.</p> + +<p>—Bij mij voelt hij zich gelukkig! dacht ze. En hij heeft sympathie met +me gesloten ... Geen vriendschap sloot hij, en hij sprak niet van liefde, +maar hij noemde dat: sympathie ... Bij mij voelt hij alleen zijn +eigenlijke mensch en niet dat andere ... zijn beest! Zijn beest...!!</p> + +<p>Toen kwam iets over haar drijven als eene somberheid van wolken en zij +huiverde voor wat eensklaps door haar heen klotste: een breede stroom +van zwartheid, als lag er veel modder op de bedding van dien stroom, als +borrelde die modder naar boven in troebele kringen, die grooter werden +en grooter! En zij schrikte voor dien stroom en wilde hem niet zien, +maar hij gulpte over hare landschappen—vroeger zoo helder met kimmen +van licht!--nu, met een lucht van inkt daarboven gesmeerd als vuile +nacht.</p> + +<p>—Wat denkt hij hoog, en wat is zijn gedachte edel! dwong Cecile zich +nog te verbeelden, ondanks dat alles ...</p> + +<p>Maar het ging niet meer: ùit haar heen duizelde de bewondering van de +hoogheid zijner gedachte weg in een afgrond en toen, in eens, als met +een bliksem door den nacht van die inktlucht heen, zag ze duidelijk, dat +zij die hoogheid van gedachte betreurde, betreurde in hèm!</p> + +<p>Het was geheel donker in de kamer geworden. Cecile had zich, ontzet voor +het weêrlicht, dat haar aan zichzelve openbaarde, achterover gegooid in +de kussens der bank. Zij verborg haar gelaat in hare handen, persende +hare oogen, als wenschte zij nu, na die zelfopenbaring, blind te worden.</p> + +<p>Maar demonisch woedde het door haar heen als een orkaan van de hel, +stormvlaag van zinnenpassie, die opblies uit de donkerte van het +landschap en de troebele golven van den stroom zweepte òp naar die lucht +van inkt.</p> + +<p>—Oh! kreunde zij. Ik ben hem onwaardig...!</p> + + +<hr style="width: 45%;"> +<br> + +<p>HOOFDSTUK III.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="I"></a><h2>I.</h2> +<br> + +<p>Quaerts bewoonde op het Plein, boven een kleêrmaker, twee kamers, klein +en allerbanaalst van gemeubel. Hij had veel beter kunnen wonen, maar +comfort kon hem niet schelen: hij dacht daar nooit voor zijn eigen +intérieur aan; bij een ander zelfs trof het hem niet, Jules had het +intusschen gehinderd, dat Quaerts zoo woonde en de jongen had die kamer +al lang willen verfraaien. Hij was nu bezig eenige wapens op een +wapenrek te hangen, staande op een trap, een deun uit een opera tusschen +de lippen. Maar Quaerts sloeg er geen acht op; onbewegelijk lag hij op +de canapé, rechtuit, in zijn flanellen hemd, ongeschoren, en zijne oogen +turende naar de renaissance van het Paleis van Justitie, dat achter de +dorre boomen van het Plein een fond van architectuur teekende.</p> + +<p>—Zie dan eens, Taco, of het zoo goed is? vroeg Jules, die een +Marokkaansche sabel tusschen een paar krissen had geplaatst en er de +draperie van een sarong tusschen door trok.</p> + +<p>—Ja, zeker, antwoordde Quaerts.</p> + +<p>Maar hij zag niet op naar de wapens en hij bleef turen naar het Paleis. +Onbewegelijk lag hij daar. Gedachte was er niet in hem; alleen +gedachtelooze zelfontevredenheid en daarom treurigheid. Drie weken lang +had hij geleefd het leven van een roes, om zich te verdooven. Om wàt te +verdooven wist bij niet precies. Misschien iets, dat in hem was: dat +mooi was, maar lastig in de gewone wereld. Die roes was begonnen met een +jacht in Noord-Brabant, op het buiten van een vriend. Een week lang met +hun achten, veel sport in de open lucht, gevolgd door jachtdiners met +niet alleen veel fijnen wijn, maar nog meer jenever, ook heele fijne, +als likeur. Rospartijen te paard in den omtrek; baldadigheden bedreven +op een boerderij—de boerin rondgedragen in een ton en opgesloten in de +koeienstal—stoute streken als van kwâjongens en wildemannen tegelijk; +proces-verbaal tegen dat alles met politie en schadevergoeding. +Opgewonden als door te veel sport, te veel zuurstof en te veel sterken +drank waren er daarna vijf van het troepje, waaronder Quaerts, naar +Brussel getogen; een had er daar zijn maitresse. Zij hadden er gelogeerd +bijna twee weken lang, in een leven als een voortdurend bacchanaal, met +veel champagne en veel baldadigheid; eene wilde vreugde om te leven, die +eerst natuurlijk, weldra werd opgeschroefd en hooger opgeschroefd om ze +nog een paar dagen langer, te laten duren; de laatste nachten, moê, met +écarté doorgebracht, zonder meer aan iets anders te kunnen denken dan +aan het idée fixe om te winnen, de uitputting van al hun geweld reeds +vloeiende door hunne lichamen als verslapping en hunne oogen wezenloos +turende op de poppetjes van het spel.</p> + +<p>Quaerts had in dien tijd eene enkele maal aan Cecile gedacht, zonder die +opkomende gedachte door te denken. Zij was wellicht drie, viermaal +verschenen in zijne hersenen als een vaag beeld, wit en doorglazig: eene +schim. Dan was ze weêr verdwenen, zonder invloed. In al dien tijd had +hij haar ook niets van zich laten hooren en slechts éenmaal had hij +bedacht, dat een stilzwijgen van drie weken, na hun laatste gesprek, +haar vreemd moest voorkomen. Daarbij was het gebleven. Hij was nu terug, +had drie dagen thuis gelegen op zijn bed, op zijne bank, moê, koortsig, +ontevreden, in eene walging van alles, àlles; toen des morgens, +bedenkende, dat het Woensdag was, had hij om Jules gedacht en diens +rijles.</p> + +<p>Hij had Jules laten komen, maar te lui om zich te scheeren en te +kleeden, was hij blijven liggen. En hij lag nog, niet wetende hoe en +wat. Daar voor hem was het Paleis. Daar naast de Hooge Raad. Op zij zag +hij de Witte en de Zwijger stond in het midden van het Plein: dat alles +was heel interessant. En Jules hing wapens op. Ook interessant. En het +interessantste van alles was dat domme leven, dat hij geleid had. Wat +een opschroeving om zijne verveling voor den gek te houden. Had hij zich +in dien tijd geamuzeerd? Neen. Hij had zich aangesteld of hij zich +geamuzeerd had: hij had zich opgewonden met die boerin en met dat +écarté. De jacht was slecht geweest. De wijn goed, maar hij had er te +veel van gedronken. En dan de smerige champagne van die cocotte ...</p> + +<p>Wat dan? Hij had daar regelmatig behoefte aan, aan zulk een leven, aan +een leven van sport en woest pleizier; het hield hem in evenwicht met +dat andere, dat in hem was, en dat hem tot onmogelijkheid werd in het +leven van iederen dag. Maar waarom kon hij dan ook geen maat houden, +zoowel in het een als in het ander! Hij had geschiktheid voor het gewone +leven en daarbij iets heel moois in zijne ziel; waarom kon hij niet in +evenwicht blijven wiegelen tusschen die twee sferen in hemzelven, en +waarom werd hij altijd geslingerd van de eene naar de andere sfeer, als +iets, dat eigenlijk in geen van beiden element werd? Wat had hij niet +met een klein beetje tact, een klein beetje zelfleiding, zijn leven +tot iets moois kunnen maken, en kunnen bestaan in eene gezonde +levensvreugde, gelouterd door een hooge zieleblijdschap! Maar die tact +tot zelfleiding, ontbrak hem geheel en al; hij leefde zooals hij voelde: +geheel in uitersten; er was geen halfheid in hem. En dit was zoowel zijn +trots als zijn levensleed; zijn trots, dat hij "geheel" voelde of dit of +dat, dat hij niet schipperen kon met zijne gevoelens; en zijn leed: dàt +hij niet schipperen kon en niet tot harmonie kon brengen, wat telkens in +hem tegen elkander stiet.</p> + +<p>Toen hij Cecile had ontmoet, had weêrgezien en nog eens weêrgezien, had +hij zich geheel en al voelen verheffen naar dat éene uiterste, top van +hoogheid, top van louter kristallen sympathie, waar zijn cirkel van +atmosfeer—zooals hij zeide—sympathetisch had geschoven over de hare, +als met eene liefkozing van louter kuischheid en spiritualiteit, zooals +twee sterren, die, nader wentelend, hare dampkringen wellicht even +mengen, als adems. Hoe glimlachend gelukkig had hij zich toen niet mogen +voelen, als met eene gratie van Hooger! Toen, toen had hij zich weêr +voelen tuimelen naar omlaag, als had hij zijn punt van evenwicht +overwiegeld, en had hij gesmacht naar het aardsche, naar veel eenvoud +van gevoelen, naar primitief levensgenot, naar vleesch en bloed. Hij +herinnerde zich nu, hoe hij, twee dagen na zijn laatste gesprek met +Cecile, Emilie Hijdrecht had gezien, hier bij hem op zijne kamer, waar +zij, verwaarloosd, hem eindelijk had durven komen zien, op een avond, +alles vergetende. Met een trek van wreedheid om zijn mond herinnerde hij +zich hoe zij geweend had aan zijne knieën, hoe zij jaloersch gejammerd +had van Cecile, hoe hij ze haar mond had doen houden en haar verboden +had dien naam uit te spreken. En toen, hunne dolle omhelzing, omhelzing +van wreedheid: wreedheid van haar tegen dien man, dien zij telkens +verloor als zij hem voorgoed meende gevonden te hebben, dien zij niet +begreep en wien zij aanhing met al het geweld harer brutale passie, als +met eene passie uit primitieve tijden van louter zin; wreedheid van hem +tegen die vrouw, die hij verachtte, terwijl hij haar in zijne armen, in +hartstocht, bijna stikte!</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="II"></a><h2>II.</h2> +<br> + +<p>Ja, wat dan? Hoe dat evenwicht tusschen zijne twee polen te vinden! Hij +haalde zijne schouders op; hij wist, dat hij het niet vinden kon. Hij +miste een zeker element of een zekere kracht om dat te vinden. Hij kon +zich slechts laten slingeren. Goed dan: hij zóû zich laten slingeren: +er was niets aan te doen. Want nu, in die moêheid na zijn woest geweld, +begon hij weêr een hevig verlangen te voelen, als iemand, die na een +langen avond in een feestzaal vol bedorven lucht van gaslicht en +stoffige mufheid en benauwdheid van menschenadem te hebben doorgebracht, +haakt naar eenen hoogen hemel en wijdte van atmosfeer: een hevig +verlangen naar Cecile. En hij glimlachte, blij, dat hij haar kende, dat +hij tot haar kon gaan, dat het hem nu vergund was door te dringen in het +kuische heiligdom harer omgeving, als in een tempel; hij glimlachte, +blij, dat hij dit verlangen voelde, en trotsch daarom, zich verheffend +boven andere menschen ... Hij stelde zich reeds voor zijn genot haar +oprecht te biechten hoe hij geleefd had, die drie weken lang, en hij +hoorde al hare stem, ofschoon hij niet hare woorden verstond ...</p> + +<p>Jules klom van de ladder af. Hij was treurig, dat Quaerts niet gevolgd +had zijn schikken van de wapens op het rek en zijn drapeeren van het +doek er om heen. Maar hij was stil door gegaan met zijn werk en nu het +klaar was, klom hij af en ging hij, stil, zitten op den grond, met zijn +hoofd tegen het voeteneind aan van de bank, waar zijn vriend lag te +denken. Jules sprak geen woord; zijne oogen zagen recht voor zich uit, +met iets van boudeeren, voelende, dat Quaerts nu naar hem keek.</p> + +<p>—Jules! zei Quaerts.</p> + +<p>Maar Jules antwoordde niet, starende.</p> + +<p>—Zeg Jules! Waarom hoû je toch zooveel van me?</p> + +<p>—Weet ik het! sprak Jules met dunne lippen.</p> + +<p>—Weet je het niet?</p> + +<p>—Neen. Hoe weet je nu, waarom je van iemand houdt.</p> + +<p>—Je moet niet zooveel van me houden, Jules. Dat is niet goed.</p> + +<p>—Goed dan. Dan zal ik het minder doen, sprak Jules.</p> + +<p>Hij stond in eens op en nam zijn hoed. Hij gaf Quaerts eene hand, maar +Quaerts hield hem vast, met een glimlach.</p> + +<p>—Zie je, bijna niemand houdt van me, alleen ... je papa en jij. Van je +papa weet ik het, maar van jou niet, waarom je van me houdt.</p> + +<p>—Je wilt ook alles weten.</p> + +<p>—En is het een ongeluk om dat te willen?</p> + +<p>—Natuurlijk. Je zal zoo nooit tevreden zijn. Mama zegt altijd, dat men +niets weet.</p> + +<p>—En jij?</p> + +<p>—Ik ... niets ...</p> + +<p>—Wat niets?</p> + +<p>—Ik weet niets ... Laat me nu gaan.</p> + +<p>—Ben je boos, Jules?</p> + +<p>—Neen, maar ik heb een afspraak.</p> + +<p>—Kan je wachten, tot ik me gekleed heb, dan gaan we samen. Ik ga naar +tante Cecile.</p> + +<p>Jules streed.</p> + +<p>—Goed dan. Maar haast je.</p> + +<p>Quaerts stond op. Hij zag nu de wapens hangen, die hij geheel vergeten +had.</p> + +<p>—Dat heb je netjes gedaan, Jules! sprak hij bewonderend. Dank je wel, +hoor.</p> + +<p>Jules antwoordde niet en Quaerts ging zijne kleedkamer in. De jongen +zette zich op de bank, strakrecht, en zag naar het Paleis, tusschen de +dorre boomen door. Zijne oogen vulden zich met dikke ronde tranen, die +neêrvielen; onbewegelijk, strakrecht, weende hij.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="III"></a><h2>III.</h2> +<br> + +<p>Cecile leefde deze drie weken in eene onwetendheid, die haar pijnlijk +aandeed. Door Dolf had zij wel gehoord, dat Quaerts jaagde, maar verder +niets. Een schok van blijdschap electrizeerde haar, toen nu de deur +achter den paravent openging en zij hem voelde binnenkomen. Hij stond +voor haar, eer zij zich herwinnen kon en daar zij wat beefde, rees zij +niet op en reikte zij, zittende, hem hare hand, met eene onzichtbare +trilling der vingeren.</p> + +<p>—Ik ben uit de stad geweest, begon hij.</p> + +<p>—Dat hoorde ik ...</p> + +<p>—Heeft u het goed gemaakt, al dien tijd?</p> + +<p>—Dank u, heel goed.</p> + +<p>Hij vond haar wat bleek, met een zweem van lichtblauw onder hare oogen +en eene matheid in hare bewegingen. Maar hij besloot, dat het misschien +niets bizonders was of dat zij bleek schéen in de melkblankheid dier +zacht-witte stof, als zijdige wol, zooals haar middel nog tengerder was +in het getrek der écharpe om hare leest, met eene lange, witte franje, +die voor hare voeten viel. Zij zat alleen met Christie, op zijn bankje, +zijn hoofdje in haar japon, een prentenboek op zijne knietjes.</p> + +<p>—U is net een madonna met een Kindje! zei Quaerts.</p> + +<p>—Mijn kleine Dolf is gaan wandelen met zijn peetoom, sprak zij, +stralend ziende op haar kind en het lichtjes wenkend ...</p> + +<p>Het stond op en, verlegen, ging het naar Quaerts en bood, met zijn +schuin hoofd, een handje. Quaerts tilde hem op en zette hem op zijn +knie.</p> + +<p>—Wat is hij licht, ce petit Jésus!</p> + +<p>—Hij is niet sterk, sprak Cecile.</p> + +<p>—U verwent hem te veel.</p> + +<p>Zij lachte weêr.</p> + +<p>—Paedagoog! schertste zij. Waarom verwen ik hem?</p> + +<p>—Ik vind hem altijd in uw rokken. Hij moest maar eens met me meêkomen: +ik zoû hem gymnastiek laten doen.</p> + +<p>—Jules paardrijden, en Christie gymnastiek! lachte zij door.</p> + +<p>—Ja ... sport, u weet het! schertste hij terug met een blik van +beteekenis.</p> + +<p>Zij zag hem terug aan en sympathie lachte uit de diepte harer goudgrijze +oogen. Hij voelde zich gelukkig, en, met het kind op zijne knie:</p> + +<p>—Ik kom u biechten ... madonna!</p> + +<p>Toen, schrikkende, zette hij het kind in eens van zich af.</p> + +<p>—Biechten?</p> + +<p>—Ja ... Christie, ga terug naar mama. Ik mag je niet bij mij houden.</p> + +<p>—Jawel! riep Christie met verwonderd groote oogen en greep het koordje +van zijn lorgnet.</p> + +<p>—Le petit Jésus vergeeft te vroeg! sprak Quaerts.</p> + +<p>—En ik, heb ik iets te vergeven? vroeg zij.</p> + +<p>—Ik zoû gelukkig zijn, als u het zoo beschouwde.</p> + +<p>—Biecht dan.</p> + +<p>Le petit Jésus ... aarzelde hij.</p> + +<p>Cecile stond op; zij nam het kind, kuste het en deed het zitten op een +stoel bij het raam, met zijn prentenboek. Toen kwam zij terug naar de +chaise-longue:</p> + +<p>—Hij zal niet hooren ...</p> + +<p>En Quaerts begon zijn verhaal, kiezende zijne woorden; hij sprak van de +jacht, van de rospartijen en de boerin, en van Brussel. Zij luisterde +vol aandacht, in hare oogen een angst voor dat levensgeweld, waarvan de +echo zijne woorden doorbruiste, ware het dan ook eene echo door eerbied +getemperd.</p> + +<p>—En was dat alles zonde, die vergeven moet worden? vroeg zij nu.</p> + +<p>—Niet?</p> + +<p>—Ik ben geen madonna, maar ... een vrouw met nog al geëmancipeerde +denkbeelden. Als u gelukkig is geweest met dat leven, was het geen +zonde, want geluk is goed ... Is u dus gelukkig geweest, dan was dat +leven ... goed.</p> + +<p>—Gelukkig!? vroeg hij.</p> + +<p>—Ja?</p> + +<p>—Neen ... Ik heb dus zonde gepleegd, zonde aan mijzelven, niet waar? +Vergeef me ... madonna.</p> + +<p>Zij ontroerde zeer om den klank zijner stem, die, zacht gebroken, haar +als in bekoring omwikkelde; zij ontroerde van hem daar te zien zitten, +vullende met hemzelven, met zijn lichaam, zijn wezen, zijn bestaan, eene +ruimte in hare kamer, vlak in hare nabijheid. In éene seconde doorleefde +zij uren, voelde zij hare stille liefde zwaar in haar als een zoet +gewicht, voelde zij lust hare armen om zijn borst te slaan en hem te +zeggen, dat zij hem aanbad, en voelde zij een innig leed, om wat hij +haar bekende: dat hij weêr zich niet gelukkig had gevoeld. En zij kon +zich nauwelijks bedwingen in haar medelijden, stond op, trad op hem toe +en legde hem eene hand op zijn schouder.</p> + +<p>—Zeg me, meent u dat alles? Is dit alles waarheid? Is het waarheid, dat +u zoo geleefd heeft en u toch niet gelukkig heeft gevoeld?</p> + +<p>—Volle waarheid, op het woord van mijn ziel.</p> + +<p>—Maar waarom heeft u het dan gedaan?</p> + +<p>—Ik kon niet anders.</p> + +<p>—U kon u niet tot maat dwingen?</p> + +<p>—Nooit ...</p> + +<p>—Dan zoû ik u dat gaarne willen leeren.</p> + +<p>—Ik niet, van <i>u</i>. Want het geluk is voor mij, en zal altijd voor mij +zijn, onmatig te zijn ook bij u, onmatig in het leven van mijn +eigenlijken mensch, mijn zielemensch, zooals ik nu pas onmatig ben +geweest in het leven van mijn schijnmensch.</p> + +<p>Hare oogen werden vochtig; ze schudde haar hoofd, steeds met die hand op +zijn schouder.</p> + +<p>—Dat is niet goed! sprak ze, diep weemoedig.</p> + +<p>—Het is genot ... voor beide die menschen. Ik moèt zoo zijn ... onmatig +voor beiden.</p> + +<p>—Maar dat is niet goed! drong zij door. Louter genot ...</p> + +<p>—Het laagste, maar ook het hoogste ...</p> + +<p>Eene huivering overviel haar, eene doodelijke angst voor hem.</p> + +<p>—Neen, neen, drong ze aan. Denk zoo niet. Doe zoo niet. Noch het een, +noch het ander. Heusch, dat alles is niet goed. Louter genot en onmatig +genot, ook het hoogste, is niet goed.</p> + +<p>Zoo forceert u het leven. Zoo ... ben ik bang voor u. Zoek maat te +krijgen. U heeft zooveel elementen om gelukkig te zijn.</p> + +<p>—O, ja ...</p> + +<p>—Ja, maar ik meen: dwéep niet. En ... en hol ook zoo woest niet door, +om Godswil!</p> + +<p>Hij zag tot haar op; hij zag het haar smeeken, met hare oogen, met de +uitdrukking van haar gelaat, met geheel haar, even voorover buigend, +staan. Hij zàg het haar smeeken, zooals hij het haar hòorde doen, en +toen zag hij, dat zij hem liefhad. Eene lichte verrukking kwam over hem, +als daalde iets hoogs tot hem neêr om hem te leiden. Hij verroerde zich +niet,—hij voelde hare hand trillen op zijn schouder—bang, die +verrukking bij de minste beweging te zullen doen vervliegen. Het kwam +geen oogenblik in hem op, haar te zeggen een woord van teederheid, of +haar te nemen in zijn armen en te drukken tegen zich aan: zij +verheerlijkte zich zóó voor zijn oog, dat zulk profaan verlangen ver van +hem af bleef. En toch voelde hij op dit oogenblik, dat hij haar liefhad, +maar zóó, als hij nog nooit had liefgehad, zoo geheel en alleen met het +edelste, dat in eene ziel, vaak voor zichzelve zelfs onzichtbaar, +verscholen is: voelde hij, dat hij haar liefhad met allernieuwste +gevoelens van reine jeugd en nieuwe frischheid en klare belangeloosheid. +En het werd hem, alsof dat alles een droom was, die niet wàs, een droom +van lichtgeweef om hem heen als met mazen van zonneschijn.</p> + +<p>—Madonna! fluisterde hij. Vergeef me ...</p> + +<p>—Beloof me dan ...</p> + +<p>—Ik wil wel beloven, maar ik zal niet kunnen houden. Ik ben zwak ...</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—O ja. Maar ik beloof en beloof mijn belofte te zullen pògen te houden. +Vergeeft u dan?</p> + +<p>Zij knikte hem toe; zij wierp haar glimlach op hem neêr als een straal. +Toen ging zij naar het kind, nam het in hare armen en bracht het tot +hem:</p> + +<p>—Christie omhels hem en geef hem een zoen.</p> + +<p>Hij nam het kind van haar over en het kuste hem op zijn voorhoofd, en +sloeg de armpjes om zijn hals.</p> + +<p>—Le petit Jésus! fluisterde hij.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="IV"></a><h2>IV.</h2> +<br> + +<p>Zij bleven toen lang met elkander praten en er kwam niemand, die hen +stoorde. Het kind was weêr gaan zitten bij het raam. De schemering begon +hare asch naar binnen te strooien. Zacht wit zag hij Cecile daar zitten, +in de melodie harer woorden van halve stem, die weldadig tot hem +aanklonken. Zij spraken over veel; over Emerson; over een gedicht van +Van Eeden, in den Nieuwen Gids; over hunne levensopvattingen. Hij had +een kop thee willen aannemen, alleen om haar zich te zien bewegen met de +weeke lijnen harer bevalligheid, staande voor het theetafeltje in den +hoek. In haar wit toilet, had zij iets van marmer, dat week zoû zijn van +bezieling en leven. En onbewegelijk bleef hij zitten, luisterend met +eerbied, opgenomen in eene teedere verrukking van geluk. Het was eene +stemming, niet te analyzeeren, zonder zichtbaren oorzaak, alleen +wordende uit hun sympathetisch samenzijn, zooals eene bloem wordt uit +een onzichtbaar zaad, na een regendrop en wat zonneschijn. Ook zij, ze +was gelukkig; ze voelde niet hare pijn om zijn eerbied. Ze was wel een +beetje weemoedig, dat hij zoo geleefd had, maar toch was ze gelukkig om +het geluk van die stip van het heden. Ze zag nu ook niet haren donkeren +stroom, hare inktlucht, haar nalatenschap; ze zag nu alles licht, in +kalmte. En het geluk ademde om hen heen, tastbaar, als met eene +liefkoozing. Soms zwegen zij, en zagen beiden naar het kind, dat las, of +het vroeg hun iets en zij antwoordden. Dan glimlachten zij elkander toe, +omdat het zoo zoet was en niet hinderde.</p> + +<p>—Ik wilde, dat dit nu altijd zoo bleef! dorst hij te zeggen, toch nog +vreezende; dat zulk een woord de kristallen transparantheid van hun +geluk zoû breken. Als u nu in me zien kon, hoe goed ik me voel. Ik weet +niet waarom, maar ik voel me zoo. Misschien om uw vergeving. Het Roomsche +geloof is toch heerlijk met zijn absolutie. Wat een troost voor zwakke +menschen.</p> + +<p>—Maar u mag u niet zwak vinden. U is dat ook niet. U zegt me, dat u +zich soms boven het gewone leven kan stellen, dat u kan neêrzien op de +smart van het leven als op een comedie, die maar eventjes droef doet +glimlachen, maar niet de waarheid is. Ik geloof ook, dat het leven, +zooals wij het zien, alleen maar symbool is van een leven van waarheid, +dat er onder schuilt en dat we niet zien. Maar ik kan me niet boven het +symbool stellen en u wel. Daarom is u heel sterk en voelt u heel groot.</p> + +<p>—Hoe zonderling! en ik voel juist mijzelven zwak en u groot en krachtig. +U durft te zijn, die u is, in al uw harmonie en ik verberg me altijd en +ben bang voor de menschen, persoonlijk, ook al stel ik me soms boven het +leven, als massa. Maar dat zijn raadsels, die ik toch niet kan oplossen, +en al mis ik de macht ze op te lossen, ik voel op dit oogenblik niets dan +geluk. Ik mag dat wel eens hoorbaar zeggen, nietwaar hóorbaar?</p> + +<p>Zij glimlachte hem toe, zalig, dat zij hem het geluk gaf.</p> + +<p>—Het is de eerste maal, dat ik zóo het geluk voel, ging hij voort. +Eigenlijk is het de eerste maal, dat ik het voel ...</p> + +<p>—Analyzeer het dan niet.</p> + +<p>—Ik hoef het niet te analyzeeren: ik zie het in al zijn eenvoud voor +mij staan. Weet u waarom ik gelukkig ben?</p> + +<p>—Analyzeer niet ... herhaalde zij bang.</p> + +<p>—Neen, sprak hij, maar mag ik het zeggen zonder analyze?</p> + +<p>—Doe dat niet, stamelde zij, want ... want ik weet het ...</p> + +<p>Zij smeekte het, zeer bleek, met gevouwen vingers, die trilden. Het kind +sloeg acht op hen; het had zijn boek gesloten, het kwam naar zijne +moeder en zette zich op zijn plaatsje, met een blik van prille wijsheid +in zijne bleekblauwe oogjes.</p> + +<p>—Dan gehoorzaam ik! sprak Quaerts met eenige moeite.</p> + +<p>En zij zwegen beiden, hunne oogen vergroot als door den glans van een +vizioen. Om hen heen scheen het zacht te stralen, door de asch der +schemering heen.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="V"></a><h2>V.</h2> +<br> + +<p>Zij had dien avond lang geschreven in haar dagboek, en ze liep nu de +kamer op en neêr, hare handen gevouwen neêrhangende, haar hoofd een +weinig gebogen, met een blik, die staarde. Er was ernst om haren mond. +Vóór zich zag zij het vizioen; dat wat zij geraden had. Hij had haar +lief, met alleen zijne ziel, niet lief als eene vrouw die mooi is en +goed, maar hooger lief dan dat, lief met de fijnste zielezenuwtrillingen +van zijn mensch,—zijn eigenlijke—lief met de supreme Aandoening der +essence zijns wezens. Zóó voelde zij, dat hij haar liefhad, met +contemplatie en aanbidding, en zoo voelde zij het in waarheid door een +raadvermogen van sympathie dat hun elkanders in-wezen deed raden naar +waarheid. En dàt was zijn geluk—zijn eerste, zooals hij zeide,—haar +zóó lief te hebben en niet anders. O zij begreep hem! Ze begreep zijne +illuzie, die hij zag in haar en ze wist nu, dat zoo ze hem in waarheid +lief wilde hebben, om hèm en niet om zich, ze voor hèm niets anders +mocht zijn en blijven dan illuzie, dan eene vrouw, die geen vleesch was, +die niets verlangde van de aarde, welke hij vond in andere vrouwen, die +alleen ziel zoû wezen, zusterziel der zijne. En zooals ze het vizioen +zijner liefde voor zich zag, kalm en stralend, zoo zag ze ook voor zich +den eigen strijd, die haar wachtte: strijd met zichzelve, strijd met +haar eigen smart: smart, omdat hij zoo hoog van haar dacht en ze madonna +noemde, terwijl zij laag wilde zijn en slavin. Zij zoû moeten schijnen, +die hij zag in haar, om zijn geluk, en die rol zoû haar zwáar vallen, +want ze had hem lief met o zooveel eenvoud, met geheel haar vrouwewezen, +dat zich geheel wilde geven, zóo geven als eene vrouw zich slechts aan +éen in haar leven geeft, wat en wie ze ook geven mocht daarvoor, uit +onwetendheid van zichzelve, en geven moge daarna in bitterheid en leed. +De uiterlijkheid van dien rol en de innerlijkheid van haar zijn: het +conflict daartusschen zoû haar zwaar vallen, maar ze dacht aan die +zwaarte met een glimlach en met een geluk, stralende door haar hart, +want dien zwaren strijd zoû ze strijden voor hèm, ter wille van hem en +alleen voor hem. O, de weelde te lijden voor een, dien ze liefhad al ze +had hèm; in zich gefolterd te zullen worden van verlangen, dat hij niet +tot haar komen zoû met de omhelzing zijner armen en den zoen van zijn +mond, en te voelen, dat ze zoo gefolterd zoû worden om zijn geluk, het +zijne! Te voelen, dat ze genoeg hem liefhad om tot hem te gaan met open +armen en hem den aalmoes zijner liefkoozingen vragen, maar ook te +voelen, dat ze hem meer liefhad dan dat en hooger, en—niet uit fierheid +en kuischheid, die toch nog egoïsme zijn—maar alleen uit zelfopoffering +aan zijn geluk—niet vragen wilde en nooit vragen zoû.</p> + +<p>Pijn, pijn om hem! Een zwaard door hare ziel voor hem! Martyre te zijn +voor haar god, die op aarde niet gelukkig kon zijn, dan alleen in hare +marteling! En ze was door het leven gegaan, jaren lang, zonder tot op +dezen dag gevoeld te hebben, dat zulke weelde bestaan kan, niet als +verbeelding in verzen, maar als realiteit in haar hart. Ze was jong +meisje geweest en ze had hare dichters gelezen en wat zij rijmden over +liefde en ze had gemeend dat alles te begrijpen, fijn te begrijpen en +toch: zonder ooit het minste voorgeraden te hebben van het Gevoel zelve. +En—jonge vrouw was ze geweest, ze was gehuwd geweest, kinderen had ze! +Door haren geest flitste heur huwelijksleven in een bliksem van +herinneringen en ze bleef staan voor het portret van haren overleden +man, dat daar op een ezel stond in een draperie van somber peluche. Het +was een masker van heerschzucht: een streng fijn gelaat met scherpe +trekken als gegraveerd in fijn staal; koud-verstandige oogen met een +strakken portretblik: dunne, baardelooze lippen, beslist op elkaâr +gesloten als een slot. Haar man! En ze woonde nog in het zelfde huis, +waar ze met hem gewoond had, waar ze hare vele gasten had moeten +ontvangen, toen hij minister was geweest van Buitenlandsche Zaken. Hare +recepties en diners schitterden als wereldsche tafereelen in haar geest +op en ze zag nog duidelijk het oog weêr van haren man, die in een korten +cirkelblik van goed- of afkeuring alles opnam: het arrangement harer +kamers, hare tafels en haar eigen toilet. Haar huwelijk was niet +ongelukkig geweest: haar man was wat koud en zonder expansie, geheel +opgenomen in zijne eerzucht, maar hij hield van haar op zijne wijze, +en dat zelfs met teederheid: ook zij, ze had van hem gehouden; zij had +gemeend hem uit liefde te trouwen: hare aanhankelijke vrouwelijkheid +beminde heerschers. Delicaat van gestel, ondermijnd misschien door de +te groote energie der gedachte, was hij na eene korte ziekte overleden; +Cecile herinnerde zich hare treurigheid, hare eenzaamheid met de twee +kinderen, van wie hij reeds gevreesd had, dat zij ze bederven zoû. En +hare eenzaamheid was haar zoet geweest, met het gewolk van haar +gedroom ...</p> + +<p>Waarom had ze dit portret—eene mooie levensgroote fotografie; een +koolafdruk, donker van eene Rembrandtsche schaduw—nooit laten +naschilderen in olieverf, zooals ze eerst had willen doen? Het voornemen +was uit haar weggebleekt; ze had er in maanden niet meer aan gedacht; nù +eensklaps dacht zij er aan ... En er was geen zelfverwijt en wroeging in +haar. Ze zoû de schilderij niet laten maken. Het was goed, zoo. Zij +dacht zonder weemoed aan den doode. Zij had zich niet over hem te +beklagen gehad, hij had haar nooit iets kunnen verwijten. En nu, ze was +vrij; zij werd er zich bewust van met eene wijde blijdschap. Vrij, te +voelen wat ze wilde. Hare vrijheid welfde zich als boven haar uit met +blauwe uitspansels, waarin hare nieuwe liefde opsteeg in de immaculate +vlucht van een duif. Vrijheid, lucht, licht! Ze wendde zich met een +glimlach van verrukking af van het portret; heure armen sloegen zich +boven haar uit als wilde zij hare vrijheid, de wijdte van hare lucht, +meten, als wilde zij het licht tegemoet. Lief, ze had lief! Er was +alleen liefde; er was alleen de harmonie van zielen, de harmonie harer +ziel van dienares met die van heur, op aarde verbannen, god. O, wat een +gratie, dat die harmonie bestaan kon, tusschen zoo iets hoogs als hij en +laags als zij! Maar hij mocht het niet zien, dat ze laag was; madonna +moest ze blijven, om hem moest zij die blijven, om hem, in de marteling +van zijn eerbied, en de duizeling van het hooge punt, troon van +vergoding, waarop hij haar tot zich verhief. Om haar heen voelde zij die +duizeling draaien als met ringen van glans. En ze viel neêr op hare +bank, hare vingers vouwden zich, hare oogleden knipten; toen bleven hare +oogen zelve voor zich uit turen, heel ver weg ...</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="VI"></a><h2>VI.</h2> +<br> + +<p>Jules was een paar dagen niet naar school gegaan, om zware hoofdpijnen, +die hem heel bleek maakten en hem een trek van groote treurigheid gaven; +maar hij was nu wat beter, en, zich vervelende op zijn eigen kamertje, +ging hij naar beneden, naar den leêgen salon en zette zich voor de +piano. Papa zat wel te werken in zijn kantoor, maar het zoû papa zeker +niet hinderen, dat hij speelde. Dolf bedierf hem, in zijn jongen iets +ziende, dat hemzelven vreemd was en hem daardoor aantrok, zooals hem dit +misschien vroeger in zijne vrouw ook had aangetrokken; kwaad kon Jules +in zijn oogen niet doen en als de jongen maar gewild had, zoû Dolf geen +geld gespaard hebben om hem eene zorgvuldige muzikale opvoeding te laten +geven, maar Jules kantte zich met handen en voeten tegen alles wat naar +lessen zweemde en beweerde bovendien, dat het niet de moeite waard zoû +zijn. Eerzucht was er niet in hem; het streelde hem niet, dat Dolf +zooveel in hem zag, zooveel meende te hooren in zijn spel: hij speelde +alleen voor zichzelven, hij speelde om zich te uiten in de vage taal van +muziekklank. Op dit oogenblik voelde hij zich alleen, verlaten in het +groote huis, al wist hij, dat papa twee kamers àf zat te werken en dat +hij zijn toevlucht zoû kunnen nemen op papa's groote bank; in zijn borst +was op dit oogenblik een bijna fyziek gevoel van angst voor die +eenzaamheid, welke iets als eene wijdte van in-alleen zijn om hem deed +ronddraaien. Hij was veertien jaar, maar hij gevoelde zich niet als een +kind, niet als een jongen; iets weeks, behoefte aan bijna vrouwelijke +aanhankelijkheid, toewijding aan een, die hem alles zoû zijn, had hem +reeds van zijne kleine-kind zijn als in zijne viriliteit getroffen en +het doorhuiverde hem met die angst voor in-eenzaamheid, alsof hij +zichzelven niet begreep, alsof hij bang was voor zichzelven. Zoo leed +hij veel aan vage stemmingen, waarin dat vreemde hem beknelde en op de +borst klom, waarin hij niet wist waar hij zijn in-wezen zoû verschuilen +en waarin hij spelen ging, om zich te verliezen in de groote klankziel +van muziek. Zijne dunne, nerveuze vingers tokkelden tastende over de +toetsen; zelve leed hij van valsche akkoorden, die hij zoekende +aansloeg; dan liet hij zich gaan, vond een enkel motief, heel kort, van +klagende mineur-melancholie, en liefkoosde dat motief, liefkoosde het in +vreugde dàt gevonden te hebben, dat te kúnnen vinden, liefkoosde het tot +het als eene monotonie van verdriet ieder oogenblik terugkwam. Hij vond +het motief zoo mooi, en kon er niet van scheiden; ze zongen zoo goed +weêr wat hij voelde, die vier, vijf tonen en hij speelde ze weêr en +speelde ze weêr, tot Suzette binnen vloog en hem zei, dat ze dol werd en +hem vroeg of hij ophield.</p> + +<p>Zoo ook speelde hij nu, en het was erbarmelijk eerst; hij kende +nauwelijks de noten weêr; verscheurende cacofoniën kermden op en +doorsneden hemzelven zijn arm, nauw van hoofdpijn genezen, brein; +hij kreunde of hij weêr pijn had, maar zijne vingers waren als +gehypnotizeerd, ze konden niet uitscheiden, ze zochten door en de +klanken zuiverden zich; eene korte fraze klaarde los als met een kreet, +een kreet, die telkens terugkwam op éen zelfden toon, plotseling hoog na +de doffe laagte, die als gepreludeerd had. En die toon was Jules eene +verrassing: hij schrikte van ze—ze klonk zoo mooi van verdriet—en hij +was nu blij ze gevonden te hebben en blij zoo een mooi verdriet te +hebben. Toen bezat hij zich niet meer, en hij speelde door en het was +hem of hij niet speelde maar een ander, die in hem was en hem dwong; hij +vond de volle accoorden zuiver als bij intuïtie: door het geween der +klanken heen liep die zelfde muzikale figuur hooger en hooger op als met +zilveren voeten van reinheid, tegen luchtig omhooggeblazen regenbogen +van kristal en bereikte ze het hoogste van den glasboog, dan stiet ze +haar kreet, maar nu met dronkenschap, uit in majeur, als sloeg ze hare +wijde armen blijde op naar hemelen van ontastbaar blauw. En het werden +als menschenzielen, die eerst leven en lijden en uitstooten haar klacht, +die dan sterven, beginnen te stralen met lichamen van klaarte, wien +lange vleugelen ontschieten als weêrlichten van zilver, hunne +zieleschouders uit; ze trippelen achter elkaâr de regenbogen over als +over bruggen van glazen blauw en rose en geel getintel, en er komen al +meer en meer; het zijn volken van zielen en ze reppen en reppen hare +zilveren voeten, ze dringen zich over den regenboog, ze lachen en zingen +en duwen elkaâr; in hun gedrang stooten hare vleugels elkaâr, verstuift +er zilverdons. Op den top van den boog staan ze nu en zien op gróote +naïveteit van lachende kinderoogen en ze durven niet, ze durven niet, +maar achter hen dringen de zielen; ontèlbare komen ze, meerdere, +meerdere altijd door; ze duwen op naar den hoogsten top, hunne vleugels +recht in de lucht, vlak tegen elkaâr. En nu, het moet: ze mogen niet +meer aarzelen: éen haalt er diep adem, geeft een schok, spreidt open +zijn vlucht en slaat zich met éen slag uit den dichten drom, de lucht +in. Hem volgen er dadelijk vele, de een na den ander; ze stijgen in +blauw in bezwijmeling; het glanst alles om hen rond. Nu, diep onder +hen, welft zich, dun als een draad, de boog, maar ze zien er niet naar: +stralen vallen er hun te gemoet; zielen zijn het, die ze omhelzen; +in omhelzingen nemen zij ze meê. En dan het licht; het licht, dat +overstraalt; oplossingen in het supreme licht; niets dan het licht, de +klanken zingen het licht, de klanken zijn het licht, er is niets meer +dan het Licht, eeuwig ...</p> + +<p>—Jules!</p> + +<p>Hij zag met een blik, die niet herkende.</p> + +<p>—Jules! Jules!</p> + +<p>Hij glimlachte nu, als gewekt uit een slaap van droomen; hij stond op, +ging naar haar toe, Cecile. Zij stond voor de deur; zij was daar blijven +staan, terwijl hij speelde: het was haar geweest of hij iets van hàar +speelde.</p> + +<p>—Wat speelde je daar, Jules? vroeg zij. En hij was nu geheel wakker en +verlegen, omdat hij dacht, dat hij zeker heel veel geluid had gemaakt +door het huis, door hun huis ...</p> + +<p>—Ik weet niet, tante! zeide hij.</p> + +<p>Maar zij omhelsde hem, in een, onstuimig, met dankbaarheid ... Zij was +hem Hèt, het Mysterie! verschuldigd, omdat hij eens op haar was boos +geweest ...</p> + + +<hr style="width: 45%;"> +<br> + +<p>HOOFDSTUK IV.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="I"></a><h2>I.</h2> +<br> + +<p>"O, dat wat niet te zeggen is, omdat woorden zoo weinige zijn, altijd de +zelfde, combinaties van enkele letters en klanken; o, dat wat niet te +denken is in de enge grenzen van het verstand; dat wat alleen aan te +zweemen is met nauwlijks voelhorens van ziel: Essence der essences der +dingen van onszelve ..."</p> + +<p>Maar ze schreef niet verder, zij wist niet meer: schreef ze, dat ze geen +woorden had en zocht zij ze toch?</p> + +<p>Zij verwachtte hem en ze zag nu uit het open venster, of hij kwam. Lang +bleef zij daar; toen wist ze, dat hij dadelijk komen zoû en hij kwam +ook; ze zag hem naderen langs den Scheveningschen weg; hij duwde het +ijzeren hek der villa open, glimlachte haar toe en groette met den hoed.</p> + +<p>—Wacht! riep ze. Wacht daar ...</p> + +<p>Ze ging vlug de trap af, in den tuin, waar hij gebleven was. Hij zag +haar hem tegemoet komen, vreugdig van geluk, en zoo broos bevallig; haar +blonde hoofd zoo fijn in het jonge groen van Mei; als van een jong +meisje haar figuur in het heel licht grijze toilet met wat zwart fluweel +lint en iets van zilverkant hier en daar.</p> + +<p>—Ik ben blij je te zien. Je bent in zoo lang niet bij me geweest! sprak +ze en gaf hem de hand.</p> + +<p>Hij antwoordde nog niet, glimlachend.</p> + +<p>—We zullen in den tuin gaan zitten, achter, het weêr is zoo mooi.</p> + +<p>—Ja, sprak hij.</p> + +<p>Zij wandelden den tuin in, langs de arabesken der paden; de jasmijnen +sterrelden wit langs hen heen. In een andere villa speelde men piano, de +klanken dwaalden over: het was Rubinsteins romance in es.</p> + +<p>—Hoor! zeide Cecile, opschrikkend. Wat is dat?</p> + +<p>—Wat? vroeg hij.</p> + +<p>—Wat daar gespeeld wordt?</p> + +<p>—Rubinstein, geloof ik! sprak hij.</p> + +<p>—Rubinstein...? herhaalde zij vaag. Ja ...</p> + +<p>En zij smolt weg in de weelde der herinnering van ... wat? Nog éens, zoo, +langs die zelfde paden had zij gewandeld, langs zulke jasmijnen, nog +eens, heel lang, zoo lang geleden, gewandeld met hem, hem ... Waarom? +Keerde dan het zelfde terug, na eeuwen ...</p> + +<p>—Je bent in geen drie weken bij me geweest? sprak ze gewoon weg, zich +terugwinnende.</p> + +<p>—Vergeef me, antwoordde hij.</p> + +<p>—Wat was er?</p> + +<p>Er kwam weifeling in zijn geheele wezen, het scheen als zocht hij iets.</p> + +<p>—Ik weet het niet, sprak hij zacht. U moet het me vergeven, niet waar? +Den eenen dag was er dit, en den anderen dat. En dan ... ik weet het +niet. Veel redenen bij elkaâr. Het is niet goed, dat ik u veel zie. Niet +goed voor u en niet goed voor mij.</p> + +<p>—Laten wij eens eerst over het eerste spreken. Waarom niet voor +jezelven?</p> + +<p>—Laten wij liever over het tweede spreken: dat wat u aangaat. De +menschen ...</p> + +<p>—De menschen?</p> + +<p>—De menschen spreken over ons. Ik ben nu eenmaal een mauvais sujet. Ik +wil niet maken, dat uw naam op een profane wijze genoemd wordt met den +mijne.</p> + +<p>—En gebeurt dat?</p> + +<p>—Ja ...</p> + +<p>Zij glimlachte.</p> + +<p>—Dat kan mij niet schelen.</p> + +<p>—Maar dat moet u kunnen schelen; al is het niet voor uzelve, dan +voor ...</p> + +<p>Hij zweeg; zij begreep hem, hij bedoelde hare kinderen, zij haalde hare +schouders op.</p> + +<p>—En waarom nu niet goed voor u?</p> + +<p>—Omdat men niet zoo dikwijls gelukkig mag zijn.</p> + +<p>—Wat een sofisme! Waarom niet?</p> + +<p>—Ik weet niet: dat voel ik zoo. Het verwent te veel. Het is te veel.</p> + +<p>—Is u dan hier gelukkig?</p> + +<p>Hij glimlachte en maakte eene zachte beweging van ja met zijn hoofd.</p> + +<p>Zij zwegen, heel lang. Zij waren gaan zitten achter in den tuin op eene +bank, die in eene halfrondte van bloeiende rhododendrons stond: de +bloemen, satijnig paars en zacht getijgerd in den kelk, omringden hen in +een hooge haag van dichte bouquetten, die opgingen van het pad tot boven +hunne hoofden; stamrozen wierookten voor hen geur. Stil zaten ze nu, +gelukkig bij elkaâr, gelukkig in de sympathie hunner atmosferen, die +zich mengden, en toch in dat geluk de onoverkomelijke weemoed, die is in +alles van het leven, zelfs in geluk.</p> + +<p>—Ik weet niet hoe ik het u zeggen kan! sprak hij. Maar stel eens, dat +ik u iederen dag zag, ieder oogenblik, dat ik aan u dacht ... Dat zoû +niet gaan. Ik zoû dan zoo verfijnd, zoo subtiel worden, dat ik van +louter geluk niet leven kon, want mijn andere mensch zoû niets +ontvangen, zooals een dier, dat honger lijdt. Ik ben slecht, ik ben +egoïst, dat ik zoo spreken kan, maar ik moet u de waarheid zeggen, opdat +u niet te goed van mij denkt. En zoo zoek ik uw gezelschap alleen als +iets heel moois, dat ik me een enkele maal vergun te genieten.</p> + +<p>Zij zweeg.</p> + +<p>—Soms ... dan denk ik, dat ik ook zoo niet goed doe, voor u. Dat ik op +de eene of andere manier u beleedig en pijn doe. Dan zit ik altijd +daarover te denken en dan geloof ik, dat het goed zoû zijn voor altijd +afscheid van u te nemen.</p> + +<p>Zij zweeg nog; roerloos zat ze, hare handen slap in den schoot, haar +hoofd lichtjes neigend, een glimlach om haren mond.</p> + +<p>—Zeg me iets ... vroeg hij.</p> + +<p>—Je beleedigt me niet en pijn doe je me ook niet, sprak zij. Kom bij +me, wanneer je er behoefte toe voelt. Doe dat alles zoo als je wilt. Zoo +vind ik het ook goed en daar moet je niet aan twijfelen.</p> + +<p>—Ik zoû zoo gaarne weten hoè u van me hield ...</p> + +<p>—Hoe? Zooals een madonna houdt van een zondaar, die berouw heeft en +haar zijn ziel geeft, sprak zij schalk. Ik ben immers een madonna?</p> + +<p>—Wil u dat gaarne zijn?</p> + +<p>—Kent u zoo weinig de vrouwen, dat u niet weet, hoe er in elk van ons +iets als een verlangen is te troosten, weldadig te zijn en madonna te +spelen?</p> + +<p>—Spreek zoo niet, vroeg hij met iets als pijn.</p> + +<p>—Ik spreek in ernst ...</p> + +<p>Hij zag haar aan; twijfel rees in hem op, maar ze glimlachte hem toe; +een kalme glans was om haar; in de bouquetten der rhododendrons zat zij +daar als in de bloesemteederheid van éene groote mystieke bloem. Zijn +twijfel werd toen als eene wond, die gebalsemd wordt. Hij gaf zich +geheel over aan het geluk; het weefde eene atmosfeer om hem heen van +zachte levens-kalmte, eene atmosfeer, waarin het leven kalm en +hartstochteloos en rustig glimlachend wordt, als de lucht, die fijn is +om goden. Het begon te donkeren: een violet geduister viel uit den hemel +neêr als floers, dat viel op floers; stil lichtteden de sterren op. De +schaduwen in den tuin, tusschen de heesters, waar zij zaten, vloeiden +samen; de piano in de andere villa was stil geworden. En het Geluk trok +als een sluier tusschen zijne ziel en de wereld daarbuiten: den tuin met +zijn aanleg van paden en perken; de villa met gordijnen aan vensters en +ijzeren hek; den weg daarachter met geknars van rijtuigen en van trams. +Vèr trok zich dat alles terug, het geheele leven der gewoonheid trok +zich ver van hem terug, het waasde weg achter den sluier, het stierf af. +En het was hem geen gedroom of verzinsel; de werkelijkheid was hem het +Geluk, dat gekomen was, terwijl de wereld afstierf; het Geluk, dat ijl +was, niet te zien en niet aan te raken, gekomen als het was uit de +Liefde, die alleen is sympathie, in kalmte en zonder hartstocht, de +Liefde, die loùter is en slechts is om zichzelve, zonder bijgedachte van +iets te nemen, zelfs niet van iets te geven, de liefde der goden, die is +de ziel der Liefde zelve. Hoog voelde hij zich: de gelijke der illuzie, +die hij zag in haar, die ze wezen wilde om hem, die hij nu óok zien +bleef in haar, zonder twijfel. Want hij kon niet weten, dat wat hem zóo +het Geluk gaf—zijne illuzie,—zoo volkomen en zóo kristalhelder, iets +van leed zoû zijn voor haar; hij kon op dit oogenblik zonder zonde niet +doordringen in de waarheid der wet, die wil het evenwicht, die wegneemt +aan de eene wat zij den andere biedt en die het Geluk geeft met het Leed +samen; hij kon niet weten, dat zoo het Geluk was aan hem, aan haar was +de smart, de smart, dat ze zich moest voordoen en hem bedriegen om hèm; +de smart, dat zij het aardsche wilde, dat zij het aardsche miste, dat +zij smachtte naar het aardsche...! En nog minder kon hij weten, dat +niettegenstaande dit alles, toch deze wellust was in hare smart: te +lijden door hem, te lijden voor hem, kon hij weten, dat geheel hare +smart wellust was.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="II"></a><h2>II.</h2> +<br> + +<p>Het werd donker, laat, en zij zaten er nog, toen ze vroeg:</p> + +<p>—Willen we wat wandelen?</p> + +<p>Hij aarzelde, glimlachend, maar zij vroeg nog eens:</p> + +<p>—Waarom niet, als je wilt?</p> + +<p>En hij kòn niet meer weigeren.</p> + +<p>Zij stonden op, zij gingen langs den achterkant van het huis, en Cecile +vroeg aan de meid, die ze bij de deur der keuken zag zitten naaien:</p> + +<p>—Greta, haal even mijn kleinen zwarten hoed, mijn zwarte fichu en een +paar handschoenen.</p> + +<p>De meid stond op en ging het huis in. Cecile merkte hoe een beetje +verlegenheid zich sterker uitteekende in Quaerts' geweifel terwijl zij +nu wat dralend wachteden tusschen de bloemenperken. Zij glimlachte, +plukte eene roos, die ze zich in den ceintuur stak.</p> + +<p>—Zijn de jongens naar bed? vroeg hij.</p> + +<p>—Ja, antwoordde ze, steeds glimlachend; al lang.</p> + +<p>De meid kwam terug; zonder spiegel zette Cecile zich het zwarte tulle +hoedje op, sloeg de kant om haar hals, maar nu Greta de handschoenen +aanbood, sprak zij:</p> + +<p>—Neen, niet deze; haal een paar grijze ...</p> + +<p>De meid ging opnieuw en toen Cecile naar Quaerts zag, werd haar glimlach +grooter; ze lachte even.</p> + +<p>—Wat is er toch? vroeg zij ondeugend, hoewel ze het wel wist.</p> + +<p>—Niets, niets! sprak hij vaag en hij moest geduldig wachten, tot Greta +terug was gekomen.</p> + +<p>Toen gingen zij door het achterhek van den tuin de Boschjes in. Zij +liepen langzaam, zonder woorden, Cecile wat spelende met de lange +handschoenen, die zij niet aanschoof.</p> + +<p>—Heusch ... begon hij, aarzelend.</p> + +<p>—Wat dan toch?</p> + +<p>—U weet het wel; wat ik u verleden ook zei: het is niet goed ...</p> + +<p>—Niet goed?</p> + +<p>—Wat we doen. U risqueert te veel.</p> + +<p>—Te veel, met u?</p> + +<p>—Als iemand ons zag ...</p> + +<p>—Nu wat dan?</p> + +<p>Hij schudde zijn hoofd.</p> + +<p>—U is ondeugend; u weet het heel goed.</p> + +<p>Zij knipte met hare oogen; haar mond werd ernstig; ze deed alsof ze zich +een beetje boos maakte.</p> + +<p>—Hoor eens, u mag niet zoo bang zijn, als <i>ik</i> het niet ben. Ik doe +niets slechts. Onze wandelingen zijn geen geheim. Greta ten minste weet +er van. En dan: ik ben vrij, ik doe en laat wat ik wil.</p> + +<p>—Het is mijn schuld: den eersten keer, dat we 's avonds wandelden, was +het op mijn verzoek ...</p> + +<p>—Doe dan nu boete en ga zonder scrupules zoet met me meê op <i>mijn</i> +verzoek ... schertste zij.</p> + +<p>Hij gaf zich over, te gelukkig als hij was om aan conventie, aan dat wat +op dit oogenblik afgestorven was, te offeren.</p> + +<p>Zij gingen verder en zij zwegen. En zooals ze meestal hare gevoelens bij +schokken van verbazing ontving—zooals zij ze ontvangen had toen Jules +was boos geworden, en toen ze hare trap was opgegaan na hun gesprek aan +het diner, over cirkels van sympathie,—bij schokken van verbazing, zoo +ontving ze ook nu, met een schok, dit gevoel: dat ze toch niet zoo erg +leed, als ze eerst meende; dat hare smart, die wellust was, geene +marteling kon zijn, dat ze gelukkig was, dat het Geluk om haar heen kwam +als de fijne lucht zijner eigene atmosfeer, omdat zij samen waren, +samen ... O, waarom te wenschen, nog meer, en dingen, die niet zoo louter +waren? Had hij haar niet lief, en was zijne liefde niet een feit, en zoû +zijne liefde haar dan niet aardsch genoeg zijn, als ze toch feit was? +Had hij haar niet lief met teederheid, die vreesde voor wat haar +hinderen mocht in de wereld, zoo ze die wereld vergat en 's avonds met +hem dwaalde in het donker? Had hij haar lief met teederheid, maar ook +niet met glans, met den glans van het goddelijke zijner ziel, omdat hij +haar madonna noemde, dus—zich misschien onbewust in zijn eenvoud—haar +met dien naam gelijke maakte aan wat goddelijk in hem was. Had hij haar +niet lief? God, had hij haar dan niet lief? En wat wilde ze meer? Neen, +o neen, ze wilde niets meer; ze was gelukkig, ze had het Geluk met hem +samen; hij gaf het haar, zooals zij het hem gaf; het was een sfeer, die +met hen meêtrok, waar zij ook gingen, zoekende hunnen weg, langs de +weggedonkerde paden der Boschjes, zij nu aan zijn arm, hij haar leidende, +daar ze niets zag in het donker, dat toch louter licht was van hun Geluk. +En zoo was het of het niet avond was, maar dag. Middag, middag in den +nacht, ure van licht in het duister!</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="III"></a><h2>III.</h2> +<br> + +<p>En het donker was het licht; de nacht daagde van het Licht, dat straalde +alom. Stil straalde het, het Licht, als éene enkele zonnester, die +straalt met zachten glans van klaarheid, hel in een hemel van stil wit +zilver licht; hemel, waar zij liepen over melkwegen van licht en muziek; +het straalde en het klonk onder hunne voeten en in zeeën van ether +verhief het zich hoog boven hunne hoofden en straalde daar weêr en klonk +er weêr, hoog en zuiver. Zij waren er alleen, in hunnen hemel, in hunne +hemelwijdte, die was als de Ruimte, eindeloos onder hen en boven hen en +om hen rond, met eindelooze ruimten van licht en muziek; van licht, dat +muziek was. Eeuwigheden lang mat zich hun hemel uit, naar alle zijden +mat zich die uit, met zalige verschieten van witte zonneglansen, in +glans verschoten en weggeglansde landouwen, als oazen van bloemen en +planten aan wateren van licht, stil en klaar en geruischloos van vrede. +Want de vrede was er de lucht, waarin alle verlangen oplost en tot +kristallen transparantheid wordt en hun leven was er het limpide zijn in +verlangenloozen vrede; zij wandelden er voort, in goddelijke sympathie +van samenzijn, nauw aan elkaâr, als in éen engen ring omgeven, éen ring +van glans, die hen omgaf. Nauwlijks in hen was er herinnering aan de +wereld, die was afgestorven en afgeschitterd in het stralen van hunnen +hemel; niets was er in hen dan de extaze van hunne liefde, die hunne +ziel was geworden, alsof zij geene ziel meer hadden en slechts liefde +waren; en toen zij om zich heen zagen en zagen in het Licht, zagen zij, +dat hun hemel, waarin hun Geluk het Licht was, niets was dan hunne +liefde en zagen zij, dat de landouwen,—de bloemen en planten aan +wateren van licht,—niets waren dan hunne liefde, en dat de eindelooze +Ruimte, de eeuwigheden van glans en ruimte, van ruimten vol glans en +muziek, die zich uitmaten naar alle zijden, onder hen en boven hen en om +hen rond, niets waren dan hunne liefde, die geworden was tot hemel en +geluk.</p> + +<p>En het Doel, dat Cecile eens had vóórgeraden, verscholen in de verte, in +de uitstraling van eigen goddelijkheid, traden zij nu middenin, in zijn +zonnekern; midden in het Doel traden zij en rondom hen schoot het zijne +eindelooze stralen naar alle eeuwigheden heen, alsof hunne Liefde werd +tot middenpunt des Heelals ...</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="IV"></a><h2>IV.</h2> +<br> + +<p>Maar zij zaten op eene bank, in het donker, niet wetende, dat het donker +was, daar hunne oogen vol waren van het Licht. Zij zaten er naast +elkander, eerst zwijgende, en toen hij zich herinnerde, dat hij eene +stem had en woorden kon zeggen sprak hij:</p> + +<p>—Ik heb nooit zoo een oogenblik doorleefd als dit. Ik vergeet waar we +zijn en wie we zijn en dat we menschen zijn. We zijn dat geweest, niet +waar; ik herinner me, dat we dat geweest zijn?</p> + +<p>—Ja, we zijn nu geen menschen! sprak zij glimlachend en hare vergroote +oogen zagen in het donker, dat Licht was.</p> + +<p>—Eens, toen waren we menschen, menschen, die leden en verlangden op een +wereld, waar heel veel moois was maar ook heel veel leelijks.</p> + +<p>—Waarom spreek je daar nu van? vroeg ze en hare stem klonk haarzelve +als komende van heel ver en laag onder haar.</p> + +<p>—Ik herinnerde me dat ...</p> + +<p>—Ik wilde het vergeten.</p> + +<p>—Dan zal ik het ook doen. Maar ik mag u toch wel in menschenwoorden +danken, dat u mij maakte tot niet meer mensch?</p> + +<p>—Deed ik dat?</p> + +<p>—Ja; mag ik daarvoor danken, op mijn knieën?</p> + +<p>Hij knielde neêr en nam eerbiedig hare handen. Hij zag slechts even den +omtrek harer gestalte, stil, onbewegelijk gezeten op de bank; er was +iets als het parelgrijze doorschemeren van een sterrenlucht boven hen, +tusschen de zwarte takken. Zij voelde hare handen in de zijne, en toen +zijn mond zijn zoen op hare hand. Heel zacht maakte zij zich los, en +daarna was het met een groote ziel van kuischheid, vol verlangenloos +geluk, dat zij hare armen heel zacht boog om zijn hals, zijn hoofd tegen +zich nam en hem kuste op het voorhoofd.</p> + +<p>—En ik, ik dank je ook! fluisterde zij verrukt.</p> + +<p>Hij bleef stil en zij hield hem zacht vast in hare omarming.</p> + +<p>—Ik dank je, sprak ze, dat je me dit geleerd hebt en me geleerd hebt +zóo gelukkig te zijn als we zijn en niet anders. Zie je, toen ik nog +leefde, toen ik een mensch was, een vrouw, meende ik al geleefd te +hebben, vóór ik je ontmoette, want ik had een man gehad en ik had +kinderen van wie ik heel veel hield. Maar ik leerde pas het leven van +jou, het leven zonder egoïsme en zonder verlangen; ik leerde dat van je +dezen avond, of ... dezen dag, wat is het? O, je hebt me het leven +gegeven en het geluk, en alles! En ik dank je, ik dank je! Zie je, je +bent zoo groot en zoo sterk en zoo klaar en je hebt me gedragen naar je +eigen Geluk, dat ook het mijne moest zijn, maar dat zoo hoog boven me +was, dat ik het zonder je nooit bereikt zoû hebben! Want er was een +grens voor me, die er niet voor jou was. Zie je, toen ik nog mensch +was—en zij lachte, terwijl zij hem vaster nam—had ik een zuster en die +voelde òok, dat ze een grens had tusschen haar en haar geluk, en ze +voelde, dat ze dien grens niet kon overschrijden en was daar zoo +ongelukkig om, dat ze vreesde gek te zullen worden. Maar ik, ik weet het +niet: ik droomde, ik dacht, ik hoopte, ik wachtte, o ik wachtte en toen +ben je gekomen, en je hebt me dadelijk doen verstaan, dat je geen +mensch, geen man voor me mocht zijn, maar dat je méer voor me kon zijn: +mijn engel, o mijn heiland, die me in zijn arm nam en me over den grens +opdroeg naar zijn eigen hemel, waar hijzelve god was en mij madonna +maakte. O, ik dank je, ik dank je! Ik weet niet hoe ik je danken kan, +maar ik kan je alleen zeggen, dat ik van je hoû, dat ik je aanbid, dat +ik mijn ziel neêrleg aan je voeten. Blijf zoo en laat me je aanbidden, +terwijl je zoo knielt. Zoo mag ik je wel aanbidden, niet waar, terwijl +jezelve knielt? Zie je, ik moet je ook biechten, zooals je mij wel eens +deed,—ging zij voort, en zij kón nu niet anders dan biechten,—ik ben +niet altijd eerlijk tegenover je geweest, ik heb me wel eens moeten +voordoen àls een madonna, terwijl ik toen nog gewoon vrouw was, vrouw, +die eenvoudig-weg van je hield. Maar ik was oneerlijk voor je eigen +geluk, niet waar? Je wilde mij zoo hebben, je was gelukkig als ik zóo +was en niet anders. En nu, nu kan je mij het ook vergeven, omdat ik mij +nu niet meer behoef voor te doen, omdat dat het verleden is, omdat dat +is afgestorven, omdat ikzelve ben afgestorven van mezelve, omdat ik nu +geen vrouw en geen mensch meer ben voor mezelve, maar alleen dat wat je +me hebben wilt: madonna en schepsel van je, een atoom van je eigen +essence en goddelijkheid. Vergeef je me dus het verleden...? En mag ik +je danken voor mijn geluk, voor mijn hemel, mijn licht, o mijn God, voor +mijn geluk, mijn groot, onmetelijk groot geluk?</p> + +<p>Hij was opgestaan, hij zette zich naast haar en nam haar zacht in zijn +armen.</p> + +<p>—Is u gelukkig? vroeg hij.</p> + +<p>—Ja, sprak zij, haar hoofd op zijn schouder leggende in eene zwijmeling +van glans. En jij?</p> + +<p>—Ja, antwoordde ook hij en hij vroeg verder:</p> + +<p>—En verlangt u nu ... niets anders?</p> + +<p>—Neen, niets! stamelde zij. Ik wil niets dan dit, niets dan wat ik heb, +o niets, niets anders!</p> + +<p>—Zweer me dat dan ... bij iets heiligs! vroeg hij.</p> + +<p>—Ik zweer het je ... bij jezelven! zwoer zij.</p> + +<p>Hij drukte haar hoofd weêr neêr op zijn schouder. Hij glimlachte en zij +zag niet, dat er weemoed was in zijn lach, want zij was verblind van +glans.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="V"></a><h2>V.</h2> +<br> + +<p>Zij zwegen lang, zoo zittende. Zij herinnerde zich vele woorden gezegd +te hebben, ze wist niet meer welke. Om haar heen zag zij, dat het donker +was, met alleen dat geschemer van parelgrijs boven hunne hoofden, door +de zwarte takken door. Ze voelde, dat ze met haar hoofd op zijn schouder +lag; ze hoorde zijn adem. Iets als kilte liep haar langs de schouders, +niettegenstaande de warmte zijner omhelzing; ze trok de kant dichter om +haar hals en voelde, dat de bank, waarop zij zaten, wat vochtig van dauw +was.</p> + +<p>—Ik dank je, ik heb je zoo lief, je maakt me zoo gelukkig, herhaalde +zij.</p> + +<p>Hij zweeg, drukte zeer zacht, met enkel teederheid, haar tegen zich aan. +Heure laatste woorden klonken haar nog in de ooren nadat zij ze gezegd +had. Toen moest ze zich erkennen, dat ze niet spontaan waren geweest, +als alles wat zij hem te voren gezegd had, terwijl hij voor haar +geknield lag, met zijn hoofd aan hare borst. Zij had ze gezegd, om hun +stilzwijgen te vullen: vroeger had dit stilzwijgen haar nooit gehinderd, +waarom dan nu?</p> + +<p>—Kom! sprak hij zacht en ze hoorde nog niet den weemoed zijner stem, in +dit enkele woord.</p> + +<p>Zij stonden op en liepen verder. Hij dacht er aan, dat het laat was, dat +ze door dit pad naar huis zouden kunnen gaan: verder dacht hij aan veel +treurigs, dat hij niet had kunnen zeggen; het was alleen als schemering, +die om hem heen kwam na de verbinding van het Licht hunner hemelen van +zoo even. En hij moest voorzichtig zijn: het was hier zeer donker, en +maar heel bleek zag hij het pad schemeren voor hunne voeten; boomstammen +schuurden zij rakelings aan.</p> + +<p>—Ik zie niets! sprak Cecile lachend. Ziet u den weg?</p> + +<p>—Vertrouw maar op me: ik zie heel goed in het donker, antwoordde hij. +Ik heb de oogen van een lynx ...</p> + +<p>Stap voor stap gingen zij voort en zij gevoelde eene zoete vreugde zich +te laten leiden door hem; zij klemde zich vaster aan zijn arm, zeide +lachend dat ze bang was en dat ze heel bang zoû zijn, als hij haar nu in +eens losliet.</p> + +<p>—En als ik nu in eens wegliep en u liet staan? schertste Quaerts.</p> + +<p>Zij lachte, zij smeekte lachend, dat hij het niet doen zoû. Toen zweeg +ze, boos op zichzelve, dat ze gelachen had; een last van weemoed +bezwaarde haar om haren scherts en gelach. Ze gevoelde iets, als was ze +dàt onwaardig, waarvan zij zoo even in glanzen lichts ontvangen was +geworden.</p> + +<p>En ook in hem was weemoed: de weemoed, dat hij haar leiden moest door +duisternis, over onzichtbare paden, langs rijen van onzichtbare +boomstammen, die haar schrammen en kneuzen konden, dat hij haar leiden +moest door een donker bosch, door eene zee van zwart, door eene +inkt-duistere sfeer, terwijl zij terugkwamen van den hemel, waar alles +licht en alles geluk was geweest, zonder weemoed, en duister.</p> + +<p>En zoo, in dien weemoed, zwegen zij, tot zij op den grooten weg waren, +den ouden Scheveningschen weg. Zij naderden de villa.</p> + +<p>Er ging een tram voorbij; twee, drie wandelaars liepen daar: het was een +mooie avond. Hij bracht haar thuis en wachtte, tot, op zijn bel, geopend +zoû worden. De deur bleef lang dicht, hij drukte intusschen vast hare +hand en onwillekeurig deed hij haar een beetje pijn. Greta was zeker in +slaap gevallen, meende ze:</p> + +<p>—Bel nog eens, wil u?</p> + +<p>Hij belde weêr en luider; de deur werd nu na een oogenblik geopend. Zij +bood hem ten tweede male de hand, met een glimlach.</p> + +<p>—Adieu, mevrouw! groette hij, terwijl hij nu heure vingers eerbiedig +aannam en zijn hoed oplichtte, en nu, nu hoorde zij den klank zijner +stem, den klank van weemoed ...</p> + + +<hr style="width: 45%;"> +<br> + +<p>HOOFDSTUK V.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="I"></a><h2>I.</h2> +<br> + +<p>Toen wist zij het, den volgenden dag, toen zij alleen zat en nadacht, +dat de sfeer van het geluk, van het hoogste en lichtste, niet betreden, +mag worden, dat ze slechts tot ons stralen mag als eene zon en dat wij +er niet in mogen gaan, in hare heilige zonnekern. Zij hadden dat +gedaan ...</p> + +<p>Lusteloos zat zij; de kinderen waren bij haar, Christie hing en zag +bleek. O ja, ze verweekte ze, maar wat kon ze aan zich veranderen?</p> + +<p>Weken gingen er voorbij en Cecile hoorde niets van Quaerts; dat was +altijd zoo: nadat ze hem gezien had, gingen er zoo, slepend, weken +voorbij, dat ze hem niet zag. Hij was immers tè gelukkig bij haar, dat +verwende hem te veel. Hij beschouwde haar als een zeldzaam genot, +waarvan men maar weinig genoeg heeft ... En zij, ze had hem eenvoudig +lief, met de innigste essence harer ziel, gewoon lief als eene vrouw een +man lief heeft ... Zij had hem altijd noodig, iederen dag, ieder uur, bij +iederen ademtocht van haar leven.</p> + +<p>Bij toeval ontmoette zij hem toen, te Scheveningen, waar zij op een +avond was met Amélie en Suzette. Toen weêr eens, bij toeval, op eene +receptie, van Mevrouw Hoze. Hij had iets verlegens tegenover haar en zij +gevoelde eenigen trots en vroeg hem niet te komen. Ja, er was iets +veranderd in wat zich tusschen hen had geweven. Maar zij leed zeer, ook +om dien dwazen trots, en dat zij hem niet met nederigheid smeekte, dat +hij komen zoû. Hij was immers haar god: wat hij deed was goed.</p> + +<p>Zoo zag zij hem niet gedurende weken, weken. Het leven ging voort; zij +had iederen dag kleine bezigheden, in haar huishouden, voor heure +kinderen; mevrouw Hoze berispte haar om hare afsterving van de wereld en +zij dacht voortaan meer aan hare visites, terwille van mevrouw Hoze, die +dat gevraagd had. In hare herinnering waren stralen; in die stralen zag +zij het diner, hunne gesprekken en wandelingen, geheel hare liefde, +geheel zijn opzien tot haar, die hij madonna noemde; hunnen laatsten +avond van licht en extaze. Dan glimlachte zij en die glimlach zelve +straalde over hare smart heen; hare smart, dat zij hem niet meer zag, en +zich trotsch gevoelde en wat bitterheid in zich had. Alles moest immers +goed zijn, zooals hij het wilde.</p> + +<p>O, de avonden, de zomeravonden, die koelden na warme dagen, de avonden, +die zij alleen zat, turende van uit hare kamer, waar de onyxen lamp met +halve vlam brandde, turende van uit de open vensterdeuren naar de +trammen, die, rinkelend met bellen, kwamen en gingen naar Scheveningen, +vol, vol menschen! Het wachten, het eindeloos lange wachten avonden, +avonden lang, in eenzaamheid, als de kinderen waren gaan slapen! Het +wachten, als zij maar stil zat, de oogen strak voor zich uit, kijkende +naar de trammen, die eindelooze, die vervelende trammen. Waar was haar +vroegere gelijkmatige zachtheid van droomend geluk? En waar, waar was +haar zonnestralend geluk? En waar was haar strijd in zichzelve tusschen +wat zij was en wat hij in haar zag? Ook die strijd was niet meer, +overwonnen was die strijd; ze voelde niet meer die hevigheid van +hartstocht; zij verlangde alleen naar hem, zooals hij altijd gekomen +was, zooals hij nu niet meer kwam. Waarom kwam hij niet? Het geluk +verwende, de menschen spraken over hen ... Het was niet goed, dat zij +veel elkaâr zagen—hij had dat gezegd op den vooravond van hun hoogste +geluk—niet goed voor hem en niet goed voor haar.</p> + +<p>Zoo zat zij en dacht zij, en stille groote tranen vielen haar uit de +oogen, want zij wist, dat al kwam hij ook een beetje om zichzelven niet +bij haar, hij vooral niet kwam om haar. Wat had zij niet gezegd, 's +avonds op die bank in de Boschjes, met haar armen om zijn hals! O, zij +had moeten zwijgen, dat voelde ze nu. Zij had hare verrukking niet +moeten uiten, maar ze stil in zichzelve moeten genieten, als een geheim; +zij had hèm zich moeten laten uiten: zijzelve had madonna moeten +gebleven zijn. Maar het was haar toen te vol, te gelukkig geweest en, +in die overmate van geluk, had zij niet anders kunnen zijn dan waar en +klaar als een heldere spiegel. Hij had in haar geblikt, hij had haar +geheel gezien: zij wist dat, ze was daar zeker van.</p> + +<p>Hij wist nu, hòe zij hem liefhad; zij had hem dat zelve geopenbaard. +Maar zij had hem immers ook geopenbaard, dat dit alles het verleden was, +dat zij <i>nu</i> was, die hij wilde! Toen, toen was dat óók waar geweest, +klaar en waar ... Maar nu? Duurt extaze dan maar één oogenblik en wist +hij dat? Wist hij, dat hare zielevlucht heur hoogste bereikt had en nu +weêr dalen moest tot gewonere sfeer? Wist hij, dat zij hem nu weêr +liefhad, gewoon weg, met alles, geheel en al, niet zoo wijd meer als de +hemelen, en nu weêr zoo wijd maar als hare armen konden uitslaan en +omvademen? En kon hij haar die liefde zoo klein niet teruggeven en kwam +hij daarom niet bij haar?</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="II"></a><h2>II.</h2> +<br> + +<p>Toen ontving ze zijn brief.</p> + +<p>"Vergeef me, zoo ik van dag tot dag uitstelde u te komen zien; vergeef +me, zoo ik van daag nog niet daartoe besluiten kon en u schrijf. Vergeef +me zoo ik u zelfs durf te vragen, of het niet zal moeten zijn, dat wij +elkander niet meer zien. Zoo ik u pijn doe en beleedig, zoo ik—God geve +van niet—doe lijden, vergeef me, vergeef me! Ik heb misschien uitgesteld +uit een beetje besluiteloosheid, maar veel meer omdat ik meende niet +anders te mogen doen.</p> + +<p>"Er is tusschen onze beide levens, tusschen onze beide zielen, eene +ontmoeting van geluk geweest, die eene bizondere zaligheid, eene +bizondere gunst van den hemel was. Gelooft u dat ook niet? O, als ik +maar de woorden had u te zeggen hoe dankbaar ik in mijn innigste ziel +ben voor dat geluk. Als ik ooit later op mijn leven terugzie, dan zal ik +er altijd tusschen veel leelijks en zwarts dàt geluk in blijven zien, +als een ster van licht. Wij hebben dat zoo gekregen: een geschenk van +licht. En ik durf u te vragen of u met mij dat geschenk bewaren wil, als +iets heiligs.</p> + +<p>"Zullen wij dat kunnen doen, als ik u blijf bezoeken? O, u zeker, ik +twijfel niet aan u, u zal sterk zijn en het heilig bewaren, ons heilig +geluk, vooral omdat u al gestreden heeft, zooals uzelve mij op onzen +heiligen avond toevertrouwde. Maar, ik, zal ik ook sterk kunnen zijn, +vooral nu ik wéet, dàt u gestreden heeft? Aan mij twijfel ik, aan mijn +eigen kracht; voor mijzelven ben ik bang! Er is iets wreeds in mij, iets +vernielzuchtigs, iets van een barbaar. Als jongen had ik er plezier +in mooie dingen en kunstvoorwerpen te vernielen, ze te kerven en te +bezoedelen. Verleden had Jules mij wat rozen gebracht, op mijn kamer; +'s avonds, toen ik alleen zat, mijmerend over u en over ons geluk—zelfs +op dàt oogenblik—frommelden mijne vingers aan een roos, die uitbladerde, +en toen ik die eene roos ontbladerd zag, was het in mij eene wreedheid +om ze allen te ontbladeren, en ik verfrommelde ze allemaal. Ik noem u +maar een klein bewijs op, omdat ik u geen groote bewijzen noemen wil, +uit ijdelheid, opdat u niet wete, hoe slecht ik ben. Ik ben bang voor +mezelven. Als ik u weêr zag, en weêr zag, en weêr, wat zoû ik gaan +gevoelen en denken en willen, zonder te willen? Wat zoû sterker in mij +zijn, mijn ziel of mijn beest? Vergeef me, dat ik mijn angst u bloot leg +en minacht mij er niet om. Tot nog toe heb ik <i>niet</i> gestreden in onze +heilige wereld van geluk. Ik heb u gezien, veel gezien voor ik u kende; +ik heb u geraden, zooals u was; ik heb u mogen spreken, ik heb u mogen +liefhebben met mijn ziel alleen: ik smeek u, o laat het zoo blijven. +Laat me mijn geluk zoo blijven bewaren, heilig, duizendmalen heilig! Ik +vind het nu waard geleefd te hebben, nu ik dàt gekend heb: geluk, het +hoogste: En voor den strijd, die waarschijnlijk zoû komen en dat heilige +bezoedelen zoû, ben ik bang.</p> + +<p>"Gelooft u mij, als ik u zweer, veel over dit alles te hebben nagedacht; +gelooft u mij, als ik u zweer, dat ik lijd bij de gedachte u nooit weêr +terug te zullen mogen zien? En vooral: vergeeft u mij, als ik u zweer, +dat ik zoo doe, omdat ik denk goed te doen? O, ik ben u dankbaar, en ik +heb u lief als een ziel van licht alleen, alleen licht!</p> + +<p>"Misschien doe ik niet goed u dezen brief te zenden. Ik weet het niet. +Misschien verscheur ik deze woorden straks ..."</p> + +<p>Maar hij hàd haar den brief gezonden.</p> + +<p>Er was veel bitterheid in haar. Zij had eens gestreden, zich overwonnen +en, in een heilig oogenblik dien strijd en die overwinning gebiecht: zij +wist, dat zij dit noodlottig had moeten doen; zij wist nu, wat zij door +die biecht verliezen zoû. Een kort oogenblik slechts, een enkelen avond +misschien, was zij haren god waardig en gelijk geweest. Nu was zij dat +niet meer; ook dàarom was zij bitter. En het bitterst was zij, omdat de +gedachte in haar dorst oprijzen:</p> + +<p>—Een god! Is hij een god? Vreest een god voor strijd?</p> + +<p>Toen werd hare driedubbele bitterheid tot wanhoop, de zwarte wanhoop, de +nacht, waardoor hare oogen zochten te dringen om iets te zien, waarin +zij niets zagen, niets, en zij kermde zacht, en wrong hare handen, +ineengezonken voor het venster en turende naar de trammen, die, +onbarmhartig, met hun gerinkel van bellen, reden, heen en weêr.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="III"></a><h2>III.</h2> +<br> + +<p>Zij sloot zich op; zij zag hare kinderen niet veel; aan hare kennissen +zeide zij, dat zij ziek was. Voor bezoeken gaf zij belet. Uit intuïtie +ried zij, dat men in hunne kringen sprak over haar en Quaerts. Het leven +was dof om haar heen: een dicht ineengeweven net van lastige, vervelende +mazen en zij bleef als roerloos in heur hoekje om zich niet in die mazen +te behoeven verwarren. Eens drong Jules tot haar door; hij ging, +niettegenstaande Greta hem weêrhouden wilde, naar boven; hij zocht haar +in het boudoirtje, vond haar niet en ging beslist naar hare slaapkamer. +Hij klopte maar kreeg geen antwoord en trad toch binnen. De kamer was +half duister door de dicht gehouden stores; in de schaduw van den +baldakijn, die over het ledekant oprees met draperieën van een oud-blauw +brokaat, lag Cecile te slapen. Haar peignoir was open op de borst, de +sleep slierde van het bed af, verkreukeld over het tapijt; over het +kussen lagen heure haren; hare eene hand hield zich krampachtig in de +tulle ondergordijnen vast.</p> + +<p>—Tante! riep Jules, tante!</p> + +<p>Hij schudde haar even bij den arm en zij werd loom wakker, met zware, +blauw omcirkelde oogen. Zij herkende hem niet dadelijk en dacht, dat hij +kleine Dolf was.</p> + +<p>—Ik ben het, tante; Jules ...</p> + +<p>Zij herkende, vroeg hem, hoe hij hier kwam, wat er was en of hij niet +wist, dat zij ziek was.</p> + +<p>—Ik wist het, maar ik moest u spreken. Ik kwam u spreken over ... hem ...</p> + +<p>—Hem?</p> + +<p>—Over Taco. Hij vroeg mij het u te zeggen. Hij kon u niet schrijven, +zei hij. Hij gaat een groote reis doen, met zijn vriend uit Brussel; hij +blijft heel lang weg en hij woû ... hij woû afscheid van u nemen.</p> + +<p>—Afscheid?</p> + +<p>—Ja, en hij vroeg mij het u te vragen, of hij u nog eens zien mocht.</p> + +<p>Zij had zich half opgericht en zag den jongen wezenloos aan. In eene +seconde gingen de herinneringen door haar brein van den langen blik, +dien Jules vreemd op haar geslagen had, toen zij Quaerts voor het eerst +gezien had, toen zij, koel, op een laatdunkenden afstand, tot hem +gesproken had: Heeft u familie in den Haag? Heeft u een betrekking? +Sport? O!...</p> + +<p>De herinneringen van Jules' spelen op de piano van Rubinsteins romance +in es, van de extaze zijner fantazie: de glanzende regenbogen en de +engel-wordende zielen.</p> + +<p>—Afscheid? herhaalde zij.</p> + +<p>Jules knikte.</p> + +<p>—Ja tante, hij gaat weg, voor zoo lang.</p> + +<p>Hij had zelve kunnen huilen en huilen was ook in zijne stem, maar hij +wilde niet en alleen werden zijne oogen vochtig.</p> + +<p>—Hij vroeg mij, het u te vragen, herhaalde hij moeilijk.</p> + +<p>—Of hij afscheid kan nemen?</p> + +<p>—Ja, Tante.</p> + +<p>Zij antwoordde niet, maar bleef voor zich uit turen. Om haar heen begon +eene leêgte zich uit te meten, met perspectieven van oneindigheid. Het +was als een schaduwbeeld van hunnen avond van verrukking, maar het +lichtstraalde niet uit die schaduw.</p> + +<p>—Leêgte ... sprak zij tusschen hare lippen.</p> + +<p>Wat tante?</p> + +<p>Zij had hem willen vragen of hij nog als vroeger bang was voor leêgte in +zich, maar eene zachtheid van medelijden, een week gevoel, als eene +verzoeting van de bitterheid, die zoo vol in haar was, weêrhield haar.</p> + +<p>—Afscheid? herhaalde zij, met een glimlach van weemoed, en groote +tranen vielen zwaar, drop, op drop, op hare, in elkaâr gewrongen, +vingers neêr.</p> + +<p>—Ja, tante ...</p> + +<p>Hij kon zich niet meer inhouden: een enkele snik hokte in zijne keel, +maar hij kuchte even na, om te doen gelooven, dat het geen snik was. +Cecile sloeg haar arm om zijn hals.</p> + +<p>—Je houdt heel veel van ... Taco, niet waar? vroeg ze en het trof haar, +dat het de allereerste maal was, dat zij dien naam uitsprak, want zij +had Quaerts nooit zoo genoemd: zij had nooit een naam tegen hem gezegd.</p> + +<p>Nu antwoordde hij niet, maar hij voegde zich in haren arm, in hare +omhelzing en begon te weenen.</p> + +<p>—Ja, ik kan u niet zeggen, hoeveel! begon hij.</p> + +<p>—Ik weet het! sprak ze en ze dacht aan de regenbogen en de engelen; hij +had gespeeld als uit hare eigen ziel.</p> + +<p>—Mag hij komen? vroeg Jules trouw gedachtig aan wat hem was opgedragen.</p> + +<p>—Ja.</p> + +<p>—Hij vraagt, of hij van avond komen mag?</p> + +<p>—Goed.</p> + +<p>—Tante, gaat hij weg om ... om ...</p> + +<p>—Om wat, Jules?</p> + +<p>—Om u; omdat u niet van hem houdt en niet met hem trouwen wil? Mama +zegt dat ...</p> + +<p>Zij antwoordde niet; zij snikte, haar hoofd op Jules' hoofd.</p> + +<p>—Is het zoo, tante? Neen, nietwaar...?</p> + +<p>—Neen.</p> + +<p>—Maar waarom dan?</p> + +<p>Zij richtte zich in eens op, zich winnende en zag hem vast aan.</p> + +<p>—Hij gaat weg, omdat hij weg moet, Jules. Ik, kan je niet zeggen, +waarom. Maar wat hij doet, is goed. Alles wat hij doet, is goed.</p> + +<p>De jongen zag haar roerloos aan, met groote natte oogen, vol +verwondering.</p> + +<p>—Is goed? herhaalde hij.</p> + +<p>—Ja. Hij is beter dan een van ons allen. Als je van hem houden blijft, +Jules, zal je dat geluk aanbrengen, zelfs al ... al zie je hem niet meer.</p> + +<p>—Gelooft u? glimlachte hij. Brengt hij geluk aan? Zelfs dan ...</p> + +<p>—Zelfs dan ...</p> + +<p>Zij hoorde zich aan, terwijl zij zoo sprak; het was haar of een ander +sprak; een ander, die niet alleen Jules troostte, maar ook haarzelve en +die haar misschien kracht zoû geven afscheid van Taco te nemen zooals +het goed zoû zijn: zonder wanhoop.</p> + + + +<hr style="width: 65%;"> +<a name="IV"></a><h2>IV.</h2> +<br> + +<p>—U gaat dus een lange reis maken? vroeg ze.</p> + +<p>Hij zat over haar, roerloos, met eene smart over zijn gelaat. Zij was +uiterlijk zeer kalm, alleen was er een weemoed in haren blik en hare +stem; in haar wit toilet, met de écharpe, die haar voor de voeten viel, +lag zij achterover in de drie kussentjes der roze moiré chaise-longue; +de punten van hare schoentjes verloren zich in de witte schapen vacht. +Voor haar op het tafeltje lag een groote bouquet losse rozen, roze, +witte en gele, met een breed lint samengestrikt. Hij had ze haar +meêgebracht en zij had ze nog niet in eene vaas gezet. Er was veel +kalmte om hen heen; de exquize atmosfeer van het boudoirtje scheen de +zelfde.</p> + +<p>—Zeg me, doe ik u niet erg verdriet? vroeg hij, met die smart in zijne +oogen, zijne oogen, die zij nu zoo goed kende.</p> + +<p>Zij glimlachte.</p> + +<p>—Neen ... sprak ze. Ik zal eerlijk zijn met u. Ik heb verdriet gehàd, ik +heb het nu niet meer. Ik heb me voor de tweede maal bestreden en ik heb +mezelve overwonnen. Zal u dat gelooven?</p> + +<p>—Als u wist hoeveel wroeging ik voel ...</p> + +<p>Zij stond op en trad op hem toe.</p> + +<p>—Waarom? sprak ze, met eene stem van klaarte. Omdat u mij geraden +heeft, en me geluk heeft gegeven?</p> + +<p>—Heb ik dat dan?</p> + +<p>—Is u dat dan vergeten?</p> + +<p>—Neen, maar ik dacht ...</p> + +<p>—Wat?</p> + +<p>—Ik weet het niet; ik dacht, dat u zoo lijden zoû, ik ... ik vervloekte +mezelven...!</p> + +<p>Zij schudde zachtjes het hoofd, met eene glimlachende afkeuring.</p> + +<p>—Foei! sprak ze. U profaneert ...</p> + +<p>—Vergeeft u me?</p> + +<p>—Ik heb u niets te vergeven. Hoor eens. Zweer me, dat u me gelooft, dat +u gelooft, dat u mij gelùk heeft gegeven en dat ik niet lijd.</p> + +<p>—Ik ... ik zweer het u.</p> + +<p>—Ik vertrouw, dat u niet alleen zweert om aan mijn verlangen te +voldoen.</p> + +<p>—U is het hoogste in mijn leven geweest, sprak hij zacht.</p> + +<p>Eene verrukking schoot door hare ziel.</p> + +<p>—Zeg me alleen ... begon ze.</p> + +<p>—Wat?</p> + +<p>—Zeg me, of u gelooft, dat ik, ik, <i>ik</i> ... altijd het hoogste in uw +leven blijven zal.</p> + +<p>Zij stond voor hem, lang, in haar slepend wit. Zij scheen te stralen; +zij was zoo mooi als hij haar nog nooit gezien had.</p> + +<p>—Ik weet dat zeker! sprak hij. Zeker, o zeker ... God, hoe kan ik u +daarvan zekerheid geven?!</p> + +<p>—Maar ik geloof u al! riep zij uit.</p> + +<p>Zij lachte met een lach van verrukking. In hare ziel scheen eene zon +naar alle zijden stralen uit te schieten. De oneindigheid harer +ziele-leêgte vulde zich met licht. Zij wond haren arm zacht om zijnen +hals en kuste hem op het voorhoofd met eene liefkoozing van kuischheid.</p> + +<p>Een oogenblik scheen hij alles te vergeten. Hij stond ook op, nam haar +in zijn armen, bijna woest, en klemde haar in eens tegen zich aan, als +wilde hij haar verpletteren aan zijne borst. Zij zag even nog zijne +treurige oogen; toen zag zij niet meer, verblind door de zoenen van zijn +mond, die geheel haar gelaat schroeiden als vonken vuur. In de +zonne-verrukking van hare ziel mengde zich eene zaligheid van de aarde, +een toegeven aan het geweld zijner omhelzing. Maar het bliksemde door +haar heen, wat zij verliezen zoû, zóo zij toegaf. Zij dwong zich los, +weerde hem af en sprak:</p> + +<p>—En nu ... ga.</p> + +<p>Het duizelde hem, hij begreep, dat het moest.</p> + +<p>—Ja, ja, ik ga, sprak hij. Ik mag u schrijven, niet waar?</p> + +<p>Zij knikte van ja, met haren glimlach.</p> + +<p>—Schrijf me, ik zal u ook schrijven, zeide zij. Laat mij altijd van u +weten ...</p> + +<p>—Dit zijn dus niet de laatste woorden, die er tusschen ons zijn? Dit ... +dit alles ... was niet het laatste?</p> + +<p>—Neen ...</p> + +<p>—Ik dank u. Adieu, mevrouw, adieu ... Cecile. O, als u wist, wat dit +oogenblik mij kost!</p> + +<p>—Het moet. Het mag niet anders. Ga, ga. U doet goed te gaan. Toe, ga ...</p> + +<p>Zij reikte hem nog de hand, voor het laatst. Eene seconde daarna was hij +verdwenen.</p> + +<p>Zij zag vreemd om zich rond, met verwilderde oogen, met ineengedrongen +handen. Ga, ga ... herhaalde zij, als ijlend. Toen merkte zij de rozen +op. Met iets als een zachten schreeuw zonk zij neêr voor het tafeltje en +begroef haar gezicht in zijn geschenk, tot de dorens haar schramden. Die +pijn—twee druppels bloed, die van haar voorhoofd vielen—ze bracht haar +tot bezinning. Voor den kleinen Venetiaanschen spiegel, boven hare +schrijftafel, wischte zij zich met den zakdoek de roode vlekjes af.</p> + +<p>—Het geluk! stamelde zij in zichzelve. Zijn geluk! Het hoogste van zijn +leven! Hij heeft dus geluk gekend, al was het ook maar kort. Maar nu ... +nu lijdt hij. Nu zal hij weêr veel lijden, weêr als vroeger. De +herinnering aan ons geluk zal niet alles kunnen doen. O, kon het dat +maar, dan was alles goed, alles ... Ik wil niets meer, ik heb mijn leven +gehad, mijn kinderen; ik ben nu alles voor hen. Voor hem mocht ik niet +méer zijn ...</p> + +<p>Zij wendde zich van den spiegel af en zonk neêr op de bank, als was zij +vermoeid van heel veel ruimte, die zij doordwaald had, en zij sloot de +oogen, als was zij verblind van heel veel licht. Hare handen vouwden +zich als om te bidden; heur gelaat straalde, in zijn moêheid, van +glimlach op glimlach.</p> + +<p>—Het geluk! herhaalde zij, stamelend in dat geglimlach. Het hoogste van +zijn leven! O God, het geluk! Ik dank u, God, ik dank u ...</p> + +<br> + +<p><i>Den Haag</i> +<i>Wiesbaden-Hilversum</i>,</p> + +<p>Jan. '91-Oct. '91.</p> + +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 12003 ***</div> +</body> +</html> |